Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII) (deel Cultuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 905-917

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-03-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 22, pagina 905-917

09-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII) (deel Cultuur)Pagina 873-884
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII) (deel Cultuur)Pagina 905-917
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII) (deel Onderwijs en Wetenschappen)Pagina 884-905
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII) (deel Onderwijs en Wetenschappen)Pagina 917-939
Presentie en opening (dinsdag 9 maart 1999)Pagina 873-873
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 9 maart 1999)Pagina 939-940

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het
jaar 1999 (26200 VIII) (deel Cultuur).De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van der Ploeg:Geachte voorzitter! Ik dank de leden voor hun vele opmerkingen en kritische
commentaar. Voordat ik concreet inga op een aantal gestelde vragen, zal ik
een aantal hoofdlijnen schetsen van wat in mijn ogen het cultuurbeleid behoort
te betekenen. Dat kan ik het makkelijkst doen door een aantal begrippen te
definiëren die voor mij erg belangrijk zullen zijn voor de uitgangspuntenbrief
waarin het beleid daadwerkelijk zal worden geformaliseerd. Deze brief gaat
in juli naar de Tweede Kamer.Een heel belangrijk begrip voor mij is het begrip "culturele diversiteit".
Je kunt daar op verschillende manieren naar kijken. Zo kun je zeggen dat Nederland
uniek is met het brede spectrum aan culturele activiteiten op zijn relatief
kleine bodem. Kijk naar het grote aantal eigentijdse muziekensembles, kijk
naar klassiek ballet en zeer moderne dans, kijk naar de vele verschillende
vormen van toneel, kijk naar de vele verschillende musea. Er zijn nogal wat
landen die met een jaloerse blik kijken naar die bruisende hoeveelheid culturele
activiteiten in ons land. Ik zou dat een vorm van culturele diversiteit willen
noemen die te maken heeft met de vele genres van cultuur die in Nederland
beoefend worden en ook mogelijk worden gemaakt door de Staat der Nederlanden.Een tweede manier om tegen culturele diversiteit aan te kijken, is door
te zeggen dat Nederland een grote diversiteit aan cultuuruitingen kent die
in zekere zin het best bewaarde geheim zijn. Veel van deze cultuuruitingen
gaan namelijk voorbij aan brede lagen in de samenleving. Het woord tweedeling
is dan niet te vermijden, want dat wordt ook wel gebruikt door het Sociaal
en cultureel planbureau. Je ziet dat met name jongeren relatief veel wegblijven
bij de gesubsidieerde kunsten. Je ziet ook een vrij grote kloof tussen de
gesubsidieerde kunsten en de vele minderheidsgroeperingen in Nederland. In
een stad als Rotterdam zijn er sinds mijn geboorte zo'n honderd culturen bijgekomen.
Je kunt echter niet zeggen dat het cultureel aanbod in Rotterdam of in Amsterdam
een afspiegeling is van de vele nieuwe Nederlanders die in deze steden wonen.
Wanneer ik het over culturele diversiteit heb, is dat voor mij ook een uitgangspunt.
Ik kijk dan ook met moeite tegen het begrip "integratie" aan, want daarmee
zou je zeggen dat de vele nieuwe Nederlanders zich bij wijze van spreken moeten
aanpassen aan of moeten schikken naar de cultuur van allochtonen. Ik geloof
juist erg in symmetrie en zie de minderheden in Nederland als een enorme verrijking
van onze cultuur. Je kunt dus stellen dat het niet zozeer een kwestie is van
integratie, maar dat de enorme bruisende energie, het talent en het enthousiasme
van minderheden een enorme verrijking van ons culturele klimaat kunnen betekenen.
Ik wijs erop dat je cultuur in die zin als een ongewapend conflict kunt beschouwen.
De taal en de beelden die men gebruikt, zijn immers nogal anders. Ik probeer
dat duidelijk te maken met een concreet voorbeeld.De hogescholen voor de beeldende kunsten in de grote steden, waar je bijvoorbeeld
naartoe kunt gaan om te leren schilderen, hebben relatief weinig Turkse of
Marokkaanse studenten. Je vraagt je af waaraan dat ligt. De school wil hen
immers dolgraag. Daar ligt het echt niet aan. Pak een Willem de Kooningacademie
of een willekeurige academie in Amsterdam. Wat blijkt nou? In Nederland is
het schilderen gebaseerd op een traditie. Vaak wordt geleerd te schilderen
van een model of een mens, soms ook zonder kleren aan. Dat is een normaal
deel van het onderwijs. Kijken wij naar de islamitische kunst, niet naar die
van de laatste eeuwen, maar van de tijd ver daarvoor, dan blijkt dat deze
kunst veel abstracter is. Zij is haast van een wiskundige schoonheid. Zij
is niet bedoeld om een gelijkenis van het menselijk lichaam op het schildersdoek
te krijgen, maar houdt zich meer bezig met abstracte patronen. Als de hogeschool
zich niet verplaatst in de hoofden van nieuwe Nederlanders, moet zij zich
misschien niet verbazen dat deze mensen niet naar die scholen gaan. Dan moet
je je ook niet verbazen als de toestroom van nieuwe Nederlanders in de culturele
wereld steeds minder wordt. Ik gaf dit voorbeeld om aan te geven dat de culturele
diversiteit een symmetrisch aspect kent.Sommige mensen wijzen op de jongeren en de vergrijzing van het publiek.
Dat is ook vandaag gezegd. Dat is geen vondst van mij. Daarvan is statisch
bezien sprake. Dat is iets wat je van het Sociaal en cultureel planbureau
te horen krijgt. Het is overigens niet noodzakelijkerwijs iets slechts. Het
is wel de vraag hoe je daarop reageert. In veel kringen wordt gezegd: je wacht
gewoon, dan worden de mensen vanzelf ouder, en dan gaan ze vanzelf wel weer
naar het theater of de opera. Dat is eigenlijk een visie van Voltaire of van
dr. Panglos, die altijd zei "welke ramp er ook over je heen komt, wacht maar
gewoon af, het komt vanzelf wel goed". Dat is dus de beleidsvisie van dr.
Panglos. Ongetwijfeld zit daar wel wat in, maar ik zie het meer als een uitdaging
om juist te proberen de scholen en de scholieren meer in aanraking te brengen
met kunst. Dat programma probeer ik samen met staatssecretaris Adelmund in
belangrijke mate te stimuleren. Dit is het eerste thema, de culturele diversiteit.
Amateurs horen hier ook bij. Wij willen de samenwerking tussen amateurs en
professionals stimuleren om een "kruisbestuiving" te veroorzaken.Het tweede belangrijke thema van mijn beleid – dat zal in de komende
maanden blijken uit de nota's die worden uitgebracht – is het thema
van cultureel ondernemerschap. Hiermee doel ik niet alleen op cultural governance,
op goed bedrijfseconomisch handelen, op het managen van een goed cultureel
bedrijf, maar ook op de houding naar buiten toe. Hoe kan het cultureel ondernemerschap
het publiek meer opzoeken en zich verplaatsen in de hoofden van het publiek?
Kunst moet wel communiceren. Daarmee heb ik bij de begroting
voor 1999 een begin gemaakt door een verschuiving van de financiering van
het aanbod van instellingen naar de vraag van consumenten. Nu wordt het gros
van de kunsten gefinancierd door de instellingen te financieren. Zij kunnen
vervolgens allerlei dingen maken. Het is dan maar de vraag of het publiek
erop afkomt. Een element daarvan is dat mevrouw Adelmund en ik bezig zijn
met het in het leven roepen van vouchers voor scholieren. Deze zullen hoogstwaarschijnlijk
gekoppeld worden aan het Cultureel jongerenpaspoort, waarbij je korting op
korting stapelt. Kinderen kunnen dan een flink aantal keren per jaar naar
musea, toneel of opera. Daarmee duw je de kunst niet door de strot van de
kinderen, want zij zullen in overleg met hun docent zelf invloed uitoefenen
op de vraag waar zij naar toe willen gaan. Dat is een voorbeeld van de verschuiving
van aanbod- naar vraagfinanciering.Je zou ook meer aandacht aan programmeringsbudgetten kunnen geven in een
poging om ervoor te zorgen dat er meer rekening wordt gehouden met de wensen
van het publiek. Het Zuidpleintheater in Rotterdam heeft programmaraden van
mensen die in de omgeving van dat theater wonen. Samen met de directeur of
programmeur van het theater proberen zij te komen tot uitnodiging van gezelschappen
die passen bij de behoeften van de lokale gemeenschap. Dat zijn interessante
voorbeelden van het geven van meer aandacht aan de vraagkant van het beleid
dan aan de aanbodkant van het beleid.Veel sprekers hebben gevraagd wat het beleid nu inhoudt. Ik herhaal dat
de "proof of the pudding" met de uitgangspuntenbrief in juli zal komen, maar
ik wil hier toch concretere dingen over zeggen. Ik noem daarbij twee punten.
Het eerste punt is ook genoemd in het artikel van Cornel Bierens, dat op zich
een heel interessant artikel was over kunstdemocratie, met als titel "Alleen
het beste is goed genoeg". Alleen al om die titel heb ik dat artikel gelezen.
Ik herinner mij dat ik, wanneer ik terugkwam van school en mijn vader mijn
rapport las, zei dat ik mijn best had gedaan; dan zei hij: ja, maar je best
is niet goed genoeg. Met betrekking tot culturele diversiteit heb ik het wel
eens gehad over cultuur van, voor en door iedereen. Cultuur moet dus niet
zozeer worden gericht op de grootste gemene deler; er moet geprobeerd worden
om een diverser publiek aan te spreken. Daarom gebruik ik veel liever de term
"culturele diversiteit" dan "een groter publieksbereik". Met bepaalde moderne
jazzensembles zul je immers altijd een klein publiek bereiken, maar het is
wel fijn dat zij er zijn.Ik heb ook gesproken over "democracy of culture", democratisering van
de cultuur. Mijn reactie op het artikel is dat deze democratisering niet moet
plaatsvinden door vervlakking en massacultuur. Bierens heeft gelijk als hij
schrijft dat dit op grote schaal aan het gebeuren is. Ik zal daar straks gedetailleerder
op terugkomen, maar bij democratisering van de cultuur heb ik het over verspreiding
van de "verheven kunsten" – zeg maar: "het beste" – onder bredere
lagen van de bevolking. Daarom vind ik het in het kader van "democracy of
culture" belangrijk dat je ook eens podia opzoekt waar publiek komt dat normaal
gesproken niet naar jouw podium zou gaan. Ik denk bijvoorbeeld aan het Residentieorkest
in Den Haag, dat ook eens op het Parkpopfestival kan spelen, waardoor mensen
daar misschien in geïnteresseerd worden en misschien eens de zaal van
het Residentieorkest binnengaan. Zoiets moet af en toe en niet de hele tijd
gebeuren, want je moet ook aandacht besteden aan het ontoegankelijke, experimentele
en avant-gardistische. Af en toe moet er echter bijvoorbeeld ook eens een
serie met Paul van Vliet worden georganiseerd. Daarmee krijg je immers een
bepaald publiek naar binnen dat je anders nooit naar binnen zou krijgen. Dat
heeft te maken met een democratisering van de cultuur en natuurlijk ook met
het onderwijs en met amateurs. De vraag of je publiek binnenhaalt, hangt ook
niet alleen samen met de toegangsprijs, maar ook met de manier waarop je communiceert
met het publiek en met de vorm van kunst; daaraan refereerde Bolkestein in
zijn artikel "Veel graan, weinig jenever". De door mij gegeven voorbeelden
sluiten daarbij aan.Mijn laatste opmerking voordat ik op de specifieke vragen inga, betreft
de door enkele sprekers aan de orde gestelde positie van de fondsen en de
intendanten. Daarover merk ik het volgende op. Ik vind het een weinig verheffende
vertoning als er geen uitgangspunten voor beleid vastgesteld worden. Ik wil
de stelling verdedigen die Aletta Winsemius in haar proefschrift naar voren
brengt. Dit proefschrift is in februari van dit jaar uitgekomen. Daarin poneert
zij de stelling dat als de politiek geen uitgangspunten voor het beleid formuleert,
dit de deur opent voor ad hoc beslissingen en het inspelen op de belangen
van de groep die het laatst op de deur klopt. Dat betekent dus een beleid
van willekeur. Zij zegt terecht dat het zeer belangrijk is dat de politiek
uitgangspunten voor het beleid formuleert. Die uitgangspunten betreffen niet
alleen het genrekarakter, maar ook de maatschappelijke aspecten van de culturele
diversiteit. Dit zal moeten leiden tot een aantal instrumenten inzake minder
aanbod- en meer vraagfinanciering en ook meer onderwijs.Bij de cultuurnotasystematiek zullen de uitgangspunten vrij concreet gemaakt
moeten worden, misschien wat concreter dan in het verleden, zodat de Raad
voor cultuur en uiteindelijk ook de politici zelf, de staatssecretaris en
de Eerste en de Tweede Kamer, een checklist gegeven kan worden van uitgangspunten.
Daaraan kan men de beslissingen en eventuele afwijkingen van het advies van
de Raad voor cultuur toetsen. Er is dan sprake van minder willekeur en meer
van een echt stuk cultuurbeleid. Dit is in lijn met het adagium van Thorbecke,
waarin de overheid op afstand blijft, mits de uitgangspunten goed zijn geformuleerd.Hetzelfde geldt voor de mensen die opmerkingen hebben gemaakt over de
smaakmonopolisten. Bij de fondsen is daar altijd al discussie over geweest.
Het is belangrijk dat in de komende maanden blijkt dat ik de fondsen wat dichter
naar mij toe zal halen. Ik zal een aantal brieven over de fondsen aan de Tweede
Kamer schrijven. De fondsen krijgen een opdracht en moeten die uitwerken in
een beleidsplan. Op grond van dat plan krijgt men geld om vervolgens een en
ander uit te voeren. De intendanten en moderatoren zijn mensen met een aanstelling
van een of twee jaar. Die mensen hebben een smaakmonopolie. Zij zullen zich
echter moeten verantwoorden aan het bestuur van het fonds. Deze intendanten
hebben, zoals gezegd, een smaakmonopolie. Zij hebben echter een tijdelijke
aanstelling.De heer Veling (GPV):Ik heb een vraag over de intendanten. Dat zijn mensen met een tijdelijke
benoeming. Mogelijk ligt daar het verschil. Deze mensen zullen echter toch
dezelfde rol vervullen als fondsbestuurders? Zijn dit een soort procesmanagers?
Of denk ik in de verkeerde richting? Het zijn dan geen ambtenaren, maar mensen
die een missie vervullen vanuit de overheid. Ik kan mij dat moeilijk voorstellen.
Ik vrees eenzelfde discussie over de smaakmonopolisten als die over de fondsen.Staatssecretaris Van der Ploeg:De fondsen worden dichter bij de staatssecretaris gebracht, zodat de uitgangspunten
voor het beleid daadwerkelijk door hen uitgevoerd worden. Ik zal proberen
de zaak te verduidelijken met een concreet voorbeeld. Momenteel is er een
intendant. Dat is Richard Woolley bij het Nederlands filmfonds. Die heeft
geconstateerd dat het Nederlands filmfonds vooral films maakt die relatief
weinig eigen inkomsten hebben, terwijl er een grote potentiële markt
is van private financiers van films. Zou het nu niet aardig zijn om iemand
te benoemen die wat van het private geld los kan peuteren? Een aanstelling
van een of twee maanden met behoorlijk wat vrijheid is dan nodig. Het criterium
is dan wel dat de film overwegend met privaat geld gemaakt wordt. Men financiert
alleen de onrendabele top. De dingen worden dus omgedraaid. Dat is men bij
het filmfonds gewend. Deze intendant geeft men dus behoorlijk wat beleidsvrijheid
om dat te doen. Die zal natuurlijk verantwoording moeten afleggen aan het
bestuur. Normaal gesproken wacht een fonds af welke aanvragen binnenkomen.
Dan geeft men er een kwaliteitsstempel aan. Een intendant heeft veel meer
een aanjagende en initiërende functie. Ik kan mij ook voorstellen dat
bepaalde fondsen een bepaalde opdracht willen geven om de kunsten in de openbare
ruimte in bepaalde wijken los te trekken om te experimenteren. Dus je zou
kunnen zeggen dat fondsen eigenlijk de pioniers van het cultuurbeleid dienen
te zijn, zonder dat er te veel sprake is van smaakmonopolies of beleidsmonopolies;
dat laatste zou nog erger zijn vanwege de legitimatie. Maar met een goede
en wel gedefinieerde opdracht zou een intendant in een beperkt aantal gevallen
wellicht goede zaken kunnen verrichten.De heer Veling (GPV):De staatssecretaris zou dan aan te spreken zijn op de aanwijzing van die
intendant vanuit de beleidsuitgangspunten waarover hij eerder sprak?Staatssecretaris Van der Ploeg:Dat is zeker mijn visie. De opdracht aan het fonds zou kunnen worden besproken
met beide Kamers en dan zou ook gesproken kunnen worden of er voor dat fonds
een intendant in het leven moet worden geroepen. Dan kan worden bezien of
dat wel nodig is of dat het gewoon in de algemene werkzaamheden opgenomen
kan worden. Het is dus echt een aanjaagfunctie, een pioniersfunctie, dus ook
een tijdelijke functie, want als iemand daarmee jaren achter elkaar bezig
is, creëer je toch echt een smaakmonopolie.Velen hebben gesproken over de State of the Union. Inmiddels is er veel
gebeurd, wellicht meer dan een aantal van u suggereerden. Ik ben nu volop
bezig met het begin van de cultuurnotasystematiek en mijn uitgangspuntenbrief.
Zojuist heb ik daarover al een aantal tipjes van de sluier opgelicht. Wellicht
heeft de heer Veling gelijk met zijn opmerking dat de State of the Union niet
zoveel opzienbarend nieuws bevatte als sommigen zouden willen doen geloven.
Het heeft heel veel stof doen opwaaien, maar misschien meer door de toonzetting
dan door de aard van de ideeën. Jeugd en minderheden stonden ook in de
nota's en speeches van veel van mijn voorgangers: de heer Nuis en zeker ook
mevrouw d'Ancona en volgens mij ook bij de heer Brinkman. Natuurlijk, het
gevaar dat een te elitaire cultuur zich los zingt van de rest van de samenleving
is ook al eerder gesignaleerd. Ik constateer dat daar tot nu toe veel woorden
aan zijn gewijd, maar ik hoop dat mijn bijdrage er een zal zijn die het niet
alleen bij woorden laat. Ik hoop dat uit mijn uitgangspuntenbrief zal blijken
hoe ik de concretisering heb aangepakt en hoe ik met de fondsen omga en hoe
ik er concrete instrumenten aan wil verbinden.Velen hebben gevraagd hoe ik mij voorstel om mijn beleid concreet te maken.
Ik denk dat de systematiek van de Cultuurnota mij veel mogelijkheden biedt
om, zoals de heer Van Heukelum zei, te sturen. Juist omdat eens per vier jaar
alle subsidies worden heroverwogen kunnen nieuwe accenten worden gelegd. Dat
betekent niet, zoals mevrouw Tiesinga lijkt te vrezen, dat ik afstand neem
van het gedachtegoed van Pantser en Ruggengraat. Ik denk dat het inderdaad
belangrijk is dat je investeert in de ruggengraat van kunstenaars en gezelschappen,
juist investeren in de toerusting. Ook het rapport van Unesco heeft het in
dat verband met name over cultural empowerment en dat is eigenlijk hetzelfde.
Ik lees ook – hoewel het mij wat tijd heeft gekost om het te begrijpen –
in Pantser en Ruggengraat dat je niet alleen een pantser om jezelf moet bouwen,
maar juist een ruggengraat moet laten bouwen op eigen kracht van de kunstenaar.
Dat zal ook een hoofdmoot van mijn beleid zijn, ook in de manier waarop ik
mij voorstel om subsidies te gaan verdelen. Ook de negen uitgangspunten van
mijn voorganger zijn nog altijd actueel. Het lijkt mij dan ook verstandig
om op dat theoretisch fundament voort te bouwen. Het ligt dan wel voor de
hand en ook meer in mijn aard om die uitgangspunten veel meer te concretiseren.
Ik denk dat de tijd daar ook rijp voor is. Als ik er enkele noem – diversiteit,
cultuureducatie, multiculturaliteit, amateurs – dan wil dat niet zeggen
dat ik afstand neem van de rest. Ik denk dat ik op een aantal punten ervoor
zal kiezen om de accenten van het beleid duidelijk te maken. Als ik alles
tot prioriteit verkondig, dan gebeurt er op een bepaald moment niet zoveel
behalve dan dat alle gezelschappen naar de beleidsintenties toe gaan schrijven.
Ik denk dat je op een aantal punten toch de accenten moet aanzetten en je
je daarin moet beperken.Ik hoop in die uitgangspunten duidelijk te maken hoe ik aankijk tegen
het beschermen van niet zo gemakkelijk toegankelijke kunstvormen, waarop met
name mevrouw Maas wees. Door de heer De Boer werden ze ook wel de "dwarsliggers"
genoemd. Het is erg belangrijk dat de dwarsliggers juist die kans krijgen.
Natuurlijk moet de overheid ruimte bieden aan die dwarsliggers. Misschien
kun je zeggen: zonder bielzen geen spoorlijn.Maar er is meer. De overheid heeft de taak het cultuuraanbod toegankelijk
te maken voor arm en rijk, voor jong en oud. Ik durf, mijnheer Van Heukelum,
met beide benen op de grond te stellen, dat de gesubsidieerde
cultuur toch vaak wat kan leren van de commerciële cultuur, vooral als
het om de toegankelijkheid gaat. Daarmee zeg ik niet dat elk theatergezelschap
of operagezelschap op Joop van der Ende moet gaan lijken, maar wel dat er
heel nuttige dingen te leren zijn van de commerciële culturele entrepreneurs
die Nederland rijk is. Kijk hoe Wim van Krimpen in de Kunsthal omgaat met,
binnenkort, de Picassotentoonstelling en met de Esschertentoonstelling. Er
zijn gigantische successen geweest, waarvan qua toegankelijkheid iets te leren
valt, misschien ook voor de gevestigde instellingen.Het beleid zal zich dus richten op kwaliteit, verscheidenheid en toegankelijkheid.
Daarmee kom ik vanzelf op de vraag die de heer Veling opriep. Als je actiever
wilt zijn, als je meer wilt sturen, welke visie op het cultuurbeleid ligt
daar dan aan ten grondslag? Ik heb er al het nodige over gezegd, maar de heer
Veling zou zichzelf verloochenen als hij niet onmiddellijk de dilemma's noemde
die daarbij opdoemen: patronaat, mecenaat, protectie, marktconform of marktcorrigerend,
decentralisatie of centralisatie. Dat is bijna een uitputtend lijstje. Zelfs
het UNESCO-rapport "Our created diversity" ontbrak niet.Ik moet de heer Veling teleurstellen als hij hoopt, dat ik al zijn buitengewoon
terzake doende vragen vandaag al helemaal zou kunnen beantwoorden. Ik kan
hem wel de garantie geven dat zij direct, of sommige misschien meer zijdelings,
aan de orde zullen komen, zeker in de brief over de uitgangspunten, maar ook
in de cultuurnota zelf.Mevrouw Maas zei dat je cultuurbeleid niet alleen maakt. Ik zal daarom
ook heel veel aandacht besteden aan bondgenoten voor het cultuurbeleid. Je
kunt denken aan de publieke omroepen. Het is leuk als theatermakers, filmmakers
of operagezelschappen via de publieke omroep een groter bereik kunnen krijgen.
Werk je met collega's van volksgezondheid, dan is te denken aan interessante
projecten op het gebied van de jeugdzorg, van gehandicapten of noem maar op.
Op het gebied van Buitenlandse Zaken idem dito; in het kader van de HAGIS-middelen
zijn vele vormen van internationaal beleid denkbaar. Ik ben daar geen coördinator,
maar zie mijzelf wel als partner en bondgenoot van andere bewindspersonen.
Overigens geldt dit ook voor de Raad voor de Cultuur, de fondsen, de gemeenten,
de provincies en natuurlijk de cultuurinstellingen zelf. Dat zijn ook alle
bondgenoten.Over één onderwerp van praktische aard wil ik de heer Veling
en anderen die het hebben aangeroerd niet in onzekerheid laten, namelijk de
moderator of de intendant. Ik zeg nog een keer dat ik die intendant als een
strategisch gepositioneerde cultuurmakelaar zie. Hij moet zich richten op
samenwerking tussen partners in het cultuurbeleid enerzijds en op de mensen
in het veld zelf. Heel nadrukkelijk zeg ik, dat zo'n figuur met kracht van
argumenten wordt aanbevolen in het rapport van de UNESCO.De heer Veling (GPV):Mag ik nog even herinneren aan wat ik zojuist zei? Het ministerie van
Onderwijs kent al sinds jaar en dag projectmanagers. Die vervullen ook een
soort makelaarsfunctie. Bij bepaalde aspecten daarvan zetten de huidige bewindslieden
van Onderwijs hier en daar hun vraagtekens. Misschien valt daarvan te leren.
Het systeem moet zijn vulling nog krijgen, maar er kunnen onheldere verhoudingen
ontstaan tussen departementen en dergelijke functionarissen en mogelijkerwijs
ook fondsen. Dan is er ook nog de politieke verantwoordelijkheid. Het kan
diffuus worden en nieuwe risico's scheppen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het zijn dus duidelijk geen projectmanagers. Als je met kunstenaarsscholen
iets wilt bereiken voor jongeren of voor allochtonen, dan zijn dat geen mensen
die het loket van een fonds heel makkelijk weten te vinden. Het gaat ook niet
om activiteiten die heel makkelijk in de systematiek van de Cultuurnota passen.
Het gaat dus om iemand die deze bronnen kan aanboren, die het veld kan ontginnen,
die op zoek kan gaan naar de mogelijkheden en misschien zelfs opdrachten kan
geven en partijen bij elkaar kan brengen. Welnu, dan geef je iemand daar onherroepelijk
wat meer vrijheid in dan je normaal zou doen, vandaar dat deze mensen een
opdracht moeten krijgen. Bovendien denk ik dat deze activiteiten aan een termijn
gebonden moeten zijn. Ik wil hiermee naar aanleiding van de opmerkingen van
de heer Veling alleen maar zeggen dat ik mij hierin ook gesteund voel door
het rapport van UNESCO, maar ik zal er duidelijke randvoorwaarden aan verbinden,
opdat het geen vrij gezongen figuur wordt.Overigens ben ik het met de heer Van Heukelum eens dat de tweedeling in
de cultuur veeleer op het publiek dan op het aanbod slaat. Het Nederlandse
aanbod van cultuur wordt gekenmerkt door een grote verscheidenheid. Een tweedeling
in het publiek is er wel; daarover heb ik al gesproken. Het publiek bestaat
grotendeels uit mensen met hogere inkomens, hoger opgeleiden, toch wat oudere
mensen. Natuurlijk zijn er ook mensen met een lager inkomen, lager opgeleiden
en mensen uit minderheidsgroeperingen in de zalen, maar statistisch zijn die
sterk ondervertegenwoordigd. Ik zie het als een uitdaging om te proberen,
iets aan die maatschappelijke diversiteit te doen.Cultuur is altijd in beweging; daarom ben ik het met mevrouw Maas eens
dat onze "canon" ook steeds in beweging is. Respect voor elkaars cultuur en
expressiemogelijkheden van nieuwkomers bewerkstellig je door belangstelling
voor elkaars cultuur te bevorderen en door bereid te blijven, de canon steeds
ter discussie te stellen en dus zoveel mogelijk invalshoeken te betrekken
bij het beoordelen van cultuur.Ik heb dan ook geen kritiek op de Raad voor cultuur, maar als ik die heb,
bespreek ik die gewoon openlijk met deze raad. Ik vraag wel aandacht voor
een zoveel mogelijk diverse samenstelling van adviescolleges en beoordelingscommissies.
Dit geldt ook niet alleen voor de Raad voor cultuur, maar eigenlijk voor alle
culturele instellingen. Er is een rapport van Melle Damen, directeur van het
Mondriaanfonds, die heeft gekeken naar de besturen van culturele instellingen
in Amsterdam: 80% was man, de gemiddelde leeftijd bleek 55 jaar te zijn, met
maar één lid rond de 40 jaar, en geen vertegenwoordigers van
minderheden. Ik vind dit uit een oogpunt van representativiteit van besturen
en instellingen schokkend. Bij de laatste benoemingen van de Raad voor cultuur
is de gemiddelde leeftijd van deze raad met 6½ jaar verlaagd. Je moet
hier natuurlijk niet te absoluut mee omgaan, je moet altijd een mix weten
te vinden, dus je hebt ook mensen met ervaring nodig, mensen
die al eerder met dat bijltje hebben gehakt. Maar gelet op de huidige situatie
is het belangrijk, toch ook te letten op enige verjonging, om tot een wat
meer evenwichtige afspiegeling van de samenleving te komen.Nu heeft de Raad voor cultuur de handschoen zelf opgepakt, want men betrekt
steeds meer niet alleen experts op de vierkante millimeter bij het werk van
zijn commissies, maar ook leken. In zo'n commissie zijn er vier of vijf mensen
die een bepaald veld beoordelen; natuurlijk zijn er oude rotten bij, maar
het is juist aardig om er ook leken bij te betrekken, of misschien "nebenbei-professionals",
dus kunstenaars uit een belendend vakgebied. Zo kan de raad proberen, wat
meer uit de ivoren toren te komen en een wat bredere beoordeling te geven.Ik zei het al, culturele diversiteit is een thema dat mij bijzonder aanspreekt.
Ik ben het roerend met de heer Veling eens: het leven is kort. Maar mijn motto
is: quod licet Iovi, licet bovi.Voorzitter! Dan wil ik nu – want dit was een algemene inleiding –
toch een aantal vrij specifieke vragen beantwoorden. Normaal gesproken zou
dit misschien schriftelijk kunnen, maar ik doe dat toch mondeling.De heer Van Heukelum heeft gevraagd over de fiscale achterstelling van
industriële monumenten. Ik heb net met collega Vermeend een commissie
ingesteld over fiscus en cultuur. Ik zeg toe dat het probleem van de fiscale
positie van industriële monumenten ook in die commissie erbij betrokken
wordt en dat daarover een oordeel geveld wordt. Ik kan natuurlijk niet zeggen
wat dat advies op zal brengen, maar ik zal wel vragen dat daar een oordeel
over geveld wordt.Mevrouw Tiesinga vroeg welk bedrag voor de prioriteiten bij cultuur beschikbaar
is en waar de prioriteiten naar uitgaan. Voor 1999 is het wel duidelijk geweest,
in de brief die ik eerder gestuurd heb, dat dit vooral gaat naar jongeren,
minderheden, nieuwe vormen, kunsteducatie en dingen zoals deze. Maar om het
financiële kader aan te geven, wijs ik erop dat er op grond van het regeerakkoord
in 2002 60 mln. structureel beschikbaar wordt gesteld. Uit hoofde van de motie-Van
Nieuwenhoven zijn voor de huidige Cultuurnota 16 mln. beschikbaar gesteld.
Deze incidentele middelen worden na 2000 structureel gemaakt. De HGIS-middelen
van 16 mln. voor internationaal cultuurbeleid blijven ook na 2002 op peil.
Ten slotte is uit het OCW-budget 6 mln. beschikbaar gesteld voor cultuurbeleid.
Daar bovenop is er 100 mln. gekomen voor een aankoopfonds en heb ik ook in
de meerjarencijfers voor 2002 en daarna 8 mln. op jaarbasis gereserveerd.
Dat komt dan bij elkaar zo'n beetje uit op een aankoopfonds van ruim 300 mln.
vanaf 2002. Er is dus best veel gedaan en over de definitieve bestemming van
die extra gelden voor cultuur zal ik uw Kamer informeren bij de uitgangspuntennotitie
voor de Cultuurnota. Daar zal ook de discussie oud voor nieuw bij betrokken
worden.Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Voorzitter! Ik weet niet of de staatssecretaris voornemens is om nog wat
dieper op die 100 mln. voor het aankoopfonds in te gaan. Een van mijn vragen
is of dat geld inclusief datgene is wat er voor de uitvoering van de Wet behoud
cultuurbezit beoogd wordt uit te geven. Nu kan ik mij voorstellen dat in het
kader van die wet een grote aankoop wordt gedaan. Ik heb begrepen dat 100
mln. het ook wel is, zodat, als je daar iets van uitgeeft, de rente erop ook
een stuk minder is voor de komende tijd; het is dan een fonds dat slinkt.
Ik heb zo het gevoel dat die 100 mln. dan maar heel beperkt is, als ik kijk
naar bijvoorbeeld de aankoop van de Boogie-Woogie en dat is maar één
voorbeeld.Staatssecretaris Van der Ploeg:Nu was de aankoop van de Victory Boogie-Woogie natuurlijk wel een heel
mooie. Dat kwam uit geld dat geschonken was door De Nederlandsche Bank. Ik
kom daar later nog iets meer in detail op terug. Momenteel heb ik een conceptregeling
van het Mondriaanfonds gekregen voor wat betreft het aankoopfonds, namelijk
hoe daarmee om te gaan. Die zal ik met wat wijzigingen naar de Raad voor cultuur
sturen voor advies. Bij ommekomst daarvan zal ik het advies vaststellen, indien
nodig met wat wijzigingen van mijn hand – als ik dat nodig acht. Dan
is het bekend; dat moet dus allemaal in deze komende maanden gebeuren. Er
is inmiddels ook, zoals u misschien weet, een advies van de commissie inzake
de Wet behoud cultuurbezit. Dat is een apart traject, waarin er naar gekeken
zal worden hoe we dat misschien ook wat meer kunnen stroomlijnen.Er zijn ook veel vragen gesteld over de monumentenzorg. Met name is er
veel gezegd over de nadelige effecten van het beleid van andere ministeries.
Genoemd is de Wet waardering onroerende zaken en de ecotaks. Gevraagd is of
die terugsluis wel goed genoeg heeft plaatsgevonden voor de kerken en andere
grote monumenten. Ook is gewezen op de Arbowet. De gedane uitspraak inzake
bezwaarschriften tegen de waardering van monumenten – ik denk dan aan
de kerken – geeft mij in ieder geval nu voldoende aanleiding in overleg
te treden met mijn collega van Financiën. Dat zeg ik toe, namelijk dat
ik dat in ieder geval aan de orde zal stelen en eens zal kijken wat daar gebeuren
kan.Wat de effecten van de ecotaks op de exploitatielasten betreft zal ik
de druk op de ketel houden. De toezegging van de minister van VROM van 19
februari biedt een opening om dit probleem op te lossen. Inmiddels ben ik
in gesprek met de arbeidsinspectie over werkbare afspraken bij de uitvoering
van restauratie en onderhoudswerkzaamheden. Het gaat hier om een groot probleem.
Wij moeten daarom proberen, tot goede afspraken te komen. Ik ben blij met
de opmerking dat de druk op de ketel moet worden gehouden.Ook noemde mevrouw Tiesinga Europese maatregelen ten gevolge waarvan voor
monumentale gebouwen een onhaalbare situatie ontstaat. Ik moet eerlijk zeggen
dat die maatregelen mij niet bekend zijn. Wellicht kan nu of later een toelichting
worden gegeven?Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Ik heb dat niet gezegd, voorzitter. Als de staatssecretaris mijn tekst
naleest, zal hij merken dat het niet om Europese maatregelen ging. Het ging
om maatregelen van andere ministeries die van invloed zijn op het monumentenbeleid.Staatssecretaris Van der Ploeg:Dat is makkelijk, voorzitter. Dan hoef ik mij daarover geen zorgen te
maken.Mevrouw Tiesinga vroeg mij wel vaart te houden in de restauraties. Ik
zal op zeer korte termijn de Tweede Kamer informeren over de inzet van de extra middelen voor de monumentenzorg en de tegemoetkoming aan
de gemeenten die als gevolg van de stelselherziening met een aanzienlijke
terugval van hun budget te maken krijgen. Ik denk dan aan een gemeente als
Dordrecht, die veel monumenten maar relatief weinig behoefte heeft en daardoor
een beetje in de knoop komt. Vooruitlopend daarop kan ik zeggen dat ik nog
dit jaar de gemeentelijke restauratiebudgetten voor de jaren 2001 tot en met
2004 zal verhogen. Dit betekent dat de gemeenten tempo kunnen blijven houden
bij de uitvoering van hun restauratieplannen. Over de hele planperiode, dus
tot en met 2010, is de uitvoering van de gehele achterstandsoperatie in belangrijke
mate gegarandeerd. Er komt over die periode 520 mln. beschikbaar voor de monumentenzorg.
Het genoemde bedrag van 320 mln. ontbreekt nu nog om de operatie in 2010 helemaal
af te kunnen ronden. Dit komt ook uit het rapport "Monument in de steigers".
Voor de korte en de middellange termijn levert het geen problemen op voor
het uitvoeringstempo. Ik moet helaas een uitzondering maken voor de categorie
grootschalige restauraties, ook wel de "kanjers" genoemd. Daar doen zich grote
problemen voor. Ik zal in de tweede helft van dit jaar met een plan van aanpak
komen voor de grootschalige restauraties. Ik zal dit plan voorleggen aan beide
Kamers.Mevrouw Tiesinga heeft gevraagd hoe het is gesteld met de plannen voor
nieuw onderhoud, de instandhoudingsregeling. Aan de uitwerking van een alomvattend,
integraal regime voor de instandhouding van monumenten wordt nu door de Rijksdienst
voor de Monumentenzorg hard gewerkt. Planmatig onderzoek staat daarbij centraal
voor mij. Restauraties blijven natuurlijk als incidenteel groot herstel noodzakelijk
binnen de instandhoudingscyclus. Om de nieuwe regelgeving zo goed mogelijk
te laten aansluiten bij de daadwerkelijke behoefte van de eigenaar en de beheerders
wordt er nu een vrij breed onderzoek verricht. Direct na de zomer zal ik de
Tweede Kamer over de resultaten van het onderzoek berichten. Ik kan dat niet
vroeger doen. Ik wil even dat onderzoek afwachten. De uitwerking zal begin
2000 aan de Tweede Kamer worden voorgelegd. Invoering van nieuwe regelgeving
is door mij voorzien in 2002. Dan verdient natuurlijk de relatie met de uitvoering
van het werkplan Monumentenzorg alle aandacht. Een uitvoerige, tussentijdse
evaluatie van het werkplan Monumentenzorg zal ik dus voor de zomer al aan
de Tweede Kamer voorleggen.Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Deze zomer?Staatssecretaris Van der Ploeg:Déze zomer, als die komt.Mevrouw Tiesinga signaleert terecht een groeiende belangstelling voor
cultuurhistorie als sturend en vormgevend concept bij de ruimtelijke ontwikkelingen.
Ik ben daar blij mee. Tegelijkertijd zijn er in het veld belangrijke verschillen
van inzicht over de manier waarop met de cultuurhistorie moet worden omgegaan.
Er is de sectorale benadering versus de benadering van de cultuurhistorie
als facet van de ruimtelijke ordening. Ik vind dat niet zo erg. Sterker, ik
vind het een belangrijke winst, dat ook deze discussie wordt gevoerd. Deze
discussie markeert namelijk de verschuiving van een sectorale naar een meer
facetmatige benadering. Het project Belvédère is daarvan een
uiting. Een belangrijk doel is juist de dialoog tussen de cultuurhistorische
disciplines en de ontwerpdisciplines te intensiveren. Weliswaar zal de discussie
altijd gaan over geld, decibels, logistiek en de economie, maar ik zou graag
zien dat bij de ruimtelijke ordening meer gedacht werd aan een geïntegreerde
benadering van de archeologie, zeg maar: de monumenten onder de grond, en
de ontwerpopdrachten. Te vaak worden die zaken per deeltje in aanmerking genomen.
Dit geldt ook bij de landschapsarchitectuur en de landschappelijke waarde.
Hierbij gaat het om een vrij breed terrein, waarop ik met de collega's Faber
en Pronk samenwerk. Ik probeer met hen eerste stappen te zetten met het Belvédèreproject.
Het gaat daarbij dus veel meer om een offensieve dan een defensieve benadering.
Je kunt alles beschermen, maar je kunt ook proberen de cultuurhistorische
waarde in een ontwerp voor de volgende eeuw deel uit te laten maken van de
nieuwe samenleving. Ik denk dus meer aan het geïntegreerde aspect en
minder aan de bescherming. Dat laatste heeft natuurlijk ook de aandacht, maar
ik denk vooral aan integratie in de nieuwe ruimtelijke ordening. Het gaat
dus om een duurzaam behoud van de cultuurhistorie in de moderne samenleving.Mevrouw Tiesinga vroeg ook nog wat de stand van zaken op het terrein van
de archeologie is. Met name is de invoering van het Verdrag van Malta genoemd.
Ik verwijs naar het gestelde in de brief van december 1998 aan de Tweede Kamer.
Daarin heb ik aangegeven dat de Tweede Kamer aan het eind van dit jaar een
wetsvoorstel zal ontvangen. Het belangrijkste doel van dat wetsvoorstel is
het verruimen van de opgravingsbevoegdheid. Ook private instellingen kunnen
op grond van de beoogde wet opgravingen doen. Wij willen echter niet dat hier
het Wilde Westen ontstaat met cowboypraktijken. Daarom is het tegelijkertijd
heel belangrijk ook te investeren in het regelen van de kwaliteitszorg van
het archeologisch werk. Er komen dus standaarden en onze bedoeling is dat
er iets wordt gedaan aan de kwaliteit. Niet iedereen moet zomaar kunnen gaan
graven. Ik meen dat dergelijke regels nodig zijn om het verdrag goed te kunnen
uitvoeren.In zekere zin ben ik al enigszins begonnen met het invoeren van het verdrag.
Aan het eind van dit jaar zal ik de Tweede Kamer een rapportage sturen waarin
ik aangeef hoe de overige bepalingen van het verdrag worden ingevoerd.De geachte afgevaardigde stelde ook een vraag over de collectiemobiliteit.
Het leasen van kunstwerken aan stations, spoorwegen, ziekenhuizen, scholen,
universiteiten en postkantoren zou van weinig respect voor ons cultureel erfgoed
getuigen. Tegelijk zegt de geachte afgevaardigde dat haar een zakelijke aanpak
aanspreekt. Met nadruk wil ik stellen dat je hierbij moet voldoen aan de juiste
randvoorwaarden. Je moet niet iets in een postkantoor hangen dat uit elkaar
valt en beschermd moet worden. Echter, alleen maar alles beschermen in depots
is ook niet geweldig. Mits je zorgdraagt voor een goede ventilatie en voor
goede atmosferische omstandigheden, is er ruimte om collecties meer zichtbaar
te maken.Ik denk in dit verband aan de gang van zaken bij het AMC in Amsterdam
en bij het Limburgs academisch ziekenhuis. Daar heeft men grote ervaring
met het opbouwen van collecties die door het publiek dat misschien zelden
in musea komt, toch gezien wordt in het ziekenhuis. Je kunt bij de depots
kijken en nagaan wat voor dergelijke gebouwen beschikbaar zou kunnen zijn.
Over de collectiemobiliteit is recentelijk advies gevraagd aan de Raad voor
cultuur. Ik heb daar op 25 februari een lezing gegeven. Die is ter kennisname
aan de Tweede Kamer gezonden.Mij gaat het om een grotere zichtbaarheid. Ook door uprating, waarbij
het verkopen onder bepaalde randvoorwaarden en met heel duidelijke spelregels
geen taboe hoeft te zijn, kan men komen tot een goed beleidsinstrumentarium.
Daardoor zal meer van het museale vermogen aan een groter publiek beschikbaar
worden gesteld.Voor 1999 heb ik de Mondriaanstichting de renteopbrengst uit de 100 mln.
voor de aankopen in het vooruitzicht gesteld. Men heeft die ontwerpregeling
aan mij gegeven. De financiële toedeling voor 1999 houdt in dat middelen
beschikbaar blijven voor eventuele noodzakelijke aankopen in het kader van
de Wet behoud cultuurbezit.Ik kom bij het nationaal fonds, het fonds van de heer Boll. Op 4 maart
jongstleden hebben wij een constructief gesprek gevoerd. Wij hebben in dat
gesprek afgesproken dat het rijksaankoopfonds en het particuliere nationaal
fonds bij de aankopen nauw zullen samenwerken. Dan kun je elkaar niet in de
weg zitten. Het zou toch bizar zijn als twee fondsen met elkaar zouden opdrijven.
Dat is rampzalig voor de collectie Nederland. Een voorstel betreffende concrete
samenwerking van beide fondsen wordt op mijn verzoek door de directeur van
mijn Instituut collectie Nederland in overleg met hen op papier gezet.Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Voorzitter! Ik stel mij zo voor dat er 100 mln. is voor een aankoopfonds
en dat de rente daarvan kan worden gebruikt. Maar komt er een spoedaankoop
vanwege de Wet behoud cultuurbezit, dan moet er bijvoorbeeld 35 mln. van dat
aankoopfonds af en blijft er 65 mln. over. Dat betekent een veel lagere rente.
Als dat een paar keer gebeurt, dan is er natuurlijk nog nauwelijks rente te
verdienen voor het aankoopfonds.Staatssecretaris Van der Ploeg:In de meerjarencijfers vanaf het jaar 2002 heb ik een reeks van middelen
van 8 mln. per jaar gereserveerd. Als 3 mln. correspondeert met 100 mln.,
dan correspondeert 8 mln. met ruim 200 mln. Dan heb je in totaal ruim 300
mln. voor het aankoopfonds. Als het echt nodig is om iets te kopen in het
kader van de WBC, geeft dat ruimte om het probleem op te lossen door wat te
schuiven. Ik stel voor om dat van geval tot geval te bekijken om telkens de
best mogelijke oplossing te bereiken. Het leek mij verantwoordelijk om in
het kader van de aankoopregelingen 3 mln. beschikbaar te stellen.Mevrouw Maas heeft gevraagd of de wakkerschudacties beklijven. Het is
mij precies te doen om een blijvend effect op de toegankelijkheid en zichtbaarheid
van collecties. Daarom is een structurele en samenhangende aanpak voor collecties
in gang gezet.Er is gevraagd om meer samenwerking tussen archieven en tussen archieven
en andere culturele instellingen. Dat is al ingezet door mijn voorganger Nuis
en het wordt met kracht en zo mogelijk nog meer enthousiasme voortgezet. Daarbij
moet je rekening houden met de regionale omstandigheden. Binnenkort wordt
met de VNG en het IPO alsmede met de recent opgerichte archiefkoepel voor
archieven en documentarchieven, de stichting Forum, gesproken over al deze
ontwikkelingen en over de wijze waarop die vorm moeten krijgen. Doel van deze
gesprekken is juist die ontwikkelingen zodanig te laten plaatsvinden dat de
sector in zijn geheel wordt versterkt. De uitkomst wordt dus niet alleen door
mij bepaald, maar ook door lokale en regionale overheden en door particuliere
collectiebeheerders.Mevrouw Tiesinga vroeg of ik op de hoogte was van de conserveringsproblematiek
in het Tropenmuseum. Ja zeker. Het is ook mij bekend dat de heer Etty bezig
is met een onderzoek naar de mogelijke financiële instrumenten voor conservering
van niet-rijksgesub- sidieerde collectiebeheerders. Dat onderzoek gebeurt
overigens op een verzoek van de Kamer bij de behan- deling van de lopende
Cultuurnota. Ik kan niet anders dan de uitkomst van dat onderzoek afwachten.
Daarnaast laat ik op dit moment het deltaplan evalueren; dat gaat dus over
het proces en de resultaten. Deze evaluatie wordt medio 1999 verwacht.Voorzitter: Lycklama à NijeholtStaatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik kom thans op de wetenschappelijke functie van het cultuurbeheer.
Ik kan melden dat de Adviesraad voor het wetenschaps- en technologiebeleid
en de Raad voor cultuur een gezamenlijk advies voorbereiden over de intensivering
van de wisselwerking tussen erfgoedinstellingen en universiteiten, dus zeg
maar tussen musea en universiteiten. Daarbij wordt aandacht besteed aan plaats,
functie en kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek en de erfgoedinstellingen.
Aan de hand van dat advies hoop ik te kunnen vaststellen of voor deze taken
voldoende armslag bestaat. Met de instellingen waarvoor ik de financiële
verantwoordelijkheid draag, zal ik terzake resultaatafspraken maken voor de
komende cultuurnotaperiode.De heer De Boer heeft een aantal vragen gesteld over televisie, radio,
zenderkleuring, mediabeleid, technologische ontwikkelingen en dergelijke.
Wat is nu precies besloten? In het regeerakkoord is vastgelegd dat de drie
publieke televisiezenders in ieder geval worden gehandhaafd. Er was ook een
onderzoek gevraagd inzake de teruggang van vijf naar vier publieke radiozenders.
Dat onderzoek is nu afgerond. De concessiewet, die naar de Raad van State
om advies is gestuurd, bevat voorlopig vijf publieke radiozenders. Ik zeg
er nadrukkelijk bij dat wij in het kabinet nog een discussie zullen hebben
over het aantal publieke en commerciële radiozenders. Het aantal van
vijf publieke radiozenders is ook gekoppeld aan de discussie over compartimentering
van het commerciële radiolandschap. Moet je de frequenties geven aan
degene die het meeste biedt, of moet je ook wat frequenties reserveren voor
bijzondere dingen? Daarover krijgen wij nog een interessante discussie in
het kabinet. Ik hoop de Kamers daarover in maart/april te kunnen inlichten.Wie beslist wanneer over de zenderkleuring? In de nieuwe concessiewet
wordt de vaste zenderbespeling in principe opgegeven. Er staat ook in dat
de raad van bestuur de profielen van de netten opstelt, zij
het op advies van de netten zelf. De macht van de raad van bestuur is echter
niet ongeclausuleerd. De raad van bestuur heeft per slot van rekening geen
achterban, zoals de omroepverenigingen dat wel hebben. Een aantal van 450.000
leden is hoger dan het aantal leden dat de partijen van de bewindspersonen
achter deze tafel gezamenlijk hebben. Wij mogen dat dus niet helemaal veronachtzamen.
Het is daarom heel belangrijk om hier te melden dat de raad van toezicht volgens
de concessiewet de wettelijke bevoegdheid heeft om uitgangspunten vast te
stellen waaraan de raad van bestuur zich heeft te houden. Wij proberen daarmee
een sterker publiek geheel te krijgen. In deze raad van toezicht zijn, naast
de kroonleden, alle omroepverenigingen vertegenwoordigd. Deze raad zou bijvoorbeeld
tegen de raad van bestuur kunnen zeggen: de vaste zenderbespeling mag je wel
opheffen, maar wij hechten toch aan een vast thuisnet; voor bepaalde functies,
zoals jeugdprogrammering of andere vormen van programmering, kun je de verenigingen
over de drie zenders verspreiden. De raad van toezicht kan ook tegen de raad
van bestuur zeggen: mix er maar net zoveel op als je wilt. Dat oordeel moet
door de raad van toezicht worden geveld. De raad van toezicht kan die uitgangspunten
overdragen aan de raad van bestuur. Ik geloof dat men daar nog mee bezig is.
Ik ben er zelf ook behoorlijk in geïnteresseerd, maar zo ligt het in
de wet vast. Voor alle duidelijkheid meld ik dat de huidige raad van bestuur
nog geen voorstel heeft gedaan voor zenderkleuring. Er zijn wel allerlei gedachten
en heftige debatten over. Bij de vaststelling en de goedkeuring speelt de
raad van toezicht een belangrijke rol.De heer De Boer (GroenLinks):Betekent dit alles dat de invloed van de staatssecretaris en van de politiek
op dit gebeuren nagenoeg nihil is?Staatssecretaris Van der Ploeg:De invloed van de staatssecretaris moet bij mediapolitiek natuurlijk altijd
bescheiden zijn. Je wilt immers geen staatsomroep. Je kunt wel uitgangspunten
vaststellen in een concessiewet, bijvoorbeeld programmavoorschriften. Je kunt
stellen dat je geen behoefte hebt aan een zender die alleen maar spelletjes
op het programma heeft staan. Niet dat daar iets mis mee is, maar dat vind
ik niet onderscheidend genoeg van een commerciële omroep. In de wet die
nu bij de Raad van State voorligt, wordt een aantal stappen gezet. Het concessiebeleidsplan
van de NOS moet ik wel goedkeuren. Op dat gebied heeft de staatssecretaris
dus ook een bevoegdheid.Is het mediabeleid gelet op de technologische ontwikkelingen een achterhoedegevecht?
Laat ik het duidelijk zeggen: ik wil niet dat Hilversum een soort technologisch
reservaat wordt. Nederland loopt ook een beetje achter vergeleken met Duitsland.
Duitsland heeft heel veel themazenders, met name op lokaal niveau. In Groot-Brittannië
stikt het van de digitale frequenties. Daar hebben ze tussen de 100 en 200
zenders erbij gekregen. In Nederland is helaas sprake van een soort wet op
de remmende voorsprong. Wij hebben heel lang geprofiteerd van de kabel. Misschien
had wel meer met die kabel gedaan kunnen worden, maar daardoor zijn de investeringen
in de digitale technologie misschien nooit zo urgent geweest. Wij hadden immers
toch al de kabel. In een land zoals Groot-Brittannië, waar men vaak nog
een antenne op de televisie had, was het economisch noodzakelijker en interessanter
om echt te investeren in digitale technieken. Een ding is duidelijk: wij moeten
daarin wel verder gaan. De behandeling van het mediaterrein is naar mijn mening
dus geen achterhoedegevecht. De technologische ontwikkeling is wel verbonden
aan een aantal uitgangspunten. Ik noem de vrijheid van meningsuiting, de zorgplicht
voor een toegankelijk en betaalbaar informatieaanbod, het tegengaan van machtsconcentraties –
het is heel belangrijk dat geen verstrengeling optreedt; dat is echt een punt
van zorg een aandacht – en het zorgdragen van een hoogwaardig publiek
aanbod op radio en televisie voor alle lagen van de bevolking. Dat zijn allemaal
uitgangspunten die blijven gelden en meer actualiteitswaarde krijgen. De vraagstukken
van toegankelijkheid en betaalbaarheid spelen net zo goed een rol bij de nieuwe
media als bij de oude media. De overheid stuurt die ontwikkelingen natuurlijk
niet, maar zij heeft er wel invloed op via wet- en regelgeving en financiële
impulsen.Mevrouw Maas heeft vrij veel aandacht gevraagd voor de digitale technologie
in musea. Een groot aantal erfgoedinstellingen, waaronder de musea, heeft
de krachten gebundeld in de Vereniging digitaal erfgoed Nederland, DEN, om
kennis op het gebied van ICT uit te wisselen. Het bureau van DEN, dat de taak
heeft leden te adviseren, heb ik subsidie gegeven. Digitalisering maakt ook
deel uit van het programma voor deskundigheidsbevordering van de Nederlandse
museumverenigingen. Het belang van erfgoeddigitalisering wordt door mij met
de andere overheden besproken. Mevrouw Maas vraagt terecht aandacht voor standaardisering.
Dat kan ik niet met genoeg nadruk zeggen. Nu ontwikkelen allerlei musea een
eigen computersysteem. Dat is een klassiek voorbeeld van een gebrek aan een
gemeenschappelijke standaard. Voor een optimale afstemming van initiatieven
en een goede toegankelijkheid van informatie is die standaardisering van uitermate
groot belang. De DEN heeft hierbij een belangrijke taak, maar er is ook een
belangrijke taak voor mijzelf weggelegd. Ik oriënteer mij nu hierop,
mede door de vragen van mevrouw Maas. Wat meer regie vanuit een centraal punt
zou helemaal niet zo slecht zijn. Er is wel een probleem. Er zijn rijksmusea,
maar er zijn ook musea die door gemeenten en dergelijke worden gefinancierd.
Ik zal dus in het contact met provincies en gemeenten moeten proberen te werken
aan een gemeenschappelijke standaard. Dat is nog niet makkelijk. Ik zal mij
ook oriënteren in het buitenland, waar men inmiddels wat verder is. In
ieder geval is in 1999 voor digitalisering een bescheiden budget voor projectsubsidies
beschikbaar gesteld. De Mondriaanstichting ontwerpt momenteel voor mij een
regeling voor de toewijzing van die middelen. Die zal ik op een gegeven moment
vaststellen en dan kunnen digitaliseringsprojecten een extra stimulans krijgen.De heer De Boer sprak in een van zijn negen vragen over conser- verings-
en digitaliseringsproblemen bij de archieven. Dat zijn fundamentele problemen
in het archiefbeleid. Verzuring en inktvraat tasten de collecties aan. Het
is interessant om te zien hoe de inkt letterlijk door het papier heen vreet.
Je hoeft maar achter het station in het rijksarchief te gaan
kijken en dan schrik je behoorlijk; je moet het met je eigen ogen zien om
te zien hoe ernstig het is. Bij heel oude documenten op perkament, bijvoorbeeld
documenten van de VOC, is er overigens geen sprake van inktvraat; het gaat
dus om het recentere spul, maar dit is desalniettemin erg belangrijk. Ik kan
melden dat de Rijksarchiefdienst nu een schade-inventarisatie voor mij opstelt.
Aan de hand daarvan zal ik beoordelen of extra maatregelen nodig zijn om het
schadeproces te stoppen.Het probleem van het digitaal depot wordt in goed overleg met mijn collega
van Binnenlandse Zaken aangepakt. Door een extern onderzoeksbureau wordt het
eerste ontwerp van een digitaal depot gemaakt. Hiervoor wordt overigens een
subsidie toegekend uit het Nationaal actieprogramma elektronische snelwegen.
Dat onderzoek zal dit voorjaar worden afgerond, waarna het digitale depot
tijdelijk kan worden omgebouwd. Voor deze bouwfase zal een Europese uitbesteding
plaatsvinden; dat gaat dus volgens de normale Europese aanbestedingsregels.
Er wordt dan opnieuw een beroep op ondersteuning door het NAP gedaan. Ik hoop
dat de bouw van het depot eind van dit jaar of begin volgend jaar gereed zal
zijn.Mevrouw Luimstra heeft vragen gesteld over de achterstand van salarissen,
bijvoorbeeld bij de orkesten; die salarissen zouden ver achterblijven bij
die in andere landen. Kan daar niet eens serieus naar worden gekeken? Ik heb
mij daarover laten informeren en ik heb de laatste weken veel werkbezoeken
bij orkesten afgelegd, ook naar aanleiding van een belangrijk artikel over
de orkesten. Enkele punten zijn hierbij van belang, waaronder het probleem
van de horizontale rechtvaardigheid: er zijn orkestleden, maar er zijn ook
acteurs en dansers. Bij salarisbeoordeling behoor je dus ook deze horizontale
rechtvaardigheid in ogenschouw te nemen: als je de orkestleden meer geeft,
moet je misschien ook voor de anderen iets doen.Bij vergelijkingen met het buitenland moet je overigens niet alleen kijken
naar het salaris, maar ook naar de secondaire arbeidsvoorwaarden. Een vergelijking
met het buitenland is daarom verdraaid lastig, want je moet bijvoorbeeld ook
kijken naar de sociale voorzieningen. In Nederland hebben orkestmusici in
het algemeen een vaste aanstelling, een pensioen en een FPU-regeling. Er is
ook niet zoveel vlucht naar het buitenland van Nederlandse orkestleden, maar
er is wel een enorme vlucht van buitenlandse musici naar Nederlandse orkesten.
In Nederlandse orkesten zitten heel veel buitenlandse musici; zo onaantrekkelijk
zijn zij dus blijkbaar niet. Ook de plaats in het muziekleven, het voor Nederlandse
orkesten zo typische werken in een team en het levenspeil van het leven in
Nederland zijn op dit punt factoren.Bij de vraag of er een salarisverbetering moet komen, kun je je bovendien
afvragen of zij uit overheidsgelden moet worden betaald. Je kunt je immers
afvragen of orkesten, die vaak substantiële eigen inkomsten hebben, niet
de bron van eventuele salarisverhogingen moeten zijn. Kortom, ik ben niet
tegen hogere salarissen voor orkesten, maar vanuit het oogpunt van horizontale
rechtvaardigheid denk ik dat zij eerder betaald zouden moeten worden uit eventuele
eigen inkomsten van orkesten. Dat gebeurt ook. Als al zou blijken dat er sprake
is van een grote achterstand, dan nog aarzel ik dus over een verdere verhoging
van het budget voor orkestmusici. Wij moeten ons realiseren dat er ook nu
reeds zeer veel geld naar de orkesten gaat.Mevrouw Luimstra heeft ook de Kunstmagneetscholen aan de orde gesteld.
Zij hebben altijd mijn zeer warme belangstelling gehad. Vier jaar lang hebben
zij voor dit experiment van OCW een ton subsidie gekregen en die periode is
afgesloten met een zeer succesvolle manifestatie in november. Het gaat om
zes Amsterdamse basisscholen die extra kunstzinnige activiteiten op hun school
hebben ontplooid. Het leuke van die scholen is dat men een hoog percentage
allochtone leerlingen heeft. Naast de aandacht voor kunst gaat het ook om
meer plezier op school, meer betrokkenheid van de ouders en het bestrijden
van onderwijsachterstand.De reden voor ondersteuning en subsidiëring van zo'n experiment is
natuurlijk gericht op ontwikkeling en op overdraagbaarheid van ervaringen.
Men kan er wat van leren. Op de betrokken school is de aandacht voor kunst
structureel ingebed in het beleid van de school. Dat is leuke van het Kunstmagneetproject.
De eventuele vervolg-betrokkenheid bij het project zie ik vooral in het verder
overdraagbaar maken van deze positieve ervaringen. Ik vind het tot stand komen
van dit type samenwerking tussen kunstenaars en scholen zeer belangrijk, ook
juist in achterstandssituaties. Ik zal dan ook in het kader van het programma
van cultuur en school, dat ik samen met mevrouw Adelmund trek, initiatieven
van deze aard verder stimuleren op andere plaatsen. Momenteel denk ik aan
Arnhem en Den Bosch. Het gaat dan met name om samenwerkingsprojecten van kunstenaars
en scholen in de achterstandswijken. Ik denk dat kunst op school een positieve
bijdrage levert aan een aantrekkelijk schoolklimaat en aan de betrokkenheid
van kinderen en ouders bij de school. Recentelijk is in de pers een bericht
verschenen over musici op de Rotterdamse metro. Daarbij wordt ook het aspect
van veiligheid en leefbaarheid genoemd. Dat geldt ook bij scholen in achterstandswijken.De heer Van Heukelum heeft gevraagd of er met betrekking tot cultuureducatie
op scholen geen te hoog gespannen verwachtingen worden gekoesterd. Ik moet
zeggen dat onze ambities met MAVO en VBO ver reiken. In hoeverre de verwachtingen
te hoog gespannen zijn, moet nog blijken. Ik blijf vervuld van een zekere
ambitie. Misschien zijn wij in het verleden er te veel van uitgegaan dat cultuur
op school vooral iets is van de leerlingen van HAVO en VWO. Het zou mooi zijn
om ook te kijken naar leerlingen van MAVO en VBO. Het gaat daarbij om 60%
van de leerlingen. Ik zou het verschrikkelijk vinden om die er niet bij te
betrekken. School kan voor deze leerlingen een plaats zijn waar zij in aanraking
komen met kunst en het cultureel erfgoed. Dan moet men het aanbod wel goed
toesnijden op deze scholieren. Het is van belang om kennis over te dragen
via lessen op de school. Het is ook belangrijk dat de leerlingen beter wegwijs
raken in een culturele omgeving. Men kan dan denken aan praktijkprojecten,
theaterbezoeken en noem maar op. Ook het culturele erfgoed speelt daarbij
een belangrijke rol. Er zijn veelbelovende projecten tot stand gebracht, juist
op het snijvlak met het vak geschiedenis. Ik wil daar iets over zeggen. Het is misschien meer iets voor collega
Adelmund om daar wat over te vertellen. Naast het vak CKV liggen er ook kansen
om in andere vakken cultuur als inspiratiebron voor het onderwijs een rol
te laten spelen. Bij geschiedenis ligt dat erg voor de hand. In Engeland is
men daarbij een stuk verder dan Nederland. Daar is de hele "National Heritage"
een deel van het geschiedenisonderwijs. Men moet het echter niet beperken
tot alleen geschiedenisonderwijs. Wiskunde was vroeger mijn favoriete vak.
Ik kreeg van mijn leraar erg veel stof over projectiemethoden. Dat ging over
hoe er geschilderd werd in de Renaissance. Het ging om de omgang bij architectuur
met Fibonacci-reeksen en gulden snedes. De leraar liet zien hoe die terugkomen
in architectonische constructen. Ook in het wiskundeonderwijs kan men dus
via kunst leerlingen inspireren voor interesse in het vak. Dat staat naast
het vak CKV. Misschien dat collega Adelmund daar straks iets meer over zal
zeggen. Het gaat over geschiedenis. Het gaat ook om het vak aardrijkskunde.
Er is net gesproken over ruimtelijke ordening en Belvédère.
Met de cultuurhistorische aspecten van het ruimtelijk landschap kan de aardrijkskunde
verlevendigd en interessanter worden gemaakt. Maar misschien kom ik te veel
op het terrein van collega Adelmund.Om nog even op MAVO en VBO terug te komen; het is ook van belang om die
leerlingen in aanraking te brengen met allerlei ambachtelijke, zeg maar ouderwetsere
technieken. Het gaat dan ook over historische aandrijvings- en overbrengingstechnieken,
zoals de hout- of papiermolen of takelsystemen of scheepswerven. Zo kunnen
zij ook een besef krijgen van het industrieel erfgoed. Door het SLO wordt
geëxperimenteerd met een MAVO-VBO-netwerk om het vak CKV ook daar in
te voeren. In het voucherplan hebben wij er al rekening mee gehouden dat ook
de MAVO- en VBO-leerlingen die vouchers bijvoorbeeld straks geïntegreerd
in het cultureel jongerenpaspoort krijgen en daaraan kunnen meedoen. Ik denk
dat dit een belangrijke stimulans is.Mevrouw Luimstra vroeg of het advies van de projectgroep kunstvakonderwijs,
de werkgroep-Van Heusden in strijd is met de motie van mevrouw Visser c.s.
Het is juist dat de projectorganisatie kunstvakonderwijs geen bezuinigingsopdracht
heeft. Het is wel mijn verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de uitwerking
van de voorstellen van de projectorganisatie binnen de gegeven financiële
kaders blijft. Dat neemt niet weg dat van de projectorganisatie mag worden
verwacht dat zij bij haar voorstellen rekening houdt met bekende financiële
kaders. De inhoudelijke herstructurering komt daarmee niet in het gedrang.
Bij het debat in de Tweede Kamer ging het erom dat er geen 25 mln. bezuinigd
moest worden voor de discussie over de plannen van de projectorganisatie.
Er wordt geen 25 mln. bezuinigd in 1999, maar 5 mln., dus een heel beperkt
bedrag. Dat is ook in overeenstemming met de HBO-raad. Ook voor de jaren daarna,
dus vanaf 2001, hebben de plannen van de projectorganisatie niet te maken
met 25 mln. bezuinigingen voor de instellingen, maar slechts 10 mln. Dat was
op advies en conform de uitdrukkelijke wens van de Tweede Kamer om de voorstellen
van de werkgroep-Van Heusden zo min mogelijk te frustreren.Er is gevraagd of wellicht ook op de pseudo-opleidingen bij de universiteiten
valt te bezuinigen. De inspectie doet op dit moment onderzoek naar die opleidingen
en de resultaten daarvan moet ik afwachten voordat daarover een beslissing
kan worden genomen.De HBO-raad en ik zijn het eens geworden over de bezuinigingen voor het
jaar 2000, zoals in de brief aan de Tweede Kamer ook duidelijk is uitgelegd.
De HBO-raad houdt bezwaar tegen de bezuinigingen als zodanig maar heeft geen
bezwaar tegen de invulling ervan. Je mag ook niet verwachten dat de instellingen
staan te applaudisseren als hun een taakstelling wordt opgelegd, die overigens
nog voortvloeit uit het vorige kabinet. De overeenstemming over de invulling
van de taakstelling voor het jaar 2000 maakt de weg vrij voor een inhoudelijk
debat over de herstructurering van het kunstvakonderwijs. Nu wees de HBO-raad
erop dat de 10 mln. die structureel vanaf 2001 moet worden ingevuld niet volledig
ten laste zou moeten komen van het kunstvakonderwijs. Ik kan er nog niets
van zeggen totdat ik de inspectierapportage heb gekregen. Dat kunnen wij zien
of het die 10 mln. is of iets minder kan zijn.De voorzitter:Kunt u zeggen hoe lang u nog nodig denkt te hebben, want u spreekt inmiddels
al langer dan de Kamer in eerste termijn.Staatssecretaris Van der Ploeg:In dat geval zal ik mij tot een halve minuut beperken.Mevrouw Maas sprak over de paradox van de internationalisering. Er vindt
inderdaad een globalisering van de economie plaats en misschien ook wel van
cultuuruitingen. Iedereen heeft tegenwoordig MTV op zijn televisie. Misschien
gaat dat gepaard met een zekere democracy of culture.Voorzitter: Korthals AltesStaatssecretaris Van der Ploeg:Juist vanwege dat soort ontwikkelingen heb ik het gevoel, dat er steeds
meer behoefte bestaat aan lokale cultuuruitingen. Er is momenteel ook sprake
van een enorme opleving van Nederlandstalige popmuziek. Er is nu een heel
grote opleving van popmuziek in Nederlandse dialecten. Men heeft, juist vanwege
globalisering en mondialisering, zoals de heer Wallage al eens heeft gemeld,
meer behoefte aan uitingen van lokale cultuur.Mevrouw Luimstra-Albeda (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn wat mij
betreft summiere antwoorden. Ik had af en toe de indruk dat ik niet aan het
woord was geweest. Het onderwerp dat ik aan de orde stelde, het vakonderwijs,
is mijns inziens toch van enorm belang. Immers, daar worden de mensen opgeleid
om te kunnen doceren in de kunstvakken. Als de staatssecretaris wil dat de
kunst een bepaalde vlucht krijgt, zal het kunstvakonderwijs heel goed moeten
zijn. Ik meen dat hij op dit moment iets te gemakkelijk aankijkt tegen de
effecten van de bezuinigingen op de projectorganisatie van Van Heusden. Die
heeft nooit opdracht gehad om te bezuinigen. Ik denk zelfs dat een aangepaste
opdracht nodig is om tot de bezuiniging te komen. De heer Nuis heeft een afspraak
gemaakt met de HBO-raad die is voorgelegd aan de Tweede Kamer, over de opdracht aan de projectorganisatie. Ik zou graag weten hoe de projectgroep
Van Heusden zelf reageert.Over het pseudo-onderwijs zal er helderheid moeten komen. In een interview
zegt de staatssecretaris dat hij het wel wil, maar ook dat het niet eerlijk
is als hij het doet. Er moet duidelijkheid komen.Ik ben gelukkig met de opmerking van de staatssecretaris over de Kunstmagneetscholen.
Er zijn nog andere initiatieven in het land, bijvoorbeeld in Lelystad, waar
het Instituut voor Kunstzinnige Vorming samen met een woningcorporatie en
de scholen in de wijken bezig is met allochtone kinderen. Daar blijkt dat
je de jongens aantrekt met muziek en de meisjes met dans. Wij moeten heel
goed op dat experiment letten.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Ik ga een record vestigen. Ik dank de staatssecretaris hartelijk
voor zijn beantwoording. Het meeste was mij duidelijk. Met het merendeel was
ik het eens. Ik heb helaas geen spreektijd meer voor de punten waarmee ik
het niet eens ben of waarover ik nog vragen heb. Die komen een volgende keer.Mevrouw Maas-de Brouwer (PvdA):Voorzitter! Ik ben bang dat ik de kortheid van mijn voorganger niet kan
overtreffen!Ik hoop dat de staatssecretaris niet alleen aandacht besteed aan zijn
digitale archivering en zijn virtuele musea, maar ook aandacht geeft aan de
toegankelijkheid daarvan voor de gebruikers. Er moeten voldoende mensen aan
het andere eind van het kabeltje zitten om alle inspanningen om die dingen
te creëren de moeite waard te maken. Hij is niet uitgebreid daarop ingegaan,
maar ik hoop dat hij daaraan in zijn beleid voldoende aandacht zal geven.Er is nog een ander punt dat de staatssecretaris naar voren heeft gebracht
en dat mij als muziek in de oren klonk, namelijk het denken in termen van
samenwerkingsverbanden. Dat is anders dan wat wij wel vaker van de overheid
horen, namelijk dat er eerst van alles moet fuseren voordat er iets kan veranderen.
Ik moet de staatssecretaris er wel voor waarschuwen dat het doorbreken van
verschotting soms alleen maar mogelijk is door een paar dingen bij elkaar
te vegen en nieuwe taken te stellen. Ik wens hem heel veel succes bij het
creëren van samenwerkingsverbanden, bij het meer denken in netwerken.
Ik hoop dat hij ook beseft dat hij die verbanden kan bevorderen door gebruik
te maken van de kranen die hij bedient en dat hij de verkokering daar ook
mee in stand kan houden. Met alleen zeggen dat hij het zo wil doen, is hij
er dus niet; hij zal ook een beetje aan structuren moeten morrelen.Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de aandacht die hij aan mijn
interventie heeft gegeven. Ik ben in het algemeen tevreden, behoudens dat
ik op de meest concrete vragen de minst concrete of helemaal geen antwoorden
heb gehad. Dat is des te vreemder, omdat het nu precies de dingen waren die
ik op verzoek van zijn ambtenaren gisteren had doorgegeven. Maar goed, er
is nog een herkansing...De huidige prioriteiten van de staatssecretaris zijn mij duidelijk. Ik
ben blij dat ik kon noteren dat "Pantser en ruggengraat" van zijn voorganger
nog steeds een belangrijke leidraad voor zijn beleid is.Ik heb ook genoteerd dat de staatssecretaris actief overlegt met zijn
collega's van Financiën en van VROM over de problematiek in de monumentenzorg,
ook in het kader van de Arbowet. Ik wil hem er nog wel attent op maken dat
ik zojuist in het interruptiedebatje over Europese maatregelen bedoelde dat
het veld verwacht dat zowel de Europese eenwording als de steeds hogere en
stringente eisen die aan de reeds bestaande maatregelen gesteld worden, grote
consequenties zullen hebben voor het behoud en het beheer van monumentale
gebouwen. Ik bedoelde zojuist dat ik daarvan geen voorbeelden heb gegeven,
maar wij weten allemaal dat de eenwording van Europa op elk terrein consequenties
kan hebben. Ik vraag de staatssecretaris dan ook of hij die in de gaten wil
houden.Over de mobiliteit van collecties verschil ik niet zo sterk van mening
met de staatssecretaris. Voor mij komt het erop neer dat deze mobiliteit actief
en creatief wordt bevorderd, maar hij zal het met mij eens zijn dat dit eigenlijk
al in het concept Collectie Nederland zit. Als je alles wat hierover al eens
is gezegd, in de praktijk brengt, ben je al een stuk verder.Ik heb de situatie op het gebied van de conservering geschetst. Ik ben
de staatssecretaris er dankbaar voor dat hij hier uitgebreid op ingegaan is,
maar ik had hem in aansluiting op het verzoek van de Tweede Kamer om de heer
Etty die zaken eens op een rijtje te laten zetten en er advies over uit te
brengen, concreet gevraagd of het hem bekend is dat het laatste advies van
de rijkscommissie voor de musea, uitgebracht toen de Raad voor cultuur eigenlijk
al bijna was ingesteld, er nog steeds ligt. Er is nooit op gereageerd; speelt
het toch een rol bij de overwegingen van de heer Etty om een nationaal conserveringsfonds
in het leven te roepen?Ik ben blij met de mededelingen van de staatssecretaris over de wetenschappelijke
functie van het cultuurbeheer. Ik ben ook heel nieuwsgierig naar het advies
op dit punt.Natuurlijk was het mij bekend dat de staatssecretaris over archeologie
en over de uitvoering van het Verdrag van Malta een brief aan de Tweede Kamer
heeft gestuurd, want post aan de Tweede Kamer krijgen wij hier gelukkig ook.
Wat ik gevraagd heb, is het volgende. Ik heb begrepen dat bij de overdracht
deze staatssecretaris van Cultuur op zijn bordje heeft gekregen, dat de uitvoering
van het verdrag van Malta een rijksbijdrage vergt van 12 mln. per jaar. Ik
heb ook begrepen dat dit geld er op het moment dat deze staatssecretaris aantrad,
niet was – maar we hebben internationale verplichtingen. Ik ben dus
heel nieuwsgierig wat voor oplossing daarvoor is gevonden.Een laatste concrete vraag is deze. De staatssecretaris heeft ten aanzien
van de archieven en de actiever wordende rijksarchieven, richting het publiek,
gezegd dat er overleg komt binnenkort tussen IPO, VNG en de archiefkoepel.
Heb ik het goed genoteerd dat de staatssecretaris gezegd heeft, dat dit overleg
zich niet alleen tot die partners zal uitstrekken, maar dat ook de beheerders
van particuliere archieven daarbij zullen worden betrokken? Dan zou ik zeer
gerustgesteld zijn. Verder zie ik met veel plezier uit naar de uitgangspuntennotitie van de
staatssecretaris. Ik zal dat in de Eerste Kamer niet meer meemaken, maar zal
het met veel plezier blijven volgen. Ik wens hem van harte succes bij het
werk dat hij doet en zie met belangstelling uit naar hoe hij dat gaat volbrengen.De heer Veling (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik ben de staatssecretaris dankbaar voor zijn
reactie ook op mijn inbreng. Ik ben net zo nieuwsgierig als anderen naar de
uitgangspuntennotitie. Ik laat nu de beleidsvoornemens daar omheen maar liggen.Op één punt wil ik nog even terugkomen en dat is het punt
van de diversiteit. De staatssecretaris heeft gemeld dat dit één
van de uitgangspunten van zijn beleid is en zal wezen: culturele diversiteit,
etnische culturele diversiteit en regionale mogelijkerwijs. Voor mij is, zoals
hij begrijpt, ook levensbeschouwelijke en religieuze diversiteit van belang
en dat heeft hij systematisch niet genoemd. Ik had daar een concrete vraag
bij en dat betrof die educatieve omroepinstelling. Ik weet niet of hij erop
reageren gaat of dat mogelijkerwijs de staatssecretaris van Onderwijs dit
kan doen. Maar ik zou het op prijs stellen, als hij ook op dit punt zijn intenties
nog zou uitspreken.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik zeg dank voor de gestelde vragen in de tweede termijn.
Het makkelijkste is de heer De Boer natuurlijk te beantwoorden: bij dezen
dus.Mevrouw Grol sprak over de projectorganisatie kunstvakonder- wijs: die
hebben geen opdracht gekregen om te bezuinigen, zo was de vraag. Kijk, het
advies van de projectorganisatie is des te waardevoller, als het rekening
houdt met de meerjarencijfers die voor het kunstvakonderwijs beschikbaar zijn.
Dat betekent dat ik naar mijn mening zo goed mogelijk als ik daartoe binnen
de financiële grenzen in staat geweest ben, uitvoering gegeven heb aan
de motie die in de Tweede Kamer lag. 5 mln. wordt in overleg met de HBO-raad
bezuinigd voor volgend jaar, het jaar 2000, en voor de jaren daarna ligt nog
10 mln. op tafel. Dat willen we op inhoudelijke gronden verwerken in het kunstvakonderwijs.
Dat was precies ook het verzoek van de Tweede Kamer aan mij. Het is dan een
beetje raar om het als volgt te zeggen – nu, de projectorganisatie hoeft
niet de bezuiniging op te leggen, want daar is de politiek verantwoordelijk
voor. Maar de adviezen van de projectorganisatie zijn natuurlijk des te relevanter,
als ze rekening houden met het feit dat die taakstelling er nu eenmaal ligt
en als zij op basis daarvan, op inhoudelijke gronden, adviezen geven, waarvoor
de politieke verantwoordelijkheid vervolgens genomen wordt door degenen die
daarvoor verantwoordelijk zijn. In dit geval ben ik dat zelf.Het pseudo-onderwijs bij de universiteiten – zeg maar de namaakopleidingen
bij de universiteiten – heeft de HBO-raad aan de orde gesteld; het was
al eerder aan de orde gesteld in overleg met de heer Nuis. De HBO-raad stelde
daarbij aan de orde dat het toch een beetje vreemd is, dat de pseudo-oplei-
dingen in het HBO wel aangepakt worden en vond dat dit dan ook bij de universiteiten
zou moeten gelden. Het liefste had de HBO-raad gewild dat daar nu al een bedrag
voor ingeboekt zou worden. Het lijkt mij dat eerst gekeken moet worden naar
het rapport van de inspectie. Het kan niet zo zijn dat er zomaar iets wordt
verzonnen om er vervolgens een bedrag voor in te boeken. Het HBO heeft er
natuurlijk belang bij om een zo hoog mogelijk bedrag te krijgen, maar ik wil
hierover in goed overleg met de minister, die voor het universitaire deel
verantwoordelijk is, en op goede gronden een oordeel vellen. Er dient in een
zekere samenhang naar te worden gekeken.Mevrouw Maas sprak nog over de ontsluiting van het museaal vermogen. Het
mag niet beperkt blijven tot digitalisering van collecties en virtuele musea.
Er dient ook gewerkt te worden aan verbetering van de toegankelijkheid voor
de gebruiker. Ik ben het daar volstrekt mee eens. "Erfgoed actueel" ontwikkelt
op bescheiden schaal voor scholieren interessante lesmethoden. Het is inderdaad
belangrijk dat dergelijke methoden daadwerkelijk worden gebruikt. In het Rijksmuseum
staan prachtige computers, maar die zijn nogal ver verwijderd van de ingang
en nog niet op Internet aangesloten. Ook daar is dus nog een slag te maken.Door geld beschikbaar te stellen via matching funds kan getracht worden
bepaalde vormen van verkokering te doorbreken. Ik doe dat bijvoorbeeld samen
met mijn collega van Onderwijs en het is de bedoeling dat dergelijke samenwerkingsverbanden
ook plaatsvinden op het terrein van het grotestedenbeleid en Buitenlandse
Zaken. Het is van belang dat het draagvlak van culturele uitingen wordt verbreed.Voorzitter! Het gros van het Nederlandse beleid wordt bepaald door aanwijzingen
uit Brussel. Het is belangrijk erop te letten welke gevolgen de EU-bepalingen
kunnen hebben voor het Nederlandse cultuurbeleid. Ik denk dat elk ministerie
hier alert op is.Het instituut Collectie Nederland is een van mijn diensten en speelt een
belangrijke coördinerende rol in het beleid ten aanzien van de collectiemobiliteit.
Wat ik beoog, gaat enkele concrete stappen verder. Ik doel bijvoorbeeld op
de vraag of het verstandig is het aankoopbeleid te koppelen aan het collectiemobiliteitsbeleid
en de vraag of musea, die publieke gelden krijgen, de plicht hebben hun depots
beschikbaar te stellen. Zo zijn er nog meer punten die onderdeel vormen van
de adviesaanvrage aan de Raad voor cultuur. Ik hoop dat ik aan het einde van
dit jaar een aantal concrete voorstellen kan doen.De heer Etty doet op nadrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer momenteel
een onderzoek naar geschikte instrumenten voor conservering. Uiteraard zal
ik de onderzoeksresultaten bij mijn afweging betrekken. Ik vind het onhandig
om vooruit te lopen op de resultaten die in het rapport van de heer Etty gemeld
zullen worden.Mevrouw Tiesinga-Autsema (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik constateer dat het aan mij moet liggen. Het
enige wat ik de staatssecretaris heb gevraagd, is of hij moeite zou willen
doen. Er ligt nog een advies, een laatste advies van de Rijkscommissie voor
de musea over dit onderwerp, waarvan ik vermoed dat het op het departement
weinig aandacht heeft gekregen. Ik vraag dit nu voor de derde keer: zou de
staatssecretaris nog eens naar dit advies willen kijken en in ieder geval
ervoor willen zorgen dat het eventueel mede een rol kan spelen
in de beoordeling bij wat straks komen gaat. Ik ben nog steeds van mening
dat dit een goed advies is, omdat het is geënt op de praktijk van het
Nationaal restauratiefonds monumenten. Zoals de staatssecretaris weet is dit
al 15 jaar met veel succes een "revolving fund" en het bevat zeker elementen
die ook voor een eventueel te vormen nationaal restauratiefonds van betekenis
zullen zijn. Dit is het enige wat ik heb gevraagd.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het is simpel nu de vraag zo concreet is gesteld. Blijkbaar had ik het
niet eerder begrepen. Ik neem aan dat de heer Etty dit advies bij zijn werkzaamheden
zal betrekken, maar ik zeg hierbij toe dat ik ook nog eens goed naar dat advies
zal kijken. Na ommekomst van het advies van de heer Etty zal ook ik mijn mening
beter baseren op het door mevrouw Tiesinga genoemde advies.Er is ook een vraag gesteld over de archieven en de koepels. Verder is
gevraagd of er overleg plaatsvindt met particuliere archiefbeheerders. Ik
heb in eerste termijn heel nadrukkelijk gezegd dat dit het geval is.Aan het adres van de heer Veling merk ik op, dat ik inderdaad nogal wat
aandacht heb gegeven aan culturele diversiteit; religieuze diversiteit hoort
daar ook zeker bij. De positie van de kerkelijken is in het omroepbeleid apart
gezet van alle andere publieke omroepen. Daarvan is er inmiddels een flink
aantal, ook islamitische en andere vormen van kerkelijke publieke omroepen.
Ik heb het dus niet alleen over de grote, maar ook over de bijzondere kerkelijke
omroepen. Vervolgens wordt concreet gevraagd naar de educatieve omroepen op
christelijke grondslag. Ik vind het heel belangrijk dat er ook educatieve
programma's worden gemaakt op christelijke grondslag. Wij vonden het belangrijk
dat er samenwerking bestaat tussen de verschillende educatieve instellingen.
Als ik het dus onder die noemer mag brengen. Ik denk dat het slecht zou zijn
als er allerlei verschillende educatieve omroepen zouden komen, omdat wij
nu juist proberen samenwerking te premiëren in de publieke omroep. Ik
kan mij daar alles bij voorstellen als er binnen een educatieve omroep draagvlak
zou zijn voor programma's op christelijke grondslag, maar een breed spectrum
van verschillende educatieve omroepen zou een beetje ingaan tegen de tendens
om een premie te stellen op samenwerking. Maar het punt is duidelijk en ik
zal nog eens wat indringender naar dit dossier kijken.De beraadslaging wordt gesloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-905-917.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl