Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) (30489)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 41-57

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-10-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 2, pagina 41-57

02-10-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30489Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) (30489)Pagina 41-57
Lijst van besluiten (dinsdag 2 oktober 2007)Pagina 57-58
Presentie en opening (dinsdag 2 oktober 2007)Pagina 41-41
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 2 oktober 2007)Pagina 58-59

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 106 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen)
(30489).(Zie vergadering van 10 juli 2007.)De voorzitter:Ik heet de minister van harte welkom in dit huis. Ik breng de Kamer in
herinnering dat de behandeling van dit wetsvoorstel op 10 juli 2007 is
geschorst. Ik stel voor, de tweede termijn van de Kamer te hervatten.Daartoe wordt besloten.De beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie heeft in eerste termijn een vijftal kanttekeningen
geplaatst bij dit wetsvoorstel. Een aantal daarvan is in meer of mindere mate
ook door andere fracties geplaatst. In haar mondelinge beantwoording op 10 juli
jongstleden heeft de minister helaas niet de overtuigingskracht gehad waarop
de VVD-fractie had gehoopt om een positieve afweging te kunnen maken. Met
haar brief van afgelopen donderdag heeft de minister veel goedgemaakt. Er
is tijdens het zomerreces hard gewerkt op en voor het departement. Zelfs niet
gestelde vragen zijn beantwoord.Anderzijds is het nadeel van veel informatie ook weer dat ze kan leiden
tot nieuwe vragen, nieuwe opmerkingen en nieuwe discussies. Ik zal mij in
deze tweede termijn dan ook beperken tot enkele nadere opmerkingen.
Daarbij is het duidelijk dat deze moeten worden geplaatst in het licht van
het nu. Wij vervolgen weliswaar onze beraadslagingen, maar in de afgelopen
drie maanden hebben zich ook feiten voorgedaan die meewegen in de uiteindelijke
standpuntbepaling. Ik noem bijvoorbeeld de uitspraak van de Raad van State
over de verbreding van de A4-Burgerveen-Leiden, de brief van de minister aan
de Tweede Kamer van 21 september jongstleden en uiteraard de maatschappelijke
discussies die daarna zijn ontstaan.Over het middel van het NSL, dat ene nationale bestuurlijke samenwerkingsverband
als hart van deze wet, houden wij onze aarzelingen. Ook over de projecten "niet
in betekenende mate" blijft de minister naar de mening van de VVD-fractie
wel erg optimistisch. De conclusie dat dit probleem in geval van cumulatie
lokaal of regionaal moet worden opgelost, betekent nog niet dat er een oplossing
is. Overigens deel ik de mening van de minister dat wij in dezen vertrouwen
moeten hebben in de regionale en lokale overheden.Op twee belangrijke punten na heeft de minister het begin van vertrouwen
geboden. Die twee punten zijn de casus A4 in relatie tot dit wetsvoorstel
en de ontkoppeling. Op een vraag van de VVD-fractie heeft de minister geantwoord
dat de uitspraak van de Raad van State is gebaseerd op een ongelukkige samenloop
van omstandigheden, als ik het wat huiselijk mag zeggen. Op een andere vraag
heeft zij niet geantwoord, maar dat zal ongetwijfeld komen omdat ik die niet
helder heb geformuleerd. Dat is de vraag of de Raad van State naar haar mening
tot een andere afweging zou zijn gekomen wanneer het NSL al van kracht zou
zijn geweest. Het is een hypothetische vraag, maar niet onbelangrijk in deze
context.Ik verzoek de minister hierop echt duidelijk te reageren omdat niet alleen
bij mijn fractie maar ook, naar ik begrijp, in den lande daarover nogal verschillende
beelden leven. Vooral leeft er grote onduidelijkheid over het feit dat sprake
is van een overgangsfase totdat het NSL naar verwachting midden of eind 2009
in werking zal treden. Juist die overgangsperiode zorgt voor wat verwarring.
Zo vraagt men zich net als wij af waarom die haast bestaat waarover wij ook
in juli hebben gesproken. Uit alle brieven, die wij in ruime mate hebben ontvangen,
lijkt het dat met een positief of negatief besluit vandaag van deze Kamer
morgen de wereld zal zijn veranderd. Misschien kan de minister iets zeggen
over termijnen en de nabije toekomst.Dit brengt mij bij het laatste punt, de ontkoppeling. Uit de brief van
de minister meenden wij aanvankelijk te kunnen opmaken dat de opdracht aan
de commissie onder leiding van de heer Elferdink verder zou reiken dan de
termijn van het NSL. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben gehad met een wat
optimistische geest. Die positieve invalshoek was waarschijnlijk ook ingegeven
door de brief van 21 september jongstleden van de minister aan de Tweede
Kamer, waarin zij refererend aan de instelling van de commissie Doorlichting
en versnelling besluitvorming heeft geschreven: "De discussie over ontkoppeling
op de lange termijn is hiermee geopend. Het vorige kabinet heeft over de ontkoppeling
besloten het kind niet met het badwater te willen weggooien. Juist deze koppeling
heeft er immers voor gezorgd dat in de loop der jaren de leefomgeving van
met name de grote steden aanzienlijk is verbeterd, zodat het bereiken van
de grenswaarden in zicht komt. Door het NSL kan de directe koppeling tussen
het milieu en de invloed van ruimtelijke plannen langzaam worden losgelaten."In mijn eigen woorden heeft de minister drie dingen gezegd. Ten eerste:
de koppeling heeft ertoe geleid dat het beter is geworden en heeft dus haar
werk gedaan. Ten tweede: het einde van de koppeling komt in zicht. Ten derde:
daarmee wordt een begin gemaakt met het NSL. Ik heb begrepen dat de minister
onder druk van de Tweede Kamer afgelopen donderdag deze conclusies heeft moeten
ontkennen, wat curieus is in aanmerking nemend dat haar handtekening onder
de brief stond.In eerste termijn heeft mijn fractie al betoogd dat wij in Europees perspectief
niet alleen een buitenbeentje blijven, maar dat bypasswetgeving als dit wetsvoorstel
steeds meer regel dan uitzondering wordt wanneer wij niet bereid zijn fundamenteel
over ontkoppeling te praten. Soms is een uitzondering noodzakelijk, maar het
moet niet te vaak voorkomen.De VVD-fractie wil het de minister niet nog moeilijker maken. Tenslotte
gaat het altijd om het resultaat en ook op termijn. Maar voor de VVD-fractie
is het wel van belang dat de minister helder en klaar antwoord geeft op de
vraag of zij het NSL, dat zij ook cruciaal vindt voor het behalen van de normen,
de status wil geven die zij in haar brief aan de Tweede Kamer voor ogen had.
De VVD-fractie vindt het overigens wel curieus dat de minister tijdens de
schorsing van de behandeling in de Eerste Kamer in haar brief aan de Tweede
Kamer ballonnetjes oplaat, en die ook door laat prikken, om het resultaat
daarvan op te nemen in haar nadere reactie in eerste termijn aan de Eerste
Kamer. Wij wachten echter wederom met belangstelling de reactie van de minister
af.De heer Putters (PvdA):Mevrouw de voorzitter. In juli hebben wij intensief gesproken over de
wijziging van de Wet milieubeheer inzake de luchtkwaliteit. De vele vragen
van deze Kamer leidden ertoe dat de behandeling werd opgeschort. Wij zijn
de minister zeer erkentelijk dat zij de toezegging is nagekomen om in de tussenliggende
periode antwoorden daarop te formuleren.In de brief van 27 september jongstleden is op veel zaken ingegaan.
Wij zijn blij met een aantal toezeggingen, maar het blijft een duivels dilemma
om goede afwegingen te maken tussen volksgezondheid, economie en ruimtelijke
ordening. Het contrast tussen burgers die zich zorgen maken om de volksgezondheid
en de bestuurders en de bouwers die vooral zorgen hebben over de vertraging
van bouwprojecten, is in onze ogen zorgelijk. Die kloof moet overbrugd worden
en de Eerste Kamer heeft daaraan willen bijdragen. Daaromtrent hebben wij
nog een vijftal vraagpunten.1. Dit gaat over de AMvB "niet in betekenende mate". Een belangrijk
moment in de eerste termijn was, toen bleek dat de Raad van State mogelijk
niet positief oordeelde over die AMvB, waarin wordt geregeld dat voor projecten
die beneden de 3% overschrijding van luchtkwaliteitsnormen blijven,
geen verdere toetsing meer nodig is. De minister zet in de brief van 27 september
echter uiteen dat de 3%-norm juridisch houdbaar is in het licht van
toekomstige Europese regelgeving en dat ook de Raad van State zo zal oordelen.
Kan zij dat nogmaals bevestigen?De minister heeft ook aangegeven dat zij per ministeriële regeling
een vertaling maakt naar aantallen woningen en oppervlakte bedrijfsterrein.
Dat is belangrijk, omdat het NSL concreet moet aangeven hoe overschrijdingen
worden weggenomen. De getalsmatige vertalingen moeten dus tijdig beschikbaar
zijn om invloed op het NSL te kunnen hebben. Kan de minister ook dit toezeggen
en aangeven wanneer die beschikbaar kunnen zijn?2. Dit gaat over de anti-cumulatieregeling. De PvdA is blij dat er een
betere regeling komt. Het was in onze ogen echt een omissie dat er onvoldoende
rekening gehouden werd met de stapeling van luchtvervuilende projecten op één
locatie. De cumulatieproblematiek is op het verzoek van deze Kamer gelukkig
onderzocht en die lijkt beperkt, maar is desondanks reëel. Daarom is
de anti-cumulatiebepaling in de AMvB "niet in betekenende mate"
(NIBM) een goede zaak. Dat schept meer zekerheid om te voorkomen dat de 3%-norm
gelijktijdig en afzonderlijk wordt toegepast op verschillende projecten in
hetzelfde gebied.Wij vragen ons nog wel af of dat ook geldt voor de cumulatie in de tijd,
dus het herhaaldelijk in verschillende kalenderjaren toepassen van de 3%-norm
op dezelfde locatie. Graag krijgen wij hier nog een toelichting op.Wij twijfelen aan de zinsnede in de brief van verleden week dat het advies
van de Raad van State over de 3%-norm geen invloed op het NSL heeft.
Juist de behandeling in deze Kamer en het advies van de Raad van State hebben
tot gevolg dat er scherpere anti-cumulatieregels komen en dat "niet in
betekenende mate" wordt gekoppeld aan aantallen woningen en oppervlaktematen
van bedrijfsterreinen. Kan de minister dat met ons eens zijn en kan zij aangeven
hoe anti-cumulatie in het NSL daadwerkelijk gegarandeerd wordt?3. Dit gaat over de AMvB "gevoelige bestemmingen". Dit betreft
bestaande situaties van overschrijding op locaties waar kwetsbare burgers
bijeen zijn, zoals schoolkinderen. Onze fractie gaat ervan uit dat de minister
er zowel scholen als ziekenhuizen, verpleeghuizen, medische centra en kinderopvang
onder verstaat. Wij menen dat bij nieuw te bouwen inrichtingen een afstandsmaat
moet worden gehanteerd tot wegen met een hoge verkeersintensiteit. In de brief
suggereert de minister een afstand van 100m en wij zijn er blij mee dat vorige
week in de Tweede Kamer is toegezegd, deze maat te hanteren bij scholen. Wij
hadden daar in de eerste termijn ook stevig voor gepleit. Nogmaals, wij zijn
er blij mee.Te streven naar een afstand tot 300m is overigens altijd beter, als dat
mogelijk is, zoals ook de GGD'en bepleiten. Kan de minister toezeggen dat
de afstand van 100m meteen in de AMvB terecht komt en dat deze bij inwerkingtreding
van de wet bekend is, opdat het de afspraken in het NSL zal beïnvloeden?
Wat gaat dit verder betekenen voor bestaande bouwplannen, zoals in Leiderdorp,
Veldhoven en Roosendaal? Ten aanzien van bestaande overschrijdingen op gevoelige
locaties zegt de minister verder toe, daarvoor extra aandacht in het NSL voor
te vragen, maar zal ook daar geen sterkere vuist gemaakt kunnen worden, zoals
verleden week is gedaan bij de nieuw te bouwen scholen? Zou de minister in
dat kader geen advies van bijvoorbeeld de Gezondheidsraad willen overwegen
over het omgaan met de afstandsmaten tot 300m op zowel nieuwe als bestaande
locaties? 4. Dit gaat over het NSL. De woordvoerder van de VVD-fractie heeft daar
ook al een aantal opmerkingen over gemaakt. Het houdt onzes inziens het risico
van bestuurlijk getouwtrek door uitruil en saldering. In de brief gaat de
minister uitgebreid in op de instrumenten waarmee zij zal ingrijpen als de
organisaties die het NSL maken, zich niet houden aan de letter en de geest
van de wet. In geval van nalatigheid kan de minister aanwijzingen geven en
projecten schrappen. Dat schept meer in ieder geval wat meer duidelijkheid,
al blijft de vraag hoe afdwingbaar het NSL daadwerkelijk is. Waarom is er
bijvoorbeeld niet gekozen voor het sluiten van een convenant hierover met
IPO en VNG?Voor ons blijft ook nog wat onduidelijk welke doorzettingsmacht er is
in situaties waarin een bouwproject al is uitgevoerd of als het resultaat
van het NSL straks tegenvalt. Wij horen graag hoe de doorzettingsmacht er
dan uitziet en hoe deze wordt gecommuniceerd naar de partners, want het lijkt
ons goed dat zij weten dat er een flinke stok achter de deur staat.In het licht van het NSL is nog belangrijk de periode tot het moment van
inwerkingtreding van het NSL. Onze Kamer heeft niet voor niets aangekaart
dat er veel uitvoeringstechnische en juridische onzekerheden waren omtrent
het NSL. De minister stelt nu voor om in de interim-periode tot 2009 –
omdat nu duidelijk is geworden dat het NSL pas op zijn vroegst dan kan ingaan
(misschien is dat nog een optimistische inschatting) – een op dit moment
juridisch wél houdbare 1%-norm te hanteren. Vooropgesteld dat
dit de zoveelste norm is die aan het bouwwerk wordt toegevoegd, vragen wij
ons af of hiermee de belangrijkste knelpunten op het gebied van volksgezondheid
en ruimtelijke ordening geholpen zijn.De 1%-norm lijkt ons redelijk, maar voor welke projecten is dan
nog een 3%-norm nodig om ze zonder verdere toetsing door te laten gaan?
Kan de minister toezeggen dat zij de 1%-praktijk in 2009 evalueert
op de werkbaarheid ervan? Wordt met deze percentages ten slotte ook ingespeeld
op de toekomstige strengere PM2,5-regels, waardoor het aantal knelpunten naar
verwachting zal toenemen? Als wij dat niet doen, is de kans wel erg groot
dat de verkeerde projecten voor het NSL geselecteerd worden en dat daarmee
uiteindelijk de kosten oplopen, omdat de doelstellingen niet gehaald worden.5. Dit betreft het bezwaar en beroep. Ook in eerste termijn hebben wij
daar al aandacht voor gevraagd. Bezwaar tegen het NSL is niet mogelijk, omdat
het veelal om nog prille plannen zou gaan (ik citeer uit de brief van de minister)
en omdat het bezwaar thuis hoort bij projectbesluiten. Dat staat onzes inziens
toch wel op gespannen voet met de EU-eis dat het NSL concrete maatregelen
aangeeft waaruit blijkt dat overschrijdingen binnen drie tot vijf jaar worden
weggenomen. Dat is volgens ons lastiger bij prille ideeën. Wij willen
bezwaar en beroep niet dubbelop regelen, maar als de rechter een bezwaar ongegrond
verklaart vanwege de samenhang in het NSL, heb je toch het nakijken. Heeft
het NSL volgens de minister dus dwingende kracht en bestaat daartegen een
reële bezwaarmogelijkheid? Belangrijk is in elk geval de toezegging aan
de Kamer dat het NSL aan beide Kamers wordt voorgelegd en dat vroege inspraak
geregeld wordt.In het kader van de inspraak heb ik nog een vraag. Kan de minister aangeven
wat die inspraak voor burgers kan betekenen, als alles in het
NSL al zo moeizaam is uitonderhandeld en in de budgetklemmen zit? Waar gaat
de inspraak dan nog over?In de eerste termijn kregen wij al de toezegging dat de motie-Jurgens
in relatie tot artikel 5.8 wordt uitgevoerd, dat het NSL aan beide Kamers
wordt voorgelegd en dat de handreikingen voor de meetmethoden bij inwerkingtreding
van de wet beschikbaar zijn. In de brief is er een aantal toezeggingen bijgekomen.
Ik herhaal ze even.1. Een betere onderbouwing van de 3%-norm en de 1%-norm
in de periode tot 2009 die wél houdbaar is.2. Een duidelijke anti-cumulatieregeling in de AMvB "niet in betekenende
mate", die een opeenstapeling van overschrijdingen op één
locatie voorkomt.3. Een afstandsmaat voor scholen van 100m ten opzichte van snelwegen en
50m bij provinciale wegen in de AMvB "gevoelige bestemmingen".4. Duidelijkheid hoe de minister ingrijpt als het NSL vastloopt of niet
uitgevoerd wordt.5. Een monitor van de voortgang van het NSL en het verloop van de rechtspraak
eromheen.6. Een meer onafhankelijke review van meetmethoden. Kan de minister nog
toezeggen dat TNO niet zelf haar meetinstrumenten reviewt?De minister heeft dus veel verduidelijkt en belangrijke toezeggingen gedaan.
Daarvoor veel dank. Wij zijn blij dat de periode tussen de eerste en de tweede
termijn dit heeft opgeleverd. Ervan uitgaande dat de vragen die wij zojuist
in tweede termijn gesteld hebben, nog beantwoord zullen worden, kunnen wij
daarom instemmen met dit wetsvoorstel, al voorzien wij geen gemakkelijke uitvoering
van de wet. Wel hebben wij met nogal wat vertwijfeling kennisgenomen van het
voornemen of het mogelijke voornemen om ontkoppeling van milieu en ruimtelijke
ordening op langere termijn te overwegen. De fractie van de PvdA is er niet
van overtuigd dat dit de volksgezondheid zal verbeteren en de ruimtelijke
ordening verder zal helpen. Dit signaal geven wij dus maar alvast met het
oog op komende wetgeving!Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Omdat ik bij de behandeling van dit wetsvoorstel in eerste
termijn wegens persoonlijke omstandigheden niet in staat was, het woord te
voeren, heeft onze collega Kim Putters dit voor ons gedaan, op meer dan voortreffelijke
wijze. Zijn optreden heeft er mede toe geleid dat wij dit wetsvoorstel pas
na enige maanden in tweede termijn behandelen. Dit betekent niet dat er in
de tussentijd niets gebeurd is. Ik constateer dat er in de discussie op 9
en 10 juli jongstleden zoveel onduidelijkheden en onzekerheden gebleken
waren dat schorsing van de behandeling de enige mogelijkheid was. Vervolgens
heeft onze collega Putters met een schriftelijke inbreng ook namens mijn fractie
fundamentele vragen gesteld, die de minister per brief heeft beantwoord. Deze
fungeren vandaag als onderlegger voor de verdere discussie. Wij danken de
minister hartelijk voor haar bereidheid en haar inspanningen om deze vragen
zo goed mogelijk te beantwoorden. Voor mij zijn er veel onduidelijkheden weggenomen,
evenals trouwens in het algemeen overleg in de Tweede Kamer op 27 september
jongstleden.Zo trekken wij soms gezamenlijk op, met in dit geval als doel een betere
luchtkwaliteit. Wij zullen moeten accepteren dat milieunormen soms een rem
vormen op gewenste economische ontwikkelingen, omdat het nu eenmaal om de
gezondheid van onze burgers gaat, zoals mijn partijgenoot Poppe het in de
Tweede Kamer verwoordde. Deze koppeling zal voorlopig gehandhaafd worden,
in ieder geval tot 2015. Dit is voor mijn fractie de grootste winst van de
afgelopen maanden. Luchtkwaliteit is van en voor ons allemaal en wij moeten
hoe dan ook streven naar verbetering ervan. Dit moet omdat Europa het wil,
het moet omdat Nederland economisch en ruimtelijk niet op slot moet, en het
moet omdat een goede gezondheid voor ons allemaal nog altijd bovenaan het
wensenlijstje staat.Overigens, ter relativering: vanmorgen zaten mijn collega Sineke ten Horn
en ik in de trein. Wij hadden het over luchtvervuiling en wij memoreerden
dat wij in de jaren zestig in de Veenkoloniën woonden. Wij hadden beiden
herinneringen aan de wind en de lucht in Gasselternijveen en Veendam, "het
Veendammer windje". Daarmee vergeleken is het natuurlijk allemaal toch
ook wel weer wat beter geworden.De manieren om de luchtkwaliteit te verbeteren zijn wel complex: het Nationaal
Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit, derogatie, een saneringstool, een monitor, "wel
of niet in betekenende mate", wel of niet bouwen bij gevoelige bestemmingen
en zeker ook de cumulatie van projecten en de werking van anti-cumulatie in
de praktijk. Graag nog een toelichting op het traject en op de te zetten stappen.
Hoe zal het nu precies gaan als de nieuwe EU-richtlijn, met scherpere limieten,
volgend jaar van kracht wordt? Hoe hard zijn de genoemde termijnen en welke
bijbehorende wetgeving kunnen wij dan nog verwachten? In de ruim vier jaar
waarin ik meeloop in de Eerste Kamer, is mijn ervaring dat wetgeving van de
Europese Unie uiterst stroperig is en dat ze vaak te laat geïmplementeerd
wordt. Voor de komende richtlijn geldt dan ook nog dat er vervolgens met het
NSL in de hand derogatie moet worden aangevraagd. Is het tijdstip voor de
start van het NSL – er is gesproken van begin 2009, maar ik hoorde zojuist
al zeggen dat het midden of eind van dat jaar zal worden – niet veel
te ambitieus gekozen? Ik herinner me wat een gedoe het was om opnieuw te beginnen
toen een verzoek om derogatie van de minister van LNV werd afgewezen. Ik neem
maar aan dat de minister van VROM voor dit onderwerp eminente juristen heeft
geraadpleegd. Wat gaat zij doen als een en ander op Europees niveau niet zo
voorspoedig verloopt?Intussen zien wij uit naar de AMvB's over "niet in betekenende mate"
en over gevoelige bestemmingen. Mijn fractie is er verheugd over dat de minister
hieraan vorm gaat geven. Hoe gaat zij dit doen en wanneer kunnen wij deze
AMvB's tegemoet zien? Wij zijn vooral nieuwsgierig naar de onderbouwing van
de norm voor gevoelige bestemmingen. De minister heeft aangegeven dat zij
denkt aan een afstand van 100 m van rijkswegen en 50 m van provinciale wegen.
Binnen deze zones zouden geen gevoelige bestemmingen mogen gelden, en dan
gaat het wat ons betreft zowel om kinderen als om ouderen, chronisch zieken
en gehandicapten. Op basis van een analyse van de resultaten van onderzoeken
die ons bekend zijn, vinden wij deze afstanden veel te krap. Is de minister
van plan om bij het onderbouwen van de genoemde afstanden ook een advies van
de Gezondheidsraad te betrekken? Ik raad haar dit ten sterkste aan, ook al
om een groter draagvlak te verwerven. En hoe denkt de minister te handelen
bij bouwplannen binnen de afstanden die in de AMvB zullen gelden voor
gevoelige bestemmingen, die al op de rol staan? En hoe te handelen bij uitbreiding
en/of aanpassing van al bestaande bestemmingen? Is het denkbaar dat er sancties
komen op bouwen binnen de beoogde afstanden van rijkswegen of provinciale
wegen? Ook zijn wij benieuwd naar een toelichting op de in de Tweede Kamer
genoemde zware commissie die zal adviseren over de aanpak van de luchtkwaliteit
in relatie tot de ruimtelijke ordening en de gezondheidszorg. Ik vind "een
zware commissie" altijd zo'n mooie term, dus ik ben benieuwd wat de minister
eronder verstaat. Hoe groot wordt deze commissie, wat wordt haar opdracht
en hoe zwaar zal het advies wegen? Zal het een sectorbreed advies worden?Luchtkwaliteit is te "groot" voor één minister;
als wij dit onderwerp generiek willen aanpakken, dan moeten ook de ministers
van V&W, EZ, LNV en VWS alles op alles zetten. Dan ontstaat er misschien
wel een vijfsterrenkabinet... De doelen zijn duidelijk en ze zijn al op vele
manieren verwoord. Maatregelen bij de bron zijn het belangrijkste middel,
op veel manieren vormgegeven. Gevoel voor urgentie, juist met het oog op de
volksgezondheid, moet hierbij de leidraad zijn. Ik wens de minister veel succes
bij het scherp houden van haar collega's en ik hoop dat zij op bepaalde punten
veel doorzettingsmacht zal tonen. Zij heeft aan de overkant gezegd dat alles
klaarstaat om aan de slag te gaan zodra deze Kamer haar groen licht geeft.
Wat ons betreft gaat zij aan de slag, zij het dat dit nog even afhankelijk
is van de beantwoording van een aantal vragen. Wij zullen haar wel kritisch
volgen, zoals zij van ons gewend is.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Vlak voor de vakantie heeft de heer Putters op
uitstekende wijze – het was bijna briljant – de opvattingen van
onze fracties, die van D66 en de OSF, naar voren gebracht. Maar omdat het
mogelijk is dat onze eindoordelen over de voorgestelde wijzigingen een cruciale
gradatie zullen verschillen, voer ik vandaag zelf het woord.De kern van datgene waarop wij ons bij ons eindoordeel richten, is dat
de uitvoerbaarheid en de effectiviteit van de wet ten minste als adequaat
kan worden beschouwd. En laat ik maar direct een voorlopige conclusie geven:
de uitvoerbaarheid en de effectiviteit beoordelen wij op basis van de nu beschikbare
gegevens nog als onvoldoende. Ons oordeel is gebaseerd op drie zaken: ten
eerste het gekozen besturingsmodel van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit, ten tweede de norm "niet in betekenende mate" en
ten derde de onvoldoende binding met een adequaat bronbeleid.Het is de vraag of het unieke model, het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit, een fantastische nieuwe uitvinding is om de luchtkwaliteit
effectief te verbeteren, of een grote bezweringsformule die al na enige jaren
zal bezwijken aan zijn eigen tekortkomingen. Onze fracties begrijpen natuurlijk
heel goed dat wij iets moeten doen aan het tempo van het realiseren van bouwprojecten
en infrastructurele voorzieningen. Nederland is een van de meest verstedelijkte
landen in Europa en het heeft daarom op relatief veel plaatsen last van de
spanning tussen luchtkwaliteit en ruimtelijke inrichting. De methodiek van
het salderen en compenseren van luchtvervuiling is nu geïntroduceerd
als oplossing. De kernvraag is echter of dit een verstandige, werkbare en
uitvoerbare oplossing is.Samenvattend zien wij de volgende vier tekortkomingen van dit model. In
de eerste plaats is er het realiseren van een verspreiding van de luchtvervuiling
die per saldo echter geen vermindering oplevert. In de tweede plaats zien
wij in het model een gebrek aan prikkels om een lokale of bovenlokale schone
uitruil te stimuleren. In de derde plaats is er de niet directe stuurbaarheid
van compensatiemaatregelen. Het moet vooraf op papier kloppen en daarna moeten
wij maar hopen en bidden dat het achteraf effect zal hebben. Er is immers
een planverplichting, maar geen effectverplichting. In de vierde plaats ontbreekt
er in het model één baas die vooraf regisseert en afdwingbare
afspraken kan opleggen.Het beste wat je over dit voertuig kunt zeggen, is dat het een ingewikkeld
experiment is met een ongewisse uitkomst. De bovengenoemde vier punten zou
je kunnen zien als de vier harde randvoorwaarden waaronder het model wél
zou kunnen werken. Ik daag de minister dan ook uit om in haar tweede termijn
de antwoorden op vier vragen glashelder uiteen te zetten. In de eerste plaats
de vraag waarom het samenwerkingsmodel geen verspreidingsmodel is, maar een
verminderingsmodel. In de tweede plaats de vraag welke harde bovenlokale prikkels
er zijn die uitruil stimuleren. In de derde plaats de vraag hoe de causale
en afdwingbare relaties zijn van de compensatiemaatregelen. Ten slotte de
vierde vraag naar wie de regie voert en wat de juridische basis is voor deze
regie bij het opstellen en uitvoeren van de deelprogramma's.Ik kom op mijn tweede punt: is er nu klaarheid over het "niet in
betekenende mate", de 3%-norm. De Raad van State heeft geadviseerd
de grens van 3% met een sluitende cumulatieregeling te onderbouwen.
De minister antwoordde hierop dat zij hier in de Algemene Maatregel van Bestuur
in wil voorzien. Ik ben zelf niet in staat een finaal oordeel te geven over
het antwoord en de kritiek die de Raad van State op dit punt heeft gegeven.
De enige die dit kan doen, is de Raad van State zelf. Weet de minister of
de Raad zich kan vinden in de voorgestelde aanpak?In het verlengde hiervan vinden wij de reactie in de memorie van antwoord
wat mager bij de beantwoording van de vragen uit de eerste termijn over de
cumulatie van de "niet in betekenende mate" projecten. Wij willen
graag jaarlijks inzicht krijgen in de effecten op lokaal niveau als gevolg
van deze lokale cumulatie. Dat dit waarschijnlijk niet tot normoverschrijding
leidt volgens de geruststellende woorden van de minister in haar brief, vinden
wij om twee redenen een onvoldoende antwoord. In de eerste plaats omdat de
gebruikte referentie, de Nieuwe Kaart van Nederland, niet alles zegt over
het precieze volume aan ruimtelijke investeringen. Wie de samenstelling van
deze Nieuwe Kaart van Nederland beziet, merkt dat men de tekortkomingen van
het model ook zelf aangeeft. De kaart biedt een indicatie van wat wordt gebouwd,
maar geen zekerheid hierover. In de tweede plaats is er de vraag hoe een en
ander zich verhoudt tot de recente discussie – die ook door de minister
zelf is geëntameerd – over een verdere verdichting van het stedelijk
gebied. Verstedelijking, de hoogte en de diepte in, heeft uiteraard effecten
op de luchtkwaliteit en zal de cumulatie verder versterken. Ik vraag de minister
een reactie op deze punten.Mijn derde opmerking gaat over een actief bronbeleid. In de beantwoording
van de minister zien wij hierover weinig terug. Onze fracties zouden het zeer
op prijs stellen als dit wetsvoorstel meer in evenwicht wordt gebracht en
meer verbonden wordt met een actief bronbeleid. Het is duidelijk dat wij nog
niet klaar zijn met het trio luchtkwaliteit, ruimtelijke ordening en gezondheidszorg.
Er is veel urgentie. Ik begrijp dat er nu een "zware" commissie
komt om hierover te adviseren. Ik vraag mij hierbij overigens af wat het betekent
als je voorzitter wordt van een "lichte" commissie. Wat is in hemelsnaam
een "zware" commissie? Het lijkt mij echter toch zeer verstandig
om deze commissie in te stellen, maar daarbij moet er wel boter bij de vis
geleverd worden. Zo'n commissie heeft alleen zin als er een betekenisvolle
opdracht aan ten grondslag ligt. Onze fracties willen dat er vóór
de zomer van 2008 een betekenisvol advies beschikbaar is van deze commissie,
zodat na die zomer het kabinet hierover een reactie kan opstellen en er in
2009 de nodige wet- en regelgeving kan worden voorbereid. Wat vindt de minister
hiervan?Dit wetsvoorstel geeft geen garantie voor een structurele verbetering
van de luchtkwaliteit in Nederland. Ook is er absoluut geen zekerheid dat
het samenwerkingsprogramma gaat werken. Het kán werken, maar evenzogoed
kan het ook niet werken. Zeker is wel dat een echt schonere lucht afhankelijk
is van vele andere variabelen zoals technologische vernieuwing en verandering
van mobiliteit; zaken die met dit wetsvoorstel maar heel weinig verbinding
hebben. Dit voorstel is een ingewikkelde poging om een complex vraagstuk op
te lossen. De stelling dat Nederland op slot zou zijn, is onbewezen. Misschien
moet ieder die snel wil gaan bouwen omdat Nederland op slot zou zijn, zich
achter dit wetsvoorstel scharen. "Schaadt het niet, dan baat het niet",
zo lijkt het wel. Er wordt daarbij geredeneerd dat als het wetsvoorstel onvoldoende
effect heeft, wij het over een paar jaar toch wel weer kunnen veranderen.
Wij hadden deze redenering ook graag willen volgen, maar het vertrouwen in
de werking van de maatregelen worden vooralsnog als onvoldoende beoordeeld
door onze fracties. De lucht zal er per saldo volgens ons niet schoner van
worden. Wij willen een wet die beide doelstellingen realiseert, namelijk tempo
houden in het bouwen én schonere lucht. Wij wachten de beantwoording
met belangstelling af.De heer Koffeman (PvdD):Voorzitter. De Kamer heeft, op één fractie na, besloten
dat de minister haar huiswerk moet overdoen. De minister is met een taak op
vakantie gestuurd. Dit is niet de gebruikelijke procedure. Wij mogen daarom
wel zeggen dat er kennelijk iets mis was met het wetsvoorstel. Wij hebben
er veel waardering voor dat de minister hard aan het voorstel en het meer
acceptabel maken ervan heeft gewerkt. De spagaat waarin iedereen verkeert
die de kool én de geit wil sparen, blijkt echter duidelijk uit de brief
van de minister. Een wetsvoorstel dat de luchtkwaliteit moet beschermen én
alle ruimte moet bieden voor infrastructurele projecten, probeert tegenstrijdigheden
te verenigen die niet verenigbaar zijn. Normen voor fijnstof zijn er niet
om bijgesteld te worden, maar moeten eerst maar eens worden gehandhaafd. Het
overschrijden van normen zou niet als eerste reactie het oprekken van deze
normen moeten opwekken. Wetgeving die bedoeld was om paal en perk te stellen
aan de verspreiding van fijnstof in het belang van de volksgezondheid, verwordt
op deze manier tot wetgeving die ruimte biedt aan economische activiteiten.
Te vaak wint economie het van ecologie. Daar zullen wij vanaf moeten.De vraag of wij het ons kunnen veroorloven om dit wetsvoorstel af te keuren,
zou tegenwoordig ook van de andere kant bekeken moeten worden. Wij zouden
ons namelijk de vraag moeten stellen of wij het ons kunnen veroorloven om
gezondheids- en milieunormen te blijven oprekken, opdat bebouwing en economie
toch vooral geen hinder zullen ondervinden van wat wij belangrijker zijn gaan
vinden dan schone lucht en een schone leefomgeving. Het zijn niet de milieuorganisaties
of de behartigers van kwetsbare groepen zoals kinderen of astmapatiënten,
die hebben gevraagd om aanpassing van de normering omdat er te veel schade
wordt aangericht door fijnstof; ik zei dit in mijn eerste termijn ook al.
Het was echter de zeer machtige bouwsector die stelt dat wij het ons niet
zouden kunnen veroorloven om strenge eisen te stellen aan de luchtkwaliteit.
Sterker nog, wij vragen ons af of wij het ons kunnen veroorloven te voldoen
aan normen zoals die in Europees verband worden gehanteerd.Door een aantal nieuwbouw- en wegenbouwprojecten stil te leggen, heeft
de Raad van State aangegeven dat deze projecten niet voldoen aan de normen
van fijnstof in de lucht. De Raad is kritisch over het wetsvoorstel. Deze
kritiek wordt nu met toekomstmuziek overstemd door het kabinet. Algemene Maatregelen
van Bestuur moeten in de toekomst zorgen voor een schonere toekomst. Zulke
voorschriften zouden wij echter niet voor ons uit moeten schuiven, maar in
het huidige stadium moeten stellen. Waarom passen wij wetten aan om te kunnen
doorgaan met bouwen, waar de volksgezondheid het oorspronkelijke uitgangspunt
van de wet was? Hoe verklaart de minister dat het luchtkwaliteitsprobleem
vooral een bestuurlijk probleem geworden is? Kun je gezondheids- en milieuproblemen
oplossen door gegoochel met cijfers en met woordspelletjes of iets wel of
niet "in betekenende mate" van invloed is? Wat betekent precies "in
betekenende mate". Ligt een verplichte invoering van roetfilters niet
veel meer voor de hand dan een versoepeling van de normen? Waarom moeten dieselrijders
nog steeds een eigen bijdrage betalen voor een roetfilter en worden zij dus
beboet voor hun goede gedrag, terwijl wij onze volksgezondheid aanpassen aan
onze bouwplannen in plaats van omgekeerd?Je mag de gezondheid van kinderen die in de buurt van een snelweg wonen
niet wegstrepen tegen de mogelijkheid om elders een vermindering van de uitstoot
van fijnstof te realiseren. Afgelopen week kwam via de media het argument
van de minister naar buiten dat een afstand van 300 meter tot een snelweg
niet realiseerbaar zou zijn, omdat wij dan domweg niet meer kunnen bouwen
in grote steden. Zegt de minister daarmee dat gezonde wetgeving nu eenmaal
niet mogelijk is in grote steden?Is het juist dat de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak in dit kader
spreekt van gegoochel met cijfers? Ik heb in eerste termijn geen antwoord
gekregen op de vraag of het juist is dat in plannen voor bijvoorbeeld een
parkeergarage met 500 plaatsen kan worden uitgegaan van de verwachting dat
er maar 200 voertuigen per dag zullen komen en dat men na realisering
van de bouw alsnog die 500 auto's laat komen.De Wet luchtkwaliteit behoort over de kwaliteit van onze lucht te gaan,
niet over versoepeling van mogelijkheden tot bouwen. Ontkoppeling van ecologie
en economie is buitengewoon onverstandig. De belangenvereniging van projectontwikkelaars
spreekt nu al van een zeer succesvolle lobby, ervan uitgaande dat de wet zonder
slag of stoot door de Eerste Kamer zal worden aangenomen. Dat burgers straks
geen bezwaar meer kunnen maken in het kader van het NSL beperkt burgerlijke
rechten en vrijheden te zeer. Ook dat is niet in het belang van ecologie,
maar in het belang van economie besloten. Eigenlijk wordt hiermee nu al te
zeer vooruitgelopen op de mogelijke aanbevelingen van de commissie-Elverding.De Partij voor de Dieren is voorstander van het voorzorgsprincipe: niet
het recht van de sterkste zou maatgevend moeten zijn in de discussie over
fijnstofnormering, maar het belang van de zwakste. Dat belang verzet zich
wat ons betreft tegen instemming met deze wet. Die is niet in betekenende
mate aangepast naar aanleiding van de eerdere bezwaren die breed in de Kamer
leefden.De heer Laurier (GroenLinks):Voorzitter. Dit is een belangrijk debat, want er staan grote gezondheidsbelangen
op het spel: 15.000 tot 21.000 vroegtijdige overlijdens per jaar als gevolg
van de luchtkwaliteit. Wij danken de minister voor de beantwoording in de
zomerperiode. Niettemin houden wij een aantal problemen en vragen over bij
dit wetsvoorstel.De eerste vraag heeft natuurlijk betrekking op het NSL. De minister noemt
op pagina 6 van haar brief het NSL een zelfhandhavend systeem waarin compenserende
maatregelen worden aangekondigd en waarvoor plannen worden gemaakt. Op de
achtergrond speelt de minister nog een rol, mocht het niet doorgaan. Je kunt
je afvragen of zo'n systeem zal werken en hoe dat in de tijd zit. Stel, er
worden projecten gerealiseerd en compenserende maatregelen aangekondigd. Hoe
zit het als die compenserende maatregelen niet of in onvoldoende mate werken?
Dat is de kern van de probleem. Wordt dat zelfhandhavende systeem een soort
piramidespel waarvan de luchtkwaliteit uiteindelijk het slachtoffer wordt?Het tweede punt is de vraag of de projecten niet "in betekenende
mate" zijn. De minister heeft dat in de zomerperiode laten onderzoeken.
Uit het onderzoek van professor Backes wordt duidelijk dat er een cumulatie-effect
kan optreden. Er wordt weliswaar gezegd dat het wel meevalt, dat het een beperkt
aantal gevallen betreft en dat het adequaat zal worden geregeld, maar het
is evident dat er een cumulerend effect optreedt. Het is ook verstandig om
daarbij te bedenken, zoals ook in het onderzoek wordt genoemd, dat het een
uitermate beperkt onderzoek is dat alleen betrekking heeft op het jaar 2010.
Op een aantal punten worden er geruststellende woorden gesproken, bijvoorbeeld
dat het bij veehoudende bedrijven allemaal zal meevallen. Er wordt ook gezegd
dat bij uitbreiding of nieuwe vestiging van vleesvarkens-, legpluimvee- en
vleeskuikenshouderijen het probleem wel eens groter kan zijn, maar dat kon
klaarblijkelijk niet worden meegenomen in het onderzoek. Als die cumulatie
kan optreden, krijgen wij er graag meer inzicht in hoe dat anti-cumulatiebeding
er dan precies uit komt te zien en hoe sluitend het is.Het derde punt zijn de gevoelige bestemmingen. De minister zegt dat het
een belangrijk thema is en noemt er ook een afstandsmaat voor, maar de vraag
is of die afstandsmaat van 100 meter bij nieuwbouw wel voldoende is. Anderen
hebben gepleit voor een grotere afstandsmaat. Ik wil graag weten waarom de
minister dat niet heeft opgenomen. Intussen is in verschillende media naar
voren gekomen dat er op bepaalde plekken al geluiden zijn opgegaan dat daar
niet mag worden gebouwd. Een voorbeeld is de brede school in Leiderdorp. De
minister heeft in het kader van het NSL groot vertrouwen in samenwerking met
lokale en regionale overheden, met name op het punt van luchtkwaliteit. Hoe
kan het dan dat decentrale overheden dat soort gevoelige bestemmingen klaarblijkelijk
zo in de nabijheid van snelwegen plannen, zeker als het om luchtkwaliteit
gaat? Ik zie toch wat spanning tussen deze constatering en het vertrouwen
dat wordt uitgesproken.Over bestaande gevoelige bestemmingen zegt de minister: daar kunnen wij
niet zo veel aan doen. Dat vind ik een uitermate zure opmerking, want daar
is het wachten op de uitvoering van het NSL en de mogelijke verbetering van
de luchtkwaliteit. Als het een zelfhandhavend systeem is, dan mogen wij dat
vertrouwen hebben. Maar als het een piramidespel is, mogen wij dat vertrouwen
niet hebben en is ook al duidelijk waar de slachtoffers zullen vallen.Tegen het NSL is geen beroep mogelijk. Als bij een project beroep wordt
aangetekend, is het mogelijk dat er wordt verwezen naar dat NSL en de maatregelen
die ter compensatie zijn genomen. Hoe zit het met de rechthebbenden, als later
blijkt dat die compenserende maatregelen niet doorgaan? Dan heb je feitelijk
het nakijken. Wij vinden dat slecht.Een van de argumenten van de minister tegen het instellen van beroep tegen
het NSL is dat het heel ingewikkeld is en dat zaken soms nog niet concreet
genoeg zijn om feitelijk beroep mogelijk te maken. Dan ben ik echt de draad
kwijt. Hoe verhoudt dat zich met een zelfhandhavend systeem? Of het gaat om
een NSL met heel concrete, duidelijke en uitvoerbare maatregelen – dan
is er naar mijn mening beroep tegen mogelijk, want het gaat om concrete zaken –
of het zit vol vage plannen en ideeën waarmee een voorschot wordt genomen
op de toekomst. Dan kan ik het met alle liefde van de wereld geen zelfhandhavend
systeem vinden.Voorzitter. Dit zijn een aantal uitermate kritische vragen die bij de
fractie van GroenLinks leven. Wij zien dan ook met belangstelling het antwoord
van de minister tegemoet.De heer Janse de Jonge (CDA):Voorzitter. Wij danken de minister voor de uitvoerige en inhoudelijke
beantwoording van onze vragen in eerste termijn. Het zomerreces is er goed
voor gebruikt en op deze wijze zijn wij ook inhoudelijk een aantal stappen
verder gekomen. Het voordeel is dat wij er nu een scherper beeld van hebben
welke knelpunten op dit moment leven, hoe wij ertegen aankijken en vooral
hoe wij ze moeten aanpakken. Dat is hard nodig in dit dossier. Ik wil eerst
drie algemene opmerkingen maken en daarna nog een aantal specifiekere
opmerkingen.Voor mijn eerste algemene punt verwijs ik naar mijn twijfels in eerste
termijn over de bestuurlijke aanpak van het NSL. Ik zal niet in herhaling
vallen; de minister weet wat ik toen heb gezegd. Het gaat om de manier waarop
je het bestuurlijk aanpakt en de vraag of je in de praktijk een goed effect
krijgt.Mijn tweede punt is dat de internationale context van het onderwerp zeker
niet uit het oog moet worden verloren. Nederland heeft ten opzichte van Europa
wellicht extra problemen vanwege een hoog verstedelijkt gebied. Die problemen
doen zich ook elders in Europa voor, maar niet zo hevig als in Nederland.Het derde algemene punt betreft de media. Daarin wordt alle fijnstof vaak
op een hoop gegooid. Alles is fijnstof en alles is even gevaarlijk. In de
eerste termijn heb ik aan de minister onderzoeken overhandigd waaruit blijkt
dat het nodig is om te nuanceren. Zeezout is vele malen beter voor de gezondheid
dan roetdeeltjes, die heel gevaarlijk zijn voor de gezondheid. Deze nuance
mis ik in alle artikelen die gaan over fijnstof en het verband met de volksgezondheid.
VROM zou hier in de communicatie actief aandacht aan moeten besteden.De tekst en uitleg van de wetswijziging is nu helderder geworden. Ook
ten aanzien van de aankomende AMvB en de zinsnede "niet in betekenende
mate" is dat het geval. Dit was het belangrijke breekpunt in ons debat
op 9 en 10 juli. Ook de jurisprudentie is nu redelijk uitgekristalliseerd.
Daardoor is er een grote mate aan gedetailleerdheid op dit vlak noodzakelijk.
Als er iets dodelijk is voor dit onderwerp, dan is het wel deregulering. Juist
hier is zeer strakke regulering noodzakelijk. Het bouwwerk dat wordt opgebouwd
is erg ingewikkeld en complex. Ik vrees dat het zeer gedetailleerd zal moeten
gebeuren, gelet op de EU-richtlijnen en de situatie in Nederland. Dit geldt
voor de korte en de lange termijn, zeker als wij de doelstellingen van het
NSL willen halen.De Raad van State liet deze zomer in een uitspraak zijn standpunt weten
over de A4 Burgerveen-Leiden. De minister bespreekt in de brief van 26 september
deze uitspraak. Ik denk dat nauwe samenwerking met Verkeer en Waterstaat noodzakelijk
is om te bereiken dat dit soort projecten zo veel mogelijk doorgang vinden.
Ik ben van oordeel dat er inmiddels zo veel jurisprudentie is, dat de overheden
met elkaar criteria kunnen opstellen voor de beoordeling van de concrete bouwplannen
en tracébesluiten. Mijn conclusie bij die uitspraak is onder meer dat
de overheid haar huiswerk beter zal moeten doen dan in het verleden. De minister
zou samen met het ministerie van V en W een helder kader kunnen scheppen voor
de uitvoeringsregels, op basis van deze wet, de AMvB's en de jurisprudentie
van de Raad van State. Over elk project kun je een aantal handige richtlijnen
meegeven. Deze richtlijnen moeten natuurlijk locatiespecifiek zijn en per
project geformuleerd worden. Als het Rijk en de decentrale overheden de lessen
leren die wij hebben geleerd, met name uit de jurisprudentie, kan dit voorkomen
dat wij bij een volgend project weer onderuit gaan bij de rechter.Wij lopen nog een groot aantal risico's die wij moeten minimaliseren.
Dit brengt mij bij het overgangsrecht, waaraan de minister in haar brief ook
aandacht besteedt. De periode van vaststelling van deze wetswijziging, de
inwerkingtreding van het NSL en de aanvraag van de derogatie van de EU-richtlijn
beslaat in ieder geval 2008 en wellicht ook 2009. In de tussentijd moet er
iets gebeuren. Als ik het goed begrijp, heeft het wetsvoorstel eerbiedigende
werking. Dit betekent dat zaken waarover al is beslist of die onder de rechter
zijn, nog volgens het oude recht worden behandeld. Aan de minister leg ik
drie vragen voor: In hoeveel gevallen blijft het oude recht van toepassing?
Wat betekent dit voor de voortgang van de bestaande kleine en grote projecten,
die op het punt van uitvoering staan of waar besluitvorming over is? Is het
in de huidige omstandigheden niet verstandig om te refereren aan of anticiperen
op de nieuwe aanpassing van de Wet milieubeheer en de aankomende uitwerking
ervan in de twee AMvB's?Deze drie vragen hebben natuurlijk geen betrekking op zaken die onder
de rechter zijn, maar wel op zaken die zich binnenkort aandienen. Uit het
antwoord van de minister kan blijken dat het nog geruime tijd gaat duren voordat
de nieuwe regels gelden. In dat geval vraag ik haar om de eerbiedigende werking
te vervangen door een systeem waarbij voor bestaande gevallen het recht mag
worden toegepast dat leidt tot een oplossing, namelijk een voortgang en uitvoering
van een project. Uiteraard moeten appellanten in de gelegenheid worden gebracht
om te reageren, inspraak te krijgen of bezwaar en beroep te maken. Dit blijft
absoluut vaststaan. Gewoonlijk kan zoiets alleen bij novelle geregeld worden.
Ik begrijp echter dat in de Tweede Kamer een wetsvoorstel tot wijziging van
de Wet Luchtkwaliteit aan de orde is. Ik hoor graag of de minister, indien
zij dit een goed idee vindt, in dat kader een nota van wijziging overweegt.Bij de keuze van karakter en aanpak van het NSL lijken de overheden elkaar
gevangen te houden. De minister wijst, op ons aandringen, op de bladzijden
4 en 8 van de brief nadrukkelijk op haar doorzettingsmacht. Daaruit blijkt
dat niet te veel aan decentrale overheden overgelaten kan worden. Ik vind
dat de minister een belangrijke verantwoordelijkheid draagt voor het bereiken
van de doelen van het NSL. Zij is ook verantwoordelijk voor het bereiken van
de grenswaarden die de nieuwe EU-richtlijn zal stellen. Dat is nog een hele
klus. Als het NSL niet goed werkt, worden de doelen niet gehaald. Derogatie
van de EU-richtlijn wordt dan een lastige zaak, zodat enige chaos ontstaat.
Zoals gezegd, de overheden hebben elkaar te lang gevangen gehouden. Ik roep
dan ook op tot een leidinggevende impuls bij uitvoering en aanpak van het
NSL.De heer Schouw (D66):Bij dit model is sprake van leiding achteraf. De minister kan immers ingrijpen.
Ik ben ervoor om leiding vooraf te organiseren. Dan bestaat meer zicht op
een goede uitkomst.De heer Janse de Jonge (CDA):Ik ben het daarmee niet oneens. Het is bekend dat de wet wordt gewijzigd.
Er komen AMvB's aan. Het advies van de Raad van State is bekend. De andere
tak van de Raad van State heeft uitspraak gedaan. Bij elkaar opgeteld, laat
dit zien dat er vooraf behoorlijke sturing aan het proces gegeven kan worden.Bij bezwaar en beroep zie ik een tegenstelling in het standpunt van de
minister. Enerzijds zegt de minister dat het NSL een interbestuurlijk programma
is dat niet vatbaar is voor bezwaar en beroep. Anderzijds mag de rechter toetsen
aan het NSL en de validiteit van het NSL. Dat gaat mijn fractie
te ver. De rechter mag het NSL natuurlijk betrekken bij de beoordeling van
een individueel traject, project of tracébesluit. De rechter mag ook
eventueel toetsen aan het NSL. Het gaat echter te ver dat de rechter het NSL
mag toetsen op validiteit, kader en kwaliteit. Het moet vandaag dan ook duidelijk
worden wat de juridische status is van het NSL.Mijn laatste punt, niet onbelangrijk, is de volkgezondheid. Op diverse
plaatsen in ons land lopen burgers gevaar door de slechte kwaliteit van de
lucht. Zij wonen bijvoorbeeld dicht bij een industrieterrein of een snelweg.
Het is zaak dat de minister helder aangeeft hoe daarmee om te gaan. Het gaat
niet om de vraag of de afstand tot traject of project 100 meter moet zijn.
De vraag is of op basis van grondig en gedegen onderzoek, met de nuancering
van fijnstof, verantwoord omgegaan wordt met de gezondheid van de mensen die
vlak bij een traject of project wonen. Ik ga niet discussiëren over afstanden
zonder een goed en degelijk advies. Wij hebben allemaal brieven ontvangen.
Daarin zijn Leiderdorp, Roosendaal en de A59 in Brabant genoemd en veel andere
plekken waarover mensen zich heel veel zorgen maken. Ik kom graag terug op
dit punt als de AMvB bekend is.Gelet op de gedachtewisseling tot nu toe, en in afwachting van de antwoorden
van de minister, kan de CDA-fractie het wetsvoorstel steunen.De heer De Boer (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Deze bijdrage lever ik mede namens de fractie van
de SGP.Allereerst zeggen wij de minister dank voor de aanvullende informatie
die wij van haar mochten ontvangen. Zowel de brief als de bijbehorende rapporten
geven een verdere verduidelijking van de punten die in het debat voor de zomervakantie
aan de orde zijn gesteld. Ik wil kort zes punten langslopen.Dat een spoedige inwerkingtreding van de wet nodig is, is voor onze fracties
voldoende aannemelijk gemaakt. Met name de noodzaak van een wettelijke basis
voor het NSL alsook de mogelijkheid om een tijdelijke, zij het beperkte vorm
van "niet in betekenende mate"-projecten mogelijk te maken zijn
voldoende argumenten.De minister geeft aan dat de voortgang van het NSL jaarlijks zal worden
gemonitord en dat de Eerste Kamer daarover ook zal worden geïnformeerd.
Dat geeft de Eerste Kamer de mogelijkheid om, indien nodig, nader met de minister
te discussiëren.Uit het recente onderzoek van CE Delft inzake cumulatie van luchtverontreiniging
als gevolg van nibm-projecten, blijkt dat deze cumulatie inderdaad tot overschrijdingen
kan leiden. De kans dat dit gebeurt, bestaat volgens het rapport uiteraard
ook daar waar de grenswaarde reeds wordt overschreden, de zogenaamde overschrijdingsgebieden.
Ons is niet precies duidelijk hoe de minister daarmee wil omgaan. Betekent
dit gegeven dat in overschrijdingsgebieden geen nibm-projecten meer worden
toegestaan, laat staat IBM-projecten? Graag krijgen wij nadere informatie
hierover.Terecht stelt de minister in haar brief van 26 september jongstleden
dat de primaire verantwoordelijkheid voor het niet overschrijden van de grenswaarden
van het NSL bij de lokale en provinciale overheden ligt. De minister wil slechts
als uiterste noodgreep eenzijdige maatregelen nemen. De minister wil, zo schrijft
zij, eventueel overtredingen aankaarten, de betrokken overheden ervan in kennis
stellen. Waarom zo terughoudend? Wij hebben afspraken gemaakt en die moeten
worden nagekomen. Wie afspraken niet nakomt, moet daarop worden geattendeerd,
moet op de vingers worden getikt en moet zich er wel aan gaan houden.De minister geeft aan dat op overschrijdingslocaties geen gevoelige bestemmingen
moeten worden gerealiseerd. U mag weten, mevrouw de voorzitter, dat dit onze
fracties uitermate bezighoudt, zeker als het gaat om personen met een verhoogde
gevoeligheid voor bepaalde stoffen. Er komt een AMvB gevoelige stoffen. Onduidelijk
is echter wat daaronder zal vallen. Verschillende collega's hebben er al over
gesproken, maar ik wilde het toch nog eens herhalen. In de brief aan de Tweede
Kamer schrijft de minister namelijk dat zij als gevoelige bestemmingen beschouwt
scholen, ziekenhuizen en dergelijke. In de brief die zij een paar dagen later
aan de Eerste Kamer schreef, noemt de minister wel de scholen, uitgebreid
met kinderdagverblijven en crèches, maar zijn de ziekenhuizen afgevoerd.
Nader moet worden bekeken hoe het met verzorgings- en verpleegtehuizen gaat,
aldus de minister. Zeker wat de laatste categorie betreft, lijkt ons hetzelfde
regime als voor de scholen voor de hand te liggen. Graag willen wij een nadrukkelijke
reactie van de minister over deze zaak.Ons zesde en laatste punt betreft de periode tussen nu en het moment dat
derogatie door de EU op basis van het NSL een feit is, dus de periode tot
pakweg medio 2009. Ik kan ook zeggen: tot op zijn vroegst medio 2009. Grote
bouwprojecten, zeker in de grote steden en ook, naar ik heb begrepen, in toekomstige
prachtwijken, dreigen stagnatie op te lopen. Dat kan niet de bedoeling zijn.
Wat kan en wil de minister daaraan doen samen met de lokale overheden die
terecht bij haar hoog in het vaandel staan? Wij kunnen ons beperken tot deze
vraag, omdat met name de heer Janse de Jonge er al heel veel vragen over heeft
gesteld, waarbij wij ons graag aansluiten.Mevrouw de voorzitter. U hebt aan het begin van mijn betoog onze dank
gehoord aan de minister voor wat is bereikt, maar deze aanvullende vragen
waren nog nodig. Wij verwachten er een uitvoerig antwoord op, waarna wij ons
definitieve standpunt zullen bepalen.De vergadering wordt van 14.30 uur tot 15.30 uur geschorst.Minister Cramer:Mevrouw de voorzitter. Het doet mij genoegen dat het gelukt is om op eigenlijk
redelijk korte termijn na afloop van het zomerreces met uw Kamer te spreken
over het wetsvoorstel Luchtkwaliteitseisen. Wij spraken hierover ook al redelijk
uitvoerig op 9 en 10 juli in de eerste termijn. Wij zijn toen uit elkaar
gegaan, omdat uw Kamer meer specifieke informatie wilde over een aantal punten.
In de eerste plaats over de onderbouwing van de zogenaamde 3%-grens
die moet worden vastgelegd in een AMvB nibm (niet in betekenende mate). De
Raad van State had ook verzocht om een degelijke onderbouwing van die grens.
Uw Kamer was niet geheel overtuigd door de onderbouwing die wij hadden aangeleverd.
U was voorts niet helemaal overtuigd wat twee andere zaken betreft die de
Raad van State naar voren had gebracht, namelijk de verwerking
van de effecten van projecten, ook op lokaal niveau, en het tegengaan van
cumulatie-effecten en de manier waarop wij daarmee in het NSL zullen omgaan.
Ik heb uw Kamer een toelichtende brief geschreven in reactie op uw vragen
en de rapporten van de heer Backes en CE Delft. Ik heb daarmee, zoals u liet
weten, in ieder geval een aantal vragen beantwoord. Toch waren er nog specifieke
vragen, mede naar aanleiding van hetgeen ik u heb toegestuurd. Daarop wil
ik in deze tweede termijn ingaan. Eerst ga ik kort in op een aantal hoofdpunten
en vervolgens beantwoord ik een aantal specifieke vragen.In de eerste plaats noem ik het cumulatierisico. Uit het rapport van CE
Delft blijkt dat het cumulatierisico zeer gering is. Op specifieke punten
kom ik nog terug. In ieder geval meen ik met dit rapport in de hand een aantal
van de vragen te hebben weggenomen.In de tweede plaats was aan de orde de introductie van de afkapgrens van
3% in combinatie met het definitieve NSL waarmee de normen tijdig worden
bereikt. Uit de studie van de heer Backes blijkt, dat het Nederlandse systeem
meer en betere waarborgen biedt voor het respecteren van de grenswaarden dan
welk ander Europees systeem dan ook. De onderbouwing van de 3% wordt
dus door deskundigen duidelijk onderschreven. De NSL-aanpak moet en zal leiden
tot het overal tijdig halen van de grenswaarden. Ik heb bij de eerdere gedachtewisseling
over het wetsvoorstel Luchtkwaliteit en het NSL met u gesproken over een saneringstool
die zeer fijnmazig is, tot op straatniveau toe. Die saneringstool is gereed
en zal binnenkort worden gebruikt. Dat maakt het mogelijk om voluit met het
NSL aan de slag te gaan.Ik geef nadrukkelijk aan u allen mee dat het dossier luchtkwaliteit op
dit moment voor mij de allerhoogste prioriteit heeft. Ik heb gemerkt dat om
het NSL voor elkaar te krijgen en om derogatie vanuit Brussel te verwerven,
nog ontzettend veel werk moet worden verzet. Uw Kamer gaf zelf al aan hoe
bestuurlijk complex het is om het NSL rond te krijgen. Daarom heb ik mij eraan
gecommitteerd om ervoor te zorgen dat het daadwerkelijk mei volgend jaar gereed
is. Wij moeten zorgen dat het dan af is, omdat wij dan derogatie moeten aanvragen.
Wij hebben dan negen maanden wachttijd. Rond februari 2009 zullen wij dan
antwoord krijgen op de vraag of wij voldoen aan de richtlijnen voor de Wet
luchtkwaliteit zoals die in Europees verband zijn afgesproken. Wij hebben
dus nog ontzettend veel te doen. In aansluiting op hetgeen de heer Schouw
zei, moeten wij ervoor zorgen dat wij zo veel mogelijk een brongericht beleid
voeren en zo min mogelijk oplossingen gaan introduceren die duur zijn en achteraf
eigenlijk niet meer nodig blijken te zijn. Ik zit er dan ook zelf bovenop
om ervoor te zorgen dat de maatregelen zo kosteneffectief en zo brongericht
mogelijk zijn. Daarom willen wij het gebruik van roetfilters ook zo veel mogelijk
bevorderen. Wij hebben zelfs autofabrikanten aangeschreven die geen retrofilters
konden of wilden aanbrengen. Wij hebben ze kunnen overtuigen, zodat ook zij
nu bereid zijn om mee te werken. Ik betrek dus ook het bedrijfsleven erbij
om ervoor te zorgen dat wij zo snel mogelijk de maatregelen nemen die absoluut
noodzakelijk zijn om de doelen te halen.De voorzitter:Natuurlijk mag u interrumperen, mevrouw Slagter, maar ik zou graag van
deze gelegenheid gebruik willen maken om een aantal bijzondere gasten welkom
te heten.It is my honour to welcome at this moment the Speaker of the House of
Representatives of New Zealand, her Excellency Mrs. Margaret Wilson, and her
delegation. Dear guests, welcome to our Senat. We have had the chance to meet
yesterday evening. I am pleased to see you now in the meeting hall of the
Senat. I sincerely hope you enjoy your brief stay in our historical building
and I wish you a pleasant further stay in the Netherlands. Thank you for your
visit here!(Applaus)Mevrouw Slagter-Roukema (SP):And much fresh air. We are now speaking about the quality of our air.
Anyway, have a good time here!Voorzitter. De minister zei dat zij er bovenop zit, maar ik vroeg mij
af of zij ook bovenop haar collega's zit. Ik heb het idee dat veel andere
ministeries toch ook bij die bronmaatregelen betrokken zijn. Mogelijk kan
zij nog iets zeggen over het overleg met haar collega's daarover en hoe veel
macht zij daarbij heeft. Dat interesseert mij dan natuurlijk wel.Minister Cramer:Wij werken zeer nauw samen. Als ik zeg dat ik er bovenop zit, dan betekent
het dat de heer Eurlings er ook bovenop zit, want ook hij is heel duidelijk
gemotiveerd om die doelen te halen. Anders gebeuren er ook op het terrein
van Verkeer en Waterstaat allerlei dingen die wij niet willen. Mevrouw Vogelaar
is er ook zeer nauw bij betrokken, net als mevrouw Verburg in verband met
het fijnstof in de pluimveehouderij en natuurlijk is VWS er gelet op de volksgezondheid
ook nauw bij betrokken. Ook EZ weet wat er zoal speelt en is zeer bereid om
aan het programma mee te werken. De eerder genoemden zijn in ieder geval direct
bij het uitvoeren van maatregelen betrokken, met name de collega's Vogelaar,
Verburg en Eurlings. Ik kan u verzekeren dat wij regelmatig overleg op ministerieel
niveau hebben, omdat wij er allen van overtuigd zijn dat als wij er zelf niet
flink achteraan zitten, het in de korte tijd die ons nog rest niet zal lukken
om die derogatie tot een succes te maken. Ik wil er wel bij zeggen dat natuurlijk
ook de gemeenten en regio's niet stil hebben gezeten en dat ook daar al heel
veel plannen in gereedheid zijn gebracht zodat, nu we binnenkort de saneringstool
hebben, wij ook daadwerkelijk kunnen bezien of dat wat men allemaal aan maatregelen
heeft bedacht en wil gaan uitvoeren wel de doelen haalt die wij moeten halen.
Met andere woorden, wij liggen op schema, maar er moet deze zes maanden wel
hard gewerkt worden om het daadwerkelijk allemaal te halen.De heer Schouw (D66):Het is natuurlijk altijd fijn als mensen ergens bovenop zitten, maar dat
er bovenop zitten had volgens mij vooral betrekking op het NSL. U zei dat
u gecommitteerd was om dat in mei 2008 af te hebben. Als ik dat goed heb begrepen,
zou ik nog wel willen vragen waaruit dat gecommitteerd zijn bestaat.Mijn kritiek op de totstandkoming van dat NSL was dat het via coördinatie
tot stand moet komen en niet door sturing. Hoe kunt u zich nu committeren
aan de uitkomst van het NSL op een bepaald moment als u daar geen sturingsinstrumenten
voor in handen hebt?Minister Cramer:Voorzitter. Ik had even verderop in mijn verhaal willen ingaan op afdwingbaarheid,
maar dat kan ik nu ook wel doen. Ik zit er bovenop om er überhaupt voor
te zorgen dat wij op tijd zijn om de derogatie aan te vragen. Dat is mijn
eerste doel. Daarna is het volgende doel om te voldoen aan de luchtkwaliteitseisen
die in de toekomst worden gesteld. Het is immers maar zeer de vraag of de
eisen die nu worden gesteld in het kader van de Wet luchtkwaliteit zo blijven
of dat ze nog scherper worden. De verwachting is in ieder geval dat ze in
het kader van de EU nog wel scherper zullen worden. Daar gaan wij natuurlijk
dan ook volop de aandacht op richten en zeker ook zo goed mogelijk bekijken
hoe er zo veel mogelijk brongerichte en structurele maatregelen kunnen worden
genomen in plaats van end of pipe oplossingen, zoals ik ze zelf heel graag
noem.Dan de afdwingbaarheid. Het is inderdaad een bestuurlijk stelsel waarover
wij gezamenlijk sluitende afspraken hebben gemaakt om de doelen die wij hebben
geformuleerd ook te halen. Daar zijn ook maatregelen aan gekoppeld die wij
samen met gemeenten en provincies hebben opgesteld. Een ieder heeft zich gecommitteerd
aan deze sluitende afspraken. Het is dus een effectverplichting. Als een maatregel
niet blijkt te werken, zeggen wij niet "jammer" en doen wij verder
niets. Neen, dan moet er een andere maatregel komen die wel het effect heeft
dat oorspronkelijk met die andere maatregel werd beoogd. Men is dus gehouden
aan de grenswaarden die wij met elkaar hebben afgesproken en die ook geformuleerd
zijn in een pakket van maatregelen. Wij moeten wel voor een goede monitoring
zorgen om de vinger aan de pols te houden, zodat wij goed kunnen volgen of
alles wel naar behoren verloopt. Dat saneringsinstrument, die tool, maakt
het mogelijk om daadwerkelijk te toetsen of met hetgeen een gemeente of een
regio aan maatregelen geformuleerd heeft echt wel het beoogde doel wordt gehaald.
De rapportage die de heer Schouw vroeg, zullen wij dan ook in het kader van
die monitoring jaarlijks leveren, want ook wij willen natuurlijk wel weten
of het allemaal volgens schema loopt.U vroeg eigenlijk welke doorzettingsmacht ik heb. Ik zal natuurlijk de
regio's en gemeenten aanspreken als zij niet aan de verplichtingen voldoen
die zij met ons zijn aangegaan. Ook daar zitten wij dus bovenop om ervoor
te zorgen dat men meewerkt aan het programma.De heer Putters (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Begrijp ik van de minister goed dat als het beoogde
resultaat van het NSL niet worden behaald, zij extra maatregelen aan gemeenten
en provincies kan opleggen of dat zij dat ook gaat doen?Minister Cramer:Ik zal die wel moeten opleggen, want anders hebben wij een groot probleem.
Wij hebben dan geen derogatie en een overschrijding van de luchtkwaliteitsnormen
die in Europees verband zijn opgesteld. Wij krijgen dan bijvoorbeeld problemen
met het bouwen. Het is eigenlijk zo simpel als wat.De heer Putters (PvdA):Ik ben blij met deze uitspraak, maar aan wat voor soort maatregelen moeten
wij dan denken?Minister Cramer:Ik denk liever aan brongerichte maatregelen. Zoals wij nu milieuzones
hebben voor vrachtwagens, zouden wij dan ook kunnen denken aan milieuzones
voor personenauto's. Ook zou je met gemeenten kunnen afspraken dat bepaalde
vervuilende wagens, de euro-0 of de euro-1 vrachtwagens, überhaupt de
stad niet meer in mogen. Ik leg deze maatregelen zelf niet graag op, maar
als je doelen hebt, moet je ze ook halen. Ik wil dat in ieder geval in nauwe
samenspraak met de desbetreffende regio's doen. Ik ga niets opleggen, maar
wij gaan dan samen zoeken naar maatregelen die het beste passen bij de lokale
situatie. Maar, wij moeten het wel doen en de gemeenten en regio's zijn zich
daar heel bewust van. Die zitten niet achterover en zijn ook even hard bezig
als wij in Den Haag.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Misschien mag ik de bedoeling van de minister als volgt samenvatten:
het NSL is al een bestuurlijk gedrocht genoemd, er zijn allerlei negatieve
kwalificaties, maar je kunt het ook positief zien; partijen spannen zich samen
in, iedereen is verantwoordelijk, iedereen committeert zich aan iets, maar
de eindverantwoordelijke is de minister; als de doelstellingen niet worden
gehaald, kunnen wij de minister daarop aanspreken. Klopt het dat de minister
in principe het aanspreekpunt is?Minister Cramer:U heeft gelijk. Ik voel mij verantwoordelijk en ben verantwoordelijk en
daarom zit ik erbovenop.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Nog een vraag over de maatregelen. Begrijp ik u goed dat u eerder denkt
aan generieke maatregelen en brongerichte maatregelen dan aan locatiemaatregelen
om de luchtkwaliteit te verbeteren?Minister Cramer:Dat klopt ook. Het gaat ons om de uitvoering van het hele NSL-programma.
In de interim-periode, totdat de derogatie wordt verkregen, zijn er bepaalde
spelregels en ook daarna, bijvoorbeeld over de 3%. Ik kom hier straks
op terug. Maar inderdaad willen wij generieke maatregelen nemen. Ik ben zeer
gericht op de meest kostenefficiënte en brongerichte maatregelen, voor
zover dat binnen de beschikbare tijd mogelijk is.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Wij moeten vaststellen dat de minister in dit debat heeft
aangegeven dat zij wil uitgaan van een effectverplichting; dat lijkt me winst.
Maar laten we even de volgende casus doorexerceren. De gemeente Dordrecht
wil ergens in het centrum een parkeergarage aanleggen. Maar dat kan niet,
want die is te omvangrijk en de luchtkwaliteit loopt gevaar. In de nieuwe
situatie zou de gemeente flankerend beleid kunnen ontwikkelen, zoals voor
een autoluwe binnenstad. Als je die twee zaken optelt, krijg je: start maar
met die parkeergarage, want wij verwachten bepaalde effecten van de autoluwe
binnenstad. Maar hoe gaat dit in de praktijk? Die autoluwe binnenstad komt
er wel of niet, of het duurt een paar jaar vanwege allerlei procedures. Er
zijn dus faseverschillen, verschillen in tijd, soms van jaren. Hoe gaat de
minister om met dat soort concrete gevallen?Minister Cramer:We hebben een saneringstool en dat middel gebruiken we voor de berekening.
Die tool gaat niet samen met een verlenging van de termijnen; we moeten deze
toepassen op het tijdstip dat de noodzakelijke maatregelen zijn
genomen. Men kan dus niet alvast een parkeergarage bouwen en pas vier jaar
daarna de binnenstad autoluw maken, want in dat geval is sprake van een overschrijding.
De aanpak moet zo worden geïnterpreteerd.De heer Schouw (D66):Maar andersom geldt toch ook niet? We gaan toch niet pas bouwen als de
binnenstad autoluw is?Minister Cramer:Als er wordt gebouwd, moet er de zekerheid zijn dat de luchtkwaliteitsnorm
niet wordt overschreden.Ik zal meteen doorgaan over de interim-periode. Dat is namelijk een aparte
situatie. Wij zijn nog niet gebonden aan het NSL, maar er moet wel derogatie
worden aangevraagd. Als wij onze wijze van handelen dus voor de Raad van State
moeten verantwoorden, kunnen wij onder de huidige condities moeilijk een 3%-grens
aanhouden voor de ontkoppeling. Daarom is een 1%-grens voorgesteld;
dat is een afweging tussen het mogelijk maken van bouwprojecten en een duidelijke
pas op de plaats maken. Aan de reacties heb ik gemerkt dat hierover geen meningsverschil
bestaat, dus ik mag aannemen dat een AMvB hierover zal worden aanvaard. De
1%-norm behelst, in technische termen, 0,4 microgram per kubieke meter.
Dat kunnen we precies accepteren omdat hiermee de luchtkwaliteitsgrens vanwege
de extra maatregelen niet wordt overschreden. Daarom kunnen wij dit ook goed
verantwoorden.De heer Koffeman (PvdD):Voorzitter. Met de bouw van varkens- en kippenflats is nog geen ervaring
opgedaan, maar iedereen verwacht dat de stank- en stofoverlast groot zullen
kunnen zijn. Begrijp ik het goed dat in de interim-periode, waarin van de
1%-norm wordt uitgegaan, geen vergunningen zullen worden gegeven voor
varkens- en kippenflats omdat de kans groot is dat de 1%-norm zal worden
overschreden? En als deze wordt overschreden, heeft de minister nauwelijks
sancties, bijvoorbeeld om zo'n flat leeg te halen of weer af te breken.Minister Cramer:Bij de plaatsing van varkensflats en grotere pluimveestallen zal de mogelijke
overschrijding van de 1%-norm afhangen van de omvang en de wijze waarop
producenten milieumaatregelen nemen. Minister Verburg is het eens met deze
1%-grens in de interim-periode, op basis van de verwachting dat een
deel van de projecten op lokale schaal gewoon kan doorgaan en dat de grens
voor megastallen afhankelijk is van de wijze waarop de producent deugdelijke
milieumaatregelen neemt tegen fijn stof.De heer Koffeman (PvdD):U kunt dus de harde toezegging doen dat overschrijding van de fijnstofnorm
van 1% betekent dat er geen megastal zal worden gebouwd in de interim-periode?Minister Cramer:Inderdaad, in de interim-periode geldt ook voor de pluimveehouderij de
1%-grens.De heer Putters (PvdA):Voorzitter. Heb ik goed begrepen dat de 1%-grens ook bij een ongewijzigde
juridische context – wij praten nu immers over de huidige context van
de wetgeving – houdbaar is? Dat is vandaag dus al het geval?Minister Cramer:Ja, dat kan ik bevestigend beantwoorden.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Voorzitter. Begrijp ik de minister goed dat met de interim-regeling en
de 1%-norm, in de tussenliggende periode tot de derogatie in 2009,
de facto weinig verandert ten opzichte van vandaag?Minister Cramer:Nee, dat is alleen het geval als er op lokaal niveau geen overschrijdingen
zijn. Dat is dus heel specifiek in die gevallen zo. Bij de voorbereiding van
het NSL formuleren we maatregelen om steeds verder te komen. Ik kan u dus
geruststellen: het gaat alleen om afwegingen met betrekking tot die specifieke
lokale situaties.Ik ga door met het vraagstuk van de ontkoppeling. We hebben het gehad
over de interim-periode, maar het gaat ook om de 3%-grens in het NSL.
Inderdaad bestond in de Tweede Kamer enige verwarring over een zin in een
van mijn brieven, waarin stond dat hiermee de discussie over de ontkoppeling
op langere termijn was geopend. Die zin was een beetje ongelukkig, omdat er
niet bij stond wat die langere termijn inhoudt. Welnu, dat is 2015, dus een
heel eind weg. Het idee is dat voor de ontwikkeling van de algemene luchtkwaliteit
kan worden gerekend op een heel andere situatie in 2015. Ik hoop dat de voertuigen
dan in ieder geval veel schoner zullen zijn, misschien wel elektrisch, op
waterstof of op biobrandstoffen rijden. Een aantal problemen zal dan gewoon
niet meer bestaan. De ontkoppeling valt op de lange termijn dus in een heel
ander licht te plaatsen; misschien is die dan helemaal niet meer nodig. Met
die zin was niets anders bedoeld dan dat. Dit heeft nogal wat verwarring gewekt
en mij de nodige kritiek opgeleverd van mevrouw Huijbregts. Het enige waarop
u mij kunt bekritiseren, is dat ik geen jaartal bij de langere termijn heb
genoemd. Dat is inderdaad een omissie.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):De minister daagt mij nu eigenlijk uit om aan tekstexegese te gaan doen.
Naar wat ik heb begrepen en naar wat ook blijkt uit de brieven aan deze Kamer,
wordt er helemaal niet meer gesproken, noch over ontkoppeling op langere termijn
noch over een datum. Ik heb de indruk dat de minister nu iets anders zegt
dan wat zij heeft bedoeld te zeggen tegen de Tweede Kamer. Maar goed, het
was haar brief dus zij weet het het beste.Minister Cramer:De discussie over ontkoppeling is niet geopend op korte termijn, maar
op langere termijn. Dat is in 2015, als het NSL afloopt en de situatie weer
eens moet worden bekeken, zowel in het licht van technologische ontwikkelingen
als in het kader van Europees luchtkwaliteitsbeleid. Dat is het punt.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Ik heb de minister tot nu toe twee keer het woord ontkoppelen horen gebruiken
in relatie tot de 1%- en de 3%-norm, niet in betekenende mate.
Er is in dit NSL dus wel degelijk sprake van een begin van ontkoppeling.De heer Putters (PvdA):Daarop wil ik dan weer reageren, want daar ben ik het niet
mee eens. Ik zou de minister van harte willen ondersteunen in haar lijn hierin,
wat mij betreft ook voor de langere termijn. Ik zou in dit debat toch graag
nog een keer hardop gezegd willen hebben dat je het ook een groot goed kunt
vinden dat wij ruimtelijke ordening, luchtkwaliteit en gezondheid aan elkaar
koppelen.De heer Schouw (D66):Tegen de heer Putters wil ik het volgende zeggen. Als je het hebt over
flexibele koppeling, is dat toch de facto een eerste stap naar ontkoppeling?Minister Cramer:Misschien kan ik enige helderheid verschaffen. Mijn beleid is dat wij
nog steeds spreken over koppeling van ruimtelijke ordening en milieubeleid.
Het punt is dat wij nu een aanpak hebben ontwikkeld waarbij wij voor de kleinere
projecten en voor bouwprojecten tot de 3%-grens uitzonderingen hebben
gemaakt om de zaak niet "op slot te zetten". Er kan een heleboel
worden gerealiseerd met die 3%-grens. Als wij beter in staat zijn om
de milieukwaliteit van de lucht te verbeteren, hebben wij ook geen problemen
met de ruimtelijke ordening. Daar wil ik uiteindelijk naar streven.Laat ik het dan meteen hebben over de koppeling – een andere koppeling –
die is gelegd met de zware commissie van de heer Elverding. De bedoeling daarvan
was niet zozeer om te kijken in hoeverre koppeling of ontkoppeling noodzakelijk
is, maar in hoeverre het tempo waarin wij besluiten nemen kan worden verbeterd.
Ook in dat licht kan nog eens goed worden bekeken wat in het gehele kader
van het NSL niet zozeer aan de uitgangspunten kan worden verbeterd, maar aan
de snelheid van de procedures. Dat is in ieder geval de inzet. Het is de bedoeling,
zowel van mij als in eerste instantie van de heer Eurlings, om uw Kamer voor
de zomer van 2008 te informeren over de bevindingen van deze zware commissie.
Dat was ook een vraag van mevrouw Slagter. Het gaat in de commissie-Elverding
natuurlijk niet alleen om de A4, maar om wegen en projecten in brede zin.De heer Schouw (D66):Het is mooi dat de commissie de opdracht heeft gekregen om slimme dingen
te bedenken over het versnellen van beleidsprocessen. Ik had echter gehoopt
dat deze zware commissie intelligente beleidsconcepten zou proberen te ontwikkelen
waarbij milieu, ruimtelijke ordening en volksgezondheid op een perspectiefvolle
wijze aan elkaar zouden worden geknoopt. Gaat het nu meer om de besluitvormingskant –
waarvoor wat mij betreft geen commissie zou hoeven te worden ingesteld, want
je kunt zelf ook even intelligent nadenken – of om het ontwikkelen van
mooie, intelligente beleidsscenario's? Dat laatste lijkt mij hard nodig in
dit land.Minister Cramer:Wij zijn nog bezig met de exacte formulering van de opdracht. Wat de heer
Schouw naar voren brengt, spreekt mij echter zeer aan. Ik zal het inbrengen
als een van de facetten die in het kader van deze opdracht mogelijkerwijs
kunnen worden meegenomen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik sluit mij graag aan bij collega Schouw. Ik vroeg mij ook af hoe sectorbreed
het zou zijn. Het gaat niet alleen om VROM, maar ook om aanbevelingen in het
kader van deze problematiek voor andere ministeries. Bedoelt de minister dat
ook?Minister Cramer:Het gaat om de wijze waarop wij in dit land besluiten voorbereiden en
uiteindelijk nemen. Daar zit een heel lange tijd tussen. Je kunt daarnaar
kijken via procedurele zaken die kunnen worden verbeterd, maar het gaat natuurlijk
ook om integratie van verschillende aspecten van verschillende problematieken,
dus om integralere besluiten. Ik hoop dat ik de opmerking van de heer Schouw
zo mag interpreteren.Voorzitter. Ik ga door met de beantwoording van een aantal vragen die
betrekking hebben op de AMvB over gevoelige bestemmingen. Daarover zijn verschillende
vragen gesteld. De hoofdvraag gaat over de afstandbegrenzing. Daarover is
vorige week ook in de Tweede Kamer gesproken. Ik heb daar naar voren gebracht
dat wat mij betreft voor snelwegen een afstand van 100 meter en voor provinciale
wegen een afstand van 50 meter van belang is. Dat zijn de afstanden die wij
willen opnemen in de AMvB over gevoelige bestemmingen. Om de onderbouwing
van deze afstanden explicieter te maken, wil ik dit ook nog op schrift stellen,
zodat voor eenieder duidelijk is waarom wij deze grenzen nemen. Het zijn grenzen
die zeer nadrukkelijk met deskundigen zijn vastgesteld. De GGD heeft gezegd
dat idealiter 300 meter relevant zou kunnen zijn. Als je naar de grafieken
kijkt, waarom het in wezen gaat, gaat de grafiek naar beneden naar 100 en
dan zakt hij nog een eindje naar beneden. Ook de GGD zegt over de afkapgrens
dat 100 meter acceptabel is. Als wij overal een grens van 300 meter zouden
nemen, hebben wij in steden een groot probleem met het neerzetten van gebouwen.
De afstanden zijn dan te groot. De interpretatie, ook van de deskundigen op
gezondheidsgebied, is dat de grenzen van 100 meter en 50 meter acceptabel
zijn.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik dank de minister voor deze toelichting. Ik begrijp dat zij advies heeft
gekregen van een aantal experts op dit vlak. Hoe denkt zij over de suggestie
om de Gezondheidsraad hiermee nog te belasten c.q. om advies te vragen? Dat
leek mij wel een erg goede suggestie.Minister Cramer:Ik ben het ermee eens dat ook de Gezondheidsraad zich er nog een keer
over kan buigen, maar ik ben er een beetje beducht voor om er weer een jaar
overheen te laten gaan voordat wij een advies krijgen. Wij hebben al verschillende
adviseurs hierbij betrokken om een deugdelijke onderbouwing te geven. Wat
mij betreft, is het niet nodig en leidt het tot uitstel. Het is wel mogelijk
om de Gezondheidsraad nog een keer te betrekken bij de onderbouwing die ik
op schrift wil stellen, maar niet om de Gezondheidsraad nog weer een heel
uitgebreid onderzoek te laten doen. Dan beginnen wij weer van voren af aan.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Dat was ook niet mijn bedoeling. Het ging mij om de onderbouwing, omdat
je dan draagvlak krijgt. Op dit moment krijgen wij toch veel verontruste brieven
uit het land van mensen die zich zorgen maken over de gezondheid van hun kinderen
of hun ouders. Die krijgt de minister ongetwijfeld ook. Bij het NSL heeft
de minister ook gestreefd naar draagvlak en commitment. Dat lijkt mij ook
heel erg belangrijk ten aanzien van deze AMvB. Daarom doe ik deze suggestie.Minister Cramer:Mevrouw Slagter heeft hier een punt. Dat is ook de reden dat ik het beter
wil onderbouwen, op schrift wil zetten en wil communiceren. Op die manier
kan ik de mensen in het land gerust stellen met de mededeling dat dit een
afstand is die vanuit gezondheidsoverwegingen goed te verdedigen is. In dat
licht wil ik haar suggestie overnemen om bij die onderbouwing ook de Gezondheidsraad
te betrekken, zonder dat er allemaal nieuw onderzoek wordt gedaan. Dat doe
ik in die zin dat wij die onderbouwing samen met de GGD snel op schrift kunnen
stellen. Hierover hebben wij al inlichtingen ingewonnen.De heer Putters (PvdA):Ik dank de minister voor die toezegging. Kan zij er ook voor zorgen dat
deze onderbouwingen in het kader van de voorhang van die AMvB aan de Kamer
worden toegezonden?Minister Cramer:Ik zal die onderbouwingen naar de Kamers zenden. De AMvB inzake gevoelige
bestemmingen wil ik nu wel laten doorgaan. Die norm van 100 en 50 meter is
door deskundigen als een acceptabele maat aangeduid en dit is ook beargumenteerd.De heer Putters (PvdA):Kunt u ons die wel zo snel mogelijk ter onderbouwing doen toekomen?Minister Cramer:Zodra wij de gegevens hebben, zullen wij de onderbouwing naar de Kamers
sturen. Het is niet gebruikelijk om dergelijke zaken te overleggen, maar het
betreft wel een belangrijk punt in verband met de luchtkwaliteit en de zorgen
die de burger heeft. Ouders vragen zich bijvoorbeeld af of zij hun kinderen
nog wel veilig naar school kunnen laten gaan.De voorzitter:Het betreft informatie die de Kamer vraagt. De regering geeft die informatie,
mevrouw de minister.De heer Koffeman (PvdD):Kun je die afstanden van 50 en 100 meter als afstanden in generieke situaties
beschouwen? Wij spreken over de afstand van gebouwen tot bijvoorbeeld snelwegen.
In opdracht van LTO Nederland is onderzoek gedaan naar megastallen. Dat onderzoek
is niet openbaar gemaakt, maar een van de uitkomsten was dat je in een straal
van 3 kilometer rond die gebouwen niet gezond zou kunnen leven. Gaat u ook
in die omstandigheden uit van 50 en 100 meter? Of worden voor die omstandigheden
afwijkende normen opgesteld?Minister Cramer:Ik zal de vraag van de heer Koffeman als volgt beantwoorden. Wij zullen
sowieso een advies opstellen en een brief naar de Kamer sturen over de ontwikkeling
van megastallen in het licht van de ruimtelijke ordening. Aangezien wij een
koppeling aanbrengen met milieu, zal ook de milieukant van de ruimtelijke
ordening daarbij worden betrokken. Op dit moment is er nog nauwelijks sprake
van megastallen in de zin die de heer Koffeman bedoelt. Er is wel een trend
in die richting en daarop wil ik anticiperen door daaraan in het kader van
ruimtelijke ordening en milieu voorwaarden te verbinden, zodat wij dat deugdelijk
regelen.Vervolgens wil ik iets zeggen over de gebouwen waarvoor deze grenzen gelden.
In de brief staat dat het om scholen en crèches gaat en dus vooral
om de categorie jongeren. Zowel in de Tweede Kamer als in deze Kamer is benadrukt
dat ouderen, zieken en gehandicapten onder die categorie zouden moeten vallen.
Tussen deze groepen zou geen onderscheid gemaakt moeten worden. In de oorspronkelijke
tekst stond "mogelijk ook ouderen en zieken", maar ik wil met de
Kamer meegaan en het woord "mogelijk" schrappen. Dat betekent dat
ook deze categorieën onder de norm van 100 en 50 meter worden gebracht.Ziekenhuizen wil ik echter niet onder deze norm brengen. In de eerste
plaats hebben ziekenhuizen een heel andere ligging. Zieken en ook gasten moeten
naar ziekenhuizen toe kunnen. Veel belangrijker is dat binnen ziekenhuizen
een goed werkend luchtkwaliteitssysteem is aangebracht. De luchtbehandeling
binnen ziekenhuizen voldoet aan zulke hoge eisen dat daarvoor heel andere
regels gelden. Hiervoor is dus ook een inhoudelijk argument.Ik ga door met de beantwoording van enkele andere vragen die samenhangen
met zaken die zojuist besproken zijn, namelijk de problematiek met betrekking
tot de A4. Hierop borduurt de commissie-Elverding voort en dit was ook een
aanleiding om deze commissie in te stellen.De heer Laurier (GroenLinks):De minister snijdt een nieuw onderwerp aan. Er zaten twee kanten aan de
zaak bij gevoelige bestemmingen. De grens van 100 en 50 meter geldt voor nieuwe
bestemmingen. Er zijn natuurlijk ook bestaande gevoelige bestemmingen. Komt
de minister daar nog op?Minister Cramer:Ik kan de vraag van de heer Laurier nu direct beantwoorden, al zou ik
er later in mijn verhaal op zijn teruggekomen. Bestaande bestemmingen kunnen
wij natuurlijk niet onder hetzelfde regime laten vallen, want dan hebben wij
echt een probleem. Ik moet hier echter direct het volgende bij zeggen. Gelukkig
valt het aantal gevallen mee waarin scholen en crèches dicht bij dergelijke
wegen worden aangetroffen. De vraag is wat wij in zo'n geval gaan doen. Wij
hebben nog een verkenning lopen. De eerste resultaten daarvan zijn al bekend.
Op basis van die verkenning wil ik kijken welke vervolgstappen nodig zijn
om de luchtkwaliteit bij dergelijke gebouwen aan snelwegen en provinciale
wegen ook in bestaande situaties te verbeteren. Dat hangt natuurlijk ook samen
met het NSL.Ik kan op dit moment zeggen dat het mijn absolute aandacht heeft. Ik wil
ook reageren op de onrust in het land waarop de heer Laurier met zijn vraag
doelt. Op dit moment kan voor deze gevallen niet de grens van 100 en 50 meter
worden aangehouden, omdat wij eerst moeten verkennen waar het probleem zit
en hoe wij voor die gevallen een oplossing kunnen vinden. Ik kom dan bijvoorbeeld
terug op mogelijkheden om het verkeer om te leiden, zodat wordt gezorgd voor
een verandering van de mobiliteitsbewegingen in zo'n stad. Op die manier kan
in specifieke situaties verlichting worden gebracht. Ik ben al in gesprek
met gemeenten en regio's om ervoor te zorgen dat wij dit probleem zo snel
mogelijk aanpakken.De heer Laurier (GroenLinks):Mag ik het antwoord van de minister als volgt samenvatten: er komen maatregelen,
maar ik weet nog niet welke, want dat hangt af van de situatie?Minister Cramer:Er komen maatregelen, maar die nemen wij in samenspraak met de gemeenten.
Elke gemeente zal zelf bepalen welke maatregelen het meest adequaat zijn.
Het is van belang dat wij ook kijken of en hoe de bestaande gebouwen kunnen
voldoen aan de luchtkwaliteitsnormen die wij graag zouden willen hanteren.De heer Laurier (GroenLinks):Dat is toch iets langer verwoord, dan wat ik net zei. Er komen dus maatregelen.
Het is niet zo dat van zo'n gevoelige bestemming wordt gezegd "hier doen
wij het maar niet", maar het is afhankelijk van de situatie welke maatregelen
worden genomen.Minister Cramer:Wij zitten nog in de verkenningsfase, dus ben ik een beetje beducht om
het specifieker te zeggen en daarmee vooruit te lopen op de mogelijkheden
om maatregelen te nemen. Ik vermoed dat het begin volgend jaar allemaal duidelijk
is. Dan kan ik specifieker op die vraag antwoorden, ook omdat ik dan met gemeenten
heb besproken wat de mogelijkheden zijn en voor welke opgave wij staan. Dat
kan ik nu nog niet overzien.De heer Laurier (GroenLinks):Nu begrijp ik uw antwoord wat minder positief dan eerst. U zegt nu dat
er misschien ook locaties zijn waar wij het laten zoals het is.Minister Cramer:Dat kan ik nu nog niet overzien.Er is gevraagd in hoeverre de gerezen A4-problematiek niet was gerezen
als wij een NSL hadden gehad. Voorts is gevraagd of dit eigenlijk wel in het
stramien van het NSL past. De situatie is eigenlijk dat het NSL eenzelfde
resultaat had opgeleverd. Wat is namelijk het geval? Helaas is er iets mis
gegaan met de onderbouwing van het besluit. Ik wil er niet te specifiek over
zijn, maar het volgende was het geval. De wettelijke grondslag voor de projectsaldering
is bijvoorbeeld niet juist toegepast, het luchtonderzoek was niet voldoende
en bovendien had veel beter aangegeven moeten worden wat het effect zou zijn
van een begrenzing van de rijsnelheid tot 80 kilometer per uur. Een aantal
zaken is dus gewoon niet goed uitgewerkt. Ook in het geval van een NSL hadden
deze dezelfde vragen opgeleverd bij de Raad van State.Als het NSL er is, is het veel gemakkelijker om aan te tonen of er al
dan niet aan de norm wordt voldaan. Er is dan immers een wettelijke grondslag.
Nu is het wat lastiger, maar de problematiek was in dit geval gelijk gebleven.De heer Schouw (D66):Ik ben blij dat de minister dit nog even zegt. Velen suggereren dat, als
deze wet is aangenomen, de prop er doorheen is. Het is dus goed dat de minister
dit nog even bevestigt. Ik wil nog iets zeggen over "de prop er doorheen".
Heel veel belangenorganisaties vinden dat de wet moet worden aangenomen, omdat
er dan gebouwd kan gaan worden. Kunt u enkele voorbeelden geven van grote
projecten die nodig zijn en die, als deze wet is aangenomen, onmiddellijk
van start kunnen gaan?Minister Cramer:Heel veel projecten kunnen dan gewoon starten. In het onderhavige geval
gaat het om de deugdelijke onderbouwing. In de toekomst moet je nog meer dan
in de huidige situatie ervoor zorgen dat alles wat wij in het kader van het
NSL verantwoord willen zien, deugdelijk onderbouwd is. Daar gaat het dus om.
Heel veel projecten kunnen gewoon doorgaan. Nogmaals, in dit geval is dat
niet het probleem. Ik herhaal dat het gaat om een goede onderbouwing.Voorzitter. Onder anderen de heer Putters heeft een vraag gesteld naar
aanleiding van de AMvB "niet in betekenende mate". De vraag komt
erop neer of die grens ook wordt vertaald in aantallen woningen en oppervlakte
van kantoren. Het antwoord op deze vraag is: ja. Dit moge ook blijken uit
het concept van de desbetreffende ministeriële regeling. Wel is het lastig
om een eensluidende vertaling te geven van bedrijventerreinen, omdat de omvangsmaat
niet zo eenduidig is.Ik heb al enkele opmerkingen gemaakt over de cumulatieregeling. Mevrouw
Huijbregts vroeg hoe de cumulatie, als die zich voordoet, lokaal wordt opgelost.
Welnu, de cumulatieregeling wordt in de AMvB opgenomen, dus moet die regeling
strikt uitgevoerd worden. Als blijkt dat een project in totaal boven de grenzen
uitkomt, is er een probleem.De heer Putters heeft in dit verband gevraagd wat er gebeurt, als er in
de huidige situatie een project bij komt. Welnu, dan geldt ook de cumulatieregeling.
Als de grens wordt overschreden, kan bijvoorbeeld het tweede project niet
uitgevoerd worden.De heer Putters (PvdA):Betekent dit dat er binnen het NSL ook gekeken moet worden naar de wijze
waarop de projecten geselecteerd worden? Je zult ze in een langetermijnperspectief
moeten plaatsen. Anders gaat het laatste project uit de rij niet meer door.
Er moet dus een visie zijn op basis waarvan duidelijk wordt welke projecten
wel of niet doorgaan in dat gebied.Minister Cramer:U hebt een belangrijk punt te pakken. Inderdaad zullen gemeenten hun plannen
goed in de tijd moeten ontwikkelen. Wanneer zij voor het een kiezen, kan dat
een blokkade zijn voor een toekomstige keuze, als zij geen goede afweging
maken.Voorzitter. De heer De Boer heeft geïnformeerd naar de kans dat er
toch projecten worden uitgevoerd, ondanks dat die de cumulatiegrens overschrijden.
Het CE heeft heel nadrukkelijk aangegeven dat dit niet het geval is. Die kans
is dus gering. Als er sprake is van een overschrijding, betekent dit niet
dat er dan geen probleem is. Er is dus een probleem en dan wordt er gehandeld
volgens de richtlijnen die ik zojuist heb aangegeven. Overigens heeft professor
Backes niet over de cumulatie-effecten gesproken; dat was het CE-rapport.
Hij had het vooral over de internationale vergelijking. Daar kwam de aanpak
van Nederland heel goed uit naar voren.De heer Laurier (GroenLinks):Ik snap de cumulatieregeling nog niet helemaal. Cumulatie kan zich op
twee manieren voordoen: projecten in elkaars nabijheid en projecten vlak na
elkaar in tijd. Als de opgetelde projecten boven de 3% uitkomen, moet
het project dan worden aangemeld voor de NSL-procedure of worden de projecten
toch afzonderlijk bekeken en vallen alleen de compenserende maatregelen onder
de regeling? Kunt u mij uitleggen hoe er wordt gedacht over de cumulatieregeling?Minister Cramer:Er is een regeling waarbij alles bij elkaar wordt opgeteld.
Die optelsom mag niet boven de grens van 3% uitkomen. Als dat wel gebeurt,
moet er gecompenseerd worden. Dat alles moet ertoe leiden dat het past binnen
de grens van het NSL.Voorzitter. De heer Janse de Jonge heeft gevraagd in hoeveel gevallen
het oude recht van toepassing blijft en wat de betekenis is voor de voortgang
van allerlei grote en kleine infrastructurele projecten. Kort en goed is het
antwoord dat alle projecten die thans in procedure zijn, onder het bestaande
recht vallen. Dat is het Besluit luchtkwaliteit. De nieuwe projecten vallen
onder het NSL.Als een project niet voldoet, bijvoorbeeld als de onderbouwing niet klopt,
moet er een nieuwe procedure gestart worden. Het overgangsrecht biedt dan
geen oplossing. Zoals gezegd, gaat het dan immers opnieuw de procedure in.
Wij gaan dus niet met dit soort projecten "sjoemelen", zoals sommigen
dit omschrijven. Nee, er moet dan deugdelijk gehandeld worden volgens de procedures.Er zijn opmerkingen gemaakt over inspraak en uitspraken inzake een concreet
project. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat de rechter het hele NSL mede
mag beoordelen bij een uitspraak over een concreet project, zo was een vraag
in dit verband. Ook is gevraagd wat burgers in dat kader wel en niet te berde
mogen brengen. De burgers mogen inspreken over de regionale programma's en
het NSL, dus het nationale programma. Het is mogelijk om bezwaar en beroep
aan te tekenen bij een individueel project in een compleet plan. Het pakket
van maatregelen dat door de rechter beoordeeld wordt, gaat echter over het
totaal. Nogmaals, er kan alleen maar bezwaar en beroep aangetekend worden
tegen het project. De beoordeling geschiedt natuurlijk in een breder kader.
Immers, het project moet goedgekeurd worden. Als het over een wijk gaat, kan
men daartegen wel bezwaar en beroep aantekenen. De mogelijkheden om de luchtkwaliteitsdoelstellingen
te halen, hangen ook samen met wat er in de omgeving daarvan gebeurt. Dit
betreft dus het hele plan. Daarvoor geldt vervolgens niet de mogelijkheid
om daartegen bezwaar en beroep aan te tekenen. Ik hoop dat ik duidelijk ben.
Het gaat er vooral om dat er een mogelijkheid wordt gecreëerd om bezwaar
en beroep aan te tekenen bij een specifiek project en niet bij allerlei maatregelen
die voor de omgeving van dat project gelden om ervoor te zorgen dat het project
kan doorgaan.De heer Laurier (GroenLinks):De vraag is echter waar precies op getoetst wordt. Stelt u zich een groep
bewoners voor die te maken krijgt met een uit te voeren project in de woonomgeving.
Het gaat om een aangemeld, dus substantieel project van boven de 3%-norm.
De bewoners tekenen onder meer vanwege het aspect van de luchtkwaliteit bezwaar
aan tegen het project. Zij komen uiteindelijk met hun zaak voor de rechter.
Kan op zo'n moment de rechter oordelen dat er in het NSL zo veel maatregelen
zijn genomen dat het project toch door kan gaan? Hebben deze bewoners dan
het nakijken? Zit de procedure zo in elkaar?Minister Cramer:Het is niet de bedoeling dat bij elk individueel project de systematiek
van het NSL ter discussie wordt gesteld. Ik neem aan dat u het daarover niet
heeft. Wel kan uiteraard de validiteit van het NSL als deelonderbouwing voor
een concreet project aan de orde zijn. Als een burger echter bezwaar en beroep
aantekent tegen een project of ontwikkeling, bijvoorbeeld in of bij diens
woonwijk, zal de rechter in het kader van het héle plan beoordelen
of de bouwontwikkeling valt binnen het NSL. Het maatregelenpakket moet immers
meegewogen worden bij de beoordeling of de bouwontwikkeling doorgang kan vinden.De heer Laurier (GroenLinks):Stel dat er een industrieterrein wordt aangelegd bij Leiden. Daaraan is
een pakket compenserende maatregelen gekoppeld. Het loopt namelijk goed met
de vrijwillige roetfilters en er wordt een RijnGouweLijn aangelegd die ervoor
zal zorgen dat er meer mensen gebruik gaan maken van het openbaar vervoer.
De rechter zal in dit geval bij de toetsing mogelijk oordelen dat hij de bezwaren
over de luchtkwaliteit niet honoreert op grond van de ontwikkelingen met de
roetfilters en de RijnGouweLijn. Die ontwikkelingen zouden zo veel kunnen
compenseren in het gebied dat het beroep kan worden afgewezen.Minister Cramer:Dat is juist. Zo zit de systematiek toch in elkaar?De heer Laurier (GroenLinks):Dat klopt. Toch zit ik dan met het volgende probleem. Stel dat er vlak
na deze uitspraak van de rechter een referendum in Leiden wordt gehouden en
dat daarin de RijnGouweLijn afgestemd wordt. Dan is de zaak van de burgers
al afgewezen, omdat er voldoende compenserende maatregelen zouden worden getroffen.
Een deel van deze maatregelen worden in dat geval echter toch niet uitgevoerd.
Waar is in zo'n situatie het recht van de burger gebleven?Minister Cramer:De burger kan bezwaar en beroep aantekenen tegen het project. De rechter
zal een uitspraak doen over de vraag of het project door kan gaan. Hij zal
daarbij ook rekening moeten houden met de vraag in hoeverre de compenserende
maatregelen voldoende hard zijn om met zekerheid te kunnen zeggen of de desbetreffende
bouwontwikkeling aan de grens voldoet. Ik neem aan dat de rechter hierbij
rekening zal houden met onzekerheden in de besluitvorming. Als de onzekerheden
te groot zijn en er niet met zekerheid gezegd kan worden dat de gestelde grens
wordt gehaald, zal de rechter hiervan een aantekening maken en stellen dat
het project alleen onder bepaalde voorwaarden kan doorgaan.De heer Laurier (GroenLinks):Dit betekent dat de rechter het hele pakket maatregelen moet bezien.Minister Cramer:Dat is juist.De heer Laurier (GroenLinks):Het gaat dan om generieke compenserende maatregelen én om aanvullende
lokale maatregelen. Dit betekent dat keer op keer op keer op keer, iedere
keer als er ergens een bezwaarzaak loopt waarbij het NSL in het geding is,
deze afweging door rechters helemaal moet worden gemaakt.Minister Cramer:In principe zal inderdaad een rechter het gehele maatregelenpakket in
de uitspraak moeten betrekken. Ik begrijp uw punt; niet alles is zeker. Daarmee
heeft de rechter echter meer ervaring.De heer Laurier (GroenLinks):Dat is ongetwijfeld zo. Ik probeer echter te wijzen op de consequenties.
Dit betekent immers dat als in een concreet project een beroep wordt toegewezen,
dit consequenties heeft voor het complete NSL-pakket.Minister Cramer:Dat is mijns inziens inderdaad het geval.De heer Putters (PvdA):Dit zal altijd het geval zijn als er ander beleid is of andere besluiten
zijn genomen. Het NSL zal daaraan dan aangepast moeten worden. Begrijp ik
goed dat er in ieder geval inspraakmogelijkheden zijn als het bezwaar en beroep
tegen het NSL niet mogelijk is? Wat zijn deze inspraakmogelijkheden feitelijk
als het NSL moeizaam is uitonderhandeld en in de budgetklemmen zit? Het NSL
is dan een overeenkomst tussen overheden die verschillende belangen hebben.
Welke mogelijkheden voor inspraak zijn er in zo'n geval nog?Minister Cramer:Inderdaad is in zo'n geval de inspraak in zekere zin beperkt, want er
is dan geen mogelijkheid meer voor bezwaar en beroep. De inspraak bestaat
er dan uit dat mensen mee kunnen denken en suggesties kunnen doen. Daarbij
blijft het dan. Ik zeg echter nogmaals dat er bij het voorbeeld van de heer
Laurier en bij de regionale plannen wel een uitvoeringsplicht is vastgelegd.
Wat wel of niet doorgaat is dus zeker niet vrijblijvend. Hiermee hebben wij
een vorm van zekerheid gecreëerd. Als plannen veranderen, kan niet alles
zomaar weer zonder dat daarbij de luchtkwaliteit in acht wordt genomen. In
zo'n geval moet er een uitvoeringsplicht zijn gekoppeld aan de goedkeuring.De heer Janse de Jonge (CDA):Ik geloof dat ik de minister begrijp. Er is bezwaar en beroep mogelijk
tegen een concreet project. Dit project wordt in zo'n geval getoetst en daarbij
wordt ook het NSL betrokken. In dit NSL wordt aangegeven welke compenserende
maatregelen nodig zijn om het project te laten doorgaan. Het is helder dat
de rechter hieraan toetst. Ik vind het belangrijk om te stellen dat de rechter
echter niet de validiteit van het totale programma opnieuw aan de orde kan
stellen. Dat kan toch immers niet de bedoeling zijn. Er wordt alleen locatiegebonden
getoetst, in de omgeving waar het project is gepland. Ik heb dit goed begrepen
want ik zie de minister knikken.Minister Cramer:Ja.De heer Janse de Jonge (CDA):Het gevolg is dat door dit soort uitspraken de binding van het NSL geleidelijk
steeds groter wordt, want de compenserende maatregelen moeten allemaal worden
uitgevoerd. Heb ik dit goed begrepen?Minister Cramer:U hebt het helemaal goed begrepen. Ik dank u voor de heldere uitleg.De heer Schouw (D66):Ik kom nog even terug op het punt van de heer Laurier. Ik hoorde daarover
achter mij al iemand roepen: "dat wordt een janboel". Het gevaar
dreigt namelijk dat individuen en milieuorganisaties beroep aantekenen tegen
een bepaald project, waarna wordt getoetst op de compenserende maatregelen.
Wij weten allemaal dat het daarbij vaak gaat om beloftes en om zaken die nog
niet zijn gerealiseerd. Dat zou in veel gevallen kunnen leiden tot een afwijzing
door de rechter. Vervolgens moet er weer iets nieuws gebeuren. Als wij niet
uitkijken kan deze gang van zaken tot geweldige vertragingen leiden; misschien
zelfs meer vertraging dan de stilstand waarvan nu sprake zou zijn. Gaan wij
niet te snel over dit punt heen? Hebben de minister en haar ambtenaren voldoende
op een rij staan wat dit allemaal kan betekenen voor de slagkracht? Wij roepen
hiermee nogal wat over ons heen.Minister Cramer:Ik kan u alleen maar verzekeren dat er aan de maatregelen een uitvoeringsplicht
is gekoppeld. Dit is onze basis. Alles kan niet zomaar weer veranderen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wenst een van de leden stemming?De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ik stel voor om de stemming de volgende week te houden.De voorzitter:Stemming wordt gevraagd door de fractie van D66. Volgens ons Reglement
van Orde betekent dit dat de stemming over het wetsvoorstel op dinsdag 9 oktober
a.s. zal plaatsvinden.Alvorens de vergadering te sluiten, deel ik de Kamer nog het volgende
mee. In de vorige vergadering heeft de voorzitter van de SP-fractie van deze
Kamer meegedeeld dat het lid Yildirim geen deel meer uitmaakt van de fractie
van de SP. Ik deel de Kamer mee dat de heer Yildirim mij heden te kennen heeft
gegeven dat hij zijn Kamerlidmaatschap zal continueren. Voor de verdere duur
van deze zitting zal zijn fractie als de fractie-Yildirim worden aangeduid.
Conform artikel 76, lid 1, van het Reglement van Orde heb ik de heer Yildirim
een andere zitplaats toegewezen.Sluiting 16.37 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-41-57.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl