Behandeling van:  - het wetsvoorstel Inwerkingtreding van het koninklijk besluit van 20 maart 1998, houdende wijziging van het Varkensbesluit (herstructurering varkenshouderij) (Stb. 214) (25953);  - de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij inzake de motie-Blauw (25746, nr. 80)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 5950-5966

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

25-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 88, pagina 5950-5966

18-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25953Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25746Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 18 juni 1998)Pagina 5949-5949
Behandeling van: - het wetsvoorstel Inwerkingtreding van het koninklijk besluit van 20 maart 1998, houdende wijziging van het Varkensbesluit (herstructurering varkenshouderij) (Stb. 214) (25953); - de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij inzake de motie-Blauw (25746, nr. 80)Pagina 5950-5966
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 18 juni 1998)Pagina 6007-6007
Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 juni 1998)Pagina 5966-5967
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1998 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota (25985)Pagina 5983-5985
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Hoge Colleges van Staat en Kabinet der Koningin (II) voor het jaar 1998 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (25976); - en nog 24 andere wetsvoorstellenPagina 5949-5950
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Inwerkingtreding van het koninklijk besluit van 20 maart 1998, houdende wijziging van het Varkensbesluit (herstructurering varkenshouderij) (Stb. 214) (25953); - brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij inzake de motie-Blauw (25746, nr. 80)Pagina 5967-5983
Behandeling van het wetsvoorstel Regels over experimenten inzake zuinig en doelmatig ruimtegebruik en optimale leefkwaliteit in stedelijk gebied (Experimentenwet Stad en Milieu) (25848)Pagina 5985-6007

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 106 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Inwerkingtreding
van het koninklijk besluit van 20 maart 1998, houdende wijziging van het Varkensbesluit
(herstructurering varkenshouderij) (Stb. 214) (25953);de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij inzake de
motie-Blauw (25746, nr. 80).De (algemene) beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Het woord is aan de heer Oplaat, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik wil de minister hartelijk dankzeggen voor de
nota naar aanleiding van het verslag. De VVD-fractie is erover verheugd dat
de minister gelegenheid heeft gezien om op zeer korte termijn zorg te dragen
voor een adequate beantwoording.De VVD steunt de insteek van de minister om verder te gaan met de implementatie
van de richtlijn van de EU. Er is een goede balans gevonden met betrekking
tot een welzijnsbeleid dat enerzijds toonaangevend is in Europa en anderzijds
niet te ver voor de muziek uitloopt. Er is in dit wetsvoorstel duidelijk ingespeeld
op maatschappelijke wensen. Tegelijkertijd is er door middel van het instellen
van overgangstermijnen voor gezorgd dat een en ander haalbaar en betaalbaar
blijft. Tevens wordt rekening gehouden met het investeringsritme op de varkenshouderijbedrijven.
De minister levert hiermee een constructieve bijdrage aan het imagoherstel
van de Nederlandse varkenshouderij.Het landbouwbedrijfsleven heeft een proces van bewustwording en dynamiek
doorgemaakt. LTO Nederland zet zeer bewust in op groepshuisvesting. Dat is
een positief signaal. Het heeft de VVD dan ook verbaasd dat anderen in dit
huis groepshuisvesting te ver vinden gaan. De minister heeft kennelijk meer
oog en oor voor de wensen van het bedrijfsleven dan sommige fracties in dit
huis. Het Varkensbesluit is volgens de VVD goed te verdedigen. Om bij te dragen
aan een betere uitvoerbaarheid is de minister tegemoetgekomen aan wensen van
de sector. Het gebruik van stro vergt nader onderzoek voordat tot verplichtstelling
kan worden overgegaan. Het verwijderen van zieke dieren en achterblijvers
uit de stabiele groepen is toegestaan. Deze minister die zichzelf geen polderjongen
noemt, heeft de registratie van de stabiele groepen gedelegeerd aan het bedrijfsleven.
De VVD vindt dat een goede zaak. Het benadrukt de eigen verantwoordelijkheid
van de varkenssector.Wij kunnen leven met het antwoord van de minister over het vormen van
stabiele groepen direct na het spenen. Hoewel er kanttekeningen te plaatsen
zijn bij de wezenlijke bijdrage van dit aspect van het welzijn van de dieren
in de praktijk, is het naar onze mening wel een praktisch uitvoerbare regel,
temeer daar in dit geval voorzien is in een overgangstermijn tot 1 januari
2008.Wij zijn met de minister van mening dat de varkenshouderij vooral rust
en duidelijkheid nodig heeft. Desalniettemin vraagt mijn fractie voor een
aantal punten de aandacht van de minister. Naast een vergroting van het absolute
 oppervlakte per varken, voorziet het Varkensbesluit in een
voorgeschreven verhouding tussen een dichte vloer en een roostervloer. Deze
verhouding is, zoals u weet, niet onomstreden. De minister heeft dan ook toegezegd
om de definitieve vaststelling van de verhouding te baseren op twee jaar nader
onderzoek. Het onderzoek beperkt zich echter tot biggen en vleesvarkens. Hoewel
de minister serieus heeft gekeken naar de mogelijke praktijkproblemen, bereiken
de VVD-fractie vanuit de praktijk heel nadrukkelijk signalen dat er ook bij
diverse huisvestingsproblemen voor zeugen problemen kunnen ontstaan. In een
brief van het proefstation voor de varkenshouderij van 9 juni wordt hier zelfs
expliciet op gewezen. Mijn fractie dringt er bij de minister op aan om naast
de biggen en de vleesvarkens, ook de diercategorie VII bij dit onderzoek te
betrekken. Graag een toezegging van de minister op dit punt.Nog een ander punt verdient naar onze mening de aandacht van de minister.
Bedrijven die voorlopen op het gebied van milieu en recent hebben geïnvesteerd
in een groenelabelstal, hebben van de overheid de garantie gekregen dat ze
grofweg de eerstkomende vijftien jaar gevrijwaard zijn van stalaanpassingen
ten behoeve van het milieu. Door het vergroten van de beschikbare oppervlakte
per varken dreigt echter een aantal stallen de groenelabelerkenning te verliezen
per 2008, terwijl ondernemers die bijvoorbeeld het afgelopen jaar in een groenelabelstal
hebben geïnvesteerd, in principe een vrijwaring behoren te hebben tot
2013. Op dit moment is reeds bekend dat een aantal van de huidige groenelabelsystemen
per 2008 deze strengere doelstellingen niet zal halen. Deze stallen hebben
evengoed een investering van ondernemers gevraagd van vele tientallen, zo
niet soms honderdduizenden guldens. Het verliezen van een groenelabelerkenning
kan grote consequenties hebben voor de verleende milieuvergunningen.Het is volgens de VVD redelijk en billijk wanneer de minister ten behoeve
van deze categorie ondernemers een voorziening in het Varkensbesluit opneemt,
temeer om ook in de toekomst een draagvlak te houden voor voorlopers op het
gebied van het milieu. Een nieuw groenelabelconvenant is in de maak en het
kan niet de bedoeling zijn dat voorlopers op milieugebied doodlopers worden
en dat nieuwe initiatieven op het gebied van milieuverbetering bij gebrek
aan draagvlak doodbloeden. Vroegtijdig goed milieugedrag mag niet bestraft
worden. Van de overheid mag worden verwacht dat zij voor de bevolking in het
algemeen en voor investerende ondernemers in het bijzonder een betrouwbare
partner is. Ondernemers willen rechtszekerheid en duidelijkheid van de overheid.
De VVD is het daarmee eens. Dit zijn de elementaire beginselen van behoorlijk
bestuur. Ik krijg graag op dit onderdeel een duidelijke toezegging van de
minister.Ik wil graag een toelichting van de minister krijgen over het overleg
met het productschap met betrekking tot de registratie van de stabiele groepen.
Wat gebeurt er als blijkt dat het productschap niet in staat is om voor 1
januari 1999 een goede regeling te treffen?Tot slot noem ik de motie-Blauw over de duurzame ontwikkeling van de varkenshouderij
in de niet-concentratiegebieden. De VVD is verheugd over het voornemen van
de minister om naar aanleiding van de opmerkingen in de motie van mijn waarde
voorganger de heer Blauw, de grondgebonden varkensrechten eveneens verhandelbaar
te maken. Terecht constateert de minister dat er sprake is van een relatieve
schaarste aan verhandelbare beschikbare varkensrechten als gevolg van het
feit dat door de Wet herstructurering varkenshouderij het grondgebonden deel
van de varkensrechten alleen samen met het hele bedrijf kan worden overgedragen.
Doordat de minister aan dit bezwaar tegemoet is gekomen, wordt voorzien in
een mogelijkheid tot duurzame ontwikkeling van de varkenshouderij buiten de
concentratiegebieden. Het desgevraagd verlenen van ondersteuning door en het
verrichten van onderzoek van de gewestelijke land- en tuinbouworganisaties
ervaren wij als zeer positief. De VVD ondersteunt het voornemen om de tweede
opkoopregeling slechts open te stellen voor bedrijven in de concentratiegebieden.
De VVD-fractie verzoekt de minister nog wel om de Kamer op de hoogte te houden
van de ontwikkelingen op dit vlak.Voorzitter! U zult gemerkt hebben dat ik het wetsvoorstel heb getoetst
aan een aantal uitgangspunten die voor de VVD belangrijk zijn: beginselen
van behoorlijk bestuur, draagvlak bij het bedrijfsleven en samenleving en
haalbaarheid en betaalbaarheid, alsmede eigen verantwoordelijkheid en duurzaamheid.
Ik hoop dat de ministerOplaat toezeggingen doet op de praktische
punten die door de VVD-fractie naar voren zijn gebracht. Met het aannemen
van het onderhavige besluit, nadat de minister een en ander heeft toegezegd,
kan de varkenssector de samenleving weer recht in de ogen kijken.De voorzitter:Ik feliciteer de heer Oplaat met zijn maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Mij valt de eer te beurt om collega Oplaat ook
vanaf deze plaats geluk te wensen met zijn eerste optreden in deze zaal. Wat
het woordvoerderschap in landbouwzaken van de VVD-fractie betreft, is begin
mei de periode-Blauw na zeventien jaar afgesloten. Je vraagt je af: hoe gaat
het in die fractie als die periode is afgesloten? Dat werd nog geaccentueerd
doordat een andere man van formaat, te weten oud-collega Keur, de heer Blauw
volgde in het vertrek uit deze Kamer. Welnu, de bezorgdheid die er bij mij
even was, is al een heel eind weggewerkt door dit eerste optreden van collega
Oplaat. Hij mag dit als een compliment beschouwen. Hartelijk gelukgewenst!Voorzitter! Het gebeurt niet iedere vergaderdag dat de Kamer een wetsvoorstel
behandelt dat de inwerkingtreding van een AMvB regelt. Dan moet er eigenlijk
wel wat aan de hand zijn. Dat is nu ook zo. De inwerkingtreding van het gewijzigde
Varkensbesluit per 1 september a.s. staat namelijk in direct verband met de
inwerkingtreding van de Wet herstructurering varkenshouderij per diezelfde
datum.Nu is het geenszins mijn bedoeling om de discussie over de herstructurering
van de varkenssector over te doen, want daarvoor hebben wij inmiddels ruimschoots
de gelegenheid gekregen en natuurlijk genomen. Het blijft opereren in het
spanningsveld van enerzijds de economische levensvatbaarheid van de sector
en anderzijds het duurzame karakter ervan, de inpasbaarheid in de omgeving
en de maatschappelijke opvattingen over de gebruikte productiemethoden in
de intensieve veehouderij en de daarmee samenhangende normen inzake dierenwelzijn.
De Wet herstructurering varkenshouderij stelt regels die betrekking hebben
op de omvang van de varkenshouderij. Dat staat nu wat ons betreft niet ter
discussie. Helaas, zeg ik erbij, want de SGP-fractie stemde tegen die wet
en zij zou wat dat betreft de discussie nog wel eens willen heropenen. Die
wet werd echter uiteindelijk na veel trek- en duwwerk binnen de coalitie aangenomen.
Dat is de werkelijkheid, zij het dat oud-collega Huys zich na afloop een soort
spijtoptant betoonde. Je kunt je afvragen wat dat voor de huidige PvdA-fractie
nog te betekenen heeft.Het Varkensbesluit stelt op grond van de Gezondheids- en welzijnswet voor
dieren regels vast die betrekking hebben op de leefomgeving van de varkens
in de productiefase, om het met een minder fraaie term aan te duiden. Over
de aanscherping van de normering ten opzichte van het van kracht zijnde Varkensbesluit –
dat is een aanscherping die ten opzichte van een eerder voorstel mede op aandringen
van mijn fractie op onderdelen werd genuanceerd – heeft mijn fractie
nog enkele vragen en opmerkingen.Wij hebben bij de bespreking van het voorliggende wetsvoorstel van doen
met een ingewikkelde situatie. In de eerste plaats ligt er het van kracht
zijnde Varkensbesluit. Daarnaast ligt er een voorstel van 15 november 1997
tot wijziging van dit besluit. Deze wijziging is echter nog niet in werking
getreden. Naar aanleiding van het debat over de herstructureringswet heeft
de minister toegezegd het Varkensbesluit op enkele punten nader te zullen
aanpassen. Dat heeft geleid tot de wijziging die middels het voorliggende
wetsvoorstel nu aan de orde is. Zo kan het gebeuren, zoals reeds gezegd, dat
het voorliggende wijzigingsbesluit tegelijk een aanscherping en een versoepeling
betekent; een aanscherping ten opzichte van het geldende besluit en een versoepeling
ten opzichte van het wijzigingsbesluit van november vorig jaar.De SGP-fractie erkent dat het welzijn van voor productie gehouden dieren
zeer zorgvuldig in acht moet worden genomen. Immers, de mens heeft vanwege
het bijbels genormeerde rentmeesterschap een grote verantwoordelijkheid voor
de schepping als geheel en voor individuele elementen daarbinnen in het bijzonder.
Mijn fractie is er dan ook geen tegenstander van dat de huisvesting van, in
dit geval, varkens zodanig aangepast wordt dat deze meer aansluit bij hun
natuurlijke leefwijze en leefomstandigheden. Daarbij past echter wel een kanttekening:
wij moeten ons blijven realiseren dat het houden van dieren in gevangenschap
altijd min of meer kunstmatig is. Dat houdt tegelijk dat in dat er, indien
besloten wordt om veranderingen aan te brengen in de huisvestingsomstandigheden
van dieren, een grote mate van zekerheid moet bestaan over de vraag of aangebrachte
veranderingen ook daadwerkelijk verbeteringen zijn. Anders gezegd: suboptimale
omstandigheden moeten worden geoptimaliseerd. In dat opzicht is de SGP-fractie
er nog niet helemaal van overtuigd dat de door de regering gepromote huisvestingssystemen
alleen winst zullen opleveren.Wij begrijpen de filosofie achter de groepshuisvesting, namelijk maximale
bewegingsvrijheid en leefruimte voor het individuele dier. Aan de debetzijde
van de dierenwelzijnsbalans blijven evenwel ook enkele zaken staan; onvoorspelbaar
groepsgedrag van varkens, dat individuele dieren hard kan treffen, kan ook
binnen het systeem van stabiele groepen allerminst worden voorkomen. Daarom
is het onzes inziens van groot belang om de komende jaren te blijven investeren
in onderzoek dat de voor- en nadelen van beproefde en te beproeven huisvestingssystemen
voor varkens, maar bijvoorbeeld ook voor kippen, eenden, enzovoort onomstotelijk
vaststelt. Een afweging op basis van gefundeerd wetenschappelijk onderzoek,
dat de voor- en nadelen van groepshuisvesting ten opzichte van individuele
huisvesting op een rij zet, heeft de SGP-fractie tot nu toe helaas nog te
veel gemist. Graag vragen wij dan ook de aandacht van de minister hiervoor.
Is hij met ons van mening dat onderzoek dringend gewenst en noodzakelijk is?
Lopen er vanwege de minister nieuwe initiatieven of zijn deze te verwachten?
Is hij bereid om de komende tijd daarin te blijven investeren?Een ander punt is de samenhang met andere beleidsterreinen. Zo zal de
minister zich nog eens met zijn ambtgenoot van VROM moeten verstaan over de
effecten van groepshuisvesting op de ammoniakuitstoot. Ook daarover zullen
ons nog onderzoeksgegevens moeten worden aangereikt die zorgen
voor een beter inzicht in die relatie. Zijn de huidige stalsystemen –
groenelabelsystemen – wel toereikend om de nieuwe huisvestingsmethode
vanuit een oogpunt van milieu te rechtvaardigen? Wij moeten er wel tegen waken
dat de sector ook op de langere termijn gedwongen wordt om de ene na de andere
aanpassing te realiseren vanwege voortschrijdend wetenschappelijk inzicht.
"Bezint eer ge begint", is ook hier een uitgangspunt.Mevrouw de voorzitter! Het Varkensbesluit geeft uitvoering aan Europese
regelgeving, de zogenaamde varkensrichtlijn. Voor de positie van de varkenssector
hier te lande is het van direct belang te weten hoe de varkensrichtlijn in
andere EU-lidstaten wordt uitgevoerd. Het stellen van scherpere normen hoeft
vanuit een oogpunt van dierenwelzijn niet per se te worden afgewezen, maar
kan vanuit de economische invalshoek bezien apert nadelig zijn. Het gaat immers
om concurrentieverhoudingen waar deze sector indringend mee te maken heeft.
Dat is ook in de achterliggende tijd zeer duidelijk gebleken. Nu heeft de
minister in de stukken reeds aangegeven dat bepaalde lidstaten groepshuisvesting
reeds verplicht hebben gesteld, dan wel voorstellen hebben ontwikkeld die
daartoe moeten leiden. Dat zegt op zichzelf niets over de mate waarin de bepalingen
in die lidstaten over de minimaal ter beschikking te stellen ruimte per dier
afwijken van c.q. scherper zijn gesteld dan de varkensrichtlijn. Daarbij viel
het ons sterk op dat de landen waarover de minister mededelingen deed, de
noordelijke lidstaten betreffen: Duitsland, Denemarken, Zweden en het Verenigd
Koninkrijk. Maar hoe staat het er nu eigenlijk mee in de meer zuidelijke lidstaten?
Daar hoor en lees ik niets over. Moet onze zorg zich niet daarop concentreren,
ook als je ziet op afzetmarkten en verbindingen tussen de productie van onze
sector met elders? Ik krijg graag een reactie van de minister op deze vragen,
die bij ons leven ten aanzien van de impact in de Europese context van het
voorliggende wetsvoorstel door de herstructureringswet, het Varkensbesluit
en te eniger tijd ook de reconstructiewet.Voorzitter! In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de minister
toe om na ommekomst van het advies van de Raad van State over de reconstructiewet
de nodige spoed te betrachten met het indienen van deze wet, die nodig is
voor een compleet pakket aan wettelijke maatregelen, vooral in de overschotgebieden.
Eigenlijk had die wet er ook al moeten zijn, temeer daar vanuit provincies
wordt aangedragen dat de financiële implicaties van deze wet en dus voor
de sector zeer verstrekkend zijn. Kan de minister zijn "betrachte spoed" met
de indiening van de reconstructiewet nader concretiseren en dat niet afdoen
met het antwoord dat het bij de Raad van State ligt en dat hij moet afwachten
wanneer een en ander bij hem terugkomt? Hoe ziet hij dat traject precies?Wat betreft de financiële consequenties van het herstructureringsproces
voor de sector meer in het algemeen, baart een en ander mijn fractie nog grote
zorgen. Hoe zal het de bedrijven vergaan bij aanpassing? Zullen zij het allemaal
redelijk kunnen opbrengen en inpassen? Wij moeten de goedwillende en correct
bedrijfsvoerende varkenshouders niet in de steek laten. Ik hoop daarom dat
de sector de komende jaren de rust en de tijd krijgt om de veranderingen op
een verantwoorde en zorgvuldige wijze door te voeren. De bereidheid daartoe
is mijns inziens aanwezig. Daarvan getuigt het initiatief van de sector terzake
van de kolomcertificering. Terecht heeft de minister zich daarover in de nota
naar aanleiding van het verslag lovend uitgelaten. Wij vinden die aanpak,
die inspanningsverplichting die men is aangegaan, inderdaad een compliment
waard. Bij dezen gegeven! Wellicht ware nog te overwegen om een extra stimuleringsregeling
inzake de nodige aanpassingsinvesteringen te treffen. Graag krijg ik een concrete
reactie – kan het zijn een toezegging? – op dit punt. Laten wij
de bereidheid van de sector blijvend stimuleren ter wille van een goed perspectief
voor de sector. Voortrekkers – collega Oplaat zei dat heel terecht straks
ook – moeten worden gestimuleerd en niet worden ontmoedigd. Achteraankomers
moeten, zo even mogelijk, alsnog worden meegetrokken, verondersteld dat voor
continuering van hun bedrijf wordt gekozen.De heer Meijer (CDA):Mevrouw de voorzitter! Wij praten nu over het welzijn van dieren, terwijl
mijn eigen welzijn vandaag zeker niet is zoals die hoort te zijn. Ik ben geveld
door een flinke griep. Hoewel het vanmorgen voor mij 39 graden was, vond ik
het dierenwelzijn belangrijk genoeg om toch aan het debat deel te nemen. Mocht
mijn stem mij in de steek laten, dan bied ik daarvoor bij voorbaat mijn excuses
aan.Ik bied mijn felicitaties aan aan de heer Oplaat. Hij heeft ferme uitspraken
gedaan en een goede maidenspeech gehouden. Als ik de inhoud van zijn betoog
goed heb beluisterd, onderstreept de heer Opmaat dat het verstandig is dat
wij vandaag over het Varkensbesluit praten. Wij kunnen dan bezien in hoeverre
het besluit de praktische uitvoeringstoets kan doorstaan. Ik ben blij dat
het initiatief van de CDA-fractie om vandaag te spreken over het Varkensbesluit
zo breed wordt gesteund.Het gewijzigde Varkensbesluit vormt een onderdeel van het totaalpakket
Wet herstructurering varkenshouderij, knelgevallenregeling en reconstructiewet.
Wij moeten dit onderdeel ook bezien in het totale pakket. Immers, wij moeten
trachten om over dat hele pakket duidelijkheid te verschaffen aan de sector.
Ik onderstreep dan ook de opmerking van de heer Van der Vlies dat het jammer
is dat de reconstructiewet nog niet het gewenste inzicht geeft. Pas als dat
inzicht er is, kan het totale pakket integraal worden benaderd.Voorzitter! Ik dank de minister voor de antwoorden naar aanleiding van
het verslag. Het moest allemaal in een korte tijdspanne. Wij hebben daaraan
graag meegewerkt, omdat wij van mening zijn dat de inwerkingtreding van de
Wet herstructurering varkenshouderij én de inwerkingtreding van het
gewijzigde Varkensbesluit op dezelfde datum moeten plaatsvinden. De gelijktijdige
inwerkingtreding is maatgevend.Ik wil nog enkele punten de revue laten passeren naar aanleiding van de
antwoorden van de minister. Het CDA pikte signalen op uit de maatschappij
en de markt als het gaat om diervriendelijkheid, hygiëne, dierveiligheid
en verantwoord produceren. Wij leggen regelmatig werkbezoeken af. In gesprekken
 wordt ons dan duidelijk gemaakt dat de samenleving vraagt
om regels. En ook in kranten staat steeds vaker dat grootwinkelbedrijven verdergaande
eisen stellen aan de wijze waarop voedsel in Nederland en daarbuiten geproduceerd
wordt. Dat is noodzakelijk. Wij moeten niet schuwen om de marktwerking toe
te laten, zodat de Nederlandse varkenshouderijen zich op een structurele en
dynamische wijze kunnen onderscheiden van hun Europese concurrenten als kwaliteitsproducenten.
Het is tegelijkertijd niet verkeerd om ook de vinger aan de pols te houden
ten aanzien van grote afnemers. In het verleden kwam het wel voor dat met
meer maten werd gemeten: fair voor het dier, fair voor de varkenshouder en
fair voor de uiteindelijke concurrent. Er is een rol voor de overheid weggelegd
om de moraal van de markt te bewaken. Er moeten niet eenzijdig eisen worden
opgelegd aan de Nederlandse varkenshouders, waarna als een gevolg van het
duurder worden van het vlees de grote grutters gaan inkopen op de buitenlandse
markten.Het CDA is kritisch ten aanzien van de welzijnseisen voor varkens en het
mogelijk produceren c.q. het houden van dieren voor consumptie in het algemeen.
Immers, wat goed is voor het varken, zal ook goed zijn voor de varkenshouder.
Ook de boer is gebaat bij een goed welzijn van het varken. Dat vertaalt zich
namelijk in minder zieke dieren, betere groei, minder uitval, geen problemen
met insemineren etc. Wij zijn ons ervan bewust dat het verlangen naar een
betere en veilige productie door consumenten en maatschappij een must is.
Het antwoord van de minister wekte bij ons welhaast de indruk dat hij de maatschappij
is. Met alle respect; dat zien wij enigszins anders. De maatschappij, dat
zijn wij gezamenlijk, de mensen buiten op straat, onder andere Albert Heijn
en buitenlandse afnemers. In dat totale spectrum moet de varkenshouderij in
Nederland opereren. Gelet op bepaalde punten in het gewijzigde Varkensbesluit
moeten wij dan concluderen dat de minister, al zijn goede bedoelingen ten
spijt, werkelijkheid en fictie enigszins door elkaar haalt. Maatregelen die
er op papier goed uitzien, kunnen in de praktijk heel nadelig voor het varken
uitpakken. Het beoogde effect wordt dan niet gehaald. Hierop kom ik later
terug.De minister zegt dat minder korting bij goed gedrag niet kan. Waarom zou
die korting niet kunnen bij goed gedrag en bij versnelde invoering? Een type
bonus-malussysteem zou zeker zijn vruchten afwerpen bij versnelling van de
dynamiek in de sector.Als direct gevolg van de herstructurering door de invoering van het gewijzigde
Varkensbesluit zullen zeer veel bedrijven verdwijnen. Bij de gespecialiseerde
bedrijven zal dat ongeveer 33% zijn. Daarbij zit ook een kleine autonome afname.
Bij gemengde bedrijven zullen nog eens extra 900 bedrijven moeten verdwijnen
als gevolg van herstructurering en de invoering van het gewijzigde Varkensbesluit.
De vraag van de CDA-fractie aan de minister is dan ook of hij zorgdraagt voor
een sociaal plan en, zo ja, hoe dat plan vorm moet gaan krijgen. De genoemde
32 mln. zullen toch ver onder de maat zijn om dit verlies aan bedrijven te
kunnen compenseren c.q. op te kunnen vangen.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! De heer Meijer sprak zojuist over het bonus-malussysteem.
Zijn opmerking daarover vond ik interessant. Ik vind ook dat wij die mogelijkheid
nader zouden moeten verkennen. Een en ander zou betekenen een vermindering
van de korting. Kan de heer Meijer aangeven op welke korting een vermindering
mogelijk zou zijn?De heer Meijer (CDA):Dat zou een korting op varkensrechten kunnen zijn.De heer Feenstra (PvdA):Bent u het met mij eens dat we het dan over een geheel ander dossier hebben?
We hebben het hier over het dierenwelzijn. Als we zouden gaan minderen op
de korting met betrekking tot varkensrechten, dreigt het hoofddoel van die
aanpak niet gehaald te worden. Ik herinner eraan dat de Kamer nogal wat uren
aan het besluit heeft besteed. De kans bestaat dan dat het netto niet plaatsbare
mestoverschot toeneemt. Realiseert u zich dat zo'n inzet, weliswaar gemotiveerd
op goede gronden, mogelijk een gevaar over u afroept en dat er de kans bestaat
dat er dan weer extra aanvullende, en wat mij betreft onwenselijke, ingrepen
op dat terrein moeten plaatsvinden? En bent u dan verstandig bezig?De heer Meijer (CDA):Ik weet dat u erop doelt dat wij aan de hand van de wet voor de herstructurering
15 miljoen kilo fosfaat uit de markt halen. Dat is de optie. De minister is
derhalve gekomen met de reductie van het aantal dieren met 25%. Het voorstel
is aangenomen, maar u weet dat onze fractie tegen deze generieke korting heeft
gestemd, zeker als die zou worden doorgevoerd zonder schadevergoeding. Samen
met u wil ik zoeken naar mogelijkheden om een bonus-malussysteem te laten
werken. Misschien is niet alles bespreekbaar. Het gaat ons er in ieder geval
om meer prikkels in de richting van ondernemers te geven en om niet remmend
te werken. De ondernemers zouden versneld aan een aantal eisen kunnen voldoen.
Dat zou weer kunnen betekenen dat er meer varkensrechten komen. We zouden
moeten nagaan of dat direct gevolgen heeft voor het mestoverschot. Dat overschot
moet niet toenemen; er geldt al een beperking. We zouden wel kunnen denken
aan het minder ver af laten nemen van dat overschot. Het gaat dus met name
om positieve prikkels op dit punt.Voorzitter! In de beantwoording in de nota van toelichting verwijst de
minister naar buitenlandse onderzoeksrapporten. Hoezeer wij de minister ook
achten en wij hem niet anders kennen dan een bijzonder integer mens, zien
wij het toch als een gemis dat de Kamer van deze rapporten geen kennis heeft
kunnen nemen. Duidelijk mag zijn dat wij er dan ook geen oordeel over kunnen
vormen. Deze rapporten zijn ons namelijk niet bekend.Naar aanleiding van de beantwoording van de minister kan ik niet anders
dan concluderen dat de verslechtering van de concurrentiepositie enigszins
gebagatelliseerd wordt. Met name het doorkruisen van gangbare investeringsritmes
is voor veel bedrijven funest. Graag krijg ik van de minister hier nog een
bevredigend antwoord op.Toen de minister aantrad, was een van de speerpunten lastenverlichting.
Geen andere conclusie kan getrokken worden dan dat als gevolg van het in werking
treden van het gewijzigde Varkensbesluit de administratievelastendruk zeer
zal toenemen. Uit de beantwoording van de minister kon ik opmaken dat er eigenlijk
nog niet zoveel te vertellen was over het I&R-systeem,
dat in ontwikkeling is. Hier hangt namelijk een groot deel van de lastendruk
mee samen. Ik zou het op prijs stellen indien het een en ander omtrent het
I&R-systeem op zeer korte termijn inzichtelijk werd, als dit systeem tenminste
op 1 september 1998, gelijktijdig met de herstructureringswet, in werking
zou moeten treden. Ik neem aan dat collega Oplaat, die het had over 1 januari,
het toch ook met mij eens is dat het I&R gelijktijdig met het in werking
treden van de wet van kracht moet worden. Dan moet dat systeem ook adequaat
zijn. Anders missen wij volgens mij een kans om deze systemen gelijk met elkaar
te laten opgaan.De minister heeft de kreet dat wij schone gebieden schoon moeten houden,
veel gebezigd. Het is tot nu toe echter voor een groot gedeelte bij kreten
gebleven. Ook de Wet herstructurering varkenshouderij lost dit probleem niet
op, ondanks de uitleg van de minister van de motie-Blauw. Sterker nog, de
nieuwe wet levert veel problemen op. Ik hoor hier graag een extra toelichting
van de minister op. Het is ons nog steeds niet duidelijk wat voor oplossing
de Wet herstructurering varkenshouderij biedt voor het schoonhouden van schone
gebieden. In voorkomende passages schrijft de minister het ene moment dat
elke stal aan welzijnseisen moet voldoen, en het andere moment dat elk bedrijf
daaraan moet voldoen. Er zit nogal een verschil in of je het over elke stal
of over elk bedrijf hebt. Ik wil graag dat de minister de onzekerheid op dit
punt wegneemt en ons meedeelt welke van de twee het moet zijn.Mevrouw de voorzitter! Ik kom op een aantal concrete punten waar volgens
de CDA-fractie nog eens kritisch naar gekeken moet worden. Het gaat dan met
name om het vormen van stabiele groepen, hetgeen met deze wijziging van het
Varkensbesluit aan de orde is. Naast het eerdergenoemde argument van het inpasbaar
zijn in gangbare huisvestingssystemen, zitten er nog meer haken en ogen aan.
Deze eis zal leiden tot een forse toename van de financiële lastendruk.
Verder kunnen er vraagtekens geplaatst worden bij de controle op en handhaafbaarheid
van de vorming van stabiele groepen. Ik krijg hier graag opheldering over
van de minister. In bestaande situaties, bijvoorbeeld in gesloten bedrijven,
wordt de menging van groepen nu reeds zoveel mogelijk voorkomen. Verder ziet
de CDA-fractie problemen waar het gaat om transporten naar meer varkensbedrijven.
Het is de fractie niet duidelijk hoe de minister de uitvoering voor ogen staat,
als stabiele groepen intact moeten blijven of grotere groepen vanaf het transport
opgesplitst gaan worden, wanneer het uitgangsmateriaal de fokkerij verlaat.
Graag vernemen wij de mening van de minister hierover. Naar de mening van
het CDA is dit systeem nog niet volledig bedrijfsklaar en is aanvullend onderzoek
gewenst. Hoe onderbouwt de minister zijn keuze voor stabiele groepen? Wij
willen voorstellen om stabiele groepen te vormen vanaf het moment dat jonge
dieren, biggen, naar de mestrijder of het mestbedrijf gaan, dus vanaf het
transport. Dit zou een goede aanzet kunnen zijn voor een praktische uitvoering.De CDA-fractie onderschrijft de maatschappelijke druk om over groepshuisvesting
te praten. Als wij vijf jaar geleden groepshuisvesting in de varkenshouderij
hadden voorgesteld, dan zou dit huis volgens mij te klein zijn geweest. Het
is dus verbazingwekkend dat ondernemers en samenleving hier binnen een periode
van vijf jaar over praten als een maatregel die volgens iedereen ingevoerd
moet worden. Hieruit blijkt dat de sectoren met het gezicht naar de samenleving
staan en dat de overheid hier nu ook op een adequate manier mee bezig is.
Het behoeft echter geen betoog dat de CDA-fractie een dergelijke maatregel
met name in Europees verband vastgelegd wil zien. Groepshuisvesting van zeugen
dient nu uiterlijk binnen twee weken na het spenen plaats te vinden. Die periode
is te kort. Individuele huisvesting voor een periode van slechts twee weken
levert de volgende problemen op: meer kans op beengebreken bij dieren, het
meer bespringen en daardoor beschadigen van dieren, een snellere kans op verwerpers...De heer Oplaat (VVD):Om te voorkomen dat wij elkaar verkeerd begrijpen, wil ik u het volgende
vragen. U zegt dat u dit meer op Europees niveau wilt invoeren. Daarmee zegt
u eigenlijk dat wij niet te veel voor de muziek moeten uitlopen. Omdat ik
hier nieuw ben, heb ik mij verdiept in de algemene overleggen hierover. In
de verslagen daarvan heb ik gelezen dat uw voorganger René van der
Linden namens het CDA heeft gezegd dat Nederland op het gebied van de welzijnseisen
in Europees verband best wel wat voorop mag lopen.De heer Meijer (CDA):Wij vinden inderdaad dat Nederland toonaangevend mag zijn, maar daarom
mogen wij nog wel verzoeken om dit soort zaken zo snel mogelijk gemeenschappelijk
in Europees verband te regelen.De heer Oplaat (VVD):Dan is het duidelijk. Ik dacht dat u het zo-even anders zei.De heer Meijer (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie vraagt de vorming van groepshuisvesting –
waar wij volledig achter staan – niet vanaf twee weken te verplichten,
omdat een aantal andere uitvoeringsmaatregelen dan in het gedrang komt. Dat
heeft ermee te maken dat de controle van berigheid moeilijker is en dat gebruikelijk
is in de varkenshouderij dat zeugen na ongeveer drie weken terugkomen als
ze niet drachtig zijn geworden en dat na vier weken een drachtigheidstest
dient te worden uitgevoerd. Om deze waarnemingen en handelingen optimaal te
kunnen uitvoeren en het dier zomin mogelijk nadelige effecten te laten ondervinden,
is voor een praktische uitvoering groepshuisvesting vanaf vier weken een voorwaarde.
De sector vraagt daar ook om. Kan de minister een nadere onderbouwing geven
van zijn keuze om slechts een periode van twee weken individuele huisvesting
voor zeugen toe te laten?Over de oppervlakte in relatie tot energie het volgende. De minimumoppervlakte
per dier wordt aanzienlijk vergroot, gemiddeld komt er ongeveer 30% meer ruimte
per dier. Hiermee gaat Nederland verder dan de Europese richtlijn. Graag verneem
ik de onderbouwing van de minister van deze keuze. Waarop is die deze oppervlaktemaat
gebaseerd? Voorzover ons bekend, is er nog geen fundamenteel onderzoek uitgevoerd
naar de andere effecten van deze ruime huisvestingsnorm. Als je dan vooruitloopt
op de Europese richtlijn, moet dat wel gebeuren aan de hand van goed gefundeerd
onderzoek. Dan zou het mogelijkerwijs kunnen. Wij hebben echter de indruk
dat deze maatregel nog niet de toets der kritiek kan doorstaat
wat betreft de onderbouwing daarvan.De CDA-fractie voorziet effecten die een nadelige uitwerking kunnen hebben
op het milieu. Immers, indien het te emitteren oppervlak wordt vergroot, door
de vergroting per individueel dier, zal ook de ammoniakemissie toenemen. De
ammoniakemissie wordt namelijk bepaald door de emissie van het dier zelf en
het vervuilend oppervlak waarop dat dier gehuisvest is.Een ander nadeel is de aanzienlijke toename van de energiebehoefte. Jonge
dieren van 8 kilo op 0,4 m2 zetten, betekent een vergroting van
het oppervlak dat verwarmd zal moeten worden tot 26 of 27°C. U kunt zich
voorstellen dat het energieverbruik per dier enorm zal toenemen als die oppervlaktemaat
dermate vergroot gaat worden.Verder zullen er meer schoonmaakkosten zijn en een hoger voerverbruik,
aangezien meer energie verbruikt wordt door de toegenomen bewegingsvrijheid
van varkens. Deze effecten hebben een nadelige invloed op het milieu. Wat
is de visie van de minister hieromtrent?Een goed alternatief voor een ruimere oppervlaktemaat – dan hebben
wij het over een verruiming van de oppervlaktemaat die boven de Europese richtlijn
van 0,3 m2 voor jonge dieren uitgaat – is om meer aan hokverrijking
te doen. Het is bewezen dat als dieren in grotere groepen in een grotere ruimte
zitten, met name de bewegingsvrijheid aantrekkelijk is voor deze dieren. Door
verrijkingsmateriaal kunnen ze zich verstoppen en zich tegoed doen aan de
materialen die in de hokken aanwezig zijn. Dat zou meer het welzijn dienen
van deze dieren dan zuiver alleen die oppervlaktemaat. Naar onze mening is
het welzijn van de varkens hier meer mee gebaat dan met een extra vergroting
van de oppervlaktemaat per dier. Het wordt overigens door praktijkonderzoek
bij de varkenshouderij gesteund.Met betrekking tot grotere oppervlaktematen wordt gedurende twee jaar
praktijkonderzoek uitgevoerd. De vraag aan de minister is of dat ook geldt
voor de overige diersoorten binnen de varkenshouderij. Wat zijn de bevindingen
van het onderzoek tot nu toe? In welke mate worden de ervaringen te zijner
tijd betrokken bij het gewijzigde Varkensbesluit?De heer Feenstra (PvdA):Geeft de heer Meijer nu de voorkeur aan verrijkingsmateriaal boven het
vergroten van het oppervlak? Als hij daar de voorkeur aan geeft, houdt hij
dus vast aan de Europese minimumnorm van 0,3. Hoe verhoudt dat zich tot zijn
eerdere opmerking dat wij binnen Europa best een stapje vooruit mogen lopen
en een beetje rekening mogen houden met de kwaliteit van de Nederlandse producten?De heer Meijer (CDA):Ik heb al gezegd dat ik ervoor ben als wij voorop zouden lopen, maar dan
wel gebaseerd op goed onderbouwde rapportages. Bovendien moet dat een integrale
rapportage zijn. Het moet niet alleen gaan over de effecten van een vergrote
oppervlaktemaat, maar er moet ook worden ingegaan op de andere zaken die ik
heb genoemd, zoals de energie en de voederconversie. Men moet integraal bekijken
of dat opweegt tegen het verdergaan dan de Europese richtlijn van 0,3. Wij
menen dat in afwachting van het onderzoek vastgehouden moet worden aan die
eis in de Europese richtlijn van 0,3. Daarnaast menen wij dat er hokverrijking
moet plaatsvinden, waardoor dieren zich aangenamer voelen in die grotere ruimte.
Nogmaals, verdere stappen moeten gedaan worden aan de hand van goed praktijkonderzoek.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het verbaast mij dat u voortdurend zegt dat er nog geen onderzoeksresultaten
zijn waaruit blijkt dat een groter oppervlak tot een verbetering van het dierenwelzijn
leidt. Volgens mij zijn er wel degelijk allerlei internationale onderzoeksgegevens
beschikbaar waaruit blijkt dat het een verbetering van het dierenwelzijn oplevert
als de oppervlakte groter wordt. Dus in die zin lijkt het mij goed als Nederland
op dit punt een duidelijke stap zet en iets verdergaat dan Europa.De heer Meijer (CDA):Mevrouw Vos zal het toch met mij eens zijn dat wij ons niet alleen moeten
concentreren op een vergroting van de oppervlakte in relatie tot het welzijn
van dieren. Wij moeten kijken naar alle effecten die een dergelijke maatregel
met zich brengt en dan denk ik ook aan het milieu en ook aan wat het aan extra
energie vraagt als overgegaan wordt naar een vergroting van de oppervlaktemaat
per individueel dier. Gedacht kan worden aan een vergroting van de bewegingsruimte
voor grotere groepen jonge dieren, bijvoorbeeld voor een groep van zo'n 50
jonge dieren met 15 meter. Het is toch een verbetering als deze dieren meer
kunnen lopen en springen? Wij hoeven toch niet per se die grote maat te handhaven?
Het lijkt mij dus zinnig om integraal te bezien wat de effecten zijn van een
vergroting van de oppervlaktemaat, meer dan de Europese richtlijn op dit moment
voorschrijft. Overigens zal die richtlijn geëvalueerd worden en ik vind
dat Nederland daarmee in de pas moet lopen. Als blijkt dat het toepassen van
de Europese richtlijn integraal positieve effecten heeft, zullen wij de laatsten
zijn om te zeggen dat wij daarin niet mee moeten gaan. Op dit moment lijkt
mij echter dat hokverrijking meer bijdraagt aan het dierenwelzijn dan alleen
maar een vergroting van de oppervlaktemaat, vooral als het gaat om grotere
groepen en grotere ruimtes.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ben het volstrekt met u eens dat hokverrijking van groot belang is,
maar ik vind toch dat u nu een rem zet op welzijnsverbetering van dieren onder
het mom dat er meer onderzoek moet plaatsvinden. Natuurlijk is het onderzoek
naar een meer integrale benadering van belang, maar het is ook van belang
dat er nu een stap gezet wordt voor de verbetering van het welzijn van dieren.
Die stap kan toch los van dat onderzoek gezet worden?De heer Meijer (CDA):Ik vind het nog te vroeg om nu al verder te gaan dan de Europese richtlijn.
Wij moeten eerst weten wat integraal de consequenties zijn van deze extra
vergroting van oppervlakte per dier.Voorzitter! De CDA-fractie is van mening dat de toename van ammoniakemissie
als gevolg van ruimere oppervlaktematen niet mag leiden tot een verkleining
in de toewijzing van het aantal mestvarkenseenheden c.q. de aantallen dieren
zoals vastgelegd in de milieuvergunning. De reële kans bestaat dat de
varkenshouder de emissienorm, zoals toegepast in de milieuvergunning
op basis van de Wet milieubeheer, niet kan naleven door de te hanteren normen
van het gewijzigde Varkensbesluit van de overheid. Het moeten voldoen aan
de normen uit het Varkensbesluit – en dientengevolge onder andere vergroting
van de stalcapaciteit – dient in het kader van aanpassing op grond van
de Wet milieubeheer middels een melding plaats te vinden. Als het totale aantal
dieren niet toeneemt ten opzichte van de oude situatie nadat de korting is
toegepast en er weer aangevuld mag worden tot 100%, zal die aanpassing gepaard
moeten gaan met een vergroting van de stalcapaciteit. Onzes inziens zou, indien
het totale aantal dieren niet toeneemt, met een melding kunnen worden volstaan
en behoeft niet de volledige procedure in het kader van de Wet milieubeheer
gevolgd te worden, omdat het milieu dan geen schade lijdt c.q. verbetert.Dan kom ik bij de inwerkingtreding van het besluit. De CDA-fractie is
evenals andere fracties doordrongen van de noodzaak van een snelle en goede
invoering van een adequaat haalbaar en handhaafbaar gewijzigde Varkensbesluit.
De invoeringsdatum van 1 september 1998 voor alle varkenshouders heeft echter
in het licht van de op stapel staande reconstructiewet bijzonder nadelige
consequenties voor een aanzienlijke groep varkenshouders. Deze groep, die
als gevolg van de mogelijke inwerkingtreding van de reconstructiewet het bedrijf
wellicht moet beëindigen of verplaatsen, ziet zich door de inwerkingtreding
van het gewijzigde Varkensbesluit geplaatst voor een groot financieel probleem.
In de overgangsperiode 1998-2008 moeten ook de stallen die niet worden uitgebreid
boven de 100%, worden aangepast aan de huidige normen uit het Varkensbesluit.
De CDA-fractie vraagt de minister om de verplichting tot aanpassing voor de
stallen waar niets mee gebeurt, vier jaar uit te stellen. Dan zal duidelijk
zijn of deze bedrijven wel of niet in het kader van de reconstructiewet intact
kunnen blijven of zullen moeten verdwijnen. Anders moeten nu grote investeringen
voor een korte periode worden gedaan die wellicht voor niets geweest blijken
te zijn. Graag horen wij de mening van de minister hierover.Voorzitter! In het huidige Varkensbesluit geldt voor het verbod op het
aanbinden van zeugen, het verbod op het houden van varkens op volledige roostervloeren
en de verplichting om te voldoen aan kwaliteitseisen van roostervloeren een
overgangstermijn tot 1 januari 2006. In het gewijzigde besluit wordt deze
termijn verkort naar 2002. Voor bedrijven die kort voor 1 januari 1994 hebben
geïnvesteerd, geldt derhalve een effectieve overgangstermijn van slechts
circa zes jaar. Dit sluit niet aan bij de gangbare investeringsbegrippen in
de sector en zal derhalve een enorme lastenverzwaring met zich brengen. Ik
verzoek de minister dan ook om aan te geven of het jaar 2006 niet kan worden
gehandhaafd.De heer Feenstra (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik herhaal mijn felicitaties aan de heer Oplaat
en wens de heer Meijer een persoonlijke welzijnsverbetering.Bij de behandeling van de nota Milieu en economie en bij de behandeling
van NMP-3 op 6 april heb ik aandacht gevraagd voor de ketenomkering: niet
de producent en de verwerkende sector bepalen de kwaliteit en de productieomstandigheden,
maar in toenemende mate de consument en de detailhandel. Ik heb toen letterlijk
aandacht gevraagd voor de Albert Heijns in deze wereld. Soms gaat het te snel:
op 28 mei meldt het Agrarisch Dagblad dat aan het eind van het jaar al zijn
varkensvlees moet vallen onder het Programma 2000 plus, dat verdergaande eisen
stelt op het gebied van milieu en dierenwelzijn dan het nu voorliggende besluit.
Een slimme boer is op zijn toekomst voorbereid en een tijdig en voortvarend
realiseren van hoge kwaliteitsstandaards is dan ook geen must vanwege een
afstandelijk Brussel of vanwege een dwarse minister die daartoe verplicht,
maar een welbegrepen vorm van eigen bedrijfsbelang, van overleven als de afnemer
dat wil. Nu zijn deze wensen niet altijd consequent en helder, maar de richting
van de consument, van de markt, van het grootwinkelbedrijf is wel dezelfde:
hogere eisen voor milieu en voor dierenwelzijn. Tegen die achtergrond wil
de PvdA het Varkensbesluit dan ook beoordelen.De PvdA ondersteunt het belang van regelgeving om het welzijn van varkens
te garanderen. De Europese richtlijn en het daarop gebaseerde Varkensbesluit
zijn daar dan ook op gericht, maar ook de vele initiatieven vanuit de sector,
zoals het Programma 2000 plus, de welzijnsvoorstellen uit het eerdere LTO-PVE-plan
en het IKB-systeem. Is het mogelijk dat de minister eens schematisch voor
ons in beeld brengt wat de meest kenmerkende elementen van al die verschillende
plannen daadwerkelijk voorstellen? De heer Van den Brink heeft ons al een
schema aangereikt, waarvoor dank, maar ik wil graag van de minister ook een
schema hebben. Wij hebben de indruk dat voor de toekomstgerichte varkenshouder
de overeenkomsten overwegen en meer bepalend zijn voor de inrichting van zijn
of haar bedrijf dan de verschillen.Wij hebben de volgende vraag opgeworpen. Is regelgeving wel noodzakelijk
indien het Programma 2000 plus verdergaande eisen stelt dan het Varkensbesluit?
De minister geeft aan dat de Europese richtlijn implementatie vergt in de
nationale wetgeving, maar dat ook regelgeving noodzakelijk is voor de groep
bedrijven die niet bij deze initiatieven is aangesloten. Wij delen die opstelling.
Het Varkensbesluit is dan ook de "welzijnsvloer" in de varkenshouderij. Verdergaan
mag, maar het minimum is hiermee voor iedereen vastgelegd.De minister stelt ook dat de Europese richtlijn minimumeisen formuleert
en op verschillende punten aan aanscherping toe is. Hij verwijst dan ook naar
de aanbevelingen van het Wetenschappelijk veterinair comité. Ik vraag
de minister welke aanbevelingen en welke aanscherpingen hem voor ogen staan,
maar bovenal hoe wij deze aanscherping binnen Europa binnen de richtlijn alsnog
krijgen opgenomen. Ook hierbij geldt blijkbaar een ketenomkering. Wij vragen
de Nederlandse minister het Nederlandse Varkensbesluit te implementeren in
een Europese richtlijn. Dat is volgens mij een nieuwe kijk op de zaak.Deze oproep is wel relevant, want naarmate de minister met meer zekerheid
kan aangeven dat de kans groot is dat alle varkenshouders binnen Europa snel
gebonden zullen zijn aan welzijnseisen vergelijkbaar met die
uit het Nederlandse Varkensbesluit, kunnen de investeringen hier beter worden
afgewogen tegen de kosten. Dat is beter dan het tweemaal moeten aanpassen
van stalsystemen. Daarvoor geldt volgens mij ook nog een strategische overweging.
Er zijn drie posities denkbaar. Er is de passieve lijn: wij doen pas iets
als Europa het echt voorschrijft. Die lijn willen wij niet volgen. Dan is
er de actieve lijn: wij gaan beginnen en wij zullen ervoor zorgen dat Europa
ons volgt. Er is naar mijn mening ook nog een kwaliteitslijn denkbaar. Moet
de Nederlandse varkenshouderij het nu uiteindelijk echt hebben van een sterke
positie binnen een volledig geharmoniseerde Europese markt? Of is het economisch
ook aantrekkelijk om herkenbaar – gecertificeerd en dus gegarandeerd –
verder te gaan dan het Europees minimum en de consument met aansprekende milieu-
en welzijnseisen te benaderen door je in de kopgroep te plaatsen? Ik kijk
hierbij met name naar Zweden en Denemarken. Hierop hoor ik graag een reactie
van de minister.De minister geeft aan dat de aanpassing op basis van het Varkensbesluit
de investeringskosten per varkensplaats doen toenemen. Zou je koplopers tegemoet
moeten komen met een vermindering in het kader van een herstructureringskorting?
Ik heb hierover al met de heer Meijer van gedachten gewisseld. Dat spreekt
mij niet aan vanwege de dreiging van het toch weer vergroten, of althans niet
in voldoende mate verkleinen van het niet plaatsbaar mestoverschot. In zijn
schriftelijke beantwoording geeft de minister aan dat wij ook een andere kant
op kunnen kijken. Kijk dan binnen de kolom van het welzijnsbeleid. De minister
noemt hierbij de mogelijkheid van een korting op het tarief van de varkensheffing
voor ketengecertificeerde bedrijven op basis van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren. Dat zou ik wel eens wat nader uitgelegd willen zien. Uitlokking
is ook strafbaar. Laat de minister maar eens aangeven wat hij daarmee precies
bedoelt. Wij kwamen het in zijn antwoord tegen.Het Varkensbesluit geeft aan dat bij een aankoop van meer varkensrechten
dan de 10% korting voldaan moet zijn aan de aangescherpte welzijnseisen, en
niet alleen voor de desbetreffende stal, maar voor het hele bedrijf. Dat standpunt
delen wij. Wij hebben het immers over de bedrijven van de toekomst. Als een
bedrijf echter meer dan die 10% wil aankopen ten behoeve van zijn toekomst,
terwijl duidelijk wordt dat het bedrijf door de herstructurering moet worden
verplaatst, is het dan wel nuttig om op die plek die investering al te doen?
Hierop wil ik graag een reactie van de minister vernemen. Of kan ook worden
gesteld dat het wel noodzakelijk is, maar dat het in dat geval kan worden
uitgesteld?In de schriftelijke voorbereiding heeft de fractie van de Partij van de
Arbeid om een onderbouwing gevraagd van de stelling dat groepshuisvesting,
het vergroten van het beschikbare oppervlak en het waarborgen van stabiele
groepen tot welzijnsverbetering leiden. Is dat ook daadwerkelijk zo? In zijn
reactie noemt de minister deze zelfs de hoofdpunten uit het besluit. In zijn
onderbouwing komt hij niet verder dan een verwijzing naar beschikbare gegevens
uit lopend welzijnsonderzoek en discussies met onderzoekers. Dat houdt niet
over. Verder verwijst hij naar een unaniem advies van de Raad voor dierenaangelegenheden
en een positief advies van het WVC van de Europese Commissie. Dat is inderdaad
niet zonder betekenis. Daarover ben ik het met hem eens. Maar ook daarmee
is een wetenschappelijke onderbouwing van het beleid nog niet gegeven. Nu
behoeft beleid ook geen sluitend bewijs. Dat is volgens mij net verschil tussen
de wetenschappelijke en de uitvoerende wereld. Wij staan hier voor een politieke
beoordeling. De minister zou toch ruiterlijk kunnen toegeven dat datgene wat
hij wil en waarin wij hem willen steunen, voortkomt uit lopend onderzoek en
daarin dus subjectieve elementen zitten?Ook over een directe relatie tot het doel van het Varkensbesluit, namelijk
het verbeteren van het dierenwelzijn, is nog een aantal vragen te stellen.
Collega's hebben deze ook geformuleerd. Ik denk bijvoorbeeld aan de vragen
over de stabiele groepen. Als je alleen mag splitsen, werken wij dan niet,
onbedoeld, eerst de vorming van heel grote groepen in de hand? Is dat wel
wat wij willen? Op welk moment moet die vorming van stabiele groepen intreden?
Het valt mij op dat daarover, ook in de correspondentie, nog steeds discussie
bestaat. Doe je dat meteen na de mesterijfase of doe je dat meteen na het
spenen? Ik wil de minister in de gelegenheid stellen hierop met enige overtuiging
een toelichting te geven.De Raad voor dierenaangelegenheden stelt deze, maar ook andere vragen.
Hij is ervan overtuigd dat deze drie punten de hoofdrichting zijn van het
beleid, maar geeft ook een aantal risico's aan dat zich in de praktijk voordoet.
Wil de minister op die praktijkpunten eens ingaan?Ik ga niet verder in op het stro. Daar heeft collega Huys zich altijd
gemotiveerd voor ingezet. In de beantwoording hebben wij gelezen dat hiervoor
een programma wordt gevolgd. Daar hebben wij stellige verwachtingen van. Ook
hokverrijkingsmateriaal en afleidingsmateriaal kan bijdragen aan het dierenwelzijn.
De heer Meijer sprak daar ook over. LTO stelt dat regelgeving op dit punt
overbodig is. Mijn vraag aan de minister is of het voldoende is om te vertrouwen
op goed ondernemerschap, zoals hier in het geding is.Wij sluiten ons aan bij de constatering van de minister dat economie en
milieu tot nu toe nogal hebben gedomineerd in de discussie, en dierenwelzijn
en -gezondheid minder. De minister geeft aan dat het voorliggende Varkensbesluit
niet nadelig hoeft te zijn voor milieu, dierengezondheid en arbeidsomstandigheden.
Dat vinden wij wat minimalistisch geformuleerd. Is het mogelijk om op het
gebied van die andere overwegingen tot een versterking van het beleid te komen?Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Oplaat over de groenelabelstal.
Wij hebben tegen de ondernemers gezegd dat zij meerjarige zekerheid hebben
als zij daarin investeren.Wat het milieu betreft, een groter oppervlak vergt meer energie en een
groot, dicht vloeroppervlak geeft meer hokvervuiling en dus een ammoniakbijdrage.
LTO heeft ons terecht gevraagd om tot een integrale afweging te komen. Ik
zou willen dat de minister bepaalt waar hij staat in het vierkant van economie,
dierengezondheid, dierenwelzijn en milieu. Wij moeten zorgen dat wij de resultaten
die op die terreinen zijn bereikt, niet extra onder druk zetten langs de lijn
van het dierenwelzijn. Wij moeten vasthouden wat er is bereikt
en die lijnen doorzetten. Daarbinnen moeten wij integraal het dierenwelzijn
verbeteren.Wij hechten veel waarde aan de handhaving en het naleven van besluiten.
De minister wil werken aan een systeem met als streefniveau een jaarlijkse
controledichtheid van 10% van de doelgroep in 2000. Dat lijkt ons niet erg
intensief. Ik zeg niet dat er voortdurend bij iedereen in de stal moet worden
gekeken, maar ik vraag de aandacht van de minister voor de provinciale bestuursakkoorden
die worden opgezet. Degenen die met handhaving bezig zijn, in de bestuurlijke
kolom, bij politie en justitie en ook bij de AID, naar ik meen, proberen tot
een georkestreerde aanpak te komen, waarbij de achterlopers met prioriteit
worden gevolgd. Daarvoor vraag ik de aandacht van LNV.LTO laat ons weten dat over het gewijzigde voorstel nog steeds geen overleg
heeft plaatsgevonden. De minister zegt dat hij openstaat voor opmerkingen
van de sector en dat er in januari een gesprek op ambtelijk niveau is geweest.
Ik denk dat dit LTO niet voor ogen stond bij het zoeken van overleg. Overleg
is geen garantie voor het verwerven van meer vrienden, maar het aantal vijanden
leren verminderen lijkt mij ook een inzet waard. Investeren in het poldermodel
doet niets af aan de uiteindelijke bevoegdheid van de minister om besluiten
te nemen. Op dat punt bepleiten wij een wat ruimhartiger investeren in het
poldermodel!De heer Ter Veer (D66):Mevrouw de voorzitter! Voordat ik terzake kom, maak ik drie algemene opmerkingen.De eerste is gericht tot collega Oplaat, die nu onze echte collega is
geworden. Als je je maidenspeech hebt gehouden, hoor je er echt bij. Ik feliciteer
hem daarmee en wens hem een mooie loopbaan in de politiek. Ik denk dat hij
zal ervaren dat hij een heel zware taak op zich neemt. Als ik het goed begrijp,
gaat hij de landbouwportefeuille samen met de heer Geluk doen. In het Agrarisch
Dagblad van hedenmorgen lees ik dat het CDA op diezelfde portefeuille acht
Kamerleden inzet. Ik denk dat deze twee mensen daarmee een pittige, zware
taak op zich hebben genomen, dus ik wens hun extra sterkte.Nu wij voor het eerst dit jaar spreken over de varkenssector, denk ik
dat het op z'n plaats is om met opluchting vast te stellen dat Nederland officieel
weer vrij van varkenspest is verklaard. De sector als geheel en de Nederlandse
samenleving nemen daar met opluchting kennis van.Mijn derde algemene opmerking betreft het afscheidsinterview dat Dolf
Logeman heeft gegeven in Natuur en milieu, toen hij naar een andere loopbaan
overging. Daarin heeft hij gezegd dat er de afgelopen tien jaar nergens méér
aan het milieu is gewerkt dan in de landbouw, ik citeer de kop. Wat is het
toch fantastisch als iemand die weggaat zulke openhartige opmerkingen maakt,
waar de landbouwsector met buitengewoon veel instemming kennis van zal hebben
genomen.Dank van de zijde van D66 voor de snelheid waarmee het ministerie het
mogelijk heeft gemaakt dat wij het debat over het Varkensbesluit nu kunnen
voeren. Wij streven ernaar dat het Varkensbesluit tegelijk met de inwerkingtreding
van de wet officieel van kracht zal zijn.Wat doet een varkenshouder? Veeteeltkundig gezien is dat het volgende.
Je hebt voer en daar wil je varkensvlees van maken. Daarvoor heb je een varken
nodig. Je doet dat op basis van economische overwegingen. Aan drie condities
moet worden voldaan: welzijn, milieu en diergezondheid. Wij bespreken vandaag
de welzijnsaspecten, het sluitstuk van een intensieve discussie in de afgelopen
periode. D66 stemt in met het onderhavige wetsvoorstel.Ik wil nader ingaan op de wisselwerking van welzijn en diergezondheid.
Zij kunnen ook in conflict met elkaar komen. Het gaat over de vorming van
groepen van zeugen en mestvarkens. Wat de zeugen betreft, geeft onze fractie
er de voorkeur aan dat de eerste vier weken na het spenen zeugen nog individueel
gehuisvest mogen worden. Als een varkenshouder dat niet nodig acht en een
oplossing ziet voor de veeteeltkundige problemen, annex met het in elkaar
schuiven van groepen dragende zeugen, dan is dat prima. Het leren omgaan met
deze nieuwe techniek van verplichte groepshuisvesting wordt gediend met de
mogelijkheid dat de eerste maand na spenen zeugen nog individueel gehuisvest
mogen worden.Wat de biggen en de mestvarkens betreft, meent onze fractie dat het meest
geëigende moment om te komen tot de vorming van een stabiele groep de
overgang naar de mestfase van het gesloten bedrijf is. Veeteeltkundig gezien
en uit een oogpunt van dierwelzijn heeft het geen grote toegevoegde extra
waarde als je dat op een eerder tijdstip doet. Als de overgang naar de mestfase
uitloopt en biggen het gewicht van 25 kilo overschrijden – het zijn
geen biggen meer maar mestvarkentjes – moet de stabiele mestgroep zijn
gevormd.De fractie van D66 is het ermee eens dat wij meer mogen doen dan de EU-richtlijn
voorschrijft. Het gaat derhalve om de situatie van de EU-richtlijn plus. Ik
constateer met instemming dat de fractie van de PvdA het daarmee eens is.
Ik constateer tevens met instemming dat de fractie van de VVD het daarmee
eens is. De heer Oplaat meent dat gelet op de maatschappelijke wensen op dit
punt meer mag worden gedaan dan de richtlijn voorschrijft. De keuze en de
argumentatie klinken de fractie van D66 als muziek in de oren. Wie weet, hebben
wij dat op andere momenten nog eens nodig.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de vragen over de relatie tussen het
milieu en de groenelabelstal. Ook de fractie van D66 heeft met instemming
kennisgenomen van het besluit van de minister over de motie-Blauw.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! De heer Feenstra merkte op dat een slimme boer
op zijn toekomst voorbereid is. Net als voor de slimme meid die op haar toekomst
voorbereid moet zijn, is er beleid nodig om middelen te creëren waardoor
je je op die toekomst kunt voorbereiden. De heer Meijer pleitte voor een integraal
onderzoek. Dit is een steun omdat bij alle maatregelen die getroffen worden,
onderzoek nodig is naar de uitwerking in de praktijk. Ik meen dat bij zo'n
onderzoek het welzijn van de mensen – de slimme boer achter het varken –
betrokken moet worden. Daar is, toen het succes van de varkenssector ruw werd
verstoord door de varkenspest – die gelukkig nu verdwenen
is – onvoldoende aan gedacht.De minister kwam met het voorstel om de sector met 45% in te krimpen.
Ook het mestoverschot, 15 miljoen kilo fosfaat, moest voor het milieu teruggedrongen
worden. Tevens moesten er verbeteringen komen op het gebied van dierenwelzijn
en huisvesting. Er is sprake van stabiele groepen en groepshuisvesting, kortom,
de fokmethode moest aan het natuurlijke gedrag van varkens worden aangepast.Deze uitgangspunten steunt de SP. Na veel protesten werden de regelingen
echter wat versoepeld. Overigens vonden wij dat niet de juiste weg om aan
het ongenoegen van de mensen op die manier tegemoet te komen. De protesten
kwamen voort uit het feit dat veel mensen zich in hun bestaan bedreigd voelen.
En dat is ook zo. Er is volstrekt onvoldoende gedacht aan de mensen achter
het varken.De SP meent nog steeds dat er fors ingegrepen moet worden, maar wij menen
dat er tegelijkertijd meer maatregelen genomen moeten worden om met name gezinsbedrijven
te ontzien. Bij de gezinsbedrijven is namelijk de financiële rek veel
beperkter dan bij megabedrijven. Dit moet allemaal gebeuren zonder dat aan
de voorgestelde maatregelen gemorreld wordt. Dat zal veel meer geld kosten.
Dit zal echter veel rechtvaardiger zijn, niet alleen uit sociale overwegingen,
maar ook omdat de overheid in grote mate mede verantwoordelijk is voor de
ontstane situatie. De uit de hand gelopen schaalvergroting is in hoge mate
het gevolg van het overheidsbeleid.Met het Varkensbesluit gebeurt precies hetzelfde. De al vastgestelde regeling
voor verbetering van de welzijnsmaatregelen voor de varkens wordt gedeeltelijk
versoepeld. Daartegenover staan wat verdere aanscherpingen voor wat betreft
de te treffen maatregelen. Er is net gesproken over dichte vloeren, open vloeren,
enz. Ondanks de versoepeling zal dit de varkenshouders veel geld gaan kosten,
al kunnen sommige investeringen mogelijk uitgesteld worden. Van overheidswege
staat daar niets tegenover. Voor sommige varkenshouders is het ook niet noodzakelijk,
maar voor gezinsbedrijven wel. De heer Meijer noemde enige cijfers. Ik weet
niet waar hij ze vandaan haalt, maar er zouden 300 tot 900 bedrijven verdwijnen.De SP is niet voor versoepeling van het Varkensbesluit. De versoepeling
houdt in dat er niet aan de aangescherpte welzijnsregelingen hoeft te worden
voldaan tot en met 1999 als er bij het kopen van varkensrechten sprake is
van slechts compensatie van de doorgevoerde korting. Ik stel vast dat deze
versoepeling voor veel gezinsbedrijven wel eens niet veel meer hoeft te betekenen
dan tijd winnen om tot een bedrijfsbeëindiging te komen. Net als ons
standpunt bij de generieke korting menen wij dat er niet gesproken kan worden
van varkenshouders in het algemeen. Er zijn aanzienlijke verschillen in financiële
rek tussen de grote megabedrijven en de gezinsbedrijven. Het inkomen van gezinsbedrijven
staat onder grote druk, mede als gevolg van de korting. Daarom zou het beter
zijn om de gezinsbedrijven een financiële tegemoetkoming te geven voor
noodzakelijke investeringen. Het dierenwelzijn en de kwaliteit van het bestaan
op het platteland van de mensen moet dat waard zijn.De heer Oplaat (VVD):Hoe groot is in de belevenis van de heer Poppe een gezinsbedrijf?De heer Poppe (SP):Dat varieert zeer. Een gezinsbedrijf wordt gerund door een gezin en dat
is aan maten gebonden. Als een gezinsbedrijf aan de nieuwe regels moet voldoen,
zou de financiële rek daar wel eens beperkt kunnen zijn.De heer Oplaat (VVD):Hiermee kom ik niet veel verder, dus nogmaals, hoe groot is een gezinsbedrijf?
De heer Poppe zegt dat daar maten voor zijn. Wat zijn die maten? Die zijn
mij namelijk niet bekend. Als een vader en een zoon hetzelfde bedrijf runnen,
vormen zij een gezinsbedrijf. Dit geldt ook voor een man en een vrouw. Ik
wil graag weten wat de heer Poppe bedoelt, voordat wij ooit zijn idee misschien
steunen.De heer Poppe (SP):Ik denk dat u een vergissing maakt. Ik spreek niet over de grootte, het
aantal varkens dat gehouden wordt, maar over de financiële positie van
het bedrijf.De heer Oplaat (VVD):Met alle respect, maar de financiële positie van een bedrijf is wat
anders dan de grootte. U praat over een gezinsbedrijf, dus dan wil ik graag
weten hoe groot zo'n bedrijf is. Dat hangt toch niet af van de financiële
positie? Ik ken heel grote bedrijven die het financieel moeilijk hebben, maar
ook heel kleine die goud verdienen.De heer Poppe (SP):Het moet u duidelijk zijn dat ik het dus heb over de bedrijven die geen
goud verdienen en dat zijn er veel. De grootte kan oplopen tot enige duizenden
varkens en zelfs meer.De heer Oplaat (VVD):Het lijkt mij verstandig om een keer alleen met de heer Poppe te praten
over gezinsbedrijven en groottes.De heer Poppe (SP):De heer Oplaat zal het met mij eens zijn dat er met name bij de gezinsbedrijven
in de varkenssector problemen komen door maatregelen die terecht genomen moeten
worden. Het moet niet zo zijn dat die bedrijven moeten sluiten omdat die niet
voort kunnen. Men moet de varkensrechten verkopen die dan afgeroomd worden.
Daarmee wordt wel de vorming van megabedrijven, het opschalen, bevorderd.
En dat lijkt mij geen goede ontwikkeling. Immers, de schaalvergroting heeft
tot problemen geleid. Wij moeten dan ook voorkomen dat de huidige maatregelen
het opschalen stimuleert in die zin dat er weliswaar minder bedrijven komen,
maar dat die veel groter zijn.De minister spreekt altijd over "de sector", wat lekker anoniem is. Volgens
het Landbouw economisch instituut leeft eenderde van het aantal boeren onder
het bestaansminimum en heeft de helft een inkomen tussen ƒ 0 en ƒ
50.000. Volgens de onderzoekers is zo'n bescheiden inkomen te laag om de continuïteit
op termijn te garanderen. Dit betekent dat de helft van het aantal boeren
verdwijnt. Een Utrechts onderzoek wijst uit dat de gezondheidsklachten onder
boeren tien keer zo hoog zijn als in 1987. Van de 110.000 boerenbedrijven
legt jaarlijks 3% het loodje; dit is bijna het dubbele van tien jaar geleden.
Dit gaat overigens niet alleen over varkenshouders. Maar uit deze gegevens
blijkt wel dat het landbouwbeleid heeft gefaald als het gaat om de sociale
omstandigheden op het platteland. Het landbouwbeleid, gekenmerkt door specialisatie
 en schaalvergroting, kan wel succesvol genoemd worden, gezien
de zojuist genoemde feiten, maar het dreigt aan zijn eigen succes ten onder
te gaan.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ben het met de heer Poppe eens, als hij zegt dat veel landbouwers een
slechte inkomenspositie hebben en nogal in de knel zitten, gezien het feit
dat aan hen steeds meer eisen gesteld worden. Er moet van alles gebeuren,
maar zou het geen goede stap vooruit zijn als wij allemaal wat meer gingen
betalen voor het varkensvlees?De heer Poppe (SP):Ik kan er niet zo een, twee, drie op antwoorden dat dat de juiste oplossing
is. Als de overheid een beleid voert dat de inkomenspositie van de mensen
op het platteland beter garandeert dan nu, dan betalen wij daar met z'n allen
aan mee. Dan is het geld uit de algemene middelen, dat uit de belastingen
komt. In die zin weet ik niet wat de beste maatregel is. Je hebt immers ook
te maken met internationale concurrentie. Er komt dan weer goedkoper vlees
van buiten ons land binnen. Ik denk dat het het beste is uit de algemene middelen
de steun te geven die noodzakelijk is om slechte ontwikkelingen en verpaupering
van het platteland tegen te gaan. Dan betalen wij daar met z'n allen aan mee,
niet individueel, maar collectief via een min of meer progressief belastingstelsel.
Dat lijkt mij niet zo'n slechte oplossing.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind het toch gemakkelijk om altijd te zeggen dat het maar uit de algemene
middelen betaald moet worden. Dat doet de heer Poppe niet alleen bij dit dossier,
maar ook bij andere dossiers. Er zal ook iets in moeten zitten waardoor je
dit soort zaken niet alleen via de overheid of het belastingstelsel financiert.
Consumenten dragen hierin ook een verantwoordelijkheid. Zij moeten daarom
maar eens wat meer gaan betalen voor een goed stukje varkensvlees dat op een
verantwoorde manier geproduceerd is en waaraan iemand een fatsoenlijk inkomen
overhoudt.De heer Poppe (SP):Ik heb het antwoord eigenlijk al gegeven. Als je de zaak bij de consument
legt, kan het betekenen dat er een tweedeling in Nederland ontstaat tussen
de vleesetende mensen, in die zin dat de een het vlees nog wel kan betalen
en de ander niet meer. Ik denk daarom dat het niet de juiste weg is om de
prijs van het vlees te verhogen. De prijs die betaald moet worden, wordt bepaald
door de kosten die nodig zijn om het vlees te produceren, enz. Daarbij is
er nog de internationale concurrentie. Als er goedkoper vlees ingevoerd kan
worden, krijg je weer andere problemen. Daarom blijf ik erbij dat het een
goede zaak zou zijn als de rijksoverheid een beleid voert, bijvoorbeeld op
het terrein van het milieu, het dierenwelzijn en het welzijn van de mensen
die wonen en werken op het platteland, waarbij uit de algemene middelen gelden
beschikbaar worden gesteld. Dat gebeurt ook voor het onderwijs en voor de
steun aan onderzoek door bedrijven en de ontwikkeling van producten. Als het
uit de algemene middelen komt, betalen wij het ook, alleen niet via het stukje
vlees. Wij betalen dan naar inkomen, via de belastingen. Ik denk dat dit het
meest reële is. Mevrouw Vos kan erom lachen, maar dit is echt mijn opvatting
hierover.Voorzitter! Ik was gebleven bij het landbouwbeleid, dat gekenmerkt wordt
door specialisatie en schaalvergroting. Dit mag dan wel succesvol genoemd
worden, maar dreigt wel aan zijn eigen succes ten onder te gaan. Zowel de
generieke korting zonder compensatie als de eisen op het gebied van dierenwelzijn
zullen de grote bedrijven en de megabedrijven in de kaart spelen. De maatregelen
pakken nu eenmaal het hardst uit bij degenen met de minste reserves. Dat is
een ramp voor degenen die moeten wijken en voor de kwaliteit en de leefbaarheid
van het platteland.Gisteren heb ik via Radio 1 vernomen dat er een rapport is gekomen van
een commissie-De Zeeuw. Daarin wordt gepleit voor een beleid waarmee de boeren
zich meer kunnen richten op een voor mens, dier en milieu gezonde bedrijfsvoering,
zonder dat hun inkomen wordt aangetast. Ik heb de minister in reactie op uitspraken
van de heer De Zeeuw op Radio 1 horen zeggen dat hij daar wel achter staat,
omdat dit vooral ideeën zijn voor de nieuwe regering om in beleid om
te zetten. Dat is nu precies wat ik bedoelde. Voorzover ik het heb vernomen
via Radio 1, gaat het rapport-De Zeeuw uit van optimalisering in plaats van
er maximaal uithalen wat erin zit. Optimalisering betekent dan in samenhang
met wat de natuur, de mens en het dier in de omgeving kunnen hebben. Het betekent
niet alleen maar eruit halen wat erin zit. Dat is natuurlijk een goede zaak.Als dit het beleid is dat de nieuwe regering zal moeten gaan voeren, vind
ik dat zuur. Er kan niet bepaald worden gezegd dat bij de herstructurering
van de varkenshouderij en, in samenhang daarmee, deze wijziging van het Varkensbesluit
goed is nagedacht over of gewerkt aan de combinatie van milieu, welzijn der
dieren en welzijn van de mens achter die dieren. Daarom wil ik de minister,
nu het nog kan, vragen of hij achteraf misschien kritiek heeft op het beleid
dat hij zelf tot nu toe gevoerd heeft met betrekking tot de behandeling van
de mensen, met name van de gezinsbedrijven die achter de varkens staan. In
dat beleid zitten immers grote gaten. Welk advies zou de minister nu aan zichzelf
of aan zijn opvolger meegeven over de samenhang der dingen op het platteland
en dat met betrekking tot de kwaliteit van het platteland en het leven daarop
van de mensen, het dierenwelzijn en de kwaliteit van het milieu?De heer Oplaat (VVD):Voorzitter! Aan de orde is de inwerkingtreding van het Varkensbesluit.
Mij is het uit prachtige, filosofische en ruimdenkende betoog van de heer
Poppe niet duidelijk geworden hoe hij nu over het onderwerp denkt dat aan
de orde is.De heer Poppe (SP):Dan had u toch beter moeten luisteren! Ik heb duidelijk gemaakt dat wij
niets willen afdoen aan de voorgestelde maatregelen. Wat ik hier sta te doen,
is de aandacht vragen voor de sociale en maatschappelijke positie van de mensen
die hiermee te maken hebben, met name van die mensen die dreigen door deze
maatregelen geen toekomst meer op te kunnen bouwen, hoe slim ze ook zijn.
Dus het bijzondere van mijn bijdrage is hier dat ik het niet zozeer direct
heb over de varkens en hun welzijn, maar in combinatie daarmee over het welzijn
van de mensen en de kwaliteit van het platteland.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik ben blij dat de heer Poppe ook in twee zinnen
kan aangeven waar het om gaat!De heer Poppe (SP):Fijn dat u het nu begrepen heeft!De heer Stellingwerf (RPF):Mevrouw de voorzitter! Ik mag deze bijdrage mede namens de fractie van
het GPV uitspreken.In hoog tempo zijn het verslag en de nota naar aanleiding van het verslag
verschenen en nu is de plenaire afronding van het Varkensbesluit aan de orde.
Hoewel bij het besluit nadrukkelijk sprake is van een relatie met de herstructureringswet
en onze fracties destijds uit overtuiging tegen die wet hebben gestemd, achten
zij een beoordeling van het voorliggende besluit wel degelijk mogelijk, zij
het dat over die relatie zeker wel een aantal vragen is te stellen. Overigens
vragen wij ons af of het verzoek om een plenaire behandeling, waarom door
30 leden van de CDA-fractie is verzocht, wel gegrond had moeten worden op
artikel 127 van het Reglement van orde. Daarin is sprake van de procedure
hoe te handelen bij verdragen. Wij nemen aan dat bedoeld was de procedure
op grond van artikel 110 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.Voorzitter! Over het doel van het besluit, namelijk het vergroten van
het welzijn van varkens, bestaat geen verschil van mening. Wie wil nu geen
verbetering van het welzijn van dieren? Wel leven er twijfels over de integraliteit
van de voorstellen, over de sociaal-economische consequenties en daarmee over
de gevolgen voor het plattelandsbeleid. Onze fracties zetten vraagtekens bij
enkele vooronderstellingen, waarvan de regering blijkbaar uitgaat.Wij kunnen de redenering van de regering op zichzelf volgen, waar zij
betoogt dat zij verbeteringen op het gebied van welzijn niet afhankelijk kan
en wil maken van op zichzelf goede initiatieven binnen de sector. Het gevaar
van vrijblijvendheid en van een sector op twee snelheden wordt dan te groot.
Als je ergens van overtuigd bent, is vrijblijvendheid een slechte keuze. Het
is echter de vraag of de regering de juiste conclusies verbindt aan haar overtuiging
en of ze de sociaal-economische gevolgen van het door haar voorgestane beleid
wel juist inschat en of het ook niet een eis van rechtvaardigheid ten opzichte
van de sector is om daarmee meer rekening te houden. Voor de door de sector
en sommige fracties geuite vrees dat aanvullende eisen, waartoe een lidstaat
op zichzelf gerechtigd is, tot ongelijke en dus oneerlijke concurrentieverhoudingen
zullen leiden, zegt de regering niet bang te zijn. De consumenten dan wel
een aantal supermarktketens willen het en dus lijkt de tijd rijp om spijkers
met koppen te slaan. Maar hoe waardevol die reacties uit de markt ook zijn,
die redenering zegt op zichzelf weinig tot niets over de bedrijfseconomische
haalbaarheid van aan te scherpen eisen, zeker niet wanneer een aantal andere
landen zich beperkt tot de basiseisen die door de EU worden gesteld. We weten
allemaal dat veel liefde voor het landbouwhuishouddier en de roep om verderstrekkende
welzijnsregels bij diezelfde consument en diezelfde supermarktbranche wel
via de portemonnee gaat. Boeren zullen aan meer eisen moeten voldoen, maar
zullen er waarschijnlijk weinig tot niets in de prijsvorming van terugzien.
Ook zal nog moeten blijken dat het op grond van de hogere eisen geproduceerde
vlees ook daadwerkelijk wordt afgezet. Er is een reële dreiging dat er
een forse weglek zal plaatsvinden naar de landen die zich slechts zullen baseren
op de EU-basiseisen. Die dreiging klemt temeer wanneer wij beseffen dat ten
gevolge van de herstructureringswet boeren dit jaar reeds 10% van hun varkensstapel
moeten inleveren. De bedrijfseconomische spoeling was met name voor gezinsbedrijven
al dun, maar wordt zo wel heel dun. De fracties van de RPF en het GPV vinden
dat deze problemen niet mogen worden gebagatelliseerd. Dat het hier om reële
problemen gaat, blijkt ook wel uit de op grond van de herstructureringswet
verwachte terugloop in het aantal bedrijven.Het LEI en het CPB hebben berekend dat het herstructureringsbeleid inclusief
de nu voorziene welzijnsmaatregelen zal leiden tot een forse afname van zowel
het aantal gespecialiseerde als het aantal gemengde bedrijven. Het aantal
bedrijven zal met zo'n derde deel teruglopen. Beide instituten berekenden
ook dat de terugloop binnen het autonome scenario en de terugloop binnen het
herstructureringsscenario niet zoveel zullen verschillen. Alleen bij de gemengde
bedrijven zouden zo'n 900 bedrijven meer de poorten moeten sluiten. Dat zijn
natuurlijk enorme klappen met enorme sociale en maatschappelijke consequenties.
Die consequenties accepteren wij wellicht bij de kleinschalige bedrijvigheid
in de landbouw gemakkelijker dan bij grote, veel werkgelegenheid biedende
industrieën. Het zou in het licht van de huidige discussie overigens
nuttig zijn geweest wanneer in het onderzoek de effecten van de herstructureringswet
zouden zijn losgekoppeld van de gevolgen van de verhoogde welzijnseisen.De fracties van de RPF en het GPV willen niet betwisten dat een lidstaat
binnen de EU zelfstandig tot het oordeel kan komen dat op sommige terreinen
verdergaande eisen dienen te worden gesteld. Sterker, een dergelijke vorm
van nationale beleidsvrijheid juichen wij juist toe. Echter, wij moeten die
zwaardere eisen niet stellen met voorbijgaan aan dan wel het bagatelliseren
van de sociaal-economische consequenties. De Nederlandse regering doet dat
ook niet wanneer het bijvoorbeeld gaat om de gevolgen van het klimaatbeleid
voor de Nederlandse economie of om de gevolgen die voortvloeien uit het verdrag
van Kyoto. Minister De Boer doet, wat je er ook van mag vinden, verwoede pogingen
om de economische gevolgen daarvan te minimaliseren. Wij roepen deze minister
op om het Nederlandse pakket aan welzijnseisen tot inzet van de Europese discussie
te maken. Ik sluit mij op dit punt aan bij de heer Feenstra. Op die manier
kan het concurrentienadeel op een positieve manier worden weggewerkt. Het
is nog niet duidelijk in hoeverre en op welke termijn die inzet haalbaar is.
Wij vinden het for the time being billijk dat zodra verdergaande eisen worden
gesteld dan de EU-basiseisen, de sector voor het meer gevraagde wordt gecompenseerd.
Nogmaals, wij erkennen en bepleiten een eigen beleidsvrijheid van de verschillende
EU-lidstaten. Maar die vrijheid mag niet over de rug van de sector worden
vormgegeven. Dat is een te vrijblijvende weg.De minister zet in de nota naar aanleiding van het verslag nog eens uiteen dat Nederland de extra eisen mag stellen en dat die geen
belemmeringen zullen opleveren voor andere landen om varkensvlees naar Nederland
te exporteren. Daar zit voor ons gevoel precies de zwakte in de redenering
en de huidige voorstellen. Andere exporterende landen zullen zich nadrukkelijk
op de Nederlandse markt en op de huidige Nederlandse exportmarkten laten gelden.
De regering verwijst naar het voorbeeld van Zweden, waar groepshuisvesting
en het gebruik van stro reeds verplicht zijn. Het is logisch en goed om andere
voorbeelden in acht te nemen, maar de vraag is wel of deze vergelijking adequaat
is. Relevant is namelijk de vraag of Zweden in betekenende mate een exporteur
van varkensvlees was en is. Heeft de Zweedse overheid ook de bedrijven ondersteund
om de gememoreerde omslag te maken?De verwijzing door de regering naar de biologische varkenshouderij en
de scharrelhouderij – inhoudende dat er nog verdergaande eisen worden
gesteld – achten de fracties van de RPF en het GPV niet erg steekhoudend.
Het betreft twee zeer specifieke marktsegmenten waarbij de aanvullende eisen
ook in de prijsvorming tot uitdrukking zullen komen. Ook buitenlands biologisch
of scharrelvlees zal aan bepaalde eisen moeten voldoen. Echter, varkensvlees
dat voldoet aan enkele extra welzijnseisen, zoals gesteld in het besluit,
zal als een vorm van standaardvarkensvlees in de winkels verschijnen en niet
kunnen concurreren met de landen waar de extra eisen nog niet gelden. Ik pleit
er nogmaals voor het Nederlandse pakket tot inzet van de Europese discussie
te maken.Voorzitter! Wij kunnen ons op zichzelf wel iets voorstellen bij de redenering
van de minister, dat het EU-beleid op verschillende punten wellicht aanscherping
behoeft en dat aanpassing nu straks een voorsprong op kan leveren. Hij zegt
nadrukkelijk: op kán leveren. Elders zegt de minister dat met de voorgestelde
maatregelen de continuïteitsperspectieven zullen verbeteren. Wellicht
zou je dat nog kunnen zeggen met betrekking tot de sector als geheel, maar
voor het individuele bedrijf lijkt het tegendeel waar te zijn. Kun je in die
situatie nog wel spreken van een voorsprong? Het kan ook zijn dat heel veel
bedrijven de voorsprong die zij wellicht tijdelijk hebben, straks niet meer
hebben en dat zij dan alles niet meer kunnen navertellen. Op die manier komt
een voorsprong bedrijfseconomisch gezien in zijn tegendeel te verkeren. De
voorsprong wordt dan achterstand. Wij vinden dat ook hier niet gegokt mag
worden. Hier zou voor aanvullende eisen ondersteuning moeten worden gegeven,
wellicht tijdelijk of eenmalig, maar toch. Ik wil de minister vragen of er
hiertoe mogelijkheden zijn en, als die er zijn, of de minister bereid is op
dat punt het nodige te doen.Voorzitter! De minister wijst erop dat hij pleidooien voor verdergaande
aanpassingen tijdens de behandeling van de herstructureringswet in de Tweede
Kamer heeft ontraden. Dat moge waar zijn, maar feit is ook dat de toenmalige
woordvoerder van de PvdA, de heer Huys, direct na de behandeling in de Tweede
Kamer heeft erkend dat de herstructureringswet voor de sector onrechtvaardig
uitpakt en dat bij nader inzien aanpassingen toch wel gewenst zouden zijn.
Aangezien de heer Huys, voorzover wij hebben kunnen waarnemen, nooit een blad
voor de mond neemt, meende hij oprecht wat hij zei. Wellicht is er vandaag
voor de PvdA-fractie sprake van een herkansing wanneer het erom gaat een rechtvaardiger
beleid in de steigers te zetten.De minister verdedigt zijn lijn om niet meer uitzonderingen te accepteren
met te zeggen dat bedrijven die versneld zouden voldoen aan de strengere welzijnseisen
"niet bijdragen tot vermindering van het landelijk niet verplaatsbare mestoverschot".
Dat is natuurlijk juist, maar datzelfde gold en geldt dan ook voor de scharrelhouderij
en de biologische houderij. Wij proeven hier inconsistentie in de redenering.Op een vraag van onder andere de RPF en het GPV naar de integraliteit
van de afweging, namelijk of voldoende en evenwichtig aandacht is besteed
aan aspecten als milieu, dierenwelzijn diergezondheid en in relatie daarmee
aan de bedrijfseconomische situatie, antwoordt de minister dat de laatste
jaren aan de economische aspecten veel aandacht is besteed en dat met de huidige
maatregelen de balans weer enigszins wordt hersteld. Ik vind dat een merkwaardige
redenering. Het is toch niet zo dat wij nu eens aan dit aandacht besteden
en dan weer aan dat. De effecten van een maatregel zullen altijd integraal
moeten worden beoordeeld.Voorzitter! Ook over de concrete maatregelen kunnen vragen worden gesteld.
De minister stelt dat op alle punten nog nader praktijkonderzoek dient plaats
te vinden om de huisvestingssystemen verder te kunnen optimaliseren. Tegelijkertijd
kunnen de maatregelen al wel verantwoord worden ingevoerd, wordt gesteld.
Ook de Raad voor de dierenaangelegenheden wijst erop dat verhoging van het
dichte deel van het vloeroppervlak niet onomstreden is. Men stelt zelfs dat
al het verrichte onderzoek erop wijst dat handhaving van de huidige 40% in
de meeste gevallen waarschijnlijk het optimale is. Verder maakt de minister
gewag van onderzoek naar de samenhang tussen vloeroppervlak, vervuiling, emissies
en stalklimaat. Het lijkt ons zeer terecht dat men hiernaar onderzoek blijft
verrichten. Echter, hoe verantwoord is het dan nu reeds bepaalde eisen te
gaan stellen, zo vragen wij ons af.Ten aanzien van de vorming van stabiele groepen houdt volgens de minister
de boer nog voldoende flexibiliteit om, wanneer hij dat nodig acht, varkens
uit een groep te halen. Uiteindelijk heeft toch de boer het beste zicht op
het individuele varken en hij weet welke maatregel met het oog op dierenwelzijn
de beste is.Ten slotte wil ik vragen of het door de sector gevraagde, namelijk om
één keer nieuwe groepen te vormen bij het opleggen voor de mestfase,
door de EU-regels onmogelijk wordt gemaakt of dat er sprake is van interpretatieruimte
in die regelgeving. Anderen hebben op dit punt al nadrukkelijk vragen gesteld.
Als er al niet Kamerbrede overeenstemming bestaat voor het werken in deze
richting, dan is toch wel een ruime meerderheid van de Kamer daarvoor. Ook
hier lijken de deskundigen elkaar tegen te spreken als het gaat om de mate
van welzijnsaantasting bij het dier wanneer dat eenmalig in een nieuw te formeren
groep zou worden gezet. Ik sluit mij aan bij de vragen die door de heren Meijer
en Ter Veer op dit punt zijn gesteld.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil beginnen met een felicitatie aan de heer Oplaat. Ik
ben blij om zijn geluid ook hier te kunnen horen. Uit de wijze
waarop hij zijn verhaal hier gebracht heeft, spreekt duidelijk een offensieve
visie op de toekomst van de varkenshouderij. Kwaliteit is daar een heel belangrijk
onderdeel van. Volgens mij is dat een belangrijke lijn die de Kamer en de
sector zelf overigens ook inzetten.De varkenspest is gelukkig achter de rug. De varkenssector is een andere
weg aan het inslaan en dat is belangrijk. Wij hebben al van alles besproken
over dierziekten en dat blijven wij doen. Dat geldt ook voor het mestprobleem.
Ook dierenwelzijn is een belangrijk onderdeel van het hele proces van verandering.
Voor velen is duidelijk dat wij, wil deze sector een toekomst hebben, dan
die kant op moeten. Het gaat inderdaad om kwaliteit, milieu en dierenwelzijn.
De consumenten vragen hier steeds meer om. Een sector die straks nog in de
markt wil staan, zal dat product dan ook moeten kunnen leveren. Wat dat betreft
zijn ook de ontwikkelingen op het gebied van etikettering en certificering
van groot belang. Voor mijn fractie is het ook van belang dat er uiteindelijk
een betere prijs voor een beter product betaald wordt. Ik denk dat wij onszelf
voor de gek houden als wij veronderstellen dat wij voor minder iets beters
in de markt kunnen zetten. Een goed inkomen van de boer zou moeten samengaan
met een goed welzijn voor de dieren en een goed milieueffect. De consument
zou daar ook een bijdrage aan moeten leveren. Overigens is de verandering
in de hele kolom van belang. Er wordt dan ook veel gesproken over "van zaad
naar karbonaad". Kan de minister ons iets meer zicht geven op de stand van
zaken bij die omschakeling? Wij weten dat er in de primaire sector van alles
aan het gebeuren is. Hoe staat het echter in de verwerkende sector? Is er
sprake van een omvorming, in die zin dat de massale export van biggen afgestopt
gaat worden en dat er meer tot verwerking in het land zelf gekomen wordt?De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Mevrouw Vos meldde net dat wij niet voor een dubbeltje op
de eerste rang kunnen zitten en dat de consumenten hier dus ook aan zullen
moeten bijdragen. Ik ben dit van harte met haar eens. Ik meen dat ik dit net
ook duidelijk heb gemaakt. Hoe wordt hier echter vorm aan gegeven? Wij kunnen
dit namelijk wel zeggen, maar per saldo lijkt de consument toch het goedkoopste
vlees dat in de winkels ligt te kopen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er is een aantal dingen mogelijk. Het is in ieder geval een kwestie van
organisatie. Volgens mij is het van groot belang dat de overheid en de sector
zelf een zeer actief beleid voeren om te gaan werken met kwaliteitscertificaten.
De consument moet hier bewust van gemaakt worden en erop gewezen worden dat
er een beter product ligt, hetgeen te zien is aan het certificaat. Vervolgens
moet duidelijk gemaakt worden dat dit de reden is waarom men er iets meer
voor moet betalen. Dat is volgens mij een belangrijke zet. Toen de herstructureringswet
besproken werd, heb ik ook al gezegd dat ik het terecht zou vinden dat iedereen
in Nederland een vorm van heffing hiervoor gaat betalen. Met dat geld zou
de sector zelf gesteund kunnen worden bij dit omschakelingsproces. Het lijkt
mij nog steeds een goede zaak dat de overheid op die manier een bijdrage vraagt
van de consument om die omvorming op een fatsoenlijke manier te laten plaatsvinden.De heer Stellingwerf (RPF):Is het binnen het kader van de EU-regelgeving haalbaar dat wij dat in
Nederland doen?Mevrouw Vos (GroenLinks):Wat mijn fractie betreft, is het niet uitgesloten dat dit haalbaar is.
Volgens mij kun je niet zeggen dat het onmogelijk is om dat in het kader van
Europa te realiseren. Dat moet kunnen.De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Wordt die heffing dan ook gelegd op producten die
Nederland binnenkomen uit het buitenland, of geldt die alleen voor de Nederlandse
productie?Mevrouw Vos (GroenLinks):Volgens mij is het het meest reëel om die heffing te leggen op alle
producten die in de winkel verkocht worden. En dan kom je inderdaad op het
vraagstuk dat de heer Stellingwerf heeft aangeroerd. Je moet dus bekijken
hoe dit zit in het kader van de Europese regelgeving. Het is echter het meest
reëel om op al die producten een dergelijke heffing te leggen.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik had het zojuist over de algemene middelen. Naar
ik altijd heb begrepen, komen die voort uit een heffing. Die heffing noemen
wij belasting. Dat betekent dat het qua administratieve organisatie goedkoper
is om dit via de belastingenVos op te lossen dan om allerlei
heffingen toe te passen om de oplossing van de diverse problemen in de samenleving
te financieren. Dat lijkt mij ook qua organisatie goed, buiten de vraag wat
wij doen met vlees dat goedkoper Nederland binnenkomt. Gaan de grenzen daar
dan weer voor dicht? Of wordt er bij binnenkomst een heffing opgelegd? Waarom
wordt niet mijn voorstel gevolgd om deze problemen, de verbetering van het
welzijn van dieren en de kwaliteit van het milieu, te zien als een algemeen
maatschappelijk belang dat algemeen maatschappelijk gesteund moet worden?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ben het volstrekt met u eens dat het een algemeen maatschappelijk belang
is, maar als wij de weg opgaan dat wij het verantwoord produceren van producten
gaan financieren via belastingheffingen, gaan wij absoluut de verkeerde kant
op. Als wij naar een systeem toe willen waarin dieren op een goede manier
gehouden worden en de landbouw een goede boterham kan verdienen, hoort daarbij
dat de consument die zo'n product eet, daar via een goede prijs voor zo'n
product aan meebetaalt. Het kan niet zo zijn dat voortdurend wordt gezegd
dat de overheid dat via de belastingen moet betalen. Daarmee zullen wij dit
probleem niet oplossen.De heer Poppe (SP):Dit klinkt al heel anders dan wat u zojuist zei. Wij zijn het nu ook wel
met elkaar eens. Een aantal van de kosten zal in de prijs terechtkomen. Dat
is normaal in een vrijemarkteconomie zoals wij die nu kennen. Dat is niet
zo bijzonder. Er zijn in dit geval echter extra dingen nodig, om wat slecht
gegaan is voor het platteland en wat uit de hand is gelopen, zoals de schaalvergroting,
en de maatschappelijke en milieugevolgen daarvan, weer te verbeteren. Dat
is algemeen belang en ik denk dat je daarvoor – dat is niet gek, want
dat gebeurt ook bij bedrijven – met een zekere regeling komt om te voorkomen
dat ondernemers onnodig uit moeten stappen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Natuurlijk moet er geld bij. Dat is duidelijk. Dat geld is ook op tafel
gelegd door de overheid in het kader van de herstructurering. Wat mijn fractie
betreft, zou er ook meer geld op tafel moeten komen, maar het kan niet zo
zijn dat alles met gelden van de overheid wordt gedaan. Wij moeten uiteindelijk
naar een situatie dat voor een fatsoenlijk product een fatsoenlijke prijs
wordt betaald. Ik vind dat op dit moment te weinig wordt betaald voor hetgeen
de landbouw ons levert.De heer Feenstra (PvdA):Gaan wij nu het goede niet de vijand maken van het kwade? U bepleit een
karbonadetaks. Er ligt nu echter een certificeringssysteem voor. Dat biedt
de boer de mogelijkheid om te zeggen: wat ik geleverd heb, heeft kwaliteit,
want er zit een stempeltje op. Dat biedt voor de consument de mogelijkheid
om te zeggen: als ik kwaliteit wil, zoek ik dat stempeltje op en dan betaal
ik er ook wat meer voor. Is dat niet een veel beter systeem dan nu een karbonadetaks
voor zowel binnenlands geproduceerd als geïmporteerd vlees?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik zou zeggen: laten wij het beide doen. Ik ben het volstrekt met u eens
dat wij toe moeten naar een systeem van certificering, waarbij je wat extra
betaalt voor een betere kwaliteit. Ik vind het echter heel reëel om in
deze situatie, waarin wij te maken hebben met een gigantische omvorming in
die sector, als aanvulling daarop een karbonadetaks te hanteren. Daar heb
ik eerder al voor gepleit in deze Kamer.De heer Meijer (CDA):Is mevrouw Vos dan ook bereid om echt flankerend beleid in te zetten?
Dat betekent dat er meer geld moet worden vrijgemaakt om daaraan tegemoet
te komen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind inderdaad dat er meer geld vrijgemaakt moet worden om die omvorming
op een goede manier vorm te geven. Daarvan zou een deel van de overheid moeten
komen, maar ook de consument zou daar een bijdrage aan moeten leveren. Maar
volgens mij ligt dit een beetje ver van de discussie van vandaag af.De heer Poppe (SP):De consument, dat zijn wij allemaal. Ook de varkenshouder is consument.
Wij moeten echter niet naar een situatie dat de houten ham weer op tafel komt,
omdat een groep mensen die prijs niet meer kan opbrengen. Dat zou een tweedeling
teweegbrengen onder de vleesetende mens. Dat is niet goed. Ik weet niet hoe
u een heffing op vlees wilt organiseren. Heeft u erover nagedacht welke maatschappelijke
gevolgen dat zou kunnen hebben? Ik denk dat een algemene steun in een sector,
als het gaat om noodzakelijke verbeteringen, sneller een oplossing kan bieden.
Bovendien hebben de mensen, als straks die certificering er komt, de keuze
om beter gefokt of verkregen vlees te kopen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Volgens mij wordt het nu een herhaling van zetten. Ik ben het met de heer
Poppe eens dat het sociaal minimum omhoog moet. Er moet nogal wat gebeuren
aan de inkomenspositie van mensen die knel zitten. Dat moet er echter niet
toe leiden dat wij geen reële prijzen voor de producten mogen vragen.
In het huidige systeem worden boeren bijna gedwongen om dieren tekort te doen,
om aan het milieu schade toe te brengen, omdat er geen goede prijs voor het
product betaald wordt. Wij moeten bereid zijn om fatsoenlijke prijzen voor
voedsel op tafel te leggen. Nu betalen wij voor sommige producten soms minder
dan twintig of dertig jaar geleden. Alles in deze samenleving wordt duurder,
behalve het voedsel. Daar moeten wij iets aan doen. Aan de andere kant zie
ik met de heer Poppe het sociale probleem en ik ben het met hem eens dat daarvoor
ook een oplossing gevonden moet worden.De heer Oplaat (VVD):Is mevrouw Vos het met mij eens dat haar opmerkingen indruisen tegen de
liberalisering van de wereldmarkt. Terwijl wij nu juist af willen van prijsondersteuning
en een vrijere markt voorstaan, zouden wij een heffing moeten bepleiten. Daar
ben ik het niet mee eens. Het woord "heffing" ligt bij mij trouwens toch niet
zo lekker.Mevrouw Vos (GroenLinks):Misschien is het de heer Oplaat bekend dat mijn fractie nogal wat vraagtekens
zet bij het proces van liberalisering. Wij vragen ons af of wij deze weg wel
op willen, omdat wij vrezen dat dan het milieu het loodje legt, dat boeren
het loodje leggen en dat mensen met een lager inkomen het loodje leggen. Dus
mijn fractie voert voortdurend een pleidooi om randvoorwaarden
te stellen aan die marktvorming. Het voorstel dat ik zojuist deed, past binnen
mijn kritiek op dat systeem.De heer Oplaat (VVD):Dat lijkt mij vechten tegen de bierkaai. Denkt u dat ze in Washington
onder de indruk zullen zijn van een karbonadetaks bij de WTO-onderhandelingen?Mevrouw Vos (GroenLinks):Daar zijn ze ook niet onder de indruk van de gevechten die hier geleverd
worden, ook door onze landbouwminister, om een fatsoenlijke prijs af te spreken
met inkomensondersteuning. U doet nu net alsof ik een wereldvreemd pleidooi
sta te houden, maar volgens mij is uw partij voortdurend in de weer om deze
minister voor onze boeren te laten knokken in Brussel. Dus in die zin liggen
onze standpunten niet zo ver uit elkaar.De heer Oplaat (VVD):En het leukste daarvan is dat hij dat ook verdomd goed doet!Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ga over naar het Varkensbesluit. Mijn fractie vindt dat
hiermee een belangrijke eerste stap is gezet. Het is van groot belang dat
het snel wordt ingevoerd tezamen met de invoering van de Wet herstructurering
varkenshouderij. Ik heb er waardering voor dat er in deze zin tempo wordt
gemaakt. Mijn fractie heeft echter een aantal kritische kanttekeningen op
dit punt.Met de vergroting van het vloeroppervlak is een goede stap vooruit gezet.
Dat mag echter niet het eindplaatje zijn, omdat er meer oppervlak voor nodig
zal zijn om te voldoen aan welzijnseisen voor dieren. Heeft de minister dat
ook voor ogen? Is voor hem helder dat dit niet het eindstadium mag zijn? Welke
stappen denkt hij in dit kader te nemen? De minister spreekt van mogelijke
praktijkproblemen die nu lijken op te treden bij die oppervlaktevergroting.
Het is natuurlijk van belang om daar goed onderzoek naar te doen. Er moet
bijvoorbeeld onderzocht worden welke hoksystemen er zijn. Ik wijs er nogmaals
op dat, willen wij op een goede manier tegemoetkomen aan de welzijnseisen
voor dieren, het oppervlak nog verder vergroot zal moeten worden.De minister ziet weinig in het verplicht stellen van de uitloopruimte
naar buiten voor dieren. Ik pleit ervoor om de verplichting daartoe als mogelijkheid
mee te nemen bij nader onderzoek en bij een volgende verbetering. Mijn fractie
meent dat de uitloopruimte naar buiten wel van belang is als het gaat om het
welzijn van dieren.Door verschillende sprekers is de problematiek aan de orde gesteld van
de spanning die bestaat tussen het welzijn van dieren en de ammoniakproblematiek.
Daarbij spelen ook zaken als hokbevuiling een rol. Volgens mij bestaan die
problemen inderdaad, maar is het toch goed dat vandaag wordt gekozen voor
vergroting van de oppervlakte voor de dieren. Daarnaast is het van belang
dat er onderzoek plaatsvindt naar verbetering van de huisvestingssystemen
en de combinatie van deze zaken. Wat gebeurt er concreet op dat punt? Wanneer
hebben wij zicht op meer ideeën en meer nieuwe systemen als het gaat
om de combinatie van deze zaken?Is voor het spenen wetenschappelijk gezien drie weken niet erg aan de
krappe kant? Moet dat niet bijvoorbeeld zes weken zijn? Moet de vorming van
de stabiele groepen ook niet meer naar achteren worden geschoven dan de minister
voorstelt?De minister wil het gebruik van stro niet verplicht stellen, maar doet
daar wel onderzoek naar. Is het niet van belang dat het gebruik van stro in
ieder geval wordt gestimuleerd door gerichte voorlichting en door financiële
ondersteuning? Heeft de minister daar al plannen voor? Op welke termijn denkt
hij dat er wel sprake zal kunnen zijn van de verplichting om stro te gebruiken
in de huisvesting?Hoe denkt de minister de omvorming naar een meer duurzame varkenshouderij
te versnellen? Heeft hij voorts zicht op eventuele subsidieregelingen en andere
ondersteuningsmaatregelen? Net als de fractie van de heer Poppe voelt mijn
fractie daar ook voor.Er is een breed ondersteunde motie aangenomen om de scharrelhouderij extra
te stimuleren, waarvoor als doel is gesteld 470.000 scharrelvarkens binnen
een bepaalde termijn. Heeft de minister al zicht op uitvoering van deze motie?
Zal hij terzake de Kamer binnenkort een plan voorleggen?Kan de minister ons ten slotte zicht geven op de wijze waarop hij de naleving
van de nieuwe regels met betrekking tot het dierenwelzijn in het kader van
het nieuwe Varkensbesluit denkt te bevorderen?De (algemene) beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.15 uur tot 13.00 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De inkomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-5950-5966.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl