Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet werk en bijstand in verband met het verstrekken van een uitkering aan mantelzorgers (31317)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 7750-7767

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 106, pagina 7750-7767

02-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31317Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Fritsma aan de staatssecretaris van Justitie over het bericht 'Asielexplosie na pardon' (mondelinge vragenuur)Pagina 7718-7722
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet werk en bijstand in verband met het verstrekken van een uitkering aan mantelzorgers (31317)Pagina 7750-7767
Vragen van het lid Griffith aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het buiten functie stellen van de korpschef en de vertrouwensbreuk binnen het politiekorps Zeeland (mondelinge vragenuur)Pagina 7712-7714
Het afscheid van de leden Van Gennip, Roland Kortenhorst en DuyvendakPagina 7722-7725
Vragen van het lid Van Bommel aan de minister van Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken over de uitspraken van beide ministers over de defensiebegroting (mondelinge vragenuur)Pagina 7714-7718
Presentie (dinsdag 2 september 2008)Pagina 7709-7709
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 2 september 2008)Pagina 7725-7727
Vragen van het lid Vendrik aan de minister van Financiën over de deelname van pensioenfondsen in opkoopfondsen (mondelinge vragenuur)Pagina 7709-7711
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 2 september 2008)Pagina 7767-7780
Noot: bijlage 1. Verslag van de commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven inzake mevrouw J.C.M. SapPagina 7781-7781
Het spoeddebat over de totstandkoming van een steunverklaring aan het weekblad Bluf!Pagina 7727-7750

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 95 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet werk en bijstand in verband
met het verstrekken van een uitkering aan mantelzorgers (31317).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Met instemming van de woordvoerders zal de heer Van der Vlies het debat
openen. Daarna spreekt mevrouw Sap. Na haar bijdrage, haar maidenspeech, schors
ik de vergadering zodat wij en haar gasten haar kunnen feliciteren.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Mantelzorgers zijn goud waard. Iedereen die weet hoe er in
de praktijk door naasten met veel liefde en inspanning wordt gezorgd voor
bijvoorbeeld een hulpbehoevende oudere of iemand met een handicap, moet en
zal dat erkennen. Eenzelfde verhaal kan overigens worden gehouden over vrijwilligers.Met deze gedachte in het achterhoofd en vanuit het principe van de christelijke
barmhartigheid is het voor de SGP-fractie duidelijk dat mantelzorgers veel
goed werk verzetten dat waardering verdient. Tot voor kort is die aandacht
voor mantelzorgers er eigenlijk niet echt geweest. Klaarstaan en er zijn voor
de ander gebeurt uit liefde, met passie en gedrevenheid. Juist omdat die zorg
en aandacht voor elkaar zo ontzettend belangrijk zijn voor de samenleving
als geheel, heeft mijn fractie vier jaar geleden het initiatief genomen om
door middel van een motie te komen tot een waarderingsregeling voor mantelzorgers.
Die motie kreeg toen steun. Later is dit voorstel omgezet in een amendement.Het gaat om een mantelzorgcompliment in geld uitgedrukt. De onschatbare
waarde van mantelzorgers is uiteraard in geld noch tijd uit te drukken. Dat
hoeft ook niet. Veel mantelzorgers zitten er ook niet op te wachten om enorm
in het zonnetje te worden gezet. Waarom dan toch die inspanningen om op diverse
manieren aandacht voor mantelzorgers te vragen? Dat is juist omdat die mensen
zich, zelfs nogal eens ten koste van zichzelf, opofferen voor hun medemensen.
Dat mag ons niet ontgaan. Er worden echt offers gebracht met volhardendheid.
Dat volhouden is op zich al een offer dat vaak spontaan, vanzelfsprekend en
in liefde wordt gebracht. Dat mag niet volledig ongezien gebeuren.Wij weten allemaal hoe lang wij al over dit thema bezig zijn in de Kamer.
Het kostte veel overleg om de regering ertoe te brengen om tot een werkbare
vorm te komen. Wij prijzen deze staatssecretaris ervoor dat zij zich, in navolging
van haar voorgangster, er hard voor heeft gemaakt en ervoor heeft gezorgd
dat de regeling er nu echt is en anticiperend hierop zelfs vorig jaar al is
opengesteld. Mijn fractie is hier blij mee. In zekere zin vormt dit wetsvoorstel
een aanvulling op de plaats van de mantelzorger in de Wmo. Voor het eerst
is er met dit wetsvoorstel op een positieve manier aandacht voor de mantelzorger
als persoon in zijn functioneren binnen de samenleving. Uit het evaluatierapport
blijkt dat mensen dat waarderen. Juist de grote nadruk op individuele waardering
van het werk dat mensen doen, is de basis. Gelukkig blijkt uit het rapport
dat dit positief is ontvangen door veel mantelzorgers.Over het wetsvoorstel zelf heeft mijn fractie eigenlijk niet eens heel
veel op te merken. Eigenlijk is het vooral het juridische voertuig voor de
uitvoering van de toekenningsregeling. Dat zorgt er wel gelijk voor dat wij
nog steeds concrete criteria node missen. De nadere voorwaarden worden weer
later vastgesteld.Voordat ik daarop inga, wil ik nog een opmerking maken over het eerste
lid van artikel 19a. In dat artikel heeft de regering gekozen voor een "kan"-bepaling.
Mijn fractie vindt dat dit te veel vrijheid laat om te eniger tijd de regeling
zonder omwegen ongedaan te maken. Dat stuit dan niet op een wetsregel, een
wettelijke bepaling. Wij zouden daarom graag van de staatssecretaris een nota
van wijziging zien die de wettelijke plicht geeft, uiteraard onder de voorwaarden
van het tweede lid, om die uitkering te geven aan iedereen die intensief mantelzorg
verleent. Kortom, maak van de "kan"- een "zal"-bepaling.Ik heb nog een wetstechnische opmerking over het tweede lid. Ik heb die
ook al in het verslag gemaakt. Het zou onzes inziens toch echt voor de hand
liggen om ook het tweede lid anders te formuleren. De tegenwerping van de
regering was: wij bedoelen toch allemaal hetzelfde. Zeker, dat erken ik, maar
toch is de door ons in het verslag voorgestelde redactie onzes inziens taalkundig
beter en meer in overeenstemming met andere formuleringen in de wet. Het tweede
lid zou dan luiden: bij ministeriële regeling worden regels gesteld over
het verstrekken van een uitkering; deze regels hebben in ieder geval betrekking
op .... Dan volgen a., b., c. en eventueel d. Ik trek daarover echter geen
messen; wij zijn het erover eens.Genoeg over de doelstelling; nu de techniek. Dat is een ander verhaal.
Wij kunnen nog eens gaan twisten of dit voorstel nu beter in deze wet past
of in de AWBZ, maar dat is niet het belangrijkste. Graag vraagt mijn fractie
nu de aandacht van de staatssecretaris voor de inhoud van de regeling, alsook
voor het bereik ervan. Wat gaat er nu precies gebeuren nadat dit wetsvoorstel
door de Kamer zal zijn aangenomen? Dat is ons nog steeds niet duidelijk. Wij
dachten dat de staatssecretaris voortvarend aan de slag zou gaan met de voorstellen
voor verbetering, zoals die door het CIZ gemaakt zijn. Ik let daarbij op de
brief daarover van 24 juni 2008. Ik neem graag aan dat de staatssecretaris
die actie ondernomen heeft, onderneemt en misschien zelfs voor een deel nog
moet ondernemen. Ik verneem dat graag.Weliswaar staat deze wetswijziging hier formeel los van, in de praktijk
kunnen deze thema's niet van elkaar worden gescheiden. Om deze reden tast
de Kamer nu nog in het duister over wat er volgend jaar bijvoorbeeld precies
gaat gebeuren. Daarom dringen wij alsnog aan op een doordachte visie op verruiming
van de regeling op zeer korte termijn. Wat is er in de afgelopen maanden precies
gebeurd? Er is overleg geweest; dat weten wij, want daarover
is de Kamer ook geïnformeerd. De uitkomsten staan in die stukken nog
niet vast. Daarover zou voor september nog een rapportage komen. Ik heb die
evenwel nog niet in finale zin gezien. Hoe staat het dus met de CIZ-voorstellen?
Zijn de bestanden intussen opgeschoond? Heeft de nadere rapportage voor september
nog plaatsgevonden?De SGP-fractie vindt het vervolgens belangrijk dat de regeling zo wordt
vorm gegeven dat er geen ongelijkwaardige behandeling plaatsvindt. De periode
die men minimaal mantelzorger moet zijn, mag dan anders worden dan de zes
maanden ingevolge ons amendement, maar het bereik moet zeer sterk vergroot
worden. Nu is er gewoon te veel frustratie bij mensen die ook mantelzorger
zijn en die niet voor de regeling in aanmerking komen. Bij een nadere invulling
gaat de SGP-fractie ervan uit dat die gericht is op de individuele mantelzorger
en dat die uniform van karakter is. Vormgeving via een landelijke regeling
heeft daarom onze voorkeur, al was het ook maar om de administratieve lasten
beperkt te houden. Wij zouden graag zien dat bijvoorbeeld ook de mensen die
van de Wmo gebruik maken, voor deze regeling in aanmerking komen. Nu is het
eenzijdig gekoppeld aan de langdurige zorg via de AWBZ. Hier moet best verbetering
in aan te brengen zijn.Het afgelopen jaar is heel weinig gebruik gemaakt van deze regeling. Jammer,
juist omdat veel mensen ook nog eens hun neus hebben gestoten bij hun aanvrage.
Wat is er nu concreet gebeurd met het restant van het geld in 2007? Daarover
hebben wij gesproken, maar misschien kan nog eens helder worden aangegeven
waarvoor het resterende bedrag is gevoteerd. Welke projecten ten behoeve van
mantelzorgers hebben gemeenten hiermee opgezet? Hoe gaat het bij de onderuitputting
van het geld in 2008? Ook in november aanstaande is er weer een uitkeringsronde.
Kan er dan niet een fonds worden gevormd om het geld toch aan individuele
mantelzorgers ten goede te laten komen in een later jaar? Het geld moet gewoon
gebruikt worden waarvoor het bedoeld is. Het was een harde eis van ons dat
het bij de mensen zou terechtkomen die er echt voor in aanmerking komen. Dat
is tot nu toe niet gebeurd. Ik erken de moeilijkheden om het zo ver te krijgen,
maar wij zijn ervoor om die zo veel mogelijk op te lossen en eventueel ook
een terugwerkendekrachtformule te overwegen voor de mensen die erbuiten vielen
maar er nu wel binnen vallen voor de toekenning.Regeren is vooruitzien. Als de plannen van de regering om delen van de
AWBZ over te hevelen naar de gemeenten doorgaan, betekent dit dat er veel
minder mensen in aanmerking zullen komen voor de mantelzorgvergoeding dan
nu. Dat zou de SGP-fractie erg betreuren. De wettelijke overgang geeft vaak
al onrust en zorg over de kwaliteit. Als dit probleem daar nog eens bij komt,
maken wij het mensen wel heel moeilijk om vertrouwen in de regering te krijgen
of te behouden. Laten wij hier met elkaar afspreken dat een eventuele stelselwijziging
niet ten koste mag gaan van een consequente lijn in de waardering van mantelzorgers.
Graag krijg ik op dit punt een krachtige toezegging. Om niet meer te noemen,
wil de SGP-fractie ook dat de staatssecretaris zich aan haar toezegging houdt –
ik verwacht dat van haar; zo kennen wij haar ook – dat de methode om
de vergoeding te krijgen stevig wordt vereenvoudigd. Dat is een van de issues
van de achterliggende overleggen die wij hebben gevoerd. Met name ook in het
geval van meer korte indicaties achter elkaar en in het geval er meer mantelzorgers
zijn. In de verbeterde regeling mogen deze zaken niet uit het oog worden verloren.Ik rond af met het uitspreken van de hoop dat de regering snel aan de
slag gaat om de nadere uitwerking en vooral verbetering van de regeling te
bewerkstelligen. Mantelzorgers staan vaak onder grote druk. Laten wij daarom
als Kamer en kabinet ervoor zorgen dat deze waarderingsregeling voor hen niet
een hoofdpijndossier wordt, maar een echte verrassing in de vorm van dit compliment.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik hoop dat wij van dit debat niet een wedstrijd maken wie het meest waardering
heeft voor mantelzorgers, maar dat wij over de inhoud kunnen debatteren. U
hebt destijds uw motie – later amendement – ingediend die door
de meeste partijen in deze Kamer is gesteund. Daarin vroeg u om een waarderingsregeling
voor mantelzorgers. Het heeft heel lang geduurd voordat die regeling uiteindelijk
tot stand is gekomen. U gaf zelf in uw inbreng al aan dat het ook tot heel
veel frustratie heeft geleid. Nu is de regeling geëvalueerd door Research
voor Beleid, waar men slechts twee aanbevelingen heeft gedaan, die er niet
om logen. De eerste aanbeveling is namelijk: "Draag zorg voor stopzetting
van de huidige regeling waardering mantelzorg." Onomwonden zegt Research
voor Beleid dat er enkele voordelen zijn, waarover mensen die de vergoeding
hebben ontvangen vaak tevreden zijn, maar dat heel veel mensen die deze niet
hebben gekregen, ontevreden zijn. De tweede aanbeveling is die van een vergoeding
op geheel andere wijze. Ik ken u als een Kamerlid dat altijd zeer zorgvuldig
zijn werk doet en ook eerlijke afwegingen wil maken. Bent u bereid om te erkennen
dat het idee dat u hebt gehad tot nu toe niet op een adequate wijze in wetgeving
is verankerd en dat wij dit wetsvoorstel vandaag dus ook niet kunnen laten
passeren?De heer Van der Vlies (SGP):Over het onderzoek door Research voor Beleid hebben wij een algemeen overleg
gevoerd. Daarin trok mijn fractie – gelukkig net als veel andere fracties,
u hebt zich hierin altijd consistent gedragen – de conclusie om toch
wel door te gaan onder de voorwaarde dat wij een mechanisme vinden dat rechtvaardig
inwerkt en het bestand aan mantelzorgers dat aan de criteria voldoet genoeg
bereikt. Dat is een andere lijn dan ik aanvankelijk in mijn motie had gekozen.
De motie opteerde voor een fiscaal instrument. Daarna zijn modulaties ontstaan
met de AWBZ en uiteindelijk de Wmo. Ik erken dus dat ik ver verwijderd ben
van mijn oorspronkelijke gedachte dat er ook voor mantelzorgers, net als voor
vrijwilligers, in de fiscaliteit iets te regelen zou zijn. In het overleg
dat wij hierover hebben gevoerd, heb ik mij met anderen ervan laten overtuigen
dat dit een tandje moeilijker is dan wij dachten.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Wij hebben het over het vertrouwen van de burgers dat de overheid moet
verdienen. Ik heb de heer Van der Vlies veel kritiek horen uiten op de huidige
regeling. Denkt hij dat wij werkelijk in staat zijn om de brug te slaan? Denkt
hij dat wij voldoende mantelzorgers het gevoel kunnen geven dat er sprake
is van een betrouwbare overheid?De heer Van der Vlies (SGP):Bij het rondetafelgesprek waren alle nu aanwezige woordvoerders aanwezig
op onze nieuwe collega mevrouw Sap na. Zij kon daarbij uiteraard niet aanwezig
zijn. Tijdens dit gesprek is de conclusie getrokken dat wij dit zouden blijven
proberen te doen. Er is echter ook een evaluatiemoment afgesproken. Dan zal
de balans worden opgemaakt. Als bij de evaluatie blijkt dat het niet geholpen
heeft en niet is verbeterd, moeten wij elkaar uiteraard diep in de ogen kijken.
Wij blijven het echter wel proberen. Mevrouw Van Miltenburg zal zich ook herinneren
dat de participanten uit het veld, zoals vertegenwoordigers van Mezzo en het
CIZ, perspectieven tekenden over de manier waarop wij een verbeterslag konden
realiseren. Ik ben benieuwd wat de staatssecretaris hierover straks te melden
heeft. Zij is ons daarop immers nog een antwoord schuldig. Mevrouw Van Miltenburg
heeft de brief van het CIZ ook gelezen. Zij weet dus dat er in september een
eindrapportage zal plaatsvinden.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Sap, die haar maidenspeech zal houden. Zij vroeg
zich af of zij andere sprekers wel zou kunnen interrumperen. Ik kan haar zeggen
dat zij daar voldoende gelegenheid voor heeft, aangezien zij de tweede spreker
is. Zij geniet vandaag een voorrecht waaraan zij nog vaak zal terugdenken.
Zij mag vandaag namelijk niet geïnterrumpeerd worden, omdat zij haar
maidenspeech houdt.Mevrouw Sap (GroenLinks):Voorzitter. Het is mij een waar genoegen om al op mijn eerste dag in de
Kamer mijn maidenspeech te mogen houden, zeker omdat die gaat over een onderwerp
waarvoor ik al jaren een warme belangstelling heb. Ik vind het erg leuk dat
ik dit eerste debat met de staatssecretaris van VWS mag voeren. Wij kennen
elkaar al vele jaren en delen de passie voor dezelfde maatschappelijke thema's.
Ik zie dan ook uit naar een kritisch-constructieve samenwerking.Het wetsvoorstel dat vandaag voorligt, kan rekenen op de steun van de
fractie van GroenLinks. Wij hebben ons van meet af aan positief opgesteld
ten opzichte van het mantelzorgcompliment. Ook vinden wij het goed dat er
meer maatschappelijke waardering komt voor het belangrijke werk dat mantelzorgers
voor hun naasten verrichten. Uit de evaluatie blijkt dat mantelzorgers die
het compliment ontvangen, dit positief waarderen; de heer Van der Vlies wees
hierop zojuist al even. Ik vind dit belangrijk, want de maatschappelijke waardering
die wij hiermee tot uitdrukking willen brengen, moet er vooral toe leiden
dat mantelzorgers zich gesteund voelen.Mevrouw Van Miltenburg wees er zojuist al op dat uit de evaluatie echter
ook blijkt dat de vele mantelzorgers die niet in aanmerking komen voor dit
compliment, teleurgesteld zijn. De staatssecretaris noemt dit in haar brief
vanzelfsprekend en zij schrijft dat zij zich deze teleurstelling goed kan
voorstellen. Dat is een sympathieke reactie, maar daarmee maakt zij zich er
mijns inziens wat te gemakkelijk vanaf. De teleurstelling mag dan niet al
te verrassend zijn, maar ik vind haar wel zorgelijk. Wij moeten voorkomen
dat een regeling die bedoeld is om waardering voor mantelzorgers tot uitdrukking
te brengen, onbedoeld omslaat in een regeling die een toch al zwaar belaste
groep juist frustreert. Dat kunnen wij niet hebben. Het is immers met het
oog op de vergrijzing van cruciaal belang dat het draagvlak voor mantelzorg
in de toekomst juist toeneemt.De verruiming van de regeling die de staatssecretaris heeft aangekondigd,
kan mijn zorg op dit punt niet wegnemen. Stel dat het lukt om de criteria
op zo'n manier vast te stellen dat het budget van 65 mln. volledig wordt uitgeput.
Als ik het goed heb begrepen, krijgen dan zo'n 250.000 mantelzorgers een compliment.
In zo'n situatie krijgen echter nog steeds een miljoen mantelzorgers geen
compliment. Dat is in mijn visie alleen verdedigbaar als wij met rechtvaardige
criteria en met heldere voorlichting kunnen voorkomen dat deze groep zich
juist minder gesteund gaat voelen. Wij zullen hopelijk snel de visie van de
staatssecretaris op de toekomst van de mantelzorgregeling ontvangen. Ik vraag
haar om daarin aandacht te besteden aan de vraag hoe voorkomen kan worden
dat het compliment in de praktijk meer tot gevoelens van frustratie dan tot
gevoelens van waardering leidt. Ik vraag haar daarbij ook om in te gaan op
de effecten van de voorgenomen bezuinigingen in de AWBZ op de mantelzorg.
De heer Van der Vlies stipte dat zojuist ook aan. Ik constateer ook dat dit
zuur kan zijn voor veel mantelzorgers, want juist als degenen die zij verzorgen
de AWBZ-indicatie verliezen, zullen zij waarschijnlijk in de praktijk nog
meer zorg moeten gaan verrichten. Dat nog meer zorg moeten gaan verrichten,
gaat dan gepaard met een verlies van het compliment. Dat noem ik geen waardering.
Ik hoor graag hoe de staatssecretaris hierover denkt. Ik hoor ook graag hoeveel
onderuitputting zij verwacht in 2008 op het budget en wat zij gaat ondernemen
om ervoor te zorgen dat dit geld toch ten goede komt aan de mantelzorg.Bij de voorbereiding van dit debat is het mij opgevallen dat de wensen
die mantelzorgers zelf hebben ten aanzien van de waardering van hun werk nog
maar weinig een rol hebben gespeeld in de discussie. Dat is jammer, want beleid
dat aansluit bij de wensen van mensen is des te effectiever. In oktober 2007
heeft Mezzo een peiling georganiseerd van praktijkervaringen en wensen van
mantelzorgers. Uit die peiling blijkt dat de meeste mantelzorgers een voorkeur
hebben voor ondersteuning van de combinatie mantelzorg en werk. Deze voorkeur
komt ook uit eerder onderzoek op dit terrein naar voren, onder andere uit
onderzoek van het Expertisecentrum Mantelzorg. Ik wil dan ook de volmondige
steun van de fractie van GroenLinks uitspreken voor de ambitie van deze staatssecretaris
om de mogelijkheden voor het combineren van arbeid en mantelzorg te vergroten.
Het is een beetje een zijstapje, maar in een maidenspeech kan ik mij dat volgens
mij permitteren. Ik vind het een mijlpaal dat de staatssecretaris van VWS
het tot haar verantwoordelijkheid rekent om hier meer aandacht voor te vragen.
Haar voorgangers verwezen in dit verband altijd naar de bewindspersonen van
Sociale Zaken. Daarmee was de kous af. Dat geldt echter niet voor deze staatssecretaris.
Zij spreekt haar collega's van Sociale Zaken en van Binnenlandse Zaken actief
aan op dit thema en zij wil ook bondgenootschappen sluiten met grote bedrijven
om meer mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid te stimuleren. Dat is een voorbeeld
van Haagse ontkokering waarvoor deze staatssecretaris wat mij betreft een
pluim verdient. Ik hoor graag in haar reactie wat zij tot nu toe bij Sociale
Zaken en Binnenlandse Zaken bereikt heeft en hoe die bondgenootschappen met
bedrijven ervoor staan. Ik heb de indruk dat de staatssecretaris een taai gevecht aan het leveren
is, een taai gevecht waar mijn fractie haar graag bij wil helpen. Ten behoeve
van dit debat heb ik een kleine inventarisatie gemaakt van de resultaten van
de afspraken die de staatssecretaris met haar collega's van Sociale Zaken
heeft gemaakt. Ik heb mij daarbij beperkt tot de Participatietop, tot "Iedereen
doet mee" en de Taskforce Deeltijd Plus. In het akkoord van de Participatietop
valt te lezen: "Een substantiële verhoging van de participatiegraad
vraagt een ieder zich maximaal in te zetten, hetzij met betaald werk, hetzij
op andere wijze, zoals maatschappelijke participatie, vrijwilligerswerk of
mantelzorg. Betaald werk heeft daarbij de voorkeur." Dan "Iedereen
doet mee". In "Iedereen doet mee" valt weer te lezen dat meedoen
op twee manieren kan, via betaald werk of via vrijwilligerswerk en mantelzorg.
De bewindspersonen van Sociale Zaken zeggen nu dat zij beide willen stimuleren.
Dat is al een vooruitgang. Geen absolute voorkeur voor betaald werk, maar
ook hier geven zij geen blijk van het besef dat betaald werk en mantelzorg
in de praktijk meestal worden gecombineerd. Tot slot de Taskforce Deeltijd
Plus. In het werkplan van de taskforce van juli 2008 staat aangekondigd dat
eerst wordt onderzocht of er een relatie is tussen mantelzorg en arbeidsparticipatie.Dat maakt mij een beetje ongerust. Ik krijg hieruit toch de indruk dat
het niet zo goed gaat met de afspraken van de staatssecretaris. De bewindspersonen
van Sociale Zaken zijn vooral voor arbeidsparticipatie, vinden mantelzorg
best belangrijk en laten nog onderzoeken of er een relatie is. Mijn fractie
vindt het essentieel dat het bevorderen van de combinatie van arbeid en mantelzorg
door het gehele kabinet tot uitgangspunt wordt genomen. Er moet een eind komen
aan het huidige, zwalkende beleid, dat helaas al een voorgeschiedenis van
vele jaren kent. Ik vind dat wij ons verder uitstel niet meer kunnen permitteren,
omdat de druk van ontgroening en vergrijzing op de beroepsbevolking steeds
duidelijker merkbaar wordt.Als wij willen dat er in de toekomst voldoende mantelzorg beschikbaar
is, zullen wij werkenden beter dan nu in staat moeten stellen om in periodes
van intensieve zorgverplichtingen tijdelijk een stapje terug te doen. Daarbij
hoort een financiële compensatie van het eventuele inkomensverlies, het
liefst loongerelateerd en in elk geval op een minimumniveau, zodat ook lagere
inkomensgroepen mantelzorg op zich kunnen nemen. Dit is een zaak die wij in
de visie van mijn fractie niet alleen op het bordje van de sociale partners
en de bedrijven kunnen schuiven. Mantelzorg dient immers een maatschappelijk
belang en leidt ook tot een aanzienlijke besparing op de formele zorgkosten.De commissie-Bakker heeft bepleit om spaarloon en levensloop om te zetten
in een individueel werkbudget dat onder meer ingezet kan worden om tijdelijk
inkomensverlies door zorgtaken op te vangen. Het kabinet heeft positief gereageerd
op dit voorstel en is in zijn reactie eigenlijk vooral ingegaan op mogelijkheden
om scholing beter fiscaal te ondersteunen. Op Prinsjesdag komt het kabinet
naar verwachting met concrete voorstellen hiervoor in de vorm van een aanpassing
van de levensloopregeling en het spaarloon. Mijn fractie zou graag zien dat
het kabinet hierbij ook expliciete voorstellen doet voor een betere financiële
compensatie van het inkomensverlies als gevolg van mantelzorg. Kan de staatssecretaris aangeven of dit ook het geval is? Zo niet, dan
zou ik graag van de staatssecretaris de toezegging krijgen dat zij dit najaar
met haar collega's van Sociale Zaken en van Financiën een brief met concrete
voorstellen aan de Kamer stuurt. Dit is een punt waar ik zeer aan hecht en
ik overweeg hierover dan ook een motie in te dienen.Ik ben klaar met mijn betoog.De voorzitter:Het is alsof u al jaren in de Kamer staat, mevrouw Sap. Ik denk dat ik
u mede namens mijn collega's van harte mag complimenteren met dit zeer deskundige
eerste optreden in de Kamer.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Leijten (SP):Voorzitter. Een nieuw seizoen en een nieuwe collega. Ik wil mevrouw Sap
van harte complimenteren met haar zeer gedegen en kritische, doch met een
vriendelijke glimlach uitgesproken maidenspeech. Ik hoop op een prettig debat
en ik wens mevrouw Sap nog een heel lange en goede tijd in de Kamer toe. Ik
zei zojuist al: wij komen elkaar nog wel tegen.Ook zullen wij de staatssecretaris van VWS nog wel tegenkomen, want wij
debatteren vandaag over het mantelzorgcompliment. Deze regeling zorgt ervoor
dat mensen die voor een naaste, die langdurig ziek is, zorgen, onder strikte
condities een bedrag kunnen krijgen van maximaal € 250. Ik zal het
maar meteen zeggen: voor de SP-fractie is dit wetsvoorstel een eerste stap
in de goede richting.In Nederland zorgen veel mensen voor een naaste. Wij weten zelfs niet
echt precies om hoeveel mensen het gaat. Er worden gezegd: anderhalf tot vier
miljoen mensen. Zij zorgen op een bepaalde manier voor een familielid, voor
kennissen, vrienden, buren of kinderen. Daarvan zijn er zo'n 700.000 mensen –
ik vind de term "mantelzorger" een enigszins raar woord –
die het zwaar hebben. Bij benadering zijn 300.000 mensen licht overspannen,
omdat zij hun werk moeilijk kunnen combineren met zware zorgtaken voor hun
naaste; de collega van de GroenLinks-fractie had het er al over. Dat is ook
de reden waarom ik dit compliment een eerste stap noem. Het is namelijk wel
zaak dat wij een breder oog hebben voor mensen die zorgen voor hun naaste
en die die zorg moeten combineren met werk, school en eigen bezigheden als
sporten. De SP-fractie vindt dat de visie op deze zorgvorm verder moet gaan
dan een compliment. Wij zijn bijvoorbeeld voor een zeer goede verlofregeling.
Mensen staan vaak onder druk omdat zij naast de zorgverlening ook nog werken.
Mijn fractie vindt dus dat het mantelzorgverlof moet worden opgenomen in cao's
en het lijkt mij dan ook een goede zaak indien de staatssecretaris daar meer
werk van maakt; de GroenLinks-collega hamerde daar zojuist ook al op.Het is ook belangrijk dat mensen die zorgen voor hun naaste, rust kunnen
nemen door een goede regeling daartoe. Dat heet respijtzorg: even rust, omdat
de verzorgde een weekend weggaat of een tijdje in een logeerhuis verblijft.
Dit zijn momenten voor degene die de zorg verleent om even op adem te komen.
Als het aan de SP-fractie ligt, dan wordt de respijtzorg uitgebreid en ruimhartig toegekend. Van het CIZ hoorden wij in het rondetafelgesprek
echter dat dit niet altijd het geval is. Mijn fractie maakt zich ook grote
zorgen over de berichten dat juist de respijtzorg onder druk staat, door het
schrappen van de aanspraak op ondersteuning en begeleiding. Wat gaat er gebeuren
met mensen die mantelzorg verlenen op het moment dat met de ZZP's, de zorgzwaartepakketten,
de dagbesteding niet meer goed geregeld kan worden? Wat gebeurt er dan? Dagbesteding
is ook een vorm van respijtzorg. Mijn fractie wil de garantie dat de respijtzorg
niet wordt uitgekleed, met het argument dat mensen nu een complimentje krijgen.Mantelzorgen voor een familielid, een buurvrouw, je partner of kind is
iets wat vanzelf gaat. Je helpt in het huishouden, je komt eens langs om te
koken of je doet een boodschapje. Als je partner ziek is, help je vanzelfsprekend
met het wassen en het huishouden. Als je moeder ziek is, doe je als kind uiteraard
meer in het huishouden. Familieleden doen ook persoonlijke verzorging, zetten
medicijnen klaar en geven deze.Als de zorg langdurig nodig is of intensief van karakter en er daarnaast
ook nog gewerkt of naar school gegaan wordt, kloppen mensen aan voor professionele
zorg. Dat is pas het moment dat mensen in aanmerking komen voor het compliment.
Ook al is de SP-fractie blij met deze eerste stap, dan nog plaatsen wij wel
wat kanttekeningen bij het compliment als onderdeel van de inzet van de professionele
zorg. Zoals bekend, vindt de SP-fractie het opnemen van de mantelzorg in de
indicatie een verkeerde weg. "Gebruikelijke zorg" noemen wij dit.
Is er iemand in huis of in de buurt die taken kan overnemen van de professionele
zorg, dan wordt dat van de indicatie afgetrokken. Onze kritiek is bekend en
die blijft overeind staan. Hoe gaan wij daarnaast bevorderen dat mensen die
intensief zorgen voor een naaste en daardoor in het geheel geen beroep doen
op de professionele zorg, wel in aanmerking komen voor het mantelzorgcompliment?
Het CIZ heeft gezegd dat er ook een nulurenindicatie mogelijk is. Hoe vaak
wordt deze indicatie afgegeven? Hoe gaat de staatssecretaris bevorderen dat
mensen bekend zijn met de nulurencompensatie? Zo komen ook de mensen in zicht
die zorgen voor hun naasten, waardoor er geen aanspraak wordt gemaakt op de
dure AWBZ-zorg. Deze mensen verdienen ook een compliment. Zij staan nu buiten
zicht. Mijn fractie vindt dat niet juist.De SP-fractie vraagt zich ook af wat er gaat gebeuren in gezinnen waar
kinderen een grote rol spelen bij de verzorging van hun ouders. Kunnen deze
kinderen ook een mantelzorgcompliment krijgen? Of behoren kinderen het compliment
eigenlijk niet te krijgen omdat zij niet behoren tot de gebruikelijke zorg?De indicatie voor verblijf levert ook een probleem op. Wanneer er een
indicatie voor verblijf is afgegeven, kan er geen sprake zijn van het overnemen
van de professionele zorg. Dit klinkt logisch: iemand woont in een instelling,
intramuraal, dus er is geen mantelzorger die zorg overneemt. Heel vaak echter
is de indicatie wel afgegeven, maar woont iemand nog thuis, bijvoorbeeld omdat
er een wachtlijst is, omdat er op de plek van keuze nog geen plek is of omdat
iemand de indicatie alvast op voorbereiding heeft aangevraagd. In deze gevallen
komt degene die wel degelijk thuis helpt niet in aanmerking voor het mantelzorgcompliment.
Ook als een van de ouders of kinderen in een instelling woont, is er vaak
sprake van veel mantelzorg. Ik heb contact met dochters die hun moeders wassen
omdat er in het verpleeg- of verzorgingshuis niet genoeg personeel is. Ik
heb contact met ouders die voor hun gehandicapte kind heel veel vrijwilligerswerk
verrichten binnen de instelling, omdat er anders niet veel dagbesteding is.
Hoe kunnen wij deze mensen tegemoetkomen? Kan dat bijvoorbeeld via een vergoeding
van reis- of vervoerskosten? Staat de staatssecretaris hiervoor open?Mijn fractie betreurt het dat mensen worden uitgesloten van de regeling
omdat deze geldt voor indicaties vanaf 1 juli 2007. Wat wordt er gedaan
in het geval van langlopende indicaties die eerder zijn afgegeven, maar waarbij
wel degelijk veel mantelzorg wordt verleend? Hoe krijgen wij de mensen die
dit betreft in beeld voor het compliment?Mijn voorgangers, de heer Van der Vlies en mevrouw Sap vroegen al wat
er gaat gebeuren met het geld dat overblijft. Vorig jaar is er behoorlijk
wat geld overgebleven dat gereserveerd was voor het mantelzorgcompliment.
Wat de SP-fractie betreft, vloeit dit niet terug naar de algemene middelen.
Ik hoop hierbij op steun van de fracties van de PvdA en het CDA en wellicht
ook van de VVD. Dan zijn wij er al. De heer Van der Vlies sprak over een fonds.
Het kan mij niet zoveel schelen hoe wij het regelen als het geld maar behouden
blijft voor mantelzorgers die steun krijgen via een compliment, een goede
respijtzorgregeling of iets anders.Het gaat hier om mensen die zorgen voor mensen. Dat gebeurt op een professionele
manier en op vele informele manieren. Het stemt mijn fractie optimistisch
dat wij deze mensen een compliment geven via het voorliggende wetsvoorstel.
Er moet echter wel voor gezorgd worden dat het een succes wordt. Wij blijven
erbij dat dit de eerste stap is en wij zullen alles in het werk stellen om
deze staatssecretaris nog vele verdere stappen te laten zetten.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Op veel punten heb ik mevrouw Leijten zeer kritische vragen horen stellen,
waarin zeer veel twijfel doorklonk of deze regeling wel in enige mate tegemoetkomt
aan de noden die mantelzorgers hebben. Vindt zij niet dat een zichzelf respecterende
en zichzelf serieus nemende volksvertegenwoordiger dan ook de moed moet hebben
om te zeggen dat haar fractie met dit wetsvoorstel niet zal bereiken wat zij
graag wil bereiken en dat zij het daarom niet langer steunt?Mevrouw Leijten (SP):Het klopt dat er heel veel haken en ogen aan deze regeling zitten. Mevrouw
Miltenburg zal deze in haar bijdrage ook wel signaleren. Ik hoop dat de staatssecretaris
bereid is deze haken en ogen op te lossen. Als dat niet het geval is, wil
ik ze graag via een motie oplossen. Ik denk namelijk dat het uitvoeringsproblemen
zijn. De problemen zitten in indicaties die al dan niet toegelaten worden,
in de combinatie van het CIZ en de SVB die elkaar niet vinden of in mensen
die wij niet kunnen vinden. Het lijkt mij helemaal niet zo slecht als wij
het mantelzorgcompliment actief promoten en via huisartsen of mensen in de
omgeving laten signaleren of iemand veel mantelzorg geeft. Dat zou ik heel
graag zien gebeuren. Maar wij steunen wel de essentie van een mantelzorgcompliment.
Ik snap uw vraag dus wel; wij moeten de onvolkomenheden oplossen, maar de
essentie van dit compliment blijft overeind.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):U zegt dat u het wetsvoorstel het voordeel van de twijfel wilt geven,
maar bent u bereid om net als de heer Van der Vlies de evaluatie af te wachten,
u dan opnieuw te bezinnen op uw positie en wellicht voor te stellen om de
regeling in te trekken als er dan nog steeds zoveel haken en ogen zijn?Mevrouw Leijten (SP):Jazeker, ik ben daartoe bereid, want ik ben geen voorstander van slechte
regelingen. Ik heb aangegeven op welke punten de regeling verbetering behoeft.
Het gaat volgens mij dan vooral om uitvoeringsproblemen, maar als dat niet
zo is, zou een andere regeling wel eens beter kunnen zijn. Maar ik ben er
wel voor dat wij mantelzorgers ondersteunen, een compliment geven, hoe u het
ook maar noemt. Daar wil ik dus niet aan tornen, maar als een regeling niet
goed is en als er een betere te bedenken is, dan moeten wij zeker die betere
regeling kiezen.Mevrouw Wolbert (PvdA):Voorzitter. Vandaag bespreken wij de wetswijziging die nodig is om mantelzorgers
een compliment te geven. In commissieverband en schriftelijk is er al veel
aandacht besteed aan de obstakels in technische zin om een regeling voor het
compliment van € 250 goed uit te voeren. Ik kom daar straks nog
op terug, maar eerst wil ik de bespreking van de wetswijziging aangrijpen
om nog eens goed stil te staan bij de positie van en de waardering voor mantelzorgers,
want er zijn in Nederland veel mantelzorgers, in tegenstelling tot bijvoorbeeld
in de Scandinavische landen. Het gaat om mensen, jong en oud, kinderen en
ouders, die elke dag klaar staan om een deel van hun zorg voor hun familie,
vader, moeder, gehandicapt kind, of voor andere naasten, zoals buren en vrienden,
op zich te nemen. Dat is in Nederland een groot goed, waarop wij bijzonder
trots moeten zijn. Mantelzorgers nemen professionals veel werk uit handen.
Zij doen dit niet omdat de zorg niet goed of niet beschikbaar zou zijn, maar
omdat deze mensen er graag zelf voor hun naaste willen zijn. Daarvoor zeggen
ouders hun baan op of gaan minder werken; zij willen zelf zorg verlenen aan
hun gehandicapte kind, zodat er geen professionals voor hoeven worden ingezet.
Ook stellen kinderen hun eigen behoeften en plannen uit omdat er zorgtijd
voor hun ouders nodig is. Er zijn heel wat volwassenen die zo in beslag worden
genomen door hun mantelzorgtaken dat zij er amper nog een eigen sociaal leven
op na kunnen houden.De PvdA vindt dan ook – maar dat zal niemand verbazen – dat
er niet genoeg kan worden gedaan om mantelzorgers te ondersteunen in het meer
dan belangrijke werk dat zij doen. Het getuigt van maatschappelijk bewustzijn
en sociaal besef wanneer wij de inzet van mantelzorgers erkennen. Het compliment
van € 250 is een blijk van waardering voor hun inzet, die van grote
waarde is. Daarom heeft mijn fractie destijds de indiening van het amendement
van de heer Van der Vlies van harte ondersteund.Helaas hebben wij, ondanks de positieve insteek van het compliment in
de Kamer, bijna meer gesproken over de uitvoeringsproblemen dan over de positieve
kanten van het voorstel. Binnenkort komt de staatssecretaris met haar visie
op de toekomst van de regeling voor mantelzorg. Daarvoor wil mijn fractie
haar graag een aantal punten meegeven. Op de eerste plaats zou de aanpassing
moeten opleveren dat er meer mensen dan nu daadwerkelijk profiteren van het
compliment. Zoals bekend, heeft een grote groep mantelzorgers in 2007 geen
compliment ontvangen. Dat is misschien veroorzaakt door onbekendheid, misschien
door een gebrek aan informatie over hoe men dit compliment kon krijgen en
wellicht ook door problemen met het invullen van papieren. Hoe dan ook, het
is jammer dat lang niet voor elke mantelzorger die er voor in aanmerking kwam,
een compliment is aangevraagd. Het zal wellicht elk jaar beter gaan, maar
de fractie van de PvdA vindt dat de inspanning die nodig is voor het verkrijgen
van het compliment, niet alleen door de burger geleverd moet worden. Wij horen
graag van de staatssecretaris wat zij nu precies van plan is om ervoor te
zorgen dat meer mantelzorgers zo'n compliment kunnen krijgen. Wij sluiten
ons aan bij de heer Van der Vlies. Als daarvoor een aanpassing van de oorspronkelijke
regeling noodzakelijk zal zijn, is dat voor onze fractie geen probleem.Het bereiken van al die mensen lijkt wel een doel op zichzelf. Het gaat
er natuurlijk om dat zoveel mogelijk mensen merken dat hun inzet wordt gewaardeerd.
Het gaat de Partij van de Arbeid erom, dat er geen geld onbenut op de plank
blijft liggen. De Partij van de Arbeid verwacht van de staatssecretaris voorstellen
om ook dat laatste punt te verbeteren en dringt erop aan, hiervoor een realistische
uitwerking op te stellen in de aanpassing die binnenkort naar de Kamer wordt
gezonden.In haar brief van 8 juli schrijft de staatssecretaris ook over alternatieven
voor verruiming van de regeling. Research voor Beleid adviseert om de huidige
regeling in te trekken en de waardering van mantelzorgers bij gemeenten te
leggen. De PvdA-fractie ondersteunt het principe van verruiming van de regeling,
aangezien er op dit moment geen maximumbereik is. Hoe sympathiek wij ook staan
tegenover het uitvoeren van taken door gemeenten, de Partij van de Arbeid
heeft ook haar bedenkingen daarbij. Hoe rijmt dit principe precies met het
kabinetsstandpunt dat vooral gekozen is voor een landelijke regeling vanwege
de gewenste uniformiteit van de uitvoering en de beperking van de uitvoeringskosten?
Valt dat niet weg als de uitvoering bij de gemeenten wordt gelegd? Mijn fractie
vindt het vooral van groot belang dat het mantelzorgcompliment niet afhankelijk
van gemeentelijk beleid wordt. Het is een identiek landelijk uitgevoerd compliment.
De Partij van de Arbeid wil daarover in de toekomst niet hoeven te twijfelen.
De genoemde alternatieven voor verruiming zullen, zoals de staatssecretaris
in haar brief aangeeft, een wezenlijke verandering betekenen voor het oorspronkelijke
amendement. Wij vinden deze gedachtegang zeker sympathiek en wachten de uitwerking
af.Een mogelijke bron van niet-gebruik kan zijn dat mensen voor het aanvragen
van het mantelzorgcompliment denken veel papieren te moeten invullen. Ik heb
begrepen dat het voor het compliment neerkomt op een halfuur per aanvraag.
Hoe goed kan iemand in een zorgsituatie dat eigenlijk nog? Hoe goed kan iemand
met een beginnende dementie of sterkere belemmering dat nog? Hoe groot is
de weerstand tegen weer een formulier invullen inmiddels? Eigenlijk zou het
voor iemand die een mantelzorgcompliment mag aanvragen voor zijn of haar mantelzorger,
op een heel eenvoudige, haast automatische wijze geregeld moeten
worden. Cliënten zouden met administratieve beslommeringen niet moeten
worden lastiggevallen en mantelzorgers al helemaal niet. Mijn fractie hoopt
dat de staatssecretaris in haar uitwerking een verdere vereenvoudiging wil
doorvoeren. Wij verwachten dat dit daadwerkelijk zichtbaar zal worden in het
gemak van de aanvraag.Ook ik permitteer mij hier even een uitstapje. De vanzelfsprekendheid
om zaken voor mantelzorgers te willen regelen, zou overigens ook vertaald
moeten worden in andere initiatieven, bijvoorbeeld in de opstelling van gemeenten,
in de manier waarop zij mantelzorgers woningen toewijzen, in de ondersteuning
van mantelzorgers door vrijwilligers of de toekenning van speciale privileges
die handig zijn voor mantelzorgers. Onze maatschappij is zeker nog niet goed
ingesteld op de grote aantallen mantelzorgers die er de komende jaren zullen
zijn, voor wie alles op alles moet worden gezet, ook op andere gemeentelijke
beleidsterreinen, om hen hun inzet te laten volhouden.Terug naar het compliment in het kader van de Wmo. De gemeenten hebben
de taak om mantelzorgers te ondersteunen, maar sommige groepen mantelzorgers
hebben meer aandacht nodig dan andere. Ik doel hier op mantelzorgers met een
allochtone achtergrond. Oudere migranten zijn niet goed op de hoogte van de
mogelijkheden van het Nederlandse zorgstelsel. Deze generatie spreekt slecht
Nederlands en kan daarom ook nog eens slecht professionele hulp regelen. Zo
zij dat al zouden willen, want vanuit de eigen culturele achtergrond is men
gewend door eigen verwanten verzorgd te worden.Inmiddels komen er steeds meer verhalen en heb ik steeds meer zicht op
het gegeven dat vooral de mantelzorgpositie van vrouwen en dochters in deze
gezinnen zeer zwaar en soms ook onverantwoord zwaar is. De Partij van de Arbeid
is de partij van de solidariteit en de emancipatie, van de betrokkenheid én
van de verbetering. Daarom wil ik de staatssecretaris vragen daar oog voor
te hebben en het in deze gezinnen niet te laten bij het opsporen van mogelijke
kandidaten voor het mantelzorgcompliment. Mogelijk kan langs eenzelfde weg
actief worden ingezet op verandering van de positie van deze vaak overbelaste
en zeer geïsoleerde mantelzorgers, zodat er meer evenwicht is en de positie
van deze mantelzorgers past bij wat redelijkerwijs aan draagkracht van deze
verwanten verwacht mag worden. Hierop krijg ik graag een reactie van de staatssecretaris.Voorzitter. De wetswijziging die vandaag voor ons ligt is formeel nodig
om tot uitkering over te kunnen gaan. Daar kan men niet op tegen zijn, tenzij
men het hele idee van het compliment van tafel wil vegen. De Partij van de
Arbeid is voorstander van het werken met het compliment als blijk van waardering
voor de inzet van de mantelzorger. De staatssecretaris heeft aangekondigd
dat zij binnenkort met verdere aanpassing zal komen. Ik vraag haar daarbij
aandacht te besteden aan vier zaken: 1. maatregelen die tot gevolg hebben
dat meer mensen dan nu het mantelzorgcompliment ontvangen, 2. alternatieven
voor verruiming op voorwaarde dat eerst goed wordt nagegaan of het onderbrengen
bij de gemeenten het gewenste effect heeft en 3. procedurevereenvoudiging
waar dat maar kant. Het liefst zou er bij de uitreiking van het compliment
sprake van vanzelfsprekendheid moeten zijn. Ten slotte vraag ik om buitengewone
aandacht voor een groep zeer geïsoleerde en zeer overbelaste mantelzorgers.
Ik vraag de staatssecretaris dringend om het laatste. Het gaat daarbij vaak
om vrouwen en dochters in gezinnen met een allochtone achtergrond en om oudere
migranten.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):U noemt vier zaken die voor u essentieel zijn. Ik concludeer dat hoewel
u de doelstelling van de wet zeer ondersteunt, twijfels hebt bij de huidige
uitwerking. Vindt u dat een zichzelf respecterende volksvertegenwoordiger
ja kan zeggen tegen een regeling, terwijl er het vermoeden is dat er zeer
veel bezwaren tegen zijn?Mevrouw Wolbert (PvdA):Deze vraag verwachtte ik al. Als u goed naar mij hebt geluisterd, dan
hebt u mij horen zeggen dat de Partij van de Arbeid van harte blijft pleiten
voor een mantelzorgcompliment en dat wij eerst willen bezien hoe de aanpassing
en de verbetering van de regeling uitwerkt. Wij hebben aanbevelingen gedaan
en wij wachten graag af met welke uitwerking de staatssecretaris komt.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Mocht uit de evaluatie datgene blijken wat ook al uit een eerdere evaluatie
is gebleken, namelijk dat het realiseren van de doelstelling die u zo sympathiek
is, niet mogelijk is, bent u dan bereid om uw standpunt te herzien?Mevrouw Wolbert (PvdA):Hiermee lopen wij vooruit op een mogelijke uitkomst. Ik herhaal dat wij
grote problemen verwachten bij de uitwerking, maar ik heb door de hoorzitting
erg veel vertrouwen gekregen. Door alle aanwezige betrokken partijen is toen
eigenlijk gezegd dat het idee van het mantelzorgcompliment gehandhaafd zou
moeten worden, maar dat bij de uitwerking verbeteringen mogelijk zouden zijn.
Ik vind het iets te voorbarig om nu al te zeggen dat wij daar niet mee doorgaan
als alles niet lukt. Natuurlijk moeten wij realistisch zijn en ervoor zorgen
dat het mantelzorgcompliment geen loden last wordt. Echter, in dat stadium
zijn wij nog lang niet.De voorzitter:Ik geef het woord aan de volgende interrumpant. U zult allemaal door hebben
ik dat ik probeer alles wat vlotter te laten gaan.Mevrouw Leijten (SP):Maar wij staan er allemaal zeer relaxed bij, voorzitter. Het is hier heel
rustig. Ik heb nog wel een vraag aan de woordvoerder van de PvdA.Zij geeft vier voorwaarden waaraan de aanpassing moet voldoen. Daarbij
gaat het echter om technische, formele aspecten. Wat mij steekt, is dat de
mensen die professionele zorg volledige overbodig maken, niet in aanmerking
komen voor het compliment. Wat vindt mevrouw Wolbert daarvan?Mevrouw Wolbert (PvdA):U maakt een grote denkfout. De nulurenindicatie is mogelijk. De mensen
die een aanvraag doen kunnen, ook als zij de professionele zorg overbodig
maken door zelf de zorg te bieden, voor het mantelzorgcompliment in aanmerking
komen. Ik ben het helemaal met u eens dat deze mogelijkheid niet erg bekend
is, maar zij bestaat wel.Mevrouw Leijten (SP):Dat is precies mijn punt: de mogelijkheid bestaat, maar niemand kent die,
ook niet de mensen waarvoor u het opneemt, de mensen van allochtone
herkomst. Mijn zeer concrete voorstel zou zijn: staatssecretaris, zoek eens
uit hoe vaak de nulurenindicatie wordt afgegeven en hoe wij het gebruik van
die mogelijkheid kunnen bevorderen. Zou u dat verzoek steunen?Mevrouw Wolbert (PvdA):Ik vind het helemaal niet interessant om te weten hoe vaak er geen gebruik
van wordt gemaakt, ik vind het interessant om alles in het werk te stellen
om er wel gebruik van te laten maken. Onderzoeken hoe vaak mensen het hadden
kunnen krijgen, maar het niet hebben gekregen, vind ik niet interessant. Die
tijd en aandacht besteed ik liever aan het goed informeren van een zo breed
mogelijk publiek. Er moet zoveel mogelijk adequate en precieze informatie
aan mantelzorgers worden verstrekt.Mevrouw Leijten (SP):Wij bedoelen hetzelfde. Ook ik wil niet weten hoe vaak iets niet wordt
aangevraagd, want dat is niet te meten. Ik wil weten, hoe groot het bereik
is en hoe dat kan worden vergroot. Ik blij dat ik één concreet
voorstel heb, waarvoor ik de steun van de PvdA-fractie heb.Mevrouw Wolbert (PvdA):Als uw interpretatie is dat eerst onderzoek moet worden gedaan, hebt u
mij horen zeggen dat ik daarin niet geïnteresseerd ben. Ik ben geïnteresseerd
in elke inzet van de staatssecretaris om de informatie te verbeteren en het
bereik van mantelzorgers te verhogen.Mevrouw Sap (GroenLinks):Ik veerde op van mijn stoel toen u in uw verhaal uitstapjes ging maken.
Ik hoorde u niet reageren op mijn uitstapje, namelijk het verbeteren van de
combinatie van arbeid en mantelzorg. Wat vindt u van mijn voorstel?Mevrouw Wolbert (PvdA):Naarmate meer mensen werken en ouderen ouder worden, moet er meer oog
komen voor het combineren van werk en mantelzorg. Ik weet van de staatssecretaris
dat zij daarover gesprekken voert met de werkgevers, en dat vind ik de goede
richting. Verder vind ik het goed dat sociale partners dezelfde vanzelfsprekendheid
die wij hebben over mantelzorgcomplimenten, toepassen in afspraken in cao's
over zorgverlof.Mevrouw Sap (GroenLinks):Ik vind uw antwoord weinig concreet. Zou u het een goede zaak vinden als
het kabinet ons rond Prinsjesdag verblijdt met een voorstel om in de levensloopregeling
ook aandacht te besteden aan mantelzorg? Een wettelijke basis kan een stimulans
betekenen voor het denken daarover.Mevrouw Wolbert (PvdA):Mijn fractie vindt dat de vanzelfsprekendheid bij werkgevers over de combinatie
van mantelzorg en werk veel scherper naar voren moet komen. Wij zullen uw
wensen op dit punt afwachten.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Voorzitter. Ik heb met heel veel belangstelling geluisterd naar mevrouw
Sap. Ik wil haar ook graag een compliment maken voor haar bijdrage. Ik zie
uit naar de prettige samenwerking met haar. Voor het CDA zijn mantelzorgers een van de speerpunten van de Wmo. Zij
zijn de belangrijkste schakel voor de participatie van de naasten aan wie
zij zorg verlenen. En dat is de Wmo in optima forma. Het respect en de waardering
die wij voor deze groep hebben, zullen zichtbaar moeten worden in de vorm
van ondersteuning die aansluit bij de behoefte van de mantelzorger. Het CDA
vindt dat het tijd is om van de staatssecretaris te horen wat er nu concreet
voor de individuele mantelzorger verbeterd is in de daadwerkelijke ondersteuning.
Wat staat er nu tegenover de tot nu toe geïnvesteerde gelden op dit terrein?
Wij zouden graag willen weten of de staatssecretaris dit al kan aangeven.De uitslag van de quick scan besteding onderuitputting 2007, de nadere
uitwerking van het CIZ-voorstel, de nadere verkenning voor uitvoering door
de gemeenten en de slotvisie van de staatssecretaris komen pas op een later
tijdstip naar deze Kamer. Dat maakt het eigenlijk lastig om vandaag al een
finale financiële afweging te maken. Wij begrijpen dat in verband met
de legitimering van de huidige praktijk de wetswijziging voorrang moet hebben.
Toch willen wij graag vandaag alvast een paar punten voor dat debat neerzetten.De CDA-fractie wil graag meewerken aan de goede uitvoering van het mantelzorgcompliment.
De wettelijke verankering van een landelijke uitvoering heeft dan ook de instemming
van mijn fractie. Wel hebben wij er steeds op gehamerd dat het om een praktische
en werkbare regeling voor de uitvoering moet gaan. Voor het CDA is de positieve
waardering van de mantelzorgers via het compliment een belangrijk uitgangspunt
om te kijken hoe de regeling sterk vereenvoudigd kan worden en de doelgroep
zo volledig mogelijk kan worden bereikt.Er zit een aanmerkelijk verschil van opvatting tussen de uitkomst van
het rondetafelgesprek en het advies van Research voor Beleid. Voor het CDA
is het echter belangrijk welke regeling het beste aansluit bij de bedoeling
van het amendement en bij de wensen van de mantelzorger zelf. Het amendement-Van
der Vlies had tot doel de individuele mantelzorger te waarderen. In het rondetafelgesprek
waren op de VNG na, alle organisaties het erover eens de regeling sterk te
vereenvoudigen en ervoor te zorgen dat het mantelzorgcompliment een succes
zou worden. Die lijn onderschrijven wij als CDA nog steeds. Het geld toevoegen
aan het Gemeentefonds garandeert geen eenduidige uitvoering richting de mantelzorger.
De beleidsvrijheid die gemeenten terecht hebben bij de besteding van de gelden
uit het Gemeentefonds geeft de individuele burger niet de zekerheid die wij
met het compliment nu juist hadden bedoeld. Op de uitvoering hebben wij ons
verkeken, daar kunnen wij gewoon eerlijk in zijn, maar de voorstellen van
het CIZ geven ons als CDA voldoende vertrouwen dat wij er met een sterke vereenvoudiging
wel uit zullen komen.Op dit moment lijkt de eerste voorzet van het CIZ een eenvoudig voorstel
om op door te gaan. Gewoon een jaar gebruik AWBZ-zorg als basis. Goed te traceren.
Maximaal één A4-formulier naar de zorgvrager met het verzoek
een mantelzorger voor te dragen. Het is eenvoudig uit te leggen. Wat is er
in deze ingewikkelde bureaucratische tijd nu mooier voor een mantelzorger
om zomaar een compliment van € 250 te kunnen ontvangen? Wel moeten
wij van de staatssecretaris nog heel duidelijk horen hoe een aantal groepen
onder deze regeling komen of blijven vallen. Vooral de mensen met een
indicatie voor verblijf die voorlopig nog thuis blijven wonen, ontvangen vaak
heel veel mantelzorg. Dan noem ik nog de mensen die meerdere indicaties hebben
gedurende een jaar, maar die wel een aaneengesloten periode van een jaar AWBZ-zorg
ontvangen en de mensen die met heel veel inzet de AWBZ-zorg buiten de deur
houden. Ook daar moet de nulindicatie blijven gelden zodat zij toch het mantelzorgcompliment
krijgen. Wij vragen uitdrukkelijk de aandacht van de staatssecretaris voor
deze groepen mensen zodat ook zij onder de regeling gaan vallen.Verder is een belangrijk punt van aandacht hoe de zaak eruit komt te zien
na de hervorming van de AWBZ als wij kiezen voor de voorzet van het CIZ. Wat
is er aan de orde als taken uit de AWBZ worden overgeheveld naar de ziektekostenverzekering
en/of de Wmo? Vallen dan ineens mantelzorgers buiten de boot als het criterium
van één jaar AWBZ niet meer van toepassing is op hen? Graag
willen wij hierover duidelijkheid van de staatssecretaris.Wanneer kan de Kamer al die zaken die wij nog zouden krijgen tegemoet
zien, met name de verruiming van de regeling zoals het CDA die ziet? Kan dat
niet op korte termijn zodat wij nog in 2008 gebruik kunnen maken van die nieuwe
regeling? Dan zitten wij niet weer met een onderuitputting en hoeven wij niet
weer allerlei constructies te bedenken om dat geld op een ordentelijke manier
weg te zetten. Het zou ons heel lief zijn als wij dit jaar nog een verruimde
regeling krijgen en op basis daarvan al die honderdduizenden die wij zouden
willen honoreren, kunnen honoreren.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Het CDA preludeert op onderuitputting, op basis van hoe dat in het verleden
is geweest. Als nu al de voorstellen die mevrouw Willemse-van der Ploeg heeft
gedaan worden doorgevoerd, bijvoorbeeld dat iedereen die langer dan een jaar
extramurale zorg heeft nu recht krijgt op een mantelzorgcompliment, dan is
het zomaar denkbaar dat er geen sprake is van onderuitputting maar van overbesteding.
Gaat mevrouw Willemse-van der Ploeg daar dan geld voor beschikbaar stellen
of gaat zij dan al die voorstellen weer inkrimpen om toch weer uit te komen
op die 65 mln.?Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Mevrouw Van Miltenburg heeft het in haar vragen de hele tijd over als-dan-situaties.
Er is een goede regeling. Vrijwel alle Kamerleden waren ontzettend blij met
het amendement van de heer De Vries. De meesten hebben dit gesteund. Laten
wij er eerst voor zorgen dat wij deze regeling over de hele breedte goed uitvoeren.
Dan kunnen wij heel veel tevreden mantelzorgers krijgen. Wij kunnen het nu
wel hebben over allerlei als-dan-scenario's of over decentraliseren naar de
gemeenten, maar laten wij er nu eerst voor zorgen dat wij met een goede voorzet
komen, het uitvoeren van het CIZ-voorstel, dan denk ik dat de Kamer tevreden
kan zijn.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):In dit geval zal het "als-dan" dicht bij het "zeker weten
dat het zo zal lopen" liggen. De bureaus jeugdzorg hebben in feite dezelfde
definitie gehanteerd als het CIZ nu voorstelt: heb je een indicatie, dan is
er altijd sprake van overbelasting, dus iedereen heeft aanspraak op het mantelzorgcompliment.
Het geraamde aantal aanvragen was zeer laag, maar de daadwerkelijk in behandeling
genomen aantal aanvragen is zeer hoog. Het is toch mogelijk dat dit bij de
AWBZ zo is? Eigenlijk weet ik dat wel zeker. Als het CDA de financieel degelijke
partij is die zij zegt te zijn, dan moet het rekening houden met dit scenario
en alvast durven aangeven hoe hard de woorden van waardering voor de mantelzorgers
zijn die het CDA hier uitspreekt.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Het is bekend dat wij hierover al in de vorige debatten met de staatssecretaris
hebben gesproken. Hiervoor is 65 mln. beschikbaar. Dat is inclusief de uitvoeringskosten.
Binnen dat bedrag moeten wij het dus klaren. Laten wij er eerst maar eens
voor zorgen dat wij de plannen voor 65 mln., namelijk een compliment voor
alle mantelzorgers in Nederland, goed uitgevoerd krijgen. Daarna spreken wij
elkaar verder.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Voorzitter. Kamerleden spreken vaak over het eigen functioneren, over
de kloof tussen burgers en volksvertegenwoordiging, over de klemmende bureaucratie,
over de terughoudendheid van de politiek en over het wekken van verwachtingen
die niet kunnen worden waargemaakt. Helaas moet ik vaststellen dat het allereerste
wetsvoorstel dat wij dit vergaderjaar behandelen, een wetsvoorstel is waarmee
wij veel van de zojuist genoemde zaken negeren, waarin wij de lessen die wij
van het verleden konden leren, niet toepassen en waarmee wij een plan dat
de Kamer in de persoon van de door mij zeer gewaarde collega Van der Vlies
bedacht, niet meer loslaten, terwijl alle seinen op rood staan. Wij spreken
vandaag over het wetsvoorstel om de uitkering voor mantelzorgers een wettelijke
basis te geven. Ik vrees dat wij met alle goede intenties een enorme paarse
krokodil aan het produceren zijn. Een paarse krokodil met bovendien een aantal
zeer scherpe randjes.Ik zou deze wetsbehandeling kunnen aangrijpen om uiteen te zetten hoe
een kleine en goedwerkende overheid er volgens de VVD uitziet en welke principiële
keuzes nodig zijn in wat die overheid wel en niet zou moeten doen. Ik ga dat
niet doen. De VVD heeft zeer veel respect voor al diegenen die zich inzetten
als mantelzorger. Te veel respect om een plat, politiek verhaal af te steken
over de rug van al die liefhebbende echtgenoten, moeders, broers, dochters
en buren die veel, soms zelfs bovenmatig veel zorg en zorgen op zich nemen.
Soms kiezen zij daarvoor, maar vaker hebben zij geen keus. Het is eenvoudig
een last die op hun schouders komt te liggen en die zij maar te dragen hebben.
Uiteindelijk laten maar weinigen hun naasten in tijden van nood aan hun lot
over.Liefde is aantoonbaar voor veel Nederlanders niet alleen aanwezig in tijden
van voorspoed, maar ook in tijden van tegenspoed. Ik heb er behoefte aan om
concreet te maken hoe divers mantelzorgers zijn en hoe divers mantelzorg is.
Ik vraag aan de regering om te reageren op de diverse voorbeelden die ik ga
noemen en om daarbij aan te geven of de mensen in deze voorbeelden recht hebben
op de waardering van de samenleving of niet.Ik noem bijvoorbeeld Maria, die al twintig jaar ziek is. Haar man is vrachtwagenchauffeur
en hij zorgt al twintig jaar voor haar. Hij bedenkt allerlei handigheidjes
in huis, zodat haar leven nog draaglijk is. Zij heeft door
die zorg al die jaren thuis kunnen wonen.Ik noem een dame die ik ooit eens tegenkwam in een verpleeghuis en die
iedere middag doorbracht bij haar demente schoonmoeder en de zuster van haar
schoonmoeder. Zij verzorgde beide dames en zij zorgde dat zij er pico bello
uitzagen; goed gekleed, wekelijks gekapt. Zij kregen beiden zeer veel liefdevolle
aandacht. Natuurlijk vraag je je af of dit mantelzorg is, want de dames woonden
in een intramurale instelling. Als het dan geen mantelzorg is, wat is het
dan wel? Ik vraag het kabinet of deze mevrouw recht heeft op waardering van
de samenleving, of het nu mantelzorg is of niet.Ik noem de moeder van een zwaar verstandelijk gehandicapt kind die haar
carrière opgaf om haar kind zo lang mogelijk thuis te verzorgen. Er
is in dat gezin ook hulp in de vorm van een persoonsgebonden budget, maar
meestal is er geen hulp en doen vader en moeder het samen. In dit gezin slaapt
de vader al jaren niet meer in het echtelijk bed, maar bij zijn kind, want
dat kan niet alleen slapen. Is hier sprake van mantelzorg of niet? De vraag
is of dit gezin recht heeft op waardering van de samenleving.En dan heb ik het over de alleenstaande moeder van een puber met autisme
die de zorg niet meer aan kon. Haar kind kon bij een bevriend stel in huis
gaan wonen dat alle zorgen en inspanningen overnam, terwijl in dat gezin ook
nog twee andere opgroeiende jongens aanwezig waren. Is hier sprake van mantelzorg
of van een vriendendienst?Vele mensen verrichten een vorm van mantelzorg, vaak zonder het zelf te
weten. De regering gaat uit van anderhalf miljoen, maar ik heb anderen al
horen roepen dat het er vele miljoenen zijn. Enkele tienduizenden mensen hebben
aan het verlenen van die zorg bijna een dagtaak. Het schijnt zo te zijn dat
250.000 mantelzorgers zeer belast of zelfs overbelast zijn door de zorg voor
een ander.Afgelopen jaar ontvingen zo'n 50.000 mensen een mantelzorgcompliment.
De vraag die ik wil opwerpen, is of er wel een definitie van mantelzorg is
te geven. Is die definitie objectiveerbaar te maken? Wie zijn wij om te kunnen
beoordelen wie recht heeft op waardering van de samenleving en wie niet? Mogen
wij de principiële vraag aan de orde stellen dat zorgen voor een ander
ook hoort bij het leven? Als je uitspreekt dat de inzet van mantelzorgers
soms op een financiële beloning kan rekenen, maar meestal niet, spreek
je dan eigenlijk niet uit dat het niet verlenen van mantelzorg de norm is?
Graag krijg ik op deze vragen antwoord. Ik herinner de staatssecretaris er
bij dezen nog aan dat zij ons heeft toegezegd om met een brede definitie van
mantelzorg te komen. Die hoor ik ook graag vandaag van haar.Ik richt mij ook tot mijn collega Kamerleden, zoals ik dat al eerder deed
bij interrupties. Is het niet onze taak om een wet te beoordelen op rechtmatigheid
en op doelmatigheid? Is het dan mogelijk dat u tot de conclusie komt dat de
voorgestelde maatregelen niet werken, ook al hebt u eerder uitgesproken dat
de regeling er eigenlijk wel zou moeten zijn?De heer Van der Vlies (SGP):Ik erken dat het allemaal niet met een schaartje is te knippen. Ik weet
en zie van zeer nabij dat mensen zich spontaan bijzonder inspannen voor de
medemens, terwijl er geen regeling is die de persoon in kwestie bereikt. Ik
heb dat van meet af aan steeds erkend. Desondanks vonden wij met elkaar, gelet
op diverse argumenten, dat wij iets moesten doen. Eén keer is de praktijk
daar geweest. Die is geëvalueerd. Er waren veel tekorten en er kwamen
aanbevelingen. Er zijn gesprekken gevoerd met veel uitvoeringsinstanties.
U hebt er zelf bijgezeten. Zij hebben op één na allemaal gezegd:
toch doorgaan en zie het nu te verbeteren. Dat is mijn inzet en als het te
eniger tijd niet lukt, moeten wij elkaar in de ogen kijken en iets anders
bedenken. Het is een beetje merkwaardig dat een VVD-fractie met toch een vrij
sterke, toegewijde discipline en traditie na één rondje uitvoeringspraktijk
zegt: het lukte niet en dus is het een inadequate regeling. Dat vind ik uiterst
beperkt. Wij moeten dit met elkaar zien te verbeteren.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Wij hadden op voorhand al het gevoel dat het opnieuw een regeling zou
worden waarbij goede bedoelingen de overhand hebben en de uitvoeringspraktijk
anders uitpakt. Wij verwachten namelijk niet van de overheid dat zij zo veel
dingen goed kan uitvoeren. Daar zijn veel voorbeelden van. Ik heb zeer goed
geluisterd tijdens de hoorzitting en ik was zeer verbaasd dat alle kritische
inbrengen van alle aanwezige organisaties uiteindelijk toch leidden tot een
positief advies, waarbij velen zeiden: het is wel moeilijk, maar de doelstelling
is zo sympathiek en wij zijn al zo ver op weg dat wij het maar moeten doen.
Ik was echt zeer verbaasd over die conclusie.U sprak mij ook aan als VVD'er. Ik vind helemaal niet dat er niets gedaan
moet worden voor mantelzorgers. Wij hebben ons in het verleden ingezet voor
goede respijtregelingen en dat doen wij nog steeds. Nog veel belangrijker
is dat wij, gesteund door vele fracties in de Kamer, aan de wieg hebben gestaan
van het tot stand komen van persoonsgebonden budget, waarin op heel adequate
wijze cliënten de kans krijgen om mantelzorgers in te zetten en om in
hun inzet daarbij te belonen op een wijze die zij adequaat vinden. Wij denken
dat mantelzorgers zo, daar waar het eventueel moet, geholpen kunnen worden.De heer Van der Vlies (SGP):In dat gesprek was de cruciale vraag: hoe definiëren wij de doelgroep
op een zodanige wijze dat er een zekere mate van objectivering van de criteria
in zit en wij toch de mensen krijgen die het emotioneel gesproken verdienen?
De omslag in dat gesprek was de mededeling van een van de participanten, die
zei: ik ken een systeem van indiceren dat eenvoudiger en toereikender is.
Laten wij dat nu uitwerken. Toen ging iedereen akkoord. Dat meen ik mij definitief
te herinneren. Ik heb de staatssecretaris gevraagd daarover mededelingen te
doen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Een omissie in die bewuste vergadering is geweest dat niet is besproken
welke kant het lijkt op te gaan. Men zou namelijk een loop van de indicatie
als basis nemen, waardoor heel erg veel mensen ervoor in aanmerking komen.
Het systeem is daarmee wel hard en duidelijk definieerbaar, maar komt niet
meer tegemoet aan een ander punt van uw oorspronkelijke amendement, namelijk
aan de beheersbaarheid, de betaalbaarheid, van de regeling. Daarover maak
ik mij zorgen. Ik vraag de staatssecretaris dan ook of het uitbetalen van
een mantelzorgcompliment aan al deze mensen niet ten koste gaat van professionele
zorg voor de mensen die het nodig hebben. Ik vind dat ik die vraag
mag stellen. Ik kies in eerste instantie voor het tweede.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik ben blij om te horen dat mevrouw Van Miltenburg een mantelzorgbeleid
voorstaat. Toen ik haar zo-even hoorde problematiseren wie wel of niet een
mantelzorger is, werd ik even bang. Wie langs die weg gaat, moet immers tot
de conclusie komen dat een definitie niet te geven is en dat er dus geen mantelzorgbeleid
te maken valt. Het is goed dat mevrouw Van Miltenburg een mantelzorgbeleid
wil. Waarom is zij echter niet ook positief over het mantelzorgcompliment,
ook al zijn er definitieproblemen? Het kan toch verbeterd en verfijnd worden?Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Dat heeft te maken met een verschillende maatschappijvisie. Het is immers
de vraag of je intrinsiek van mening bent of de maatschappij maakbaar is.
Ik ben van mening dat dat niet het geval is. Ik zie heel veel overbelaste
situaties. Waarom kan het ene gezin, met een kind met een opvoedingsprobleem,
het zeer goed aan en waarom gaat een ander gezin, met een lichtere problematiek,
er aan onderdoor? Wat is dan het meetbare moment? Ik weet het niet. Ik wil
ook niet verantwoordelijk zijn voor het creëren van eerste- en tweederangsmantelzorgers.
De eerste groep heeft dan volgens ons recht op waardering van de samenleving.
De tweede groep heeft dat dan blijkbaar niet.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Maakt mevrouw Van Miltenburg dit kleine stukje wetgeving over het compliment
niet veel te groot en te zwaar? Hier zit toch niet het gehele mantelzorgbeleid
aan vast?Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Elk wetsvoorstel moet juist beoordeeld worden. Elk signaal dat wij als
volksvertegenwoordiging en wetgever afgeven, moet beoordeeld worden op doelmatigheid
en rechtmatigheid. Aan die eisen wordt niet voldaan.Ik verwijs nogmaals naar het onderzoek van Research voor Beleid, dat de
Regeling waardering mantelzorgers heeft geëvalueerd. Op basis van onderzoek
deed het twee aanbevelingen: draag zorg voor stopzetting van de huidige Regeling
waardering mantelzorgers en geef bij facilitering van individuele hulp aan
mantelzorgers de gemeenten de opdracht om dit in hun eigen beleidsvrijheid
vorm te geven. Binnen de Wmo heeft de gemeente ook de opdracht gekregen om
hulp te bieden aan mensen met een handicap voor woningaanpassingen en andere
vormen van ondersteuning. Daarbij vinden wij de gemeente de aangewezen overheid,
maar hierbij blijkbaar niet.Ik vraag de staatssecretaris hoe zij de evaluatie en de aanbevelingen
van het onderzoek beoordeelt. Is zij bereid het wetsvoorstel, dat haaks staat
op de aanbevelingen van Research voor Beleid, in te trekken? De wetstekst
gaat immers uit van een landelijke regeling. Die is daarmee in strijd met
de aanbeveling van Research voor Beleid. Uit het onderzoek komt duidelijk
naar voren dat in de uitvoering van het mantelzorgcompliment van alles misgaat.
Daarmee is de keuze van een uitkering niet alleen principieel onjuist, maar
is de regeling ook als zodanig slecht. Die komt tegemoet aan het gevoel dat
er iets gedaan moet worden voor mantelzorgers, maar geeft weinig blijk van
de problemen waar mantelzorgers dagelijks mee te maken hebben. Het is mij
gebleken dat het meestal niet de verzorging is, maar de zorg rondom de verzorging,
waarop men stukloopt in veel contacten met instanties, verzekeringen, zorgkantoren,
indicatiestellers en gemeenten. Dit is nog maar een greep uit de lijst van
contacten en bureaucratische organisaties waarmee zij te maken hebben. De
constante verantwoordelijkheid van praktische en financiële zaken van
de zieken is iets waaronder veel mantelzorgers gebukt gaan. Daarbovenop komen
de angst en de onzekerheid als gevolg van de constant veranderende regelgeving.
Daardoor weten zij nooit zeker of het volgend jaar allemaal nog wel op dezelfde
manier kan. Ik zou zeggen: doe iets aan de administratieve lastendruk waar
mantelzorgers mee kampen. Weg met de indicatiestel­lingsbureaucratie!
Weg met de onzekerheid rondom het persoonsgebonden budget! Dat zijn concrete
voorstellen voor zaken die wij wel in de hand hebben en waar iedereen bij
gebaat is: de mantelzorgers en de cliënten. In plaats daarvan heeft het
kabinet besloten om zijn wetsvoorstel te handhaven en mantelzorgers op te
zadelen met meer administratieve rompslomp in plaats van met minder. Ik vrees
dat het medicijn in dit geval wel eens erger zou kunnen zijn dan de kwaal.Kamerleden spreken vaak over het eigen functioneren, de kloof tussen burgers
en volksvertegenwoordiging, de klemmende bureaucratie, de terughoudendheid
van de politiek en het wekken van verwachtingen die niet kunnen worden waargemaakt.
De regeling voor de waardering van en de uitkering aan mantelzorgers draagt
in zich dat de kloof tussen politiek en samenleving wordt vergroot. De meeste
mantelzorgers zullen immers niet de waardering krijgen die zij wel verwachten
en volgens de VVD-fractie altijd verdienen. De klemmende bureaucratie zal
toenemen, omdat mantelzorgers geïndiceerd gaan worden. Het moet niet
veel gekker worden in dit land! Dit wetsvoorstel wekt bij velen een verwachting
die niet kan worden waargemaakt. De meeste mantelzorgers zullen – ik
herhaal het nog maar eens – immers nooit aanspraak maken op een uitkering.Voorzitter. De VVD-fractie heeft heel veel respect voor de zware last
die mantelzorgers dragen. Voor ons geldt dat respect echter alle mantelzorgers.
Wij vinden het daarom onterecht dat met deze regeling onderscheid wordt gemaakt.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Voorzitter. De fractie van de ChristenUnie heeft weel waardering voor
de inzet van mantelzorgers. Zij vervullen een belangrijke maatschappelijke
taak door voor een kortere of langere periode de zorg voor familieleden, kennissen
of buren op zich te nemen. Het is positief te waarderen dat mensen zich inzetten
voor de ander. De ChristenUnie vindt het mantelzorgcompliment dan ook sympathiek.Het blijkt in de praktijk lastig te zijn om een sluitende regeling voor
het mantelzorgcompliment te ontwikkelen. Iedere denkbare regeling is kwetsbaar
als het gaat om de controleerbaarheid en de bereikbaarheid van de doelgroep.
Ook dit wetsvoorstel bevat tekortkomingen. Mensen die mantelzorg verlenen
in het kader van de Wmo, vallen bijvoorbeeld buiten de regeling. En ook kan de regeling tot teleurstelling en frustratie leiden, wanneer een
zorgvrager een andere mantelzorger voor het compliment in aanmerking laat
komen. Het wetsvoorstel kan zelfs contraproductief werken wanneer het als
een extra belasting wordt ervaren. Dit vormt voor de ChristenUnie-fractie
echter geen reden om het wetsvoorstel maar naar de prullenbak te verwijzen.Uit de evaluatie van de uitvoering van het mantelzorgcompliment in 2007
is gebleken dat slechts een kleine groep mantelzorgers vorig jaar het mantelzorgcompliment
heeft ontvangen. Het bereik kan echter aanmerkelijk worden vergroot door de
uitvoering te verbeteren en de regeling te vereenvoudigen. Nu ligt de drempel
vaak nog te hoog en ook leidt de beperkte grondslag, waarop in het kader van
de AWBZ de mantelzorgindicatie wordt afgegeven, tot veel niet-gebruik.In de brief van 8 juli geeft de staatssecretaris aan, serieus te
overwegen om het bereik van de regeling te verruimen. Hierover zal in september
een besluit worden genomen. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris?
En kan een eventuele verruiming nog in het wetgevingstraject worden meegenomen?Er is meer nodig om de positie van de mantelzorgers werkelijk te versterken.
Ik vond het uitstapje dat collega Sap maakte in haar maidenspeech dan ook
helemaal niet gek. In het kabinetsbeleid wordt nog te veel de nadruk gelegd
op arbeidsparticipatie, aangezien door de vermaatschappelijking van de zorg
tegelijkertijd wel een steeds groter beroep wordt gedaan op mantelzorgers.
Als het kabinet serieus werk wil maken van het verbeteren van de positie van
mantelzorgers, dan moet het meer doen om de combinatie van arbeid en zorg
gemakkelijk te maken. Om het in een variant op de woorden van de minister-president
bij de opening van het academisch jaar te zeggen: mantelzorg helpt ons om
te worden wie wij zijn; ons karakter groeit door mantelzorg.Het mantelzorgcompliment is sympathiek, maar er moet meer gebeuren. Dat
is ook het geluid dat ik in het rondetafelgesprek over het mantelzorgcompliment
heb opgevangen. Er is behoefte aan de praktische ondersteuning en ontlasting
van mantelzorgers. Denk aan al het geregel dat bij de zorg komt kijken. Het
komt nu aan op verdere inspanningen om ook via andere routes de positie van
de mantelzorger te versterken. Ik denk daarbij aan aantrekkelijke arrangementen
door werkgevers. Hier ligt een taak voor SZW. Ik denk ook aan praktische maatregelen
zoals de tijdelijke mantelzorgwoning in de achtertuin en dat soort dingen.
Graag hoor ik een reactie op dit punt.Wat ik rondom het mantelzorgcompliment eveneens heel belangrijk vind,
is dat er voorkomen moet worden dat gemeenten achterover gaan leunen. Daar
ligt vanuit de Wmo primair de verantwoordelijkheid voor de ondersteuning van
mantelzorgers. Het is belangrijk dat mogelijk resterende middelen voor het
mantelzorgcompliment op een andere manier worden ingezet om de positie van
de mantelzorgers te versterken. Mijn vraag is dan ook hoe de staatssecretaris
hiermee omgaat.Tot slot nog een opmerking. Voorkomen moet worden dat mensen door het
mantelzorgcompliment worden gekort op een uitkering. De Wet werk en bijstand
wordt om die reden aangepast, maar hoe zit het met de arbeidsongeschiktheidsregelingen,
de WAO, de WIA, de Wajong of de FPU, de pensioenuitkering? Op deze vragen
wil ik graag een antwoord horen.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Het kan niet achterwege blijven.De voorzitter:Nou, dat kan wel.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ja, maar ik ben toch niet bereid om dat te doen. Ook mevrouw Wiegman zegt
dat het waarderen van mantelzorg zo belangrijk is dat wij dan maar een regeling
moeten accepteren waar veel haken en ogen aan zitten. Heb ik dat goed gehoord?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ja.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Wanneer komt voor u het moment waarin u zegt: misschien is het niet mogelijk
om datgene wat wij zo graag zouden willen doen, in wetgeving vast te leggen?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Dat zal op dit punt niet zo heel erg snel gebeuren, gezien het traject
dat wij zijn ingegaan en de verfijning die verder zal plaatsvinden. Ik zou
veel meer moeite hebben – vandaar de belangrijke randvoorwaarden waarin
ik het mantelzorgcompliment zie – als bijvoorbeeld gemeenten zouden
zeggen: er wordt nu landelijk aandacht besteed aan de mantelzorg door middel
van een compliment, dan kunnen wij achterover gaan leunen, want wat moeten
wij dan nog vanuit de Wmo. Ik zou er moeite mee hebben als men zich op het
ministerie afvraagt wat men hierin nog moet betekenen, nu er een compliment
ligt. Voor mij is de strategie heel erg belangrijk. Wij moeten het mantelzorgcompliment
verbeteren, verfijnen en verruimen, maar ondertussen niet het hele mantelzorgbeleid
daaraan ophangen alsof het respect voor mantelzorg daarmee staat of valt.
Nee, wij moeten ondertussen ook keihard bezig zijn, de positie van de mantelzorger
te versterken via de Wmo, maar ook langs de weg van SZW.Mevrouw Wolbert (PvdA):Voorzitter...De voorzitter:Ik wil eigenlijk naar de staatssecretaris voor haar beantwoording in eerste
termijn, maar het is de eerste keer dat u interrumpeert. Gaat u uw gang.Mevrouw Wolbert (PvdA):Ik begrijp het, maar ik wil toch een vraag stellen aan mevrouw Wiegman.
Heeft zij signalen dat gemeenten door het mantelzorgcompliment achterover
gaan liggen en ondersteuning van mantelzorgers niet meer zo belangrijk vinden?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Nee, op dit moment gelukkig niet, maar dat moeten wij wel zo houden.Mevrouw Wolbert (PvdA):Waarom doet u dan de suggestie dat gemeenten geen belang zouden hebben
bij het ondersteunen van mantelzorgers en het faciliteren van het goede werk
dat zij doen? Ik vind het zo'n bijzondere suggestie.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Ik heb dat niet negatief bedoeld. Ik wil duidelijk aangeven dat wij het
nu over een mantelzorgcompliment hebben. Dat is sympathiek, maar het is niet het mantelzorgbeleid. Wij moeten ondertussen wel letten op wat de
gemeenten doen op het gebied van mantelzorg. Wij weten immers allemaal dat
bij de Wmo ontzettend veel aandacht is uitgegaan naar de thuiszorg, terwijl
op het vlak van de versterking van vrijwilligerswerk en mantelzorg bij gemeenten
nog veel meer kan gebeuren.Mevrouw Wolbert (PvdA):Wij horen vaak juist dat de gemeenten op het gebied van mantelzorg en
vrijwilligerswerk zo'n ongelofelijke slag aan het slaan zijn en zo'n enorme
inzet tonen. Daarom begreep ik even uw signaal niet. Ik begrijp echter nu
dat u daar in uw hoofd bang voor bent, maar dat u geen signalen hebt dat gemeenten
op dit vlak achteroverleunen.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):Dat klopt.Mevrouw Wolbert (PvdA):Daar ging het mij om.Staatssecretaris Bussemaker:Voorzitter. Ik wil allereerst mevrouw Sap complimenteren met haar maidenspeech.
Ik ken haar al langer als een constructief en onorthodox denker met een eigenzinnige
rol en die heeft zij volgens mij vanavond weer waargemaakt. Ik kijk uit naar
alle debatten die wij nog met elkaar zullen voeren.Er is geen twijfel over mogelijk dat in deze Kamer een zeer brede waardering
leeft voor de rol en de positie van mantelzorgers. Dit debat kan dus op geen
enkele manier een wedstrijdje worden in wie het meest opheeft met mantelzorgers.
De vraag die aan de orde is, is hoe wij het beste uitvoering kunnen geven
aan de gedachte die ooit ten grondslag lag aan het amendement van de heer
Van der Vlies om dat mantelzorgcompliment zo goed mogelijk bij de doelgroep
terecht te laten komen.De heer van der Vlies zei: "Mantelzorgers zijn goud waard."
Ik ben dat van harte met hem eens. Die positieve aandacht is van heel groot
belang. Wij spreken hier vaak over problemen van mantelzorgers en daarom is
het van groot belang om ook de positieve kant te benadrukken. De uitdaging
voor ons allen is, zoals mevrouw Sap verwoordde, hoe wij ervoor kunnen zorgen
dat dit compliment iets positiefs blijft en dat het mensen niet frustreert.
Dat heb ik mij de afgelopen tijd ook wel eens afgevraagd. Wij wilden met zijn
allen, daarover geen twijfel, iets positiefs doen voor mantelzorgers.De publiciteit in het afgelopen jaar betrof heel vaak klachten, bijvoorbeeld
van mensen die dachten dat zij ervoor in aanmerking kwamen en er toch niet
voor in aanmerking kwamen. Er waren ook klachten over de hoeveelheid bureaucratie
en de moeilijke vormgeving van de regeling. Ik denk dat dit ook zorgen van
ons allemaal betreft, van mij en van de Kamer. Ik probeer met deze wetgeving
niet anders dan zo goed mogelijk aan te sluiten bij de wens die de Kamer heeft
uitgesproken. De heer Van der Vlies heeft al gememoreerd dat dit wetsvoorstel
een lange voorgeschiedenis heeft. Zijn oorspronkelijke amendement bij het
Belastingplan bleek niet uitvoerbaar te zijn. Vervolgens was er sprake van
wetswijzigingen bij VWS.Het voorstel tot wetswijziging dat wij nu behandelen doet eigenlijk niets
anders dan het legitimeren van beleid dat wij allang uitvoeren. Wij kunnen
dus vanavond heel uitgebreide debatten met elkaar gaan voeren – ik doe
dat overigens graag over mantelzorg – maar wat wij feitelijk doen is
niets anders dan legitimeren wat wij vorig jaar hebben gedaan en wat wij ook
de komende jaren willen blijven doen, namelijk het kunnen uitkeren van dat
mantelzorgcompliment door organisaties als de Sociale Verzekeringsbank, het
CIZ en de MOgroep. De wet heeft betrekking op een voorliggende periode en
gaat dus met terugwerkende kracht in. Veel van de vragen zijn echter op de
toekomst gericht. Zij gaan over de wijze waarop een en ander kan worden verbeterd.In het voorstel tot wetswijziging zoals dat is vormgegeven op basis van
de gedachte van de heer Van der Vlies, zijn duidelijke criteria gesteld. Er
moest een indicatie zijn voor ten minste zes maanden, er moest sprake zijn
van mantelzorg gedurende ten minste acht uur per week en er moest een besparing
zijn op de professionele zorg. Mevrouw Van Miltenburg vroeg naar allerlei
andere vormen van mantelzorg. Die verdienen uiteraard ook waardering, maar
daar was het mantelzorgcompliment dat de Kamer wenste en waar ik uitvoering
aan geef niet voor bedoeld.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Ik vind dat de staatssecretaris zich wel heel gemakkelijk verschuilt achter
een wens die de Kamer heeft uitgesproken en die zij dus maar moet uitvoeren.
Ik wou dat zij dat bij alle moties deed die door deze Kamer zijn aanvaard.
Ik meen mij te herinneren, ook waar het gaat om mijn eigen moties, dat dit
lang niet altijd het geval is. Het gaat erom dat u de bestuurder bent, staatssecretaris.
U moet dus ook het lef hebben om als een verantwoordelijk bestuurder tegen
de Kamer te zeggen dat wat zij wil in de praktijk niet mogelijk is. De Belastingdienst
heeft dat in de afgelopen jaren één keer gedaan en dat waardeer
ik zeer. Het zou u sieren als u dat ook zou doen.Staatssecretaris Bussemaker:Nee, dat doe ik niet. Ik ben het namelijk niet met u eens. Ik zal dadelijk
over de toekomst komen te spreken. Daarbij zal de vraag aan de orde komen
of wij denken dat er, met alle gebreken die wij nu zien, goede mogelijkheden
zijn tot verbetering te komen of niet. Ik denk dat er manieren zijn om tot
verbetering van de regeling te komen.Voorzitter. Straks kom ik, zoals gezegd, op de toekomst terug. Eerst wil
ik de feitelijke vragen beantwoorden. Wel wil ik nog even zeggen dat wat mij
betreft alleen de wet zelf ter discussie staat. Met elkaar komen wij nog heel
uitgebreid te praten over de verbetering. In oktober kan de Kamer daarover
van mij nog een aantal voorstellen tegemoet zien. Dit zeg ik om het proces
te schetsen.De heer Van der Vlies heeft gevraagd om wijziging van artikel 19a in die
zin dat de "kan"-bepaling wordt omgezet in een "moet"-bepaling.
Helaas kan ik niet aan die wens van de heer Van der Vlies tegemoet komen.
Als ik artikel 19a zou wijzigen zoals hij voorstelt, zou dat artikel de minister
verplichten, aan iedere persoon die mantelzorg verleent een uitkering te verstrekken.
Zoals ik al verschillende malen heb uiteengezet, is het niet mogelijk, iedereen
die mantelzorg verleent een uitkering te verstrekken, omdat daarin keuzes
gemaakt moeten worden. Hoe graag ik het ook zou willen en hoe dicht ik daaraan
ook tegemoet kan komen, ik kan geen wet uitvoeren waarin een "kan"-bepaling
is omgezet in een "moet"-bepaling. Mevrouw Leijten vroeg of ook kinderen voor hun ouders een compliment kunnen
aanvragen of dat dan sprake is van gebruikelijke zorg. Dat debat hebben wij
al vaker met elkaar gevoerd, dus is het bekend dat wij wel leeftijdseisen
stellen.Mevrouw Willemse vroeg waarom wij de Wmo als wettelijke grondslag hebben
gekozen en wat het beleid in de Wmo tot nu toe heeft opgeleverd. Het feit
dat het bij de Wmo zit en niet bij de AWBZ houdt verband met het feit dat
de gemeenten verantwoordelijk zijn voor het ondersteunen van mantelzorgers.
Aangezien de Wmo zich daar direct op richt, hoort de regeling die zich richt
op het waarderen van mantelzorgers zich ook te verhouden tot het Wmo-domein
van de gemeenten. Daarmee is niet gezegd dat dit de hele ondersteuning van
de mantelzorg betreft. Natuurlijk moeten gemeenten ook op tal van andere manieren
de mantelzorgers ondersteunen. Over wat dat tot nu toe heeft opgeleverd, kan
ik nu niet uitgebreid ingaan, omdat wij nog niet zo lang geleden mijn brief
ter zake hebben besproken. Daarbij ging het om vrijwilligers en mantelzorgers.
Daarbij heb ik al aangegeven dat ik ook wil nagaan wat gemeenten doen en hoeveel
plannen zij maken voor mantelzorgers. Daar zal ik ze ook op bevragen.Sommige woordvoerders hebben nog geïnformeerd naar het geringe gebruik
van de regeling en waaraan dat is toe te schrijven. Daarover zijn ook opmerkingen
gemaakt. Ik denk dat dit te maken heeft met de uitvoering en met de aard van
de regeling. Uit de evaluatie die de Kamer heeft gehad, komt ook naar voren
dat de uitvoering op een aantal punten voor verbetering vatbaar is, bijvoorbeeld
omdat blijkt dat het CZ problemen heeft gehad met de software en omdat bleek
dat niet alle indicatiekantoren goed op de hoogte waren van hetgeen van hen
verwacht werd. Dat zagen wij ook bij de Bureaus Jeugdzorg; daar hebben zich
ook problemen voorgedaan, onder andere omdat er geen optimale communicatie
was tussen de Bureaus Jeugdzorg en de MOgroep.Wat de aard van de regeling betreft, wordt het gebruik bepaald door de
met de Kamer besproken criteria om voor zo'n uitkering in aanmerking te komen.
Ik noem de AWBZ-indicatie voor ten minste zes maanden die moet zijn afgegeven
na 1 april 2007 en het feit dat er sprake moet zijn van AWBZ vervangende
zorg.Ik denk ook dat wij moeten constateren dat 2007 een aanloopjaar was. Achteraf
kan je je ook afvragen of alles wel voldoende op orde was en of niet beter
een jaar later begonnen had kunnen worden met misschien directer beter resultaat.
Tegelijkertijd moet bedacht worden dat iedereen haast had, juist om de positieve
waardering zo snel mogelijk tot uitdrukking te brengen. Dat heeft geleid dat
wij op een aantal punten in de uitvoering en de aard van de regeling met een
aantal aanloopproblemen zitten.De heer Van der Vlies en mevrouw Leijten hebben gevraagd of wij een fonds
in het leven kunnen roepen voor overschotten. De overschotten op de regeling
moeten ten goede komen aan mantelzorgers. Vorig jaar hebben wij maar een kleine
groep weten te bereiken en was er veel geld over. Ik heb toen als uitzondering
een afspraak kunnen maken met de minister van Financiën dat het geld
voor mantelzorgers mocht worden bewaard. Voor het overige volgen wij hier,
net als bij alle andere begrotingsartikelen, de normale begrotingsdiscipline.
Dat betekent dat overschotten op de uitgaven niet ten goede mogen komen aan
intensivering. Vorig jaar was een eenmalige uitzondering. Ik kan de heer Van
der Vlies en mevrouw Leijten op dit punt niet tegemoetkomen. Wel kan ik voor
2008 investeren in verbetering van de uitvoering van de huidige regelingen
en zorgen dat meer mensen dan vorig jaar daarvan gebruik kunnen maken. Ik
kan dus ook niet garanderen dat alle middelen voor 2008 gebruikt zullen worden.
Op basis van de evaluatie door Research voor Beleid heb ik in juni jongstleden
afspraken gemaakt met het CIZ en de MOgroep over verbetering in de uitvoering
van de huidige regeling. Die afspraken moeten leiden tot het uitreiken van
meer mantelzorgcomplimenten. In het najaar spreek ik weer met deze organisaties
om te bezien welke resultaten die verbeteringen opleveren. Ik verwacht nu
al niet dat het hele budget dit jaar op zal gaan, maar dat wij wel met de
verbetering gaandeweg tot een betere verdeling komen en tot een veel groter
bereik.Mevrouw Leijten (SP):Mantelzorg vinden wij allemaal belangrijk. Zelfs mevrouw Van Miltenburg
heeft dat onderstreept. Als het gaat om geld dat wij daarvoor vrijmaken, valt
dat wel onder de discipline van de begrotingsregels, waardoor geld dat terugvalt,
teruggaat naar de gewone begroting. Gaandeweg gaan wij verbeteringen toepassen.
Ik zou zeggen: kom met discipline bij die verbeteringen, anders blijft het
geld even staan. Het lijkt mij dat de hele Kamer, die zo veel waardering heeft
voor de mantelzorg, kan zeggen dat wij blijkbaar niet de discipline hebben
gehad om dat geld maximaal te besteden – want wij hebben niet iedereen
bereikt – en kan uitspreken dat het logisch is om nu een keer af te
wijken van de discipline.Staatssecretaris Bussemaker:Dat is maar zeer de vraag, want ik ga er ook van uit dat een groot deel
van de Kamer de regels rond de begrotingsdiscipline volgt. Dan zouden wij
hier een vreemde discussie krijgen als wij bij elk onderwerp eerst zelf zouden
gaan bedenken wat wij met het geld doen dat niet wordt uitgegeven. Het kan
misschien ook worden uitgegeven aan andere buitengewoon belangrijke, nuttige
zaken. Voor ons is het de uitdaging om ervoor te zorgen dat wij de groep mensen
om wie het gaat zo goed mogelijk bereiken. De Kamer heeft daarnaar ook zeer
duidelijk verwezen vanavond.Mevrouw Leijten (SP):Wij hebben al voor het zomerreces allerlei suggesties gehoord. U hebt
ook al een gesprek gevoerd. Dus de discipline om in de zomer een beetje door
te werken en bij een groter bereik te komen, moet aanwezig kunnen zijn. Ik
vind het niet uit te leggen dat geld dat overblijft en dat bestemd is voor
mensen die keihard zorgen voor hun naaste, terugvalt in de algemene middelen
en net zo goed aan de weg kan worden uitgegeven.Staatssecretaris Bussemaker:Mevrouw Leijten doet net alsof terugval in de algemene middelen iets heel
vreselijks is. Misschien kunnen er heel mooie andere zaken uit worden betaald
die ook heel belangrijk zijn en die ook mensen kunnen helpen die dat verdienen.
Dus laten wij nu niet doen alsof dit een soort vuilnisvat is waar het in verdwijnt.Mevrouw Sap (GroenLinks):Mijn punt raakt aan hetzelfde. Ik ken de regels van de begrotingsdiscipline.
In het algemeen ben ik daar sterk voor, maar ik vraag mij toch af of de staatssecretaris,
die hier hoort dat de Kamer breed de wens deelt dat dit budget
wel ten goede komt aan mantelzorgers, niet bereid is om nog eens te proberen
om bij haar collega van Financiën te vragen of er niet weer een uitzondering
kan worden gemaakt. Heeft hij vorig jaar misschien gezegd "eens maar
nooit weer"? Zou zij niet bereid zijn om toch te proberen bij hem om,
gezien de wens van de Kamer, gedaan te krijgen dat er nog één
keer een uitzondering wordt gemaakt?Staatssecretaris Bussemaker:Nee, dat doe ik niet, want dan zou ik om een structurele uitzondering
vragen. Eén keer hebben wij gezegd: dit is zo belangrijk en er is zo
veel geld over dat wij gaan bezien of wij dit geld op een andere manier kunnen
reserveren voor mantelzorgers. Wij hebben toen ook gezegd dat wij dit daarna
nooit meer zouden doen. De consequentie van weer een uitzondering maken, zou
zijn dat een uitzondering geen uitzondering meer werd, maar een andere vorm
van beleid. Waarschijnlijk zullen de financiële woordvoerders in de Kamer
hierover bovendien anders denken dan de leden die nu het woord voeren over
de mantelzorg.Mevrouw Willemse-van der Ploeg (CDA):Mijn slotvraag was, of de staatssecretaris geen kans zag om op basis van
de voorzet van het CIZ de 65 mln. gewoon weg te zetten. Zij weet hoeveel mensen
er binnen de categorie vallen. Zij kan dus een rekensom maken door dit aantal
te delen door het bedrag dat beschikbaar is. Op die manier kan het geld worden
weggezet en hoeft het niet terug te vloeien.Staatssecretaris Bussemaker:Op de veranderingen kom ik zo terug. Ik wil eerst de twee vragen beantwoorden
die zijn blijven liggen over de huidige regelingen. De fractie van de ChristenUnie
vroeg naar de relatie met de WAO-, de Wia-, de Wajong- en de FPU-uitkering.
Het mantelzorgcompliment wordt in deze regelingen niet in mindering gebracht,
omdat daarin in het algemeen wordt uitgegaan van het inkomensbegrip uit de
Wet op de inkomstenbelasting. Op grond van deze wet wordt inkomen dat is verkregen
op basis van de Wmo uitgezonderd voor de inkomstenbelasting. Dit betekent
dus geen verandering.Mevrouw Van Miltenburg vroeg naar de definitie van mantelzorg. Hierop
heb ik in algemene zin al gereageerd. De definitie is gestoeld op de definitie
die geldt in het kader van de indicatiestelling. Mevrouw Van Miltenburg vroeg
of dit betekent dat alleen mantelzorgers die AWBZ-vervangende zorg bieden
echte mantelzorgers zijn. Mijn antwoord daarop is, dat er vanzelfsprekend
erg veel mantelzorgers zijn die alle waardering verdienen. De Kamer heeft
echter gevraagd om een afbakening en om aan te geven welke mantelzorg dusdanig
zwaar is dat de verleners van deze zorg in aanmerking moeten komen voor het
mantelzorgcompliment, indachtig de voorstellen van de heer Van der Vlies.
Dit betekent niet dat andere zorg die mensen bieden geen mantelzorg is. Tijdens
het algemeen overleg in maart hebben wij het hierover uitgebreid gehad. Ik
heb toen toegezegd om de Kamer een brief te sturen over de relatie tussen
zorg, mantelzorg en vrijwilligerswerk. Deze belofte zal ik gestand doen; deze
brief zal ik de Kamer begin 2009 sturen.Er is een aantal vragen gesteld over de toekomst. Vanzelfsprekend wordt
de Kamer betrokken bij de afbakening van de groep mantelzorgers die in aanmerking
kan komen voor een mantelzorgcompliment. Met het oog op de toekomst vind ik
het van belang dat zowel de aard als de inhoud van de regeling onder meer
zal afhangen van de wijze waarop het toekennen van het compliment uiteindelijk
vorm kan krijgen. De evaluatie speelt daarbij een belangrijke rol. Hierbij
zijn twee hoofdroutes denkbaar, namelijk dat gemeenten de waardering gaan
toekennen, of dat de huidige werkwijze wordt verruimd en verbeterd. In het
eerste geval hoeven wij in de Kamer niet meer verder over een afbakening te
spreken, in het tweede geval is de afbakeningsvraag aan de orde. Ik zeg de
Kamer alvast dat ik geneigd ben om voor de tweede route te kiezen.De heer Van der Vlies, mevrouw Wolbert en mevrouw Willemse vroegen mij
welke mogelijkheden ik zie om de huidige regeling te verruimen en te vereenvoudigen.
Uitgangspunt daarbij is voor mij een groter bereik. Wij willen immers zo veel
mogelijk mantelzorgers bereiken en waarderen. Bij alle beleidskeuzes staat
dus het grotere bereik centraal. Beoogd neveneffect is het verminderen van
de administratieve lasten en de bureaucratie. Daarvoor moeten wij de regeling
simpeler en minder omslachtig maken. De vraag waarop zij recht hebben, moet
voor mensen meer inzichtelijk worden. Randvoorwaarde daarbij is budgettaire
neutraliteit. De 65 mln. is dus het financiële plafond, iets dat ook
door de Kamer is onderschreven. Ik moet dus tot een regeling zien te komen
die leidt tot een groter bereik, maar die tegelijk niet meer dan de 65 mln.
zal kosten. Als het laatste immers het geval is, heb ik een nieuw probleem.De Kamer heeft een rondetafelgesprek gehad. Daarvoor was ook het CIZ uitgenodigd.
Het CIZ heeft aangegeven dat ook daar mogelijkheden zijn om tot verbeteringen
te komen. Bij het CIZ heeft men namelijk de ervaring dat er bij indicaties
met een lange geldigheid meestal sprake is van mantelzorg. Tegen die achtergrond
heeft het CIZ voorgesteld om vanaf 2009 de inhoudelijke toets op de inbreng
van mantelzorgers bij de indicatiestelling los te laten. Ik bezie op dit moment
of ik dit voorstel kan overnemen. Dat is formeel wel een afwijking van het
amendement-Van der Vlies, want daarin was sprake van een besparing op de professionele
zorg. Dat gebeurt in dit geval niet meer, want er wordt uitgegaan van een
indicatie van meer dan een jaar. Volgens het CIZ is er echter bij de langdurige
AWBZ-indicatie zorg vrijwel altijd sprake van mantelzorg. Je stelt een en
ander dus niet meer expliciet vast, maar je gaat ervan uit dat het in bijna
alle gevallen wel het geval is. Daarmee is ook sprake van een besparing op
de professionele zorg. Er is ook geen sprake meer van een arbitraire keuze
van voor of na 1 april 2007, het moment dat het CIZ ging registreren.
Een bepaalde vorm van tweedeling verdwijnt daarmee ook. Dat is positief. Het
betekent voorts dat er geen discussie meer is over de vraag of mantelzorg
conform de definitie van het CIZ is. Het gaat wel om langdurige zorg. Mij
lijkt dit een veelbelovende weg. Er is een aantal voordelen: meer mensen komen
in aanmerking, er is meer duidelijkheid voor mantelzorgers, het is uitvoeringstechnisch
simpeler en er komt meer geld voor de waardering beschikbaar. De aanpassingen
zijn dus veelbelovend en kansrijk, maar dat wil niet zeggen dat het heel simpel
is. Ook bij het CIZ blijkt sprake van vervuiling in de bestanden. Er zijn
ook dubbeltellingen. Ik kan dus nog niet goed overzien hoeveel mensen ik dan
bereik en of ik niet over het plafond van 65 mln. heen ga. Helaas, helaas,
zeg ik tegen mevrouw Willemse dat ik een en ander niet voor
dit jaar kan invoeren. Ik ben wel druk bezig om te bezien of het voor volgend
jaar kan.Ik wil dus vooral die route verkennen en minder de route om het via de
gemeenten te doen. Dat doe ik ook op basis van de gegevens die ik heb gekregen
over de middelen die wij vorig jaar niet aan Financiën hoefden terug
te geven, maar die gereserveerd bleven voor mantelzorg. Dat was een bedrag
van 32 mln. Dat is naar de gemeenten gegaan. De heer Van der Vlies vroeg hoe
het daarmee is gegaan. Ik ben dat nagegaan, maar ik ben er niet erg positief
over gestemd. Van de 443 gemeenten hebben 357 gemeenten de gevraagde gegevens
verstrekt. Op basis van extrapolatie kan worden geconstateerd dat van de 32
mln. op dit moment nog maar 4,9 mln. daadwerkelijk is besteed. Van die 4,9
mln. is 0,5 mln. besteed aan de waardering van mantelzorgers en 3,7 mln. aan
de ondersteuning van mantelzorgers. Voor het nog niet bestede bedrag van 27,1
mln. bestaan voor 19 mln. plannen, maar de inhoud ervan is nog niet bekend.
Voor 8,2 mln. bestaan nog geen plannen bij de gemeenten. Vijf gemeenten hebben
het geld dat zij hebben gekregen in de algemene middelen gestort. Dat geheel
stemt mij maar matig tevreden. Het verbaast mij dat er nog maar zo weinig
geld is besteed, want de gemeenten hebben het geld al een tijd geleden gekregen.
Een groot deel van het beschikbaar gestelde bedrag wordt nog bestemd of besteed,
maar het gaat om 25% van het totale bedrag. Ik denk dat het beter kan.
Ik leg mij hier niet bij neer. Ik ga er bij de VNG aandacht voor vragen en
ik neem ook contact op met Mezzo. Van die kant moet men er bij de leden op
aandringen in contact te treden met de desbetreffende gemeenten. Deze conclusie
stimuleert mij dus niet om de kwestie van de alternatieven bij de gemeenten
te leggen. De verschillende Kamerleden horende, veronderstel ik dat de voorkeur
van de Kamer ook uitgaat naar de optie bij het CIZ. Ik ga mij daarop concentreren.
Daarover hoort de Kamer meer in de brief die zij in oktober van mij krijgt.Mevrouw Van Miltenburg (VVD):Voorzitter. Het verbaast mij dat de staatssecretaris nu neigt naar een
landelijke regeling voor de waardering van mantelzorgers, ook al brengt zij
die onder in de Wmo. De verantwoordelijkheid voor heel veel andere belangwekkende
zaken, zoals de individuele steun aan en ondersteuning van burgers, legt zij
echter wel bij de gemeenten. Waarom kan dat voor mantelzorgers niet en wel
voor woningaanpassingen, hulp in de huishouding of rolstoelen? Wat is het
verschil daartussen?Staatssecretaris Bussemaker:Ik denk dat het hierbij ook om twee verschillende dingen gaat. In dit
geval gaat het om een geldelijke uitkering en bij al die andere onderdelen
gaat het om ondersteuning. Ik stel ook niet de Wmo of het prestatieveld mantelzorgondersteuning
ter discussie. Gemeenten hebben hierin een belangrijke taak en ik zal er op
blijven toezien dat zij deze taak ook waarmaken. Als je kijkt naar het mantelzorgcompliment,
ook indachtig de weg die wij al zijn ingeslagen – wij hebben niet voor
niets de weg gekozen via CIZ en SVB – ligt het nu voor de hand, mede
gezien de gegevens die ik opnoem, naar verfijning te kijken en op deze weg
door te gaan. Ik heb vertrouwen in de mogelijkheden die het CIZ heeft geopperd.
Dit zegt echter verder niets over mijn oordeel over de rol die gemeenten bij
de ondersteuning van mantelzorgers in de vorm van begeleiding, ondersteuning,
respijtzorg et cetera kunnen en moeten spelen. Ook deze gegevens geven wel
aan dat dit niet vanzelf gaat. Ik heb de Kamer bij de discussie over de brief "Voor
elkaar" al aangegeven dat ik ook echt wil bezien hoeveel gemeenten beleidsplannen
op dit terrein ontwikkelen. Ik ben in mijn mening gesterkt dat het van groot
belang is om dit te doen. Daarmee heb ik tegelijk de vragen van anderen beantwoord.
De rol van de gemeenten bij de ondersteuning van mantelzorgers acht ik van
buitengewoon groot belang. Mevrouw Wolbert en mevrouw Willemse vroegen hier
volgens mij allebei naar. 75% van de plannen van gemeenten moet straks
ook deze functies hebben opgenomen rond de praktische hulp, de respijtzorg
en de ondersteuning van mantelzorgers. Dit doen wij samen met Mezzo. Ik ga
ervan uit dat gemeenten ook zullen schrikken van de gegevens die ik net heb
genoemd en graag met ons bereid zullen zijn om hiervan meer werk te maken.Mevrouw Wolbert vroeg met betrekking tot de ondersteuning door gemeenten
om de rol van gemeenten ten aanzien tot woningtoewijzing en vrijwilligerswerk
wel te benadrukken. Hierop ben ik al eigenlijk al ingegaan. Daarnaast vroeg
zij specifiek naar de rol van allochtone mantelzorgers. Ik denk dat dit een
heel belangrijke doelgroep is, overigens samen met jonge mantelzorgers. Dit
is ook zo'n groep die vaak vergeten wordt. Goede voorlichting is in dit geval
van groot belang. Heel veel allochtone mantelzorgers worden immers ook door
de gemeentelijke overheden vaak slecht bereikt. Daarom voer ik samen met Mezzo
en het Landelijk Steunpunt Vrijwilligers Terminale Zorg projecten uit om te
bezien op welke wijze allochtone mantelzorgers het beste kunnen worden bereikt
en hoe zij zelf beter de weg naar zorg weten te vinden. Deze projecten lopen
tot en met 2009. Ook hierin is een rol weggelegd voor gemeenten. In het gesprek
met gemeenten over de basisfuncties zal dit aspect juist door hen meegenomen
moeten worden. Overigens kunnen heel veel allochtone mantelzorgers, als zij
eenmaal bereikt zijn, een heel belangrijke stap maken naar de professionele
zorg.Mevrouw Willemse vroeg of er aandacht is voor enkele groepen in de nieuwe
regeling. Ook mevrouw Leijten vroeg hier op onderdelen naar. De groepen die
mevrouw Willemse noemde, mensen met een intramurale indicatie die zij niet
benutten, zullen zeker meegenomen worden. Moeten mensen met meerdere indicaties
die optellen tot twaalf maanden en de zorgvragers die geen zorgindicatie hebben,
een indicatie kunnen aanvragen voor de AWBZ waarbij de zorg op nul wordt gesteld?
Ook mevrouw Leijten doelde op deze groep. Een van de vragen die ik mijzelf
nu stel, is de vraag of en, zo ja, op welke wijze deze groepen meegenomen
kunnen worden. Wat betreft de laatste groep, iedereen kan een indicatie aanvragen,
ook als de zorg op nul wordt gesteld. Dus ook als een mantelzorger alle AWBZ-zorg
voor zijn of haar rekening neemt. Deze zal echter pas gehonoreerd kunnen worden,
als er daadwerkelijk sprake is van een recht op deze zorg. De reikwijdte van
deze nieuwe regeling heeft enerzijds te maken met de wens om meer groepen
te bereiken en anderzijds met het streven om ook niet over deze 65 mln. heen
te komen. Dan zou ik het bedrag weer moeten gaan verlagen en ik weet niet
of dat wenselijk is. Het lijkt mij voor de groepen die nu net dit bedrag krijgen,
ook niet fijn om dan weer een lager bedrag te krijgen. Dit
is dus puzzelen. De Kamer krijgt dit in oktober. Ik kan het niet meenemen
in november bij de mantelzorgcomplimentuitkering. Wel kan ik ervoor zorgen
dat veel meer mensen dan in 2007, gewoon door beter bereik en betere uitvoering,
dit compliment krijgen en nu beginnen dat wij alles op orde hebben voor volgend
jaar, zodat wij dan echt zeker weten dat wij op schema liggen.Vervolgens vroeg mevrouw Willemse, net als mevrouw Leijten, hoe vaak er
een nulindicatie door het CIZ wordt afgegeven. Dat is mij niet bekend, maar
ik kan deze vraag wel voorleggen aan het CIZ en de Kamer vervolgens informeren.
Ik kan proberen dat mee te nemen in de brief die ik in oktober aan de Kamer
zal sturen. Ik weet wel dat mantelzorgers vaak gewezen worden op de mogelijkheden
van een nulindicatie, mede door goede voorlichting van Mezzo en de SVB.Mevrouw Leijten vroeg wat er gebeurt als met de ZZP's de dagbesteding
niet goed georganiseerd kan worden en hoe zich dat tot de respijtzorg verhoudt.
De mogelijkheden van respijtzorg zijn niet altijd even duidelijk. Onderdelen
daarvan zitten in de AWBZ en in de Wmo; ook daar gaat de brief die ik in maart
heb toegezegd en waaraan ik al refereerde, over. Dit betekent wel dat er soms
een onderbenutting is van respijtmogelijkheden. Wij gaan echter het komend
najaar met Mezzo, ActiZ en het Expertisecentrum Mantelzorg aan de slag om
de problemen in kaart te brengen, evenals de mogelijke oplossingen door het
bieden van een duidelijke definitie van respijtzorg, van "best practices",
et cetera.Verschillende Kamerleden vroegen mij naar de mogelijke effecten van de
maatregelen in de sfeer van de functie begeleiding op de respijtzorg voor
en de ondersteuning van mantelzorgers. Ik kan daar nog niet op vooruitlopen,
omdat ik nog bezig ben om die nieuwe functie van begeleiding vorm te geven.
Wij hebben in juni met elkaar daarover gedebatteerd en de Kamer krijgt binnenkort
meer informatie. Ik kan echter niet uitsluiten dat als in de AWBZ iets verandert,
dat consequenties heeft voor eigenlijk alle onderdelen die met de AWBZ te
maken hebben. De maatregelen die zijn bedoeld om de toegang tot en de omvang
van de geboden begeleiding op grond van de AWBZ te beperken, zullen dus van
invloed zijn op de mate waarin er sprake kan zijn van de bedoelde overname
van zorg door professionals, zijnde de respijtzorg. Die toegang tot de begeleiding
staat immers vanaf 2009 niet langer open voor mensen met een lichte beperking,
maar wel voor mensen met een zware zorgvraag. Ik blijf dus benadrukken dat
binnen het geheel van de resterende aanspraken op de AWBZ overname door professionals
van zorgtaken van de mantelzorg vanzelfsprekend mogelijk blijft. Ook daarin
verandert niets aan de respijtzorg, maar ik denk dat wij die discussie moeten
voeren bij de bespreking van de AWBZ-plannen.Mevrouw Willemse vroeg of er mantelzorgers buiten de boot vallen omdat,
wanneer de AWBZ-taken worden overgeheveld, bijvoorbeeld het twaalfmaandencriterium
er anders uit komt te zien. Binnen de AWBZ bestaat echter geen verband tussen
het twaalfmaandencriterium en het verzekerd pakket; de voorgenomen wijzigingen
in de AWBZ gaan dus niet over looptijden van indicaties maar over zorgzwaarte.De Kamerleden Wolbert en Sap vroegen naar de relatie tussen mantelzorg
en betaald werk. Dat is een heel cruciaal onderdeel. Mevrouw Sap verwees terecht
naar een aantal stukken van dit kabinet, waarin gesproken wordt over een toename
van participatie; daarbij gaat het om arbeidsparticipatie maar uitdrukkelijk
niet uitsluitend om arbeidsparticipatie. Het combineren van arbeid en zorg
is niet alleen voor mantelzorgers van groot belang, maar ook voor werkgevers.
Ik denk dat dit echt een thema voor de komende jaren, zo niet decennia wordt.
Als wij dat niet snel oppakken, dan worden wij wel met onze neus op de feiten
gedrukt; er zullen immers steeds meer mensen zijn die met een dergelijke combinatie
te maken krijgen. Voor werkgevers is het van belang om een goede positie te
kunnen innemen op de arbeidsmarkt en om aantrekkelijk te zijn voor werkende
mantelzorgers; voor mantelzorgers is het belangrijk om te kunnen blijven participeren.
Vaak zien werkgevers dat belang wel, maar prevaleren toch de economische belangen
en de kortetermijnbelangen. Men vreest veel te moeten regelen voor mantelzorgers.
Bij mantelzorg is natuurlijk vaak sprake van een langdurige zorgtaak, in tegenstelling
tot ouderschap dat maar een paar maanden duurt. Daarvoor is dus een cultuurverandering
nodig. Ik ben daar vanuit mijn verantwoordelijkheid mee bezig door het aangaan
van bondgenootschappen met bedrijven. Er zijn vergevorderde contacten met
onder andere Siemens, Achmea en Fortis. Er is de bedrijven ook gevraagd om
mee te denken over het faciliteren van mantelzorgers en een eigen invulling
en aanpak te illustreren. Met Achmea zijn al concrete afspraken gemaakt. Het
gaat hierbij onder andere om een mantelzorgtop, een intern traject personeelsbeleid
en het ontwikkelen van een website voor werkende mantelzorgers. Met Fortis
wordt ook een aantal afspraken gemaakt. Wij zijn bezig met Siemens. Met KLM
en Univé gaan wij binnenkort om de tafel zitten. Het resultaat moet
zijn een rode draad te vinden die bestaat uit trajecten en het verspreiden
van best practices.Daarnaast hecht ik zelf zeer sterk aan de rol van het Rijk als werkgever.
Daar start binnenkort een onderzoek om te bezien welke regelingen er bestaan
voor mantelzorgers, wat de bekendheid ervan is, hoe deze regelingen worden
gewaardeerd door mantelzorgers en wat er verder verbeterd kan worden. Hierop
kunt u zowel mij als mijn collega's van het ministerie van BZK aanspreken.
Er is ook een netwerkbenadering van zorg en arbeid, een vierjarig project
van Mezzo om meer aandacht te krijgen voor mantelzorg en arbeid. Dit richt
zich op werkgevers- en werknemersorganisaties, overheden, kennisinstituten
en gemeenten. Tot slot is er de Taskforce Deeltijd. Deze is primair de verantwoordelijkheid
van het ministerie van SZW. Deze geeft het SCP opdracht om op grote schaal
onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden om deeltijdbanen in grotere
contracten om te zetten en om deeltijd met andere maatschappelijke taken te
combineren. Hier valt de combinatie mantelzorg en arbeid onder.Achter dit onderzoek zit een ingewikkelde discussie over de vraag in hoeverre
betaalde arbeid en mantelzorg elkaar versterken of juist uitsluiten. Er wordt
vaak gezegd dat mensen minder mantelzorg geven als zij meer betaald gaan werken.
Dat hoeft echter niet vanzelfsprekend het geval te zijn. Hetzelfde geldt voor
vrijwilligerswerk. Het meeste vrijwilligerswerk wordt gedaan door mensen die
ook op andere vlakken actief zijn. Er zit echter wel een grens aan: als je
heel actief bent en heel veel uren werkt, komt er een moment waarop de deelname
aan vrijwilligerswerk afneemt. Dat is een van de vragen waar
het onderzoek van het SCP over gaat. Het is heel lastig hier de vinger achter
te krijgen. Ik zou er graag veel beter inzicht in hebben dan er nu is. U kunt
ervan uitgaan dat dit een belangrijk aandachtspunt is voor het kabinet.Dit laat onverlet dat er ook een belangrijke verantwoordelijkheid ligt
bij de gemeenten om mantelzorg te stimuleren en af te stemmen met andere maatschappelijke
verantwoordelijkheden. Die kunnen zich ook op lokaal niveau in de sociale
infrastructuur bevinden. Ik wil mij graag met veel energie inzetten voor deze
opgave, maar kan dat absoluut niet alleen. Het moet echt gebeuren samen met
andere departementen en andere delen van de Rijksoverheid.Tot slot vraagt mevrouw Sap in dit verband naar de levensloopregeling,
spaarlonen en de commissie-Bakker. Zij moet echter begrijpen dat ik daar niet
op vooruit kan lopen. Dit betreft stukken die met Prinsjesdag beschikbaar
komen. Zij moet nog even geduld hebben.Hiermee heb ik alle vragen in ieder geval op hoofdlijnen beantwoord.Mevrouw Sap (GroenLinks):Geduld hebben is een schone gave. Kan de staatssecretaris echter een tipje
van de sluier oplichten? Ik zit met het dilemma of ik een motie moet indienen
over dit onderwerp. Ik vind het namelijk heel belangrijk dat wij op korte
termijn concrete voorstellen tegemoet kunnen zien. Als die ontbreken, vind
ik dat een gemis. De aanpassing van de levensloopregeling en het spaarloon
is een goede kans om het te regelen. Als wij het kabinet en de staatssecretaris
de tijd willen geven om het dit najaar nog aan de Kamer aan te bieden, is
er snelle actie nodig en kan ik niet wachten tot Prinsjesdag om er iets over
te horen. Ik wil daarom van de staatssecretaris toch een iets concretere hint
krijgen.Staatssecretaris Bussemaker:Ik wil mevrouw Sap niet al te ongeduldig doen lijken, maar Prinsjesdag
is al over twee weken. Dat moet er toch nog wel bij kunnen.Mevrouw Sap (GroenLinks):Ongeduldige mensen worden vaak met name ongeduldig omdat zij een bepaald
vermoeden hebben. Ik zal daarom het vermoeden maar uitspreken. Mijn vermoeden
is dat er niets over geregeld gaat worden. Ik heb er geen enkele indicatie
over aangetroffen in de eerdere stukken. Ik tref ook geen enkele indicatie
aan in de nota's die daarover tot nu toe op het ministerie van SZW zijn geschreven.
Soms wordt daarin het belang van mantelzorg erkend, maar nooit het belang
van de combinatie.De voorzitter:U moet een beetje korter formuleren.Mevrouw Sap (GroenLinks):Als de staatssecretaris er nu niet iets meer over kan zeggen dan zij gedaan
heeft, zal ik die motie moeten indienen.Staatssecretaris Bussemaker:De regels van dit huis vergen dat ik niet twee weken voor Prinsjesdag
in de Kamer uit de school kan klappen en u alvast kan vertellen wat er in
de plannen staat. Ik kan daar verder dus niet op ingaan. Het spijt me.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden in eerste termijn. Het
is 22.45 uur. Ik wil echt niet al deze week de agendatijd overschrijden, dus
wij vervolgen dit debat donderdagochtend met de tweede termijn van de Kamer.
Waarschijnlijk zal dit dan het eerste debat zijn. Ik ben een beetje streng
in het kader van de goede voornemens voor het agendabeheer in dit jaar.Sluiting 22.47 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-7750-7767.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl