ECLI:NL:GHAMS:2019:3408, Gerechtshof Amsterdam, 20-09-2019, 23-000439-17
Gerechtshof Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2019-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Materieel strafrecht

Samenvatting: Mega Katwilg. De verdachte heeft zich gedurende ongeveer vier maanden schuldig gemaakt aan het samen met anderen uitbuiten van een kwetsbare, verstandelijk beperkte vrouw, die te kampen had met psychiatrische problemen en schulden. Ook heeft hij zich samen met een ander schuldig gemaakt aan het in de prostitutie brengen van een destijds 15-jarig meisje. Veroordeling tot een gevangenisstraf van 48 maanden met aftrek van voorarrest. Overwegingen vordering benadeelde partij.

afdeling strafrecht
      parketnummer: 23-000439-17 
      datum uitspraak: 20 september 2019 
    
    
    
      TEGENSPRAAK 
    
    
    
    
      Arrest van het gerechtshof Amsterdam gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Amsterdam van 23 januari 2017 in de gevoegde strafzaken onder de parketnummers 
      13-741268-15 (zaak A) en 13-689196-16 (zaak B) tegen
    
    
    
      
        [verdachte 1],
      geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1989, 
      adres: [adres].
    
    
    
      
        Onderzoek van de zaak
      
    
    
    
      Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van 2 juli 2019 en 2, 3, 4, 5 en 6 september 2019 en, overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering, naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in eerste aanleg.
    
    
    
      Namens de verdachte is tegen voormeld vonnis hoger beroep ingesteld.
    
    
    
      Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door de verdachte en de raadsman naar voren is gebracht.
    
    
    
      
        Omvang van het appel
      
    
    
    
      Blijkens de akte instellen rechtsmiddel, opgemaakt op 2 februari 2017, is namens de verdachte onbeperkt appel ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank van 23 januari 2017. In de volmacht instellen appel van diezelfde datum van de raadsman van de verdachte wordt expliciet beschreven dat hoger beroep wordt ingesteld, voor zover de rechtbank het in zaak A onder 1 en het in zaak B onder 2 ten laste gelegde bewezen heeft verklaard. 
    
    
    
      Het hof constateert dat, anders dan uit de akte instellen rechtsmiddel blijkt, het hoger beroep evident níet is gericht tegen de gegeven vrijspraak ten aanzien van het in zaak B onder 1 ten laste gelegde, hetgeen door de raadsman ter terechtzitting van het hof op 2 september 2019 is bevestigd, zodat het in zaak B onder 1 ten laste gelegde feit in hoger beroep niet aan de orde is. 
    
    
    
      
        Ontvankelijkheid van de verdachte in het hoger beroep
      
    
    
    
      De verdachte is door de rechtbank vrijgesproken van hetgeen hem in zaak B onder feit 2 is ten laste gelegd met betrekking tot artikel 273f, eerste lid, sub 1, 4 en 6 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr). Het hof begrijpt dat sub 6 in het vonnis ten aanzien van dit feit telkens als sub 8 gelezen dient te worden en zal dat hierna ook telkens zo benoemen. 
    
    
    
      De rechtbank is tot een bewezenverklaring gekomen van sub 5 in artikel 273f, eerste lid Sr. 
    
    
    
      De verdachte heeft onbeperkt hoger beroep ingesteld tegen het in zaak B onder feit 2 ten laste gelegde.
    
    
    
      De advocaat-generaal heeft zich – onder verwijzing naar de jurisprudentie van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2016:2526) – op het standpunt gesteld dat geen sprake is van een (impliciet) cumulatieve tenlastelegging, zodat gelet op het feit dat het hoger beroep namens de verdachte onbeperkt ten aanzien van dit feit is gesteld, het ook met betrekking tot artikel 273f, eerste lid, sub 1, sub 4 en sub 8 Sr ten laste gelegde in hoger beroep aan de orde is. 
      De verdediging is diezelfde mening toegedaan.
    
    
    
      Het hof overweegt als volgt.
    
    
    
      Ingevolge het door de advocaat-generaal aangehaalde arrest is de uitleg van een op artikel 273f Sr toegesneden tenlastelegging voorbehouden aan de feitenrechter. Anders dan de advocaat-generaal heeft betoogd, valt uit voornoemd arrest niet af te leiden dat een tenlastelegging die is toegesneden op de verschillende delictsomschrijvingen van artikel 273f, eerste lid, Sr niet kan worden uitgelegd als een (impliciet) cumulatieve/alternatieve tenlastelegging.
      Het hof begrijpt de onderhavige tenlastelegging aldus dat daarin – blijkens de tekst van die tenlastelegging – aan de verdachte meerdere strafbare feiten (impliciet) cumulatief/alternatief zijn ten laste gelegd, te weten sub 1, sub 4, sub 5 en sub 8 van artikel 273f, eerste lid, Sr, waarop artikel 404, vijfde lid, van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) van toepassing is. 
      Het feit dat een algemene vermelding van tijd, plaats en deelneming (medeplegen) is opgenomen aan het begin van de beschrijving van het eerste (impliciet) cumulatief/alternatief ten laste gelegde feit en niet expliciet is weergegeven in de beschrijving van de daarop volgende (impliciet) cumulatief/alternatief ten laste gelegde feiten maakt dit niet anders, nu het hof begrijpt dat de opsteller van de tenlastelegging heeft beoogd herhalingen te voorkomen teneinde de omstandigheden waaronder de feiten zijn begaan zo duidelijk mogelijk kenbaar te maken. Ook de omstandigheid dat de feitelijke beschrijving van de verweten gedragingen ten aanzien van de verschillende onderdelen slechts eenmaal – te weten na het als laatste (impliciet) cumulatief/alternatief ten laste gelegde, ingeleid door de bewoordingen “immers heeft hij, verdachte” – is opgenomen, moet, mede gelet op de aard en inhoud van de daar vermelde gedragingen, in dat licht worden bezien en moet derhalve geacht worden betrekking te hebben op alle in zaak B onder 2 (impliciet) cumulatief/alternatief ten laste gelegde feiten. 
    
    
    
      Het hoger beroep is door de verdachte ten aanzien van dit feit onbeperkt ingesteld en is derhalve mede gericht tegen de in eerste aanleg gegeven beslissingen tot vrijspraak van het in zaak B onder feit 2 ten laste gelegde met betrekking tot artikel 273f, eerste lid, sub 1, sub 4 en sub 8 Sr. Gelet op hetgeen is bepaald in artikel 404, vijfde lid, Sv staat voor de verdachte tegen deze beslissingen geen hoger beroep open. 
    
    
    
      Het hof zal de verdachte mitsdien niet-ontvankelijk verklaren in het ingestelde hoger beroep, voor zover dat is gericht tegen de in het vonnis waarvan beroep gegeven beslissingen tot vrijspraak.
    
    
    
      
        Tenlasteleggingen
      
    
    
    
      Gelet op de in eerste aanleg door de rechtbank en in hoger beroep door het gerechtshof toegelaten wijzigingen is aan de verdachte – voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen – ten laste gelegd dat:
    
    
    
      
        Zaak A (parketnummer 13-741268-15)
      
    
    
  
  
    
      1
      hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 juli 2015 tot en met 18 december 2015 te Amsterdam en/of Rotterdam en/of Ridderkerk en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een ander, te weten [aangeefster], (telkens) 
    door dwang, geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) of door dreiging met geweld of (een) andere feitlijkhe(i)d(en), door afpersing, fraude, misleiding dan wel door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, door misbruik van een kwetsbare positie, 
    - heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest of opgenomen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van voornoemde [aangeefster] 
    en/of 
    - voornoemde [aangeefster] heeft gedwongen en/of bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard dan wel onder die omstandighe(i)d(en) enige handeling(en) heeft ondernomen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat voornoemde [aangeefster] zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard 
    en/of 
    - opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de seksuele uitbuiting van die ander, te weten voornoemde [aangeefster], 
    
    
      immers heeft, hij verdachte, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen 
      terwijl hij, verdachte en/of zijn mededader(s) wist(en) dan wel redelijkerwijs kon(den) vermoeden dat voornoemde [aangeefster] zwakbegaafd was en/of in de opvang zat en/of uit de opvang weg moest en/of geen woonruimte (meer) had en/of schulden had en/of niet over geld kon beschikken en/of over weinig geld beschikte en/of dat voornoemde [aangeefster] een klein sociaal netwerk had 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd dat zij moest werken in de prostitutie om haar schulden te betalen en om samen in een huis te kunnen gaan wonen en/of dat hij, verdachte en/of zijn mededader(s) geld nodig had(den) om dingen op te zetten en/of om zijn, verdachte's rijlessen te bekostigen en/of een bedrijf te starten en/of bij voornoemde [aangeefster] deed voorkomen of hij, verdachte een relatie met voornoemde [aangeefster] had en/of een relatie met voornoemde [aangeefster] aangegaan en/of 
      -voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat zij geen contacten met en/of nummers van andere mensen mocht hebben en/of 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd dat hij, verdachte en/of zijn mededader(s) 4 jaar in een gevangenis had(den) gezeten en/of in het verleden mensen had(den) afgeperst en/of 
      -kleding en/of goederen van voornoemde [aangeefster] opgehaald en/of 
      -naaktfoto's en/of sekueel getinte foto's en/of een of meer advertentie(s) van voornoemde [aangeefster] gemaakt en/of aangemaakt voor plaatsing en/of geplaatst op een of meer sekssite(s) en/of de site www.kinky.nl en/of www.sexjobs.nl en/of www.chatgirl.nl en/of Speurders onder de naam [werknaam1 aangeefster] en/of [werknaam3 aangeefster], althans een andere naam en/of 
      -voornoemde [aangeefster] gebracht naar de plek en/of woning (van hem, verdachte en/of zijn mededader(s)) en/of voornoemde [aangeefster] een whatsapp bericht gestuurd om te komen, alwaar zij prostitutiewerkzaamheden moest verrichten en/of 
      -voornoemde [aangeefster] gedwongen, althans bewogen vele (te lange) uren en/of bij ziekte en/of tijdens de ongesteldheid met (een) sponsje(s) te werken in de prostitutie en/of 
      -voor voornoemde [aangeefster] eten en/of kleding en/of condooms geregeld en/of 
      -een of meer klant(en) voor voornoemde [aangeefster] geboekt en/of 
      -prijsafspraken met klanten gemaakt en/of 
      -bijgehouden wat de (prostitutie)inkomsten waren van voornoemde [aangeefster] en/of 
      -voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat zij hem, verdachte en/of zijn mededader(s) moest melden/doorgeven als er een klant was geweest en wat de klant had betaald en/of dat zij het geld in een enveloppe moest doen en/of 
      -voornoemde [aangeefster] bewogen seksuele handelingen (ondermeer anaal en/of pijpen en/of seks zonder condoom) met klanten te ondergaan en/of 
      -voornoemde [aangeefster] in de gaten gehouden en/of 
      -de verdiensten van voornoemde [aangeefster] uit de (prostitutie)werkzaamheden aan hem, verdachte en/of zijn mededader(s) af laten staan en/of in ontvangst genomen en/of verdeeld onder hem, verdachte en/of zijn mededader)s) en/of 
      -voornoemde [aangeefster] geen, althans een gering geldbedrag gegeven en/of 
      -de bankpas en/of identiteitsbewijs en/of pincode van voornoemde [aangeefster] afgepakt en/of gebruikt en/of 
      -de bankzaken en/of medicatie van voornoemde [aangeefster] geregeld en/of 
      -voornoemde [aangeefster] geslagen en/of gestompt en/of 
      -voornoemde [aangeefster] gedwongen geld op te nemen met haar bankpas en/of 
      -geldbedragen van de bankrekening van voornoemde [aangeefster] gehaald en/of 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd wat zij aan de politie moest vertellen en/of dat wanneer hij, verdachte en/of zijn mededader(s) moest(en) zitten en/of als zij nog één keer op een politiebureau kwam, er doden zouden vallen en/of 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd dat zij een gangbang moest doen en/of seks moest hebben met een of meer klant(en) dit terwijl zij ziek en koorts had en/of 
      -voornoemde [aangeefster] een of meerdere malen gedurende enige uren opgesloten zonder eten en/of drinken en/of telefoon en/of voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat ze niet uit mag gaan, maar moet werken en/of 
      -voornoemde [aangeefster] een of meermalen medegedeeld dat ze, indien ze naar buiten ging, binnen een half uur weer terug moest zijn 
      door welke feiten en/of omstandigheden voor voornoemde [aangeefster] een (afhankelijkheids)situatie is ontstaan waaraan zij zich niet heeft kunnen onttrekken; 
      
        Zaak B (gevoegd parketnummer 13-689196-16)
      
    
  
  
    
      2
      2. primairhij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 november 2015 tot en met 18 december 2015 te Rotterdam, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een ander, te weten [getuige B] (geboren op 27 augustus 2000), (telkens) 
    - heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest of opgenomen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van die [getuige B] en/of 
    - ertoe heeft gebracht zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met en/of voor een derde tegen betaling dan wel ten aanzien van die [getuige B] (telkens) enige handeling(en) heeft ondernomen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat die [getuige B] zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van die seksuele handelingen en/of 
    - ( telkens) opzettelijk voordeel heeft getrokken uit seksuele handelingen van die/een ander of anderen, te weten die [getuige B], met en/of voor een derde tegen betaling, 
    terwijl die [getuige B] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt, 
    
    
      immers heeft, hij verdachte, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, 
      -voornoemde [getuige B] bewogen mee te komen en/of meegenomen naar een woning, alwaar prostitutiewerkzaamheden werd bedreven (teneinde die [getuige B] vertrouwd te laten maken met de omgeving en/of de situatie waarin de prostitutiewerkzaamheden werd bedreven) en/of 
      -seksueel getinte foto's aan voornoemde [getuige B] gevraagd en/of van voornoemde [getuige B] gemaakt en/of een of meer advertentie(s) van (onder meer) voornoemde [getuige B] aangemaakt voor plaatsing op een of meer sekssite's en/of de site www.kinky.nl en/of www.seksjobs.nl en/of www.chatgirl.nl onder de naam [werknaam getuige B], althans een andere naam en/of 
      -aan voornoemde [getuige B] gevraagd of zij webcamseks wilde verrichten en/of 
      -een woning geregeld voor voornoemde [getuige B] alwaar zij via de computer en/of telefonisch contact had en/of gesprekken voerde met personen/klanten die in contact wilde(n) komen en/of een afspraak wilde(n) maken met een prostituee en/of
      -de verdiensten van voornoemde [getuige B] uit de prostitutiewerkzaamheden aan hem, verdachte en/of zijn mededader(s) af laten staan en/of in ontvangst genomen en/of verdeeld onder hem, verdachte en/of zijn mededader(s); 
    
    
    
      
        subsidiair:
        hij op een of meer tijdstippen in of omstreeks de periode van 1 november 2015 tot en met 18 december 2015 te Rotterdam, althans in Nederland, ter uitvoering van het door hem voorgenomen misdrijf om tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, een ander, te weten [getuige B], (telkens) 
    
    - door dwang, geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) of door dreiging met geweld of (een) andere feitlijkhe(i)d(en), door afpersing, fraude, misleiding dan wel door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, door misbruik van een kwetsbare positie, te verwerven, vervoeren, over te brengen, te huisvesten of op te nemen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van die [getuige B] en/of 
    - te dwingen en/of te bewegen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard dan wel onder die omstandighe(i)d(en) enige handeling(en) te ondernemen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat voornoemde [getuige B] zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard en/of 
    - ertoe te brengen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met en/of voor een derde tegen betaling dan wel ten aanzien van die [getuige B] (telkens) enige handeling(en) te ondernemen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat die [getuige B] zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van die seksuele handelingen en/of
    - ( telkens) opzettelijk voordeel te trekken uit seksuele handelingen van die/een ander of anderen, te weten die [getuige B], met en/of voor een derde tegen betaling, 
    terwijl die [getuige B] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt, 
    
    
      immers heeft, hij verdachte, tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, 
      -voornoemde [getuige B] bewogen mee te komen en/of meegenomen naar een woning, alwaar prostitutiewerkzaamheden werd bedreven (teneinde die [getuige B] vertrouwd te laten maken met de omgeving en/of de situatie waarin de prostitutiewerkzaamheden werd bedreven) en/of 
      -seksueel getinte foto's aan voornoemde [getuige B] gevraagd en/of van voornoemde [getuige B] gemaakt en/of aangemaakt voor plaatsing op een of meer sekssite's en/of de site www.kinky.nl en/of www.seksjobs.nl en/of www.chatgirl.nl onder de naam [werknaam getuige B], althans een andere naam en/of 
      -aan voornoemde [getuige B] gevraagd of zij webcamseks wilde verrichten en/of 
      -een woning geregeld voor voornoemde [getuige B] alwaar zij via de computer en/of telefonisch contact had en/of gesprekken voerde met personen/klanten die in contact wilde(n) komen en/of een afspraak wilde(n) maken met een prostituee.
    
    
    
      Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zal het hof deze verbeterd lezen. De verdachte wordt daardoor niet in de verdediging geschaad.
    
    
    
      
        Vonnis waarvan beroep
      
    
    
    
      Het vonnis waarvan beroep – voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen – zal worden vernietigd, omdat het hof tot andere beslissingen komt dan de rechtbank. Zoals uit het hiernavolgende zal blijken, sluit het hof zich echter voor een groot deel aan bij de overwegingen van de rechtbank. 
    
    
    
    
      
        Voorafgaande overweging
      
    
    
    
      Deze strafzaak komt voort uit het opsporingsonderzoek dat bekend is onder de naam “Katwilg”. In dit onderzoek is sprake van een aantal verdachten. Ten aanzien van de vijf verdachten [verdachte 1], [verdachte 3], [verdachte 2], [verdachte 4] en [verdachte 5], wordt gelijktijdig arrest gewezen. De verdachten worden hierna ter bevordering van de leesbaarheid ook aangeduid als [verdachte 1], [verdachte 3], [verdachte 2], [verdachte 4] en [verdachte 5].
    
    
    
      
        Gevoerde verweren
      
    
    
    
      
        Betrouwbaarheid van de verklaringen van [aangeefster]
      
    
    
    
      
        Het standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      Kort en zakelijk weergegeven is het standpunt van de verdediging dat de verklaringen van de aangeefster [aangeefster] (hierna: [aangeefster]) dermate onbetrouwbaar zijn, dat deze niet voor het bewijs gebezigd kunnen worden. Bij gebrek aan ander wettig bewijs dient de verdachte te worden vrijgesproken. Daartoe is het volgende aangevoerd. 
      De politie heeft zodanig op [aangeefster] ingepraat en voorgehouden dat misbruik van haar is gemaakt, dat de verdachte het slecht met haar voor had en een slecht persoon is dat [aangeefster] daardoor beïnvloed is en uiteindelijk haar verklaring ten nadele van [verdachte 1] heeft aangepast en haar zelfs ertoe heeft gebracht aangifte tegen de verdachte te doen. 
      Daarnaast dienen de verklaringen van [aangeefster] beoordeeld te worden aan de hand van haar psychische problematiek, zoals de geconstateerde borderline. Daarmee gepaarde emotie-wisselingen en de omstandigheid dat de relatie ten tijde van de verklaringen – ook tijdens het informatieve gesprek in oktober 2015 – was verbroken, kunnen een reden zijn om [verdachte 1] ten onrechte te belasten. Het enkele feit dat [aangeefster] ook ontlastend over [verdachte 1] heeft verklaard, betekent volgens de verdediging niet dat haar verklaring daardoor betrouwbaar wordt.
    
    
    
      
        Het standpunt van de advocaat-generaal
      
    
    
    
      De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat [aangeefster] stevig verhoord is en er een bepaalde druk op haar is gelegd. [aangeefster] zat in een loyaliteitsconflict en leek niet geneigd over belastende aspecten te willen verklaren, reden waarom de politie haar indringend en confronterend heeft benaderd. Deze handelswijze levert naar de mening van de advocaat-generaal niet een zodanige druk op dat de verklaringen volledig terzijde gelegd dienen te worden, omdat dit nog niets zegt over de inhoudelijke juistheid van die verklaringen. Bovendien vinden haar verklaringen steun in ander (objectief) bewijsmateriaal, zoals de WhatsApp-gesprekken die zich in het dossier bevinden, de verklaringen van (mede)daders en de verklaringen van de getuigen [getuige A] en [getuige B]. 
      In haar repliek heeft de advocaat-generaal aangevuld dat [aangeefster] over een drempel getrokken moest worden om aangifte te doen. De advocaat-generaal heeft er hierbij nog op gewezen dat [aangeefster] reeds eerder een informatief gesprek mensenhandel bij de politie had gevoerd met dezelfde belastende strekking. Er is geen reden om aan de betrouwbaarheid van de verklaringen van [aangeefster] te twijfelen. De verklaringen van [aangeefster] kunnen worden gebezigd voor het bewijs, aldus de advocaat-generaal.
    
    
    
      
        Het standpunt van het hof
      
    
    
    
      
        Druk die heeft geleid tot inhoudelijk onjuiste verklaringen
      
      Uit het dossier blijkt dat [aangeefster] op 19 oktober 2015 een informatief gesprek heeft gehad bij de politie in Zeeland waarin zij gedetailleerd heeft verklaard over de wijze waarop zij in de prostitutie terecht is gekomen. Zij noemde daarbij [verdachte 1] en [verdachte 3] als de personen die daarbij betrokken waren en toen heeft zij ook over de rol van deze personen gesproken. Verder heeft zij in dat gesprek verklaard over de omstandigheden waaronder zij moest werken en het feit dat zij sommige dingen niet wilde maar toch moest doen. Zo heeft zij verklaard dat ze niet met klanten naar bed wilde maar dat haar door [verdachte 1] en [verdachte 3] was verteld dat zij de enigen waren die haar konden helpen. Zij moest met klanten naar bed omdat er al een website was aangemaakt met foto’s en de klanten daarop al reageerden. Ook heeft zij toen reeds gesproken over de afdracht van het door haar verdiende geld. Van enige druk van de zijde van de politie dan wel van de zijde van anderen om deze verklaring af te leggen is niet gebleken. Bovendien was er door de politie op het moment van het informatieve gesprek nog niet voorafgaand met haar gesproken, in elk geval niet langdurig, indringend en stevig. 
      In vervolg op dat informatieve gesprek is [aangeefster] op 18 en 19 december 2015 door de politie verhoord. Het hof is het met de verdediging eens dat een risico op beïnvloeding van een getuige bestaat, indien voorafgaand aan een verhoor langdurig met die getuige wordt gesproken terwijl daarbij een negatief beeld wordt geschetst van een verdachte. Van een dergelijke beïnvloeding, in die zin dat [aangeefster] in strijd met de waarheid heeft verklaard zoals door de verdediging is gesteld, is niet gebleken. Tijdens het afleggen van de verklaring van 18 december 2015 was de aangeefster in eerste instantie zeer terughoudend om over de verdachte te verklaren. Het hof acht het, gelet op hetgeen bij de politie al bekend was uit het eerdere informatieve gesprek en gelet op hetgeen uit het naar aanleiding daarvan al verrichte onderzoek was gebleken, gerechtvaardigd dat de politie zich in het belang van de waarheidsvinding confronterend heeft opgesteld richting [aangeefster]. Dat deze wijze van ondervragen daadwerkelijk tot waarheidsvinding heeft geleid, blijkt wel uit het feit dat [aangeefster] uiteindelijk verklaarde dat [verdachte 1] haar naar het politiebureau had gebracht, hetgeen inderdaad het geval bleek te zijn. Hoewel het verhoor indringend en stevig is geweest, acht het hof deze manier van verhoren niet zodanig dat geconcludeerd moet worden dat het heeft geleid tot druk waardoor het slachtoffer in haar verklaringen zou zijn beïnvloed, met als resultaat een onbetrouwbare verklaring. Het enkele feit dat [aangeefster] minder begaafd is en kwetsbaar is, maakt dit niet anders. Het hof heeft bij deze beoordeling mede betrokken het feit dat [aangeefster] in haar latere verklaringen – zoals ook in haar verklaringen afgelegd op 18 en 19 december 2015 - voor wat betreft haar Amsterdamse periode op belangrijke en belastende aspecten gelijkluidend verklaard heeft als in het informatieve gesprek op 19 oktober 2015. 
    
    
    
      
        Steunbewijs
      
      Daarnaast worden verschillende belangrijke (belastende) aspecten in de verklaringen van [aangeefster] door ander (objectief) bewijsmateriaal ondersteund. Het hof wijst op het navolgende.
    
    
    
      
        Amsterdamse periode
      
      [aangeefster] heeft verklaard dat zij op de vraag van [verdachte 1] of zij op de Wallen wilde werken, heeft aangegeven dat zij dit niet wilde en dat vervolgens via [verdachte 3] een advertentie voor een sekssite is gemaakt. Dit gegeven wordt bevestigd in een WhatsApp-gesprek tussen [verdachte 1] en [verdachte 3] op 30 augustus 2015 inhoudende: [verdachte 1]: “ze wilnie bij de ramen is openlijk”; [verdachte 3]: “uhm oke, dan kamer” (pag 839).
      Dat het inderdaad [verdachte 3] was die zich feitelijk bezighield met de advertenties, zoals [aangeefster] heeft verklaard, wordt bevestigd in de WhatsApp-gesprekken tussen [verdachte 3] en [verdachte 1] waarin [verdachte 3] vroeg om beltegoed om de advertenties op te waarderen. Letterlijk: “kan je morgen beltegoed halen voor die adententoe advertenties omhoog zetten” (pag. 829) en bijvoorbeeld een appbericht van [verdachte 3] aan [verdachte 1]: “hebben 4 mensen gebeld vandaag, ik heb advententoe omhoog gezet”. Bovendien is uit het onderzoek gebleken dat het telefoonnummer van [verdachte 3] was vermeld bij de seksadvertenties. Dat [verdachte 1] over het aantal klanten en de daarmee gegenereerde verdiensten werd geïnformeerd, zoals door [aangeefster] is verklaard, blijkt uit verschillende WhatsApp-gesprekken. 
    
    
    
      
        Periode Ridderkerk
      
      Dat het verdiende geld in een enveloppe moest worden gedaan en dat [verdachte 1] nog steeds op de hoogte gehouden moest worden, blijkt uit een WhatsApp-gesprek op 25 oktober 2015 tussen [verdachte 1] en [aangeefster], inhoudende: [aangeefster]: “wil je dat ik je op de hoogte hou als iemand belt of als klant is geweest”. [verdachte 1]: “ja tuurlijk, de betalingen, alles als je dat weet. Na elke klant zet je het bedrag”, waarop [aangeefster] antwoordde: “in een envelop”. [verdachte 1]: “Na elke klant app je me klant en bedrag”. Voorts blijkt dit uit vervolg-appberichten waarin de tijd dat de klant aanwezig is geweest en het verdiende bedrag aan [verdachte 1] worden doorgegeven. 
    
    
    
      
        Rotterdamse periode
      
      [aangeefster] heeft verklaard dat het [verdachte 2] was, die betrokken was bij het maken van de advertenties en het maken van de foto’s. Dit wordt bevestigd door de resultaten van onderzoek waaruit blijkt dat in de advertenties op de sekssites het telefoonnummer van [verdachte 2] wordt genoemd. Bovendien heeft getuige [getuige A] (hierna: [getuige A]) op 9 maart 2016 ten overstaan van de rechter-commissaris verklaard dat [verdachte 2] de foto’s maakte, dat zij de seksadvertenties plaatste en dat zij de telefoon waarop klanten belden, opnam. Dit laatste wordt ook door [aangeefster] en door de getuige [getuige B] (verklaring RHC 20 augustus 2019) verklaard. De verdediging heeft zich weliswaar op het standpunt gesteld dat de verklaringen van [getuige B] evenmin tot het bewijs kunnen worden gebezigd omdat deze onbetrouwbaar zijn, maar zoals hierna zal worden overwogen verwerpt het hof dat verweer en worden de laatste drie door [getuige B] afgelegde verklaringen voor het bewijs gebezigd. 
    
    
    
      
        Tussenconclusie
      
      Op grond van het voorgaande stelt het hof vast dat er geen sprake is van een situatie waarin  [aangeefster] door druk onbetrouwbare verklaringen heeft afgelegd. Evenmin is er sprake van een situatie waarin als gevolg van beïnvloeding door anderen – zoals de politie – verklaringen tot stand zijn gekomen die in strijd met de waarheid zijn.
    
    
    
      
        Psychische gesteldheid [aangeefster] in verband met de verklaringen
      
      Door de verdediging is verder aangevoerd dat [aangeefster] kampt met psychische problemen, zoals de geconstateerde borderline en dat met borderline gepaard gaande emotie-wisselingen, alsmede de omstandigheid dat de relatie ten tijde van de verklaringen van [aangeefster] was verbroken, een reden zouden kunnen zijn om [verdachte 1] ten onrechte te belasten. Het hof acht niet aannemelijk dat dit het geval is geweest. 
      Zoals hiervoor reeds aangegeven, heeft er een informatief gesprek plaatsgehad op 19 oktober 2015. De ‘relatie’ met [verdachte 1] was toen voorbij, maar [aangeefster] was nog verliefd op [verdachte 1] en verkeerde in de hoop dat hij ‘haar terug zou nemen’ (app-bericht van 11 oktober 2015, pag. 868). Niet valt in te zien waarom zij toen een onjuist belastende verklaring over [verdachte 1] zou afleggen. Dit geldt eveneens voor haar verklaring op 18 december 2015. Zij was toen in de veronderstelling een relatie met [verdachte 1] te hebben. Dat zij toen om de reden, zoals door de raadsman genoemd, ten onrechte belastend over [verdachte 1] (en [verdachte 3]) verklaarde, is niet aannemelijk geworden. Dat zij in haar latere verklaringen om die reden belastend zou zijn gaan verklaren over de verdachte en de mededaders, acht het hof evenmin aannemelijk, nu die verklaringen – voor wat betreft de Amsterdamse periode – op belangrijke (en belastende) punten gelijkluidend zijn aan de verklaring afgelegd op 19 oktober 2015 en daarnaast belangrijke belastende aspecten steun vinden in ander (objectief) bewijsmateriaal, zoals hierboven reeds weergegeven.  
      Dat borderline of de daarmee gepaard gaande emotie-wisselingen hebben geleid tot onterecht belastende verklaringen acht het hof evenmin aannemelijk geworden. De enkele verwijzing naar de problematiek van de aangeefster zonder enige motivering waarom die problematiek zou leiden tot het inhoudelijk onjuist verklaren, geeft geen enkele reden om aan de betrouwbaarheid van de afgelegde verklaringen te twijfelen.
    
    
    
      
        Conclusie
      
      Van druk noch van beïnvloeding op grond waarvan ten onrechte belastende verklaringen tot stand zouden zijn gekomen, is sprake. Evenmin acht het hof aannemelijk dat door de aangeefster belastende verklaringen in strijd met de waarheid zouden zijn afgelegd in verband met haar problematiek, zoals de geconstateerde borderline. Dat [aangeefster] op onderdelen in haar verklaringen tegenstrijdig heeft verklaard, maakt de conclusie niet anders, nu dit op ondergeschikte punten is en de belangrijke belastende aspecten door ander bewijsmateriaal worden ondersteund. Het hof acht de verklaringen van [aangeefster] betrouwbaar en zal deze dan ook voor het bewijs bezigen.
    
    
    
      
        Betrouwbaarheid van de verklaringen van [getuige B] en [getuige A]
      
    
    
    
      
        Het standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      Kort en zakelijk weergegeven is het standpunt van de verdediging dat de verklaringen van aangeefster [getuige B] (hierna: [getuige B]) en van getuige [getuige A] (hierna: [getuige A]) onbetrouwbaar zijn en dat deze niet voor het bewijs gebezigd kunnen worden. Bij gebrek aan ander wettig bewijs dient de verdachte te worden vrijgesproken. Daartoe wordt het volgende aangevoerd.
      [getuige B] heeft in haar eerste verklaring bij de politie op belangrijke punten anders verklaard dan in haar latere verklaringen, op grond waarvan haar verklaringen tegenstrijdig zijn. Bovendien verklaren [getuige A] en [getuige B] tegenstrijdig op zeer belangrijke punten zoals: is [getuige B] een of meerdere keren bij een trio betrokken geweest en heeft [getuige B] webcamseks werkzaamheden verricht of heeft zij zich daarvoor beschikbaar gesteld? Niet vastgesteld kan worden wie van de twee naar waarheid heeft verklaard. Op grond hiervan dienen de verklaringen van beiden te worden uitgesloten van het bewijs.
    
    
    
      
        Het standpunt van de advocaat-generaal
      
    
    
    
      In eerste instantie heeft [getuige B] bij de politie niet de volledige waarheid verklaard. Zij is daarna nog een keer door de politie, een keer bij de rechter-commissaris in een zaak tegen een medeverdachte en door de raadsheer-commissaris gehoord als getuige. In die verklaringen is zij op hoofdlijnen consistent. Ook [getuige A] heeft in eerste instantie bij de politie niet volledig de waarheid verteld. Dat zij ook in haar verhoren bij de rechter-commissaris in 2018 en bij de raadsheer-commissaris in 2019 onjuist heeft verklaard, is niet aannemelijk. In dit verband heeft de advocaat-generaal erop gewezen dat [getuige A] nimmer aangifte heeft gedaan en dat de verdachte vrijgesproken is voor het feit waarbij [getuige A] als slachtoffer betrokken is geweest. Gelet op de vrijspraak is dit feit sinds 2017 niet meer aan de orde. Niet aannemelijk is dat [getuige A] in 2018 en 2019 nog inhoudelijk onjuist zou verklaren. Bovendien komen de verklaringen van [getuige B], [getuige A] en [aangeefster] in grote lijnen overeen wanneer er gesproken wordt over de werkwijze van de verdachten. Om deze redenen zijn de latere verklaringen van [getuige B] en [getuige A] volgens de advocaat-generaal betrouwbaar en daarmee bruikbaar voor het bewijs.
    
    
    
      
        Het oordeel van het hof
      
    
    
    
      De raadsman heeft gewezen op tegenstrijdigheden in de verklaringen van [getuige B]. Het hof constateert dat [getuige B] in haar eerste verhoor bij de politie op 2 juni 2016 een andere verklaring heeft afgelegd dan de verklaringen daarna. In haar verklaring ten overstaan van de raadsheer-commissaris op 20 augustus 2019 heeft zij ook zelf verklaard dat zij op 2 juni 2016 tegenover de politie een onjuiste verklaring heeft afgelegd. Zij heeft, na haar verklaring van 2 juni 2016, op 21 juli 2017 bij de politie een verklaring afgelegd en op 9 maart 2018 in de zaak van een medeverdachte ten overstaan van de rechter-commissaris. Die verklaringen komen in grote lijnen overeen met de verklaring die ze in de onderhavige zaak als getuige ten overstaan van de raadsheer-commissaris heeft afgelegd op 20 augustus 2019. Voorts vinden verschillende belastende aspecten in haar laatste drie verklaringen steun in ander (objectief) bewijs. Dit maakt dat het hof haar laatste drie verklaringen betrouwbaar acht.  
      Ten aanzien van [getuige A] merkt het hof op dat zij nimmer aangifte heeft gedaan tegen de verdachte en van het feit waarbij zij als slachtoffer betrokken was, is de verdachte vrijgesproken. Niet valt in te zien dat [getuige A] in 2018 ten overstaan van de rechter-commissaris en in 2019 ten overstaan van de raadsheer-commissaris inhoudelijk onjuiste verklaringen zou hebben afgelegd. Gelet op het feit dat haar verklaring bij de politie in 2016 op essentiële punten overeenkomt met deze latere verklaringen, ziet het hof evenmin reden om aan de juistheid van de inhoud van die verklaring te twijfelen. Bij deze oordelen is betrokken het feit dat – zoals de advocaat-generaal ook heeft gesteld – [aangeefster], [getuige A] en [getuige B] over de werkwijze van de verdachten gelijkluidend hebben verklaard. Zo heeft [getuige B] verklaard dat er foto’s zijn gemaakt van haar, [getuige A] en [aangeefster] in een woning in Rotterdam. Ook [aangeefster] en [getuige A] hebben hierover verklaard en er zijn foto’s aangetroffen waarop zij alle drie zijn afgebeeld. In het bijzonder wijst het hof op een aangetroffen foto waarop de drie vrouwen op een sekssite zijn afgebeeld in een advertentie genaamd ‘meidenavond’ (pag. 1056). Deze advertentie lijkt te zien op mogelijkheden van het hebben van trio’s. Hierover heeft [getuige B] ook verklaard. Zij heeft een trio gehad samen met [getuige A]. [getuige A] heeft daarover eveneens verklaard. Opvallend is dat zij allebei hebben verklaard dat [aangeefster] op dat moment naar de politie in Amsterdam was, waar [verdachte 1] haar naartoe had gebracht. Uit het dossier leidt het hof af dat [aangeefster] op 18 december 2015 op het politiebureau in Amsterdam was om een verklaring af te leggen en dat [verdachte 1] haar daarnaartoe gebracht had en daar ook op haar wachtte. Dat [getuige A] nog over een tweede trio heeft verklaard, en [getuige B] niet, maakt niet dat hun verklaring over het trio waar zij allebei aan zouden hebben deelgenomen, onwaar zou zijn. Ook haar verklaring dat [verdachte 2] de werktelefoon voor [voornaam aangeefster] (het hof begrijpt [aangeefster]) beantwoordde en dat zij de klanten dan te woord stond en hen opwond, wordt bevestigd door [aangeefster]. 
    
    
    
      Gelet op de bevestiging in ander bewijsmateriaal van verschillende onderdelen van de laatste drie verklaringen van [getuige B] en de verklaringen van [getuige A], in combinatie met de omstandigheid dat over de werkwijze van de verdachten door [getuige B], [getuige A] en [aangeefster] gelijkluidend wordt verklaard, ziet het hof geen reden om te twijfelen aan de betrouwbaarheid van de laatste drie door [getuige B] afgelegde verklaringen en de verklaringen afgelegd door [getuige A].
    
    
    
      
        Inleiding en bewijsoverwegingen
      
    
    
    
      Het hof stelt op basis van het procesdossier en het onderzoek ter terechtzitting de navolgende feiten en omstandigheden vast.
    
    
    
      
        Inleiding
      
    
    
    
      Op 19 oktober 2015 heeft op een politiebureau in Zeeland een informatief gesprek mensenhandel plaatsgevonden met de dan 33-jarige [aangeefster], die in een Blijf-van-mijn-lijfhuis (hierna: de Blijf Groep) in Amsterdam verblijft.
      [aangeefster] heeft in dit informatieve gesprek alsmede in haar latere verhoren verder het volgende verklaard. Via de datingsite Badoo heeft ze een jongen genaamd [voornaam verdachte 1] (zoals later blijkt te zijn: [verdachte 1]) leren kennen. Zij heeft met [verdachte 1] afgesproken, is naar zijn woning toegegaan en zij hebben daar seks gehad. [aangeefster] heeft [verdachte 1] al bij hun eerste ontmoeting verteld dat zij bij de Blijf Groep verbleef, dat zij problemen had en dat zij schulden had. [verdachte 1] heeft op 29 augustus 2015, een dag nadat zij elkaar hadden ontmoet, aangeboden om [aangeefster] te helpen en heeft haar gevraagd of zij op de Wallen wilde werken. [aangeefster] wilde dat niet waarop [verdachte 1] aangaf, na overleg met [verdachte 3], dat hij ook voor een website kon zorgen. [verdachte 1] heeft [aangeefster] vervolgens voorgesteld aan [verdachte 3]. [verdachte 3] heeft voor [aangeefster] een advertentie aangemaakt op kinky.nl en speurders.nl onder de naam [werknaam1 aangeefster]. [verdachte 1] heeft samen met [verdachte 3] naaktfoto’s gemaakt van [aangeefster] om bij die advertentie te plaatsen. Uit onderzoek naar de advertentie op kinky.nl blijkt dat deze op 31 augustus 2015 is aangemaakt en op 3 september 2015 online is gegaan. Vanaf die dag heeft [aangeefster] als prostituee in de woning van [verdachte 3] in Amsterdam gewerkt. [verdachte 1] en [verdachte 3] boekten klanten voor [aangeefster] en hielden bij wat zij verdiende. [aangeefster] kreeg van [verdachte 1] of [verdachte 3] te horen wanneer er een klant was en zij naar het huis van [verdachte 3] moest komen om de klant te ontvangen. [aangeefster] gaf via WhatsApp na iedere klant aan [verdachte 1] en [verdachte 3] door wat zij had verdiend en gaf haar verdiensten uit prostitutiewerkzaamheden vervolgens aan hen af. [aangeefster] heeft zelf nooit iets van dat geld gehouden. [aangeefster] was overdag in de woning van [verdachte 3] en meldde zich elke avond bij de Blijf Groep, alwaar zij ook de nacht doorbracht. Op 5 oktober 2015 moest [aangeefster] de Blijf Groep verlaten en heeft [verdachte 3] haar aangeboden om bij haar in te trekken. Van 5 tot en met 7 oktober 2015 heeft [aangeefster] verbleven in de woning van [verdachte 3] in Amsterdam. Vanwege een ruzie tussen [verdachte 3] en [aangeefster] heeft [aangeefster] op 7 oktober 2015 haar vader gevraagd haar in Amsterdam op te komen halen. Vervolgens heeft [aangeefster] van 7 oktober tot en met 23 oktober 2015 bij haar ouders verbleven. In de periode dat zij bij haar ouders verbleef, heeft ze altijd contact gehouden met [verdachte 1] via WhatsApp.
    
    
    
      Op 18 december 2015 werd [aangeefster] door de politie in Amsterdam uitgenodigd voor een nader verhoor. Uit dit verhoor kwam naar voren dat [aangeefster] door  [verdachte 1] naar het verhoor in Amsterdam was gebracht en hij haar daarna weer op zou komen halen. Voorts bleek uit het verhoor dat [aangeefster] op dat moment werkzaam was als prostituee in Rotterdam in de woning van [verdachte 2]. Op een gegeven moment had [verdachte 1] haar verteld dat hij weer een woning en werk voor haar had. Twee dagen later is [aangeefster] naar Rotterdam vertrokken, om een dag later naar Ridderkerk te worden gebracht. [aangeefster] heeft in latere verhoren over de periode in Rotterdam verklaard dat zij samen met [verdachte 2] in de [A-straat] verbleef en later aan de [B-straat]. [verdachte 2] had ook de advertenties voor de sekssites sexjobs.nl, kinky.nl en chatgirl.nl gemaakt, alsmede de foto’s voor die sites. In Rotterdam heeft [aangeefster] gewerkt onder de naam [werknaam3 aangeefster]. [verdachte 2] beantwoordde de telefoon als klanten belden en maakte de afspraken met klanten. [aangeefster] gaf na elke klant aan [verdachte 1] door wat zij had verdiend en gaf het geld dat zij had verdiend met haar prostitutiewerkzaamheden aan hen af. [verdachte 1] en [verdachte 2] hielden de verdiensten bij in een notitieboekje.
    
    
    
      Vervolgens werd [aangeefster] op 19 december 2015 nogmaals gehoord. Uit dit verhoor kwam naar voren, evenals uit de daaropvolgende verhoren van [aangeefster], dat zij voorafgaand aan Rotterdam ook in Ridderkerk had verbleven en als prostituee gewerkt in de woning van [verdachte 5] (waar ook [verdachte 4] verbleef), namelijk in de periode van 24 oktober 2015 tot en met 13 november 2015. [aangeefster] heeft over die periode verklaard dat [verdachte 4], op verzoek van [verdachte 1], de advertenties op kinky.nl en speurders.nl aanmaakte en deze ook opwaardeerde. [verdachte 4] heeft ten behoeve van die sekssites seksueel getinte foto’s van [aangeefster] laten maken. [aangeefster] werkte in Ridderkerk als prostituee onder de naam [werknaam2 aangeefster]. Verder heeft [aangeefster] verklaard dat ze ook in Ridderkerk [verdachte 1] en [verdachte 2] na elke klant liet weten wat zij had verdiend en dat zij op hun beurt bijhielden wat de inkomsten van [aangeefster] waren. [aangeefster] deed het verdiende geld in een enveloppe. [verdachte 1] kwam één keer in de week het geld ophalen. [aangeefster] heeft verklaard dat [verdachte 2] van [verdachte 1] in Ridderkerk op haar heeft moeten passen.
    
    
    
      Over een foto op een sekssite waar [aangeefster] met twee andere meisjes op is afgebeeld, heeft zij verklaard dat dit [werknaam getuige A] en [werknaam getuige B] zijn en dat zij ook voor [verdachte 1] en [verdachte 2] werkten. 
      Uit onderzoek blijkt dat [werknaam getuige B] de dan 15-jarige [getuige B] betreft en dat [werknaam getuige A] de dan 18-jarige [getuige A] betreft. [getuige B]’ werknaam was [werknaam getuige B]. In een penthouse op het Zuidplein in Rotterdam heeft [verdachte 2] van [getuige B], [getuige A] en [aangeefster] seksueel getinte foto’s gemaakt. [getuige B] heeft verklaard dat zij naar [verdachte 1] en [verdachte 2] in de [A-straat] te Rotterdam is gegaan omdat zij in de prostitutie wilde werken en dat zij, samen met [getuige A], op de [B-straat] te Rotterdam een trio met een klant heeft gehad. [verdachte 2] regelde de afspraken met de klant.. Zij had de touwtjes in handen. [verdachte 1] wist van de foto’s en hij wist dat zij voor geld werkten. Hij had het beheer over het geld.
    
    
    
      
        Ten aanzien van het in zaak A ten laste gelegde (mensenhandel t.a.v. [aangeefster])
      
    
    
    
      Dat [aangeefster] in de periode vanaf 3 september 2015 tot en met 18 december 2015 achtereenvolgens in Amsterdam, Ridderkerk en Rotterdam in de prostitutie heeft gewerkt en dat de verdachte, [verdachte 3], [verdachte 2] en [verdachte 4] hierbij in meer of mindere mate betrokken zijn geweest, staat niet ter discussie. De vraag in de onderhavige zaak is of de verdachte zich in de ten laste gelegde periode met zijn handelen, al dan niet tezamen en in vereniging met een ander of anderen, schuldig heeft gemaakt aan mensenhandel ten aanzien van [aangeefster] in de zin van artikel 273f, eerste lid, sub 1, 4 en 6 Sr.
    
    
    
      
        Bewijs
      
      Het hof acht bewezen dat [verdachte 1] zich schuldig heeft gemaakt aan mensenhandel ten aanzien van [aangeefster], met dien verstande dat hij zich gedurende de ten laste gelegde periode, tezamen en in vereniging met een ander en/of anderen, schuldig heeft gemaakt aan het bepaalde in artikel 273f, eerste lid, sub 1, 4 en 6 Sr. Het hof grondt zijn beslissing dat [verdachte 1] het bewezen verklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de in bijlage opgenomen bewijsmiddelen zijn vervat.
    
    
    
      
        Nadere bewijsoverwegingen ten aanzien van artikel 273f Sr
      
    
    
    
      
        Artikel 273f, eerste lid, sub 1 en sub 4 Sr
      
    
    
    
      
        Dwangmiddelen
      
      Naar het oordeel van het hof heeft [verdachte 1] zich jegens [aangeefster] bediend van de onder artikel 273f, eerste lid, sub 1 Sr genoemde middelen misleiding, misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en misbruik van een kwetsbare positie.
    
    
    
      
        Misleiding
      
      Bij misleiding gaat het erom dat de verdachte het slachtoffer een doelbewust foute voorstelling van zaken geeft. Het hof is van oordeel dat hiervan in de onderhavige zaak sprake is. [verdachte 1] heeft [aangeefster], in strijd met de waarheid, voorgespiegeld dat hij een relatie met haar had, dat hij haar wilde helpen om haar schulden af te betalen en dat hij met het verdiende geld samen met haar een toekomst wilde opbouwen. [aangeefster] moest daarom zoveel mogelijk geld verdienen met haar werk als prostituee.
    
    
    
      Dat [verdachte 1] en zijn mededaders andere plannen had met [aangeefster] en dat hij haar dus een foute voorstelling van zaken heeft gegeven, blijkt naar het oordeel van het hof uit de WhatsApp-berichten tussen zowel [verdachte 1] en [aangeefster], als tussen [verdachte 1] en anderen, onder wie [verdachte 3] en [verdachte 2]. Hieruit blijkt dat [verdachte 1] [aangeefster], een dag nadat hij seks met haar had gehad en naar eigen zeggen een relatie met haar was aangegaan, heeft gevraagd of zij wilde werken als prostituee en dat [verdachte 1], toen [aangeefster] daarmee had ingestemd, direct daarop contact heeft gelegd met [verdachte 3] om een en ander in werking te zetten. [verdachte 3] heeft een advertentie voor een sekssite aangemaakt en heeft haar woning in Amsterdam ter beschikking gesteld als werkplek voor [aangeefster]. Enkele dagen later ontving [aangeefster] haar eerste klanten. [aangeefster] heeft haar verdiensten aan [verdachte 1] en [verdachte 3] afgestaan en heeft daar nooit meer iets van teruggezien. Ook is er geen cent van haar schulden afbetaald of een bedrag voor haar gespaard. Hieruit volgt naar het oordeel van het hof de kwade intentie van [verdachte 1] en [verdachte 3].
      Voorts kan uit de manier waarop [verdachte 1], [verdachte 3] en [verdachte 2] over [aangeefster] spraken worden afgeleid dat de relatie tussen [verdachte 1] en [aangeefster] niet zo liefdevol was als [verdachte 1] [aangeefster] wilde doen geloven en [aangeefster] met hem dacht te hebben. Zo sprak [verdachte 1] in een WhatsApp-bericht met een NN-man, enkele uren nadat hij voor de eerste keer seks had gehad met [aangeefster], over “een meid die wil naaien voor geld”, en dat “de meid een vrouw is van 33 jaar”, “die meid moet alles naaien”. Uit de verklaring van [verdachte 3] blijkt dat, toen [aangeefster] naar haar ouders was vertrokken, [verdachte 1] tegen haar had gezegd dat ze hem nog wel tegen zou komen omdat zij zijn ‘geldbom’ had laten vallen.
      [verdachte 1] heeft [aangeefster] telkens aangemoedigd door te blijven werken, wanneer zij daar geen zin in had of zich daarvoor te ziek voelde, door tegen haar te zeggen dat ze positief moest blijven en ze vooral goed naar hem moest blijven luisteren.  
    
    
    
      Voor de perioden in Ridderkerk en Rotterdam geldt dat [verdachte 1] op dezelfde voet verder ging. Uit de appberichten blijkt dat [verdachte 1] [aangeefster], in de periode dat zij bij haar ouders verbleef, had voorgehouden dat hij het weer met haar wilde proberen en hij weer een woning en werk (in Ridderkerk bij [verdachte 4] en [verdachte 5]) voor haar had. [verdachte 2] had deze woning voor [verdachte 1] en [aangeefster] geregeld. Het plan was wederom om [aangeefster] in de prostitutie te laten werken. [verdachte 1] en [verdachte 2] lieten [aangeefster] geloven dat zij een liefdesrelatie had met [verdachte 1] en dat zij een vriendschappelijke relatie had met [verdachte 2]. [aangeefster] vertrouwde hen volledig. De kwade intenties van [verdachte 1] en [verdachte 2] blijken ook hier uit de appberichten die zij onderling naar elkaar stuurden. Zo hielden [verdachte 1] en [verdachte 2] elkaar steeds op de hoogte van hoeveel [aangeefster] had verdiend. [verdachte 1] en [verdachte 2] hebben [aangeefster] aangemoedigd meer te werken, hebben klanten voor haar geboekt en zelfs zonder overleg met [aangeefster] een gangbang voor haar geregeld.
      [verdachte 2] heeft [verdachte 1] gemotiveerd om zijn rol in de schijnrelatie met [aangeefster] goed te spelen. [verdachte 1] en [verdachte 2] hebben [aangeefster] op enig moment weggehaald uit de woning van [verdachte 5] in Ridderkerk en voor haar een andere woning geregeld in Rotterdam. In een appbericht heeft [verdachte 2] tegen [verdachte 1] gezegd dat ze “die osso bijna hebben” (het hof begrijpt: het huis bijna hebben) en dat “zij dan geen kosten meer hebben aan [voornaam verdachte 4]” (het hof begrijpt: [verdachte 4]). In de woning in Rotterdam gingen [verdachte 1] en [verdachte 2] vervolgens op dezelfde voet verder.
    
    
    
      Uit het voorgaande kan naar het oordeel van het hof worden afgeleid, dat [verdachte 1] het voornemen van een gezamenlijke toekomst met [aangeefster] in een (liefdes)relatie niet daadwerkelijk had en niets om haar gaf, maar haar enkel zag als geldbron. Vanaf het begin was het plan van [verdachte 1] om [aangeefster] in de prostitutie te laten werken, haar veel geld te laten verdienen en zichzelf en zijn mededaders uit die opbrengsten daarvan te bevoordelen. 
    
    
    
      
        Misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht
      
      Bij misbruik van uit feitelijke verhoudingen voortvloeiend overwicht gaat het om een geobjectiveerd bestanddeel waardoor bescherming wordt geboden aan hen die in een uitbuitingssituatie werkzaam zijn. Het hof neemt als uitgangspunt dat aan dit bestanddeel is voldaan indien de prostituee verkeert of komt te verkeren in een situatie die niet gelijk is aan de omstandigheden waarin een ‘mondige prostituee’ in Nederland pleegt te verkeren. 
      In de onderhavige zaak is van deze situatie sprake geweest. Een eerste omstandigheid is dat [aangeefster] zodanig verliefd was op [verdachte 1] (zij zag hem als “een engel gestuurd door God”), dat zij daardoor kennelijk bereid was naar de uitdrukkelijke wens van [verdachte 1], te (blijven) werken in de prostitutie, het door haar verdiende geld aan hem en aan de mededaders af te staan en door hen te laten beheren en alles geloofde wat hij haar vertelde. Een tweede omstandigheid is dat [aangeefster] zwakbegaafd en beïnvloedbaar is. [aangeefster] wilde [verdachte 1] niet kwijt als haar vriend en deed daarom alles om te voorkomen dat hij haar zou verlaten. Als [verdachte 2] en [verdachte 1] boos waren dan zeiden ze niets tegen [aangeefster], totdat er een klant kwam. Dan riepen ze tegen haar dat ze zich moest uitkleden. [aangeefster] werkte vaak langer door en tegen haar zin in. Een derde omstandigheid is dat [aangeefster] van [verdachte 1] geen contacten mocht onderhouden met anderen dan met hem, zijn mededaders en haar ouders en dat zij dus een klein sociaal netwerk had. Deze omstandigheden tezamen leveren een uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht op, waaraan [aangeefster] geen weerstand kon bieden. [verdachte 1] was op de hoogte van het overwicht dat hij op haar had en heeft daar misbruik van gemaakt.
    
    
    
      
        Misbruik van een kwetsbare positie
      
      Met een kwetsbare positie wordt een situatie bedoeld waarin de betrokkene geen andere werkelijke of aanvaardbare keuze heeft dan het misbruik te ondergaan. De keuzemogelijkheden voor het slachtoffer ontbreken of zijn verminderd. Ook hiervan is naar het oordeel van het hof sprake geweest. [aangeefster] is zoals gezegd zwakbegaafd, was verliefd op [verdachte 1], vertrouwde hem volledig en wilde haar schulden afbetalen en een toekomst met [verdachte 1] opbouwen. Ook de omstandigheden dat zij een voorgeschiedenis had met huiselijk geweld en na haar verblijf in de Blijf Groep niet over een eigen woonruimte beschikte, bij [verdachte 3], [verdachte 5] (waar ook [verdachte 4] verbleef) en [verdachte 2] heeft ingewoond en een klein sociaal netwerk had, dragen bij aan het oordeel dat [aangeefster] zich in een kwetsbare positie bevond ten aanzien van [verdachte 1] en de mededaders. [verdachte 1] heeft bewust misbruik gemaakt van deze positie.
    
    
    
      
        Handelingen
      
      Het hof is van oordeel dat uit het hiervoor overwogene tevens volgt dat [verdachte 1] met voornoemde middelen [aangeefster] heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest en opgenomen.
    
    
    
      
        Oogmerk van uitbuiting van [aangeefster]
      
      Mensenhandel is gericht op uitbuiting. In relatie tot de seksindustrie spreken de wetgever en de Hoge Raad van een uitbuitingssituatie indien de betrokkene in een situatie verkeert die niet gelijk is aan de omstandigheden waarin een mondige prostituee in Nederland pleegt te verkeren. 
      Anders dan de raadsman is het hof van oordeel dat het oogmerk van uitbuiting is bewezen en dat [aangeefster] in een uitbuitingssituatie verkeerde. Zoals hiervoor is overwogen, is op grond van de bewijsmiddelen vastgesteld dat [verdachte 1] door misleiding, misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en door misbruik van een kwetsbare positie [aangeefster] heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest en opgenomen. Van omstandigheden vergelijkbaar met de situatie waarin een mondige prostituee verkeert, is dan ook geen sprake. 
      Daarnaast heeft [aangeefster] vrijwel niets van haar verdiensten overgehouden nu dit (in de verschillende perioden) onder [verdachte 1], [verdachte 3], [verdachte 2], dan wel (een) ander(en) werd verdeeld. [aangeefster] kreeg af en toe wat zakgeld om iets voor zichzelf te kopen, maar moest hier om vragen en kon zelf dus niet vrijelijk over haar geld beschikken.
      [verdachte 1], die in de door [aangeefster] gewerkte periode zelf beperkte inkomsten had, heeft ook daadwerkelijk geld ontvangen afkomstig van de door [aangeefster] uitgevoerde prostitutiewerkzaamheden. Hij heeft zich in die periode door [aangeefster] in zijn levensonderhoud laten voorzien en heeft zijn autorijlessen met haar inkomsten uit prostitutie bekostigd. Dat [aangeefster] heeft ingestemd met het werk in de prostitutie, doet volgens vaste jurisprudentie aan de strafbaarheid van een en ander niet af.
    
    
    
      Naar het oordeel van het hof volgt uit het hiervoor overwogene dat [aangeefster] in een uitbuitingssituatie heeft verkeerd en dat het [verdachte 1]s oogmerk is geweest om, met de hiervoor genoemde dwangmiddelen, [aangeefster] in die situatie te brengen en te houden. Voorts blijkt hieruit dat zijn opzet erop was gericht zichzelf uit die uitbuiting te bevoordelen. 
    
    
    
      
        Artikel 273f, eerste lid, sub 6 Sr
      
    
    
    
      Het hof is van oordeel dat uit de hiervoor omschreven gedragingen van [verdachte 1] volgt dat hij opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de seksuele uitbuiting van [aangeefster].
    
    
    
      
        Medeplegen
      
    
    
    
      Bij de beantwoording van de vraag wanneer de samenwerking tussen de verdachte en zijn mededaders zo nauw en bewust is geweest dat van medeplegen kan worden gesproken, moeten de concrete omstandigheden van het geval worden beoordeeld. Het accent ligt daarbij op de samenwerking en minder op de vraag wie welke feitelijke handelingen heeft verricht. De kwalificatie medeplegen is slechts dan gerechtvaardigd als de bewezen verklaarde – intellectuele en/of materiële – bijdrage aan het delict van de verdachte van voldoende gewicht is. Dat geldt in vergelijkbare zin indien het medeplegen – bijvoorbeeld in de vorm van "in vereniging" – een bestanddeel vormt van de delictsomschrijving. 
    
    
    
      Bij de vorming van zijn oordeel dat sprake is van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking, kan de rechter rekening houden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.
      Toegepast op deze zaak komt het hof tot de volgende beoordeling. 
    
    
    
      
        [verdachte 3], periode Amsterdam
      
      Ten aanzien van de samenwerking tussen [verdachte 1] en [verdachte 3] gedurende de periode in Amsterdam leidt het hof, zoals hiervoor beschreven, uit de bewijsmiddelen af dat zij en [verdachte 1] er gezamenlijk voor hebben gezorgd dat [aangeefster] naar de woning van [verdachte 3] in Amsterdam kwam om in de prostitutie te gaan werken. [verdachte 1] en [verdachte 3] hadden overleg over de manier waarop [aangeefster] zou gaan werken. De beschreven handelingen van [verdachte 1] en [verdachte 3] waren er allemaal op gericht om [aangeefster] in de prostitutie te laten werken en aan het werk te houden. Het hof leidt uit het voorgaande af dat [verdachte 1] en [verdachte 3] een gezamenlijk vooropgezet plan hadden om [aangeefster] voor zich te winnen en een vertrouwensband met haar op te bouwen, haar in de prostitutie te laten werken en zichzelf uit de opbrengsten daarvan te bevoordelen.
    
    
    
      
        [verdachte 2] en [verdachte 4], periode Ridderkerk
      
      Daarnaast leidt het hof ten aanzien van de samenwerking van [verdachte 1] met [verdachte 2] en [verdachte 4] gedurende de periode in Ridderkerk uit de bewijsmiddelen en de beschreven handelingen af dat [verdachte 2] en [verdachte 4] er met [verdachte 1] voor hebben gezorgd dat [aangeefster] in Ridderkerk, in de woning van [verdachte 5] (waar ook [verdachte 4] verbleef), kon verblijven en zij daar haar prostitutiewerkzaamheden weer kon oppakken. Het hof is van oordeel dat uit het voorgaande blijkt dat [verdachte 4] en [verdachte 2] op zodanige wijze met [verdachte 1] hebben samengewerkt dat sprake is van medeplegen. Er is immers sprake van een intensieve samenwerking tussen de verdachten, waarbij een duidelijke taakverdeling bestond. [verdachte 4] had een faciliterende rol bij de uitvoering van de door [verdachte 1] en [verdachte 2] gemaakte plannen om [aangeefster] uit te buiten in de prostitutie en bij het in stand houden van de uitvoering daarvan. Zij stelde de woning van haar vriend [verdachte 5] – na diens instemming - ter beschikking, regelde de advertenties, beantwoordde de telefoon indien klanten belden en [aangeefster] zelf de telefoon niet kon beantwoorden en onderhield contact met [verdachte 1] over de werkzaamheden en verdiensten van [aangeefster].
    
    
    
      
        [verdachte 2], periode Rotterdam
      
      Ten aanzien van de periode in Rotterdam overweegt het hof als volgt. Toen [verdachte 1] en [verdachte 2] de samenwerking met [verdachte 4] niet langer zagen zitten, haalden zij [aangeefster] weg uit Ridderkerk en lieten zij haar verblijven en werken in de woning van [verdachte 2] aan de [A-straat] in Rotterdam en later aan de [B-straat], eveneens in Rotterdam. [verdachte 1] en [verdachte 2] hielden haar daar in de gaten en noteerden haar gewerkte uren. [aangeefster] heeft al haar verdiensten ook daar aan [verdachte 1] en [verdachte 2] moeten afstaan en hield er zelf vrijwel niets aan over. Het hof leidt uit het voorgaande en de beschreven handelingen af dat [verdachte 1] en [verdachte 2] een gezamenlijk vooropgezet plan hadden om [aangeefster]in de prostitutie te laten werken en zichzelf uit de opbrengsten daarvan te bevoordelen. 
    
    
    
      [verdachte 1], [verdachte 3] en [verdachte 2] hebben ook voordeel getrokken uit de uitbuiting van [aangeefster]. 
    
    
    
      
        Conclusie
      
      [verdachte 1], [verdachte 3], [verdachte 2] en [verdachte 4] vervulden aldus ieder een eigen, elkaar over en weer aanvullende rol bij het tot stand brengen en in stand houden van de uitbuitingssituatie van [aangeefster]. Op basis van de hiervoor geformuleerde uitgangspunten komt het hof tot de conclusie dat [verdachte 1] en de mededaders allen in een zodanige mate aan de uitbuitingssituatie hebben bijgedragen, dat van een bewuste en nauwe samenwerking – in de zin van medeplegen – sprake is. 
    
    
    
      
        Ten aanzien van het in zaak B onder 2 ten laste gelegde (mensenhandel t.a.v. [getuige B])
      
    
    
    
      De vraag in deze zaak is of [verdachte 1] zich al dan niet tezamen en in vereniging met een ander ([verdachte 2]) schuldig heeft gemaakt aan mensenhandel ten aanzien van de minderjarige [getuige B] in de zin van artikel 273f, eerste lid, sub 5 Sr.
    
    
    
      
        Bewijs
      
      Het hof acht bewezen dat [verdachte 1] zich schuldig heeft gemaakt aan de primair ten laste gelegde mensenhandel ten aanzien van [getuige B], met dien verstande dat hij zich tezamen en in vereniging met [verdachte 2] schuldig heeft gemaakt aan het bepaalde in artikel 273f, eerste lid, sub 5 Sr. Het hof grondt zijn beslissing dat [verdachte 1] het bewezen verklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bijlage opgenomen bewijsmiddelen zijn vervat.
    
    
    
      
        Nadere bewijsoverwegingen
      
    
    
    
      
        Bewijsoverweging
      
    
    
    
      Uit de bewijsmiddelen blijkt dat [verdachte 1], [verdachte 2] en een ander [getuige B] hebben bewogen om mee te komen naar de woning aan de [A-straat] in Rotterdam, alwaar prostitutiewerkzaamheden werden verricht door [aangeefster] en [getuige A], teneinde [getuige B] vertrouwd te laten worden met de omgeving van het prostitutiewerk. De werknaam van [getuige B] was [werknaam getuige B]. Voorts blijkt uit de bewijsmiddelen dat [verdachte 2] seksueel getinte foto’s van [getuige B] had gemaakt voor plaatsing op een of meer sekssites. Uit de verklaring van [getuige A] blijkt dat [verdachte 2] foto’s van haar en [werknaam getuige B] op een sekssite probeerde te zetten, maar dat dat niet lukte, omdat ze er te jong uitzagen. [getuige B] heeft verklaard dat een jongen, genaamd [betrokkene A], haar had gevraagd om in de prostitutie te gaan werken en dat [betrokkene A] toen contact opnam met [verdachte 2] en [verdachte 1]. Toen zij bij de woning in de [A-straat] kwam, waren [verdachte 2] en [verdachte 1] daar. Zij wisten al dat zij, [getuige B], in de prostitutie wilde werken. [verdachte 1] had haar gevraagd of ze kon blijven slapen, om klanten te ontvangen, maar daarop had ze als smoes verzonnen dat ze een Engelse toets had, omdat ze dat niet wilde.
      Uit de appberichten in het dossier blijkt daarnaast het volgende. Op 5 november 2015 heeft [verdachte 2] [verdachte 1] geappt dat ze snel meer meiden nodig hebben. [verdachte 1] zei dat hij geen pimp is, maar dat hij zijn best zal doen. Op 16 november 2015 stuurde [verdachte 1] een appbericht naar een NN-man dat ‘die meid’ (het hof begrijpt: [getuige A]) online is gezet en dat hij, [verdachte 1] nog een andere moest fixen. Op 17 november 2015 stuurde [verdachte 2] een appbericht naar [verdachte 1] met de tekst: “zondag fotoshoot in penthouse”. Op 19 november 2015 stuurde [verdachte 1] een appbericht naar [betrokkene A] met de tekst: “maar [werknaam getuige A] moet gwn bij ons zijn als ze verder niks te doen heeft”. [betrokkene A] appte hierop aan [verdachte 1] dat het lichte meisje ook kan komen, maar dat zij niet kan blijven slapen en dat hij haar heeft gezegd van “scot school” (het hof begrijpt: “skip school”). Over dit lichte meisje heeft [verdachte 1] ter terechtzitting van de rechtbank verklaard dat hiermee [getuige B] wordt bedoeld. [verdachte 1] heeft naar [betrokkene A] geappt dat ze geld mislopen als de lichte er niet is. 
      Het hof maakt uit het hiervoor overwogene op dat [verdachte 1] en [verdachte 2] (en [betrokkene A]) het opzet hadden op het tewerkstellen van [getuige B] in de prostitutie. Voorts volgt uit de verklaringen van [getuige A] en [getuige B] dat [getuige B] zich ook daadwerkelijk voor prostitutiewerkzaamheden beschikbaar heeft gesteld. 
    
    
    
      
        Medeplegen
      
    
    
    
      Wat betreft de algemene overwegingen ten aanzien van het leerstuk van het medeplegen, verwijst het hof naar hetgeen hiervoor is overwogen. Toegepast op deze zaak komt het hof  op basis van hetgeen hiervoor onder ‘inleiding’ en onder ‘nadere bewijsoverwegingen’ is overwogen, tot de conclusie dat [verdachte 1] en [verdachte 2] in zodanige mate aan de bewezen verklaarde mensenhandel jegens [getuige B] hebben bijgedragen, dat van een bewuste en nauwe samenwerking – in de zin van medeplegen – sprake is
    
    
    
      
        Bewezenverklaring
      
    
    
    
      Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het in zaak A en het in zaak B onder 2 primair ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat: 
    
    
    
      
        Zaak A (parketnummer 13-741268-15)
      
    
    
  
  
    
      1
      hij in de periode van 28 augustus 2015 tot en met 18 december 2015 in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen,  [aangeefster], telkens door misleiding en door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht en door misbruik van een kwetsbare positie, 
    - heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest en opgenomen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van voornoemde [aangeefster] 
    en
    - voornoemde [aangeefster] heeft bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van diensten van seksuele aard en handelingen heeft ondernomen waarvan verdachte en verdachtes mededaders wisten dat voornoemde [aangeefster] zich daardoor beschikbaar zou stellen tot het verrichten van diensten van seksuele aard 
    en
    - opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de seksuele uitbuiting van voornoemde [aangeefster], 
    
      immers heeft, hij verdachte, tezamen en in vereniging met een ander of anderen,  
      terwijl hij, verdachte en/of zijn mededader(s) wist(en) dat voornoemde [aangeefster] zwakbegaafd was en/of in de opvang zat en/of uit de opvang weg moest en/of geen woonruimte (meer) had en/of schulden had en/of dat voornoemde [aangeefster] een klein sociaal netwerk had 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd dat zij moest werken in de prostitutie om haar schulden te betalen en om samen in een huis te kunnen gaan wonen en om zijn, verdachtes rijlessen te bekostigen en een bedrijf te starten en bij voornoemde [aangeefster] deed voorkomen of hij, verdachte een relatie met voornoemde [aangeefster] had en 
      -voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat zij geen contacten met andere mensen mocht hebben en 
      -naaktfoto's en seksueel getinte foto's en advertenties van voornoemde [aangeefster] gemaakt voor plaatsing en geplaatst op sekssites onder andere namen en 
      -voornoemde [aangeefster] gebracht en/of voornoemde [aangeefster] een WhatsApp-bericht gestuurd om te komen naar de plek, waar zij prostitutiewerkzaamheden moest verrichten en 
      -voornoemde [aangeefster] bewogen tijdens de ongesteldheid met een sponsje te werken in de prostitutie en 
      -voor voornoemde [aangeefster] condooms geregeld en 
      -klanten voor voornoemde [aangeefster] geboekt en 
      -prijsafspraken met klanten gemaakt en 
      -bijgehouden wat de prostitutie-inkomsten waren van voornoemde [aangeefster] en 
      -voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat zij hem, verdachte en zijn mededaders moest doorgeven als er een klant was geweest en wat de klant had betaald en/of dat zij het geld in een enveloppe moest doen en 
      -voornoemde [aangeefster] bewogen seksuele handelingen met klanten te ondergaan en 
      -voornoemde [aangeefster] in de gaten gehouden en 
      -de verdiensten van voornoemde [aangeefster] uit de prostitutiewerkzaamheden aan hem, verdachte en/of zijn mededader(s) af laten staan en/of verdeeld onder hem, verdachte en/of zijn mededader(s) en 
      -de bankpas en pincode van voornoemde [aangeefster] gebruikt en 
      -geldbedragen van de bankrekening van voornoemde [aangeefster] gehaald en 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd wat zij aan de politie moest vertellen en 
      -tegen voornoemde [aangeefster] gezegd dat zij een gangbang moest doen en seks moest hebben met een klant terwijl zij ziek was en 
      -voornoemde [aangeefster] gedurende enige uren opgesloten zonder eten en drinken en voornoemde [aangeefster] meegedeeld dat ze niet uit mag gaan en  
      -voornoemde [aangeefster] medegedeeld dat ze, indien ze naar buiten ging, binnen een half uur weer terug moest zijn; 
      
        Zaak B (gevoegd parketnummer 13-689196-16)
      
    
  
  
    
      2
      2. primairhij in de periode van 1 november 2015 tot en met 18 december 2015 te Rotterdam, tezamen en in vereniging met een ander, [getuige B] (geboren op 27 augustus 2000), 
    - ertoe heeft gebracht zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met en/of voor een derde tegen betaling dan wel ten aanzien van die [getuige B] handelingen heeft ondernomen waarvan verdachte en verdachtes mededader wisten dat die [getuige B] zich daardoor beschikbaar zou stellen tot het verrichten van die seksuele handelingen 
    
      terwijl die [getuige B] de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt, 
      immers heeft, hij verdachte, tezamen en in vereniging met een ander, 
      -voornoemde [getuige B] bewogen mee te komen naar een woning, alwaar prostitutiewerkzaamheden werden bedreven (teneinde die [getuige B] vertrouwd te laten maken met de situatie waarin de prostitutiewerkzaamheden werden bedreven) en 
      -seksueel getinte foto's van voornoemde [getuige B] gemaakt en een advertentie van onder meer voornoemde [getuige B] aangemaakt voor plaatsing op een sekssite en 
      -voornoemde [getuige B] via de computer en telefonisch contact laten hebben en gesprekken laten voeren met klanten die in contact wilden komen en/of een afspraak wilden maken met een prostituee. 
      Hetgeen in zaak A en in zaak B onder 2 primair meer of anders is ten laste gelegd, is niet bewezen. De verdachte moet hiervan worden vrijgesproken.
    
    
    
      Het bewezen verklaarde is gegrond op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat, zoals opgenomen in de aanvulling op dit arrest.
    
    
    
      
        Strafbaarheid van het bewezen verklaarde
      
    
    
    
      Geen omstandigheid is aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het in zaak A en in zaak B onder 2 primair bewezen verklaarde uitsluit, zodat dit strafbaar is.
    
    
    
      Het in zaak A bewezen verklaarde levert op:
    
    
    
      
        mensenhandel, terwijl het in artikel 273f, eerste lid onder 1° van het Wetboek van Strafrecht omschreven feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen
      
    
    
    
      
        en
      
    
    
    
      
        mensenhandel, terwijl het in artikel 273f, eerste lid onder 4° van het Wetboek van Strafrecht omschreven feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen
      
    
    
    
      
        en
      
    
    
    
      
        mensenhandel, terwijl het in artikel 273f, eerste lid onder 6° van het Wetboek van Strafrecht omschreven feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen.
      
    
    
    
      Het in zaak B onder 2 primair bewezen verklaarde levert op:
    
    
    
      
        mensenhandel, terwijl de persoon ten aanzien van wie het in artikel 273f, eerste lid onder 5° van het Wetboek van Strafrecht omschreven feit wordt gepleegd, de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt, terwijl het feit wordt gepleegd door twee of meer verenigde personen.
      
    
    
    
      
        Strafbaarheid van de verdachte
      
    
    
    
      Geen omstandigheid is aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte ten aanzien van het in zaak A en het in zaak B onder 2 primair bewezen verklaarde uitsluit, zodat de verdachte strafbaar is.
    
    
    
      
        Oplegging van straf
      
    
    
    
      De rechtbank Amsterdam heeft de verdachte voor het in eerste aanleg in zaak B onder 1 ten laste gelegde vrijgesproken en voor het in zaak A en zaak B onder 2 primair bewezen verklaarde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 3 jaren, met aftrek van voorarrest.
    
    
    
      De advocaat-generaal heeft gevorderd dat de verdachte voor het in zaak A en in zaak B onder 2 primair  ten laste gelegde zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 40 maanden, met aftrek van voorarrest. 
    
    
    
      De verdediging heeft verzocht geen hogere straf op te leggen dan door de rechtbank is opgelegd.
    
    
    
      Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van de feiten en de omstandigheden waaronder deze zijn begaan en gelet op de persoon van de verdachte. Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.
    
    
    
      De verdachte heeft zich gedurende een periode van ongeveer vier maanden schuldig gemaakt aan het samen met anderen uitbuiten van een kwetsbare, verstandelijk beperkte vrouw, die te kampen had met psychiatrische problemen en schulden. De verdachte had daarin een initiërende, actieve en leidende rol. 
      De verdachte heeft het slachtoffer leren kennen via de datingsite Badoo. Hij spiegelde haar een mooie gezamenlijke toekomst voor, onder de voorwaarde dat zij eerst haar schulden zou afbetalen. De verdachte ondernam daarop activiteiten om haar in de prostitutie te laten werken. Het slachtoffer deed dat werk om haar schulden af te kunnen betalen, voor de haar beloofde toekomst met de verdachte. 
      Schrijnend is dat uit een WhatsApp-bericht tussen de verdachte en medeverdachte [verdachte 2] van 7 november 2015 blijkt dat de verdachte in het geheel geen relatie met het slachtoffer wilde, maar dat hij haar in die waan liet, naar het hof begrijpt enkel en alleen om haar geld te laten verdienen als prostituee teneinde zichzelf verrijken. Het slachtoffer was, zoals door medeverdachte [verdachte 3] op 22 december 2015 tegenover de politie is verklaard, een “geldbom” voor de verdachte. 
      De verdachte heeft ogenschijnlijk gewetenloos misbruik gemaakt van de blinde verliefdheid van het slachtoffer. Door haar psychiatrische problemen (borderline, angstaanvallen en psychoses), kan het slachtoffer niet altijd de gevolgen overzien of inschatten, vertrouwt ze mensen snel, en bevond ze zich op het moment dat zij de verdachte leerde kennen in een Blijf van mijn lijf-huis in verband met geweld in een eerdere relatie. De verdachte heeft op flagrante wijze misbruik gemaakt van de lichamelijke en geestelijke integriteit van het slachtoffer. Dit wringt temeer nu de verdachte wist dat het slachtoffer kwetsbaar was. Hij wist dat zij zich in een Blijf van mijn lijf-huis bevond en hij had de beschikking over rapportages die over haar problematiek waren opgemaakt. In plaats van haar bescherming te bieden, heeft hij haar doelbewust in de prostitutie gebracht en daarmee de kans op verdere psychische problematiek vergroot. Immers, de ervaring leert dat slachtoffers van dergelijke feiten in het algemeen een langdurige en ernstige psychische nasleep van het gebeurde kunnen ondervinden, zoals in casu (onder meer blijkens het ter terechtzitting in hoger beroep uitgeoefende spreekrecht) ook is gebeurd. De verdachte heeft er op geen enkele wijze blijk van gegeven zich bewust te zijn van de ernst van zijn gedragingen en de gevolgen daarvan. 
    
    
    
      De verdachte heeft zich voorts schuldig gemaakt aan het in de prostitutie brengen van een destijds 15-jarig meisje. Het slachtoffer is toegelaten in een woning te Rotterdam, teneinde haar vertrouwd te maken met de prostitutiewereld. Van haar zijn seksueel getinte foto’s gemaakt en één van deze foto’s is op een sekssite gebruikt om klanten te werven voor een zogenaamde “meidenavond”. Het hof heeft vastgesteld dat het slachtoffer verder in elk geval één keer heeft deelgenomen aan een trio met een klant. Naar het oordeel van het hof draagt het faciliteren en bevorderen van prostitutiewerk door een minderjarige bij aan het in stand houden van een verwerpelijke vorm van seksuele commercie. Te allen tijde dient een minderjarige te worden weerhouden van dergelijk werk, temeer nu een minderjarige geacht moet worden onvoldoende in staat te zijn de gevolgen van een beslissing om zich te prostitueren te overzien en daarnaar te handelen. De verdachte heeft er, door aldus te handelen, blijk van gegeven zich in het geheel niet te bekommeren om de belangen en de (geestelijke) gezondheid van zijn minderjarige slachtoffer. Het hof rekent dit de verdachte ernstig aan. 
    
    
    
      Het hof heeft acht geslagen op de omstandigheid dat de verdachte, blijkens een hem betreffend uittreksel justitiële documentatie van 19 augustus 2019 eerder strafrechtelijk is veroordeeld tot onder meer een langdurige gevangenisstraf. Op 29 juli 2015 is de verdachte vrijgekomen van een hem bij vonnis van de rechtbank Amsterdam opgelegde gevangenisstraf van vier jaren. Ondanks dat hij na zijn detentie zijn leven, voor wat betreft huisvesting en schuldhulpverlening redelijk op orde leek te hebben, is hij vrij snel na zijn vrijlating doorgegaan met het plegen van ernstige strafbare feiten, zoals bewezen is verklaard. De verdachte heeft kennelijk geen lering getrokken uit deze eerdere forse veroordeling, hetgeen zorgen baart voor de toekomst. 
    
    
    
      Over de verdachte zijn meerdere reclasseringsrapportages uitgebracht. Als rode draad kan uit die rapportages worden gedestilleerd dat de verdachte redelijk kan functioneren indien er een kader om hem heen geschapen wordt. Desondanks heeft de verdachte opnieuw misdrijven gepleegd en heeft hij welbewust de initiatieven om zijn leven structuur te geven – uiteraard mede teneinde te voorkomen dat hij opnieuw zou recidiveren – op het spel gezet. Reeds deze omstandigheid maakt dat het hof een deels voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden, zoals geadviseerd in het reclasseringsrapport van 24 mei 2016, niet opportuun acht. Gelet op het vorenstaande en de aard van de misdrijven is enkel een forse onvoorwaardelijke gevangenisstraf aan de orde.
    
    
    
      Het hof acht, gezien de bovenomschreven ernst van de feiten, de aard en omvang van de betrokkenheid van de verdachte, zijn persoonlijke situatie en gelet op hetgeen in vergelijkbare gevallen wordt opgelegd een onvoorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 48 maanden passend en geboden en zal dit de verdachte dan ook opleggen. Deze strafoplegging is hoger dan door de rechtbank in eerste aanleg opgelegd en door de advocaat-generaal geëist, omdat het hof de ernst van de feiten in de straf in eerste aanleg en in de eis onvoldoende tot uitdrukking vindt gebracht.
    
    
    
      
        Vordering van de benadeelde partij [aangeefster]
      
    
    
    
      
        Het standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      De verdediging heeft primair bepleit dat de vordering dient te worden afgewezen, althans dat de benadeelde partij niet in haar vordering kan worden ontvangen vanwege de bepleite vrijspraak. Subsidiair is verzocht de benadeelde partij in haar vordering met betrekking tot de immateriële schade niet-ontvankelijk te verklaren, nu het bepalen van deze schade een onevenredige belasting van het strafgeding zou opleveren. Daartoe is aangevoerd dat niet is komen vast te staan dat de psychische klachten in causaal verband staan met het ten laste gelegde, aangezien bij de benadeelde partij reeds pre-existentiële klachten bestonden. Uiterst subsidiair heeft de verdediging verzocht de vordering met betrekking tot de immateriële schade te matigen, nu in verhouding tot andere zaken in de onderhavige zaak geen sprake is van een langdurige periode of van strafverzwarende omstandigheden zoals dwang en (bedreiging met) geweld. De ontstane materiële schade en de hoogte daarvan is niet betwist. 
    
    
    
      
        Het standpunt van de advocaat-generaal
      
    
    
    
      De advocaat-generaal heeft zich op het standpunt gesteld dat de vordering van de benadeelde partij – overeenkomstig de beslissing van de rechtbank – hoofdelijk dient te worden toegewezen tot het gevorderde bedrag van € 20.500,00, vermeerderd met de wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. 
    
    
    
      De benadeelde partij [aangeefster] heeft een vordering ingediend tot vergoeding van geleden materiële en immateriële schade als gevolg van het aan de verdachte in zaak A ten laste gelegde tot een bedrag van € 20.500,00, bestaande uit immateriële schade (€ 15.000,00) en materiële schade (€ 5.500,00), vermeerderd met de wettelijke rente. De vordering is bij het vonnis waarvan beroep integraal toegewezen, met wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. De vordering is in hoger beroep opnieuw aan de orde.
    
    
    
      Uit het onderzoek ter terechtzitting is voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het in zaak A bewezen verklaarde handelen van de verdachte rechtstreeks materiële en immateriële schade heeft geleden tot het gevorderde bedrag. De vordering voor de immateriële schade is – anders dan gesteld door de verdediging – voldoende onderbouwd en de behandeling van de vordering levert geen onevenredige belasting van het strafgeding op. De verdachte is tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering, vermeerderd met de wettelijke rente, integraal zal worden toegewezen.
    
    
    
      De schade wordt op na te melden wijze – overeenkomstig de overwegingen van de rechtbank –  gewaardeerd. 
    
    
    
      Het hof gaat bij het bepalen van de door de benadeelde partij geleden materiële en immateriële schade uit van de volgende drie periodes. Hoewel er aanwijzingen zijn dat op meer dagen is gewerkt, gaat het hof schattenderwijs uit van vijf werkdagen per week.
    
    
    
      
        Periodes
      
    
    
      
        
          de periode in Amsterdam van 29 augustus 2015 tot en met 7 oktober 2015 (afgerond 5 weken). Het aantal door de benadeelde partij gewerkte dagen wordt door het hof, uitgaande van 5 werkdagen per week, geschat op 25 dagen;
      
      
        
          de periode in Ridderkerk van 24 oktober 2015 tot en met 13 november 2015 (3 weken). Het aantal door de benadeelde partij gewerkte dagen wordt door het hof, uitgaande van 5 werkdagen per week, geschat op 15 dagen en 
      
      
        
          de periode in Rotterdam van 14 november 2015 tot en met 18 december 2015 (5 weken). Het aantal door de benadeelde partij gewerkte dagen wordt door het hof, uitgaande van 5 werkdagen per week, geschat op 25 dagen.
      
    
    
    
      
        Vordering tot materiële schade 
      
    
    
    
      
        Inkomsten uit prostitutiewerkzaamheden
      
      In de vordering tot materiële schadevergoeding wordt ervan uitgegaan dat de benadeelde partij per dag een minimumbedrag van € 100,00 moet hebben verdiend. Het hof sluit zich hierbij aan en benadrukt dat het gevorderde bedrag van € 100,00 per dag een schatting is op het minimum en dat het ervan uitgaat dat de benadeelde partij meer inkomsten uit prostitutie moet hebben gegenereerd. De vordering is voor het maken van deze schatting voldoende onderbouwd. 
    
    
    
      Voor de periode in Amsterdam betekent dit dat de benadeelde partij 25 (dagen) x € 100,00 = € 2.500,00 heeft verdiend en dat zij deze verdiensten aan de verdachte en zijn mededaders heeft afgestaan.
      Voor de periode in Ridderkerk betekent dit dat de benadeelde partij 15 (dagen) x € 100,00 = € 1.500,00 heeft verdiend en dat zij deze verdiensten aan de verdachte en zijn mededaders heeft afgestaan.
      Voor de periode in Rotterdam betekent dit dat de benadeelde partij 25 (dagen) x € 100,00 = € 2.500,00 heeft verdiend en dat zij deze verdiensten aan de verdachte en zijn mededaders heeft afgestaan.
    
    
    
      Uitgaande van voornoemde berekening heeft de benadeelde partij in totaal over de gehele periode € 6.500,00 verdiend en aan de verdachten afgestaan. De bewezenverklaring ziet op alle drie de periodes, Het gevorderde bedrag van € 5.500,00  is lager dan de hiervoor berekende schade van het slachtoffer. De vordering ligt in zoverre derhalve voor integrale toewijzing gereed, met dien verstande dat de verdachte hiervoor samen met zijn mededader(s) hoofdelijk aansprakelijk is. Daarnaast zal de gevorderde wettelijke rente worden toegewezen vanaf 18 december 2015. 
    
    
    
      
        Vordering tot immateriële schade
      
    
    
    
      De benadeelde partij heeft € 15.000,00 aan immateriële schade gevorderd. Ten aanzien van de ontvankelijkheid van de benadeelde partij in haar vordering ten aanzien van de immateriële schade overweegt het hof dat – wat er ook zij van de door de verdediging gestelde mogelijke predispositie dan wel pre-existentiële klachten van de benadeelde partij – aannemelijk is dat haar problematiek door de bewezen verklaarde feiten is verergerd. De vordering is naar het oordeel van het hof voldoende onderbouwd. Rekening houdend met de vergoedingen die in soortgelijke zaken worden opgelegd, acht het hof de vordering billijk en derhalve geheel voor toewijzing vatbaar, met dien verstande dat de verdachte hiervoor samen met zijn mededader(s) hoofdelijk aansprakelijk is. Daarnaast zal de gevorderde wettelijke rente worden toegewezen vanaf 18 december 2015. 
    
    
    
      
        Conclusie gehele vordering
      
    
    
    
      Het hof stelt het totaal toe te wijzen schadevergoedingsbedrag vast op € 20.500,00. De verdachte is hiervoor hoofdelijk aansprakelijk met zijn mededader(s), zoals hierboven is weergegeven.
    
    
    
      
        Toepasselijke wettelijke voorschriften
      
    
    
    
      De op te leggen straf is gegrond op de artikelen 36f, 57 en 273f van het Wetboek van Strafrecht.
    
    
    
      Deze wettelijke voorschriften worden toegepast zoals geldend ten tijde van het bewezen verklaarde.
    
    
    
      
        BESLISSING
      
    
    
    
      Het hof:
    
    
    
      Verklaart de verdachte niet-ontvankelijk in het hoger beroep, voor zover gericht tegen de beslissingen tot vrijspraak ter zake van het in zaak B (parketnummer 13-689196-16) onder 2 primair ten laste gelegde met betrekking tot artikel 273f, eerste lid, sub 1, 4 en 6 (het hof begrijpt: sub 8) van het Wetboek van Strafrecht.
    
    
    
      Vernietigt het vonnis waarvan beroep voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen en doet in zoverre opnieuw recht:
    
    
    
      Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het in zaak A 
      (parketnummer 13-741268-15) en het in zaak B (parketnummer 13-689196-16) onder 2 primair ten laste gelegde heeft begaan.
    
    
    
      Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven is bewezen verklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.
    
    
    
      Verklaart het in zaak A (parketnummer 13-741268-15) en het in zaak B (parketnummer 13-689196-16) onder 2 primair bewezen verklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.
    
    
    
      Veroordeelt de verdachte tot een gevangenisstraf voor de duur van 48 (achtenveertig) maanden.
    
    
    
      Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, of artikel 27a van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde gevangenisstraf in mindering zal worden gebracht, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.
    
    
    
      
        Vordering van de benadeelde partij [aangeefster]
      
      Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [aangeefster] ter zake van het in zaak A (13-741268-15) bewezen verklaarde tot het bedrag van € 20.500,00 (twintigduizend vijfhonderd euro) bestaande uit € 5.500,00 (vijfduizend vijfhonderd euro) materiële schade en € 15.000,00 (vijftienduizend euro) immateriële schade, waarvoor de verdachte met de mededader(s) hoofdelijk voor het gehele bedrag aansprakelijk is, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.
    
    
    
      Verwijst de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.
    
    
    
      Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [aangeefster], ter zake van het in zaak A (parketnummer 13-741268-15) bewezen verklaarde een bedrag te betalen van € 20.500,00 (twintigduizend vijfhonderd euro) bestaande uit € 5.500,00 (vijfduizend vijfhonderd euro) materiële schade en € 15.000,00 (vijftienduizend euro) immateriële schade, bij gebreke van betaling en verhaal te vervangen door 137 (honderdzevenendertig) dagen hechtenis, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening, met dien verstande dat de toepassing van die hechtenis de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet opheft.
    
    
    
      Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte of zijn mededader(s) aan een van beide betalingsverplichtingen hebben voldaan, de andere vervalt.
    
    
    
      Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente op 18 december 2015.
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de meervoudige strafkamer van het gerechtshof Amsterdam, waarin zitting hadden mr. M.L. Leenaers, mr. S.M.M. Bordenga en mr. C. Fetter, in tegenwoordigheid van mr. N.R. Achterberg, griffier, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van dit gerechtshof van 20 september 2019.