ECLI:NL:RBNHO:2023:13561, Rechtbank Noord-Holland, 27-12-2023, 10619865 \ CV EXPL  23-4531
Rechtbank Noord-Holland — Uitspraak 
Datum: 2023-12-27 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Verbintenissenrecht

Samenvatting: Consumentenkoop auto. Distributieketting gebroken. Koper wil de koopovereenkomst ontbinden en vordert terugbetaling van de verkoopprijs. De vordering wordt afgewezen. Geen sprake van non-conformiteit.

RECHTBANK NOORD-HOLLAND
    Handel, Kanton en Insolventie
    locatie Haarlem
    
    
      Zaaknr./rolnr.: 10619865 \ CV EXPL  23-4531 BL
      Uitspraakdatum: 27 december 2023
    
    
    
      
        Vonnis van de kantonrechter in de zaak van:
      
    
    
    
      
        
          [eiser] 
      
      wonende te [woonplaats]
      eiser
      verder te noemen: [eiser]
      gemachtigde: mr. S. Yadegari
    
    
    
      tegen 
    
    
    
      de besloten vennootschap Auto Centrum [naam] B.V. 
      gevestigd te Helmond 
      gedaagde  
      verder te noemen: Auto Centrum [naam]
      vertegenwoordigd door haar directeur / [eigenaar]
    
    
    
    
      
        De zaak in het kort
      
    
    
    
      Eiser heeft een auto gekocht van een autobedrijf. Volgens de koper voldoet de auto niet aan de overeenkomst, omdat de distributieketting kort na aankoop is gebroken. Daarom wil de koper de koopovereenkomst ontbinden en vordert hij terugbetaling van de koopprijs.
      De kantonrechter oordeelt dat de auto niet non-conform is. De auto is 17 jaar oud en had bij verkoop een kilometerstand van 153.088. De verkoper heeft uitdrukkelijk meegedeeld dat vanwege die leeftijd en kilometerstand geen garantie werd gegeven. Ondanks die waarschuwing heeft de koper de auto gekocht, zonder enig onderzoek te (laten) verrichten. Onder deze omstandigheden moest de koper er rekening mee houden dat hij geconfronteerd zou kunnen worden met technische mankementen zoals die zich hebben voorgedaan. De vordering van de koper wordt daarom afgewezen. 
    
    
  
  
    
      1Het procesverloop
    
    
      1.1.
      
        [eiser] heeft bij dagvaarding van 13 juli 2023 een vordering tegen Auto Centrum [naam] ingesteld. Auto Centrum [naam] heeft mondeling en aanvullend schriftelijk geantwoord.
    
    
      1.2.
      Op 5 december 2023 heeft een zitting plaatsgevonden bij de rechtbank Noord-Holland, locatie Alkmaar. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat partijen ter toelichting van hun standpunten naar voren hebben gebracht. Voorafgaand aan de zitting heeft [eiser] bij brief van 27 november 2023 nog stukken toegezonden.
      
    
  
  
    
      2De feiten
    
    
      2.1.
      Op 24 april 2023 hebben partijen een koopovereenkomst gesloten, op grond waarvan Auto Centrum [naam] aan [eiser] heeft geleverd een auto (Mini Cooper S) met kenteken [kenteken] , bouwjaar (1 juli) 2006, met een kilometerstand van 153.088 (hierna: de auto). De overeengekomen koopprijs van € 6.750,00 is door [eiser] betaald.
    
    
      2.2.
      Op 19 juni 2023 heeft Autobedrijf Kees Bakker te Lisse (hierna: Autobedrijf Bakker) in opdracht van [eiser] de auto onderzocht en op een diagnoseformulier ingevuld dat de distributieketting inwendig in het motorblok zit. Volgens een offerte van Autobedrijf Bakker van 20 juni 2023 bedragen de reparatiekosten € 3.547,10.
    
    
      2.3.
      In een brief van 27 juni 2023 heeft de advocaat van [eiser] aan Auto Centrum [naam] meegedeeld dat de auto gebreken heeft, namelijk een gebroken distributieketting en een motor die schade heeft opgelopen. Daarbij is aan Auto Centrum [naam] een termijn van zeven dagen gegeven om de auto bij [eiser] op te halen, daarbij vervangend vervoer voor [eiser] achter te laten en de gebreken kosteloos te herstellen. Voor het geval Auto Centrum [naam] niet aan deze ingebrekestelling voldoet wordt de koop als ontbonden beschouwd vanwege non-conformiteit en moet de koopsom aan [eiser] worden terugbetaald, aldus zijn advocaat.
    
    
      2.4.
      
        Auto Centrum [naam] reageert in een e-mail van 30 juni 2023 als volgt:
        
          “Allereerst wil ik aangeven dat wij niet eerder op de hoogte zijn gebracht van een technisch defect van de auto. Het bevreemd ons dan ook dat wij middels deze benadering worden geïnformeerd over deze situatie en dat er direct overgegaan wordt tot ingebrekestelling.
        
        
          Dat gezegd hebbende,
        
        
          De klant, heer [eiser] , verklaarde zich tijdens het verkoopgesprek kundig en heeft de auto zelf uitvoerig kunnen beoordelen, ook is er een proefrit gereden.
          
          Er is besproken dat wij de Mini kunnen afleveren met een nieuwe APK, deze keuring is door een extern bedrijf uitgevoerd. De auto is 17 jaar oud en had 153dkm gereden, er is overeengekomen dat de klant afstand doet van garantie en is er nog een extra compensatie van € 200,- gegeven. Voor deze afspraken hebben beide partijen getekend op het koopcontract en de factuur. (zie bijlage koopcontract).
        
        
          Het betreurt ons dat dit technisch mankement zich voordoet en dat de klant hier hinder van ondervindt. Ondanks het feit dat er afspraken van ‘geen garantie’ zijn overeengekomen zijn wij bereid mee te denken. Uitgaande van de kostenbegroting van autobedrijf Kees Bakker ad € 3547,- kunnen wij de auto ophalen en zorgen wij voor volledig herstel waarbij wij 50% coulance zullen geven. Het klantaandeel zal daarmee komen op € 1773,- incl. BTW.”
        
      
    
    
      2.5.
      
        [eiser] heeft niet gereageerd op dit voorstel van Auto Centrum [naam] . 
    
  
  
    
      3De vordering
    
    
      3.1.
      
        [eiser] vordert dat de kantonrechter Auto Centrum [naam] veroordeelt tot (primair) terugbetaling van de koopsom van € 6.750,00 bij volledige ontbinding of een evenredig deel van de koopsom bij partiële ontbinding van de koopovereenkomst, en op straffe van een dwangsom de auto op te halen en een deugdelijk vrijwaringsbewijs aan [eiser] te verschaffen. Subsidiair vordert [eiser] dat de kantonrechter bepaalt dat [eiser] gerechtigd is de auto door een derde te laten herstellen en de kosten daarvan op Auto Centrum [naam] te verhalen. Daarnaast vordert [eiser] (primair en subsidiair) schadevergoeding bestaande uit een bedrag van € 41,67 per maand voor motorrijtuigenbelasting en € 33,63 per maand verzekeringspremie over de periode van 28 april 2023 tot de datum van vrijwaring, herstel of schorsing, tot dagvaarding berekend op € 104,18 respectievelijk € 84,08, en een bedrag van € 862,13 voor buitengerechtelijke incassokosten (inclusief € 30,52 voor kosten aangetekende post), alles te vermeerderen met wettelijke rente.
    
    
      3.2.
      
        [eiser] legt aan de vordering ten grondslag – kort weergegeven – dat de auto gebreken vertoont die hij als consument op grond van de koopovereenkomst niet hoefde te verwachten. Auto Centrum [naam] heeft de gebreken niet binnen een redelijke termijn hersteld. Daarmee is Auto Centrum [naam] tekortgeschoten in haar verplichtingen op grond van artikel 7:21 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek (BW), zodat [eiser] op grond van artikel 7:22 BW bevoegd is de koopovereenkomst te ontbinden. Bovendien heeft [eiser] recht op schadevergoeding op grond van artikel 7:22 lid 4 in samenhang met artikel 7:24 BW. De schade van [eiser] bestaat uit zijn kosten voor motorrijtuigenbelasting en verzekeringspremie, die hij moet maken omdat de auto op de openbare weg geparkeerd staat. 
    
  
  
    
      4Het verweer
    
    
      4.1.
      Auto Centrum [naam] betwist de vordering en voert – samengevat – het volgende aan. [eiser] wist wat hij kocht. Auto Centrum [naam] heeft in het verkoopgesprek gezegd dat een Mini van dit type niet de meest betrouwbare auto is en gevoelig voor olieverbruik. Verder is meegedeeld dat de auto alleen zonder garantie wordt verkocht vanwege de leeftijd, kilometerstand en het feit dat de motor is getuned en voorzien van raceonderdelen. De oorzaak van het gebrek kan zijn gelegen in het olieverbruik en het niet tijdig controleren en bijvullen van de motorolie door [eiser] . Bovendien heeft Auto Centrum [naam] geen eerlijke kans gekregen om de auto te repareren. [eiser] heeft niet gereageerd op het redelijke voorstel van Auto Centrum [naam] .
    
  
  
    
      5De beoordeling
    
    
      5.1.
      De overeenkomst die partijen hebben gesloten is een consumentenkoop, omdat Auto Centrum [naam] heeft gehandeld als bedrijf en [eiser] een natuurlijk persoon is die bij de aankoop van de auto niet heeft gehandeld in de uitoefening van een beroep of bedrijf.
    
    
      5.2.
      Het gaat in deze zaak om de vraag of sprake is van een tekortkoming aan de zijde van Auto Centrum [naam] , op grond waarvan [eiser] de koopovereenkomst (gedeeltelijk) kan ontbinden. [eiser] beroept zich erop dat de auto die Auto Centrum [naam] heeft geleverd niet voldoet aan de koopovereenkomst die partijen hebben gesloten (non-conformiteit).
    
    
      5.3.
      In consumentenzaken is er een wettelijk vermoeden dat de zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt als zich binnen een jaar na aflevering een afwijking voordoet van hetgeen is overeengekomen. Hierdoor geniet de consument een grote mate van bescherming. Maar voordat de kantonrechter toekomt aan de toepassing van het hiervoor genoemde bewijsvermoeden, moet eerst worden vastgesteld of sprake is van non-conformiteit. 
    
    
      5.4.
      In de wet is bepaald dat een zaak niet aan de overeenkomst beantwoordt indien zij, mede gelet op de aard van de zaak en de mededelingen die de verkoper over de zaak heeft gedaan, niet de eigenschappen bezit die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten. De koper mag verwachten dat de zaak de eigenschappen bezit die voor een normaal gebruik daarvan nodig zijn en waarvan hij de aanwezigheid niet behoefde te betwijfelen. De koper kan geen beroep doen op non-conformiteit als dit hem bij het sluiten van de overeenkomst bekend was of redelijkerwijs bekend kon zijn. Bij de koop van een tweedehands auto die bestemd is om aan het verkeer deel te nemen, wordt volgens vaste rechtspraak aangenomen dat deze niet aan de overeenkomst beantwoordt als het gebruik ervan een gevaar oplevert voor de verkeersveiligheid door een gebrek dat niet eenvoudig door de koper kan worden ontdekt en hersteld. Hierop zijn uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld wanneer de koper het risico van het gebrek heeft aanvaard of sprake is van een gebrek waarmee de koper gezien de aard van de overeenkomst rekening had moeten houden. 
    
    
      5.5.
      Tussen partijen is niet in geschil dat binnen twee maanden na levering van de auto de distributieketting is gebroken en de motor schade heeft opgelopen. Dit enkele feit brengt echter niet mee dat sprake is van non-conformiteit. Wat [eiser] van de auto mocht verwachten wordt immers bepaald op basis van de overeenkomst die partijen hebben gesloten, waarbij alle omstandigheden van het geval van belang zijn, zoals de kenmerken van de auto, de mededelingen van Auto Centrum [naam] en het door [eiser] verrichte onderzoek. Bij de koop van een gebruikte auto moet de koper er rekening mee houden dat deze bij normaal gebruik aan slijtage onderhevig is en in het algemeen geldt dat de kans op gebreken groter wordt naarmate de auto ouder is en meer kilometers heeft gereden. Hoe ouder de auto, hoe meer de koper er rekening mee moet houden dat in de nabije toekomst reparaties nodig zullen zijn om de auto te kunnen blijven gebruiken.
    
    
      5.6.
      In dit geval gaat het om een Mini Cooper S die bij levering bijna 17 jaar oud was met 153.088 km op de teller, waar [eiser] € 6.750,00 voor heeft betaald. Verder staat onbetwist vast dat de motor van de auto getuned is en dat de auto is voorzien van raceonderdelen, waaronder een sportuitlaat. Voor wat betreft de totstandkoming en de inhoud van de overeenkomst volstaat [eiser] in de dagvaarding met een verwijzing naar de schriftelijke koopovereenkomst die partijen op 24 april 2023 hebben ondertekend, zonder nadere toelichting. Als verweer van Auto Centrum [naam] is in de dagvaarding de e-mail van 30 juni 2023 geciteerd, die ook onder de feiten in dit vonnis is opgenomen. Daarin heeft Auto Centrum [naam] de feitelijke gang van zaken bij verkoop toegelicht en aangevoerd dat met [eiser] is afgesproken dat hij afziet van garantie. [eiser] heeft in de dagvaarding geen reactie gegeven op deze standpunten van Auto Centrum [naam] .
    
    
      5.7.
      Ook in deze procedure beroept Auto Centrum [naam] zich erop dat duidelijk met [eiser] is afgesproken dat de auto zonder garantie werd verkocht. Dit vindt steun in de door partijen ondertekende koopovereenkomst, waarin onder het kopje “Garantievorm” de drie voorgedrukte garantievormen “BASIS/ PLUS/ PREMIUM € ” zijn doorgestreept en met de hand is bijgeschreven “n.v.t. Geen garantie i.v.m. km een leeftijd.” [eiser] betwist niet dat deze bepaling in de koopovereenkomst is opgenomen. [eiser] wijst er terecht op dat de verkoper bij een consumentenkoop de ‘wettelijke garantie’ van artikel 7:17 BW (het conformiteitsvereiste) niet mag uitsluiten. Maar dat neemt niet weg dat sprake is van een uitdrukkelijke mededeling van Auto Centrum [naam] dat zij in verband met de kilometerstand en de leeftijd van de auto geen garantie geeft. Die mededeling geldt als een waarschuwing waaraan betekenis moet worden toegekend bij de beantwoording van de vraag wat [eiser] van de auto mocht verwachten.
    
    
      5.8.
      Bij de beantwoording van die vraag is ook van belang wat partijen hebben besproken voorafgaand aan de ondertekening van de koopovereenkomst. Over de inhoud van het verkoopgesprek verschillen partijen van mening. Auto Centrum [naam] voert aan dat tijdens dit gesprek eerlijk tegen [eiser] is gezegd dat het geen betrouwbare auto is, dat hij veel olie verbruikt en dat de auto alleen zonder garantie verkocht zou worden. Volgens Auto Centrum [naam] gaat aan Mini’s van dit type van alles stuk. Ter onderbouwing daarvan verwijst Auto Centrum [naam] naar een artikel op de website van Autovisie met de titel ‘5 redenen waarom je (niet) een tweedehands Mini moet kopen’, waarin onder aandachtspunten bij aankoop (onder meer) als potentiële gevoeligheden worden genoemd verhoogd olieverbruik en distributiekettingproblemen. Op de vraag waarom Auto Centrum [naam] de auto dan toch heeft verkocht heeft [eigenaar] op de zitting verklaard dat het een ‘oude inruiler’ was die hij tegen de handelswaarde en zonder garantie in de markt heeft gezet, waarvoor [eiser] heeft getekend. 
    
    
      5.9.
      Op de vraag hoe de verkoop volgens [eiser] is gegaan verklaart hij op de zitting dat hij via internet bij deze auto is terechtgekomen, dat in de advertentie stond dat de auto in nette staat zou verkeren, dat hij de auto heeft bekeken en dat de verkoper ook heeft gezegd dat het een nette auto was, dus dat [eiser] daarop vertrouwde. Op de vraag wat volgens hem ‘nette staat’ betekent antwoordt [eiser] dat hij dacht een goede staat van onderhoud. [eiser] ontkent dat tegen hem is gezegd dat Mini’s problemen kunnen geven. [eiser] heeft niet verklaard hoe een en ander zich verhoudt tot de uitdrukkelijke mededeling van Auto Centrum [naam] dat geen garantie wordt gegeven, zoals vermeld op de ondertekende koopovereenkomst. Verder is niet gesteld of gebleken dat [eiser] naar aanleiding van de garantiemededeling überhaupt heeft geïnformeerd naar de staat van de auto, terwijl het gelet op de garantiemededeling, de leeftijd van de auto en de kilometerstand voor de hand lag enig onderzoek te (laten) verrichten.
    
    
      5.10.
      Onder de hiervoor genoemde omstandigheden is de kantonrechter van oordeel dat [eiser] op basis van de koopovereenkomst heeft moeten beseffen dat hij geconfronteerd zou kunnen worden met technische mankementen zoals deze zich hebben voorgedaan. [eiser] heeft een auto gekocht van zodanige ouderdom en met zodanig veel kilometers op de teller, waarbij om die reden uitdrukkelijk is meegedeeld dat geen garantie werd gegeven en [eiser] ondanks deze waarschuwing zonder enig onderzoek tot aankoop is overgegaan, dat hij rekening heeft moeten houden met noodzakelijke, in financieel opzicht serieuze reparaties in de nabije toekomst. Dat de koopprijs, zoals [eiser] stelt, marktconform is leidt niet tot een ander oordeel. Daarbij is ook van belang dat [eiser] onvoldoende heeft onderbouwd dat het gebruik van de auto bij aflevering een gevaar voor de verkeersveiligheid opleverde. Vast staat dat de auto is afgeleverd met een nieuwe APK goedkeuring, zodat er in beginsel van uitgegaan mag worden dat veilig met de auto gereden kon worden. Het enkele feit dat enige tijd later de distributieketting is gebroken maakt niet dat een verkeersonveilige auto is geleverd. 
    
    
      5.11.
      
        [eiser] voert nog aan dat achteraf is gebleken dat de auto in Amerika grote schade heeft gereden en total loss is verklaard. Deze omstandigheid is in deze zaak niet relevant. Het ongeval waar het om gaat vond plaats in november 2007. Vast staat dat de auto vervolgens vanaf 2008 weer heeft deelgenomen aan het verkeer. Niet is gesteld of gebleken dat het breken van de distributieketting in 2023 enig verband houdt met de schade die in 2007 aan de auto is ontstaan.
    
    
      5.12.
      Verder wordt in aanmerking genomen dat [eiser] in de processtukken niets zegt over het moment waarop en de omstandigheden waaronder de distributieketting is gebroken, terwijl [eiser] aanvoert dat de oorzaak kan zijn gelegen in het olieverbruik en het niet tijdig controleren en bijvullen van de motorolie door [eiser] . Voor het eerst op de zitting verklaart [eiser] dat de auto al twee weken na aankoop, dus begin mei 2023, kapot is gegaan. Op de vraag of hij hierover toen meteen contact heeft opgenomen met Auto Centrum [naam] antwoordt [eiser] dat hij dit niet heeft gedaan, en dat het via zijn advocaat is gelopen. Pas via de ingebrekestelling van 27 juni 2023 is Auto Centrum [naam] dus op de hoogte gesteld van de problemen met de auto, die zich volgens [eiser] bijna twee maanden eerder al hadden voorgedaan. Op de vraag waarom hij toen niet meteen met Auto Centrum [naam] heeft gebeld antwoordt [eiser] dat hij niet meteen wist wat er mis was met de auto en dat er een diagnose gesteld moest worden. Die heeft hij laten stellen door Autobedrijf Bakker. Van de diagnose is hij zo geschrokken dat hij naar de advocaat is gegaan, aldus [eiser] . Dit verhaal van [eiser] vindt de kantonrechter niet aannemelijk. Als een auto zo kort na aankoop niet meer rijdt, ligt het in de rede dat de koper direct contact opneemt met de verkoper. Onder deze omstandigheden kan niet worden vastgesteld of [eiser] zelf enig verwijt treft ter zake het breken van de distributieketting.
    
    
      5.13.
      De conclusie is dat niet kan worden aangenomen dat de auto die Auto Centrum [naam] aan [eiser] heeft geleverd niet voldoet aan de koopovereenkomst die partijen hebben gesloten. Omdat alle vorderingen van [eiser] zijn gebaseerd op de stelling dat sprake is van non-conformiteit, worden deze afgewezen.
    
    
      5.14.
      Ten overvloede overweegt de kantonrechter nog het volgende. De koopovereenkomst kan pas door de koper worden ontbonden wanneer de verkoper is tekortgeschoten in zijn verplichting om binnen een redelijke termijn, zonder ernstige overlast voor de koper, het gebrek te herstellen. Het bieden van gelegenheid tot herstel is dus een noodzakelijke voorwaarde om tot ontbinding van de koopovereenkomst te kunnen overgaan. De advocaat van [eiser] heeft op 27 juni 2023 een ingebrekestelling gestuurd, waarin Auto Centrum [naam] is gesommeerd om de auto bij [eiser] op te halen, vervangend vervoer achter te laten en de auto kosteloos te herstellen. In antwoord daarop heeft Auto Centrum [naam] in haar e-mail van 30 juni 2023 voorgesteld de auto te komen ophalen en volledig te herstellen, tegen betaling van de helft van de door Autobedrijf Bakker begrote kosten (€ 1.773,00). Op dit voorstel, dat op voorhand niet totaal onredelijk genoemd kan worden, is niet gereageerd door [eiser] of zijn advocaat. In plaats daarvan is Auto Centrum [naam] twee weken later gedagvaard. Op de vraag waarom niet is gereageerd op het voorstel van Auto Centrum [naam] heeft de advocaat van [eiser] op de zitting verklaard dat het zijn ervaring is dat het sneller en goedkoper is om te dagvaarden omdat uit het aanbod van Auto Centrum [naam] blijkt dat zij nooit kosteloos zou hebben hersteld, dat [eiser] (financieel) niet de luxe heeft om te onderhandelen en dat de advocaat niet gratis is. Daarmee is [eiser] te kort door de bocht gegaan en zijn voorbarige conclusies getrokken. [eiser] of zijn advocaat had eerst contact moeten opnemen met Auto Centrum [naam] om over haar voorstel te praten. Daarbij weegt mee dat de auto volgens [eiser] al bijna twee maanden stuk was toen hij daarover op 27 juni 2023 voor het eerst contact opnam met Auto Centrum [naam] . Uit de e-mail die Auto Centrum [naam] drie dagen later heeft verstuurd blijkt dat zij bereid was snel in actie te komen en wilde meedenken over een oplossing. [eiser] is het overleg daarover uit de weg gegaan en heeft in plaats daarvan verkozen Auto Centrum [naam] te dagvaarden en daar de nodige kosten voor te maken. Onder deze omstandigheden kan niet worden gezegd dat aan Auto Centrum [naam] daadwerkelijk gelegenheid tot herstel is geboden, zodat niet kan worden geoordeeld dat Auto Centrum [naam] in haar verplichting tot herstel is tekortgeschoten en [eiser] de koopovereenkomst niet kan ontbinden. Dit nog los van het feit dat hiervoor is geoordeeld dat het breken van de distributieketting niet maakt dat de auto niet beantwoordt aan de koopovereenkomst, zodat geen sprake is van een gebrek dat Auto Centrum [naam] moet herstellen.
    
    
      5.15.
      De proceskosten komen voor rekening van [eiser] , omdat hij ongelijk krijgt. Omdat voor Auto Centrum [naam] haar directeur / eigenaar in persoon is verschenen voor mondeling antwoord en vervolgens voor de mondelinge behandeling van de zaak, worden de reis-, verblijf- en verletkosten aan haar kant tot en met vandaag ambtshalve vastgesteld op een forfaitair bedrag van (2 x € 50,00 =) € 100,00.
    
  
  
    
      6De beslissing	
    
    
      De kantonrechter:
    
    
    
      6.1.
      wijst de vordering af;
    
    
      6.2.
      
        veroordeelt [eiser] tot betaling van de proceskosten, die tot en met vandaag voor Auto Centrum [naam] worden vastgesteld op een bedrag van € 100,00 voor reis-, verblijf- en verletkosten.
        Dit vonnis is gewezen door mr. M. Flipse en op bovengenoemde datum in het openbaar uitgesproken in aanwezigheid van de griffier. 
      
      
      
        De griffier		De kantonrechter
      
    
  
  
     Artikel 7:5 lid 1, onder a, BW
  
  
     Artikel 7:17 lid 1, 2 en 5 BW
  
  
     Zie Hoge Raad 15 april 1994 (ECLI:NL:HR:1994:ZC1338)