ECLI:NL:RBAMS:2020:503, Rechtbank Amsterdam, 23-01-2020, 13/752023-19
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2020-01-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Internationaal strafrecht

Samenvatting: beslissing over de overlevering uitgesteld nu onduidelijk is in welke Litouwse instelling de opgeëiste persoon na overlevering zal worden gedetineerd.

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
      Parketnummer: 13/752023-19 
      RK nummer: 19/6745
    
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 23 januari 2020 
      
    
    
    
      
      
               TUSSEN
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering ex artikel 23 Overleveringswet (OLW), ingediend door de officier van justitie bij deze rechtbank. Deze vordering dateert van 22 november 2019 en betreft onder meer het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 3 januari 2018 door The Prosecutor General’s Office of the Republic of Lithuania (Litouwen) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[opgeëiste persoon], 
      	geboren te [geboorteplaats] (Litouwen) op [geboortedag] 1992, 
      	zonder vaste woon- of verblijfplaats in Nederland,
      uit anderen hoofde gedetineerd in de Penitentiaire Inrichting [detentieadres],
    
    
    
      hierna te noemen de opgeëiste persoon.
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De vordering is behandeld op de openbare zitting van 9 januari 2019. Het verhoor heeft plaatsgevonden in tegenwoordigheid van de officier van justitie mr. C.L.E. McGivern. De opgeëiste persoon is bijgestaan door zijn raadsman, mr. D. Koningsbloem, advocaat te 
      ‘s-Hertogenbosch en door een tolk in de Litouwse taal.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van artikel 22, eerste lid, OLW uitspraak moet doen met dertig dagen verlengd omdat zij die verlenging nodig heeft om over de verzochte overlevering te beslissen. 
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon	
    
    
      De rechtbank heeft de identiteit van de opgeëiste persoon onderzocht. De opgeëiste persoon heeft ter zitting verklaard dat de bovenvermelde personalia juist zijn en dat hij de Litouwse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      In het EAB wordt melding gemaakt van rulings to impose a measure of constraint (arrest), dated 25 October 2016 and 2 January 2018 of Kaunas District Court.
    
    
    
      De overlevering wordt verzocht ten behoeve van een door de justitiële autoriteiten van de uitvaardigende lidstaat ingesteld strafrechtelijk onderzoek ter zake van het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een naar Litouws recht strafbaar feit.
    
    
    
      Dit feit is omschreven in onderdeel e) van het EAB. Een door de griffier gewaarmerkte fotokopie van dit onderdeel is als bijlage aan deze uitspraak gehecht. 
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid
    
    
      
        Feit vermeld op bijlage 1 bij de OLW
      
    
    
    
      Onderzoek naar de dubbele strafbaarheid van het feit waarvoor de overlevering wordt verzocht, moet achterwege blijven, nu de uitvaardigende justitiële autoriteit het strafbare feit heeft aangeduid als een feit vermeld in de lijst van bijlage 1 bij de OLW. Het feit valt op deze lijst onder nummer 20, te weten:
    
    
    
      
        	oplichting.
      
    
    
    
      Volgens de in rubriek c) van het EAB vermelde gegevens is op dit feit naar Litouws recht een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren gesteld.
    
    
  
  
    
      5Artikel 4 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest)
    
    
      Het Internationaal Rechtshulpcentrum Amsterdam (IRC) heeft op 4 december 2019 aan de uitvaardigende justitiële autoriteit allereerst de vraag voorgelegd waar de opgeëiste persoon na zijn overlevering naar verwachting zal worden gedetineerd en vervolgens een aantal vragen gesteld over de omstandigheden waaronder hij zal worden gedetineerd.
      In zijn e-mail van 10 december 2019 heeft de uitvaardigende justitiële autoriteit verwezen naar eerder verstrekte informatie van oktober en november 2019 van de Prison Department van het Ministerie van Justitie van Litouwen en de daarin verstrekte informatie die ziet op andere personen van wie de overlevering aan de Nederlandse autoriteiten is verzocht. 
      In deze e-mail is gevraagd om deze informatie ook te gebruiken in andere zaken van personen “who have been requested to be surrendered to Lithuania for criminal prosecution”. 
      In deze brieven is bericht dat niet valt te voorzien of de desbetreffende opgeëiste persoon na overlevering geplaatst zal worden in Kaunas Remand Prison of in Pravieniškės Correction House-Open Prison Colony In deze brieven is verder bericht dat PCHOC in 2019, dus na het bezoek van het Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing (hierna: CPT) aan deze instelling, als een ‘remand prison’ is gaan functioneren en dat de gedetineerden in cellen worden ingesloten. Zoals de rechtbank eerder heeft geoordeeld bij uitspraak van 19 november 2019, doet zich in Kaunas Remand Prison geen algemeen gevaar op onmenselijke of vernederende behandeling van gedetineerden voor. 
      In haar uitspraak van 20 augustus 2019 (ECLI:NL:RBAMS:2019:6202) heeft deze rechtbank ten aanzien van Pravieniškės Correction Home geoordeeld dat genoemd gevaar zich daar wel voordoet. De rechtbank heeft haar oordeel gebaseerd op het CPT-rapport van 25 juni 2019 waaruit blijkt dat (onder meer) in Pravieniškės Correction Home sprake is van uitzonderlijke niveaus van geweld, uitbuiting en intimidatie tussen gedetineerden onderling, waartegen de leiding van de instelling de gedetineerden niet adequaat kan beschermen. Zoals al in haar uitspraak van 28 november 2019 (ECLI:NL:RBAMS:2019:9099) overwogen, gaat de rechtbank er voorshands van uit dat Pravinieškès Correctional House-Open Colony (onderdeel van) Pravieniškės Correction Home is. 
    
    
    
      
        Het standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      De raadsman van de opgeëiste persoon heeft aangevoerd dat de informatie die de uitvaardigende autoriteit heeft gegeven niet afdoende is, maar dat de verdediging zich daar niet op beroept. De opgeëiste persoon wil namelijk zo spoedig mogelijk naar Litouwen om daar zijn onschuld te bepleiten. Desgevraagd heeft de opgeëiste persoon dit standpunt bevestigd, hoewel hij tevens aangeeft dat de omstandigheden in Litouwse detentiecentra verschrikkelijk zijn. Hij wil het liefst in Kaunas Remand Prison geplaatst worden. 
      In tweede termijn heeft de raadsman gesteld dat van de Litouwse autoriteit mag worden verwacht dat zij duidelijkheid verschaft waar de opgeëiste persoon na overlevering zal worden gedetineerd. Als de overlevering niet wordt toegestaan, dan hoeft de opgeëiste persoon ook niet persé naar Litouwen.
    
    
    
      
        Het standpunt van het Openbaar Ministerie
      
    
    
    
      De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de opvatting dat Pravinieškès Correctional House-Open Colony (onderdeel van) Pravieniškės Correction Home is, onjuist is. Zij heeft daartoe aangevoerd dat, zoals ook zou zijn af te leiden uit een e-mailbericht van 3 december 2019 van de Litouwse autoriteit in een andere zaak, Pravieniškès Open Prison Colony een van de drie sectoren van de detentie-instelling is, waarvan de gebouwen kilometers uit elkaar liggen. De Open Prison Colony is dus een ander gebouw. De Open Prison Colony is gebouwd na het bezoek van het CPT en het CPT-rapport ziet daar dus niet op. De officier van justitie heeft erop gewezen dat in de Open Prison Colony betere omstandigheden zijn dan in Kaunas Remand Prison. De Litouwse autoriteiten zijn kennelijk niet bij machte om aan te geven waar de opgeëiste persoon na overlevering zal worden geplaatst, maar het is wel duidelijk dat dit in Kaunas Remand Prison of Pravinieškès Correctional House-Open Colony zal zijn.
    
    
    
      
        Het oordeel van de rechtbank
      
    
    
    
      Zoals hiervoor al opgemerkt gaat de rechtbank er van uit dat Pravinieškès Correctional House-Open Colony (onderdeel van) Pravieniškės Correction Home is.
      De rechtbank ziet in hetgeen de officier van justitie heeft aangevoerd geen aanleiding om daarover anders te oordelen. Het had, zeker na de eerdergenoemde uitspraken van de rechtbank, op de weg van de uitvaardigende autoriteit gelegen om duidelijk te maken dat Pravieniškės Correction Home en PCHOC twee geheel verschillende instellingen zijn. Zoals de rechtbank eerder heeft overwogen in de uitspraak van 17 december 2019 (ECLI:NL:RBAMS:2019:9962) geeft het e‑mailbericht van de uitvaardigende justitiële autoriteit van 3 december 2019 daarover geen helderheid. 
    
    
    
      Ook het gegeven dat Pravinieškès Correctional House-Open Colony na het bezoek van het CPT als remand prison is gaan functioneren, is onvoldoende om aan te nemen dat de eerder genoemde conclusies van het CPT ten aanzien van het Pravieniškės Correction Home niet gelden voor Pravinieškès Correctional House-Open Colony. Niet is verduidelijkt in welk opzicht en in welke mate de omstandigheden waarin de gedetineerden verkeren, na die functiewijziging zijn verbeterd ten opzichte van de door het CPT waargenomen situatie. 
      Naar het oordeel van de rechtbank zijn er gelet op het voorgaande zwaarwegende en op feiten gestoelde gronden om aan te nemen dat de opgeëiste persoon na zijn overlevering een reëel gevaar zal lopen om te worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederende behandeling in de zin van artikel 4 Handvest. 
    
    
    
      Het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJ) heeft Kaderbesluit 2002/584/JBZ inzake het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten zo uitgelegd, dat de uitvoerende justitiële autoriteit in een dergelijk geval de beslissing over de tenuitvoerlegging moet uitstellen, totdat zij aanvullende gegevens verkrijgt op grond waarvan zij het bestaan van een dergelijk gevaar kan uitsluiten (Aranyosi en Căldăraru, 5 april 2016, C-404/15 en C-659/15 PPU, ECLI:EU:C:2016:198, punt 98). 
    
    
    
      Uit het arrest volgt verder dat weigering van de overlevering vanwege een reëel gevaar van onmenselijke of vernederende behandeling niet is toegestaan. Bovendien ziet het HvJ de omstandigheid dat sprake is van zo een reëel gevaar als een omstandigheid die – in beginsel – van tijdelijke aard is. Daarom moet aan de uitvaardigende lidstaat een redelijke termijn worden gegund om dat gevaar weg te nemen. 
    
    
    
      De rechtbank zal gelet hierop de beslissing over de overlevering uitstellen en de uitvaardigende justitiële autoriteit in de gelegenheid stellen nadere informatie te verschaffen. Het onderzoek zal worden heropend en voor onbepaalde tijd geschorst. De beslissing tot tenuitvoerlegging van het EAB zal worden uitgesteld. 
    
    
    
      De nadrukkelijke wens van de opgeëiste persoon om aan Litouwen te worden overgeleverd leidt niet tot een ander oordeel. Artikel 4 Handvest omvat een absoluut grondrecht waarvan geen afstand kan worden gedaan.
    
    
  
  
    
      6Toepasselijke wetsartikelen
    
    
      De artikelen 2, 5 en 7 OLW. 
    
    
  
  
    
      7Beslissing
    
    
      
        HEROPENT het onderzoek en schorst dit voor onbepaalde tijd.
    
    
    
      
        STELT UIT de beslissing over de tenuitvoerlegging van het EAB.
      
        BEVEELT de oproeping van de opgeëiste persoon tegen een nog vast te stellen datum en tijdstip, met tijdige kennisgeving daarvan aan zijn raadsman.
      
        BEVEELT de oproeping van een tolk voor de Litouwse taal tegen de nog vast te stellen datum en het nog vast te stellen tijdstip. 
    
    
    
      
        Aldus gedaan door
      mr. A.W.C.M. van Emmerik,  				                         		voorzitter,
      mrs. E. de Rooij en R.J. Bartels,          				   		   rechters,
      in tegenwoordigheid van R. Rog,			                         		    griffier,
      en uitgesproken ter openbare zitting van 23 januari 2020.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      De jongste en de oudste rechter zijn buiten staat te tekenen.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.