ECLI:NL:RBAMS:2024:2177, Rechtbank Amsterdam, 17-04-2024, 1304829224
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2024-04-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Europees strafrecht

Samenvatting: België, vervolgings-EAB, overlevering toegestaan

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
    
      Parketnummer: 13-048292-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 17 april 2024 
      
    
    
    
    
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering van 16 februari 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 30 januari 2024 door  de onderzoeksrechter in de Rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen, Afdeling Antwerpen (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[opgeëiste persoon],
      
      	geboren in [geboorteplaats] op [geboortedag] 2001, 
      	ingeschreven in de Basisregistratie Personen op het adres:
      	[adres],
      gedetineerd in de [detentieadres],
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 3 april 2024, in aanwezigheid van mr. W.H.R. Hogewind, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsvrouw, mr. M. Hoekzema, advocaat te Utrecht.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon 		
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse en Marokkaanse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB vermeldt een aanhoudingsbevel bij verstek uitgevaardigd door A. Gieselink, onderzoeksrechter bij de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen, afdeling Antwerpen van 30 januari 2024 (met not.nr. AN48.LB.19301/23).
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een naar Belgisch recht strafbaar feit. Dit feit is omschreven in het EAB.
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid
    
    
      4.1
      
        Feiten vermeld op bijlage 1 bij de OLW
      
      
      
        De uitvaardigende justitiële autoriteit wijst het strafbare feit aan als zogenoemde lijstfeiten, die in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staan vermeld. Het feit valt op deze lijst onder de nummers 1 en 28, te weten:
      
      
      
        
          	-deelneming aan een criminele organisatie
        
      
      
      
        
          	-opzettelijke brandstichting
        
        
          Uit het EAB volgt dat op deze feiten naar het recht van België een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld.
      
      
      
        Dit betekent dat een onderzoek naar de dubbele strafbaarheid van het feit waarvoor de overlevering wordt verzocht, achterwege moet blijven.
      
      
    
  
  
    
      5De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW
    
    
      De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit. De rechtbank stelt vast dat de opgeëiste persoon daarnaast zodanige banden heeft met Nederland, dat de tenuitvoerlegging van een eventueel na overlevering opgelegde straf, uit het oogpunt van sociale re-integratie beter in Nederland kan plaatsvinden dan in de uitvaardigende lidstaat. Zijn overlevering kan daarom worden toegestaan, wanneer is gewaarborgd dat de opgeëiste persoon, in geval van veroordeling in de uitvaardigende lidstaat tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf na overlevering, deze straf in Nederland mag ondergaan.
    
    
    
      Het Parket van de procureur des Konings Antwerpen heeft bij brief van 29 februari 2024 de volgende garantie gegeven:
    
    
    
      
        “Overeenkomstig artikel 5 §3 van het kaderbesluit van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel, bied ik u de garantie voor de terugkeer naar Nederland van de door u over te leveren Nederlandse onderdaan of ingezetene, in case [opgeëiste persoon].
      
    
    
    
      
        	Deze garantie houdt in dat, eens betrokkene in België onherroepelijk tot een 	vrijheidsbenemende straf of maatregel is veroordeeld, deze persoon naar Nederland zal 	terugkeren om zijn straf of maatregel aldaar te ondergaan. De terugkeer zal gebeuren 	op basis van het Europees Kaderbesluit inzake de toepassing van het beginsel van 	wederzijdse erkenning op de vrijheidsbenemende straffen of maatregelen uitgesproken in 	een lidstaat van de Europese Unie (2008/909/JBZ).”
      
    
    
    
      Naar het oordeel van de rechtbank is deze garantie voldoende.
    
    
  
  
    
      6Artikel 11 OLW: detentieomstandigheden
    
    
      Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank in een andere zaak geoordeeld dat er ten aanzien van alle detentie-instellingen in België een algemeen gevaar bestaan dat gedetineerden in België worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederde behandeling, gelet op de detentieomstandigheden in België en dat daarom de tot dan toe verstrekte algemene detentiegarantie niet meer voldoet.
    
    
    
      Bij brief van 29 februari 2024 heeft het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele rechten en Vrijheden de volgende garantie afgegeven:
    
    
    
      
        “Ter beantwoording van het verzoek om een individuele detentiegarantie uitgaande van Arrondissementsparket Amsterdam (dd. 28/02/2024) betreffende de detentieomstandigheden waaraan 
        
          [opgeëiste persoon]
        
         (°[geboortedag]/2001) zal worden onderworpen na overlevering ingevolge het Europees aanhoudingsbevel (dd. 30/01/2024, ref. 2023/031) met oog op strafvervolging uitgaande de Belgische gerechtelijke autoriteiten, verstrek ik u de volgende informatie.
      
    
    
  
  
    
      1In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden?
    
      [opgeëiste persoon] zal worden opgesloten in de gevangenis van Antwerpen indien na overlevering door de bevoegde gerechtelijke autoriteit wordt beslist dat de persoon in voorlopige hechtenis dient te blijven.
    
    
      
        2.	Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling?
      
      
        België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel.
      
    
    
    
      
        In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar [opgeëiste persoon] aan zal worden onderworpen na overlevering:
      
      - De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m2 individuele levensruimte. Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten.
      - De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m2 inclusief vast meubilair.
      o De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm
      o Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau.
      - De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op grond hoeven te slapen. Er worden verschillende dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten.
    
    
  
  
    
      3Sanitaire en hygiëne omstandigheden
    Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.”
    
    
      
        Het standpunt van de verdediging
      
    
    
    
      De raadsvrouw stelt zich op het standpunt dat hoewel er al een algemeen gevaar is aangenomen ten aanzien van alle detentie-instellingen in België en ten aanzien van de opgeëiste persoon een detentiegarantie is afgegeven, de situatie opnieuw bekeken dient te worden. In recente uitspraken van de rechtbank wordt het geweldsincident in Antwerpen al benoemd, maar er is sindsdien nog een incident geweest in de gevangenis in Sint-Gillis op 18 maart 2024. De situatie beperkt zich niet langer tot één incident, het is een stelselmatig probleem in België wat in omvang toeneemt.
    
    
    
      De overlevering dient geweigerd te worden omdat de mensenrechten van de opgeëiste persoon – en alle personen die overgeleverd worden aan België – in het geding zijn. 
    
    
    
      
        Standpunt van de officier van justitie
      
    
    
    
      De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de afgegeven individuele detentiegarantie voldoet. Als deze niet nageleefd wordt kan via de advocaat contact worden gezocht met het openbaar ministerie en dan zal contact worden opgenomen met de Belgische autoriteiten om ervoor te zorgen deze alsnog nageleefd wordt.
    
    
    
      Het openbaar ministerie is bekend met de incidenten, en ook met de aangekondigde landelijke stakingen. Dergelijke omstandigheden doen echter niet af aan de gegeven individuele garantie; Het feit dat er nu een tweede incident heeft plaatsgevonden betekent nog niet dat er sprake is van  een stelselmatig probleem in België.
    
    
    
      
        Oordeel van de rechtbank
      
    
    
    
      De rechtbank is ambtshalve bekend met de recente, afschuwelijke geweldsincidenten in de gevangenissen in Antwerpen (13 maart 2024) en Sint-Gillis (18 maart 2024) en de landelijke staking begin april in Belgische detentie-instellingen. Deze omstandigheden - die de rechtbank als incidenten beschouwt - vormen naar het oordeel van de rechtbank een bevestiging van het algemene gevaar. Zoals deze rechtbank eerder heeft geoordeeld (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 28 december 2022) gaat de rechtbank uit van de geboden zekerheid in voorgaande garantie. De rechtbank is, gelet op de aard en de oorzaken van het vastgestelde algemene gevaar en gelet op de individuele garantie van de Belgische autoriteiten, onder meer voor wat betreft de minimum hoeveelheid individuele levensruimte, van oordeel dat er voor de opgeëiste persoon na overlevering geen reëel gevaar bestaat op een onmenselijke of vernederende behandeling, nu het gevaar op een dergelijke behandeling met deze garantie voor hem is weggenomen.
    
    
  
  
    
      7Slotsom
    
    
      De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. Om die reden staat de rechtbank de overlevering toe.
    
    
  
  
    
      8Toepasselijke wetsbepalingen
    
    
      De artikelen 2, 5, 6 en 7 Overleveringswet. 
    
    
  
  
    
      9Beslissing
    
    
      
        STAAT TOE de overlevering van [opgeëiste persoon] aan de onderzoeksrechter in  de Rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen, Afdeling Antwerpen voor het feit zoals dat is omschreven in onderdeel e) van het EAB. 
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door
      mr. C. Klomp, 				 				                         voorzitter,
      mrs. B.M. Vroom-Cramer en A. Pahladsingh,                        				   rechters,
      in tegenwoordigheid van L.E. Poel,					                              griffier,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 17 april 2024.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open. 
      
    
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
    Rechtbank Amsterdam, 14 december 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:7536.
  
  
    Zie o.a. Rechtbank Amsterdam, 28 maart 2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:1821.
  
  
    Rechtbank Amsterdam, 28 december 2022: ECLI:NL:RBAMS:2022:7937.
  
  
    Hof van Justitie van de Europese Unie, 25 juli 2018, zaak ML (C-220/18, ECLI:EU:C:2018:589), punt 114.