ECLI:NL:RBAMS:2024:2698, Rechtbank Amsterdam, 07-05-2024, 13/016381-24
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2024-05-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Europees strafrecht

Samenvatting: Belgisch EAB ter tenuitvoerlegging vonnis - detentieomstandigheden - terugkeergarantie - toestaan overlevering

RECHTBANK AMSTERDAM
      
      
        INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
      
    
    
    
    
      Parketnummer: 13/016381-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 1 mei 2024
      
    
    
    
    
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering van 28 februari 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 15 januari 2024 door de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen (België), hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit, en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
                [opgeëiste persoon] ,
        geboren in [geboorteplaats] op 7 oktober 1968,        ingeschreven in de Basisregistratie Personen op het adres:        [adres 1] ,
              ter zitting opgegeven verblijfadres: [adres 2] ,
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 17 april 2024, in aanwezigheid van mr. K. van der Schaft, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsman, mr. B.J. Schadd, advocaat te Arnhem.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB in samenhang met het A-formulier vermeldt een afzonderlijk bevel tot aanhouding bij verstek afgeleverd op 15 januari 2024 door de onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen (referentie: 2022/069).
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan naar Belgisch recht strafbare feiten. 
      Deze feiten zijn omschreven in het EAB.
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid 
    
    
      
        Feiten vermeld op bijlage 1 bij de OLW
      
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit wijst de strafbare feiten aan als zogenoemde lijstfeiten, die in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staan vermeld. De feiten vallen op deze lijst onder de nummers:
    
    
    
      
        	1. Deelneming aan een criminele organisatie;
      
    
    
    
      
        	5. Illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen;
      
    
    
    
      
        	9. Witwassen van opbrengsten van misdrijven;
      
    
    
    
      Uit het EAB volgt dat op deze feiten naar het recht van België een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld.
    
    
    
      Dit betekent dat een onderzoek naar de dubbele strafbaarheid van de feiten waarvoor de overlevering wordt verzocht, achterwege moet blijven.
    
    
  
  
    
      5De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW 
    
    
      De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit. De rechtbank stelt vast dat de opgeëiste persoon daarnaast zodanige banden heeft met Nederland, dat de tenuitvoerlegging van een eventueel na overlevering opgelegde straf, uit het oogpunt van sociale re-integratie beter in Nederland kan plaatsvinden dan in de uitvaardigende lidstaat. Zijn overlevering kan daarom worden toegestaan, wanneer is gewaarborgd dat de opgeëiste persoon, in geval van veroordeling in de uitvaardigende lidstaat tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf na overlevering, deze straf in Nederland mag ondergaan.
    
    
    
      Het Parket van de procureur des Konings Antwerpen heeft op 18 maart 2024 de volgende garantie gegeven:
    
    
    
      
        Overeenkomstig artikel 5 §3 van het kaderbesluit van 13 juni 2002 betreffende het Europees aanhoudingsbevel, bied ik u de garantie voor de terugkeer naar Nederland van de door u over te leveren Nederlandse onderdaan of ingezetene, in casu [opgeëiste persoon] .
      
    
    
    
      
        Deze garantie houdt in dat, eens betrokkene in België onherroepelijk tot een vrijheidsbenemende straf of maatregel is veroordeeld, deze persoon naar Nederland zal terugkeren om zijn straf of maatregel aldaar te ondergaan. De terugkeer  zal gebeuren op basis van het Europees Kaderbesluit  inzake de toepassing van het beginsel van wederzijdse  erkenning  op  de vrijheidsbenemende straffen of maatregelen uitgesproken in een lidstaat van de Europese Unie (2008/909/JBZ).
      
    
    
    
      Naar het oordeel van de rechtbank is deze garantie voldoende.
    
    
  
  
    
      6Artikel 11 OLW; detentieomstandigheden
    Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank in een andere zaak geoordeeld dat er voor alle detentie-instellingen in België een algemeen gevaar bestaat dat gedetineerden in België worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederende behandeling, gelet op de detentieomstandigheden in België, en dat daarom de tot dan toe verstrekte algemene detentiegarantie niet meer voldoet (ECLI:NL:RBAMS:2022:7536). 
    
    
      Bij brief van 6 maart 2024 van het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele rechten en Vrijheden, Dienst internationale samenwerking in strafzaken - Centrale autoriteit is de volgende garantie gegeven:
    
    
  
  
    
      1In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden? 
    
      
        [opgeëiste persoon]
      
       zal worden opgesloten in de gevangenis van Antwerpen indien na overlevering door de bevoegde gerechtelijke autoriteit wordt beslist dat de persoon in voorlopige hechtenis dient te blijven. 
    
    
    2.  Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling?  
    België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante  internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel. 
    
    
      
        In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar 
        
          [opgeëiste persoon]
        
         aan zal worden onderworpen na overlevering: 
      
    
    
      -  De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m 2  individuele levensruimte. 
    
    Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten. 
    
      -  De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m 2  inclusief vast meubilair. 
    
    
      
        o  De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm 
      
      
        o  Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau.
      
    
    
      -  De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op grond hoeven te slapen. 
    
    
      -  Er worden verschillende dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten. 
    
    
  
  
    
      3Sanitaire en hygiëne omstandigheden 
    Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de  kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.
    
    
      
        Standpunt van de raadsman
      
    
    
    
      De in de uitspraak van 14 december 2022 vermelde zorgen over de detentieomstandigheden in België op grond waarvan door de rechtbank een algemeen gevaar op schending van artikel 4 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest) is aangenomen zijn de laatste tijd verergerd door recente berichten van zware mishandelingen en poging tot doodslag. De op dit moment afgegeven detentiegarantie volstaat daarom niet. Primair verzoekt de raadsman de rechtbank om aanhouding van de behandeling van de zaak om aan de Belgische autoriteiten te verzoeken dat een detentiegarantie wordt verstrekt waarin ofwel de opgeëiste persoon een individuele cel krijgt toegewezen ofwel dat hij wordt geplaatst in een cel met een voor hem acceptabele medegedetineerde. Subsidiair verzoekt de raadsman om de overlevering te weigeren op grond van een individueel gevaar voor schending van artikel 4 Handvest. 
    
    
    
      
        Standpunt van de officier van justitie
      
    
    
    
      De officier van justitie beaamt dat recent een afschuwelijk incident heeft plaatsgevonden in de detentie-instelling van Antwerpen maar dat dit als een uitzondering moet worden gezien. De door de Belgische autoriteiten afgegeven detentiegarantie is nog altijd afdoende om het gevaar voor vernederende of onmenselijke behandeling voor de opgeëiste persoon weg te nemen.  
      De rechtbank heeft bij uitspraak van 28 maart 2024 overlevering aan België nog toegelaten, dus nadat het incident in Antwerpen heeft plaatsgevonden.
    
    
    
      
        Oordeel van de rechtbank
      
    
    
    
      Aan de hand van een globale beoordeling van alle gegevens waarover zij beschikt, gaat de rechtbank uit van de geboden zekerheid in voorgaande garantie.
      De rechtbank is bekend met de recente, afschuwelijke geweldsincidenten in de gevangenissen in Antwerpen en Sint-Gillis, en de (aangekondigde 24-uurs) stakingen in Belgische detentie-instellingen. Deze omstandigheden – die de rechtbank als incidenten beschouwt – vormen naar het oordeel van de rechtbank een bevestiging van het algemene gevaar. De rechtbank is, gelet op de aard en de oorzaken van het vastgestelde algemene gevaar en gelet op de individuele garantie van de Belgische autoriteiten, onder meer voor wat betreft de minimum hoeveelheid individuele levensruimte, van oordeel dat er voor de opgeëiste persoon na overlevering geen reëel gevaar bestaat op een onmenselijke of vernederende behandeling zoals bedoeld in artikel 4 Handvest, nu het gevaar op een dergelijke behandeling met deze garantie voor hem is weggenomen. Op dit moment is dus niet gebleken dat de afgegeven individuele detentiegarantie niet voldoet. 
    
    
  
  
    
      7Weigeringsgrond als bedoeld in artikel 13 OLW
    
    
      Het EAB ziet op feiten die geheel of gedeeltelijk op Nederlands grondgebied te zijn gepleegd. In zo’n situatie kan de rechtbank de overlevering weigeren.
    
    
    
      De officier van justitie verzoekt de rechtbank af te zien van deze weigeringsgrond en voert daartoe aan:
    
    
    
      - dat het onderzoek in België is aangevangen;
    
    
      - dat de bewijsmiddelen zich in België bevinden;
    
    
      - dat de verdovende middelen in België zijn aangetroffen;
    
    
      - 
      dat de medeverdachten in België strafrechtelijk worden vervolgd;
    
    
      - dat de Belgische autoriteiten ook een terugkeergarantie hebben afgegeven voor de opgeëiste 
    
       persoon; en
    
      - dat het Openbaar Ministerie thans niet voornemens is de vervolging in te stellen. 
    
    
    
      De rechtbank stelt voorop dat aan de regeling van het EAB ten grondslag ligt dat overlevering de hoofdregel is en weigering de uitzondering moet zijn. De gedachte achter deze facultatieve weigeringsgrond is, te voorkomen dat Nederland zou moeten meewerken aan overlevering voor een zogenoemd lijstfeit dat geheel of ten dele in Nederland is gepleegd en dat hier niet strafbaar is of hier niet pleegt te worden vervolgd.
    
    
    
      Gelet op de door de officier van justitie aangevoerde argumenten vormt daarom het gegeven dat het feit wordt geacht gedeeltelijk in Nederland te zijn gepleegd naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende aanleiding om de weigeringsgrond toe te passen. 
    
    
  
  
    
      8Slotsom
    
    
      De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. Om die reden staat de rechtbank de overlevering toe.
    
    
  
  
    
      9Toepasselijke wetsartikelen
    
    
      De artikelen 2, 5, 6 en 7 OLW. 
    
    
  
  
    
      10Beslissing
    
    
      
        STAAT TOE de overlevering van [opgeëiste persoon] aan de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Antwerpen (België), voor de feiten zoals die zijn omschreven in onderdeel e) van het EAB.
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door
      mr. O.P.M. Fruytier,  				                         		             voorzitter,
      mr. H.J. Bos en mr. A.L. op ‘t Hoog                         				                rechters,
      in tegenwoordigheid van mr. H.L. van Loon,                   		                            griffiers,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 1 mei 2024.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open. 
      
    
    
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
     ECLI:NL:RBAMS:2024:1821
  
  
     HvJ EU van 25 juli 2018, zaak ML, ECLI:EU:C:2018:589.
  
  
     Artikel 13, eerste lid, aanhef en onder a, OLW.