ECLI:NL:RBGRO:2006:AV9437, Rechtbank Groningen, 07-04-2006, 85212 KGZA 06-73
Rechtbank Groningen — Uitspraak 
Datum: 2006-04-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: De vraag is of gedaagde zich onrechtmatig heeft gedragen door zich negatief over eiseres uit te laten. 
        Partijen zijn actief in de vleermuiswereld. Gedaagde heeft eiseres "Vampirella" genoemd in geschriften gericht aan het bestuur van de Vleermuiswerkgroep Nederland en voorts heeft hij over haar geschreven dat zij een "gestoorde persoonlijkheid" heeft.
        De voorzieningenrechter overweegt dat als uitgangspunt dient te gelden dat terughoudendheid moet worden betracht bij het beperken van de mogelijkheden van een burger om zich door woorden te uiten, ook als die uiting anderen betreft. Zijn gedachten te kennen geven aan anderen is immers wezenlijk voor het mens-zijn. Het recht om zich uit te laten vindt slechts zijn begrenzing in de zorgvuldigheid en de betamelijkheid die in het maatschappelijk verkeer jegens anderen in acht moeten worden genomen. Gelet op alle omstandigheden van het geval is de voorzieningenrechter van oordeel dat gedaagde zich weliswaar onfatsoenlijk heeft gedragen, maar dat geen sprake is van een onrechtmatige gedraging.

PROCESVERLOOP
    
    
      Eiseres heeft gedaagde gedagvaard in kort geding.
      De vordering strekt ertoe gedaagde bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, te veroordelen om:
      - binnen twee dagen na betekening van het te deze te wijzen vonnis gedurende een periode van een jaar mondeling, schriftelijk telefonisch noch per email smaad en laster over  eiseres te verspreiden bij andere betrokkenen in de kring van personen die zich bezighouden met het wel en wee van de vleermuizen in Nederland,
      - waaronder eiseres uitdrukkelijk begrijpt de Stichting BAT en de Vleermuizen Werkgroep Groningen,
      - op straffe van een verbeurte van een dwangsom van € 500,-- voor iedere overtreding van dit gebod,
      - met veroordeling van gedaagde in de kosten van het geding.
    
    
    ...
    
    RECHTSOVERWEGINGEN
    
    1. Vaststaande feiten
    
    a. In Nederland zijn enkele honderden, in Groningen enkele tientallen personen, die zich bezighouden met het bestuderen en beschermen van vleermuizen. Elke provincie heeft een eigen vleermuiswerkgroep en zij vallen allemaal onder de Vleermuiswerkgroep Nederland. In Groningen is zowel de Vleermuiswerkgroep Groningen als de Stichting BAT actief. Bij deze twee groeperingen zijn in totaal ongeveer 15 actieve en 25 passieve vrijwilligers aangesloten.
    
    b. Partijen zijn beiden actief op het gebied van vleermuizen. Gedaagde is voorzitter van de Vleermuiswerkgroep Groningen. Eiseres was tot 1997 actief binnen de Vleermuiswerkgroep Groningen en van 1997 tot 2004 zette zij zich in voor de Stichting BAT. 
    
    c. Partijen hebben reeds jaren ruzie met elkaar en laten zich over en weer negatief over elkaar uit. Binnen de vleermuizenwereld is men op de hoogte van het conflict.
    
    d. In een brief d.d. 10 februari 2003 gericht aan de bestuursleden van de Vleermuiswerkgroep Nederland is door gedaagde over eiseres ("[voornaam eiseres]") onder andere het volgende geschreven:
    
    
      Vampirella
      Duidelijk moge zijn dat [voornaam eiseres] graag zeggenschap krijgt over wie wat doet in de provincie. Dit is niets meer dan een ordinaire territoriumstrijd. Het is nuttig in te gaan op de achtergronden van deze territoriumstrijd, en daarmee op de persoon van [voornaam eiseres] zelf. Rond 1995 benoemde zij zichzelf tot ad hoc provinciaal coördinator van Groningen. Zij wou toen erg graag de officiële coördinator worden, maar dat zag de rest van de werkgroep, haar moeilijke persoonlijkheid kennende, niet zitten en uiteindelijk ben ik het maar geworden. Eén en ander leidde tot ruzies tussen haar en de rest van de werkgroep en [voornaam eiseres] vertrok. Nu zij haar weg naar de top (heerseres over het vleermuisrijk Groningen) via de VWG geblokkeerd zag besloot [voornaam eiseres] het over een andere boeg te gooien en dan maar zelf een werkgroep op te richten.
      Indien ik [voornaam eiseres] op een neutrale manier moet beschrijven kom ik tot de volgende omschrijving: iemand met inzet en een zekere mate van deskundigheid, maar aspiraties die uitstijgen boven haar capaciteiten. Tel daarbij op haar gestoorde persoonlijkheid en de daaruit voortvloeiende gedragingen, en het moge duidelijk zijn dat voorzichtigheid in het steunen van [voornaam eiseres] d.m.v. ontheffingen op zijn plaats is. Het gebruik van het woord gestoord lijkt hard, en in het verleden heb ik me uitgelaten in meer omfloerste termen als 'moeilijk/lastige persoonlijkheid', maar feitelijk beschrijft deze term [voornaam eiseres]s persoonlijkheid zoals deze ook daadwerkelijk is.
    
    
    e. Op 18 oktober 2005 heeft gedaagde in een e-mail onder meer het volgende aan een derde, eveneens actief in de vleermuizenwereld, bericht:
    
    In het attachment een stukje dat ik bijna drie jaar geleden heb geschreven naar aanleiding van een vraag vanuit het VLEN-bestuur. De daarin door mij geschreven analyse m.b.t. [voornaam eiseres] voldoet naar mijn idee nog altijd uitstekend. Sinds [voornaam eiseres] vertrokken is bij de St. BAT is er een goede samenwerking ontstaan tussen de overgebleven leden en de Vleermuiswerkgroep Groningen. Deze (officieuze) samenwerkingsvorm heeft als naam Vleermuis Overleg Groningen (VOG). M.b.t. eventuele toekomstige berichten van [voornaam eiseres] kan ik alleen maar adviseren deze zoveel mogelijk te negeren.
    
    2. Standpunt eiseres
    
    Gedaagde verspreidt smaad en laster over eiseres bij betrokkenen in de vleermuizenwereld. In de brief van 10 februari 2003, die eiseres eerst onlangs in handen kreeg,  noemt hij haar Vampirella. Hij vergelijkt haar daardoor met een vampier en dat is niet bepaald vleiend. Daarnaast zet gedaagde haar neer als een persoon met aspiraties die uitstijgen boven haar capaciteiten.  Gedaagde doet daarmee voorkomen dat eiseres over weinig capaciteiten beschikt. Ten slotte schrijft gedaagde dat eiseres een gestoorde persoonlijkheid heeft. Dit is op geen enkele wijze onderbouwd en gedaagde impliceert daarmee dat eiseres verstandelijke gebreken heeft. Door genoemde uitlatingen heeft gedaagde zich onrechtmatig jegens eiseres gedragen.
    
    Gedaagde bekleedt veel functies in de vleermuizenwereld en zijn opmerkingen bereiken daardoor veel mensen. Door zijn uitlatingen lijdt eiseres schade. Immers, zij wordt als gevolg daarvan slecht bejegend door personen in de vleermuizenwereld, waardoor haar werk bemoeilijkt wordt en zij minder opdrachten krijgt. 
    
    3. Standpunt gedaagde
    
    Gezien het feit dat eiseres al langer op de hoogte is van de uitlatingen van gedaagde over haar en partijen al tien jaar ruzie hebben, ontbreekt het spoedeisend belang.
    
    De brief van 10 februari 2003 is smadelijk noch lasterlijk. Het is duidelijk dat gedaagde met deze brief enkel zijn mening wilde uiten. De verwijzing in de brief naar Vampirella is niet zo negatief bedoeld, Vampirella was in de gelijknamige speelfilm immers een beeldschone vrouw. Daarnaast is eiseres meermalen afgewezen voor een door haar gewenste positie. Ten slotte is de stelling dat eiseres gestoord is overduidelijk een mening van gedaagde. Gedaagde heeft weliswaar niet zakelijk en professioneel gehandeld maar niet onrechtmatig. De brief was bovendien een intern document, dat niet is gepubliceerd op bijvoorbeeld een website en slechts bestemd was voor een beperkte kring met de bedoeling dat die kring beperkt bleef.
    
    Er zijn meerdere mensen in de vleermuizenwereld die moeite hebben om met eiseres samen te werken. Het karakter of het gedrag van eiseres heeft ermee te maken gehad dat zij nog steeds niet welkom is bij Vleermuisgroep Groningen en Stichting BAT. Dit is niet te wijten aan de opmerkingen van gedaagde. Gedaagde heeft dus geen schade veroorzaakt.
    
    4. Beoordeling van het geschil
    
    
      4.1 Eiseres heeft het spoedeisend belang bij haar vordering voldoende aannemelijk   
      gemaakt door te stellen dat de brief haar pas eind vorig jaar onder ogen is gekomen.
    
    
    
      4.2 Als uitgangspunt dient te gelden dat terughoudendheid moet worden betracht bij het 
      beperken van de mogelijkheden van een burger om zich door woorden te uiten, ook als die uiting anderen betreft. Zijn gedachten te kennen geven aan anderen is immers wezenlijk voor het mens-zijn. Het recht om zich uit te laten vindt slechts zijn begrenzing in de zorgvuldigheid en de betamelijkheid die in het maatschappelijk verkeer jegens anderen in acht moeten worden genomen. Als deze zorgvuldigheid of betamelijkheid evident wordt overschreden, is dat onrechtmatig jegens de ander of anderen die het betreft. Of daarvan sprake is dient te worden beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval.
    
    
    4.3  De voorzieningenrechter neemt de volgende omstandigheden in aanmerking.
    
    
      De brief en e-mail in kwestie zijn door gedaagde verspreid onder een groep mensen die werkzaam is in de relatief kleine wereld van personen die zich bezighouden op het gebied van vleermuizen. De teksten zijn niet in een krant of op een website geplaatst of op enig andere wijze openbaar en toegankelijk voor het grote publiek gemaakt.
      Voorts moeten de uitlatingen worden bezien in de context van een reeds jarenlang durend conflict tussen gedaagde en eiseres. Beide partijen lieten zich regelmatig over en weer evident negatief over elkaar uit en het bestaan van het conflict was breed bekend binnen de vleermuizenwereld. In die situatie moet worden aangenomen dat de ontvangers van de brief hun gedachten over het functioneren van eiseres niet enkel door gedaagde hebben laten leiden. Zij moeten in staat worden zijn geacht om uit eigen ervaring te hebben kunnen oordelen over de persoon van eiseres en daarnaast beschikten zij over mogelijkheden om de door  gedaagde gedane uitlatingen te verifiëren. 
    
    
    4.4 De vordering spitst zich toe op een drietal uitlatingen. Ten aanzien van de opmerking over de capaciteitsoverstijgende aspiraties merkt de voorzieningenrechter op dat eiseres, naar onweersproken is gebleken, daadwerkelijk een aantal malen is afgewezen voor een door haar geambieerde positie en dat gedaagde zich niet op een zodanig wijze heeft uitgedrukt dat daarmee de in het maatschappelijk verkeer in acht te nemen zorgvuldigheid en betamelijkheid is overschreden. De speelse verwijzing naar Vampirella acht de voorzieningenrechter evenmin zodanig beledigend dat sprake is van een gebruik van het recht op vrijheid van expressie dat beperkt zou moeten worden. Wat resteert is de opmerking van gedaagde dat eiseres gestoord is. Deze opmerking gaat naar het oordeel van de voorzieningenrechter een aanzienlijke stap verder. Met deze opmerking wordt immers op ongefundeerde wijze een psychiatrische stoornis bij eiseres gesuggereerd. De voorzieningenrechter is van oordeel dat gedaagde door zijn mening over eiseres op deze wijze schriftelijk te uiten zich onfatsoenlijk jegens haar heeft gedragen. Echter, in de onder rechtsoverweging 4.3 weergegeven omstandigheden is deze opmerking naar het oordeel van de voorzieningenrechter niet zodanig dat van een onrechtmatige gedraging kan worden gesproken. 
    
    4.5 Een beperking van het recht om zich te uiten is slechts passend als er een reële dreiging is van toekomstig onrechtmatig handelen. Nu de voorzieningenrechter tot het oordeel  komt dat de uitlatingen van gedaagde niet onrechtmatig zijn geweest en voorts gedaagde ter zitting heeft erkend dat hij zich niet zakelijk en professioneel over eiseres heeft uitgelaten en daarvoor zijn excuses heeft aangeboden, doet zich bedoelde reële dreiging niet voor. De vordering zal om die reden worden afgewezen.
    
    4.6 Als de in het ongelijk gestelde partij zal eiseres in de kosten van het geding worden veroordeeld.
    
    
      BESLISSING
      De voorzieningenrechter:
    
    
    1. weigert de gevraagde voorziening;
    
    2. veroordeelt eiseres in de kosten van de procedure, tot op deze uitspraak aan de zijde van gedaagde begroot op € 248,00 aan verschotten en op € 816,00 aan salaris van de procureur;
    
    3. verklaart dit vonnis wat de proceskostenveroordeling betreft uitvoerbaar bij voorraad.
    
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. W.J.A.M. Dijkers, voorzieningenrechter, en in het openbaar uitgesproken op 7 april 2006.
    
     
    ig