ECLI:NL:RVS:2024:4098, Raad van State, 10-10-2024, 202402005/2/R2
Raad van State — Uitspraak 
Datum: 2024-10-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Omgevingsrecht

Samenvatting: Bij besluit van 5 februari 2024 heeft de raad van de gemeente Gemert-Bakel het bestemmingsplan "Ommuurde tuin, kasteel Gemert" (hierna: het plan) gewijzigd vastgesteld. Bij besluit van 19 december 2023 heeft het college aan BL Huisvesting B.V. een omgevingsvergunning verleend voor het restaureren van een tuinmuur, de reconstructie van een kas en het bouwen van 13 patiowoningen aan de Geestlaan 10 tot en met 34 (even) in Gemert. Deze besluiten zijn gecoördineerd voorbereid en bekendgemaakt.

202402005/2/R2.
    Datum uitspraak: 10 oktober 2024
    AFDELING
    BESTUURSRECHTSPRAAK
    Uitspraak van de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State op de verzoeken om het treffen van een voorlopige voorziening (artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht) in het geding tussen:
    1.       [verzoeker sub 1] en anderen, allen wonend in Gemert, gemeente Gemert-Bakel,
    2.       [verzoeker sub 2A] en [verzoeker sub 2B] (hierna tezamen en in enkelvoud: [verzoeker sub 2]), beiden wonend in Gemert, gemeente Gemert-Bakel,
    3.       Stichting Schoorswinkel en Omgeving (hierna: SSO), gevestigd in Gemert-Bakel,
    verzoekers,
    en
    1.       de raad van de gemeente Gemert-Bakel,
    2.       het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel,
    verweerders.
    Procesverloop
    Bij besluit van 5 februari 2024 heeft de raad het bestemmingsplan "Ommuurde tuin, kasteel Gemert" (hierna: het plan) gewijzigd vastgesteld. Bij besluit van 19 december 2023 heeft het college aan BL Huisvesting B.V. een omgevingsvergunning verleend voor het restaureren van een tuinmuur, de reconstructie van een kas en het bouwen van 13 patiowoningen aan de Geestlaan 10 tot en met 34 (even) in Gemert. Deze besluiten zijn gecoördineerd voorbereid en bekendgemaakt.
    Tegen deze besluiten hebben onder meer [verzoeker sub 1] en anderen, [verzoeker sub 2] en SSO beroep ingesteld.
    Tevens hebben [verzoeker sub 1] en anderen, [verzoeker sub 2] en SSO de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen.
    De raad en het college hebben een verweerschrift ingediend.
    BL Huisvesting B.V. heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.
    De voorzieningenrechter heeft de verzoeken op zitting behandeld op 26 september 2024, waar [verzoeker sub 1] en anderen, vertegenwoordigd door mr. W. Koster, rechtsbijstandverlener in Apeldoorn, [verzoeker sub 2A], SSO, vertegenwoordigd door [gemachtigden], en de raad en het college, vertegenwoordigd door drs. F.T.H. Branten, ing. M. van den Akker en
    C. Smulders, zijn verschenen. Verder is op zitting BL Huisvesting B.V., vertegenwoordigd door [gemachtigde], bijgestaan door mr. I.L van Geel en mr. L. Pronk, beiden advocaat in Helmond, als partij gehoord.
    Overwegingen
    Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet
    1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Voor de beoordeling van de beroepen tegen de in het procesverloop genoemde besluiten is het recht zoals dat gold ten tijde van het nemen van die besluiten bepalend.
    Inleiding
    2.       Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en is niet bindend in de bodemprocedure.
    3.       In het centrum van de dorpskern van Gemert ligt het monumentale Kasteel van Gemert. Tot het kasteelcomplex behoort een ommuurde kloostertuin. Het gehele kasteelcomplex wordt gefaseerd herontwikkeld en het plan is daar onderdeel van. Het plan voorziet in de herontwikkeling van de ommuurde tuin door realisatie van 13 patiowoningen en de herinrichting van de buitenruimte binnen de muren van de voormalige kasteeltuin. De omgevingsvergunning is verleend voor de activiteiten bouwen, aanleggen en monumenten als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, b en f, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en maakt de restauratie van de muur, de reconstructie van een kas, het aanleggen van een moestuin en de bouw van 13 patiowoningen binnen de ommuurde tuin mogelijk.
    4.       [verzoeker sub 1] en anderen en [verzoeker sub 2] wonen aan het Hopveld in Gemert, in de directe nabijheid van het plangebied. SSO heeft ten doel het streven naar behoud en herstel van het (culturele) erfgoed in Gemert-Bakel. Binnen dit doel is er specifiek aandacht voor de cultuurhistorische waarden van Gemert-kern, waartoe onder meer behoort het kasteelcomplex. De omwonenden en SSO vrezen dat de cultuurhistorische waarden van het kasteelcomplex onherstelbaar worden aangetast door de bouw van de 13 patiowoningen met een nokhoogte van 6,5 m. Zij hebben de voorzieningenrechter verzocht om de bestreden besluiten te schorsen totdat in de hoofdzaak uitspraak is gedaan. Op de zitting is duidelijk geworden dat de verzoeken om schorsing alleen betrekking hebben op de bouw van de 13 patiowoningen. Voor zover de besluiten het restaureren van de 1,75 m hoge muur, het aanleggen van de moestuin en de reconstructie van de kas mogelijk maken, hebben [verzoeker sub 1] en anderen, [verzoeker sub 2] en SSO daartegen geen bezwaar.
    Spoedeisend belang
    5.       Op de zitting heeft BL Huisvesting B.V. toegelicht dat zij voornemens is om uiterlijk in januari of februari 2025 of zoveel eerder als mogelijk met de bouw van de patiowoningen te starten. De voorzieningenrechter neemt daarom een spoedeisend belang bij de gevraagde voorziening aan.
    Beoordeling van het verzoek
    6.       De beroepsgronden in deze zaak gaan hoofdzakelijk over de vraag of de bouw van 13 woningen het monumentale karakter van de kasteeltuin aantast. Dat is een complexe rechtsvraag die nadere bestudering en overdenking vergt zodat deze procedure zich niet leent voor een voorlopig rechtmatigheidsoordeel over die vraag. De voorzieningenrechter zal de vraag of aanleiding bestaat tot het treffen van de gevraagde voorlopige voorziening dan ook beantwoorden aan de hand van een belangenafweging.
    7.       De voorzieningenrechter stelt vast dat het belang van
    [verzoeker sub 1] en anderen, [verzoeker sub 2] en SSO er in is gelegen dat wordt voorkomen dat onherstelbare schade wordt aangebracht aan de cultuurhistorische waarden van het kasteelcomplex. Het (bouw)plan, in het bijzonder de 13 moderne patiowoningen binnen een eeuwenoude, ommuurde, grotendeels onbebouwde tuin van het kasteel, zal die tuin en de belevingswaarde daarvan onomkeerbaar veranderen. Daar staat tegenover het belang van BL Huisvesting B.V. bij het spoedig starten van de bouw en het voorkomen van financiële en andere schade door vertraging. De verbouw van het gehele kasteelcomplex is een lastige en veeleisende opdracht waarbij de verschillende bouwfasen nauw met elkaar samenhangen.
    BL huisvesting B.V. heeft op de zitting daarover toegelicht dat is beoogd om de bouw van de patiowoningen bij die fasering te laten aansluiten. Het is van belang om de bouwwerkzaamheden in een stroom te laten plaatsvinden en de woningen gebouwd te hebben voordat het in het kasteel voorziene vijfsterren hotel wordt geopend, om de overlast, ook voor gasten, zo beperkt mogelijk te houden.
    8.       De voorzieningenrechter stelt vast dat BL huisvesting B.V. het kasteelcomplex weer nieuw leven in wil blazen met een omvangrijke verbouwing, waar de bouw van de 13 patiowoningen deel van uitmaakt. Zij heeft er dus belang bij de woningen snel te bouwen, ook om de rest van de verbouwing niet te verstoren of te vertragen. De voorzieningenrechter vindt het belang van [verzoeker sub 1] en anderen, [verzoeker sub 2] en SSO echter zwaarder wegen, omdat het bouwen van de woningen mogelijk onherstelbare en onomkeerbare schade toebrengt aan de cultuurhistorische waarden van de kasteeltuin. Daarom zal de voorzieningenrechter het verzoek om voorlopige voorziening toewijzen en de bouw van de 13 patiowoningen voorlopig verbieden.
    Conclusie
    9.       Gelet op het vorenstaande en om te voorkomen dat er een onomkeerbare situatie ontstaat, ziet de voorzieningenrechter aanleiding de hierna te melden voorlopige voorziening te treffen.
    10.     De raad en het college moeten de proceskosten van
    [verzoeker sub 1] en anderen en [verzoeker sub 2] vergoeden. De kosten van een deskundige die [verzoeker sub 2] heeft gemaakt komen in deze procedure niet voor vergoeding in aanmerking.
    Beslissing
    De voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
    I.        schorst bij wijze van voorlopige voorziening het besluit van de raad van de gemeente Gemert-Bakel van 5 februari 2024, waarbij het bestemmingsplan "Ommuurde tuin, kasteel Gemert" gewijzigd is vastgesteld, voor zover het betreft het plandeel met de bestemming "Wonen-kasteel fase 2";
    II.       schorst bij wijze van voorlopige voorziening het besluit van het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel van 19 december 2023, kenmerk 37539-2023, voor zover het de bouw van 13 patiowoningen binnen de ommuurde tuin mogelijk maakt;
    III.      - veroordeelt de raad van de gemeente Gemert-Bakel en het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel tot vergoeding van bij [verzoeker sub 1] en anderen in verband met de behandeling van het verzoek opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 1.750,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;
    - veroordeelt de raad van de gemeente Gemert-Bakel en het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel tot vergoeding van bij [verzoeker sub 2A] en [verzoeker sub 2B] in verband met de behandeling van het verzoek opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 55,99, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;
    IV.      - gelast dat de raad van de gemeente Gemert-Bakel en het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel aan [verzoeker sub 1] en anderen het door hen voor de behandeling van het verzoek betaalde griffierecht ten bedrage van € 187,00 vergoedt, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;
    - gelast dat de raad van de gemeente Gemert-Bakel en het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel aan [verzoeker sub 2A] en [verzoeker sub 2B] het door hen voor de behandeling van het verzoek betaalde griffierecht ten bedrage van € 187,00 vergoedt, met dien verstande dat bij betaling van genoemd bedrag aan een van hen het bestuursorgaan aan zijn betalingsverplichting heeft voldaan;
    - gelast dat de raad van de gemeente Gemert-Bakel en het college van burgemeester en wethouders van Gemert-Bakel aan Stichting Schoorwinkel en Omgeving het door haar voor de behandeling van het verzoek betaalde griffierecht ten bedrage van € 371,00 vergoedt.
    Aldus vastgesteld door mr. J.J.W.P. van Gastel, voorzieningenrechter, in tegenwoordigheid van mr. M.A. Graaff-Haasnoot, griffier.
    w.g. Van Gastel
    voorzieningenrechter
    w.g. Graaff-Haasnoot
    griffier
    Uitgesproken in het openbaar op 10 oktober 2024
    531