ECLI:NL:RBROT:2013:BZ4637, Rechtbank Rotterdam, 06-03-2013, 98554 / HA ZA 12-2144
Rechtbank Rotterdam — Uitspraak 
Datum: 2013-03-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Conventie:
        Eiser vordert betaling op grond van nakoming. Gedaagde beroept zich op dwaling. Verweer slaagt. Overeenkomst wordt vernietigd. Voor de reeds verrichte prestaties wordt een vergoeding vastgesteld. Verrekening van teveel (onverschuldigd) betaalde bedrag door gedaagde met vordering eiser.
      
      
      
        Reconventie:
        Eiser in reconventie vordert onder meer betaling op grond van onverschuldigde betaling. Gevorderde bedrag reeds in conventie verrekend, dus afgewezen.

vonnis
      RECHTBANK ROTTERDAM
    
    
    Sector Privaat
    
    Team Handel
    
    
    zaaknummer / rolnummer: 98554 / HA ZA 12-2144 
    
    Vonnis van 6 maart 2013
    
    in de zaak van
    
    
      [EISER ],
      wonende te Lelystad,
      eiser in conventie,
      verweerder in reconventie,
      advocaat mr. J.W. Stam,
    
    
    tegen
    
    
      de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
      FOKKER AEROSTRUCTURES B.V.,
      gevestigd te Papendrecht,
      gedaagde in conventie,
      eiseres in reconventie,
      advocaat mr. H.E. Eelkman Rooda.
    
    
    Partijen zullen hierna [Eiser] en Fokker genoemd worden.
     
    
    
      1.	De procedure
      1.1.	Het verloop van de procedure blijkt uit:
      -	het tussenvonnis van 12 september 2012 en de daarin genoemde stukken;
      -	het proces-verbaal van comparitie van 10 december 2012 en de daarin genoemde stukken.
    
    
    1.2.	Ten slotte is vonnis bepaald.
    
    
    
      2.	De feiten
      2.1.	[Eiser] heeft in 2009 bij Fokker gesolliciteerd naar een functie als interim-manager en heeft daarbij aan Fokker zijn curriculum vitae doen toekomen. In dit curriculum vitae staat, voor zover van belang, het volgende vermeld:
      PROFIEL
      Mijn doctorandus titel Bedrijfs Economie heb ik behaald aan de UvA te Amsterdam, waar ik in 1999 tevens de postdoctorale studie tot Register Controller heb afgerond. 
      OPLEIDINGEN
      Bedrijfseconomie, Universiteit van Amsterdam, 1996
      Postdoctorale Opleiding tot Controller (PDOC), Universiteit van Amsterdam, 1999
    
    
    
      2.2.	Op 4 december 2009 heeft [Eiser] een e-mailbericht gestuurd aan R. Clermonts (directielid van Fokker). Onderaan het e-mailbericht (productie 3 bij conclusie van antwoord) staat vermeld:
      	Met vriendelijke groet / With kind regards / Meilleures salutations,
    
    
    
      	Drs. [Eiser] RC
      	Interim Manager
    
    
    
      2.3.	[Eiser] en Fokker hebben op 16 december 2009 een interim-overeenkomst gesloten. In de overeenkomst staat, voor zover van belang, het volgende vermeld:
      Interim Overeenkomst	
              tussen
      drs. [Eiser] RC en Stork Fokker AESP B.V. 
    
    
    
      Interim Manager [Eiser]
      Datum 16 december 2009
    
    
    (…)
    
    I Taakopdracht
    
    Partijen
    
    Ondergetekenden, 
    
    Stork Fokker AESP B.V., statutair gevestigd te Papendrecht, kantoorhoudende aan de Industrieweg 4, 3351 LB, hierna aan te duiden als ‘Opdrachtgever’,
    
    en
    
    drs. [Eiser] RC, gevestigd te Lelystad, aan [adres] LELYSTAD, hierna aan te duiden als: ‘de Opdrachtnemer’. 
    
    Verklaren hierbij een overeenkomst aan te gaan onder de volgende voorwaarden:
    
    Werkzaamheden
    
    Partijen komen overeen dat de Opdrachtnemer de hierna omschreven interim werkzaamheden zal uitvoeren in de onderneming van Stork Fokker AESP (…).  
    
    
      2.4.	[Eiser] heeft in opdracht van Fokker interim-werkzaamheden verricht als Finance Director NH90 in het NH90-programma. Dit is een programma waarbij Fokker in een consortium van buitenlandse ondernemingen aan de ontwikkeling van een hoogwaardig,  militair missie-systeem werkt. [Eiser] en Fokker zijn voor de eerste zes maanden een uurtarief overeengekomen van € 115,00. Na zes maanden is de overeenkomst tussen [Eiser] en Fokker verlengd en is een uurtarief van € 130,00 overeengekomen. 
      2.5.	Op 20 januari 2011 schreef Erik Biekart, secretaris van de Vereniging van Register Controllers (VRC), in een e-mailbericht aan [Eiser]:
      Beste Frank,
    
    
    Door middel van deze email bevestiging dat jij in ons telefoongesprek dinsdag middag, 18 januari 2011, hebt aangegeven het voeren van het RC dienstmerk, in welke vorm dan ook, met onmiddellijke ingang te staken. 
    
    
      Met vriendelijke groet,
      Erik Biekart, secretaris VRC
    
    
    2.6.	De overeenkomst tussen [Eiser] en Fokker is vier maal verlengd. Per 21 februari 2011 is de overeenkomst geëindigd. 
    
    
      2.7.	Op 1 maart 2011 heeft [Eiser] een factuur aan Fokker gestuurd. Daarin staat vermeld:
      			FACTUUR
    
    
    
      Factuurnummer	Factuurdatum	Uw referentie
      00099	1 maart 2011	
    
    
    
    Omschrijving	Aantal	Tarief	Bedrag EUR
    
    
      	Financieel/organisatorische
      	Dienstverlening ad interim ten behoeve van
      het NH90-programma dec 2010- feb 2011	    250,00 uur à 	€ 130,00	  € 32.500,00
    
    				    
    				   7.552 kilometer à 	€ 0,35	  €   2.643,20
    
    Subtotaal 							  € 35.143,20
    
    					BTW 19,00% over € 35.143,20	  €   6.677,21
    
    					TOTAAL			  € 41.820,41
    
    
      	drs. [Eiser] RC		Betaling binnen 8 dagen op rekeningnummer
      	(…)				(…)
    
    
    2.8.	Op 19 november 2012 stond [Eiser] bij de Kamer van Koophandel ingeschreven onder de handelsnaam ‘drs [Eiser] RC’. 
    
    2.9.	Atos Interim Management heeft in samenwerking met Nyenrode Business Universiteit onderzoek gedaan naar de vraag hoe de vraagverwachting van en naar interim-managers zich in de Nederlandse markt ontwikkelt. In het onderzoeksrapport ‘Externen management, feiten en ficties’ (hierna: het onderzoeksrapport van Atos en Nyenrode), (productie 11 bij dagvaarding) staat beschreven:
    
    
    
      Tarief en tariefsontwikkeling
      De hoogte van het tarief is afhankelijk van vraag en aanbod, de sector waarin gewerkt wordt, de zwaarte van de functie en de functionele vaardigheid van de interim manager. 
    
    
    (…).
    
    
      Gemiddeld uurtarief huidige / meest recente opdracht
      	Gemiddelde
      Financiële dienstverlening	116,20
      Industrie / diensten / retail	121,10
      Overheid	117,00
      Utilities, telecom & openbaar vervoer	115,70
      Zorg	116,20
      Eindtotaal	118,10
    
    
    Het overall gemiddelde uurtarief bedraagt € 118,10. 
    	
    
      2.10.	Op een uitdraai van de website European Management Services (productie 3 bij dagvaarding) staat vermeld: 
      Ter indicatie enkele voorbeelden:
    
    
    
      Algemeen directeur 		€ 145,- euro p/uur
      Commercieel directeur	€ 118,- euro p/uur
      Financieel directeur		€ 118,- euro p/uur
      Verandermanager		€ 115,- euro p/uur
      Hoofd inkoop		€ 110,- euro p/uur
      Projectmanager		€ 105,- euro p/uur
      Inkoper			€   97,- euro p/uur
      Controller		€   95,- euro p/uur
      Top verkoper		€   90,- euro p/uur
      Juridisch medewerker 	€   90,- euro p/uur
    
    
    * alle tarieven zijn exclusief BTW
    
    
    3.	Het geschil
    
    in conventie
    
    3.1.	[Eiser] vordert dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, Fokker veroordeelt, tegen behoorlijk bewijs van kwijting, aan [Eiser] te betalen een bedrag van € 41.820,41, vermeerderd met de wettelijke handelsrente per 1 maart 2011 tot aan de dag der algehele voldoening, alsmede te betalen een bedrag aan buitengerechtelijke incassokosten ter hoogte van € 1.500,00 en de proceskosten. 
    
    3.2.	[Eiser] legt aan deze vordering nakoming ten grondslag. Hiertoe stelt hij dat hij voor Fokker heeft gewerkt. De factuur van 1 maart 2011 ten bedrage van € 41.820,41 (zie 2.7.) ziet op deze werkzaamheden. Fokker heeft deze factuur ondanks herhaalde sommaties en ingebrekestelling niet voldaan. 
    
    
      3.3.	Fokker concludeert tot afwijzing van de vordering, met veroordeling van [Eiser], voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, in de kosten van de procedure, onder de bepaling dat de proceskosten voldaan dienen te worden binnen veertien dagen na dagtekening van het te wijzen vonnis, vermeerderd met de wettelijke rente, alsmede met de nakosten. 
      3.4.	Fokker voert daartoe aan dat zij de overeenkomst heeft vernietigd dan wel dat deze vernietigd dient te worden op grond van bedrog, misbruik van omstandigheden dan wel dwaling, omdat [Eiser] (opzettelijk) de onjuiste mededeling heeft gedaan dat hij de titel Register Controller mocht dragen. Fokker stelt dat zij [Eiser] op basis van de door hem verstrekte gegevens in een vertrouwelijke en zeer verantwoordelijke functie heeft aangesteld en dat zij, indien [Eiser] de waarheid zou hebben gesproken, niet met [Eiser] in zee zou zijn gegaan. Fokker stelt voorts dat [Eiser] de prestaties reeds heeft verricht en dat deze prestaties naar hun aard onmogelijk ongedaan kunnen worden gemaakt, zodat ingevolge artikel 6:210 lid 2 BW een vergoeding van de waarde van de prestatie daarvoor in de plaats dient te treden, voor zover zulks redelijk is. Fokker acht - indachtig het verschil tussen de voor de functie vereiste en de bij [Eiser] aanwezige werkervaring en opleiding - een uurtarief van € 100,00 redelijk. Uitgaande van dit uurtarief stelt Fokker dat zij [Eiser] over de periode 16 december 2009 tot en met 21 februari 2011 € 49.698,90 teveel heeft betaald, zodat [Eiser] dit bedrag aan haar dient terug te betalen. Het uurtarief van 
      € 100,00 dient volgens Fokker tevens te worden toegepast op de (nog niet betaalde) factuur van 1 maart 2011. Het factuurbedrag van deze factuur dient te worden teruggebracht naar een bedrag van € 32.895,41 (250 uur x € 100,00 + € 2.643,20 = € 27.643,20 + 19% BTW). Dit bedrag dient volgens Fokker verrekend te worden met het onverschuldigd betaalde bedrag van € 49.698,90.  
    
    
    in reconventie
    
    
      3.5.	Fokker vordert dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad: 
      I. 	primair: voor recht verklaart dat zij de overeenkomst met [Eiser] buitengerechtelijk heeft vernietigd; 
      subsidiair: de overeenkomst in rechte vernietigt;
      II.	  [Eiser] veroordeelt aan Fokker te betalen: 
      -	een bedrag van € 49.698,90, vermeerderd met de wettelijke rente;
      -	de proceskosten, onder bepaling dat deze voldaan dienen te worden binnen veertien dagen na dagtekening van het te wijzen vonnis en voor het geval voldoening binnen deze termijn niet plaatsvindt, vermeerderd met de wettelijke rente;
      -	de nakosten. 
    
    
    3.6.	Fokker heeft aan haar vordering ten grondslag gelegd dat zij het gevorderde bedrag onverschuldigd heeft betaald. Zij stelt hiertoe dat zij de overeenkomst met [Eiser] heeft vernietigd, dan wel dat deze vernietigd dient te worden op grond van bedrog, misbruik van omstandigheden dan wel dwaling. Zoals onder 3.4. weergegeven, stelt Fokker dat zij over de periode 16 december 2009 tot en met 21 februari 2011 een bedrag van € 49.698,90 teveel heeft betaald, zodat [Eiser] dit bedrag aan haar dient terug te betalen. 
    
    3.7.	[Eiser] concludeert tot afwijzing van de vordering en stelt zich primair op het standpunt dat de overeenkomst al geëindigd was toen de vernietigbaarheid werd ingeroepen en dat vernietiging daarmee blijvend onmogelijk is geworden. [Eiser] stelt voorts dat hij geen kennisgeving heeft ontvangen die hij had moeten opvatten als een buitengerechtelijke vernietiging van de overeenkomst. Subsidiair stelt [Eiser] zich op het standpunt dat voor vernietiging van de overeenkomst geen grond aanwezig is. 
    
    
    
      4.	De beoordeling
      in conventie 
      4.1.	Tussen partijen is niet in geschil dat [Eiser] geen gediplomeerd Register Controller is en dat [Eiser] desondanks de titel van Register Controller (hierna: RC-titel) heeft gebruikt. Fokker mocht er dan ook gerechtvaardigd op vertrouwen dat [Eiser] beschikte over een RC-titel. Het stelselmatig door [Eiser] voeren van de titel in het curriculum vitae, de overeenkomst en correspondentie met Fokker benadrukt dit. Fokker verkeerde als gevolg van de door [Eiser] verstrekte informatie ten onrechte in de veronderstelling dat zij de opdracht verstrekte aan een gediplomeerd Register Controller. Daar [Eiser] door Fokker zou worden ingezet als Finance Director, mocht hij niet aannemen dat de overeenkomst ook zonder deze informatie zou worden gesloten. De overeenkomst is dan ook gesloten onder invloed van dwaling. 
    
    
    4.2.	[Eiser] voert aan dat de overeenkomst niet kan worden vernietigd, omdat de overeenkomst reeds was geëindigd. Nu de wet noch de overeenkomst aanknopingspunten bieden voor deze stelling, zal dit verweer worden verworpen. 
    
    4.3.	Fokker heeft haar stelling dat zij de overeenkomst buitengerechtelijk heeft  vernietigd tegenover de betwisting door De Jong onvoldoende onderbouwd. De algemene verwijzing naar de door partijen overgelegde e-mailcorrespondentie - uit welke correspondentie niet valt te herleiden dat er sprake is van een buitengerechtelijke vernietiging - is daarvoor onvoldoende. Het beroep van Fokker op de buitengerechtelijke vernietiging treft dan ook geen doel. De overeenkomst zal in rechte op grond van dwaling worden vernietigd. 
    
    4.4.	Partijen zijn het er over eens dat, in geval van vernietiging van de overeenkomst, [Eiser] prestaties heeft verricht die naar hun aard onmogelijk ongedaan kunnen worden gemaakt en dat [Eiser] voor de reeds verrichte prestaties een vergoeding dient te krijgen. [Eiser] ontving gedurende de eerste zes maanden een uurtarief van € 115,00 en later een uurtarief van € 130,00. Partijen twisten over de vraag wat een redelijke vergoeding van de waarde van de prestatie is. 
    
    4.5.	[Eiser] stelt dat een uurtarief van € 130,00 redelijk is, omdat hij als CFO (Chief Financial Officer) een uurtarief van € 160,00 verdiende. Uit het onderzoeksrapport van Atos en Nyenrode (zie 2.9.) blijkt dat het uurtarief niet afhankelijk is van opleidingen of opleidingsniveau, maar van de zwaarte van de functie en de functionele vaardigheid van de persoon. Fokker kijkt bij de vaststelling van een redelijk uurtarief naar de functie van Controller, terwijl [Eiser] werkzaam was als Finance Director. Daarnaast blijkt uit het onderzoeksrapport van Atos en Nyenrode dat het gemiddelde uurtarief voor een interim manager € 118,00 bedraagt, zodat het met [Eiser] overeengekomen uurtarief als redelijk is te kwalificeren. Het tarief van [Eiser] ligt hoger, maar zijn functie was dan ook zwaarder dan de gemiddelde functie, aldus nog steeds [Eiser].  
    
    4.6.	Volgens Fokker is een uurtarief van € 100,00 euro redelijk en is dit uurtarief gebaseerd op werkervaring, de werkzaamheden die worden verricht, de opleiding en het al dan niet hebben van een titel. Voor vaststelling van een redelijk uurtarief baseert Fokker zich voorts op haar ervaring, referenties in haar netwerk en interne richtlijnen. Fokker verwijst naar de uitdraai van de website European Management Services (zie 2.10.) waarin het gemiddeld uurtarief van een controller op € 95,00 wordt gesteld. 
    
    4.7.	Op grond van de stellingen van partijen, het onderzoeksrapport van Atos en Nyenrode (zie 2.9.), de uitdraai van de website European Management Services (zie 2.10.) en het gegeven dat partijen zijn overeengekomen dat [Eiser] gedurende de eerste zes maanden een lager tarief zou ontvangen dan in de periode daarna, stelt de rechtbank het redelijk uurtarief voor de eerste zes maanden vast op € 100,00 en voor de periode daarna op € 115,00. 
    
    4.8.	Toepassing van het redelijke uurtarief van € 115,00 op de in onderhavige procedure gevorderde factuur met nummer 00099 (zie 2.7.) brengt met zich dat een bedrag van € 37.357,91 (€ 35.143,20 - € 3.750,00 (250 uur x € 15,00) = € 31.393,20 + 19 %) een redelijke vergoeding is voor de werkzaamheden die ten grondslag liggen aan voornoemde factuur. Dit bedrag kan in beginsel worden toegewezen. 
    
    
      4.9.	Over de periode 16 december 2009 tot en met 21 februari 2011 heeft Fokker  
      € 319.101,30 aan [Eiser] betaald. Deze betalingen zien op de facturen met nummers 00085 tot en met 00098 (productie 6 bij conclusie van antwoord in conventie tevens eis in reconventie), waarbij door [Eiser] 2.026,5 uren in rekening zijn gebracht. Gelet op voornoemde redelijke uurtarieven heeft Fokker dan ook € 36.173,03 (2.026,5 x € 15,00 = 
      € 30.397,50 + 19 % BTW) teveel aan [Eiser] betaald. 
    
    
    
      4.10.	Gelet op voorgaande dient Fokker - na verrekening - een bedrag van € 1.184,88 
      (€ 37.357,91  - € 36.173,03) aan [Eiser] te betalen.  
    
    
    4.11.	De gevorderde wettelijke handelsrente zal ingevolge artikel 6:119a lid 2 sub a BW worden toegewezen vanaf 1 april 2011.
    
    4.12.	De vordering tot vergoeding van buitengerechtelijke kosten zal worden afgewezen. [Eiser] heeft niet voldoende onderbouwd gesteld dat hij deze kosten daadwerkelijk heeft gemaakt en dat die kosten betrekking hebben op verrichtingen die meer omvatten dan een enkele aanmaning, het enkel doen van een schikkingsvoorstel, het inwinnen van eenvoudige inlichtingen of het op gebruikelijke wijze samenstellen van het dossier. 
    
    
      4.13.	[Eiser] zal als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van Fokker worden begroot op:
      - griffierecht	€	1.789,00
      - salaris advocaat		1.788,00 (2,0 punt × tarief € 894,00)
      Totaal	€ 	3.577,00
    
    
    in reconventie
    
    4.14.	Uit hetgeen in conventie onder rechtsoverweging 4.3. is overwogen volgt dat de door Fokker (onder I primair) gevorderde verklaring voor recht dat zij de overeenkomst buitengerechtelijk heeft vernietigd zal worden afgewezen en dat de (onder I subsidiair) gevorderde vernietiging van de overeenkomst in rechte zal worden toegewezen. 
    
    4.15.	Nu het door Fokker onverschuldigd betaalde bedrag in conventie reeds is verrekend met het door [Eiser] gevorderde bedrag, zal de door Fokker (onder II) gevorderde betaling van € 49.698,90 worden afgewezen. 
    
    4.16.	Nu partijen in reconventie beide deels in het ongelijk zullen worden gesteld, zullen de proceskosten worden gecompenseerd. 
    
    
    
      5.	De beslissing
      De rechtbank
    
    
    in conventie 
    
    5.1.	veroordeelt Fokker om aan [Eiser] te betalen een bedrag van € 1.184,88 (duizend en honderdenvierentachtig euro en achtentachtig eurocent), vermeerderd met de wettelijke handelsrente over het toegewezen bedrag met ingang van 1 april 2011 tot de dag van volledige betaling,
    
    5.2.	veroordeelt [Eiser] in de proceskosten, aan de zijde van Fokker tot op heden begroot op € 3.577,00,
    
    5.3.	verklaart dit vonnis in conventie tot zover uitvoerbaar bij voorraad,
    
    5.4.	wijst het meer of anders gevorderde af, 
    	
    in reconventie
    
    5.5.	wijst de (onder I primair) gevorderde verklaring voor recht af,
    
    5.6.	vernietigt de interim-overeenkomst van 16 december 2009, 
    
    5.7.	wijst het meer of anders gevorderde af, 
    
    5.8.	compenseert de proceskosten tussen partijen.  
    
    
    
    Dit vonnis is gewezen door mr. C.M.A.T. van der Geest en in het openbaar uitgesproken op 6 maart 2013.