ECLI:NL:HR:2020:837, Hoge Raad, 12-05-2020, 19/00902
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2020-05-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Beleggingsfraude in concernverband. Gewoontewitwassen (art. 420ter Sr). 1. Is HR, gelet op beperking van cassatieberoep door verdachte t.a.v. ’s hofs beslissing over vorderingen van benadeelde partijen, bevoegd te oordelen over middel van b.p.? 2. Bewijsklacht gewoontewitwassen en middel b.p. over niet-ontvankelijkverklaring vordering.
        Ad 1. HR in voorafgaande beschouwingen: O.g.v. art. 429 Sv kan door verdachte onderscheidenlijk OM cassatieberoep tegen een gedeelte van een in h.b. gewezen uitspraak worden ingesteld. HR herhaalt relevante overwegingen uit ECLI:NL:HR:2013:CA1610 m.b.t. welke beperkingen van cassatieberoep kunnen worden aanvaard en ECLI:NL:HR:2003:AF4207 en ECLI:NL:HR:2012:BX:0146 m.b.t. cassatieberoep van b.p. Het is in beginsel toelaatbaar dat verdachte of OM cassatieberoep in die zin beperkt - d.m.v. daarop bij akte aangebrachte beperking of gedeeltelijke intrekking van cassatieberoep - dat het zich niet richt tegen ‘s hofs beslissing over vordering van b.p. Zo’n beperking van cassatieberoep door verdachte of OM doet echter niet af aan bevoegdheid van b.p. om o.g.v. art. 437.3 Sv schriftuur inzake rechtspunt over haar vordering te doen indienen en bevoegdheid van HR om die schriftuur te beoordelen. De tekst van art. 437.3 Sv houdt immers niet in dat bevoegdheid van b.p. om schriftuur te doen indienen afhankelijk is van omvang van door verdachte of OM ingesteld cassatieberoep. HR is uitsluitend dan niet bevoegd tot beoordeling van namens de b.p. ingediende schriftuur wanneer noch verdachte noch OM cassatieberoep heeft ingesteld, of wanneer verdachte onderscheidenlijk OM in ingesteld cassatieberoep niet kan worden ontvangen. Een andere uitleg zou ook tot gevolg hebben dat door verdachte of OM aangebrachte beperking van cassatieberoep tot gevolg kan hebben dat afbreuk wordt gedaan aan bevoegdheid van b.p. om oordeel van HR te verkrijgen over rechtspunt dat haar vordering betreft. Dit betekent dat in het geval dat (i) verdachte onderscheidenlijk OM ontvankelijk is in ingesteld cassatieberoep en (ii) b.p. schriftuur heeft doen indienen inzake rechtspunt over haar vordering, HR bevoegd is tot beoordeling van die namens b.p. ingediende schriftuur, ook indien verdachte of OM cassatieberoep in die zin heeft beperkt dat het zich niet richt tegen ’s hofs beslissing over vordering van b.p. Het voorgaande geldt dus ook wanneer i.g.v. samengestelde tll. cassatieberoep door verdachte of OM is beperkt tot beslissingen over (cumulatieve, alternatieve en/of primaire) onderdelen van tll. waarin zelfstandig strafrechtelijk verwijt is omschreven, waardoor cassatieberoep van verdachte geen betrekking heeft op beslissing t.z.v. vordering van b.p. namens wie schriftuur is ingediend. Ook in die gevallen is HR bevoegd tot beoordeling van die namens b.p. ingediende schriftuur. 
        Ad 2. HR: art. 81.1 RO. 
        CAG: anders t.a.v. bevoegdheid HR om te oordelen over middel van b.p. Samenhang met 18/03142, 18/03162 en 18/05239.

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
    
    
    
      STRAFKAMER
    
    
    
    
    
      
        Nummer	19/00902
      
        Datum		12 mei 2020
    
    
    
    
      ARREST
    
    
    
    
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, van 30 januari 2019, nummer 21/006076-14, in de strafzaak 
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        [verdachte], 
      geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1971,
      hierna: de verdachte.
    
    
  
  
    
      1Procesverloop in cassatie
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens de verdachte heeft R. van Leusden, advocaat te Amsterdam, bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
      Namens de benadeelde partij [benadeelde] heeft J. Kuijper, advocaat te Amsterdam, bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
      De advocaat-generaal E.J. Hofstee heeft geconcludeerd tot verwerping van het beroep.
    
  
  
    
      2Aan de beoordeling van het cassatieberoep voorafgaande beschouwing
    
      2.1.1
      De verdachte is in hoger beroep veroordeeld ter zake van het plegen van witwassen een gewoonte maken. Het hof heeft de benadeelde partijen [getuige 6], [benadeelde], [getuige 3], [getuige 4], [Q], [G], [E], [A] en [F] niet-ontvankelijk verklaard in hun vorderingen tot schadevergoeding.
    
    
      2.1.2
      Volgens de daarvan opgemaakte akte is het cassatieberoep van de verdachte niet gericht tegen – onder meer – “de door het hof gegeven beslissing (...) de benadeelde partijen (...) in de vorderingen tot schadevergoeding niet-ontvankelijk te verklaren”.
    
    
      2.2
      In de conclusie van de advocaat-generaal wordt de vraag aan de orde gesteld of gelet op de onder 2.1.2 genoemde beperking van het cassatieberoep de Hoge Raad bevoegd is te oordelen over het cassatiemiddel van de benadeelde partij. De Hoge Raad merkt naar aanleiding daarvan het volgende op.
      
        2.3.1
        
          Artikel 429 van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) luidt:
          “Het beroep in cassatie kan ook tegen een gedeelte van het vonnis of arrest worden ingesteld.”
        
      
      
        2.3.2
        
          Op grond van artikel 429 Sv kan door de verdachte onderscheidenlijk het openbaar ministerie cassatieberoep tegen een gedeelte van een in hoger beroep gewezen uitspraak worden ingesteld. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 31 mei 2013, ECLI:NL:HR:2013:CA1610 uiteengezet welke beperkingen van het cassatieberoep kunnen worden aanvaard. Dit arrest houdt onder meer in:
          “2.4. Een redelijke, aan de behoeften van de praktijk beantwoordende uitleg van art. 429 Sv brengt (...) mede dat
          (i) in geval van een samengestelde tenlastelegging het cassatieberoep kan worden beperkt tot de beslissingen over (cumulatieve, alternatieve en/of primaire) onderdelen van de tenlastelegging waarin een zelfstandig strafrechtelijk verwijt is omschreven, en
          (ii) het cassatieberoep kan worden beperkt tot een der in de art. 348-350 Sv genoemde beslissingen, mits de ingevolge die bepalingen daarop voortbouwende of daarmee onlosmakelijk verbonden beslissingen niet zijn uitgezonderd. Als voorbeeld kan worden genoemd dat bij een veroordeling tot een samenstel van straffen het cassatieberoep niet kan worden beperkt tot de bewezenverklaring of tot een gedeelte van de opgelegde straffen.”
        
        
      
      
        2.4.1
        
          Artikel 437 lid 3, eerste volzin, Sv luidt:
          “De benadeelde partij is bevoegd binnen een maand nadat de in het tweede lid van artikel 435 bedoelde kennisgeving is verzonden, harerzijds bij de Hoge Raad door een advocaat een schriftuur te doen indienen, houdende haar middelen over een rechtspunt hetwelk uitsluitend haar vordering betreft.”
        
      
      
        2.4.2
        
          De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 25 maart 2003, ECLI:NL:HR:2003:AF4207 het volgende overwogen over het cassatieberoep van de benadeelde partij:
          “4.1 Art. 421, vierde lid, Sv voorziet in het instellen van hoger beroep door een benadeelde partij tegen de afwijzing van haar vordering door de rechter in eerste aanleg indien noch de verdachte noch het openbaar ministerie appèl heeft ingesteld. De wet bevat geen regeling ten aanzien van het instellen van beroep in cassatie door een benadeelde partij indien haar vordering door de appèlrechter in het strafgeding niet-ontvankelijk is verklaard dan wel is afgewezen en noch de verdachte noch het openbaar ministerie cassatieberoep heeft ingesteld (...). Evenmin bevat de wet zo een regeling voor het geval de verdachte onderscheidenlijk het openbaar ministerie in het ingestelde cassatieberoep niet kan worden ontvangen. Daaruit moet worden afgeleid dat de wetgever van een dergelijke voorziening niet heeft willen weten. 
          Dat brengt mee dat de Hoge Raad in de genoemde gevallen niet bevoegd is tot de beoordeling van een op de voet van art. 437, derde lid, Sv ingediende schriftuur van een benadeelde partij.”
          De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 11 september 2012, ECLI:NL:HR:2012:BX0146 overwogen dat geen grond bestaat anders te oordelen in het geval dat de niet-ontvankelijkheid van het cassatieberoep steunt op toepassing van artikel 80a van de Wet op de rechterlijke organisatie.
        
      
    
    
      2.5
      
        In het licht van de onder 2.3.2 vermelde rechtspraak is het in beginsel toelaatbaar dat de verdachte of het openbaar ministerie het cassatieberoep in die zin beperkt – door middel van een daarop bij akte aangebrachte beperking of een gedeeltelijke intrekking van het cassatieberoep – dat het zich niet richt tegen de beslissing van het hof over de vordering van de benadeelde partij. Zo’n beperking van het cassatieberoep door de verdachte of het openbaar ministerie doet echter niet af aan de bevoegdheid van de benadeelde partij om op grond van artikel 437 lid 3 Sv een schriftuur inzake een rechtspunt over haar vordering te doen indienen en de bevoegdheid van de Hoge Raad om die schriftuur te beoordelen. De tekst van artikel 437 lid 3 Sv houdt immers niet in dat de bevoegdheid van de benadeelde partij om een schriftuur te doen indienen afhankelijk is van de omvang van het door de verdachte of het openbaar ministerie ingestelde cassatieberoep. Verder volgt uit de onder 2.4.2 vermelde rechtspraak dat de Hoge Raad uitsluitend dan niet bevoegd is tot de beoordeling van een namens de benadeelde partij ingediende schriftuur wanneer noch de verdachte noch het openbaar ministerie cassatieberoep heeft ingesteld, of wanneer de verdachte onderscheidenlijk het openbaar ministerie in het ingestelde cassatieberoep niet kan worden ontvangen. Een andere uitleg zou ook tot gevolg hebben dat een door de verdachte of het openbaar ministerie aangebrachte beperking van het cassatieberoep tot gevolg kan hebben dat afbreuk wordt gedaan aan de bevoegdheid van de benadeelde partij om een oordeel van de Hoge Raad te verkrijgen over een rechtspunt dat haar vordering betreft.
        Dit betekent dat in het geval dat (i) de verdachte onderscheidenlijk het openbaar ministerie ontvankelijk is in het ingestelde cassatieberoep en (ii) de benadeelde partij een schriftuur heeft doen indienen inzake een rechtspunt over haar vordering, de Hoge Raad bevoegd is tot de beoordeling van die namens de benadeelde partij ingediende schriftuur, ook indien de verdachte of het openbaar ministerie het cassatieberoep in die zin heeft beperkt dat het zich – bijvoorbeeld – niet richt tegen de beslissing van het hof over de vordering van de benadeelde partij.
        Het voorgaande geldt dus ook wanneer in geval van een samengestelde tenlastelegging het cassatieberoep door de verdachte of het openbaar ministerie is beperkt tot de beslissingen over (cumulatieve, alternatieve en/of primaire) onderdelen van de tenlastelegging waarin een zelfstandig strafrechtelijk verwijt is omschreven, waardoor het cassatieberoep van de verdachte geen betrekking heeft op de beslissing ter zake van de vordering van de benadeelde partij namens wie een schriftuur is ingediend. Ook in die gevallen is de Hoge Raad bevoegd tot de beoordeling van die namens de benadeelde partij ingediende schriftuur.
      
    
    
      2.6
      
        Nu de verdachte ontvankelijk is in het door hem ingestelde cassatieberoep en namens de benadeelde partij [benadeelde] bij schriftuur een cassatiemiddel is voorgesteld, is de Hoge Raad bevoegd de namens deze benadeelde partij ingediende cassatieschriftuur te beoordelen. De onder 2.1.2 genoemde door de verdachte aangebrachte beperking van het cassatieberoep doet daaraan niet af. 
        
          3.	Beoordeling van het cassatiemiddel dat namens de verdachte is voorgesteld en het cassatiemiddel dat namens de benadeelde partij [benadeelde] is voorgesteld
        
        De Hoge Raad heeft de klachten over de uitspraak van het hof beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van die uitspraak. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie). 
      
    
  
  
    
      4Beslissing
    De Hoge Raad verwerpt het beroep.
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president W.A.M. van Schendel als voorzitter, en de raadsheren V. van den Brink, E.S.G.N.A.I. van de Griend, A.L.J. van Strien en M.J. Borgers, in bijzijn van de waarnemend griffier S.P. Bakker, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 12 mei 2020.