ECLI:NL:RBMNE:2023:5801, Rechtbank Midden-Nederland, 09-11-2023, C/16/560518 / FO RK 23-943
Rechtbank Midden-Nederland — Uitspraak 
Datum: 2023-11-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Personen- en familierecht

Samenvatting: Non-binair. Wijziging van het geslacht in de geboorteakte naar X en wijziging van de voornaam.

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
    Familierecht
    
    
      locatie Utrecht
    
    
    
      zaaknummer: C/16/560518 / FO RK 23-943 
    
    
    
      wijziging voornaam, wijziging geboorteakte
    
    
    
      
        Beschikking van 9 november 2023
      
    
    
    
      in de zaak van:
    
    
    
      
        
          [verzoeker]
        ,
      wonende in [plaats] ,
      hierna te noemen: [verzoeker] ,
      advocaat mr. C. Simmelink,
    
    
    
      met als belanghebbende
    
    
    
      
        DE AMBTENAAR VAN DE BURGERLIJKE STAND,
      van de gemeente Roermond, 
      hierna te noemen: de ABS.
    
    
    
  
  
    
      1De procedure
    
    
      1.1.
      Het verzoekschrift (met bijlagen) is ingediend op 26 juli 2023.
      
    
    
      1.2.
      Het verzoek is besproken tijdens de mondelinge behandeling (zitting) van 12 oktober 2023. Daarbij waren aanwezig: 
      
        
          
            [verzoeker] en diens advocaat,
        
        
          de heer [persoon] , ambtenaar van de burgerlijke stand, namens de gemeente Roermond.
        
      
      
      
    
  
  
    
      2Waar de procedure over gaat
    
    
      2.1.
      
        
          [verzoeker]
         is geboren op [geboortedag] 1994 in [geboorteplaats] . 
      
    
    
      2.2.
      Van de geboorte van [verzoeker] is op [geboortedag] 1994 door de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Roermond een geboorteakte opgemaakt met nummer [nummer] . 
      
    
    
      2.3.
      Op de geboorteakte staat als geslacht van [verzoeker] vermeld: mannelijk. 
      
    
    
      2.4.
      
        [verzoeker] heeft de Nederlandse nationaliteit.
      
      
      
    
    
      2.5.
      
        
          [verzoeker] verzoekt de rechtbank (samengevat):
        I. de geboorteakte van [verzoeker] te verbeteren, in die zin dat bij geslacht wordt vermeld ‘X’,
        II. de voornaam van [verzoeker] te wijzigen in ‘ [naam] ’.
      
      
    
    
      2.6.
      De ABS heeft zich gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank. De ABS vindt het wel passender om in de geboorteakte ‘het geslacht is niet kunnen worden vastgesteld’ op te nemen dan ‘geslacht: X’. 
      
      
    
  
  
    
      3De beoordeling
    
    
      
        Conclusie
      
    
    
      3.1.
      
        De rechtbank zal opdracht geven aan de ABS om de voornaam van [verzoeker] te wijzigen in ‘ [naam] ’. Daarnaast zal de rechtbank opdracht geven aan de ABS om de geboorteakte van [verzoeker] te verbeteren, in die zin dat bij geslacht wordt vermeld ‘X’. 
        De rechtbank zal hierna uitleggen waarom zij deze beslissing neemt. 
      
      
      
        
          Voornaamswijziging
        
      
    
    
      3.2.
      De rechtbank zal opdracht geven aan de ABS om de voornaam van [verzoeker] te wijzigen in ‘ [naam] ’. [verzoeker] heeft namelijk duidelijk gemaakt dat die een zwaarwegend belang heeft bij de voornaamswijziging. Daarnaast is de gevraagde voornaam niet ongepast en geen geslachtsnaam.
      
      
        
          Wijziging geslacht op de geboorteakte
        
      
    
    
      3.3.
      De rechtbank zal opdracht geven aan de ABS om de geboorteakte van [verzoeker] te verbeteren, in die zin dat bij geslacht wordt vermeld ‘X’. De rechtbank zal dit hierna toelichten. 
      
      
        
          Het juridisch kader 
        
      
    
    
      3.4.
      
        De rechtbank stelt vast dat er op dit moment geen wettelijke grondslag bestaat voor het verzoek om de vermelding van het geslacht op de geboorteakte te wijzigen en daarbij een non-binaire geslachtsidentiteit op te nemen in de geboorteakte in de vorm van een ‘X’. 
        Wel is er een wetsvoorstel aanhangig dat ziet op de wijziging van de vermelding van het vrouwelijke of mannelijke geslacht in de geboorteakte.
      
      
    
    
      3.5.
      De rechtbank overweegt dat het in beginsel aan de wetgever is om een voorziening te treffen die het mogelijk maakt om een non-binaire geslachtsidentiteit op te nemen in de geboorteakte. Hoewel er wel initiatief toe is genomen, is er op dit moment nog geen wetgevingsproces in gang gezet. Het is nog onduidelijk op welke termijn de inwerkingtreding van wetgeving over een neutrale geslachtsregistratie wel kan worden verwacht. De rechtbank overweegt dat zolang er geen wetgeving is, elke concrete zaak aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval moet worden beslist, zoals de Hoge Raad heeft geoordeeld in zijn uitspraak van 4 maart 2022.
      
    
    
      3.6.
      De rechtbank is van oordeel dat het ontbreken van een wettelijke regeling om de vermelding van het geslacht op de geboorteakte te wijzigen naar een non-binaire variant, betekent dat non-binaire personen niet de mogelijkheid hebben om zelf te beschikken over de registratie van hun geslacht. Dit is anders dan bij personen die de overtuiging hebben tot het andere geslacht te behoren. Voor hen geldt namelijk dat er wel een wettelijke regeling bestaat om het geslacht te wijzigen van man naar vrouw, of van vrouw naar man. Dit levert naar het oordeel van de rechtbank een onderscheid op naar geslacht, zoals bedoeld in artikel 26 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) en artikel 1 lid 2 van het Protocol nummer 12 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), dat niet objectief en redelijkerwijs kan worden gerechtvaardigd en om die reden ongeoorloofd is.
      
    
    
      3.7.
      Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het verzoek op dezelfde manier moet worden benaderd als is omschreven in de artikelen 1:28 tot en met 1:28c BW voor mensen die de overtuiging hebben tot het andere geslacht te behoren. 
      
      
        
          Het verzoek van [verzoeker]
        
      
    
    
      3.8.
      De rechtbank vindt dat [verzoeker] voldoende heeft onderbouwd dat de vermelding van het mannelijke geslacht op de geboorteakte van [verzoeker] (en daarmee ook diens paspoort) niet in overeenstemming is met de innerlijke genderbeleving van [verzoeker] . [verzoeker] heeft verklaard dat die zich niet man of vrouw voelt en zich sinds 2013 identificeert als non-binair. [verzoeker] heeft deskundigenverklaringen overgelegd waaruit blijkt dat [verzoeker] is gediagnosticeerd met genderdysforie en in behandeling is geweest bij PsyTrans. Er is sprake van een doorleefde overtuiging noch tot het mannelijke, noch tot het vrouwelijke geslacht te behoren. Deze overtuiging bestaat al geruime tijd en wordt door [verzoeker] uitgedragen in contacten met derden. Ook heeft [verzoeker] goed nagedacht over de impact van het verzoek om een neutrale geslachtsregistratie. Gelet hierop ziet de rechtbank het belang van [verzoeker] bij de verbetering van de geslachtsaanduiding in de geboorteakte. 
      
    
    
      3.9.
      De rechtbank zal daarom het verzoek toewijzen en de ABS gelasten om aan de geboorteakte van [verzoeker] een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht, in die zin dat het geslacht zal zijn ‘X’. De rechtbank ziet geen aanleiding om, zoals de ABS heeft voorgesteld, in de geboorteakte van [verzoeker] op te nemen dat het geslacht niet is kunnen worden vastgesteld. De reden hiervoor is dat sinds medio 2022 alle rechtbanken en hoven kiezen voor de opname van een ‘X’, hetgeen de rechtszekerheid ten goede komt. 
      
    
    
      3.10.
      In dit kader merkt de rechtbank nog op dat op de geboorteakte van [verzoeker] niet expliciet staat vermeld ‘geslacht: mannelijk’, maar dat daar staat ‘zoon van’. Dit kan betekenen dat de ABS een latere vermelding zal opmaken waarin wordt gesproken over ‘kind van’, maar het is aan de ABS om te bepalen op welke wijze de geboorteakte wordt aangepast. Dit verandert niets aan de uitkomst dat voortaan op officiële documenten van [verzoeker] zal staan: ‘geslacht: X’. 
      
      
        
          Gevolgen van de wijziging van het geslacht
        
      
    
    
      3.11.
      
        De wijziging van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte heeft gevolgen vanaf de dag waarop de ABS een latere vermelding van wijziging van het geslacht toevoegt aan de geboorteakte. 
        De wijziging van de vermelding van het geslacht heeft geen invloed op de bestaande familierechtelijke betrekkingen en de daaruit voortvloeiende rechten, bevoegdheden en verplichtingen.
      
      
      
        
          Uitvoerbaarheid bij voorraad
        
      
    
    
      3.12.
      Voor zover er is verzocht om de beslissing uitvoerbaar bij voorraad te verklaren, zal de rechtbank dit afwijzen. De ABS kan de geboorteakte namelijk pas aanpassen (door een latere vermelding bij de geboorteakte op te maken) wanneer de beslissing onherroepelijk is.
      
      
    
  
  
    
      4De beslissing
    
    
      De rechtbank:
    
    
      4.1.
      gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Roermond om aan de geboorteakte met nummer [nummer] van het jaar 1994 de latere vermelding toe te voegen van de wijziging van:
      
        
          de voornaam in: ‘ [naam] ’,
        
        
          het geslacht, in die zin dat het geslacht zal zijn: ‘X’;
        
      
      
    
    
      4.2.
      wijst het meer of anders verzochte af.
      
      
      Dit is de beslissing van de rechtbank, genomen door mr. A.G. van Doorn, (kinder)rechter, in samenwerking met mr. A. Verouden, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 9 november 2023.
      
      
      Tegen deze beschikking kan - voor zover er definitief is beslist - door tussenkomst van een advocaat hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof te Arnhem-Leeuwarden. De verzoekende partij en verschenen belanghebbenden dienen het hoger beroep binnen de termijn van drie maanden na de dag van de uitspraak in te stellen. Andere belanghebbenden dienen het beroep in te stellen binnen drie maanden na de betekening van deze beschikking of nadat deze hun op andere wijze bekend is geworden.
    
  
  
     Artikel 1:4 lid 4 jo. lid 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW)
  
  
    Wetsvoorstel nummer 35825
  
  
     Hoge Raad 4 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:336
  
  
    Zoals neergelegd in de artikelen 1:28 tot en met 1:28c BW
  
  
     Gerechtshof Amsterdam 23 mei 2023, ECLI:NL:GHAMS:2023:1266
  
  
     Artikel 1:28c BW