ECLI:NL:CRVB:1998:ZB7531, Centrale Raad van Beroep, 02-04-1998, 97/543 ABP, 97/552 ABP, 98/1512 ABP
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1998-04-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Verzoek schadevergoeding en buitengerechtelijke kosten, zuiver schadebesluit, aansluiting met
         civiele schadevergoedingsrecht, onrechtmatige overheidsdaad, onbevoegde rechter.

97/543 ABP, 97/552 ABP en 98/1512 ABP
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    
      het bestuur van de Stichting Pensioenfonds ABP als rechtsopvolger
      van het bestuur van het voormalige Algemeen burgerlijk
      pensioenfonds, appellant, tevens gedaagde (hierna te noemen:
      appellant),
    
    
    en
    
    
      A., wonende te B., gedaagde, tevens
      appellant (hierna te noemen: gedaagde).
    
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Partijen zijn op daartoe bij hun aanvullende beroepschriften
      aangevoerde gronden in hoger beroep gekomen van de tussen hen op
      23 december 1996, onder nummer 96/863 BELEI P01 G07, gewezen
      uitspraak van de Arrondissementsrechtbank te Assen. Bij die
      uitspraak is het besluit van appellant van 26 april 1996, onder
      gegrondverklaring van het daartegen namens gedaagde ingestelde
      beroep, vernietigd en bepaald dat appellant een nadere beslissing
      (bedoeld zal zijn: een nieuw besluit) dient te nemen met
      inachtneming van hetgeen in die uitspraak is overwogen; een en
      ander met bepalingen over griffierecht en proceskosten.
    
    
    Partijen hebben ieder een verweerschrift ingediend.
    
    
      Ter uitvoering van de aangevallen uitspraak heeft appellant op 28
      februari 1997 een nieuw besluit genomen met betrekking tot de aan
      gedaagde toekomende vergoeding terzake van wettelijke rente en
      buitengerechtelijke kosten.
    
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van 19 februari 1998, waar
      appellant zich heeft doen vertegenwoordigen door
      mr M.J.W.A. Beulen-Darmstadt, werkzaam bij de Stichting
      Pensioenfonds ABP, en waar voor gedaagde is opgetreden
      mr P.J.G.G. Sluyter, advocaat te Assen.
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Onder verwijzing naar de aangevallen uitspraak voor een
      uitgebreidere weergave van de in dit geding van belang zijnde
      feiten volstaat de Raad thans met vermelding van het volgende:
    
    
    
      Bij besluit van 6 februari 1995 is aan gedaagde medegedeeld dat
      de beslissing van 30 november 1992 werd herzien en dat voor de
      vaststelling van haar nabestaandenpensioen ingevolge de Algemene
      burgerlijke pensioenwet, zoals zij toen gold, de door wijlen haar
      echtgenoot doorgebrachte Indonesische diensttijd van 20 juni 1951
      tot 5 mei 1955, dubbeltellend, in aanmerking wordt genomen. Dit
      leidde ertoe dat gedaagdes nabestaandenpensioen ingaande
      februari 1995 op een hoger bedrag werd vastgesteld en dat haar in
      verband met de aan de herziening toekomende terugwerkende kracht
      tot 24 december 1964 in februari 1995 een nabetaling zou worden
      gedaan. Dat besluit is genomen ter uitvoering van de door
      Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage tussen partijen gewezen
      uitspraak van 1 december 1994, nummer 93/577 ABP. Daarin had die
      rechtbank beslist dat de beslissing van het bestuur van het
      voormalige Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Abpf) van 14 mei
      1993, waarbij was gehandhaafd de beslissing van 30 november 1992
      inhoudende dat de door gedaagdes echtgenoot na 20 juni 1951 in de
      Republiek Indonesië doorgebrachte tijd niet als dubbeltellende
      voor pensioen geldige diensttijd in aanmerking kon worden
      genomen, in rechte geen stand kon houden. De
      Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage had daartoe overwogen
      dat, gelet op het bepaalde in artikel IV, aanhef en onder b, van
      de Wet van 26 maart 1992, Stb. 199, houdende wijziging van de
      Algemene burgerlijke pensioenwet, bij de beslissing van
      14 mei 1993 (en de daaraan ten grondslag liggende beslissing van
      30 november 1992) een onjuiste maatstaf was aangelegd. Met
      betrekking tot de vraag of wijlen gedaagdes echtgenoot moest
      worden geacht gedurende de periode van 20 juni 1951 tot 5 mei
      1955 op uitdrukkelijk verzoek van de Nederlandse overheid in
      dienst van de Republiek Indonesië werkzaam te zijn geweest, heeft
      evenbedoelde rechtbank in haar uitspraak van 1 december 1994
      overwogen dat, waar de belangrijkste bewijsstukken buiten het
      bereik van gedaagde waren vernietigd, van gedaagde slechts in
      redelijkheid kon worden verlangd voldoende aannemelijk te maken
      dat van een uitdrukkelijk verzoek als hiervoor bedoeld sprake
      was. Uitgaande van de haar beschikbare gegevens was de rechtbank
      van oordeel dat voldoende aannemelijk was geworden dat in het
      geval van wijlen gedaagdes echtgenoot van meergenoemd verzoek
      sprake was.
    
    
    
      Namens gedaagde is op 6 juni 1995 verzocht om vergoeding van
      schade verband houdend met de nabetaling van het haar toekomende
      nabestaandenpensioen. Met name is verzocht om vergoeding van
      wettelijke rente terzake van de in
      februari 1995 gedane nabetaling over het tijdvak van 24 december
      1964 tot 1 februari 1995 en buitengerechtelijke kosten (inclusief
      BTW).
    
    
    
      Het verzoek van gedaagde om schadevergoeding is beoordeeld aan de
      hand van jurisprudentie van de Raad in ambtenarenzaken inzake
      zuivere schadebesluiten en bij besluit van 22 september 1995 is
      namens de directieraad van de Stichting pensioenfonds ABP aan
      gedaagde bericht dat haar over de periode van 1 januari 1993 tot
      1 februari 1995 een rentevergoeding werd toegekend tot een bedrag
      van f 17.011,45; vergoeding van de gevraagde buitengerechtelijke
      kosten is afgewezen.
    
    
    
      Naar aanleiding van gedaagdes bezwaren tegen het besluit van 22
      september 1995 is haar bij besluit van 26 april 1996 namens de
      directieraad van de Stichting pensioenfonds ABP medegedeeld dat
      haar bezwaar in zoverre gegrond werd bevonden dat de
      rentevergoeding nader werd vastgesteld op f 17.869,48; haar
      overige bezwaren, betrekking hebbend op de ingangsdatum van de
      rentevergoeding en de weigering om aan haar buitengerechtelijke
      kosten te vergoeden, zijn ongegrond verklaard.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Assen heeft het besluit van 26
      april 1996 bij de aangevallen uitspraak, onder gegrondverklaring
      van het daartegen ingesteld beroep, vernietigd en appellant
      opgedragen een nieuw besluit te nemen met inachtneming van
      hetgeen in die uitspraak was overwogen; een en ander met
      bepalingen over proceskosten en griffierecht. De rechtbank heeft
      die vernietiging primair doen steunen op de door gedaagde
      gestelde schending van de hoorplicht. Zij heeft voorts, onder
      verwijzing naar de uitspraak van de Raad van 28 juli 1994
      (JB 1994/221) als haar oordeel te kennen gegeven dat het besluit
      van 26 april 1996 diende te worden bezien als een appellabel
      besluit in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet
      bestuursrecht (Awb) bij de beoordeling waarvan aansluiting dient
      te worden gezocht bij het civiele schadevergoedingsrecht terzake
      van het plegen van een onrechtmatige (overheids)daad en niet,
      zoals appellant had gedaan, bij het ambtenaarrechtelijk
      schadevergoedingsrecht. In dat verband heeft zij gedaagdes grief
      onderschreven dat appellant ten onrechte 1 januari 1993 als
      ingangsdatum van de aan gedaagde toekomende wettelijke rente
      heeft gehanteerd. De rechtbank is gedaagde ook gevolgd in haar
      stelling dat de periode waarover wettelijke rente dient te worden
      betaald niet eindigt op
      1 februari 1992 maar op de dag der algehele voldoening. Ten
      aanzien van gedaagdes vordering terzake van zogenoemde
      buitengerechtelijke kosten heeft de rechtbank ten slotte,
      toetsend aan de door de Raad in zijn uitspraak van 24 januari
      1995 (JB 1995/47) aangelegde maatstaf, te kennen gegeven dat
      appellant op dat punt gehouden was tot vergoeding van schade,
      welke door de rechtbank ex aequo en bono is vastgesteld op f
      2.500,--.
    
    
    De Raad overweegt in de eerste plaats het volgende.
    
    
      Gezien de connexiteit die bestaat tussen het de schade gegeven
      hebbende besluit van 14 maart 1993, de toepassing van de Algemene
      burgerlijke pensioenwet betreffende, en het hier in de procedure
      bij de Arrondissementsrechtbank te Assen bestreden besluit van 26
      april 1996, is naar het oordeel van de Raad tot het kennisnemen
      van het beroep tegen laatstgenoemd besluit in relatieve zin
      bevoegd te achten de rechtbank die in deze zin bevoegd is geweest
      kennis te dragen van het besluit van 14 maart 1993. Dit was het
      Ambtenarengerecht te 's-Gravenhage en is - sedert 1 januari 1994
      - de Arrondissementsrechtbank aldaar. Dit betekent dat de
      aangevallen uitspraak onbevoegdelijk door de
      Arrondissementsrechtbank te Assen is gedaan. In de gegeven
      omstandigheden ziet de Raad echter aanleiding om met toepassing
      van artikel 28 van de Beroepswet die onbevoegdheid voor gedekt te
      verklaren en de uitspraak alsnog als bevoegdelijk gedaan aan te
      merken.
    
    
    Voorts overweegt de Raad als volgt.
    
    
      Appellant kan zich met de aangevallen uitspraak niet verenigen
      voor zover het besluit van 26 april 1996 is vernietigd wegens
      schending van de hoorplicht. Zijn hoger beroep richt zich tevens
      tegen het oordeel van de rechtbank dat voor de beoordeling van
      het besluit van 26 april 1996 aansluiting dient te worden gezocht
      bij het civielrechtelijke schadevergoedingsrecht en het daarmee
      samenhangende standpunt betreffende de ingangsdatum van de
      wettelijke rente. Met betrekking tot de overwegingen van de
      rechtbank over de omvang van de wettelijke rente heeft appellant
      te kennen gegeven - slechts - alsnog bereid te zijn tot
      vergoeding van wettelijke rente over de periode van 1 oktober
      1995 tot 11 juni 1996. Ten slotte heeft appellant betwist
      gehouden te zijn gedaagde f 2.500,-- te vergoeden terzake van
      zogenoemde buitengerechtelijke kosten.
    
    
    
      Het hoger beroep van gedaagde heeft slechts betrekking op het
      oordeel van de rechtbank met betrekking tot meerbedoelde
      buitengerechtelijke kosten.
    
    
    
      In aanmerking nemend dat, nu het door appellant ter uitvoering
      van de aangevallen uitspraak genomen besluit van 28 februari 1997
      niet geheel tegemoetkomt aan de bezwaren van gedaagde met
      betrekking tot de gevraagde vergoeding van de zogenoemde
      buitengerechtelijke kosten, het besluit van 27 februari 1997
      ingevolge het bepaalde in de artikelen 6:19 en 6:24 van de Awb in
      het onderhavige geding is betrokken, overweegt de Raad met
      betrekking tot hetgeen door partijen in hoger beroep is
      aangevoerd het volgende:
    
    
    
      De Raad is met de rechtbank van oordeel dat in het onderhavige
      geval moet worden geconstateerd dat gedaagde zich terecht heeft
      beklaagd niet te zijn gehoord. Aan die conclusie ziet de Raad
      niet afdoen dat namens gedaagde niet (adequaat) zou zijn
      gereageerd op appellants uitnodiging kenbaar te maken of zij
      gebruik wilde maken van de gelegenheid te worden gehoord.
      Evenbedoelde schending van artikel 7:2 van de Awb (gedaagde en de
      rechtbank spreken abusievelijk van schending van artikel 7:16 van
      de Awb) leidt ertoe dat het besluit van 26 april 1996 reeds om
      die reden niet in stand kan worden gelaten. Mede in aanmerking
      genomen dat uit gedaagdes nadere verklaringen dienaangaande
      blijkt dat gedaagde zich niet (langer) benadeeld acht als gevolg
      van het niet horen, ziet de Raad in het onderhavige geval
      voldoende grond voor een nadere inhoudelijke beoordeling van het
      besluit van 26 april 1996.
    
    
    
      Evenals de rechtbank verwijzend naar zijn uitspraak van 28 juli
      1994 (JB 1994/221), stelt de Raad vast dat, waar in het
      onderhavige geval sprake is van een besluit op een verzoek om
      schadevergoeding naar aanleiding van een eerder besluit waartegen
      bij de administratieve rechter beroep kon worden ingesteld, moet
      worden vastgesteld dat eerstbedoeld besluit een dermate nauwe
      samenhang vertoont met dat eerdere (appellabele) besluit dat dat
      schadebesluit reeds om die reden moet worden aangemerkt als een
      besluit in de zin van artikel 1:3 van de Awb. De bevoegdheid tot
      kennisneming van een geschil over zo'n besluit volgt de
      bevoegdheid tot kennisneming van het gestelde schadeveroorzakende
      besluit zelve. Bij de beoordeling van zo'n schadebesluit wordt -
      zoals ook het geval is bij toepassing van artikel 8:73 van de Awb
      - aansluiting gezocht bij de civiele jurisprudentie met
      betrekking tot schadevergoeding als gevolg van een onrechtmatige
      overheidsdaad.
    
    
    
      Tegen de achtergrond van het vorenstaande ziet de Raad appellants
      grief dat de rechtbank bij de beoordeling van het besluit van 26
      april 1996 een onjuiste maatstaf heeft aangelegd niet slagen.
      Anders dan appellant ziet de Raad niet dat de beoordeling van het
      onderhavige besluit - in afwijking van hogerbedoelde meer
      algemene vaststelling van de bevoegdheid om kennis te nemen van
      beroepen gericht tegen zuivere schadebesluiten en de volgens
      vaste rechtspraak daarbij aan te leggen toetsing - zou moeten
      plaatsvinden aan de hand van de norm die door de Raad, onder meer
      in zijn uitspraken van 16 juni 1994 (TAR 1994, 177) en 28 maart
      1996 (TAR 1996, 102) is geformuleerd met betrekking tot de
      beoordeling van zuivere schadebesluiten genomen ten aanzien van
      ambtenaren in de zin van de Ambtenarenwet 1929 (sedert 1 januari
      1994: de Ambtenarenwet). Dat de Raad, zoals ook blijkt uit door
      appellant naar voren gebrachte uitspraken, zich voorheen bevoegd
      heeft geacht kennis te nemen van beroepen tegen besluiten over
      schade gerelateerd aan pensioenbeslissingen genomen ten aanzien
      van (gewezen) ambtenaren als zodanig, hun nagelaten betrekkingen
      en rechtverkrijgenden in de zin van de Ambtenarenwet 1929 en deze
      heeft getoetst aan hogerbedoelde ambtenaarrechtelijke norm, maakt
      het vorenstaande niet anders, nu moet worden vastgesteld dat die
      rechtspraak tot stand is gekomen vóór de inwerkingtreding van de
      Awb en 's Raads uitspraak van 28 juli 1994.
    
    
    
      Op grond van het voorgaande moet worden geconcludeerd dat het
      hoger beroep van appellant voor zover dat is gericht tegen de
      door de rechtbank bij de beoordeling van het besluit van 26 april
      1996 aangelegde maatstaf en de daarmee gegeven datum met ingang
      waarvan de aan gedaagde toekomende wettelijke rente dient te
      worden berekend, niet kan slagen.
      Met betrekking tot de omvang van de aan gedaagde toekomende
      wettelijke rente verenigt de Raad zich met hetgeen de rechtbank
      dienaangaande onder verwijzing naar het bepaalde in artikel 6:119
      van het Burgerlijk Wetboek heeft overwogen. Dat de uitspraak van
      de Raad van 20 februari 1986 (RSV 1986/198) tot een andere
      conclusie zou dienen te leiden, vermag de Raad niet in te zien nu
      die uitspraak ziet op terugvordering van een uitkering ingevolge
      de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, zoals die wet
      toen luidde en niet op aanspraak op vergoeding van wettelijke
      rente, welke aanspraak volgens inmiddels vaste rechtspraak van de
      Raad op de voet van het Burgerlijk Wetboek wordt vastgesteld.
    
    
    
      Resteert bespreking van het oordeel van de rechtbank over de
      zogenoemde buitengerechtelijke kosten. Deze kosten hebben
      blijkens toelichting van gedaagde betrekking op door haar
      gemaakte advocaat- en portokosten.
    
    
    
      Voor zover het hierbij gaat om kosten die zijn gemaakt vóórdat
      het vernietigde besluit van 14 mei 1993 en het daaraan ten
      grondslag liggende, na meergenoemde uitspraak van 1 december 1994
      herziene, besluit van 30 november 1992 werden genomen, overweegt
      de Raad dat die kosten reeds niet voor vergoeding in aanmerking
      kunnen komen omdat zij niet het gevolg zijn van het rechtens
      onjuist geoordeelde besluit betreffende de vaststelling van de
      voor de berekening van gedaagdes nabestaandenpensioen in
      aanmerking te nemen diensttijd.
    
    
    
      Bij de beoordeling van appellants gehoudenheid tot vergoeding van
      de kosten die zijn gemaakt in het kader van administratief
      bezwaar tegen het besluit van 20 november 1993 heeft de rechtbank
      naar het oordeel van de Raad terecht aansluiting gezocht bij het
      in de uitspraak van de Raad van 24 januari 1994 (JB 1995/47)
      gehanteerde criterium. Met deze aan het karakter van de
      bezwaarschriftprocedure ontleende maatstaf is, zoals de Raad in
      zijn uitspraak van 27 mei 1997 (AB 1997, 327) in lijn met de
      uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
      State van 12 december 1996 (JB 1997/83) heeft overwogen, tot
      uitdrukking gebracht dat de in een bestuurlijke voorprocedure
      gemaakte kosten in beginsel voor rekening van de betrokkene
      moeten blijven en slechts in bijzondere gevallen voor vergoeding
      in aanmerking komen. Anders dan de rechtbank ziet de Raad niet
      dat in het onderhavige geval sprake is van een bijzonder geval
      als hiervoor bedoeld. Met name heeft de Raad niet tot het oordeel
      kunnen komen dat de primaire besluitvorming dermate ernstige
      gebreken vertoonde, dat gezegd moet worden dat het bestuursorgaan
      tegen beter weten in een onrechtmatig primair besluit heeft
      genomen. De Raad heeft hierbij laten wegen dat uit de uitspraak
      van 1 december 1994 van de Arrondissementsrechtbank te 's-
      Gravenhage slechts valt af te leiden dat de vernietigde
      vaststelling van de voor de berekening van gedaagdes
      nabestaandenpensioen in beschouwing te nemen diensttijd volgens
      die rechtbank berust op een incorrecte lezing van artikel IV,
      aanhef en onder b, van de Wet van 26 maart 1992, Stb. 199,
      alsmede op een vaststelling van de feiten door die rechtbank
      waarbij gedaagde het voordeel van de twijfel is gegeven.
    
    
    
      Ten aanzien van de door gedaagde in bezwaar tegen het besluit van
      22 september 1995 gevorderde vergoeding van (proces)kosten
      gemaakt in verband met laatstbedoeld besluit, welke door
      appellant bij besluit van 26 april 1996 eveneens is afgewezen,
      overweegt de Raad dat hij ook ten aanzien van die kosten niet tot
      het oordeel is kunnen komen dat laatstbedoeld besluit in rechte
      geen stand kan houden. Onder verwijzing naar hetgeen hiervoor is
      overwogen met betrekking tot voor vergoeding van in de
      bezwaarfase gemaakte proceskosten aan te leggen maatstaf wijst de
      Raad erop dat hem ook ten aanzien van laatstbedoelde kosten niet
      is gebleken dat aan bedoelde criterium is voldaan.
    
    
    
      Uit het voorgaande blijkt dat slechts hetgeen appellant in hoger
      beroep tegen het in de aangevallen uitspraak neergelegde oordeel
      van de rechtbank over de zogenoemde buitengerechtelijke kosten
      doel treft, terwijl noch in hetgeen door appellant overigens
      tegen die uitspraak is aangevoerd, noch in hetgeen door gedaagde
      daartegen is ingebracht grond is gelegen die uitspraak aan te
      tasten.
    
    
    
      Al het vorenstaande leidt de Raad tot de conclusie dat de
      aangevallen uitspraak, zij het met uitzondering van opdracht aan
      appellant om een nieuw besluit te nemen met inachtneming van het
      die uitspraak overwogene, voor bevestiging in aanmerking komt met
      dien verstande dat de rechtsgevolgen van het besluit van 26 april
      1996 voor zover betrekking hebbend op de weigering gedaagde een
      vergoeding toe te kennen voor zogenoemde buitengerechtelijke
      kosten alsnog in stand worden gelaten.
    
    
    
      In aanmerking genomen dat appellants weigering gedaagde een
      vergoeding toe te kennen voor meerbedoelde buitengerechtelijke
      kosten in rechte stand houdt, moet voorts worden vastgesteld dat
      het beroep van gedaagde dat geacht wordt te zijn gericht tegen
      het besluit van 28 februari 1997 ongegrond dient te worden
      verklaard.
    
    
    
      Aangezien de Raad in de gegeven omstandigheden voldoende
      aanleiding ziet om appellant te veroordelen tot vergoeding van
      een bedrag groot f 1.065,-- aan kosten wegens aan gedaagde in
      hoger beroep verleende rechtsbijstand, leidt al het vorenstaande
      tot de slotsom dat moet worden beslist als volgt:
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Bevestigt de aangevallen uitspraak, met dien verstande dat de
      rechtsgevolgen van het besluit van 26 april 1996 voor zover
      betrekking hebbend op de weigering gedaagde een vergoeding toe te
      kennen voor zogenoemde buitengerechtelijke kosten alsnog in stand
      worden gelaten en met uitzondering van de bepaling waarbij
      appellant is opgedragen een nieuw besluit te nemen met
      inachtneming van hetgeen in die uitspraak is overwogen;
      Verklaart het beroep van gedaagde dat geacht moet worden te zijn
      gericht tegen het besluit van 28 februari 1997, ongegrond;
      Veroordeelt appellant in de proceskosten van gedaagde in hoger
      beroep tot een bedrag groot f 1.065,--, te betalen door de
      Stichting Pensioenfonds ABP;
      Bepaalt dat van de Stichting Pensioenfonds ABP een griffierecht
      wordt geheven van f 630,--.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr J.G. Treffers als voorzitter en
      mr R.C. Schoemaker en mr W.D.M. van Diepenbeek als leden, in
      tegenwoordigheid van P.R. Bax als griffier, en uitgesproken in
      het openbaar op 2 april 1998.
    
    
    
    (get.) J.G. Treffers.
    
    
    (get.) P.R. Bax.
    
    
    
    
    
      HD
      26.03