ECLI:NL:CRVB:1997:ZB6764, Centrale Raad van Beroep, 01-04-1997, 96/2358 ABW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1997-04-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: De Rb. heeft beslist dat ged., ten tijde in geding 17 jr. oud, door huwelijk meerderjarig geworden,
        verlaten door echtgenoot en inwonend bij haar ouders niet voor zichzelf aanspraak kan maken
        op bijstand in verband met de onderhoudsplicht van haar ouders ten opzichte van haar.

96/2358 ABW
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    
      het College van burgemeester en wethouders van de
      gemeente Hoorn, appellant,
    
    
    en
    
    A., wonende te B., gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Appellant heeft op bij beroepschrift aangevoerde gronden
      hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de
      Arrondissementsrechtbank te Alkmaar van 21 februari 1996,
      nummer ABW 1995/1011, waarnaar hierbij wordt verwezen.
    
    
    
      Bij uitspraak van 17 juni 1996, nummer 96/2367 ABW-VV,
      heeft 's Raads president de werking van de uitspraak van
      de rechtbank geschorst totdat op het hoger beroep in de
      bodemprocedure zal zijn beslist.
    
    
    
      Namens gedaagde heeft mr R.T. Bocxe, advocaat te Hoorn,
      bij brief van 30 september 1996 een verweerschrift ingediend.
    
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van 25 februari 1997,
      waar appellant zich heeft doen vertegenwoordigen door
      mr ing. F.A.J. Groenendijk, werkzaam bij de gemeente
      Hoorn, en waar gedaagde in persoon is verschenen,
      bijgestaan door haar gemachtigde mr Bocxe, voornoemd.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Met ingang van 1 januari 1996 is de Algemene Bijstandswet
      (ABW) ingetrokken en zijn de Algemene bijstandswet en de
      Invoeringswet herinrichting Algemene Bijstandswet in
      werking getreden. Het in dit geding aan de orde zijnde
      geschil wordt beoordeeld aan de hand van de ABW en de
      daarop berustende bepalingen, zoals die luidden ten tijde
      als hier van belang.
    
    
    
      Uit de gedingstukken en het verhandelde ter zitting is,
      voor zover hier van belang, het volgende gebleken.
    
    
    
      Gedaagde, geboren in 1977, heeft tot
      21 oktober 1996 bij haar ouders gewoond. Zij is op
      in november 1994 gehuwd met D., die korte tijd bij
      haar ouders heeft ingewoond en haar vervolgens op
      in november 1994 weer heeft verlaten.
      Gedaagde heeft appellant op 9 december 1994 om toekenning
      van een ABW-uitkering verzocht. Die aanvraag strekte
      ertoe dat in verband met de verlating door haar
      echtgenoot en met het oog op de kosten van het kind, dat
      zij verwachtte, bijstand zou worden toegekend.
      Appellant heeft deze aanvraag afgewezen bij besluit van
      19 januari 1995 op de grond dat de ouders van gedaagde
      onderhoudsplichtig zijn en dat niet is gebleken dat op
      grond van bijzondere omstandigheden bijstand dient te
      worden verleend met toepassing van artikel 6 van de ABW.
      In het tegen dit besluit ingediende bezwaarschrift is
      onder meer gewezen op het feit dat gedaagde voor de
      opvoeding en verzorging staat van haar kind C., dat
      op 15 februari 1995 is geboren, en dat zij niet over de
      middelen beschikt om in de noodzakelijke kosten van het
      bestaan van zichzelf en in die van haar kind te voorzien.
      Appellant heeft het bezwaarschrift ongegrond verklaard
      bij besluit van 18 april 1995.
    
    
    
      Het tegen dit besluit ingestelde beroep is door de rechtbank
      gegrond verklaard op grond van de volgende overwegingen:
      "Artikel 1, eerste lid, ABW bepaalt dat aan iedere
      Nederlander, die hier te lande in zodanige
      omstandigheden verkeert of dreigt te geraken, dat
      hij niet over de middelen beschikt om in de
      noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien,
      bijstand wordt verleend door burgemeester en wethouders.
      Ingevolge artikel 5, eerste lid, ABW wordt bijstand
      als gezinsbijstand verleend aan echtelieden met hun
      minderjarige kinderen.
      Ingevolge het stelsel van de ABW en het
      Bijstandsbesluit landelijke normering (BLN) komt aan
      een minderjarige in beginsel geen zelfstandig recht
      op bijstand toe.
      Eiseres was ten tijde van het bestreden besluit
      17 jaar oud. Eiseres was inmiddels door haar
      huwelijk naar burgerlijk recht meerderjarig
      geworden. Naar het oordeel van de rechtbank leidt
      deze meerderjarigheid er echter niet toe dat eiseres
      een zelfstandig recht op bijstand verkrijgt.
      De rechtbank wijst hierbij op het bepaalde in
      artikel 5, derde lid, van de ABW in samenhang met
      artikel 395a van boek 1 BW waarin is bepaald dat
      ouders zijn gehouden tot het verstrekken van
      levensonderhoud van hun minderjarige kinderen die de
      leeftijd van een en twintig jaren nog niet hebben bereikt.
      Deze onderhoudsplicht vindt zijn beperking in de
      onderhoudsplicht van de echtgenoot of een vroegere
      echtgenoot van een meerderjarige, jonger dan een en twintig jaar.
      Tussen partijen is niet in geschil dat de
      (voormalige) echtgenoot van eiseres niet voor het
      levensonderhoud van eiseres kan zorgdragen. Derhalve
      zijn in het onderhavige geval eiseresses ouders
      onderhoudsplichtig voor eiseres en heeft eiseres
      geen zelfstandig recht op bijstand ingevolge de ABW.
      Ten tijde van het bestreden besluit was eiseres
      inmiddels bevallen van een dochter.
      Naar het oordeel van de rechtbank doet ook deze
      omstandigheid, nu eiseres immers ook ten tijde van
      het bestreden besluit nog 17 jaar oud was, niet af
      aan de onderhoudsplicht van de ouders van eiseres
      jegens eiseres.
      Naar het oordeel van de rechtbank is in het
      onderhavige geval voorts geen ruimte voor het
      verlenen van een uitkering ingevolge de ABW met
      toepassing van artikel 6 van voornoemde wet, welk
      artikel bepaalt dat afgeweken kan worden van het
      bepaalde in artikel 5 van de ABW, indien zulks gelet
      op alle omstandigheden wenselijk is.
      Immers, betrokkene heeft voorafgaand aan, tijdens en
      na het huwelijk - voor zover hier van belang: tot het
      moment dat verweerder het bestreden besluit heeft
      genomen - bij haar ouders ingewoond. Er doet zich dan
      ook geen situatie voor waarin eiseres zelfstandig
      aan het maatschappelijk bestel deelneemt dan wel
      heeft deelgenomen. Voorts is - wat er zij van de
      stelling van eiseres dat eiseresses ouders te zeer
      begaan zijn met de opvoeding van eiseresses kind,
      welke stelling de rechtbank op zichzelf begrijpelijk
      acht, niet aannemelijk geworden dat eiseres, vanwege
      de relatie met haar ouders, in een crisissituatie is
      komen te verkeren.
      Derhalve kan niet worden aangenomen dat ten aanzien
      van eiseres afgeweken dient te worden van het
      bepaalde in artikel 5 van de ABW.
      Met het bovenstaande is echter nog niet de vraag
      beantwoord in hoeverre eiseres ten behoeve van haar
      dochter enig recht op een uitkering ingevolge de ABW heeft.
      Geen wettelijke bepaling voorziet in een
      onderhoudsplicht van eiseresses ouders ten behoeve
      van eiseresses dochter. Voorts stelt de rechtbank
      vast, dat - wat er zij van de vraag of eiseresses
      (voormalige) echtgenoot onderhoudsplichtig is ten
      opzichte van eiseresses dochter - eiseresses
      (voormalige) echtgenoot niet beschikt over middelen
      om in het levensonderhoud van eiseresses dochter te voorzien.
    
    
    
      Derhalve moet worden aangenomen dat eiseres niet
      over de middelen beschikt om in de noodzakelijke
      kosten van het bestaan van haar dochter te voorzien.
      Naar het oordeel van de rechtbank komt eiseres
      derhalve met ingang van 15 februari 1995 - zijnde de
      geboortedatum van eiseresses dochter - een uitkering
      ingevolge de ABW toe ten behoeve van het
      levensonderhoud van haar dochter. De op deze
      uitkering van toepassing zijnde norm wordt,
      ingevolge artikel 3, derde lid, aanhef en onder a,
      van het BLN in samenhang met artikel 5, eerste lid,
      aanhef en onder a van het BLN, gevormd door de norm
      welke wordt toegepast voor een één-oudergezin
      waarvan het hoofd jonger is dan 21 jaar, die op het
      adres van zijn ouders woont, te verminderen met de
      norm welke wordt toegepast voor een alleenstaande
      van 18 jaar die op het adres van zijn ouders woont.".
      Op grond van deze overwegingen is het bestreden besluit
      vernietigd en appellant opgedragen een nieuw besluit te
      nemen met inachtneming van het bepaalde in de uitspraak
      van de rechtbank. Voorts is appellant veroordeeld in de
      proceskosten van gedaagde en is bepaald dat de gemeente
      Hoorn de proceskosten en het betaalde griffierecht moet vergoeden.
    
    
    
      Van partijen is alleen appellant in hoger beroep gekomen.
      Appellant stelt zich primair op het standpunt dat de
      rechtbank ten onrechte tot het oordeel is gekomen dat ten
      behoeve van gedaagdes dochter bijstand moet worden
      verleend. In dat verband is verwezen naar uitspraken van
      de Kroon, gepubliceerd in JABW 1987/243, en van de
      toenmalige Afdeling voor geschillen van bestuur van de
      Raad van State (hierna: AGRS), gepubliceerd in JABW 1991/30 en 281.
      Subsidiair is appellant van mening dat de door de
      rechtbank aangegeven norm voor de bepaling van de hoogte
      van de ten behoeve van gedaagdes dochter te verlenen
      bijstand niet juist is.
    
    
    
      In het verweerschrift heeft gedaagde primair de Raad
      verzocht te beslissen dat gedaagde een zelfstandig recht
      op bijstand toekomt en subsidiair de Raad verzocht om de
      uitspraak van de rechtbank te bevestigen.
    
    
    De Raad overweegt het volgende.
    
    
      De rechtbank heeft beslist dat gedaagde ten tijde als
      hier van belang niet voor zichzelf aanspraak kon maken op
      een bijstandsuitkering. Gedaagde heeft tegen dit
      onderdeel van de uitspraak geen hoger beroep ingesteld.
      Dit brengt mee dat bij de oordeelsvorming in hoger beroep
      dit oordeel van de rechtbank als een in rechte vaststaand
      gegeven moet worden beschouwd en dat voorbijgegaan moet
      worden aan hetgeen van de zijde van gedaagde daaromtrent
      is aangevoerd. De omvang van het onderhavige hoger beroep
      is immers beperkt tot de door appellant aan de Raad
      voorgelegde vraag of en zo ja, tot welk bedrag, met
      ingang van 15 februari 1995 ten behoeve van gedaagdes
      dochter C. bijstand moet worden verleend.
    
    
    Met betrekking tot die vraag overweegt de Raad het volgende.
    
    
      In artikel 5 van de ABW ligt het uitgangspunt besloten
      dat de bijstand als gezinsbijstand wordt verleend aan
      echtgenoten, aan ouders met hun minderjarige
      (stief)-kinderen alsmede met hun meerderjarige kinderen,
      ten aanzien van wie zij een onderhoudsplicht hebben als
      bedoeld in artikel 1:395a van het Burgerlijk Wetboek
      (BW). Dit uitgangspunt brengt mee dat aan een
      minderjarige als gedaagdes dochter C. in beginsel
      geen zelfstandig recht op bijstand toekomt.
    
    
    
      Artikel 6 van de ABW biedt de mogelijkheid tot afwijking
      van artikel 5, indien zulks gelet op alle omstandigheden wenselijk is.
      De Raad is van oordeel dat er in het voorliggende geval
      aanleiding is om ten behoeve van C. aan artikel 6
      toepassing te geven. De Raad neemt daartoe in aanmerking
      dat gedaagde op grond van het bepaalde in het eerste lid
      van artikel 1:392 van het Burgerlijk Wetboek (BW)
      gehouden was tot het verstrekken van levensonderhoud aan
      C. maar niet over de middelen beschikte om hierin te voorzien.
      Voorts acht de Raad van belang dat van gedaagde
      redelijkerwijs niet kon worden gevergd dat zij voor de
      kosten van levensonderhoud van C. een beroep deed op
      haar ouders, zoals in het standpunt van appellant
      besloten ligt. Deze ouders waren wel onderhoudsplichtig
      ten opzichte van gedaagde maar niet ten opzichte van C.
      Het beroep van appellant op de hiervoor vermelde
      uitspraken van de Kroon en de AGRS heeft de Raad niet tot
      een ander oordeel kunnen leiden. De Raad merkt daarbij op
      dat de in die zaken berechte gevallen onvoldoende
      vergelijkbaar zijn, omdat het in die gevallen niet, zoals
      in casu, ging om een aanvraag om bijstand van een
      jongmeerderjarige voor de bestaanskosten van haar
      minderjarige kind.
    
    
    De primaire grief van appellant treft derhalve geen doel.
    
    
      De subsidiaire grief van appellant is in het
      beroepschrift onder meer als volgt toegelicht:
    
    
    
      "Ten onrechte stelt de Rechtbank dat ten behoeve van
      verweersters dochtertje bijstand moet worden
      verleend naar de norm van een bij de ouders wonende
      éénoudergezin waarvan het hoofd jonger is dan
      21 jaar, verminderd met de norm van een bij de
      ouders inwonende alleenstaande van 18 jaar.
      Toelichting:
      De door de Rechtbank gehanteerde normstelling heeft
      tot gevolg dat ten behoeve van verweersters
      één-jarig dochtertje een bedrag van ƒ 705,41 per
      maand moet worden verstrekt (namelijk ƒ 1.179,22
      minus ƒ 473,81).
      Het aldus vastgestelde bedrag is ruim hoger dan het
      bedrag dat een alleenstaande bij ouders inwonende
      jongere beneden 21 jaar ontvangt. Waar de Algemene
      Bijstandswet derhalve voor een thuisinwonend kind
      van 18 jaar een bedrag van ƒ 473,81 als norm stelt
      en daarmee kennelijk een relatie heeft gelegd met de
      financiële behoefte van een dergelijk kind staat het
      door de Rechtbank vastgestelde bedrag daarmee tot in
      een uiterst scheve verhouding.
      Wanneer aan het BLN al een norm ontleend kan worden
      voor de vaststelling van een bedrag dan zou het voor
      de hand liggen aansluiting te zoeken bij het volgende:
      norm eenoudergezin waarvan het hoofd ouder is dan
      21 jaar
      zijnde geen schoolverlater              ƒ 1.622,84
      minus norm alleenstaande van 23 jaar
      en ouder geen woningdeler               ƒ 1.262,21
      ƒ   360,63
      Immers in het onderhavige geval gaat het uitsluitend
      (subsidiair!) om de behoefte van de baby, de verdere
      situatie speelt geen rol. En een alleenstaande van
      23 jaar en ouder (geen woningdeler) die een baby
      krijgt zonder dat de thuissituatie verder wijzigt,
      krijgt dan voor de baby als het ware een "extra"
      uitkering van ƒ 360,63.
      Voorts wijst de gemeente er met nadruk op dat in
      gevallen van verhaal van bijstand op grond van
      onderhoudsplicht de rechterlijke macht de zogenaamde
      TREMA-normen hanteert, die aansluiten bij de
      behoefte van kinderen. Bij een netto gezinsinkomen
      van ƒ 2.500 is de behoefte bepaald op ƒ 340,--.".
    
    
    
      De Raad kan zich met de bezwaren van appellant ten
      aanzien van de door de rechtbank aangegeven hoogte van de
      bijstand verenigen. Naar het oordeel van de Raad kan het
      door appellant genoemde bedrag van ƒ 360,63 per maand
      niet als te laag worden bestempeld. Daarmee wordt
      voldoende recht gedaan aan het gegeven dat vanaf 15
      februari 1995 uitsluitend ten behoeve van de
      noodzakelijke kosten van het bestaan van C. recht op bijstand bestaat.
      Hetgeen van de zijde van gedaagde op dit punt naar voren
      is gebracht heeft de Raad niet tot een ander oordeel kunnen leiden.
    
    
    
      Uit het vorenstaande vloeit voort dat de aangevallen
      uitspraak, voor zover deze is aangevochten, met
      gedeeltelijke verbetering van gronden voor bevestiging in
      aanmerking komt.
    
    
    
      De Raad acht termen aanwezig om appellant te veroordelen
      in de proceskosten van gedaagde in hoger beroep, welke
      kosten zijn begroot op ƒ 1.420,-- als kosten van
      verleende rechtsbijstand.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Bevestigt de aangevallen uitspraak, voor zover deze is
      aangevochten, met dien verstande dat appellant een nieuw
      besluit op het bezwaarschrift dient te nemen met
      inachtneming van deze, 's Raads, uitspraak;
      Veroordeelt appellant in de proceskosten van gedaagde in
      hoger beroep tot een bedrag groot ƒ 1.420,--, te betalen
      door de gemeente Hoorn aan de griffier van de Raad.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr G.A.J. van den Hurk als voorzitter
      en mr J.M.A. van der Kolk-Severijns en
      mr Th.C. van Sloten als leden, in tegenwoordigheid van
      A.H. Berends als griffier, en uitgesproken in het
      openbaar op 1 april 1997.
    
    
    (get.) G.A.J. van den Hurk.
    
    (get.) A.H. Berends.