ECLI:NL:HR:2021:1884, Hoge Raad, 14-12-2021, 21/02619
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2021-12-14 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Herziening. Feitelijk leiding geven aan het door een rechtspersoon begaan van oplichting (meermalen gepleegd), art. 326.1 Sr. Aanvraag is gebaseerd op de n.a.v. klacht van aanvrager gedane uitspraak van EHRM (nr. 2205/16), waarin is vastgesteld dat art. 6.1 en 6.3.d EVRM zijn geschonden in procedure die tot veroordeling van aanvrager heeft geleid, nu aan hem geen effectieve en behoorlijke mogelijkheid is geboden om 7 getuigen te ondervragen die een voor aanvrager belastende verklaring hebben afgelegd en het die verklaringen voor bewijs zijn gebruikt. Art. 457.1.b Sv.
        Als grondslag voor herziening kan ex art. 457.1.b Sv slechts dienen een uitspraak van EHRM waarin is vastgesteld dat EVRM dan wel protocol bij dit verdrag is geschonden in procedure die tot veroordeling of veroordeling wegens hetzelfde feit heeft geleid, indien herziening noodzakelijk is met het oog op rechtsherstel a.b.i. art. 41 EVRM. Op Staat rust verplichting tot bieden van rechtsherstel als EHRM in uitspraak een schending van een verdragsregel heeft vastgesteld. Dit rechtsherstel kan geheel of gedeeltelijk plaatsvinden d.m.v. herziening van strafzaak waarin die schending zich heeft voorgedaan (vgl. HR:2005:AS8858). De in art. 457.1.b Sv opgenomen grond strekt ertoe die mogelijkheid tot herziening te bieden. Vereist is dat herziening noodzakelijk is met het oog op rechtsherstel a.b.i. art. 41 EVRM. Van die noodzaak kan sprake zijn in het geval dat de oorzaak van de schending gelegen is in beslissing van rechter om getuige niet te horen. Het rechtsherstel dat met herziening op de in art. 457.1.b Sv opgenomen grond wordt geboden, kan o.m. erin bestaan dat berechting opnieuw plaatsvindt. Die vorm van rechtsherstel komt in aanmerking als schending van verdragsregels betrekking heeft op eerlijk verloop van strafproces. Daarbij is voor de beantwoording van de vraag of herziening noodzakelijk is met het oog op rechtsherstel a.b.i. art. 41 EVRM niet van belang of bij het opnieuw berechten van zaak ook een andere uitkomst van strafzaak is te verwachten. Voor nieuwe berechting verwijst HR o.g.v. art. 472.1 Sv zaak naar hof a.b.i. art. 471.1 Sv. Dit hof kan (met inachtneming van arrest van HR) eerdere uitspraak handhaven dan wel met vernietiging van eerdere uitspraak recht doen.
        Gelet op de door EHRM vastgestelde schending van art. 6.1 en 6.3.d EVRM is herziening noodzakelijk met het oog op rechtsherstel, waarbij dat rechtsherstel i.c. erin moet bestaan dat berechting opnieuw zal plaatsvinden. 
        HR verklaart aanvraag gegrond en verwijst zaak naar hof. Vervolg op HR:2015:4162.

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
    
    
    
      STRAFKAMER
    
    
    
    
    
      
        Nummer	21/02619 H
      
        Datum		14 december 2021
    
    
    
    
      ARREST
    
    
    
      op een aanvraag tot herziening van een in kracht van gewijsde gegaan arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 30 september 2014, nummer 21-006632-13, ingediend door Th.O.M. Dieben en L.A. van Bavel, beiden advocaat te Amsterdam,
    
    
    
      namens
    
    
    
      Vahap KESKIN , 
      geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1972,
      hierna: de aanvrager.
    
    
  
  
    
      1De uitspraak waarvan herziening is gevraagd
    Het hof heeft de aanvrager voor feitelijk leiding geven aan het door een rechtspersoon begaan van oplichting, meermalen gepleegd, veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes maanden.
  
  
    
      2De aanvraag tot herziening
    
      2.1
      De aanvraag tot herziening is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
    
    
      2.2
      De aanvraag is gebaseerd op een naar aanleiding van een klacht van de aanvrager gedane uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna: EHRM) van 19 januari 2021, nr. 2205/16, waarin is vastgesteld dat artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM) is geschonden in de procedure die tot de veroordeling heeft geleid.
    
  
  
    
      3De conclusie van de procureur-generaal
    De procureur-generaal F.W. Bleichrodt heeft geconcludeerd dat de Hoge Raad de aanvraag gegrond zal verklaren, daarbij voor zover nodig de opschorting of schorsing van de tenuitvoerlegging van het arrest van 30 september 2014 van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in de strafzaak van de aanvrager zal bevelen, en de zaak op de voet van art. 472, eerste lid, in verbinding met art. 471, eerste lid, Sv zal verwijzen naar een ander gerechtshof, opdat de zaak opnieuw zal worden berecht en afgedaan.
  
  
    
      4Beoordeling van de aanvraag
    
      4.1
      Als grondslag voor een herziening kan, voor zover hier van belang, volgens artikel 457 lid 1, aanhef en onder b, van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) slechts dienen een uitspraak van het EHRM waarin is vastgesteld dat het EVRM dan wel een protocol bij dit verdrag is geschonden in de procedure die tot de veroordeling of een veroordeling wegens hetzelfde feit heeft geleid, indien herziening noodzakelijk is met het oog op rechtsherstel als bedoeld in artikel 41 EVRM.
      
        4.2.1
        Op de Staat rust de verplichting tot het bieden van rechtsherstel als het EHRM in een uitspraak een schending van een verdragsregel heeft vastgesteld. Dit rechtsherstel kan geheel of gedeeltelijk plaatsvinden door middel van herziening van de strafzaak waarin die schending zich heeft voorgedaan (vgl. HR 27 september 2005, ECLI:NL:HR:2005:AS8858). De in artikel 457 lid 1, aanhef en onder b, Sv opgenomen grond strekt ertoe die mogelijkheid tot herziening te bieden. Vereist is dat herziening noodzakelijk is met het oog op het rechtsherstel als bedoeld in artikel 41 EVRM. Van die noodzaak kan sprake zijn – zo volgt ook uit de wetsgeschiedenis van artikel 457 lid 1, aanhef en onder b, Sv (vgl. Kamerstukken II 2001/02, 27726, nr. 3, p. 5) – in het geval dat de oorzaak van de schending gelegen is in de beslissing van de rechter om een getuige niet te horen.
      
      
        4.2.2
        Het rechtsherstel dat met herziening op de in artikel 457 lid 1, aanhef en onder b, Sv opgenomen grond wordt geboden, kan onder meer erin bestaan dat de berechting opnieuw plaatsvindt. Die vorm van rechtsherstel komt in aanmerking als de schending van de verdragsregel betrekking heeft op een eerlijk verloop van het strafproces. Daarbij is voor de beantwoording van de vraag of herziening noodzakelijk is met het oog op het rechtsherstel als bedoeld in artikel 41 EVRM, niet van belang of bij het opnieuw berechten van de zaak ook een andere uitkomst van de strafzaak is te verwachten (vgl. Kamerstukken II 2008/09, 32045, p. 11-12 en p. 39). Voor de nieuwe berechting verwijst de Hoge Raad op grond van artikel 472 lid 1 Sv de zaak naar een gerechtshof als bedoeld in artikel 471 lid 1 Sv. Dit gerechtshof kan – met inachtneming van het arrest van de Hoge Raad – de eerdere uitspraak handhaven dan wel met vernietiging van de eerdere uitspraak recht doen.
      
      
        4.3.1
        
          De onder 2.2 genoemde uitspraak van het EHRM is gewezen naar aanleiding van een klacht van de aanvrager die betrekking had op – kort gezegd – het niet bieden van een effectieve en behoorlijke mogelijkheid om zeven getuigen te ondervragen die een voor de aanvrager belastende verklaring hebben afgelegd, en het gebruik van die getuigenverklaringen voor het bewijs. Het EHRM heeft deze klacht beoordeeld en is daarbij in zijn uitspraak tot de volgende conclusie gekomen:
          “70. The foregoing considerations are sufficient to enable the Court to conclude that the applicant’s inability to cross–examine the prosecution witnesses rendered the trial as a whole unfair. There has, accordingly, been a violation of Article 6 §§ 1 and 3 (d) of the Convention.”
        
      
      
        4.3.2
        Gelet op deze door het EHRM vastgestelde schending van artikel 6 lid 1 en lid 3, onder d, EVRM is naar het oordeel van de Hoge Raad herziening noodzakelijk met het oog op rechtsherstel, waarbij dat rechtsherstel in dit geval erin moet bestaan dat de berechting opnieuw zal plaatsvinden. De aanvraag is dus gegrond en moet op grond van artikel 470 Sv worden toegewezen. 
      
    
  
  
    
      5Beslissing
    
      De Hoge Raad:
      - verklaart de aanvraag tot herziening gegrond;
      - beveelt voor zover nodig de opschorting of schorsing van de tenuitvoerlegging van voormeld arrest van het gerechtshof;
      - verwijst de zaak naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch, opdat de zaak op grond van artikel 472 lid 1 Sv opnieuw zal worden berecht en afgedaan.
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president J. de Hullu als voorzitter, en de raadsheren M.J. Borgers en A.E.M. Röttgering, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 14 december 2021.