ECLI:NL:RBNHO:2022:3290, Rechtbank Noord-Holland, 24-03-2022, 9337605
Rechtbank Noord-Holland — Uitspraak 
Datum: 2022-03-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Arbeidszaak. Een werknemer vordert in deze zaak betaling van ruim € 60.000,00 aan loon. Volgens de werknemer heeft hij nog recht op loon, omdat zijn arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet is geëindigd, maar is gewijzigd in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De werkgever betwist dat. De kantonrechter oordeelt dat de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd is geëindigd en niet is gewijzigd in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De loonvordering wordt daarom afgewezen.

RECHTBANK NOORD-HOLLAND
    Handel, Kanton en Bewind
    locatie Zaanstad
    
    
      Zaaknr./rolnr.: 9337605 \ CV EXPL  21-2595
      Uitspraakdatum: 24 maart 2022 (bij vervroeging)
    
    
    
      
        Vonnis van de kantonrechter in de zaak van:
      
    
    
    
      
        
          [eiser] 
      
      wonende te [woonplaats]
      eiser
      verder te noemen: [eiser]
      gemachtigde: mr. J.F.R. Eisenberger
    
    
    
      tegen 
    
    
    
      de besloten vennootschap Break Down Sloopsupport B.V. 
      gevestigd te Westzaan 
      gedaagde  
      verder te noemen: Break Down
      gemachtigde: mr. L.M. Noordzij
    
    
    
      
        De zaak in het kort
      
    
    
    
      Een werknemer vordert in deze zaak betaling van ruim € 60.000,00 aan loon. Volgens de werknemer heeft hij nog recht op loon, omdat zijn arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet is geëindigd, maar is gewijzigd in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De werkgever betwist dat. De kantonrechter oordeelt dat de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd is geëindigd en niet is gewijzigd in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De loonvordering wordt daarom afgewezen.
    
    
  
  
    
      1Het procesverloop
    
    
      1.1.
      
        [eiser] heeft bij dagvaarding van 6 juli 2021 een vordering tegen Break Down ingesteld. Break Down heeft schriftelijk geantwoord.
    
    
      1.2.
      Op 2 maart 2022 heeft een zitting plaatsgevonden. De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat partijen ter toelichting van hun standpunten naar voren hebben gebracht. Partijen hebben gebruik gemaakt van pleitaantekeningen, die zijn overgelegd. Voorafgaand aan de zitting hebben partijen bij brieven en e-mails van 6 januari, 7 januari, 18 februari en 22 februari 2022 nog stukken toegezonden.
    
  
  
    
      2De feiten
    
    
      2.1.
      
        [eiser] , geboren op [geboortedatum] , is op 5 februari 2018 in dienst getreden bij Break Down. De arbeidsovereenkomst is aangegaan voor bepaalde tijd, van 5 februari 2018 tot 5 oktober 2018. 
    
    
      2.2.
      De eerste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd is in een tweede schriftelijke overeenkomst van 5 oktober 2018 verlengd met twaalf maanden. De tweede arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd is in een derde schriftelijke overeenkomst van 3 oktober 2019 verlengd met zes maanden, waarbij is vermeld dat die van rechtswege zal eindigen op 4 april 2020.
    
    
      2.3.
      In een schriftelijk stuk met de titel “Beëindigen arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd” van 25 februari 2020, ondertekend door beide partijen, staat onder meer: “Het dienstverband welke is aangevangen op 4 oktober 2019 en van rechtswege zou eindigen op 4 april 2020 zal niet worden verlengd. Die betekent dat jouw arbeidsovereenkomst per bovengenoemde einddatum van rechtswege eindigt. (...) Voorts zijn partijen in het kader van het beëindigen van de arbeidsovereenkomst overeengekomen dat de in bruikleen gegeven werkkleding en PBM’s voor uitbetaling van periode 4 2020 zijn ingeleverd.”
    
    
      2.4.
      
        De collectieve arbeidsovereenkomst Bouw & Infra is algemeen verbindend verklaard met ingang van 27 februari 2019 en tot en met 31 december 2019 (hierna: CAO Bouw & Infra 2019). In artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 staat:
        
          “4. a. Ketenregeling: bij meerdere elkaar opvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd geldt de laatste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd als aangegaan voor onbepaalde tijd indien:
        
        
          • arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd elkaar met tussenpozen van ten hoogste zes maanden hebben opgevolgd en een periode van 24 maanden, deze tussenpozen inbegrepen, hebben overschreden;
        
        
          • meer dan drie voor bepaalde tijd aangegane arbeidsovereenkomsten elkaar hebben 
        
        
          opgevolgd met tussenpozen van ten hoogste zes maanden.”
        
      
      
    
    
      2.5.
      De CAO Bouw & Infra is opnieuw algemeen verbindend verklaard met ingang van 21 november 2020 en tot en met 31 december 2020 (hierna: CAO Bouw & Infra 2020). In artikel 1.3.4 van de CAO Bouw & Infra 2020 staat:
      
      
        
          “Een keten van arbeidsovereenkomsten
        
        
          • Een keten van arbeidsovereenkomsten bestaat uit:
        
        
          – meerdere, elkaar opvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd,
        
        
          – met een eventuele tussenliggende periode van maximaal zes maanden per keer.
        
        
          • Heeft een keten meer dan 24 maanden geduurd? Dan geldt met ingang van de eerstvolgende dag na die 24 maanden de laatste arbeidsovereenkomst uit de keten als arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
        
        
          • Bestaat een keten uit meer dan drie arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd? Dan is de vierde een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.”
        
      
      
    
  
  
    
      3De vordering en het verweer
    
    
      3.1.
      
        [eiser] vordert dat Break Down wordt veroordeeld tot betaling van € 68.009,76 bruto aan salaris over de periode van 4 april 2020 tot 31 december 2021. [eiser] legt aan zijn vordering ten grondslag – kort weergegeven – dat de achtereenvolgende arbeidsovereenkomsten tussen partijen op 6 februari 2020 in totaal een duur hadden van 24 maanden en dat de arbeidsovereenkomst op grond van de CAO Bouw & Infra 2019 vanaf dat moment daarom geldt als aangegaan voor onbepaalde tijd. De arbeidsovereenkomst tussen partijen is volgens [eiser] dus niet geëindigd op 4 april 2020, maar nadien voortgezet. Daarbij heeft [eiser] verwezen naar het hiervoor genoemde artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019. Verder wordt gevorderd dat de beëindigingsovereenkomst tussen partijen van 25 februari 2020, voor zover deze mocht bestaan, wordt vernietigd wegens dwaling of bedrog. 
    
    
      3.2.
      Break Down betwist de vordering. Zij voert aan – samengevat – dat de dagvaarding nietig is, dat sprake is van een schending van de zogenoemde klachtplicht en dat de arbeidsovereenkomst tussen partijen van rechtswege is geëindigd op 5 april 2020 vanwege het aflopen van de bepaalde tijd daarvan. Ook heeft Break Down zo nodig een beroep gedaan op de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid en op loonmatiging.
    
  
  
    
      4De beoordeling
    
    
      4.1.
      Het gaat in deze zaak om de vraag of Break Down moet worden veroordeeld tot betaling van € 68.009,76 bruto aan salaris.
    
    
      4.2.
      Voor het antwoord op die vraag is bepalend of de arbeidsovereenkomst tussen partijen op 5 april 2020 van rechtswege is geëindigd vanwege het aflopen van de bepaalde tijd, dan wel of die arbeidsovereenkomst op enig moment is gewijzigd in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en voortduurt na 5 april 2020.
      
    
    
      4.3.
      Het verweer van Break Down dat de dagvaarding nietig is, wordt verworpen. Ook als sprake zou zijn van een gebrek in de dagvaarding is er geen aanleiding om die dagvaarding nietig te verklaren. Break Down is verschenen in deze procedure en heeft verweer gevoerd, terwijl niet is gesteld of gebleken dat een mogelijk gebrek Breakdown onredelijk in haar belangen heeft geschaad.
      
    
    
      4.4.
      De kantonrechter is van oordeel dat de arbeidsovereenkomst tussen partijen van rechtswege is geëindigd op 5 april 2020 door het aflopen van de bepaalde tijd en dus niet voortduurt na die datum. Dat oordeel wordt hierna toegelicht.
      
    
    
      4.5.
      Vast staat dat partijen drie achtereenvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd zijn aangegaan, van 5 februari 2018 tot 5 oktober 2018, van 5 oktober 2018 tot 5 oktober 2019, en van 5 oktober 2019 tot en met 4 april 2020. De keten van deze drie arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd heeft dus een totale duur van 26 maanden.
      
    
    
      4.6.
      Volgens artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW), zoals deze bepaling luidt sinds 1 januari 2020, geldt vanaf de dag dat tussen dezelfde partijen arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd elkaar hebben opgevolgd en een periode van 36 maanden hebben overschreden, met ingang van die dag de laatste arbeidsovereenkomst als aangegaan voor onbepaalde tijd. Vóór 1 januari 2020 gold volgens artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, (oud) BW niet de hiervoor genoemde periode van 36 maanden, maar 24 maanden. 
      
    
    
      4.7.
      Artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW is per 1 januari 2020 gewijzigd door de Wet arbeidsmarkt in balans. Volgens de wetsgeschiedenis van de Wet arbeidsmarkt in balans heeft de nieuwe ‘ketenbepaling’ van artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW onmiddellijke werking en is bewust niet in overgangsrecht voorzien. Uit die wetsgeschiedenis blijkt ook dat de onmiddellijke werking van de ketenbepaling inhoudt dat op een arbeidsovereenkomst die eindigt op of na 1 januari 2020 een ketenbepaling van 36 maanden van toepassing is, ook als de arbeidsovereenkomst is aangegaan vóór 1 januari 2020. Dat wordt in die wetsgeschiedenis toegelicht met een aantal concrete voorbeelden.
      
    
    
      4.8.
      Gelet op het voorgaande volgt uit het huidige artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW dat de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd tussen partijen van rechtswege is geëindigd per 5 april 2020. Immers, de eerste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd tussen partijen is weliswaar vóór 1 januari 2020 aangegaan, maar de laatste arbeidsovereenkomst eindigde op 5 april 2020, dus na 1 januari 2020, zodat daarop de nieuwe ketenbepaling van 36 maanden direct van toepassing is. Op 5 april 2020 had de keten van arbeidsovereenkomsten nog geen 36 maanden geduurd, maar 26 maanden. De laatste arbeidsovereenkomst tussen partijen geldt op grond van de wet dus niet als aangegaan voor onbepaalde tijd.
      
    
    
      4.9.
      
        [eiser] doet ook een beroep op artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 en stelt dat de laatste arbeidsovereenkomst tussen partijen op grond daarvan geldt als een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
      
    
    
      4.10.
      Het beroep van [eiser] op de CAO Bouw & Infra kan niet slagen, op de volgende gronden. 
      
    
    
      4.11.
      De kantonrechter gaat ervan uit dat op zichzelf rechtsgeldig in een collectieve arbeidsovereenkomst (hierna: cao) ten gunste van de werknemer van het huidige artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW kan worden afgeweken, bijvoorbeeld door in een cao op te nemen dat een ketenbepaling van 24 maanden geldt of blijft gelden, ook na 1 januari 2020. Dat is ook gebeurd in het hiervoor genoemde artikel 1.3.4 van de CAO Bouw & Infra 2020. 
      
    
    
      4.12.
      Partijen zijn het erover eens dat zij alleen gebonden zijn aan de CAO Bouw & Infra door de algemeen verbindendverklaring daarvan. Er is in de schriftelijke arbeidsovereenkomst of anderszins niet overeengekomen dat de CAO Bouw & Infra geldt of van toepassing is, en partijen zijn daaraan ook niet gebonden door een lidmaatschap van een werknemers- of werkgeversvereniging. 
      
    
    
      4.13.
      De CAO Bouw & Infra 2020 is algemeen verbindend verklaard van 21 november 2020 tot en met 31 december 2020. Artikel 1.3.4 van de CAO Bouw & Infra 2020 was dus niet algemeen verbindend op 5 april 2020, de datum dat de laatste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd tussen partijen afliep. Er gold op die datum daarom geen afwijking ten gunste van [eiser] van artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW. Daarbij wordt in aanmerking genomen dat een algemeen verbindendverklaring op grond van de wet geen terugwerkende kracht heeft.
      
    
    
      4.14.
      De CAO Bouw & Infra 2019 is algemeen verbindend verklaard van 27 februari 2019 tot en met 31 december 2019. Ook artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 was dus niet algemeen verbindend op 5 april 2020, de datum dat de laatste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd tussen partijen afliep. Er gold daarom ook in dit verband op 5 april 2020 geen afwijking ten gunste van [eiser] van artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW. Daarbij is van belang dat volgens vaste rechtspraak een algemeen verbindendverklaring van bepalingen van een cao geen ‘nawerking’ heeft ten aanzien van ongebonden werknemers zoals [eiser] . Artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 had dus geen ‘nawerking’ meer na afloop van de algemeen verbindendverklaring per 1 januari 2020.
      
    
    
      4.15.
      
        [eiser] heeft er op de zitting nog op gewezen dat in rechtspraak in bepaalde gevallen wel ‘nawerking’ is toegekend aan algemeen verbindend verklaarde bepalingen van een cao. Dat standpunt is op zichzelf juist, maar dat is in die rechtspraak alleen aanvaard voor specifieke gevallen van – kort gezegd – ‘verkregen rechten’. Met name is in rechtspraak geoordeeld dat een recht op doorbetaling of aanvulling van loon tijdens ziekte dat is verkregen op grond van een algemeen verbindendverklaring van een bepaling van een cao, niet wordt aangetast doordat die bepaling waarop het berust, ophoudt algemeen verbindend te zijn. Zo’n geval doet zich hier niet voor en er is ook geen sprake van ‘verkregen rechten’. 
      
    
    
      4.16.
      Op de zitting heeft [eiser] verder nog gesteld dat uit de letterlijke tekst van artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 volgt dat de derde arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd al bij het aangaan daarvan op 3 oktober 2019 als een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd moet worden aangemerkt. Daarbij is de redenering van [eiser] dat door het aangaan van die derde arbeidsovereenkomst op 3 oktober 2019 voor een periode van zes maanden, al op 3 oktober 2019 direct een keten van arbeidsovereenkomsten met een totale duur van 26 maanden en dus meer dan 24 maanden is ontstaan, zodat deze meteen geldt als aangegaan voor onbepaalde tijd. 
      
    
    
      4.17.
      De CAO Bouw & Infra 2019 moet worden uitgelegd volgens de zogenoemde cao-norm. Dat betekent dat aan een bepaling van een cao een uitleg naar objectieve maatstaven moet worden gegeven, waarbij in beginsel de bewoordingen van die bepaling, gelezen in het licht van de gehele tekst van de cao, van doorslaggevende betekenis zijn. Het komt dus niet aan op de bedoelingen van de partijen die de cao tot stand hebben gebracht, voor zover deze niet uit de daarin opgenomen bepalingen kenbaar zijn, maar op de betekenis die naar objectieve maatstaven volgt uit de bewoordingen waarin de cao is gesteld. Bij deze uitleg kan ook rekening worden gehouden met de elders in de cao gebruikte formuleringen en op de aannemelijkheid van de rechtsgevolgen waartoe de verschillende, op zichzelf mogelijke tekstinterpretaties zouden leiden.
      
    
    
      4.18.
      Anders dan [eiser] , ziet de kantonrechter geen reden om te oordelen dat artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 zo moet worden uitgelegd dat daaruit volgt dat door het aangaan van de derde arbeidsovereenkomst op 3 oktober 2019 voor een periode van zes maanden al meteen een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd is ontstaan of aangegaan. Uit de tekst van artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 volgt immers duidelijk dat de laatste arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd alleen geldt als aangegaan voor onbepaalde tijd indien de opvolgende arbeidsovereenkomsten “een periode van 24 maanden (...) hebben overschreden”. Daaruit kan niet anders worden afgeleid dan dat de arbeidsovereenkomst pas kan worden aangemerkt als aangegaan voor onbepaalde tijd, indien en nadat de termijn van 24 maanden feitelijk is overschreden. Daarvan was geen sprake op 3 oktober 2019. Dat was pas het geval op 5 februari 2020, maar toen was de CAO Bouw & Infra 2019 niet meer van toepassing tussen partijen, zoals hiervoor is overwogen.
    
    
      4.19.
      De door [eiser] bepleite uitleg van artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019 leidt ook niet tot een aannemelijk rechtsgevolg. Gelet op de formulering van dit artikel hebben de cao-partijen daarmee kennelijk willen aansluiten bij de bewoordingen van de toenmalige tekst van artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW. Uit dat laatste artikel volgt dat pas “vanaf de dag” dat tussen dezelfde partijen arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd een periode van 24 maanden hebben overschreden, “met ingang van die dag” de laatste arbeidsovereenkomst geldt als aangegaan voor onbepaalde tijd. De bewoordingen “vanaf de dag” en “met ingang van die dag” hebben de cao-partijen niet letterlijk overgenomen. Echter, niet aannemelijk is dat cao-partijen enerzijds wel hebben beoogd aan te sluiten bij de tekst van artikel 7:668a lid 1, onderdeel a, BW, maar vervolgens in afwijking daarvan een geheel andere bedoeling voor ogen zouden hebben gehad ten aanzien van het moment van ontstaan van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd, zonder dat duidelijk tot uitdrukking te brengen in de tekst van artikel 17 lid 4, onderdeel a, van de CAO Bouw & Infra 2019.
    
    
      4.20.
      Overigens constateert de kantonrechter dat de cao-partijen in artikel 1.3.4 van de CAO Bouw & Infra 2020 duidelijk(er) tot uitdrukking hebben gebracht dat de laatste arbeidsovereenkomst uit de keten van 24 maanden pas “met ingang van de eerstvolgende dag na die 24 maanden” als arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd geldt. Deze constatering is ten overvloede en de kantonrechter kan daarom in het midden laten of een latere cao, de CAO Bouw & Infra 2020, al dan niet een rol kan spelen bij de uitleg van een eerdere cao, de CAO Bouw & Infra 2019.
      
    
    
      4.21.
      De conclusie is dat de vordering van [eiser] om Break Down te veroordelen tot betaling van € 68.009,76 bruto aan salaris moet worden afgewezen, omdat de arbeidsovereenkomst tussen partijen op 5 april 2020 van rechtswege is geëindigd vanwege het aflopen van de bepaalde tijd en geen arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd is ontstaan. De overige verweren van Break Down, waaronder het beroep op een schending van de klachtplicht, hoeven daarom niet te worden beoordeeld.
      
    
    
      4.22.
      Op de kennelijk voorwaardelijke vordering van [eiser] om voor recht te verklaren dat de beëindigingsovereenkomst tussen partijen van 25 februari 2020 moet worden vernietigd, voor zover deze beëindigingsovereenkomst mocht bestaan, hoeft niet te worden beslist. [eiser] neemt zelf het standpunt in dat het schriftelijk stuk met de titel “Beëindigen arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd” van 25 februari 2020 geen beëindigingsovereenkomst is. De kantonrechter is het daarmee eens. Uit dat stuk blijkt immers dat Break Down aan [eiser] meedeelt dat het dienstverband voor bepaalde tijd van rechtswege eindigt op 4 april 2020 en niet zal worden verlengd. Dat is een aanzegging als bedoeld in artikel 7:668 lid 1 BW en geen beëindigingsovereenkomst, en dat is ook zo door [eiser] begrepen en opgevat. Voor zover er in dat stuk al enige overeenkomst wordt aangegaan, ziet dat alleen op het inleveren van materialen. Er is dus geen sprake van een beëindigingsovereenkomst en de voorwaarde waaronder [eiser] deze vordering heeft ingesteld, is daarom niet vervuld. Overigens zou een vernietiging van die overeenkomst niet afdoen aan de conclusie dat de arbeidsovereenkomst van rechtswege is geëindigd per 5 april 2020.
      
    
    
      4.23.
      
        De proceskosten komen voor rekening van [eiser] , omdat hij ongelijk krijgt. Daarbij wordt [eiser] ook veroordeeld tot betaling van € 124,00 aan nakosten, voor zover daadwerkelijk nakosten door Break Down worden gemaakt. De gevorderde rente over de (na)kosten zal worden toegewezen vanaf de datum gelegen veertien dagen na betekening van dit vonnis.
        5. De beslissing	
      
      
      
        De kantonrechter:
      
      
    
    
      5.1.
      wijst de vordering af;
    
    
      5.2.
      veroordeelt [eiser] tot betaling van de proceskosten, die tot en met vandaag voor Break Down worden vastgesteld op een bedrag van € 1.496,00 aan salaris van de gemachtigde van Break Down, en veroordeelt [eiser] tot betaling van € 124,00 aan nakosten voor zover daadwerkelijk nakosten door Break Down worden gemaakt, te vermeerderen met de wettelijke rente over de proces- en nakosten vanaf de datum gelegen veertien dagen na betekening van dit vonnis tot de dag van volledige betaling;
    
    
      5.3.
      
        verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad.
        Dit vonnis is gewezen door mr. P.J. Jansen en op bovengenoemde datum in het openbaar uitgesproken in aanwezigheid van de griffier. 
      
      
      
        De griffier		De kantonrechter
      
    
  
  
     Stcrt. 2019, nr. 11350.
  
  
     Stcrt. 2020, nr. 61582.
  
  
    
      Kamerstukken II, 2018-2019, 35 074, nr. 3, p. 16.
  
  
     Art. 2 lid 3 van de Wet op het algemeen verbindend en het onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten.
  
  
     Hoge Raad, 18 januari 1980, ECLI:NL:HR:1980:AC6786 en NJ 1980/348 (Hop/Hom); Hoge Raad, 10 januari 2003, ECLI:NL:HR:2003:AE9386 (Rode Kruis Ziekenhuis); Gerechtshof Amsterdam, 20 juli 2021, ECLI:NL:GHAMS:2021:2292.
  
  
     Hoge Raad, 28 januari 1994, ECLI:NL:HR:1994:ZC1247 en NJ 1994/420 (Beenen/Vanduho); Hoge Raad, 7 juni 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE0644 (J.B. Groothandel In Vlees).
  
  
     Hoge Raad, 4 mei 2018, ECLI:NL:HR: 2018:678 (FNV/X B.V.).