Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094), en van:de motie-J.M. de Vries c.s. over ongewenste effecten van het afschaffen van het overgangsrecht AKW 18+ (24094, nr. 26) en zeven andere moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4216-4228

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 70, pagina 4216-4228

27-04-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24094Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094), en van:de motie-J.M. de Vries c.s. over ongewenste effecten van het afschaffen van het overgangsrecht AKW 18+ (24094, nr. 26) en zeven andere motiesPagina 4216-4228
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094)Pagina 4189-4213
70ste vergadering; 27 april 1995Pagina 4189-4189
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 april 1995)Pagina 4258-4258
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 27 april 1995)Pagina 4258-4258
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646)Pagina 4228-4258
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 april 1995)Pagina 4213-4216

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 206 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering
en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband
met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd
waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094)
 
 , en van:
 - de motie-J.M. de Vries
c.s. over ongewenste effecten van het afschaffen van het overgangsrecht AKW
18+ (24094, nr. 26);
 - de motie-Rabbae over
handhaving van het overgangsrecht AKW 18+ voor allochtone jongeren die in
het land van herkomst studeren (24094, nr.
27);
 - de motie-Stellingwerf over uitstel van invoering van
de prestatiebeurs (24094, nr. 28);
 - de motie-Poppe
over de terugbetaling van rentedragende leningen (24094, nr.
29);
 - de motie-Bakker c.s. over een grotere rol van de Inspectie
hoger onderwijs bij de toetsing van kwaliteit en studeerbaarheid van opleidingen
(24094, nr. 30);
 - de motie-Bakker c.s. over
een breed toegankelijke hoger-onderwijsalmanak (24094, nr.
31);
 - de motie-Van der Ploeg c.s. over het instellen van
een fonds om het talentvolle leerlingen mogelijk te maken in het buitenland
te studeren (24094, nr. 32);
 - de motie-Van
der Ploeg c.s. over de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor studenten
uit minder draagkrachtige gezinnen (24094, nr. 33).
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zeg de geachte afgevaardigden welgemeend dank
voor hetgeen ze naar voren hebben gebracht. Helaas is slechts in zeer beperkte
mate – ik denk dat ik een optimist ben als ik dit zo naar voren breng –
sprake van convergentie in de gedachtenontwikkeling tussen, in hoofdlijn,
de regeringspartijen en de meeste van de oppositiepartijen.
 
 Ik zal mijn beantwoording in tweede termijn clusteren, in eerste instantie
langs de lijnen van de openbaarheid met betrekking tot de adviezen van de
IB-groep, waarop in tweede termijn uitvoerig is ingegaan, de AKW 18-plus,
de studeerbaarheid en de voorziene ontwikkelingen als gevolg van de voorstellen
inzake de prestatiebeurs en het verhogen van de norm in het eerste jaar van
50% naar 70%. Daaraan voorafgaande maak ik nog de algemene opmerking dat in
het twee weken geleden verschenen OESO-rapport "Education at a glance" de
koers zoals is aangegeven in het regeerakkoord, wordt bevestigd, namelijk
dat het hoger onderwijs in Nederland relatief duur is. In het rapport staat
ook dat het basis- en voortgezet onderwijs relatief goedkoop zijn, zeker tegen
de achtergrond van de prestaties. Er worden veel uren gemaakt; leerlingen
zijn lang op school. Uit onderzoek is gebleken dat de tijd die op school wordt
doorgebracht in feite bepalend is voor de prestaties. Het basis- en het voortgezet
onderwijs leveren op een sobere wijze prachtige prestaties. Van het hoger
onderwijs kan dat niet worden gezegd. Er worden goede prestaties geleverd,
maar het is erg duur. De huidige wetsvoorstellen kunnen goed in dat kader
worden geplaatst, ofschoon deze redenering niet eenduidig tot de voorgestelde
prestatiebeurs leidt in deze vorm en omvang.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het hoger onderwijs is duur. Slaat dat op de studenten of
op de infrastructuur?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Op het totaal.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik heb begrepen dat een student in Nederland minder kost dan in de ons
omringende landen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het slaat op het totaal. Er is bijvoorbeeld ook gekeken naar de verdeling
van onderwijsbudgetten over de sectoren hoger onderwijs, voortgezet onderwijs
en basisonderwijs. Nederland steekt er wat het aandeel hoger onderwijs betreft,
inclusief studiefinanciering, met kop en schouders bovenuit in verhouding
tot de totale uitgaven. De studiefinanciering moet er dus zeker bij worden
betrokken. De omvang van de beschikbare studiefinanciering is nog relatief
groot. Geleidelijkaan hebben wij onze toppositie verlaten. Wij zijn minder
prominent aanwezig in de top als het gaat om voorzieningen van studiefinanciering.
Op dit moment ligt Denemarken in dit opzicht aan kop.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Als de beoordeling slaat op de totale uitgaven, dan is het vrij eenvoudig
om onderscheid te maken tussen de kosten voor studiefinanciering en de andere
kosten. In die zin is er dan toch ook een rangorde aan te brengen? Moet deze
analyse meteen tot dit wetsvoorstel leiden?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Deze analyse biedt een achtergrond voor de gedachtenontwikkeling in het
regeerakkoord. Letterlijk heb ik toegevoegd dat geen 1 op 1-relatie kan worden
gelegd tussen vorm en inhoud van de wetsvoorstellen en van het OESO-rapport.
De algemene lijn in het OESO-rapport is dat het hoger onderwijs in Nederland
relatief duur is. De algemene lijn in het regeerakkoord is exact dezelfde.
De conclusie die wij daaruit getrokken hebben, is dat wij moeten proberen,
die lijn te veranderen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Als er geen direct verband kan worden gelegd, dan is die opmerking overbodig
voor dit debat, want wij behandelen de prestatiebeurs.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik wil de gelegenheid hebben om mijn eigen benadering te kiezen. Als dat
de heer Lansink wat minder aanspreekt, vind ik dat jammer, maar het blijft
mijn benadering. Ik leg slechts een extra accent bij de inhoud van het regeerakkoord.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik gun u van harte uw eigen benadering. Anderen moeten maar beoordelen
of zij de juiste is. Daarom stel ik mijn vragen. U kunt wel algemene beschouwingen
houden over de vergelijking van kosten, maar u moet daarbij bezien of op basis
daarvan dit wetsvoorstel opportuun is. Ik meen dat dat niet het geval is.
De kosten in de diverse landen worden ook door andere factoren bepaald.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Mijn lijn in deze analyse was dat studiefinanciering mede een van de factoren
was waarin Nederland enigszins een uitbijter is, hetgeen door het OESO-rapport
wordt bevestigd.
 
 Ik heb goed geluisterd naar hetgeen in het debat naar voren is gebracht
over de openbaarheid. In mijn ogen is er geen enkele reden voor openbaarheid
bij de toetsen van de Informatiebeheergroep. Het betreft hier ambtelijke stukken
die naar mij worden toegestuurd en voor mij een basis vormen voor het nemen
van beslissingen. Het betreft inderdaad soms ook een door mij gevraagde ambtelijke
reactie. De IB-groep is weliswaar een ZBO, maar ook de status van de medewerkers
van de IB-groep is een ambtelijke. De verantwoordelijkheid van de minister
voor de IB-groep blijft onverlet, zoals de Kamer zeer nadrukkelijk bij de
verzelfstandiging heeft benadrukt. 
 
 Bij de voorbereiding van wetsvoorstellen wordt, zoals te doen gebruikelijk,
zorgvuldig gekeken naar het soort amendementen dat verwacht kan worden. Ook
die worden alvast ter toetsing voorgelegd aan de IB-groep, zodat ik niet mijn
reactie op een amendement hoef uit te stellen omdat ik de IB-groep nog zou
moeten raadplegen. Dat kan overigens wel gebeuren, omdat onze vooruitziende
blik niet altijd 100% is. In dit geval bleek overigens sprake te zijn van
een redelijk accuraat inzicht en dat is ook een compliment voor de wijze waarop
de Kamer haar verslag heeft ingediend. Daarin was immers helder zichtbaar
wat de Kamer wilde en dit heeft ertoe geleid dat wij advies hebben gevraagd
over potentiële amendementen.
 
 De verantwoordelijkheid blijft volledig bij mij. Theoretisch kan dit alle
kanten op gaan en in dit geval heb ik de adviezen van de IB-groep nog serieuzer
genomen dan ik ze anders neem. Ik behoud mij overigens wel het recht voor
om uitvoeriger op een punt in te gaan als daarbij sprake is van "ja, mits"
of "neen, tenzij", zoals ook wel eens gebeurt in gesprekken met de IB-groep.
Hierbij heeft dit echter niet zo'n erg grote rol gespeeld.
 
 Het verbaasde mij dat het de heer Lansink was die de vragen stelde over
de openbaarheid. Hij en ik hebben hier immers regelmatig van gedachten kunnen
wisselen, ook over de studiefinanciering. Een dergelijke vraag is ook nooit
eerder aan de orde geweest en ik beschouw het ook niet als een goede gewoonte.
Ik vind dat dit de verantwoordelijkheid is en blijft van het kabinet. Aangezien
het punt echter zo scherp is neergezet en bijna de verdenking op zich laadt
dat er iets te verbergen is, wil ik graag vertrouwelijk alle stukken die betrekking
hebben op de toetsen van de IB-groep hier overleggen. Het zijn de stukken
waarin mij schriftelijk verslag wordt gedaan van de bevindingen van de IB-groep
ten aanzien van de uitvoerbaarheid van de wetsvoorstellen zoals zij voorliggen;
de brief van Berenschot van bijna een week geleden waarin verslag wordt gedaan
van de "double-check" die ik daar had aangevraagd, alsmede een memorandum
van mij waarin ik de verslagen geef van de gesprekken die mijn medewerkers
en ik hebben gevoerd met de IB-groep over een aantal specifiekere amendementen
die aan de orde zijn geweest, want voor zover ik mij kan herinneren is niet
op alle punten sprake van een formele schriftelijke reactie daarop. Ik moet
dit nog inventariseren, maar morgenochtend liggen deze stukken vertrouwelijk
ter inzage.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Slaat dit ook op het al dan niet uitvoerbaar zijn van mijn amendement?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ja. Ik zal daar meteen op ingaan. De IB-groep heeft inderdaad gezegd dat
het amendement waarbij de klok voor twaalf maanden wordt stilgezet, met enige
moeite uitvoerbaar is. Hiermee komen wij meteen op mijn eigen verantwoordelijkheid.
In dit opzicht heb ik nogal wat ruimte geschapen, onder andere bij het voorstel
VO 18-plus, om te bevorderen dat dit wel zou kunnen in combinatie met de prestatiebeurs.
 
 Over het amendement op stuk nr. 19 heeft de IB-groep mondeling aangegeven
dat dit bijna onmogelijk zou zijn. De term "bijna onmogelijk" heb ik in mijn
verantwoordelijkheid zodanig vertaald dat ik het risico niet wil nemen. Ten
aanzien van het PvdA-amendement op stuk nr. 20 heeft de IB-groep wel schriftelijk
gemeld dat er bij haar geen onoverkomelijke problemen zijn voor de uitvoering.
Het criterium moet echter gelegen zijn in het minstens twaalf maanden aaneengesloten
geen studiefinanciering ontvangen. Daarom heb ik ook uw amendement ontraden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Mag ik uit de beschouwing met de term "met enige moeite" concluderen dat
het amendement van de heer Van der Ploeg wel uitvoerbaar is? Het wijzigingsvoorstel
dat ik zelf heb voorgesteld, kost geen enkele moeite! Zeven jaar blijft zeven
jaar. Ik zie het verschil niet.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Zeker! Er is sprake van een afweging en een verantwoordelijkheid. Het
amendement dat het beste uitvoerbaar is, is het amendement om het allemaal
niet door te laten gaan. Daar zijn dus nog wat kleine dingen die door het
kabinet moeten worden afgewogen. Met uw amendement heb ik grote moeite. Het
is dus ook geen ontrading op gronden van de uitvoering. Dat geldt wel ten
opzichte van het amendement van de heer Rabbae. Ik neem dus de verantwoordelijkheid
op mij dat het amendement op stuk nr. 22 juist wordt uitgevoerd. De term "geen
onoverkomelijke problemen" vertaal ik in die zin dat ik met de IB-groep zal
bevorderen dat er zich geen feitelijke problemen in de uitvoering zullen voordoen.
Dat is ook precies de reden waarom ik aanhik tegen de vraag om de Kamer de
toetsen toe te zenden. Die toetsen leiden immers af van de feitelijke verantwoordelijkheid
die gedragen wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het is de vraag of wij dat zelf niet kunnen doen: het ene punt en het
andere punt naast elkaar beoordelen. Wij hebben aan de ene kant de kwestie
van de uitvoering te beoordelen en aan de andere kant de politieke wenselijkheid
van een bepaald wijzigingsvoorstel. Als u zegt dat mijn wijzigingsvoorstel
u niet lief is om een andere reden, is dat jammer. Het ging nu echter om het
punt van de uitvoerbaarheid. Ik heb vragen gesteld over de openbaarheid van
de toets omdat mevrouw De Vries het hier had over aanvankelijk niet haalbaar
en later wel haalbaar. Dat soort verschillen in beoordeling in een paar weken
tijd verbazen mij. Daarom wil ik zien wat er werkelijk staat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat is dus morgen vertrouwelijk beschikbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Als in die stukken die wij krijgen ingegaan wordt op de motieven waarom
mijn amendement niet uitvoerbaar zou zijn, hoeft u mij geen antwoord te geven.
Zo niet, dan verneem ik die motieven graag.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik zal morgen verslag doen van de gesprekken die gevoerd zijn.
 
 Ik kom toe aan het punt AKW 18-plus. Dat is een lastig punt gebleken,
ook als het gaat om de verdere afwikkeling en ook in termen van meerderheden
en minderheden in dit huis. Ik benadruk nog eens hoe de huidige situatie is
voorgesteld in het wetsvoorstel. Dat is dat er als afbouw een overgangsregeling
is gecreëerd naar de definitieve overgangsregeling toe, namelijk een
overgangsregeling voor degenen die in het eerste kwartaal van dit jaar al
 AKW ontvangen krachtens het deelnemen aan een onderwijsinstelling,
in die zin dat er sprake is van twee jaar overgangstermijn voor het leerlingwezen
en drie jaar voor alle anderen die studeren. Het gaat dus even niet over de
huishoudkinderen en de werkloze jongeren. Ik heb gisteren al aangegeven dat
daarvoor een goede voorziening is gecreëerd en dat ook het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid daarvoor de middelen heeft gefourneerd.
In aansluiting daarop wijs ik erop dat ik gisteren ook naar voren heb gebracht
dat de overgangsregeling voor het leerlingwezen onverlet laat dat ik contact
zal opnemen met de leerlingen die deze mogelijkheid hebben. Ik zal hen onder
de aandacht brengen dat er betere mogelijkheden zijn binnen het kort middelbaar
beroepsonderwijs. Die zijn beter, in de zin dat zij meer perspectief bieden
op het verwerven van een volwaardig diploma. Deze regeling wordt wellicht
door sommigen gezien als iets dat in elk geval meegenomen is, terwijl het
ook wel eens een doodlopende weg zou kunnen zijn.
 
 Ik kom toe aan het punt over het buitenland van de heer Rabbae. Ik heb
niet zoveel toe te voegen aan wat ik gisteren heb gezegd. Ik wil de motie
als zodanig ook afwijzen. Het is immers een welbewuste beleidsbeslissing dat
wij dit overgangsrecht afbouwen, weliswaar met een overgangsperiode. Gezinshereniging
biedt misschien in een korte overgangsperiode geen mogelijkheid, maar op lange
termijn natuurlijk wel, in de zin dat degenen die nog geen 16 jaar zijn ook
nu nog voor gezinshereniging in aanmerking komen. Degenen die nu al aan onderwijs
in het buitenland deelnemen, kunnen dat blijven doen krachtens de overgangsregeling
van drie jaar. Ik sluit daarbij even aan bij een element dat de heer Schutte
naar voren bracht en dat is dat de AKW inderdaad gezien kan worden als een
semi-studiefinancieringsregeling die wij willen beëindigen en samenvoegen
met de studiefinanciering. Er is geen sprake van een aparte regeling, gebaseerd
op de visie vanuit de kinderbijslag. Het moet volstrekt los worden gezien
van het woonlandbeginsel.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Het is toch een waanbeleid dat de minister nu propageert? Een groep jongeren
dreigt aan zijn lot overgelaten te worden. De minister heeft geen enkel overtuigend
motief. Hij zegt dat de gezinshereniging uiteindelijk een oplossing moet bieden.
De groep kan aan een eigen patroon vastzitten. Jarenlang heeft men het levenspatroon
op de kinderbijslag kunnen baseren. Nu komt de minister met een knip en die
groep moet het verder maar uitzoeken. Dat is toch geen beleid?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het kabinet heeft hiervoor zeer bewust gekozen. Het gaat om het leggen
van de verantwoordelijkheid bij de ouders van die leerlingen. De knip is inderdaad
gelegd bij AKW 18-plus. Die regeling is niet meer voor een semi-studiefinanciering
beschikbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voor een kind van iemand met een Nederlandse nationaliteit zijn er al
problemen genoeg. Theoretisch is de mogelijkheid aanwezig, dat een dergelijk
kind uit het buitenland terugkeert en gebruik maakt van de hier aanwezige
mogelijkheden. Een kind van 18 jaar van ouders met de Nederlandse nationaliteit
kan niet meer naar Nederland komen. De gezinshereniging is voor dat kind volledig
voorbij. De minister zegt dat deze groep het maar moet uitzoeken. Dat is toch
geen verantwoord beleid?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Er is toch sprake van een misverstand. Net zoals Nederland een eigen beleid
heeft ten aanzien van de studiefinanciering, hebben andere landen dat ook.
Er kan gebruikt worden gemaakt van de eigen landelijke regelingen voor studiefinanciering.
Na de overgangsperiode biedt de kinderbijslag deze mogelijkheid niet meer.
Dat is de keuze die is gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Wij hebben het niet over andere landen, maar over het beleid van de Nederlandse
overheid ten aanzien van mensen die kinderen in het buitenland hebben. De
kinderbijslag heeft een duidelijke functie in de onderhoudsbijdrage. Dat is
toch de filosofie van de kinderbijslag? De minister kan toch niet zo maar
met deze maatregel komen? Betrokkenen hebben hierna geen enkele oplossing.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik bestrijd dat er geen oplossingen zouden zijn. Kinderen van Franse ouders
die in Nederland werkzaam zijn, kunnen recht doen gelden op de Franse studiefinancieringsregeling.
Het geldt voor alle buitenlandse nationaliteiten. In het verleden was er nog
een specifieke regeling die er overheen kwam. Dat gebeurde in het kader van
de kinderbijslag. Het kabinet heeft die regeling beëindigd, met een goed
overgangsregime. De achtergrond is, dat Nederland verantwoordelijk is voor
de Nederlandse staatsburgers ten aanzien van de studiefinanciering.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De minister draait de zaken om. Ontkent hij de plicht van de Nederlandse
overheid om de kinderbijslag aan de ouders hier toe te kennen? Die ouders
kunnen de kinderbijslag inzetten voor de onderhoudsplicht.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat is precies het antwoord, dat ik nu drie tot vier keer heb gegeven.
Is kinderbijslag voor 18-plussers iets, wat volgt uit de onderhoudsplicht
van ouders of is het een studiefinancieringsregeling? De studiefinanciering
staat los van de onderhoudsplicht. Onder het regime van de studiefinanciering
houden ouders de onderhoudsplicht voor hun kinderen tot het 21ste jaar. Die
twee zaken staan los van elkaar. Wij hebben de keuze gemaakt, dat de AKW 18-plus
niet langer beschikbaar is als studiefinanciering. Dat geldt voor iedereen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Deze minister van PvdA-huize is dus niet bereid om een oplossing te zoeken
voor deze groepering die niet afkomstig is uit de rijke lagen van de bevolking?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb al eerder aangegeven dat er geen andere mogelijkheden worden gecreëerd.
Het kabinet heeft over het onderdeel 18-plus van de kinderbijslagwet deze
beslissing genomen. Waar studiefinanciering beschikbaar is als een alternatief,
is die beschikbaar. Er is een afweging gemaakt en de uitkomst daarvan verdedig
ik hier ten volle.
 
 Ik kom toe aan het amendement en de motie van mevrouw De Vries op dit
punt. Ik vind het lastig om van het amendement de toelichting en het dictum
te rijmen. Misschien kan mevrouw De Vries nog even toelichten wat precies
de bedoeling is. Volgens het dictum vervalt de overgangsregeling
van twee jaar voor het leerlingwezen en van drie jaar voor de rest. In plaats
daarvan komt een nieuwe regeling, volgens welke de kinderbijslag voor een
jaar beschikbaar blijft voor diegenen die studeren, hun studie aanvangen of
al in het vierde kwartaal studeren. In de toelichting daarentegen wordt de
indruk gewekt dat het gaat om een additionele regeling die bovenop de bestaande
regeling komt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 Bedoeld is een additionele regeling. Het wetsvoorstel is zo moeilijk,
dat in het dictum bij de verwijzing naar de artikelen een fout is gemaakt.
Ik zal het amendement zodanig wijzigen dat de artikelen precies overeenstemmen
met wat er in de toelichting staat.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik stel deze toevoeging op prijs, omdat ik nu meer specifiek kan reageren.
De andere mogelijkheid zou een veel geringer budgettair beslag met zich hebben
gebracht, maar dan zou ik juist op dat punt het gevoel hebben gehad dat ik
de heer Rabbae niet zo strikt had kunnen antwoorden als ik heb gedaan. Dan
zou immers die overgangsperiode niet meer beschikbaar zijn. Zoals het er nu
voorstaat, moet ik blijven bij wat ik gisteren in eerste termijn heb gezegd,
toen er nog geen amendement op tafel lag. Ik moet de Kamer de aanneming van
dit amendement helaas ontraden, mede naar aanleiding van het contact dat ik
hierover met collega Linschoten voorafgaand aan het debat van gisteren heb
gehad. De belangrijkste reden is dat er voor het budgettaire beslag geen dekking
is aangegeven. Er is een budgettair beslag van 85 mln. in het komende jaar
mee gemoeid en ik zou absoluut niet weten hoe dat kan worden verwerkt in de
begrotingen, te meer omdat in de afgelopen dagen de begroting voor het jaar
1996 is behandeld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 U hebt ons inderdaad gisteren in eerste termijn gemeld dat er 85 mln.
mee gemoeid zou zijn. Ik meen dat ik nu een informatievoorsprong op de minister
heb. Er blijkt namelijk bij de berekening een foutje te zijn gemaakt: men
is uitgegaan van de oorspronkelijke regeling voor de kinderbijslag. Ik heb
zoëven doorgekregen dat het juiste bedrag 55 mln. blijkt te zijn. Dat
scheelt toch wel een flinke slok op een borrel.
 
 De Kamer kan de minister natuurlijk niet aansporen om in de begrotingen
van zijn collega's in te grijpen. Dat zou de minister misschien niet erg vinden,
maar het behoort niet tot de gewoonten van de Kamer. Ik wil hem wel het volgende
voorleggen. De mensen die van deze overgangsregeling gebruik zouden maken,
maken dan geen gebruik van de forfaitaire aftrek die in het andere geval zou
gelden. Een beetje uit de losse pols rekenend meen ik dat de helft van die
55 mln. vrijvalt bij Financiën. Alles bijeen komen wij op een aanmerkelijk
lager bedrag, namelijk van ongeveer 27,5 mln.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dank voor de nadere toelichting en voor de wijze waarop de Kamer meedenkt
over de budgettaire problemen. Dat mag ook gevraagd worden, zeker van de coalitiepartners,
omdat wij allemaal hebben getekend voor het regeerakkoord. De fracties in
de Tweede Kamer hebben dat in eerste instantie gedaan; vervolgens hebben de
leden van het kabinet zich daaraan gebonden. Maar nogmaals, ik heb niet de
ruimte om iets anders te doen dan de Kamer het aannemen van dit amendement
te ontraden.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Er ontstaat onduidelijkheid over de omvang van de benodigde dekking. Kan
de minister voor de stemming aangeven wat de precieze cijfers zijn? Gaat het
om 85 mln., 55 mln. of nog andere bedragen? Dit verzoek geldt ook voor de
dekking van de andere voorstellen, waaronder die van de heer Rabbae. Bovendien
moet de vraag worden beantwoord of het reëel is om elders dekking te
zoeken. Het is mij opgevallen dat één van de ondertekenaars
van het amendement, de heer Van der Ploeg, hier vanochtend met groot gemak
beweerde dat er bij Sociale Zaken wel wat te vinden zou zijn en wellicht ook
elders. Dat verbaast mij zeer van een financieel woordvoerder. Echter, omdat
hij dit naar voren heeft gebracht, is het denkbaar dat hij aanhangers vindt.
Zou u een en ander kunnen nagaan en daarover vóór de volgende
week mededelingen kunnen doen? Er zal toch een heropening nodig zijn om al
deze toestanden nader te bekijken. Het lijkt mij nuttig dat wij over deze
informatie kunnen beschikken.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Wat het eerste betreft zal ik graag de gevraagde informatie beschikbaar
stellen. Dat kan morgenochtend. Ingewikkeld zal dit niet zijn als die informatie
al bij mevrouw De Vries beschikbaar is. Over het tweede kan ik geen zinnig
woord zeggen. Dat zal op enig moment bezien moeten worden aan de hand van
de uitslag van de stemmingen. De aanvaarding hiervan is door de regering ontraden,
hetgeen bij de stemming toch ook een zekere rol zal spelen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat betekent ook dat u de benadering van de heer Van der Ploeg afwijst.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb het amendement als zodanig ontraden...
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat is al heel wat!
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 ...maar mij op geen enkele wijze uitgelaten over wat er gebeurt als het
onverhoopt wordt aangenomen.
 
 Voorzitter! De motie, zojuist ingediend door mevrouw De Vries en medeondertekend
door een groot aantal andere leden, zal zeker worden uitgevoerd. Daartoe zullen
dossiers van de SVB worden gelicht. Zorgvuldig zal in kaart worden gebracht
wat de effecten zijn. Ik ga ervan uit dat er geen grote gevolgen zullen optreden
voor instellingen en dat er geen financiële gevolgen verbonden zijn aan
het uitvoeren van deze motie.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Wij hebben zo'n beetje allemaal die motie ondertekend, omdat daarmee perfect
wordt aangegeven wat de problemen met dit wetsvoorstel zijn, althans waar
het de kinderbijslag betreft. Nu is het mogelijk dat aan de hand van het onderzoek
blijkt dat er wèl gevolgen zijn die niet eerder te overzien waren.
Wat doet u dan?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik heb inmiddels geleerd dat de "als-dan-vragen" buitengewoon
interessant zijn maar tegelijkertijd onbeantwoord moeten blijven omdat er
over een "als" dat zozeer in de lucht hangt, geen zinnig woord valt te zeggen.
Nogmaals, ik ga ervan uit dat er geen financiële gevolgen
aan verbonden zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat betekent dan toch – en ik verwijs hierbij naar wat de heer Rabbae
over dit onderwerp heeft gezegd – dat er een geweldige sprong in het
duister wordt gemaakt door degenen die het wetsvoorstel op dit punt steunen.
Dat kan niet anders en het is niet rechtvaardig ten opzichte van de oorsprong
van de kinderbijslag, de WSF en de uitwerking daarvan. Dat moeten de mensen
weten die ons al die brieven hebben geschreven. Het kan zo ècht niet.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik meen dat dit een reactie is op het andere antwoord dat
de heer Lansink kennelijk verwachtte en dat ik niet heb gegeven. Wellicht
hoopte de heer Lansink dat ik zou zeggen: àls dat gebeurt, dàn
gebeurt er dit of dat. Zo'n antwoord zou ik geven als ik ervan zou uitgaan
dat het zou kunnen gebeuren, maar ik heb precies het tegenovergestelde gezegd.
De inzichten zijn op dit moment dat er geen financiële gevolgen aan zijn
verbonden, omdat het wetsvoorstel duidelijk aangeeft dat er alternatieven
zijn. Inderdaad worden er rechten beperkt, maar dat is inherent aan de ontwikkeling
ten aanzien van de studiefinanciering en aan de aard van dit wetsvoorstel.
 
 Voorzitter! De heer Lansink heeft onderstreept dat een overgangsregeling
een overgangsregeling moet blijven maar dat kan ik niet goed volgen. Immers,
dat geldt voor èlke wet. Met betrekking tot èlke wet zou je
kunnen zeggen: het moet wel de wet blijven want men had ervan kunnen uitgaan
dat dat de wet was. Echter, voorzitter, het denken staat niet stil. In die
zin is er altijd ruimte voor kabinet en Kamer om tot heroriëntering te
komen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Hiermee doet de minister geen recht aan mijn beschouwing op
dit punt. Ik ben daaraan wel gewend geraakt in dit debat, maar ik leg mij
daar niet bij neer. Ik heb gezegd dat als de Kamer in meerderheid een overgangsregeling
vaststelt met een bepaalde termijn, dat ook echt moet staan. Dat heeft met
betrouwbaarheid te maken. Je kunt dan niet een tijdje later zeggen dat er
weer van een andere regeling sprake is, dat de zaak wordt ingekort enz. Dat
heeft met de geloofwaardigheid van het politieke bedrijf te maken. De minister
gaat hieraan al te gemakkelijk voorbij. Hij zet een streep en dat is het dan;
de mensen moeten het maar regelen via gezinshereniging, andere scholen, weet
ik wat. Voorzitter! Ik vind dit een sociaal-democraat onwaardig.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik herhaal dat het hierbij gaat om een algemene benadering van wetten.
Wetten hebben een bepaalde motivering in de tijd. Vaak is dat een motivering
die op langere termijn een grote aantrekkingskracht behoudt en dan blijft
de desbetreffende wet ook in stand. Echter, er kunnen ook ontwikkelingen zijn
waardoor een wet veranderd moet worden en ook wordt veranderd. Dat is precies
aan de orde met dit wetsvoorstel. Al vrij kort nadat het overgangsrecht was
aangenomen, waren er discussies of het nu wel zo verstandig en voor de hand
liggend was. In dat opzicht is het heel voor de hand liggend om te komen tot
de benadering die voorligt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Kan de minister de argumentatie invullen, dat bij een formulering van
rechten en plichten die altijd gelijkelijk zullen uitwerken voor burgers,
er in het systeem een overgangsrecht moet worden geformuleerd, juist omdat
erkend wordt dat er een volksdeel of een groep is, waarvoor de nieuwe regelgeving
wel degelijk pijn oplevert? Dat is inherent het karakter van overgangsrecht.
Er is uitvoerig gesproken over de termijn van 27 jaar. Ik herhaal dat niet.
Er is natuurlijk een heel expliciete reden om juist voor die 27 jaar te kiezen.
Wij herinneren ons dat allemaal. Nu wordt er een stuk van geamputeerd. Daar
heb ik moeite mee.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik herinner aan de argumenten daarvoor. Er waren politieke prioriteiten
gesteld. Die zijn inmiddels sterk veranderd. Dat is het interessante van het
debat hier. Ik hoor alleen maar procedurele argumenten. Niemand heeft tot
nu toe nog kunnen aangeven waarom een overgang van 27 jaar een redelijke benadering
was. Dat was een politieke prioriteit, en niets anders. Ik vind dat er alle
reden is om die politieke prioriteit te herzien wanneer zich ontwikkelingen
voordoen die een andere kant op gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik bestrijd dat er alleen procedurele argumenten zijn. De rechtsbescherming
op zichzelf is al een heel zwaar argument, dat zojuist ook door de heer Van
der Vlies is genoemd. Er waren ook inhoudelijke argumenten, bijvoorbeeld het
mogelijk maken van studies in het buitenland door uitwisselingsprogramma's.
Die inhoudelijke redenen passen in de filosofie, dat er geen regeling in de
oorspronkelijke wet kon plaatsvinden. Daarom is het overgangsrecht gekozen.
Ik houd staande dat overgangsrecht impliciet betekent, dat je van heel goeden
huize moet komen om de termijn te veranderen. Die is niet voor niets gekozen.
De minister gaat daaraan voorbij. Ik vecht waarschijnlijk tegen de bierkaai.
De minister heeft nu eenmaal zijn doelstelling; punt uit! Hij heeft een meerderheid
in de Kamer, en bekijk het maar! Anderen moeten daar maar een oordeel over
vellen. Wat wij ook zeggen, het heeft geen nut.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De wijze waarop de heer Lansink al bij voorbaat elk antwoord in een bepaald
daglicht stelt, vind ik heel lastig te pruimen. Hij begint met te zeggen,
dat het antwoord wel geïndiceerd zal zijn doordat er een meerderheid
bestaat. Op geen enkel moment luistert hij naar de beantwoording. Als ik hèm
beluister, is de tegenstrijdigheid gigantisch. Aan de ene kant wordt gezegd,
dat het inhoudelijk zo'n goede regeling is. Aan de andere kant is er het overgangsrecht.
Het is dus een prima regeling, die wel moet eindigen. Dat is toch geen argumentatie?
 
 Het debat over het overgangsrecht van 1986 had niets te maken met de inhoud,
maar alleen met politieke prioriteiten. In dat opzicht was de reactie van
de heer Lansink procedureel en niet inhoudelijk. Het is van belang om nog
eens naar voren te halen waarom de inhoudelijke motieven toen wel gepaard
konden gaan met overgangsrecht: het is mooi, maar het eindigt wel. Het is
lastig om dat nu goed voor ogen te krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De termijn is gekoppeld aan de termijn voor de kinderbijslag. De leeftijdsgrens
is 27 jaar. Iedereen kan dat nalezen. Vervolgens zou die termijn
op zichzelf gebruikt kunnen worden om te kijken of daarna overgestapt kan
worden op een ander stelsel. Dat kon nu helemaal niet, want daar is geen ruimte
voor geweest. Ik vrees dat de minister dit wetsvoorstel erdoor moet drukken,
voordat wij een discussie op hoofdlijnen hebben gehad over ten eerste het
stelsel en ten tweede de kinderbijslagsystematiek. Er zit meer aan vast, zoals
de vergelijking met anderen enz. Er zit niets tegenstrijdigs in mijn betoogd.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het hoofdpunt is dat de grens van 27 jaar afgesproken werd. Eigenlijk
ging het om een termijn tussen 18 en 27 jaar. Dat betrof nieuwe gevallen,
kinderen die nog niet geboren waren. Nu is het interessant om even na te gaan
waarom die keuze werd gedaan. Is er een intrinsieke motivatie op grond van
keuzepatronen, alternatieven en de ontwikkeling van talenten, waar het bij
onderwijs toch om gaat? Dat is allemaal niet terug te vinden. Het was een
politieke prioriteitenstelling. Nogmaals, het denken daarover mag niet stilstaan.
Wetten als zodanig mogen zelfs niet worden beschouwd alsof zij het eeuwige
leven hebben. Er moet met grote zorgvuldigheid steeds naar wetswijzigingen
worden gekeken. Tegelijkertijd moet wetswijziging altijd mogelijk blijven,
ook van overgangsrecht.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik zal de minister niet vragen waarom de PvdA in 1986 wel gevoelig was
voor het overgangsrecht en nu niet meer, want zijn antwoord zal zijn dat ik
alleen maar geïnteresseerd ben in procedurele ontwikkelingen.
 
 Laten wij het niet hebben over de procedure, maar over de inhoud en realiteit.
Dan mag ik de minister er toch op wijzen dat het vorige kabinet, waarin hij
zelf zitting had, op het gebied van de vreemdelingenwetgeving een Vreemdelingenwet
heeft ontwikkeld die geen aansluiting heeft bij de praktijk, waardoor het
paarse kabinet nu heeft gevraagd om een nieuw advies bij de Hoge Raad. Ik
mag hem er dan toch op wijzen dat hij hetzelfde afglijdingsproces wil doormaken.
Het feit dat de coalitiepartijen met een motie komen, is toch een duidelijk
bewijs dat ook zij zien dat wat de minister wil, eigenlijk voorbijgaat aan
de werkelijkheid van deze groeperingen en dat daarvoor meer reparatie gevonden
kan worden. Dan kan de minister toch niet zeggen dat wij alleen bezig zijn
met procedurele tackels in zijn richting en geen oog hebben voor de realiteit.
Hij heeft geen oog voor de realiteit waarin een aantal groeperingen op een
gegeven moment terechtkomen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik zie toch een wezenlijk verschil tussen hetgeen door de heren Lansink
en Rabbae wordt gevraagd en hetgeen door anderen in deze Kamer wordt gevraagd.
Er is toch een wezenlijk verschil tussen enerzijds het overgangsrecht, het
goed bestuderen van een aantal mogelijke gevolgen ervan en een eventueel repareren
daarvan en anderzijds hetgeen door de heren Lansink en Rabbae wordt gevraagd,
namelijk gewoon een afzien van. Het kan inderdaad zo zijn dat het kabinet
wat meer ruimte kiest en als het ware wat sneller een aantal zaken wil doorvoeren
met het oog op het voorkomen van een aantal problemen die zich zouden voordoen
als je het nalaat. Dat is namelijk meteen het gevolg. Als je zo'n bedrag van
55 mln. of 85 mln. moet ophoesten, zal dit zijn sporen nalaten. Die afweging
is dan eigen aan het kabinet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Nog een laatste vraag en dan houd ik er mee op, want het dreigt een welles/nietes-discussie
te worden. De minister heeft voor de groep waarover ik spreek, geen enkel
alternatief ontwikkeld. Dat is toch zo?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik heb voortdurend geprobeerd aan te geven dat die alternatieven ruimschoots
voor handen zijn, met de aantekening daarbij dat het voor een aantal mensen
een beperking van rechten is.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Ik heb nog een vraag aan de heer Lansink, want hij werkt en beoordeelt
ons met een dubbele standaard. Hij verwijt het kabinet en op een ander moment
de sociaal-democraten dat het overgangsrecht opnieuw ter discussie wordt gesteld.
Nu heeft de heer Lansink gewezen op zijn lange parlementaire carrière.
Kan hij aantonen dat hij in die parlementaire carrière minder dan tien
keer het overgangsrecht in de WAO, in de Ziekenfondswet of waar dan ook ter
discussie heeft gesteld? Als hij dat niet kan, zou ik hem willen vragen om
eens een paar toontjes lager te zingen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb het over dit wetsvoorstel. Ik spreek dan niet alleen over procedurele
zaken, maar ook over de inhoud en het ontbreken van alternatieven. Ik heb
geen bezwaar tegen het ter discussie stellen in beginsel, maar dan moet je
wel met alternatieven komen. Dan moet het wel gebeuren in een sfeer waarin
het kan, waarin je kunt kijken of er een ontwijkmogelijkheid is. Dat is in
de andere gevallen bij de ziekenfondswetgeving en noem maar op, wel gebeurd.
Hier niet. Hier wordt de bijl gelegd. Hier worden rechten ingeperkt, zoals
de minister zojuist zelf zei, en dat is een groot verschil.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 U zei dat overgangsrecht overgangsrecht is en dat je daar nooit meer aan
mag komen. Dat was uw stelling.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb niet gezegd dat je daar nooit meer aan mag komen. Ik heb gezegd
dat er is gekozen voor een termijn. In beginsel vind ik dat die termijn heilig
is, tenzij je alternatieven hebt waarmee je dat kunt opvangen. Laat ik het
dan zo zeggen. En die alternatieven zijn er dus niet.
 
 
 
 
 
 De heer Bakker (D66):
 
 Kennelijk mag je daar dus alleen aan komen als het gebeurt met uw instemming.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nee, ik heb gezegd: als er alternatieven zijn. U verdraait de zaak. Ik
weet het wel, er valt met u en met de minister niet te praten over een verstandige
regeling voor de mensen om wie het gaat. Ik sta niet voor mezelf te praten
hier. Ik sta voor al de mensen die brieven hebben geschreven, die geraakt
worden door deze zaak en die er niets van begrijpen. Het valt ook niet te
begrijpen. Dat komt doordat u niet het lef had om voor de verkiezingen te
zeggen dat u 1 mld. wilde weghalen bij de studiefinanciering, maar dat daarna
rustig doet, onder aanvoering van de VVD. Dat is het punt. Vanochtend heeft
u dat wel enigszins toegegeven, maar dit zal later dan beoordeeld moeten worden.
U wilt die 1 mld. halen en het kan niet schelen hoe.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik onderdruk de neiging om hier nog verder op te reageren. Er is ook geen
vraag aan mij gesteld.
 
 Ik zal nu ingaan op het punt van de studeerbaarheid. Er is een groot aantal
vragen gesteld over de studeerbaarheid en naar mijn gevoel een beetje teveel
vanuit de achtergrond dat het allemaal niet deugt. Dat was in het bijzonder
zo bij de heer Stellingwerf. Hij heeft het niet zo gezegd, maar het was wel
zo geïmpliceerd. Wij moeten daar toch heel erg sterk afstand van nemen.
Laten wij dan ook nog eens kijken naar het IOWO-rapport. Die groep van 17.000
is absoluut een grote groep, maar relatief een stuk kleiner als je kijkt naar
het percentage van 4,6. Dan is het weer iets heel anders. Dan is het 1 op
20. Het zijn er dan in absolute zin wel veel, omdat wij gelukkig heel veel
studenten hebben. Wij moeten goed tot ons laten doordringen wat vermeld staat
in conclusie 9. Daar staat namelijk dat nadrukkelijk nergens uit blijkt dat
de studeerbaarheid een van de oorzaken was waarom die 25% het niet haalde.
Dat verbaast mij eigenlijk ook niets. Want het zou toch vreemd zijn als in
deze vorm van onderwijs 25% het niet haalt tengevolge van het te kort schieten
van de studeerbaarheid. Bij elke andere schoolsoort zou geconcludeerd worden
dat de betrokkenen niet voluit aan het onderwijs hebben deelgenomen of er
niet thuishoren. Met andere woorden, ik geloof niet dat je dat met elkaar
in verband kan brengen.
 
 Ik ben het dan ook niet eens met de heer Schutte, die sprak over een noodverband
dat bij die vuurvaste koppeling wordt gelegd van 50% naar 70%. Ik heb dat
amendement willen overnemen, maar zal het oordeel daarover aan de Kamer overlaten.
Ik sta er sympathiek tegenover, omdat ik het een heel aardige aansporing vind.
Ik zie het niet als een probleem dat zich zal voordoen.
 
 Tegen de heer Van der Vlies zeg ik dat het geen automatische piloot is.
De toevoeging van het woord "vuurvast" aan het taalgebruik aan de Kamer is
iets wat ook nadrukkelijk moet worden aangegeven.
 
 De heer Stellingwerf had daarbij de wat algemenere vraag wat er gebeurt
als die studeerbaarheid echt te kort schiet en de student dat kan aantonen.
Want zoiets moet dan natuurlijk wel worden aangetoond. Op de eerste plaats
is er het afstudeerfonds. Maar natuurlijk staat ook altijd het beroep bij
de rechter open. In de WHW is een artikel opgenomen dat daar de mogelijkheid
toe biedt. Maar ik weet dat er in de praktijk niet zoveel studenten van deze
mogelijkheid gebruik maken, omdat het heel lastig valt aan te tonen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Stel dat dat wel aangetoond wordt, hoe moet het dan met de studietijd
die verloren is gegaan alvorens de betrokken student zijn gelijk heeft gehaald?
Bovendien, als hij dan zijn gelijk heeft gehaald en de instelling wordt op
haar budget gekort, dan gaat dat ook weer ten koste van de studenten. Want
dan kan met minder geld minder kwaliteit en minder studeerbaarheid worden
geboden. Krijgt de betrokken student de verloren studietijd gecompenseerd?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Als er echt sprake is van nalatigheid en de burgerlijk rechter tot dezelfde
conclusie komt, zou er inderdaad kunnen worden geclaimd. Dat is dus een feitelijke
mogelijkheid waar de wet een ophangpunt voor biedt.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 U zegt dat het een feitelijke mogelijkheid is, maar u geeft zelf ook al
aan dat het een gigantisch zware weg is om te gaan. Maar weinig mensen zullen
die weg tot het einde bewandelen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Dat is de ene kant. Maar de andere kant is dat het probleem zich in de
praktijk niet voordoet. De visitatierapporten zijn heel kritisch. Maar zelfs
in de gevallen waarin ik per brief heb aangegeven dat het echt een stuk beter
moet, is de conclusie dat niet gezegd kan worden dat het niet studeerbaar
is, maar dat er verbeteringen in de studeerbaarheid kunnen worden aangebracht.
Dat is altijd een beetje de andere kant van de medaille. Dat is vanzelfsprekend.
Ik vind wel dat wij ervoor moeten oppassen de indruk te wekken dat het glas
grotendeels leeg is. Het glas is grotendeels vol, maar het moet nog een eindje
voller.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De minister verwees naar conclusie 9 van het rapport van het IOWO om te
stellen dat de studeerbaarheid helemaal geen probleem oplevert. Maar ik verwijs
hem naar bladzijde 81 van hetzelfde rapport, waarin staat dat alleen studenten
in het wetenschappelijk onderwijs uit de lagere-inkomensgroepen van wie de
beurs is omgezet, vaker melden dat ziekte en de studeerbaarheid van de opleiding
de doorslaggevende oorzaken zijn. Volgens hun eigen zeggen ligt het beslist
niet aan hun inzet. Dit betekent dat de minister selectief leest, of dat hij
weinig oog heeft voor de positie van een zwakke groep studenten die dit als
een handicap ervaart.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik begon zojuist over de studeerbaarheid te spreken, maar ik kan nu eerst
nog wel even uitgebreider ingaan op het IOWO-rapport. Vanwege de tijd heb
ik in eerste termijn daarop heel beperkt gereageerd, terwijl misschien een
wat uitgebreidere reactie beter geweest was. Het gaat om een kwart van de
studiepunten. In het IOWO-rapport wordt op bladzijde 88 onder punt 7 gewezen
op een tweede groep studenten met onvoldoende studievoortgang, namelijk studenten
die langdurig ziek zijn geweest. Een behoorlijk deel hiervan maakt gebruik
van de mogelijkheden van het afstudeerfonds. Deze groep geeft bij uitzondering
aan dat eigen inzet en motivatie onvoldoende waren. Onvoldoende studievoortgang
wordt inderdaad veroorzaakt door twee factoren. Er is immers ook een groep
die zich niet voldoende heeft ingezet. Dat kan dus niet. De overheid moet
onder alle omstandigheden zelfselectie bevorderen. Wanneer men zich niet voldoende
wil inzetten, moet men ook niet deelnemen aan het hoger onderwijs. Er wordt
immers solidariteit van anderen gevraagd, terwijl de eigen bijdrage daarmee
niet in overeenstemming is.
 
 De tweede factor betreft de zieken. Deze groep kan, indien men gemotiveerd
is, een beroep doen op de afstudeerfondsen. Maar er is blijkbaar een aantal
mensen in deze groep dat geen beroep kon doen op de afstudeerfondsen. Dat
kan ik niet helemaal plaatsen. Onder normale omstandigheden kan men altijd
een beroep op die fondsen doen. Een behoorlijk deel maakt reeds gebruik van
de afstudeerfondsen.
 
 Voorzitter! Mevrouw De Vries vroeg of de 70% van de studievoortgangscontrole
wel consistent is met een cohortbenadering. Ik vind van wel.
Het is eerder aangemeld. Ik vind het nog altijd goed dat wij het signaal hebben
gegeven, al was het alleen maar om duidelijk te maken dat wij staan voor een
prestatie van 100% als dat mogelijk zou zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 Wij hebben beiden een beetje gelijk. In de memorie van toelichting bij
de begroting voor 1994 staat dat het plan was om op den duur naar 70% te gaan.
In STOEB komt het weer niet voor. Wij moeten hierover echter niet gaan twisten.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Exact, maar ik wilde wel even reageren op uw opmerking, mevrouw De Vries.
 
 De financiële dekking voor het twaalf maanden de klok stilzetten
is niet aangegeven in het desbetreffende amendement. Ik heb positief op het
amendement gereageerd. Ik wil dat voor mijn rekening nemen. Het is echter
niet simpel te plooien. Plooien zijn nooit groot want dan past het kledingstuk
niet meer. In het algemeen moet Onderwijs het doen met een vrij krappe jas.
Dat betekent dat de plooien heel beperkt zijn. Het gaat om een bedrag van
35 mln. in het jaar 2002. Ik zie dat niet als onoverkomelijk. De omvang van
het bedrag is echter wel wezenlijk.
 
 Bij de heer Van der Vlies, de heer Stellingwerf en ook de heer Schutte
beluisterde ik enigszins een verwijt omdat zij mij hier achter de katheder
denkend aangetroffen hebben. Ik kon mij dat echter niet zo goed voorstellen.
Ik hoop dat ik mag blijven denken terwijl ik spreek. Het punt van de deficiëntie
wil ik graag betrekken bij alles rondom de stelselontwikkeling. Mijn achtergrond
daarbij was, dat een studieduur van vijf jaar plus twee jaar of vijf jaar
plus tweeënhalf jaar wel erg lang is.
 
 De heer Van der Vlies sprak over de afstudeerfondsen en eigenlijk heeft
de heer Van der Ploeg daarop gereageerd. Geen uniformering maar wel een aantal
criteria waaraan men moet voldoen. Het gaat daarbij vooral om doorzichtigheid
en goede bekendheid bij de studenten. De instellingen moeten echter wel de
mogelijkheid hebben onderling te kunnen verschillen, juist in verband met
de profilering.
 
 Ik heb gisteren een reactie gegeven op het amendement op stuk nr. 17 over
het verschil tussen openbaar en bijzonder. Er zijn sterke argumenten om zo'n
verschil niet te laten voortbestaan. Er zat geen beleid achter dat verschil,
dus dat moet worden rechtgetrokken. Ik zal dat dan ook doen. Ik ga er wel
van uit dat er nu geen sprake is van een vanzelfsprekendheid voor de eeuwigheid
van een lange studieduur voor zowel openbaar als bijzonder.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Dat laatste heb ik goed begrepen. Ik mag uit dit alles de conclusie trekken
dat de minister zijn preadvies bij het amendement op stuk nr. 17, in aanvang
gisteravond gegeven, duidelijk heeft genuanceerd en dat hij dit heeft omgebogen
in "oordeel Kamer". Ik zei gisteren dat de minister het amendement ook gewoon
had kunnen overnemen, als het in de Kamer niet was betwist. Dat heb ik nog
niet gehoord. Maar goed, het oordeel wordt aan de Kamer overgelaten, die zo
welwillend is om dit onbedoelde effect te repareren.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Ik aarzel wat bij mijn reactie op hetgeen de heer Lansink
naar voren heeft gebracht. Ik heb direct gereageerd op een paar inhoudelijke
punten. Hij vond dat de argumentatie van de oppositie niet serieus werd genomen.
Ik wil er geen jij-bak van maken, maar ik heb vaak het gevoel dat evenmin
serieus wordt omgegaan met hetgeen van mijn kant naar voren wordt gebracht.
Wanneer het CDA wel deel had uitgemaakt van een kabinet, zou er ook sprake
zijn geweest van het meedelen van het CDA in substantiële bezuinigingen
bij de studiefinanciering. Het punt van uitwonendheid kan ik heel moeilijk
rijmen met de toegankelijkheid, want dat betekent toch weer dat er sprake
is van beperktere mogelijkheden voor bepaalde groepen om deel te nemen aan
het hoger onderwijs.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik heb al gezegd dat ons verkiezingsprogramma een ombuiging vermeldt van
700 mln. op de totale post onderwijs. Wij hebben dat zelf vertaald in 500
mln. op de studiefinanciering. Daar valt dus over te praten. Dat hebben wij
ook bij de begrotingsbehandeling gezegd, keer op keer. Het gaat nu om de vraag
of er uit onderhandelingen waarbij wij betrokken zouden zijn geweest een prestatiebeurs
van dit type was gekomen plus de afschaffing van het recht op kinderbijslag.
Ik weet zeker dat dit niet zou zijn gebeurd. Het gaat erom of je in gemeen
overleg met de Kamer tot iets kunt komen dat een breder draagvlak kan krijgen.
Ik heb zowel in de schriftelijke ronde als tijdens het beraad hier moeten
vaststellen, gelet op het tempo waarin de zaak behandeld moest worden, dat
er geen enkel oog is voor de argumenten die, ook door de Raad van State, naar
voren zijn gebracht om eerst het debat op hoofdlijnen te voeren. Daar gaat
de minister aan voorbij. Dan kun je niet nader tot elkaar komen. Ik wil dat
best, gelet op de geschiedenis van de wet. Hij maakt het echter onmogelijk
door voorbij te gaan aan alle argumenten die door de heer Rabbae, door mij
en door de Raad van State naar voren zijn gebracht. De minister stelt de budgettaire
taakstelling voorop en zegt: de rest doen wij later. Dan gaat het natuurlijk
niet.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! Op het punt van de budgettaire taakstelling verschilt de benadering
van een kabinet met het CDA juist niet zoveel met die van dit kabinet. Vervolgens
gaat het inderdaad om de invulling. Ik heb maar zeer ten dele van de heer
Lansink gehoord hoe hij die invulling voor ogen heeft. Het is best mogelijk
dat wij daarover van mening verschillen, maar het is misschien goed om een
alternatief pakket in te dienen en bijvoorbeeld de uitwonendenbeurs te schrappen,
zoals de heer Lansink in eerste en tweede termijn aangaf. Tegen de achtergrond
van de toegankelijkheid heb ik daar grote bezwaren tegen. Ik vind dat heel
lastig.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De minister geeft nu ook een vertekend beeld. Er is een debat over geweest;
de heer Reitsma was woordvoerder bij de begrotingsbehandeling. Het ging niet
over het schrappen, maar over het wijzigen van het systeem waardoor er iets
tussenin uitkwam met een koppeling aan de OV-jaarkaart en noem maar op. Dat
moet je goed doordenken en uitwerken, zoals ook dit behoorlijk uitgewerkt
had moeten worden. Daar moet je een debat over voeren. Ik heb bezwaar aangetekend
tegen de hoge taakstelling van 1 mld., die in twee van de drie verkiezingsprogramma's
niet was terug te vinden. Vervolgens komen daar allerlei voorstellen achteraan.
 Zouden er onderhandelingen zijn geweest tussen de PvdA, D66
en ons of anderen, dan hadden wij die 500 mln. ingebracht. Als een ander dan
nul inbrengt, kom je niet op 1500 mln. uit. Dat is mijn punt. Dan kom je op
andere zaken uit. In het verlengde van hetgeen je de jaren daarvoor hebt gedaan,
kijk je dan hoe je tot bijstelling kunt komen. Het valt mij op dat het destijds
mogelijk was om met de heer Vermeend als woordvoerder daarop uit te komen.
Nu zie ik iets ontstaan dat haaks staat op hetgeen wij tot nu toe hebben gedaan.
Daar spreek ik de minister nu op aan, omdat hij in de vorige ploeg wel degelijk
ook medeverantwoordelijkheid wilde nemen voor wat er nu nog steeds ligt.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De heer Lansink zal precies weten waarover hij spreekt, maar ik raak in
opperste verwarring. Ik probeer even een beeld voor ogen te halen van een
bezuiniging op de studiefinanciering van 500 mln. Ik hoor de heer Lansink
dan praten over de OV-kaart en de uitwonendenbeurs. In het verkiezingsprogramma
zie ik echter ook een aanscherping van de studievoortgangscontrole. In de
eerste termijn van dit debat bleek echter weinig steun te bestaan voor het
idee van een verhoging van 50% naar 70%. De verkorting van de duur van de
studiefinanciering is vergelijkbaar. Ik heb dus een beetje het gevoel dat
de heer Lansink al te gemakkelijk vanuit de oppositie zijn oude standpunten
niet meer aanhangt. Hij kiest niet langer dezelfde benadering.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik kies de benadering die ik na de verkiezingen heb gekozen bij de behandeling
van het wetsvoorstel Student op eigen benen. Ik heb aangegeven waar eventueel
nog ruimte te vinden is. Ik heb het over de fraudebestrijding gehad, over
een andere opzet van de OV-kaart. Er zijn allerlei mogelijkheden. Begonnen
moet worden met een notitie, vervolgens moet daarover worden gepraat en uiteindelijk
moet tot wetgeving worden gekomen. Nu is de omgekeerde weg gekozen. Er is
eerst een taakstelling gekozen, vervolgens is wetgeving opgesteld en volgend
jaar zal pas over de rest worden gepraat. Er valt met ons te praten over bijstelling
van het stelsel, maar nu wordt gekozen voor een route die de toegankelijkheid
benadeelt. Dat blijkt ook uit de veelheid aan moties die is ingediend, nota
bene door regeringspartijen. In de overwegingen van die moties staan allemaal
bedenkingen tegen dit wetsvoorstel. Dat is er toch het beste bewijs van dat
de minister met iets bezig is dat geweldige problemen oproept? Hij moet dat
mij niet in de schoenen schuiven; hij heeft het voorstel gedaan.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Een notitie vind ik altijd heel interessant, maar er staat meestal wat
in. Voor mij is de vraag wat erin moet staan. Ik vind het altijd heel gemakkelijk
om te wijzen naar de fraudebestrijding. Daar zet je een getal voor neer, dat
vervolgens niet te vinden is in de studiefinanciering. Ongetwijfeld zal nog
een enkele keer misbruik worden gemaakt op het punt van de uitwonendheid,
maar de fraudebestrijding is heel goed. Daar haal je dus geen grote bedragen
vandaan. Er moet een substantiële benadering komen. Wat is de studievoortgangscontrolenorm
die 500 mln. oplevert? Dat is meer dan 100%. Daarmee kom je er dus ook niet.
In vier jaar kom je aan een opbrengst van 250 mln., dus je moet er nog iets
anders bij doen. Ik heb eens geprobeerd mee te denken met het CDA-verkiezingsprogramma
en kom dan tot de benadering die ik nu ook gekozen heb.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De minister verwijt de oppositie impliciet dan wel expliciet doof te zijn
voor zijn argumenten. Zij zou een dubbele houding hebben. Het mag bekend worden
verondersteld dat GroenLinks in haar verkiezingsprogramma geen enkele bezuiniging
op het gebied van onderwijs heeft opgenomen. Wij vinden het onderwijs het
belangrijkste bedrijf van Nederland.
 
 Met de grote verschillen op politiek gebied tussen deze minister en GroenLinks
heb ik toch altijd grote waardering gehad voor twee standpunten van de minister.
Ten eerste dat inzake de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Ten tweede
het oog van de minister voor de belangen en de positie van kansarmen. Tot
nu toe heeft hij deze belangen redelijk goed in de gaten gehouden. Eigenlijk
is dat het geval geweest tot aan het huidige voorstel. Het lijkt erop dat
de minister nu op beide punten voorbijgaat aan zijn standpunten. Het feit
dat de coalitiepartners zijn gekomen met moties om op beide punten reparaties
aan te brengen, is daarvan een duidelijk bewijs.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Ik kom daarop terug bij de behandeling van de motie van de heer Van der
Ploeg over de toegankelijkheid. Natuurlijk voel ik mij altijd geraakt door
opmerkingen over deze twee elementen. Ik zal er niet emotioneel maar zakelijk
op reageren.
 
 De heer Lansink heeft gesproken over de rente bij het stilzetten van de
klok. De heer Van der Ploeg heeft daarop al adequaat gereageerd. De rente
loopt door, maar hoeft niet te worden betaald als sprake is van een omzetting
van de lening in een beurs.
 
 De heer Poppe heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de studeerbaarheid.
Ik heb daarop al eerder gereageerd. Hij heeft een motie ingediend waarin gevraagd
wordt om de mogelijkheid van tax credits te bevorderen, een vast aftrekbedrag,
onafhankelijk van het inkomen. Ik vind dat geen onderwerp dat hier even tussen
neus en lippen door kan worden afgedaan, zeker niet in deze context. In eerste
termijn heb ik er al op gewezen dat ik hierbij de progressiviteit in de belastingheffing
tegenkom, waar ik overigens een groot voorstander van ben. Het is goed dat
de brede schouders de zwaardere lasten dragen. De andere kant daarvan is inderdaad
dat het effect van een rente-aftrek hoger is voor degenen die een hoger inkomen
hebben. Ik kan mij de motie dus wel voorstellen, maar ik wil haar toch afwijzen.
Dit is namelijk een punt dat behandeld moet worden bij de verdere ontwikkeling
van het stelsel van studiefinanciering.
 
 Ik was blij met de opmerking van de heer Bakker toen hij zei: niet contrecoeur.
Ik vond die woordkeuze heel goed. Niemand zegt dat men deze voorstellen onder
alle omstandigheden zou hebben gedaan. Het zijn voorstellen waar verschillende
kanten aan zitten. Er is een aantal elementen dat men misschien wel onder
alle omstandigheden had willen doorvoeren, zoals het bevorderen dat de uitdaging
tussen student en instelling over en weer wordt vergroot. Dat hoeft echter
niet noodzakelijkerwijs onder hetzelfde budgettaire kader. Dat is altijd het
lastige van de realiteit waarin wij leven met de beperkte financiële
 middelen en de beslagen die daarop gelegd worden, ook in het
kader van de werkgelegenheid.
 
 De motie omtrent de betrokkenheid van de inspectie beschouw ik als een
steun in de rug, evenals de motie ter bevordering van de informatievoorziening.
 
 De overgang van het voortgezet onderwijs naar het hoger onderwijs is absoluut
geen probleem. Wanneer dat een probleem wordt, gebeurt dat bij de behandeling
van het wetsvoorstel over VO 18-plus en dan zal dat ook worden opgelost.
 
 De heer Van der Ploeg heeft ook een vraag gesteld over de ontwikkeling
van VO 18-plus, het wetsvoorstel waarin degenen in het voortgezet onderwijs
die ouder zijn dan 18 jaar buiten de studiefinanciering worden gebracht en
in de tegemoetkoming studiekosten komen. Daar wordt aan gewerkt. Dat is nog
niet gereed en dat kon ook niet worden ingevoerd per 1 augustus 1995, omdat
de capaciteit van de Informatiebeheergroep – dat staat ook in de verslagen
en uitvoeringstoetsen – voluit moet worden benut voor de prestatiebeurs.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Kan de minister ons vertellen wanneer hij komt met een oplossing voor
de mensen die met dat gat getroffen worden?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Er is geen gat. Er is geen probleem in de overgang van VO naar HO. Er
zijn verschillende casusposities. Als iemand in het VO studiefinanciering
heeft, dan loopt dat door tot het moment dat het HO begint. De vakantieperiode
wordt dus overbrugd. Als iemand jarig is in de periode tussen het eindexamen
VO en het begin van het hoger onderwijs, dan voorziet de studiefinanciering
in een onmiddellijk begin, als althans het voornemen bestaat om te beginnen
aan een opleiding aan het hoger onderwijs. Wanneer het wetsvoorstel VO 18-plus
wordt ingevoerd, kan er een probleem ontstaan, maar dat wordt door datzelfde
wetsvoorstel gedekt.
 
 De motie over de leenbank zal ik ook graag uitvoeren. Ik zie dat als een
ondersteuning van datgene wat wij voor ogen hebben, namelijk meer ruimte creëren
voor private initiatieven om te komen tot het stimuleren van studies.
 
 Op de motie over de toegankelijkheid heb ik een andere reactie dan de
heer Rabbae. Ik zie dat niet als iets waardoor de Kamer aangeeft dat zij twijfel
heeft over de ontwikkeling van de toegankelijkheid. Het is aan de Kamer om
haar opvatting te geven over de achtergrond van die motie. Het is overigens
in alle omstandigheden een gunstige zaak om de vinger aan de pols te houden.
Ik ben er zelf van overtuigd – de heer Van Ploeg zei dat niet met dezelfde
woorden, maar wel met dezelfde achtergrond – dat de risico's beperkt,
zo niet afwezig zijn. Ik zal nog terugkomen op het IOWO-rapport. Wanneer zich
risico's voordoen – nogmaals, ik ben ervan overtuigd, dat die zich niet
voor zullen doen, omdat de overgang tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs
in feite bepaalt of je naar de universiteit gaat of naar het hoger beroepsonderwijs –
en als er sprake zou zijn van selectiviteit, gegeven dezelfde prestaties en
gegeven dezelfde achtergronden, zal dat op de kortst mogelijke termijn leiden
tot reparaties. Ik ga daar echter niet van uit. Ik zie het juist andersom.
Ons stelsel van hoger onderwijs doet, mede door de opvattingen die daarin
tot stand zijn gebracht, soms ook onvoldoende recht aan hetgeen wordt beoogd,
namelijk de gelijkheid van kansen. Als het hoger onderwijs relatief weinig
selectief is, ontstaan er andere selectiecriteria op de arbeidsmarkt. Die
criteria worden dan wel weer beïnvloed door afkomst en soms door mores
ten aanzien van kleding en van woordgebruik; zaken die niet per se iets zeggen
over kwaliteit, maar zij kunnen een rol spelen, zeker als het over woordgebruik
gaat. Het hoger onderwijs geeft dan onvoldoende aan welke mensen veel zouden
kunnen. Iets meer selectiviteit, ook meer zelfselectie, zou juist een gunstige
rol kunnen spelen.
 
 Het IOWO – het Instituut voor onderwijskundig en wetenschappelijk
onderzoek – van vroeger is nu het Instituut voor onderwijskundige dienstverlening.
Naar aanleiding van hetgeen door de heer Rabbae naar voren is gebracht, merk
ik op dat het SES-niveau juist in ongunstige zin afwijkt van het gemiddelde.
Degenen die geen 25% behalen, komen, meer dan je zou verwachten, uit de hogere-inkomensgroepen.
Aspiraties van hogeropgeleide ouders gaan meer vanzelfsprekend in de richting
van hoger onderwijs dan die van lager- en middelbaar opgeleide ouders. Dat
is steeds mijn motivatie voor een aanvullende beurs. Ik wil bevorderen dat
er enigszins kan worden ingegaan tegen de druk van ouders op kinderen. Dat
leidt er vrij vanzelfsprekend toe dat relatief meer personen die niet in staat
of niet gemotiveerd zijn voor het hoger onderwijs, er toch in terechtkomen.
Hoe hard ook, maar daarmee zeg je vervolgens dat dit niet de bedoeling was
van het hoger onderwijs.
 
 In de analyse van het Instituut voor onderwijskundige dienstverlening
komt naar voren dat er sprake is van een brede spreiding. Er zijn bijvoorbeeld
ook kinderen van ouders met een lage of middelbare opleiding die de norm van
25% niet behalen. Zij voldoen overigens wel aan dezelfde karakteristieken
van niet gemotiveerd zijn. Dat heeft vaak een additionele achtergrond. Er
blijken toch vragen gesteld te kunnen worden ten aanzien van de kwalificatie.
Het blijkt vaak om oudere studenten te gaan die al veel gestapeld of gedoubleerd
hebben. Het is niet nieuw dat dit niet altijd de beste benadering is; los
van het feit dat je juist via stapelen een bijzonder gemotiveerde en bekwame
groep kunt krijgen. Stapelen is echter niet altijd een gunstige ontwikkeling,
los van het ouderlijk inkomen. In het onderzoek van het Instituut voor onderwijskundige
dienstverlening wordt juist aangegeven dat een normverhoging van 25% tot 50%
juist goede mogelijkheden biedt.
 
 Voorzitter! Ik ga, afsluitend, op de verschillende amendementen in. Ik
heb gisteren gereageerd op de amendementen op de stukken nrs. 11 t/m 24. Ik
heb een aantekening gemaakt bij het amendement op stuk nr. 22 van de heer
Rabbae. Ik vind het amendement heel sympathiek, maar ik kan daaraan geen positief
oordeel verbinden gezien de uitvoeringsproblemen.
 
 Ik heb mijn oordeel over het amendement op stuk nr. 17 herzien. Ik heb
de aanvaarding ervan eerst ontraden, maar nu laat ik het oordeel aan de Kamer
over.
 
 Ik ontraad aanvaarding van het amendement op stuk nr. 25 inzake de kinderbijslag.
 
 De motie op stuk nr. 26 zal door het kabinet worden uitgevoerd. Ik ga
ervan uit dat dit een stemadvies inhoudt in de trant van: het hoeft niet per
se, maar wij zullen ons er niet tegen verzetten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw J.M. de Vries (VVD):
 
 Betekent dit dat de minister de motie overneemt?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Wij zullen haar uitvoeren als de Kamer haar aanneemt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Preadvisering van deze orde zal nog wel enkele keren verder komen. Als
een minister zegt dat hij een motie zal uitvoeren als zij wordt aangenomen,
of dat hij haar als een steun in de rug ervaart als het een kameruitspraak
zou worden, dan kan een dergelijke motie toch ook overbodig genoemd worden?
Ook zou de indiener ervan kunnen overwegen om de motie weer in te trekken,
omdat er een concrete toezegging is gedaan. Wij moeten de zaak wel een beetje
zuiver houden. Vanmorgen was ik hier al een beetje verbaasd over. Collega
Bakker had het toen over het nog eens in stereo laten klinken wat in mono
al was gezegd. Ik zag al een duetje voor me tussen vak K en het spreekgestoelte.
Naar mijn mening moeten wij wel staatsrechtelijk en zuiver blijven handelen.
Het kan allemaal, maar de afspraken die wij hierover hebben gemaakt, worden
nu met voeten getreden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Hierover zal ik aan het eind van het debat een opmerking maken.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Voorzitter! De motie op stuk nr. 27 van de heer Rabbae heb ik ontraden.
De motie van de heer Stellingwerf op stuk nr. 28 over het uitstel van de invoering
van de prestatiebeurs ontraad ik. De motie van de heer Poppe op stuk nr. 29,
waarin een tax credit wordt voorgesteld voor de rente-aftrek voor prestatieleningen
ontraad ik. De motie op stuk nr. 30 van de heer Bakker c.s. over de "vuurvaste
stereo" beschouw ik als steun in de rug en is in mijn ogen dan ook overbodig.
De motie op stuk nr. 31 van de heer Bakker over de informatiegids voor aankomende
en zittende studenten over slagingspercentages en dergelijke beschouw ik als
steun in de rug. De motie op stuk nr. 32 van de heer Van der Ploeg wordt door
het kabinet beschouwd als goed uitvoerbaar; het kabinet wil haar dan ook overnemen.
De motie op stuk nr. 33 van de heren Van der Ploeg en Bakker en mevrouw De
Vries beschouw ik ook als steun in de rug.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Volgens mij is de minister niet ingegaan op het niet uitvoerbaar
zijn van mijn amendement op stuk nr. 16. Als dit morgen echter bij de correspondentie
met de Kamer aan de orde komt, houd ik het hierbij. Zo niet, dan hoor ik graag
van de minister wat de motieven zijn om het amendement niet uit te voeren.
Het gaat over het proportioneel afrekenen met studenten.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het gaat hier niet om uitvoerbaarheid maar om inhoud. Wij hebben namelijk
duidelijk gekozen voor het diplomamodel. In eerste termijn ben ik hier vrij
uitvoerig op ingegaan, ook naar aanleiding van vragen van de heer Schutte,
die van mening was dat het voor degenen die er na twee jaar uit stappen, ook
mogelijk moest zijn om studiefinanciering te krijgen, omgezet van lening naar
beurs. Ik heb daarbij aangegeven dat het echt gaat om het behalen van een
diploma. Daarvan moeten wij niet afwijken, omdat zich anders allerhande oneigenlijke
zaken gaan afspelen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Afgezien van het feit dat moties niet kunnen worden overgenomen, maar
wijzigingsvoorstellen wel, valt mij op dat de minister over de meeste moties
die door de coalitie zijn ingediend, zei dat zij een steun in de rug of overbodig
waren. Wat is de zin van een dergelijke uitspraak als deze geen externe werking
heeft?
 
 Ik wijs er voorts op dat in de motie op stuk nr. 26 overwegingen zijn
opgenomen die de minister nooit kan delen. Als wij een stemverklaring afleggen
bij een motie, maken wij vaak onderscheid tussen de overwegingen en het dictum.
In de motie op stuk nr. 26 over de AKW wordt duidelijk aangegeven dat wij
hier iets slechts aan het doen zijn, waar ook nog eens aan wordt toegevoegd
dat wij maar iets anders moeten proberen. Ik begrijp niet dat de minister
dit zomaar even "overneemt".
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Het is goed om de Handelingen daar nog eens op na te lezen bij de behandeling
van de motie op stuk nr. 26. Ik heb die term bij die motie niet gebruikt.
Ik heb gezegd dat het kabinet de motie zal uitvoeren. Het kabinet heeft gekeken
naar de verschillende onderdelen. Tegen de considerans bestaan geen overwegende
bezwaren. Tegen de eerste zin van het dictum bestaat ook geen bezwaar. Over
de tweede zin van het dictum heeft het kabinet een andere opvatting. Die opvatting
zal moeten blijken naar aanleiding van de eerste zin van het dictum. Daarbij
is de aantekening gemaakt dat het kabinet uitgaat van het ontbreken van financiële
consequenties. Daarmee heb ik ten volle mijn oordeel over de motie gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 U heeft geen oordeel over de overwegingen?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Die heb ik net naar voren gebracht. Over de overwegingen kan men van mening
verschillen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 U heeft daar dus een andere mening over dan de indieners?
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 U bedoelt over de considerans?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nee, over de overwegingen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 De overwegingen vormen de considerans. Misschien heb ik een wat ander
taalgebruik.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Als wij zo bezig moeten blijven! Overwegingen is de term die wij hier
gebruiken. U weet drommels goed waar het over gaat! Mijn vraag is wat uw oordeel
is over de overwegingen.
 
 
 
 
 
 Minister Ritzen:
 
 Daar heb ik voluit antwoord op gegeven. Er is sprake van een combinatie
van factoren. Ik kan mij vinden in de considerans. Ik lees die in de zin van
een combinatie van factoren: enerzijds andere mogelijkheden en anderzijds
in een aantal gevallen beperking van rechten. Zo lees ik de considerans. Ik
neem daar verder geen aanstoot aan.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik wil graag een opmerking van procedurele aard maken. De minister zal
ons morgen een aantal stukken doen toekomen over het al dan niet uitvoerbaar
zijn van een aantal amendementen en moties. Mijn fractie, ook in overleg met
de CDA-fractie, overweegt om naar aanleiding daarvan volgende week om
een derde termijn te vragen. Wij zullen dat te zijner tijd laten weten.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb toegezegd een opmerking te maken over de moties. In de jaren tachtig
is afgesproken dat de Kamer zou afzien van moties die een steun in de rug
zijn van het kabinet dan wel overbodig zijn. Nochtans heeft de Kamer in die
tijd niet willen besluiten om dat in het Reglement van orde vast te leggen.
Dat betekent dat af en toe een kamervoorzitter daarop attendeert. Dat is niet
nodig indien de Kamer daar zelf al op attendeert. Er kunnen politieke overwegingen
zijn om nochtans een motie in te dienen. Dat is de reden waarom ik het hierbij
laat.
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen. Wij merken wel of er die
dinsdag gestemd kan worden. De Kamer zal alsdan moeten besluiten om eventueel
opnieuw een termijn te hebben. Daar kunnen wij nu niet toe besluiten.
 
 
 
 
 
 Aldus wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 15.35 uur tot 15.45 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-70-4216-4228.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl