Behandeling van: - brieven van de minister-president, minister van Algemene Zaken, en de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie inzake de evaluatie van de Nederlandse militaire bijdragen aan de NAVO-operaties rond Kosovo (22181, nrs. 310 en 311)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 4675-4679

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-04-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 69, pagina 4675-4679

13-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - brieven van de minister-president, minister van Algemene Zaken, en de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie inzake de evaluatie van de Nederlandse militaire bijdragen aan de NAVO-operaties rond Kosovo (22181, nrs. 310 en 311)Pagina 4675-4679
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 13 april 2000)Pagina 4679-4679
Presentie en opening (donderdag 13 april 2000)Pagina 4675-4675

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:brieven van de minister-president,
minister van Algemene Zaken, en de ministers van Buitenlandse Zaken en van
Defensie inzake de evaluatie van de Nederlandse militaire bijdragen aan de
NAVO-operaties rond Kosovo (22181, nrs. 310 en 311).De beraadslaging wordt geopend.De heer De Hoop Scheffer (CDA):Voorzitter! In dit debat gaat het en bij de militaire acties in Kosovo
ging het om mensen en hun rechten, om mensen en de schendingen van hun rechten
en om het voorkomen van verdere schendingen van hun rechten. Ik denk dat wij
dat in de gaten moeten houden als wij vandaag, tot mijn vreugde, in het openbaar
een notitie van de regering bespreken om het militaire optreden in en rond
Kosovo te analyseren. Geen onzekerheid: de CDA-fractie steunde en steunt het,
toegegeven, zware militaire geweld dat door de NAVO in en rond Kosovo is uitgeoefend.
Ik verval dus niet in cynisme achteraf: ook achteraf vinden wij dat de militaire
acties die hebben plaatsgevonden, vanwege die mensen te rechtvaardigen zijn.Het was een NAVO-actie met een substantiële deelname van Nederland.
Die conclusie leidt mij in dit debat tot een aantal hoofdvragen. De eerste
vraag behoeft voor mij, na lezing van de analyse, nog wat nadere opheldering:
hoe is het in het Nederlandse kabinet exact met de besluitvorming rond deze
militaire acties gegaan? De CDA-fractie was niet overvallen toen de acties
op 24 maart begonnen, want op 8 oktober gaven wij in de Kamer onze politieke
instemming met de start van de acties. Ik begrijp degenen die nu wat ontevreden
of onzeker zijn over dat besluit niet helemaal. Ook begrijp ik niet helemaal
waarom collega Melkert daar bij zijn bezoek aan Londen zo verbaasd over was
en zich afvroeg wat er was gebeurd tussen 8 oktober, de formele instemming
van de Kamer met de acties, en 24 maart, de besluitvorming in het kabinet,
verhalen over ministers die het er niet mee eens waren, ministers die zeiden
dat het niet formeel was gedelegeerd aan de naaste betrokkenen, te weten de
minister-president en de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie. Graag
daarover nadere opheldering.Onze tweede hoofdvraag gaat over het volgende. Nederland heeft een substantiële bijdrage aan deze acties geleverd. Daaruit vloeit
de volgende vraag voort: heeft Nederland op basis van die substantiële
bijdrage ook voldoende invloed op de besluitvorming gehad en kunnen hebben?
Daarbij kom ik op de tegenstelling die ik in de evaluatie – die overigens
meer beschrijvend dan analyserend is – meen te lezen. Ik heb de minister
van Buitenlandse Zaken bij vele gelegenheden – algemene overleggen,
plenaire debatten – horen zeggen dat Nederland, wat huiselijk gezegd,
wel degelijk aan de knoppen zat en een substantiële invloed had op de
besluitvorming over wat precies gebeurde. In de evaluatienotitie lees ik dat
dit niet het geval was. Ik lees op een aantal punten grote zorg over het gebrek
aan invloed, ondanks de substantiële deelname. Daarin zit een belangrijke
tegenstelling, juist omdat de minister, met name die van Buitenlandse Zaken,
steeds zei dat de Kamer zich geen zorgen moest maken omdat hij aan de knoppen
zat.Daaruit vloeit de vraag voort of Nederland, gezien de structuur van de
NAVO en het feit dat dit een NAVO-actie was, überhaupt wel de invloed
kon hebben die het kabinet zich kon wensen. In de structuur van de NAVO is
er één groot land, de Verenigde Staten, er zijn een paar landen
die een beetje groot zijn en een paar middelgrote en kleine; ik reken Nederland
gemakshalve bij de middelgrote. Als je acties uitvoert in NAVO-verband, geef
je een aantal dingen op, maar daarvoor krijg je wel collectieve veiligheid
terug. Moeten wij niet erkennen dat je in dat gremium per definitie oneindig
veel minder invloed hebt dan de VS en ook minder dan andere grote landen,
als wordt besloten om in te stemmen met NAVO-acties? Ik stel deze vraag met
enige klem, omdat het de stelling van de CDA-fractie is dat op dit moment
uitsluitend en alleen de NAVO in staat is om dit soort zware militaire acties
uit te voeren. Stap je erin, dan ben je één van de velen. Het
valt mij overigens op dat in de evaluatie in de verleden tijd over de Europese
Unie wordt gesproken. Het lijkt wel of men het heeft over een situatie van
twintig jaar geleden als men stelt dat de Europese Unie nog niet in staat
wás om... en dat de Europese Unie een reus op lemen voeten wás.
Of je het nu leuk vindt of niet: wij praten niet over een gebeurtenis van
tien jaar geleden, maar over een gebeurtenis van nog geen jaar geleden.Mijn stelling is derhalve dat louter en alleen de NAVO in staat is om
op dit moment dergelijke acties uit te voeren, tenzij – ik benadruk
dit – je een andere structuur in Europees verband opzet. Die structuur
zou Nederland dan een mogelijkheid voor maximale invloed en participatie moeten
bieden. Ik doel op een Europees veiligheids- en defensiebeleid. Het was natuurlijk
het probleem dat juist de regering, vertegenwoordigd in de persoon van de
minister van Buitenlandse Zaken, daar niet aan wilde. Het is óf het
een óf het ander, maar je moet dan niet in een evaluatienotitie klagen –
en dat gebeurt toch een beetje – dat je niet aan de knoppen kon zitten.Voorzitter! De Nederlandse positie en invloed moeten in een breder debat
worden behandeld dan een debat dat zich beperkt tot de NAVO en Kosovo. Uit
het conflict in Bosnië hebben wij al de nodige lessen getrokken. Wij
trekken verder op dit moment de les – zie het debat gisteren in het
Europees Parlement met staatssecretaris Benschop – dat de grote landen
in alle grote en belangrijke gremia waarin Nederland participeert, de neiging
hebben om het steeds meer onderling te regelen. Er lijkt een apart circuit
te ontstaan. Ik herhaal dat het logisch is dat dit, gezien haar structuur,
bij de NAVO gebeurt, maar wij moeten in dit verband zeker niet de uitspraak
"Nederland let op uw zaak" vergeten. Is de regering van mening dat dit –
stel dat Nederland nog eens wordt gevraagd om mee te doen aan zo'n zware militaire
actie – weer zo zou kunnen gebeuren?Ik kom nu te spreken over de volkenrechtelijke legitimatie van de actie
in Kosovo. De CDA-fractie is het eens met de regering dat deze legitimatie
moet worden gezocht in resolutie 1199 van de Veiligheidsraad. Een resolutie
die is gebaseerd op hoofdstuk 7. Een en ander neemt niet weg dat er een belangrijke
discussie zal moeten worden gevoerd over soevereiniteit versus humaniteit.
De minister van Buitenlandse Zaken heeft hierover gesproken in een speech
voor de VN, maar later is dit onderwerp geschrapt uit de Defensienota. In
de evaluatie staat echter dat wij hierover over een halfjaar nader bericht
zullen ontvangen. Ik vind dat jammer, want dit debat is bij uitstek een debat
waarin door de regering een aanzet zou moeten worden gegeven voor verdere
discussie.De heren Van Middelkoop en Hoekema hebben die aanzet inmiddels gegeven
in een krantenartikel. Het is mijn stelling dat hoe belangrijk dat debat ook
moge zijn, er altijd en eeuwig een aparte politieke afweging ten grondslag
zal liggen aan dit soort acties. Reden hiervoor is dat in Kosovo wel is ingegrepen,
maar dat daarvan is afgezien in Tsjetsjenië en Rwanda. Ik zal hier nu
niet nader op ingaan, maar ik denk dat het duidelijk is dat een raamwerk kan
worden geconstrueerd op dit belangrijke vraagstuk, maar dat er altijd een
politieke afweging aan dergelijke acties ten grondslag zal moeten liggen.
Ik hoop overigens van ganser harte dat in dit debat een tipje van deze sluier
kan worden opgelicht.Mevrouw de voorzitter! Het zal geen verbazing wekken dat voor de CDA-fractie
de periode tussen de "activation order", het mogelijke "go" en de daadwerkelijke
actie, de episode van de verificateurs en de waarnemers, een verloren periode
is geweest. Ik verwijs in dit verband kortheidshalve ook naar hetgeen mijn
collega Verhagen hierover heeft gezegd. Milosevic kreeg de indruk dat hij
zich vrijwel alles kon permitteren. Binnenlands politiek hebben wij verder
ook "veel gedoe gehad" met de fractie van de VVD. Deze fractie wilde immers
eerst wel, toen weer niet en uiteindelijk weer wel. Wij trekken hieruit de
les – ik hoor graag het standpunt van het kabinet – dat een dictator
als Milosevic niet zes à zeven maanden de indruk mag worden geboden
dat hij zich vrijwel alles kan permitteren. Wat dat betreft is de waarnemersmissie,
althans zo'n structuur, voor de CDA-fractie absoluut niet voor herhaling vatbaar.
De motie-Verhagen/Van Middelkoop heeft het destijds helaas niet gehaald.In de evaluatie ontbreekt in zekere zin een inbedding van de militaire
actie in de politieke constellatie. Het luchtwapen, dat intensief is ingezet,
diende tenslotte een politieke doelstelling. Ik denk dan ook dat in deze evaluatie
de vraag op z'n plaats is, waarom uiteindelijk op 24 maart militair ingrijpen
onvermijdelijk was en of het sanctiewapen voldoende gebruikt was. Ook dit
behoort bij hetgeen wij voor de toekomst moeten proberen te
winnen met dit debat en met deze actie.Mevrouw de voorzitter! Er is in verschillende debatten in verband met
Kosovo uitgebreid gediscussieerd over de mogelijke inzet van grondtroepen.
De minister van Defensie deelde ons op 8 oktober mee dat er geen plannen daartoe
waren. Die waren er echter wel, zo lezen wij in de evaluatie. Uiteraard had
de NAVO in die zomer plannen gemaakt en die zijn later ook geactualiseerd.
Wat dit betreft had de informatie dus een stuk beter kunnen en moeten zijn.
Maar er is ook nog een politiek punt, want de Nederlandse regering heeft bij
monde van de minister van Buitenlandse Zaken steeds categorisch heeft gesteld
dat het onder geen enkele omstandigheid mogelijk of wenselijk zou zijn, grondtroepen
in te zetten, ook niet als het luchtwapen onvoldoende effectief zou blijken
te zijn. Dit laatste is gelukkig niet het geval geweest. Hierover zou ik graag
vandaag een debat voeren in deze terugblik, die ook een vooruitblik is, omdat
het zo categorisch ontkennen van de potentiële invloed van grondtroepen
in ieder geval bij Milosevic de indruk heeft gewekt dat er ook geen grondtroepen
zouden worden ingezet. De minister van Buitenlandse Zaken gaat nog een stapje
verder als hij in HP/De Tijd van 16 april 1999 zegt: "Ik ben ertegen en aangezien
wij in de NAVO op basis van consensus opereren, zal het als ik het niet wil,
ook niet gebeuren."Voorzitter! Dit klinkt wat parmantig. Ik ga achteraf geen pleidooi voor
het inzetten van grondtroepen houden, want dat zou onzin zijn. Ik vind het
wel een belangrijk punt voor onze politieke discussie. Ik herinner me een
debat met mijn collega Dijkstal op 7 april, die toen zinspeelde op gedeeltelijk
en op een bepaalde manier inzetten van grondtroepen in Kosovo.De Nederlandse regering heeft nog een aantal andere merkwaardige bewegingen
gemaakt. Ik noem het vreemde optreden in verband met de bombardementspauze
en het wat merkwaardige optreden rondom de humanitaire corridor. Nu weet ik
wel dat dit voortkwam uit een discussie met de heer Rosenmöller, maar
dit doet in ieder geval de vraag rijzen of de regering op dit punt in de G8
en daarbuiten en binnen de NAVO wel serieus is genomen.De evaluatie bevat vrij forse kritiek op de woordvoering van de NAVO door
de heer Jamie Shae. Dit wekt bij mijn fractie verbazing, omdat wij veel van
het NAVO-hoofdkwartier in Brussel hoorden en omdat wij deze woordvoering,
waarbij uiteraard ook van de kant van de NAVO een propaganda-element te pas
kwam, wel degelijk goed, adequaat en ook noodzakelijk vonden.Dit brengt mij tot een paar slotopmerkingen, in de eerste plaats over
de rol van de minister-president. Ik denk dat hem niets te verwijten is wat
zijn regierol op dit inderdaad uitermate belangrijke punt betreft. Wij zouden
het op prijs hebben gesteld als de minister-president in zo'n zwaar conflict,
waarbij in de Nederlandse publieke opinie en in de Kamer grote steun voor
de regering was, frequenter, meer en beter in beeld was geweest voor het toelichten
van afwegingen. Ik vind het voorbeeld dat in het Verenigd Koninkrijk werd
gegeven, met de dagelijkse briefings, een heel goed voorbeeld.Ik zeg dit ook, omdat zowel in het verband van de NAVO, als in het verband
van de Europese Unie dé minister-president, dus ook de Nederlandse
minister-president, terecht een steeds belangrijker positie krijgt en op het
buitenlandse politieke toneel, gezien vanuit binnenlandse politieke verhoudingen,
veel meer is dan een primus inter pares. Dat is een ontwikkeling die onvermijdelijk
is, maar die door de CDA-fractie ook wordt ondersteund. Maar dan zeg ik: noblesse
oblige. Dan betekent het ook dat je, bij zo'n conflict, als minister-president
je gezicht zeer frequent laat zien en niet alleen in de vrijdagse televisie-
en radio-interviews. Misschien wil de minister-president daar nog iets over
zeggen.Voorzitter! Wat tot slot de rol van de Tweede Kamer betreft, denk ik dat
op een aantal terreinen – ik heb daar wat van gezegd, maar het concentreert
zich met name rond mijn hoofdpunt, de Nederlandse invloed op de besluitvorming –
de Kamer gedurende de loop van het conflict van tijd tot tijd, laat ik het
noemen, pseudo-informatie heeft gekregen, gedeeltelijk juist, maar gedeeltelijk
niet juist. Dat is wat het woord "pseudo" zegt. Wij hadden de indruk, de minister
gaf de indruk: Nederland heeft invloed op de doelenkeuze; dat bleek niet het
geval te zijn. En: Nederland heeft zeggenschap; dat bleek niet het geval te
zijn. Kortom, ik zou wat betreft de toekomst willen zeggen dat wij als Kamer –
het geldt ook voor de regering – daarvoor moeten waken, wanneer wij,
onvermijdelijk, met een herhaling van dit conflict zouden worden geconfronteerd.De conclusies, voorzitter, in het kort. Er zullen, in de eerste plaats,
nooit blauwdrukken komen wanneer wij geconfronteerd worden met deze vorm van
massale mensenrechtenschendingen en de militaire actie die daarop volgt. De
tweede conclusie is dat, indien dit soort conflicten zich voordoen en militair
ingrijpen noodzakelijk is, de NAVO de enige organisatie is die een dusdanige
actie aankan: ofwel, bij voorkeur, op grond van een mandaat van de Veiligheidsraad;
ofwel, als het noodzakelijk is zoals bij Kosovo, op grond van een niet-artikel
5-operatie. Nooit meer dubbele sleutels, zo zeg ik vanuit de grond van mijn
hart, en dat betekent: de NAVO.Dat heeft gevolgen – mijn derde hoofdconclusie – voor de zeggenschap
van Nederland en daar past, hoe je het ook wendt of keert en of je dat nu
leuk vindt of niet, bescheidenheid, tenzij je een Europese structuur weet
op te zetten – de CDA-fractie is daar vóór –, maar
die is nog ver weg, zo moet je tegelijkertijd constateren.Mijn slotconclusie en tevens mijn slotvraag aan de regering – dat
is de kernvraag – is: zou de regering met de kennis van nu – ik
geef toe: altijd makkelijker te stellen dan te beantwoorden – dezelfde
beslissingen hebben genomen als er genomen zijn? Ik stel deze vraag, voorzitter,
omdat ik ervan overtuigd ben dat, helaas, een Kosovoscenario zich ergens ter
wereld of misschien zelfs wel ergens dichter bij onze achtertuin en bij ons
welvarende deel van Europa, zou kunnen herhalen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Tien jaar lang was er sprake van onderdrukking
van de Kosovaren door het regime van Milosevic. De laatste periode was er
zelfs sprake van een vorm van gewelddadige onderdrukking. Die tien jaar gingen
vooraf aan de 24ste maart 1999: de eerste dag van 78 dagen luchtacties, het
begin van de Kosovo-oorlog. Militaire acties, die mijn fractie
aanvankelijk unaniem en na een week in meerderheid heeft gesteund. Marijke
Vos, onze woordvoerder, zei die avond zeer terecht: het is het moeilijkste
besluit dat de GroenLinks-fractie tot nu toe heeft moeten nemen. En een jaar
later gelden die woorden nog steeds. Moeilijk, omdat je niet wilt maar eigenlijk
wel moet accepteren dat de diplomatie gefaald heeft. Moeilijk, omdat het gebruik
van het militaire instrument als ultimum remedium zo ingrijpend en vérstrekkend
is, maar onzes inziens ook onontkoombaar, als we zagen welke menselijke tragedie
zich onder de Kosovaren toen reeds afspeelde.De evaluatie van het kabinet die wij vandaag bespreken, heeft lang op
zich laten wachten, maar belangrijker dan deze opmerking over het tijdstip
is onze kritische kanttekening met betrekking tot het beperkte karakter van
het stuk en het toch wat gebrekkige vermogen van de regering om echt lessen
te trekken uit of consequenties te verbinden aan de gemaakte fouten. Daar
willen wij vandaag in dit debat een stap verder in komen, in een benadering
die zich laat opsplitsen in drie delen: vóór, tijdens en na
de periode van het militaire ingrijpen. Allereerst nu die eerste periode,
ervóór. Het stuk van de regering besteedt nauwelijks aandacht
aan een van de belangrijkste lessen die de fractie van GroenLinks getrokken
heeft en dat is het vraagstuk van de conflictpreventie. Kosovo speelde geen
rol bij het Daytonakkoord. Vanaf april 1996 hebben wij de sterk verslechterende
situatie in Kosovo onder de aandacht van de regering gebracht. Wij hebben
gepleit voor stationering van een politiemacht of vormen van troepenopbouw.
Het gaat erom dat de regering in het stuk, dat wij vandaag bespreken, niet
kan volstaan met de feitelijke constatering, dat na de koude oorlog nu in
dit geval sprake was van een strijd binnen een staat, waarbij etnische tegenstellingen
zich snel kunnen verscherpen, anders dan de periode ervoor: het blokdenken
en landen die met elkaar in conflict kwamen. Wrang is het dat de internationale
beweging eigenlijk pas echt in beweging lijkt te komen op het moment dat het
te laat is. Conflictpreventie is in het buitenlands beleid, niet alleen exclusief
in Nederland, het meest onontgonnen gebied dat er is. Daarover verwacht ik
een analyse van de Nederlandse regering. Ik verwacht zeker van Nederland,
dat de afgelopen jaren niet met zijn rug naast de internationale gemeenschap
heeft willen staan, een ambitie om dat thema ook internationaal veel hoger
op de agenda te krijgen, niet in de laatste plaats omdat dit vraagstukken
zijn, waarvan de oplossing zo verrekte lang duurt. Mag ik op deze wijze mijn
ongenoegen verwoorden?Ik wil nog een vraag over de voorfase stellen. Die handelt over Rambouillet.
De regering zegt dat een van de belangrijkste struikelblokken voor de Serven
de stationering van een NAVO-troepenmacht was. Was er niet sprake van een
internationale troepenmacht onder NAVO-commando? Moet dit punt niet worden
opgehelderd?Het debat op 24 maart verleden jaar zal iedereen zich herinneren. De minister
van Buitenlandse Zaken formuleerde vier doelen in dat debat. Die vier doelen
lagen ten grondslag aan de militaire interventie. Stopzetting van de excessieve
militaire acties van Milosevic, terugtrekking van zijn troepen, ondertekening
van Rambouillet en het voorkomen van een verdere humanitaire catastrofe. Mij
dunkt dat een evaluatie bij uitstek het moment is om te beoordelen in hoeverre
die doelen op die wijze gerealiseerd zijn. Ik sta niet stil bij de eerste
drie. Die lijken mij gerealiseerd; de laatste, het voorkomen van een verdere
humanitaire catastrofe, niet. De verantwoordelijkheden daarvoor zijn duidelijk.
Wat ik mis is een analyse, een verklaring waarom die verdere humanitaire catastrofe
niet kon worden voorkomen. Ik wil vier punten noemen. Heeft Milosevic niet
te lang de gelegenheid gekregen zijn troepen op te bouwen? Was de periode
tussen Rambouillet en Parijs niet te lang? Heeft hij niet maximaal gebruik
kunnen maken van de wetenschap dat zelfs de dreiging met een grondoorlog of
het opbouwen van grondtroepen niet tot de NAVO-strategie behoorde? Waren de
luchtacties vanaf die enorme hoogte niet te weinig effectief? Was de militaire
operatie onvoldoende voorbereid? Ik noem het geklungel met die Apaches.Met de keuze om militair in te grijpen is ook door de Nederlandse regering
een antwoord gegeven op de spanning tussen enerzijds het volkenrechtelijke
principe van niet inmengen en anderzijds het toenemende ongenoegen soms te
moeten accepteren dat binnen een staat sprake is van een vorm van onderdrukking
van de eigen burgers. Velen, de minister van Buitenlandse Zaken, de secretaris-generaal
van de VN, laten dat tegengaan van die systematische schending van mensenrechten
prevaleren boven het volkenrechtelijke principe. Ik vind het onvoldoende dat
in de notitie die wij vandaag bespreken, voor het antwoord op die vraag wordt
verwezen naar een volgende notitie, ergens halverwege dit jaar. Deze evaluatie
hoort ook een positiebepaling van de Nederlandse regering te bevatten.Veel vragen blijven ook na lezing van het stuk bij ons bestaan over de
besluitvormingsprocedure, ook in relatie tot de keuze van te bombarderen doelen.
De stap van fase 2 naar fase 2-plus blijkt materieel wel degelijk een stap
naar fase 3 te zijn. De besluitvorming kwam nu echter niet in handen van de
militaire autoriteiten, maar van de secretaris-generaal van de NAVO. Waarom
niet toch een apart politiek besluit hierover? Betekent dit eigenlijk niet
dat ook de uitvoering van fase 1 en 2 niet uitsluitend in handen van de militairen
gelegd had mogen worden? Wordt niet eigenlijk gezegd dat de verhouding tussen
de politieke aansturing en de militaire uitvoering niet de optimale balans
had? Deelt de regering onze conclusie uit het stuk dat op dit terrein sprake
is van een gebrek aan openheid en transparantie?Met de regering hebben wij ons wél, zo zeg ik in de richting van
de heer De Hoop Scheffer, bij tijd en wijle gestoord aan de NAVO-woordvoering.
Op een bepaald moment had deze bepaald propagandatrekjes. Wordt dit in de
NAVO besproken? Wat vindt de NAVO hier zelf van? Belangrijker vind ik het
belangrijkste punt van kritiek dat de regering zelf in de evaluatie verwoordt,
namelijk de op een aantal momenten te dominante rol van de VS, Engeland en
Frankrijk. Het doorbreekt de balans, zo zegt de regering, het is niet transparant
en het dingt af op de solidariteit. Mij dunkt tamelijk stevige kritiek. Op
cruciale momenten werden door die drie landen de echte besluiten over de te
bombarderen doelen genomen. Zij bepaalden in hoge mate ook
de afgrenzing tussen wat civiel en militair is, waar wij zo kritisch over
waren en zijn. Ik stel daar een vraag over. Waren zij het ook die bepaalden
dat die tv-zenders moesten worden gebombardeerd? Kan de regering misschien
nu bevestigen dat dit ook voor haar een verrassing was?Het is natuurlijk onacceptabel dat Nederland, terwijl het zeer ruimhartig
mensen en materieel inzette, niet of nauwelijks zeggenschap of inspraak had
in wat er in de diverse stadia door de NAVO werd gedaan. Nederland zat niet
in de Contactgroep, waar veel gebeurde, Nederland zat wel in de EU, waar nauwelijks
sprake was van beleid, Nederland zat wel in de VN, die totaal buitenspel stond.
De conclusie is dat Nederland wel zat in de organisaties die er niet toe deden,
en niet in de organisaties die er wel toe deden. Wat ik mis, is een antwoord
op de vraag of Nederland zich ook in die periode maximaal heeft ingezet om
die zeggenschap wel te verkrijgen. Was Nederland niet te volgzaam?In deze analyse wil ik de regering twee punten voorhouden, ook voor de
toekomst. Geen verantwoordelijkheden zonder vergelijkbare bevoegdheid. Dat
betekent dat wij ons bij de uitzending van een troepenmacht veel nadrukkelijker
moeten verzekeren van invloed en zeggenschap.De voorzitter:Ik moet u onderbreken. We moeten even overleggen. De vergadering wordt
geschorst.De vergadering wordt van 10.45 uur tot 10.59 uur geschorst.De voorzitter:Aangezien onze collega Philippe Brood zojuist is overleden, hebben wij
besloten deze beraadslaging te schorsen en vandaag niet meer te vergaderen.
Dat geldt ook voor alle andere vergaderingen in dit gebouw.De beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 11.00 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-4675-4679.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl