Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra onder meer in verband met aanpassing van de methode van jaarlijkse prijsbijstelling ten aanzien van de materiële voorzieningen (30246)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 3970-3980

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-03-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 62, pagina 3970-3980

23-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30246Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra onder meer in verband met aanpassing van de methode van jaarlijkse prijsbijstelling ten aanzien van de materiële voorzieningen (30246)Pagina 3970-3980
Presentie en opening (donderdag 23 maart 2006)Pagina 3967-3967
BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het wetsvoorstel Wet ambulancezorg (29 835)Pagina 4016-4017
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 23 maart 2006)Pagina 4014-4015
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 9 maart 2006 over SLOAPagina 3967-3970
Regeling van werkzaamheden (donderdag 23 maart 2006)Pagina 3980-3982
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945 en de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940-1945 in verband met de vereenvoudiging van de systematiek toeslag premie ziektekostenverzekering, alsmede tot het aanbrengen van wijzigingen van andere en ondergeschikte aard (30454); - het wetsvoorstel Implementatie van het kaderbesluit nr. 2004/757/JBZ van de Raad van de Europese Unie van 25 oktober 2004 betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met betrekking tot de bestanddelen van strafbare feiten en met betrekking tot straffen op het gebied van de illegale drugshandel (PbEU L 335) (30339)Pagina 3967-3967
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet ambulancezorg (29835)Pagina 3982-4014

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 127 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra onder
meer in verband met aanpassing van de methode van jaarlijkse prijsbijstelling
ten aanzien van de materiële voorzieningen (30246).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Jan de Vries (CDA):Mevrouw de voorzitter. Kern van dit ogenschijnlijk eenvoudige en onschuldige
wetsvoorstel is de afschaffing van de automatische prijsbijstelling. Per 1 augustus
2006 ontvangen basisscholen lumpsumbekostiging. Dat is een ingrijpende operatie
die leidt tot meer beleidsvrijheid en autonomie. In de ogen van de regering
wordt het daarmee ook verantwoord om de jaarlijkse automatische prijsbijstelling
voor de materiële instandhouding te schrappen. Het argument is dat scholen
met lumpsumbekostiging gemakkelijker op financiële veranderingen kunnen
inspelen. De regering maakt een vergelijking met het voortgezet onderwijs,
waar de automatische prijsbijstelling al niet meer bestaat. Er is in haar
ogen geen reden meer om voor het basisonderwijs een uitzonderingspositie te
behouden. Als de toestand van de schatkist dat nodig maakt, moet ook in deze
onderwijssector de prijsbijstelling achterwege kunnen blijven.In de ogen van de CDA-fractie valt daar het een en ander op af te dingen.
Allereerst wordt de lumpsumbekostiging pas komend schooljaar ingevoerd. In
het laatste overleg hebben wij met elkaar geconstateerd dat veel scholen er
nog niet klaar voor zijn. Het goed leren werken met de nieuwe beleidsvrijheid,
een meerjarenbegroting, planning en control zal soms enige jaren vergen. Een
groot aantal scholen ondervindt ook herverdeeleffecten. Een beperkt aantal,
vooral kleine scholen heeft te maken met grotere herverdeeleffecten. De invoering
van de lumpsumbekostiging is dus een ingrijpende verandering. Mede als gevolg
van het zorgvuldige transitietraject, de riante overgangsregeling en het flankerende
beleid is er echter voldoende draagvlak voor invoering van de lumpsumbekostiging
per augustus 2006. Daarom hebben wij vol vertrouwen, maar ook volmondig ja
gezegd tegen de invoering op dat moment. Wij willen het verworven draagvlak
en het vertrouwen niet in de waagschaal stellen.Er zijn veel kleinschalige basisscholen en dat willen wij graag zo houden.
Daarom is de basisbekostiging in de lumpsum onveranderd hoog en wordt er een
leeftijdscorrectie toegepast. Nieuwe financiële onzekerheden kunnen leiden
tot een ongewenste schaalvergroting. Natuurlijk streeft de regering die schaalvergroting
niet na, maar zij ontkent ook niet dat dit risico bestaat. Verder is het feit
dat eerder voor andere sectoren het afschaffen van de automatische prijsbijstelling
verantwoord werd geacht, in onze ogen onvoldoende reden om dat nu ook voor
het basisonderwijs door te voeren. Sectoren zijn tenslotte verschillend in
aard en schaal en de omstandigheden zijn ook gewijzigd.In het afgelopen jaar was het niet uitkeren van de prijsbijstelling voor
de materiële exploitatiebekostiging voor alle overheidssectoren een noodzaak
in verband met het gezond maken van de overheidsfinanciën. Dat neemt
niet weg dat deze maatregel wel pijn deed. Natuurlijk, per saldo werd er door
de enveloppemiddelen meer geïnvesteerd in de materiële uitgaven
van het voortgezet onderwijs, maar in de school was het soms een hele toer
om de touwtjes aan elkaar te knopen. En dat maakt ons extra terughoudend in
het schrappen van de automatische prijsbijstelling in het primair onderwijs,
een sector die kwetsbaarder is dan het voortgezet onderwijs. Gelukkig lezen
wij dat de minister niet de intentie heeft om de prijsbijstelling te schrappen.
Voor het gehele onderwijs wil zij uitgaan van een zo reëel mogelijke
prijsbijstelling. Budgettaire overwegingen lijken binnen afzienbare termijn
ook niet aan de orde. Het is dus geen bezuinigingsmaatregel. Laat het helder
zijn: er is onder het kabinet-Balkenende 1 mld. meer aan onderwijs besteed.
In de financieel moeilijke beginjaren van dit kabinet was dat een prestatie
van formaat en ook een terechte prioriteit. Tegelijkertijd is de CDA-fractie
ervan overtuigd dat er ook in de komende jaren structureel nog meer geïnvesteerd
moet worden in onderwijs en onderzoek. Een door ons bij de begroting voor
2006 ingediende motie die daartoe ook opriep, heeft het jammer genoeg niet
gehaald, maar onze ambitie voor de toekomst blijft recht overeind staan. Daarom
hebben wij geen behoefte aan de mogelijkheid tot het schrappen van de prijsbijstelling.Voorzitter. Ik concludeer. De CDA-fractie wil de basisscholen niet opschepen
met een onnodige onzekerheid. Juist in tijden van verandering, van nieuwe
verantwoordelijkheden en nieuwe uitdagingen is het goed om niet te tornen
aan het automatisme van prijsbijstelling. De overige wijzigingen in dit wetsvoorstel
zijn van ondergeschikt belang en daarom overweegt de CDA-fractie om tegen
dit wetsvoorstel te stemmen.Voorzitter: VerbeetDe heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. In de aanloop naar dit debat werd mij van verschillende
kanten gevraagd waarom wij ons eigenlijk hadden ingeschreven voor dit debat,
aangezien het voorliggende wetsvoorstel toch eigenlijk weinig controversieel
is. Het laat de regeling voor de prijsbijstelling voor het po aansluiten bij
de rest van het onderwijs. In het po geldt nog dat er steeds automatisch prijsbijstelling
plaatsvindt, terwijl in de overige sectoren deze prijsbijstelling steeds wordt
afgewogen tegen andere onderwijsprioriteiten. De minister vindt dat dit snel
moet veranderen. Er zit natuurlijk wel enige logica in om regelgeving te uniformeren
en eenvoudiger te maken. De minister stelt bovendien dat deze afschaffing
past binnen de lijn om scholen meer autonomie te geven. Als je dat dan allemaal
bij elkaar optelt en tot je door laat dringen, dan zou er toch eigenlijk heel
weinig reden zijn om zo moeilijk te doen. Ware het niet dat de huidige situatie
in het voortgezet onderwijs en het primair onderwijs er juist wel alle reden
toe geeft.In het voortgezet onderwijs blijkt waar het toe kan leiden als er niet
automatisch wordt gecompenseerd. Een van de besturenorganisaties spreekt bijvoorbeeld
inmiddels over het ontstaan van verborgen schade. De afschaffing is inmiddels
een eenvoudige manier gebleken om te kunnen bezuinigen. De mimister kan in
reactie op vragen over de cumulatieve effecten dan ook niet volstaan met het
antwoord dat zich nog geen school bij haar heeft gemeld die in financiële
problemen is gekomen door een te krappe materiële bekostiging. Dat is
te gemakkelijk en zegt bovendien niets over de inmiddels ontstane situatie
in het voortgezet onderwijs. Het zegt ook niets over de vraag of scholen in
het voortgezet onderwijs om de krapte voor de materiële bekostiging op
te vangen, bezuinigen op bijvoorbeeld de inzet van het personeel. Het zegt
ook niets over de vraag in welke mate er sprake is van achterstallig onderhoud.Al vijf jaar achtereen werd de prijs niet bijgesteld – ik heb het
nog steeds over het voortgezet onderwijs – en werd er slechts op incidentele
basis gecompenseerd. Ik heb ook bij de afgelopen begrotingsbehandeling vragen
gesteld over de cumulatieve effecten van het niet compenseren in verhouding
tot de wel gegeven compensatie. Ook nu weer antwoordt de minister dat er per
saldo 31 mln. is bijgeplust. Dat lijkt in geen verhouding te staan tot de
reacties die wij op dit moment krijgen vanuit het veld als het gaat om de
bedragen waarop men daadwerkelijk is ingeteerd. Ook wij kwamen tot een andere
berekening. Uitgaande van een totaalbedrag van 835 mln. voor materiële
vergoedingen voor het voortgezet onderwijs – dat is het cijfer dat het
ministerie zelf noemt – en uitgaande van een cumulatief inflatiepercentage
over vijf jaar van 10, zijnde ongeveer 2% per jaar gemiddeld, kom je
uit op een totaal bedrag van 83 mln. Dat is een behoorlijk hoog bedrag; het
is het dubbele van wat de minister meldt. Die onduidelijkheid moeten wij niet
hebben en daarom vraag ik de minister om een preciezere berekening over het
effect per jaar, cumulatief en niet alleen percentueel maar ook in geldelijke
bedragen.Dit alles maakt dat wij niet gerust zijn op de gevolgen van dit wetsvoorstel
voor het primair onderwijs, zeker niet nu het primair onderwijs druk bezig
is met de invoering van de lumpsum. Scholen krijgen daarmee zelf de verantwoordelijkheid
voor het personele en materiële beleid, waarbij ook sprake is van ontschotting.
Het zou goed zijn wanneer wij complementair daaraan of beter nog voorafgaand
daaraan deze financiële zekerheid mee kunnen geven. Dat zou ook kunnen
bijdragen aan het vergroten van het draagvlak voor de invoering van de lumpsum.
Alles bij elkaar komen er namelijk grote financiële risico's op de basisscholen
af die veel minder gespreid kunnen worden dan in het voortgezet onderwijs.
Daarmee vormt de afschaffing relatief gezien een groter risico voor het po
dan voor het vo. Zoals ik eerder aangaf, heeft het voor het vo absoluut geen
goede effecten gehad.Concrete gegevens over de materiële situatie in het primair onderwijs
krijgen wij binnenkort bij de evaluatie van het programma van eisen materiële
instandhouding, waarbij onderzoek wordt gedaan naar de ontwikkeling van de
prijs en het volume. Voor onze fractie hangt veel van die evaluatie af. Wanneer
wordt deze aan de Kamer aangeboden? Zou het niet veel beter zijn om die evaluatie
bij de beoordeling van dit wetsvoorstel te betrekken? Dan kunnen wij ook goed
beoordelen of het verantwoord is om tot afschaffing van de automatische prijsbijstelling
over te gaan. Wordt daarbij ook betrokken welke effecten de
klassenverkleining heeft gehad op de materiële instandhouding?In antwoord op de schriftelijke vragen van de ChristenUnie stelt de minister
dat er wel overleg is geweest met het veld, maar de beantwoording laat ook
wel zien van welke aard dat overleg is geweest. Het ministerie heeft een toelichting
gegeven en het veld heeft laten weten het er niet mee eens te zijn. Is dat
overleg? Is dat een dialoog of zijn dat monologen? Op welke manier is de minister
tegemoetgekomen aan de bezwaren van het veld? Heeft zij daartoe daadwerkelijk
een poging gedaan? Als dat niet zo is, waarom niet?Uiteraard willen wij de minister alle ruimte geven om in te gaan op de
gestelde vragen, maar als het wetsvoorstel nu in stemming wordt gebracht,
zou mijn fractie ertegen stemmen. Het is misschien nog een interessante optie
om het wetsvoorstel aan te houden tot de evaluatie van het programma van eisen
van de materiële instandhouding bekend is, zoals ik al zei. Ik geef dit
mee als suggestie aan de minister om er ook echt uit te kunnen komen.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Met het voorliggende voorstel wil de regering de
systematiek van de automatische jaarlijkse prijsbijstelling in het primair
onderwijs aanpassen aan de werkwijze in het voortgezet onderwijs. De achtergrond
daarvan is de introductie van de lumpsumbekostiging in het primair onderwijs.De SGP-fractie erkent dat deze vereenvoudiging van de werkwijze voordelen
met zich brengt, maar voor het overige vinden wij de voorgestelde maatregel
onverstandig en op z'n minst ontijdig. Het primaironderwijsveld krijgt door
de introductie van de lumpsumbekostiging te maken met een grootscheepse wijziging
in de bekostiging, met alle gevolgen van dien. Wij hebben daarover onlangs
gesproken en de balans opgemaakt van de voor- en nadelen. Wij hebben gekozen
voor introductie van de lumpsumbekostiging, maar dat is nog wel een heel karwei.
Die wijziging brengt ook financiële risico's mee, die uiteraard beheersbaar
moeten blijven of worden gemaakt, wanneer dat op randvoorwaarden stuit.De forse belasting van schoolbesturen door de introductie van de lumpsumbekostiging
moet niet onnodig worden vergroot. In het perspectief van het onderwijsveld
betekent het voorstel van de regering feitelijk de introductie van een stukje
onzekerheid over de vraag of de nu nog automatische prijsbijstelling in de
toekomst wel zal plaatsvinden en zo ja, in welke mate. Dat is dus een extra
financieel risico. Door de lumpsumbekostiging hebben scholen inderdaad meer
flexibiliteit om dat op te vangen, maar het moet wel uit de lengte of uit
de breedte komen. De schaal van de betreffende school is daarbij ook van belang.
In technische termen kun je zeggen: hoe groter, hoe meer flexibiliteit, hoe
kleiner, hoe moeilijker dat allemaal zal zijn.Scholen die door de lumpsumbekostiging al krapper komen te zitten, zullen
zich bij eventueel uitblijvende of beperkte prijsbijstelling voor nog grotere
problemen geplaatst zien. De praktijk in het voortgezet onderwijs van de laatste
jaren maakt duidelijk dat die situatie bepaald niet denkbeeldig is. Daarbij
moet worden bedacht dat de beperkte schaalgrootte in het primair onderwijs
een grotere financiële gevoeligheid met zich brengt. Het is dus onwenselijk
om scholen op dit moment dat onzekere perspectief te bieden. Dat blijkt ook
wel uit het brede verzet ertegen. Wij moeten, zoals collega De Vries al zei,
ook geen ongewenste neveneffecten oproepen, bijvoorbeeld schaalvergroting.
Moeten wij dat nou willen of toch liever niet, in ieder geval niet zonder
meer? Ik vraag de minister om op het voorgaande in te gaan. Erkent zij dat
daarbij ook rekening moet worden gehouden met de psychologie van de politiek
en de besluitvorming door de politieke organen?Ik vraag de minister overigens om ook in te gaan op de nu in het voortgezet
onderwijs bestaande mogelijkheid om onder omstandigheden niet of slechts ten
dele tot prijsbijstelling over te gaan. Wat is de zin van die maatregel? Komt
die feitelijk niet neer op een indirecte desinvestering, die later hoe dan
ook weer gerepareerd zal moeten worden? Is het juist met het oog op de toenemende
financiële zelfstandigheid van scholen niet gewenst om een helder en
eenduidig perspectief te bieden? Besturen weten dan waar zij aan toe zijn
en kunnen zo een stabieler financieel beleid ten uitvoer leggen. Wat zou er
op tegen zijn om op een eenvoudige manier te regelen dat de feitelijke prijsstijgingen
jaarlijks worden gecompenseerd? De lumpsumbekostiging is mijns inziens juist
een argument om voor het hele onderwijsveld in die richting te denken. Dat
is dus als het ware de omgekeerde route. Daar krijg ik graag een reactie op.Mevrouw Vergeer (SP):Voorzitter. Tot nu toe werden de prijsstijgingen bij de materiële
kosten voor scholen in het primair onderwijs en de expertisecentra automatisch
gecompenseerd. Dat is goed. De onderwijskundige kwaliteit kan dan niet in
het gedrang komen door prijsstijgingen. De bekostiging van de scholen moet
stijgen als de prijzen ook stijgen. Daarmee wordt vastgehouden aan het door
de minister zelf gehuldigde principe, namelijk het principe van de sobere,
maar adequate bekostiging. De afschaffing van de automatische prijscompensatie
in het voortgezet onderwijs heeft ertoe geleid dat al een aantal jaren achter
elkaar geen compensatie is gegeven. De ruimte om prioriteiten te stellen binnen
de onderwijsbegroting, die de minister nu ook voor het primair onderwijs en
de expertisecentra wil, is eigenlijk uitgelopen op een ordinaire bezuiniging.
Het geld dat de minister van OCW als compensatie voor gestegen prijzen kreeg
van de minister van Financiën, is niet doorgegeven aan het voortgezet
onderwijs. De besturenorganisaties zeggen dat dat ertoe heeft geleid dat er
schade is ontstaan.In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de minister dat veel
extra geld naar het voortgezet onderwijs is gegaan, maar volgens mij mag je
dat niet zien als een goedmaker voor het uitblijven van de prijscompensatie,
want dat geld zou sowieso geïnvesteerd moeten worden, ook als de prijzen
niet gestegen zouden zijn. Er is immers geïnvesteerd in de noodzakelijke
verbetering van het onderwijs. Bovendien profiteren niet alle scholen van
dat extra geld, van deze investeringen, terwijl alle scholen wel te maken
hebben met de prijsstijgingen. Ook als je de investeringen in het voortgezet
onderwijs wegstreept tegen het wegvallen van de prijscompensatie in het voortgezet
onderwijs, dan nog is dat dus geen excuus om het primair onderwijs prijscompensatie
door de neus te boren. Met investeringen in het voortgezet onderwijs kun je
toch onmogelijk het wegvallen van de prijscompensatie in het primair onderwijs
compenseren? Welke extra investeringen in het primair onderwijs wil de minister
ons dan beloven? Moeten die investeringen niet sowieso plaatsvinden, ook als
de gestegen prijzen wel gecompenseerd worden?De SP-fractie is duidelijk in haar keuze om de automatische prijsbijstelling
niet af te schaffen. De scholen voor het primair onderwijs hebben het al moeilijk
genoeg met de invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek, de lumpsumfinanciering.
Om hen ook nog op te zadelen met het risico dat een prioriteitstelling op
het ministerie ertoe leidt dat de bekostiging verhoudingsgewijs terugloopt,
gaat volgens de SP te ver.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Het wetsvoorstel is tweeledig met het vervallen van de jaarlijkse
automatische prijscompensatie en daaraan gekoppeld de mogelijkheid om het
programma van eisen te wijzigen zonder het aan de Kamer voor te leggen. De
kern is het vervallen van de automatische prijscompensatie. Ik wil een lang
verhaal kort houden met de opmerking dat de ambitie om te komen tot vereenvoudiging
van de bekostigingssystematiek en harmonisatie met andere sectoren op zichzelf
lovenswaardig is. Er kleven aan dit specifieke voorstel echter een aantal
bezwaren die maken dat het op dit moment voor D66 niet opportuun is.De pijn zit hem in de reële kans dat net zoals in het voortgezet
onderwijs de automatische prijscompensatie jaren achtereen niet meer wordt
uitgekeerd. Weliswaar is dat in de wet gekoppeld aan de toestand van de financiën
van het Rijk en aan andere prioriteiten. De kans dat er in enig jaar of jaren
achtereen niet wordt uitgekeerd, is echter reëel aanwezig. Ik begrijp
dan ook goed het wantrouwen van de scholen ten aanzien van het wetsvoorstel.
Ik heb dat wantrouwen ook. Ik vertrouw natuurlijk de minister als zij zegt
niet de intentie te hebben, de compensatie niet door te betalen. Wie komt
er echter na deze minister?Er zijn andere argumenten waarom het laten vervallen van de automatische
prijscompensatie op dit moment toch niet zo'n goed idee is. Het po is het
vo niet. In het vo is er ruimte om de zaak uit te middelen binnen de lumpsum.
Die scholen zijn in het algemeen een stuk groter. In het po zitten veel eenpitters
die deze ruimte niet hebben. De druk op de schaalvergroting zal ongetwijfeld
toenemen. Dat willen wij niet. Dat willen mijn collega's ook niet. Gisteren
hoorde ik nog een buitengewoon goed argument voor de onwenselijkheid hiervan,
namelijk het reële risico dat de investeringen in de materiële voorzieningen
toch gedaan moeten worden maar dat die dan gedaan moeten worden ten koste
van het personele deel. Ook dat willen wij niet. Ook daar is inzet van de
middelen nodig. Het laatste argument is de lopende evaluatie van het bekostigingsstelsel.
Het is buitengewoon raar om daaraan voorafgaand deze hypotheek op de uitkomst
van de innovatie te leggen. Daar kan de minister ook niet heel erg happy mee
zijn.Ik kan mij voorstellen dat de minister vereenvoudiging nastreeft en dat
zij meer gelijkheid wil hebben in de bekostiging tussen po en vo. Dat geldt
echter mutatis mutandis. Het po is een ander verhaal dan het vo. Bij het streven
naar gelijkheid is het goed om, zoals de heer Van der Vlies heeft gezegd,
te bezien of ook het vo niet terug kan naar een automatische prijscompensatie.De heer Slob (ChristenUnie):Ik hoorde mevrouw Lambrechts een vergelijking maken met het voortgezet
onderwijs en de gevolgen van de automatische prijsafstelling aldaar. Kan ik
daaruit concluderen dat zij van mening is dat dit onevenredig slecht heeft
uitgewerkt? Naar mijn weten is dat immers nog nooit vanuit de coalitie op
die manier verwoord. Wij hebben hier een aantal keren over gesproken in de
afgelopen jaren. Ik kan mij niet herinneren dat door de coalitie ooit is erkend
dat het een slechte uitwerking heeft gehad in termen van de voor het vo beschikbare
bedragen.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik denk dat het niet een van de meest gelukkige besluiten is geweest.
In navolging van de heer Van der Vlies heb ik al gezegd dat als eenwording,
uniformiteit en harmonisatie worden nagestreefd, bekeken kan worden of de
automatische prijscompensatie voor het vo hersteld kan worden.De heer Slob (ChristenUnie):Is er bij mevrouw Lambrechts ruimte om, als wij de cijfers over het vo
op tafel krijgen, te bekijken of wij met terugwerkende kracht iets kunnen
doen voor het vo? Daar is veel verborgen schade ontstaan in het afgelopen
jaar.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is verleidelijk om daar "ja" op te zeggen. Ik weet echter
niet precies hoe groot de schade is en ik weet niet of er financiële
ruimte is. Mijn boodschap is dat bekeken moet worden of de automatische prijscompensatie
voor het vo te herstellen is. De rekensom van de heer Slob kan daarbij uitkomst
bieden. De investeringen in het vo zijn in een wat ander daglicht komen te
staan omdat de automatische prijscompensatie altijd aan de andere kant staat.
Mevrouw Kraneveldt heeft het een sluipmoordenaar genoemd.De heer Balemans (VVD):Voorzitter. De invoering van de lumpsumfinanciering voor het primair onderwijs
op 1 augustus van dit jaar betekent dat scholen een grotere vrijheid
en meer verantwoordelijkheden krijgen. Dan kunnen zij ook inspelen op een
aantal ontwikkelingen en veranderingen. De scholen snakken naar die ruimte.
Het geven en krijgen van vrijheid en verantwoordelijkheid, is een uitdaging
die gepaard kan gaan met vallen en opstaan. Risicoloos vrijheid hebben en
verantwoordelijkheid dragen bestaat niet, maar dat betekent niet dat wij onaanvaardbare
risico's moeten nemen met het onderwijs dat aan onze kinderen gegeven wordt.
Dat is een van de kernpunten van dit debat.Dit wetsvoorstel regelt in ieder geval dat er eenvoudigere regels, een
betere systematiek en minder bureaucratische rompslomp komen. Dat is winst.
Dat is een van de belangrijkste punten waar scholen nu over het algemeen over
klagen. De minister stelt in haar brief dat met de afschaffing van de automatische
prijsbijstelling de middelen niet verloren gaan. Alleen het automatisme wordt
afgeschaft. In de nieuwe situatie zal de minister bepalen hoe die middelen
worden ingezet. Mijn vraag aan de minister is in hoeverre dit
in strijd is met de lumpsumgedachte.Van veel kanten hebben wij berichten gekregen dat dit wetsvoorstel zou
kunnen leiden tot ongewenste effecten voor het personeel en de kwaliteit van
het onderwijs. Dit wetsvoorstel zou voordelig uitpakken voor de grote scholen
en nadelig voor de kleine scholen op het platteland. Ik heb geprobeerd deze
berichten te staven met feiten en cijfers, maar dat is mij niet gelukt. Dat
kan aan mij liggen. Je zou ook kunnen zeggen dat de systematiek dat de middelen
die niet via de prijsbijstelling worden uitgekeerd maar via de herverdeling
door de minister gunstig zal uitpakken voor kleine scholen. Ook daar kan ik
echter het bewijs niet voor vinden. Met andere woorden, er is nog veel onduidelijkheid
over het financiële plaatje. Ik wil in ieder geval niet dat dit gaat
leiden tot een bezuiniging op het primair onderwijs. Heeft de minister zelf
aanwijzingen dat dit wetsvoorstel negatief zal uitpakken voor de kleine scholen?De heer Jan de Vries (CDA):De heer Balemans zegt dat er geen feiten zijn die aantonen dat de zorgen
van het onderwijsveld terecht zijn. Zijn de zorg van het onderwijsveld en
het schaden van het vertrouwen niet reden genoeg om kritisch naar dit wetsvoorstel
te kijken?De heer Balemans (VVD):Ik kijk altijd kritisch naar wetsvoorstellen. Ik vind wel dat je mag verwachten
dat mensen hun stellingname onderbouwen met bewijzen of cijfers. Er wordt
gezegd dat het voordelig uitwerkt voor grote scholen en nadelig voor kleine
scholen, maar dat is volgens mij niet aantoonbaar. Daarom vraag ik de minister
of zij aanwijzingen heeft die dit aantonen. Heeft onderzoek van het ministerie
aangetoond dat dit het geval is?De heer Jan de Vries (CDA):Laat ik het anders vragen. Wij voeren de lumpsumbekostiging in het nieuwe
schooljaar in. Dat is een ingrijpende operatie. Wij hebben het vertrouwen
gewonnen van het onderwijsveld bij de inrichting van het wetsvoorstel. Dat
leidt ertoe dat het veld daarmee vol vertrouwen aan het werk is gegaan. Moeten
wij dat opgebouwde vertrouwen wel in de waagschaal stellen?De heer Balemans (VVD):De heer De Vries gaat op voorhand al uit van de conclusie dat dit wetsvoorstel
een reden is voor wantrouwen. Ik ben het met hem eens dat de scholen aan de
slag willen met die lumpsumoperatie. Ik vind dat fantastisch. Ik was nog niet
aan het einde van mijn betoog en wilde nog zeggen dat er nog enige onduidelijkheid
is. De evaluatieonderzoeken die gaan plaatsvinden, zullen meer duidelijkheid
moeten brengen. Ik geef slechts aan dat mijn fractie nu niet al principieel
zegt: dit mag niet op deze manier doorgaan. De vraag is hoe je dat in de tijd
ziet. Wat dat betreft, kan ik mij aansluiten bij de vraag van een belangrijk
deel van de Kamer of niet eerst goed moet worden gekeken naar wat de evaluaties
gaan opleveren en hoe dat resultaat uitkristalliseert voor het onderwijsveld.
Ik heb al gezegd dat wij als VVD-fractie niet willen dat het een bezuiniging
wordt op het primair onderwijs, maar dat willen het kabinet en de Kamer volgens
mij ook niet.Mevrouw Hamer (PvdA):Het is wel interessant om te weten dat u niet principieel tegen dit wetsvoorstel
bent, maar het is interessanter om te weten of u uiteindelijk voor dit wetsvoorstel
bent. Naar u luisterend, stel ik vast dat u allerlei vragen oproept. Mag ik
alvast de tussentijdse conclusie trekken dat u het in ieder geval op dit moment
te vroeg vindt om hieraan te beginnen?De heer Balemans (VVD):Ik ben nog niet aan die conclusie toegekomen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik vraag u dat nu.De heer Balemans (VVD):Dit is mijn antwoord. Ik trek die conclusie dus nog niet.Mevrouw Hamer (PvdA):U trekt helemaal geen conclusie vandaag?De heer Balemans (VVD):Dat weet ik niet. Wij horen straks eerst nog het antwoord van de minister.
Het lijkt mij ook vanzelfsprekend dat je, voordat je een conclusie trekt,
luistert naar wat het kabinet heeft in te brengen op de vragen die zijn gesteld
en ter verdediging van dit wetsvoorstel. Als ik alles op tafel heb liggen,
zowel mijn eigen gedachten en vragen erover als de antwoorden van het kabinet,
trek ik op basis daarvan een conclusie. Ik ga de conclusie niet op voorhand
trekken. Misschien zie ik een aantal dingen verkeerd en kan de minister voor
mij helderheid in de duisternis scheppen.Mevrouw Hamer (PvdA):Het is vrij gebruikelijk dat partijen standpunten hebben. U houdt een
heel verhaal met vragen en u zegt dat het belangrijk is dat scholen vrijheid
krijgen. Dat weten wij allemaal.De heer Balemans (VVD):Mooi, dan zijn wij het daarover eens.Mevrouw Hamer (PvdA):Daarover waren wij het allang eens. De grote vraag is natuurlijk wat dit
wetsvoorstel aan vrijheid biedt. Volgens mij heeft het niet met vrijheid te
maken. Er wordt in het bedrijfsleven geen contract getekend of er staat een
bepaling in over prijscompensatie. Mijn grote vraag blijft wat u eigenlijk
het voordeel vindt van dit wetsvoorstel.De heer Balemans (VVD):Ik heb al eerder gezegd, dat het voordeel in ieder geval is dat er een
eenvoudige systematiek komt en dat een stukje bureaucratische rompslomp wordt
weggehaald. Dat scheelt al. Dat wil nog niet zeggen dat je daarmee automatisch
moet concluderen dat het wetsvoorstel goed is. Ik heb al gezegd dat wij, mede
naar aanleiding van brieven die wij hebben gekregen, nog een aantal vragen
hebben over hoe het gaat uitpakken voor het veld. Als ik het antwoord daarop
heb, zal ik het totale plaatje maken.Mevrouw Hamer (PvdA):U wilt toch niet vasthouden aan de stelling dat de regel dat er een automatische
prijscompensatie is, ingewikkelde bureaucratie is? Ik zei al dat er op het
ogenblik in het bedrijfsleven geen contract wordt getekend waarin dat niet
staat. Ook vanuit de VVD-optiek kunt u dat niet volhouden.De heer Balemans (VVD):Ik kan mij herinneren, voorzitter, dat in de tijd dat ik vergelijkingen
met het bedrijfsleven maakte, mevrouw Hamer regelmatig heeft
gezegd: het bedrijfsleven is het onderwijs niet. Die bal wil ik nu maar terugkaatsen.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat was mijn vraag niet. Mijn vraag was of u hier de stelling wilt poneren
dat de simpele regeling dat er een automatische compensatie voor de prijsstijging
is een bureaucratische regel is.De heer Balemans (VVD):Ik vind dit buiten dit debat gaan en geef er niet eens antwoord op.De voorzitter:Dat recht hebt u. Vervolgt u uw betoog?De heer Balemans (VVD):Ik heb al gezegd dat mijn fractie niet zien dat er sprake is van een bezuiniging
op het primair onderwijs. Door een heleboel organisaties is in brieven een
vergelijking getrokken met het voortgezet onderwijs. Inderdaad is de automatische
prijscompensatie daar een aantal jaren achtereen niet uitgekeerd. Het niet-uitgekeerde
bedrag is opgelopen tot 45 mln. Daar staat tegenover dat in het voortgezet
onderwijs voor de materiële bekostiging 52 mln. extra is geïnvesteerd.
Het is natuurlijk iets te gemakkelijk om te zeggen dat er dus een plus van
7 mln. is. De vraag is of het volgens de minister denkbaar is dat een dergelijke
situatie zich ook gaat voordoen in het primair onderwijs, dus dat de automatische
prijscompensatie een aantal jaren niet wordt uitgekeerd, maar dat er een extra
investering wordt gedaan in de sfeer van de materiële bekostiging waardoor
er een positief effect ontstaat. De vraag is dan wel hoe dat bedrag moet worden
beoordeeld. Zit een extra investering in de lumpsum? Hoe pakt het uit voor
de systematiek?We krijgen nog een evaluatie en er lopen onderzoeken naar de programma's
van eisen voor de materiële bekostiging. Wanneer zullen de resultaten
daarvan bekend zijn? Heeft de minister daar al enig inzicht in? Zo nee, is
het denkbaar dat wij op een later moment verder praten over dit wetsvoorstel?
Het plaatje moet natuurlijk wel compleet zijn. Er mag geen sprake zijn van
onaanvaardbare risico's of ongewenste effecten die wij nu nog niet kunnen
overzien.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik keer nog even terug naar uw rekensom: de automatische prijscompensatie
viel weg, maar daar stonden zekere investeringen tegenover. Is het niet een
erg ingewikkeld en tijdrovend proces om telkens te proberen om ongeveer op
nul uit te komen? Daar zult u toch ook niet tevreden over zijn?De heer Balemans (VVD):Als u het zo formuleert, is dat inderdaad weinig bevredigend. Vandaar
ook mijn vraag aan de minister. Het gaat mij nu vooral om de systematiek,
maar moet het bedrag van 52 mln. worden gezien als een extra investering die
geheel losstaat van de automatische prijscompensatie? Of wordt die prijscompensatie
afgeschaft en is er sprake van compensatie? Ik zou dat ook niet de meest handige
oplossing vinden. Als het gaat om een extra investering, zul je zien dat het
niet in de lumpsum terecht komt. Het is de minister die de gelden toebedeelt
en dan krijg je weer de vraag naar de verhouding met de lumpsum. Het is gebeurd
in het voortgezet onderwijs en de vraag is nu of dergelijke situaties zich
ook gaan voordoen in het primair onderwijs. Is dat te beschouwen als een verbetering?Mevrouw Lambrechts (D66):Aan het einde van de rit kan er enige teleurstelling ontstaan omdat je
de 52 mln. hebt beschouwd als een investering terwijl later blijkt dat het
ging om een automatische prijscompensatie.De heer Balemans (VVD):Ik vind dat een iets te voorbarige conclusie. Je kunt het ook zien als
een extra investering, los van de automatische prijscompensatie. Dat doet
niets af aan het feit dat het bedrag van 45 mln. in de loop van de jaren niet
is uitgekeerd. Dan is er dus sprake van twee gescheiden trajecten, maar je
kunt wel het financiële totaalbeeld voor het onderwijs schetsen.De heer Slob (ChristenUnie):Bent u overtuigd van het bedrag van 45 mln.? Ik heb berekend dat het gaat
om een bedrag van 83 mln.De heer Balemans (VVD):Ik heb geen berekening gemaakt, maar baseer mij op geluiden van de onderwijsorganisaties.De heer Slob (ChristenUnie):De minister noemt het bedrag van 45 mln.De heer Balemans (VVD):Ja, maar de onderwijsorganisaties noemen dat bedrag ook in hun brieven.De heer Slob (ChristenUnie):Dan moet u misschien die brieven nog eens lezen, want daar staan ook andere
bedragen in. Er is onduidelijkheid over het bedrag en het lijkt mij van groot
belang dat de exacte bedragen bekend worden. Dan pas kunnen wij een goede
discussie voeren, ook over het voorstel dat nu met betrekking tot het primair
onderwijs wordt gedaan.De heer Balemans (VVD):Er zijn inderdaad nog enkele onduidelijkheden. Wij krijgen nog een evaluatie
en de onderzoeken naar de programma's van eisen. Het zou heel handig zijn
als wij over de resultaten daarvan beschikten.Mevrouw Hamer (PvdA):Waarom hebt u vorige week tegen de motie gestemd die door mij en mevrouw
Lambrechts is ingediend, waarin werd gevraagd om een berekening van de kosten
voor het voortgezet onderwijs? Alle elementen en vragen die u nu aan de orde
stelt, komen daarin terug. U had die motie gewoon moeten steunen want dan
had u de antwoorden gekregen op de vragen die u nu op tafel legt. U krijgt
echter een herkansing want de stemmen staakten en er wordt dus binnenkort
opnieuw over de motie gestemd. Geef ons uw steun.De heer Balemans (VVD):Ik kan niet in de toekomst kijken maar over het algemeen is de VVD-fractie
bij stemmingen vrij standvastig.Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. De PvdA-fractie heeft bij de behandeling van het wetsvoorstel
lumpsum een heel duidelijke stellingname betrokken. Zij heeft vanaf het begin
duidelijk gezegd dat aan lumpsumfinanciering een groot risico is verbonden
namelijk dat van verkapte bezuinigingen. Ik neem aan dat de collega's zich
deze stellingname goed kunnen herinneren want zij hebben mij
daarover uitgebreid ondervraagd.Het zal dan ook geen verbazing wekken dat ik grote bezwaren heb tegen
het voorliggende voorstel. De minister stelt voor om de automatische prijscompensatie
los te laten, meteen bij aanvang van de lumpsumfinanciering. Daar komt de
onzekerheid over de herverdeling van de gewichtenregeling bij. Ik heb destijds
voorstellen gedaan om te voorkomen dat die zaken te veel met elkaar vermengd
zouden raken, maar nu ligt toch dit voorstel voor. Natuurlijk betekent het
geen automatische bezuiniging vooraf, maar het betekent wel onzekerheid. Ik
wil de scholen die onzekerheid niet aan het begin van het traject geven. Overigens
herinner ik eraan dat dit ook bij het voortgezet onderwijs niet is gebeurd
want daar is de loskoppeling pas later gerealiseerd, na invoering van de lumpsum.
Ook op dat punt loopt de vergelijking dus mank.Een ander tegenargument is dat er grote verschillen zijn tussen het voortgezet
onderwijs en het primair onderwijs op het punt van de materiële voorzieningen.
Laten wij de zaken niet mooier voordoen dan zij zijn: er is nog heel veel
te verbeteren, juist in die materiële voorzieningen, in het primair onderwijs.
Er zijn nog te veel scholen die geen conciërge hebben, die onvoldoende
schoonmaakmiddelen hebben, enzovoorts. Er komen ook nieuwe zaken op de scholen
af, zoals de verandering van de spelling. Dat is ook nog niet op de een of
andere manier in de financiering verrekend maar brengt wel kosten met zich
mee. Dit lijkt mij dus het meest verkeerde moment om de automatische prijscompensatie
los te laten. De PvdA-fractie zal daarom tegen het voorstel stemmen, als het
in stemming wordt gebracht. Ik hoop eerlijk gezegd dat de minister zo wijs
is om het voorstel in te trekken of aan te houden.Bij het verslag hebben wij vragen gesteld over de manier waarop een en
ander in het voortgezet onderwijs is verwerkt. Eigenlijk is het plaatje dat
voorgelegd wordt, alsof het voortgezet onderwijs voordeel heeft gehad bij
het afschaffen van de prijscompensatie, de wereld op zijn kop. Niemand kan
staande houden dat, als de prijscompensatie niet was afgeschaft, er geen investeringen
in het voortgezet onderwijs waren geweest. Ik kan mij dat niet voorstellen.
De vragen van de heer Balemans zijn op zichzelf relevant, maar staan naar
mijn mening los van deze discussie.Ik vind het erg belangrijk dat de minister voor ons eens duidelijk maakt
wat er eigenlijk aan middelen zou zijn geweest als de prijscompensatie in
het voortgezet onderwijs wél was doorgegaan. Ik vraag haar die rekensom
eens voor ons te maken. Daarin vond ik haar in de beantwoording namelijk niet
erg duidelijk. Ik begrijp dat terugkijken ingewikkeld is en daarom heb ik
de motie van mevrouw Lambrechts gesteund die zij heeft ingediend tijdens het
debat over de onderbouw. Zij stelde daarin voor naar het hele voortgezet onderwijs
te kijken en eens goed te onderzoeken hoe adequaat de bekostiging is, ook
in het licht van de nieuwe taken. Ik heb bijvoorbeeld een groot punt gemaakt
van de contacten met ouders. Het gaat erom hoe de taken zijn veranderd en
of de bekostiging adequaat is. Met de cijfers die naar aanleiding van dit
wetsvoorstel op tafel komen, wordt de relevantie van die motie steeds belangrijker.
Ik sluit af met een oproep aan de collega's om vóór de herstemming
van dinsdag nog eens goed naar die motie te kijken. Ik denk dat dit debat
alleen maar argumenten vóór heeft opgeleverd.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Ik ben een nuchter mens en ik kan tellen. Ik kan
ook luisteren.Allereerst geef ik aan waarom ik dit wetsvoorstel heb ingediend. Daarbij
ga ik in op een aantal vragen. Dat is ook terecht. Ik sluit mijn antwoord
af met een voorlopige conclusie.De aanleiding voor het wetsvoorstel is mede de invoering van de lumpsum
in het primair onderwijs. Daarmee krijgen de scholen een grotere vrijheid
om de beschikbare middelen naar eigen inzicht te besteden, dus ook om eigen
beleid te voeren. De scholen voor het primair onderwijs komen daardoor in
een situatie die vergelijkbaar is met die in het voortgezet onderwijs. Dat
maakt het mijns inziens mogelijk om bij de prijsaanpassing eenzelfde regime
te hanteren als in het voortgezet onderwijs.Alle woordvoerders hebben over het primair onderwijs gesproken. Op het
ogenblik kennen wij in het primair onderwijs het automatisme voor het verhogen
van de bekostigingsbijdrage overeenkomstig de prijsaanpassing van de Macro
Economische Verkenning. De kern van het voorstel is het afschaffen van dit
automatisme en de directe koppeling aan de Macro Economische Verkenning.Er is echter ook een aantal zaken dat niet verandert. Ik zeg dit om te
voorkomen dat er een verkeerde indruk ontstaat. De prijsbijstelling blijft.
Dat is geen punt. Het is dus geen bezuiniging. Wel is het een vereenvoudiging
van de regelgeving. Het uitgangspunt van voldoende bekostiging blijft. De
huidige systematiek is dat de prijsbijstelling in beginsel voor de hele begroting
voor OCW wordt vastgesteld. Het primair onderwijs is de enige sector waar
het verplicht is en waarbij er sprake is van een automatisme. De algemene
systematiek wordt dus gehandhaafd voor de hele begroting en alleen de verplichting,
het automatisme, voor het primair onderwijs wordt geschrapt. Dit lijkt op
het eerste gezicht een technisch punt, maar mede gelet op het debat dat hier
vanochtend is gevoerd, is het duidelijk dat het niet zo maar een technisch
punt is.Ik geef ook aan waar het huidige stelsel toe leidt, bijvoorbeeld in het
geval van het niet of maar gedeeltelijk uitkeren van de prijsbijstelling voor
de gehele begroting van OCW. In dat geval moet het voor de sector primair
onderwijs toch verplicht uitgekeerd worden. Dit betekent dat ik dan een oplossing
moet zoeken in de OCW-begroting. Het kan zijn dat er in andere sectoren minder
wordt uitgekeerd. Ik denk aan het voortgezet onderwijs. Immers, dit is nauw
aan elkaar gekoppeld, als het gaat om uitbetaling. Een andere mogelijkheid
is een aanpassing van het programma van eisen van de materiële instandhouding,
bijvoorbeeld de verlenging van de afschrijvingstermijn van leermiddelen. Dat
leidt tot een inflexibiliteit in de budgettaire afweging.Ik beantwoord nu enkele specifieke vragen. De heer Balemans heeft over
het voortgezet onderwijs gesproken en over de totaliteit van de extra investeringen.
De specifieke budgetten gaan niet gepaard met een bestedingsverplichting.
Met andere woorden: zij zijn een onderdeel van de lumpsum.
Het is eigenlijk een onderbouwing van de bekostiging en een hulpmiddel voor
de school en het bestuur om een juiste afweging te maken. Men maakt natuurlijk
zelf keuzes.De aanpak van het primair onderwijs zal langs dezelfde lijnen lopen als
die voor het voortgezet onderwijs. Dit betekent dat de materiële instandhouding
jaarlijks op een reëel prijsniveau gebracht wordt, tenzij er vanwege
budgettaire problemen of andere onderwijsprioriteiten andere keuzes gemaakt
worden.De heer Slob vroeg om de precieze berekening van de effecten van de niet
uitgekeerde prijsbijstelling in het voortgezet onderwijs. Ik hoop dat ik zijn
vraag goed weergeef. Ik begrijp overigens niet zo goed hoe hij erbij komt
dat de prijsbijstelling in het voortgezet onderwijs vijf jaar lang niet is
uitgekeerd. Dat is niet het geval. Alleen in 2002, 2003 en 2004 is die niet
uitgekeerd. Dat klopt. In 2005 is die wel uitgekeerd. In de periode dat de
prijsbijstelling niet is uitgekeerd, bedroegen de materiële uitgaven
in het voortgezet onderwijs ongeveer 600 mln. Uitgaande van een gemiddelde
prijsindex van 2,5% per jaar komt dat overeen met 45 mln. aan niet
uitgekeerde prijsbijstelling. De materiële bekostiging bedraagt dus zo'n
10% van de totale lumpsumbekostiging. Door de niet uitgekeerde prijsbijstelling
is het voortgezet onderwijs er ten opzichte van de totale lumpsumbekostiging
minder dan 1% op achteruit gegaan.Er wordt in de brieven die de Kamer en ik hebben gekregen, in een aantal
gevallen uitgegaan van aannames. Dat maakt dit debat moeilijk. De heer Balemans
maakte daar ook een opmerking over. Er moet volgens mij uitgegaan worden van
cijfers. Om die reden noem ik deze cijfers nu. Zodoende beantwoord ik ook
de vraag van mevrouw Hamer wat er aan middelen was geweest als de prijsbijstelling
wel was uitgekeerd. Dan heb ik het over dat bedrag van 45 mln.De heer Slob (ChristenUnie):Opnieuw blijkt dat er over en weer ruis op de lijn is met betrekking tot
wat er precies is gebeurd. Daarom vraag ik u om dat nog eens goed en duidelijk
op papier te zetten. Dan kunnen wij samen de berekeningen vergelijken. U zegt
dat er voor 45 mln. niet aan prijsbijstelling is uitgekeerd. Ik hoop dat wij
samen op datzelfde bedrag uitkomen. Doordat er her en der ruis op de lijn
is en de regering en de Kamer, maar ook het veld over uiteenlopende berekeningen
beschikken, zou ik het zeer plezierig vinden als wij daar met elkaar eens
een duidelijke streep onder konden zetten en een gezamenlijke conclusie konden
trekken. Ik herhaal dus mijn vraag uit de eerste termijn of u uw berekeningen
nog eens gepreciseerd aan de Kamer wil doen toekomen. Wellicht hebben wij
nog even tijd. Ik vind het van belang voor de afwegingen die wij ten aanzien
van de richting van het primair onderwijs moeten maken. Met het primair onderwijs
moeten wij niet in dezelfde situatie terechtkomen. Het zou heel vervelend
zijn als dat wel gebeurde.Minister Van der Hoeven:Ik begrijp uw vraag. Alle berekeningen en cijfers staan in de begrotingen
van de jaren 2002 tot en met 2005. Ik kan mij voorstellen dat u mij vraagt,
die gegevens nog eens op een rijtje te zetten. Ik kan die gegevens ook uit
de begrotingen halen. Het zijn dan wel de gegevens die wij hier met elkaar
tijdens de begrotingsbehandeling hebben vastgesteld. Ik kom straks even terug
op mijn tussenconclusie. Het punt dat u net noemde, wordt er in ieder geval
bij betrokken, maar dan wel op basis van de cijfers die uit de begrotingen
en de jaarrekeningen blijken. Die zijn hier vastgesteld en aan de orde en
staan mijns inziens dus buiten kijf. Wij zijn het daar eerder namelijk over
eens geworden.De heer Van der Vlies vroeg of de automatische prijsbijstelling niet voor
de gehele onderwijssector kon worden geregeld. Dat zou het echt onmogelijk
maken om een nadere afweging te maken ten aanzien van de besteding van de
onderwijsmiddelen en om specifieke prioriteiten te benoemen, bijvoorbeeld
de ICT en de leerwerkplekken in het voortgezet onderwijs. Mevrouw Lambrechts
heeft een soortgelijke vraag gesteld. Dit is mijn antwoord hierop. Wij willen
door het afschaffen van dat automatisme toch juist toe naar een situatie waarin
de ene sector niet betaalt – daar kwam het namelijk op neer –
om aan het automatisme in de andere sector te kunnen en te moeten toegeven?
Dat maakt de zaken toch alleen maar moeilijker?De heer Van der Vlies (SGP):Ik begrijp dat aan die suggestie van mij een prijskaartje hangt. Dat is
duidelijk. Als je echter bekostigt op grond van vastgestelde normen, programma's
van eisen enzovoorts en de financiële dimensie per jaar aan een zekere
inflatie onderhevig is, vanwaar de prijsbijstelling, dan kun je net zo goed
de volgende redenering volgen: als wij normeren, daarop bekostigen en ervan
uitgaan dat de euro ieder jaar iets minder koopkracht oplevert, compenseren
wij dat, zoals wij ook op andere terreinen doen. Dat is ook een redenering.
Dan stellen wij niet van hoog naar laag bij, maar van laag naar hoog. Dat
is toch een heel deugdelijke redenering.Minister Van der Hoeven:Ja, een heel deugdelijke redenering die heel veel geld kost. Ik zie aan
de reactie van de heer Van der Vlies dat hij zich dat ook heeft gerealiseerd
en dat er niet zomaar ja op wordt gezegd. Ik zal dat ook niet doen.De jaarlijkse prijsbijstelling blijft natuurlijk, ook in de toekomst.
Die blijft er in de toekomst voor het voortgezet onderwijs en voor het primair
onderwijs. Alleen het automatisme dat het ook op dat niveau moet worden uitgekeerd,
wordt afgeschaft. Wij hebben die problemen gehad – niet in 2005, want
toen is uitgekeerd, maar in die andere drie jaren – vanwege de verplichting
om uit te keren. Je kunt het geld maar één keer uitgeven. De
prijsbijstelling als zodanig, dus de systematiek, blijft. Het automatisme
is in de meeste sectoren verdwenen en bestaat alleen nog in de sector primair
onderwijs.De heer Van der Vlies (SGP):De essentie van het afschaffen van het automatisme is toch dat je jezelf
beleidsruimte verschaft om, als daartoe redenen zijn, naar beneden af te wijken.
Naar boven afwijken zou feest zijn, maar dat is geen perspectief dat gemakkelijk
wenkt. Er wordt dus beleidsruimte gevraagd om naar beneden te kunnen wijken,
overigens gemotiveerd. Dat is duidelijk.Minister Van der Hoeven:Die beleidsruimte wordt ingevuld met de Kamer. Laten wij dat niet vergeten.
Het geld verdwijnt niet. Het geld komt ten goede aan onderwijs, maar gaat
alleen op een andere manier naar het onderwijs. In het voortgezet onderwijs
kunnen de scholen binnen de totaliteit van de budgetten zelf
een afweging maken. In het primair onderwijs bestond die mogelijkheid niet,
omdat daar geen sprake was van lumpsumbekostiging maar van declaratiebekostiging.
Wij konden dus moeilijk tegen de scholen zeggen dat zij hun eigen afweging
moesten maken zoals binnen het voortgezet onderwijs. Die ruimte ontstaat nu
door de invoering van de lumpsumbekostiging.De heer Van der Vlies (SGP):Ik begrijp die redenering. Daarvoor loop ik hier lang genoeg rond. De
minister moet echter beseffen dat dit ook samenhangt met een afweging binnen
het macrofinanciële beleidskader. Het is ook een kwestie van politieke
prioriteitsstelling.Minister Van der Hoeven:Het gaat ook nog om iets anders. Wij houden de mogelijkheid van prijsbijstelling
van de materiële uitgaven. Die mogelijkheid blijft bestaan voor het voortgezet
onderwijs en voor het primair onderwijs langs dezelfde lijnen. Men moet dus
de materiële bekostiging jaarlijks op een reëel prijsniveau brengen,
tenzij andere onderwijsprioriteiten andere keuzes vereisen. Die keuzes worden
gemaakt en zichtbaar gemaakt in de begroting. Daarom maakte ik zojuist de
opmerking over de keuzes die in de begroting zijn gemaakt, ook in de afgelopen
jaren. Wij hebben die begroting hier gezamenlijk vastgesteld en zijn dus gezamenlijk
akkoord gegaan met andere prioriteiten en andere keuzes. Het is belangrijk
ons te realiseren dat het budgetrecht van de Kamer niet alleen onverkort van
kracht blijft, maar ook wordt uitgeoefend op het moment dat de begroting wordt
vastgesteld.De heer Jan de Vries (CDA):Natuurlijk blijft het budgetrecht van de Kamer van kracht. U hebt echter
ook gehoord dat de Kamer vindt dat er in elk geval voor de prijscompensatie
een minimale basis voor het basisonderwijs in stand moet blijven. De minister
zegt dat het ongewenst is als andere sectoren moeten bijdragen aan de prijscompensatie
voor het basis onderwijs. Dat hangt toch ook samen met de financiële
begrotingsregels die het kabinet zelf hanteert?Minister Van der Hoeven:Het hangt met iets anders samen. Het hangt samen met de ruimte voor prijsbijstelling
die in beginsel voor de gehele begroting van OCW wordt vastgesteld. Vervolgens
gaat het om de vraag wat je doet met het geld voor de prijsbijstelling. Dat
is terug te vinden in de begroting, die wij jaarlijks bespreken. De ruimte
voor de prijsbijstelling gaat in het geval van het primair onderwijs zonder
meer door. Daar ligt een automatisme. De hoeveelheid prijsbijstelling voor
de hele sector wordt minder. Van het restant wordt in de begroting aangegeven
wat ermee gebeurt. De Kamer heeft in de jaren 2002, 2003 en 2004 aangegeven
dat het geld niet voor de prijsbijstelling vo moest worden uitgegeven, maar
aan andere prioriteiten moest worden besteed. In 2005 heeft de Kamer met mij
bepaald dat het wél naar de prijsbijstelling vo moest. Wij moeten elkaar
hier niet voor de gek houden. Wij bestemmen de bedragen gezamenlijk.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie loopt niet weg voor de verantwoordelijkheid die zij heeft
genomen. Het is een bewuste keus van het kabinet geweest, gezien de financiële
situatie waarin wij verkeerden. Wij willen liever niet opnieuw in zo'n situatie
komen te verkeren. Daarom zijn wij ook blij dat in de begroting voor 2006
andere keuzen zijn gemaakt. Dat neemt niet weg dat het ook mogelijk is dat
het kabinet bij het vaststellen van de ruimte rekening houdt met het feit
dat voor het basisonderwijs sprake is van een automatische prijsbijstelling.
Andere sectoren mogen niet bloeden voor het feit dat het automatisme voor
het basisonderwijs in stand is gebleven.Minister Van der Hoeven:Dit vind ik een kronkelredenering. Prijsbijstelling geldt niet alleen
de sector van het onderwijs, maar ook voor alle andere sectoren. Allemaal
hebben wij daarin een bepaalde verantwoordelijkheid te nemen. Het kabinet
geeft aan op welke manier de ruimte voor de prijsbijstelling naar de begrotingen
wordt toegeschreven. Vervolgens is het aan de budgethouder, in dit geval de
minister van Onderwijs, om aan te geven wat er gedaan gaat worden met de beschikbare
begrotingsruimte. Als er zo'n bulk voor prijsbijstelling is, dan ben je dat
gedeelte ervan kwijt omdat dit automatisch naar die ene sector gaat. Voor
het andere gedeelte kun je echter wel andere afwegingen maken, zij het in
overleg en in samenspraak met de Kamer. Bij het onderhavige voorstel blijven
de prijsbijstelling en de mogelijkheid tot uitbetaling ervan behouden. De
essentie van het wetsvoorstel is dat ook de Kamer over het gehele bedrag van
de prijsbijstelling kan spreken in plaats van over een gedeelte, omdat je
al een gedeelte kwijt bent.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik vind dat u te gemakkelijk zegt dat u dit telkens bij de begrotingsbehandeling
kunt bepalen.Minister Van der Hoeven:Nee, dat doen wij samen.Mevrouw Lambrechts (D66):U doet een inzet namens de regering. Er is echter ook zoiets als voortschrijdend
inzicht. Wij zien nu wat er gebeurt als er geen automatische prijscompensatie
meer wordt gegeven. Een nadeel is bijvoorbeeld de verleiding om geld dat er
misschien nog is, niet in te zetten voor de automatische prijscompensatie,
maar voor specifieke doelen. Wilt u hierover meedenken? Staat dit niet haaks
op de inzet van het kabinet om in het kader van autonomievergroting en deregulering
de keuzes in eerste instantie bij de sector zelf te leggen? Die eigen keuzes
zijn meer gewaarborgd als er wel automatische prijscompensatie wordt gegeven.
Het is natuurlijk nuttig om dat geld beschikbaar te stellen voor specifieke
doelen – ik doe daar zelf ook ijverig aan mee – maar de nadelen
die blijken te kleven aan afschaffing van de automatische prijscompensatie,
moeten wij niet willen voor het primair onderwijs.Minister Van der Hoeven:Het werkt op dit moment zo uit, omdat er voor een deel wel automatische
prijsbijstelling is en voor een ander deel niet. Het geld voor het deel dat
automatisch gecompenseerd wordt, moet wel ergens vandaan gehaald worden. Je
kunt dat uit het totaal van de prijsbijstellingscomponent, uit het bijstellen
van de regels voor de instandhouding of uit andere sectoren halen. Het is
zo lang als het breed is. Er is een bepaald budget en op het moment dat een
deel daarvan automatisch gelabeld is – dat is hier aan de hand –
is het moeilijker om een ander deel van het budget helemaal daarnaar
toe te schuiven. Dat moet je namelijk doen; daartoe ben je verplicht. Dus
hoe meer verplichtingen er zijn, hoe moeilijker het is om eigen afwegingen
te maken. Dat geldt ook voor de Kamer, als zij prioriteiten wil stellen.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik vind toch dat serieus moet worden gekeken naar de mogelijkheid van
harmonisatie en vereenvoudiging. Niets is namelijk voor de eeuwigheid. Laat
de minister op z'n minst de ambitie formuleren om te kijken op welke termijn
het mogelijk is om het terug te draaien. Er is een goede redering onder te
leggen. Het gaat om onderwijs binnen de leerplichtige leeftijd. Het is wat
dat betreft ook een sector met minder mogelijkheden om losjes om te gaan met
de invulling dan in andere sectoren. Dat rechtvaardigt mijns inziens dan ook
dat daar de prioriteit sterk wordt gelegd, zoals wij overigens steeds gedaan
hebben.Minister Van der Hoeven:Ik begrijp de bezorgdheid van mevrouw Lambrechts, maar ik vind het gemak
waarmee zij op dit moment voorstelt om terug te draaien wat wij tot nu toe
voor het voortgezet onderwijs hebben gedaan, echt onverantwoord. Dan legt
zij een financiële claim neer zonder dat zij er een onderbouwing voor
geeft. Wat zij nu voorstelt, betekent dat de flexibiliteit binnen de begrotingsruimte
nog meer wordt ingeperkt. Ik kan mij niet voorstellen dat dit haar bedoeling
is. Dus op haar voorstel zal ik zeker niet ingaan, behalve als zij er een
financiële extra bijdrage bij levert. Dat kan zij echter niet, dus zij
moet ook geen dingen vragen waarvan zij weet dat het niet kan.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb hier vaak in verwijtende zin te horen gekregen dat je geen dromen
moet dromen die geen werkelijkheid worden. Dromen echter die inmiddels allang
werkelijkheid zijn. De eerste keer dat dit tegen mij werd gezegd ging het
over de klassenverkleining. En ik ben nog steeds blij dat ik die droom toen
wel gedroomd heb. Er is reden om op dit moment te beginnen met het formuleren
van ambities die wij wellicht niet morgen waar kunnen maken maar wel over
een jaar of over twee jaar. Zo is het ook gegaan met de lumpsum. Dat soort
dingen gaat nooit binnen één dag, er is altijd een paar jaar
voor nodig. Wat betreft het formuleren van ambities, gaat onze ambitie meer
in de richting van een harmonisatie die primair en voortgezet onderwijs in
gelijke positie brengen, en wel vanuit de hoogste variant en niet de lage
variant.Minister Van der Hoeven:Het is prima om ambities te hebben, maar dan wel graag op het juiste moment,
ook in de jaren gezien als het gaat om de kabinetsformatie en dergelijke.
Om dan het ene wetsvoorstel te gebruiken om iets heel anders terug te draaien,
lijkt mij geen goede zaak.Er is een aantal vragen gesteld over de evaluatie. Wij hebben het systeem
van evaluatie om de vijf jaar en de daaraan gekoppelde vaststelling van de
nieuwe programma's van eisen. Dat blijft in stand. Daarmee wordt ook inzichtelijk
gemaakt welke ontwikkelingen zich voordoen bij de materiële uitgaven
binnen het primair onderwijs, zowel naar prijs als naar volume.Een aantal woordvoerders heeft eraan gerefereerd dat die evaluatie op
dit moment plaatsvindt. De vraag was hoe dat dan gaat. De bedoeling is dat
ik de Kamer hierover voor de zomer informeer. Het verloopt als volgt. Ik heb
eerst overleg met de besturenorganisaties. Na dat overleg worden de evaluatierapporten
vastgesteld. Vervolgens informeren wij de Kamer eind april over de uitkomsten
van de evaluatie. In een later stadium wordt de beleidsreactie bijgevoegd,
dus die beleidsreactie komt na de uitkomsten van de evaluatie. Die werkwijze
hebben wij vijf jaar geleden ook gevolgd. Ik heb die knip tussen het toezenden
van de evaluatie en het toezenden van de beleidsreactie nodig om de financiële
implicaties helder te krijgen. Ik denk dat ik de vragen van bijna alle woordvoerders
op deze manier heb beantwoord.De heer Slob heeft nog specifiek gevraagd of de effecten van de klassenverkleining
worden meegenomen in de evaluatie. Ja. Bij de invoering van de klassenverkleining
is voor iedere extra leerkracht ook een extra vergoeding voor de materiële
exploitatie toegevoegd en zijn ook de middelen voor huisvesting verhoogd.
De effecten van de klassenverkleining zijn daarmee onderdeel van de huidige
bekostiging en dus ook van de evaluatie van de materiële instandhouding.
Die evaluatie hebben wij nodig voor de vaststelling van de nieuwe vergoedingsbedragen
voor oktober van dit jaar. Hierover zullen wij nog met elkaar spreken.De heer Van der Vlies vroeg of de mogelijkheid om geen prijsbijstelling
te geven in het voortgezet onderwijs niet leidt tot desinvestering. Ik heb
al eerder gezegd dat tegenover het niet uitkeren van de prijsbijstelling ook
flinke structurele en incidentele investeringen in de materiële exploitatie
bekostiging voortgezet onderwijs staan. Als je alle plussen en minnen verrekent
en saldeert, is het voortgezet onderwijs er ongeveer 31 mln. op vooruitgegaan.
Dat neemt niet weg dat de materiële exploitatiebekostiging door het niet
uitkeren van de prijsbijstelling onder druk is komen te staan, zoals de Kamer
zelf ook heeft geconstateerd. Dat betekent dat scholen binnen het totaal van
de lumpsumbekostiging inderdaad scherpe keuzes moeten maken. De toereikendheid
van de materiële exploitatiebekostiging wordt om de vijf jaar geëvalueerd.
Ik heb al gezegd wanneer daarover nadere berichten komen. Wat mij betreft
is het afschaffen van dat automatisme in de bekostiging van het primair onderwijs
een goede zaak, omdat je daarmee de uitgangspositie van primair en voortgezet
onderwijs met elkaar in overeenstemming brengt.Er zijn nog een paar specifieke vragen gesteld. De heer Balemans was bezorgd
over de kleine scholen. De mate waarin scholen kunnen reageren op financiële
veranderingen is niet afhankelijk van de schaal. Zowel bij de materiële
instandhouding als bij de lumpsumbekostiging hebben wij de vaste voeten en
de kleinescholentoeslag, dus er wordt rekening gehouden met de kleine scholen.
Wat de samenloop met de lumpsum betreft, de budgettaire neutraliteit van de
invoering van de lumpsum staat niet ter discussie, geen misverstand daarover.
Het is geen bezuiniging.De heer Slob vroeg naar het overleg met het veld. In het bestuurlijk overleg
van 6 juli 2005 en 28 september 2005 is met de organisaties voor
bestuur en management over dit wetsvoorstel gesproken en hebben wij het toegelicht.
Zij waren het er niet mee eens, dat hebben zij ook laten merken in een brief
die de Kamer heeft gekregen. Het is duidelijk dat zij het er niet mee eens
zijn; zij zijn tegen het wetsvoorstel. Maar je moet ook een bredere afweging
maken. Ik heb u zojuist aangegeven wat mijns inziens die bredere afweging
is.De vraag is natuurlijk: hoe nu verder? Daarom ben ik mijn beantwoording
begonnen zoals ik die begonnen ben. Ik kan koppen tellen en constateer dat
de woordvoerders met uitzondering van de heer Balemans eigenlijk allemaal
zeggen dat zij dit niets vinden. De heer Balemans zegt dat hij nog niet weet
of hij het niets vindt en dat hij eerst wil afwachten wat er verder gaat gebeuren.
De bezwaren zijn: de ervaringen in het voortgezet onderwijs, de samenloop
met de lumpsum in de zin van draagvlak en budgetneutraliteit, de zorg over
de consequenties voor de kleine scholen en de financiële gevoeligheid.
De Kamer heeft zich uitgesproken voordat ik mijn termijn had gehad. Het lijkt
mij dus niet zo vreselijk zinvol om nu verder te spreken over het voorstel
zoals het er nu ligt. Een aantal woordvoerders heeft ook aangegeven: "niet
nu, op dit moment." "Ontijdig" en dat soort woorden zijn gevallen.
Daarmee werd de opvatting van de Kamer op dit moment ook gekoppeld aan dit
moment.Daarom stel ik het volgende voor. Ik neem de resultaten van vandaag mee
terug naar de ministerraad. Op basis van het gesprek dat ik zal hebben met
mijn collega's binnen de ministerraad, zal ik de Kamer een brief sturen. In
die brief zal ik ook terugkomen op mijn toezegging aan de heer Slob, die ik
nu niet zal herhalen. Ik zal het punt van de afschaffing van de automatische
prijscompensatie bezien in het licht van de implementatie van de lumpsum.
Ook zal ik bezien in hoeverre ik de resultaten van de evaluatie daarin een
plek kan geven, want ook daarnaar hebben de meeste woordvoerders gevraagd.Voorzitter. Daar wil ik het bij laten.De voorzitter:Dit was de eerste termijn van de minister. Heeft de Kamer behoefte aan
een tweede termijn?Mevrouw Hamer (PvdA):Voorzitter. Op zich niet, want de minister neemt het wetsvoorstel mee
terug, maar ik zou het jammer vinden als de bijdrage van mijn fractie alleen
zou worden gekoppeld aan het moment. Ik heb gezegd dat wij dit met de lumpsum
zeker niet willen, maar dat is geen garantie voor de toekomst.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil de minister bedanken voor haar uitgebreide beantwoording.
Ik denk dat de door haar voorgestelde route heel verstandig is, want als wij
nu zouden doorgaan, zou het allemaal van tafel gaan. Laten wij dus maar even
afwachten waarmee zij bij de Kamer terugkomt. Ik denk dat de Kamer heel helder
heeft aangegeven welke informatie zij wil hebben. Op basis daarvan kunnen
wij ons definitieve standpunt bepalen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor haar beantwoording. Volgens mij
kan het iets scherper geformuleerd worden: ik begrijp de minister zo dat zij
vraagt om schorsing van de beraadslaging over dit wetsvoorstel.Minister Van der Hoeven:Dat is correct.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Ik kan mij vinden in de route. Ik neem aan dat wij zullen
vernemen wat de beraadslaging in het kabinet oplevert. Dan kan de Kamer vervolgens
natuurlijk nog beoordelen of zij alsnog een tweede termijn wil.De voorzitter:Volgens mij hebben wij hiermee een heldere procedure afgesproken: de Kamer
krijgt een brief na ommekomst van het beraad van de minister in de ministerraad.
Dan zullen wij bekijken hoe wij verder procederen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.17 uur tot 14.00 uur geschorst.Voorzitter: De Pater-van der MeerDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-3970-3980.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl