Behandeling van:  - wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076), en van  - motie-Geluk c.s. over een tijdelijke voorziening (27076, nr. 14),  - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over voor en na 10 mei 1999 toegelaten middelen (27076, nr. 15),  - de motie-Van der Steenhoven over strijd met Europese regelgeving (27076, nr. 16) en  - motie-Poppe/Van der Steenhoven over een schaderegeling (27076, nr. 17)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 6169-6197

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 95, pagina 6169-6197

30-08-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27076Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) (27076), en van - motie-Geluk c.s. over een tijdelijke voorziening (27076, nr. 14), - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over voor en na 10 mei 1999 toegelaten middelen (27076, nr. 15), - de motie-Van der Steenhoven over strijd met Europese regelgeving (27076, nr. 16) en - motie-Poppe/Van der Steenhoven over een schaderegeling (27076, nr. 17)Pagina 6169-6197
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn en M.M. van der Burg houdende wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte en de Wet op de huurcommissies (begrenzing van de huurharmonisatie) (25796).Pagina 6197-6220
Regeling van werkzaamheden (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6169-6169
Presentie en opening (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6169-6169
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 30 augustus 2000)Pagina 6220-6221

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 165 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen)
(27076), en van:- de motie-Geluk
c.s. over een tijdelijke voorziening (27076, nr. 14);- de motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over voor en na 10 mei 1999 toegelaten
middelen (27076, nr. 15);- de motie-Van der
Steenhoven over strijd met Europese regelgeving (27076, nr.
16);- de motie-Poppe/Van der Steenhoven over een schaderegeling
(27076, nr. 17).(Zie wetgevingsoverleg van 22 augustus 2000.)De voorzitter:Over dit wetsvoorstel heeft verleden week in twee termijnen wetgevingsoverleg
plaatsgevonden. Dit is de afrondende plenaire behandeling. Het staat de leden
bij wetgeving uiteraard vrij zelf hun spreektijd te bepalen, maar ik doe toch
een beroep op de woordvoerders om zich niet in onnodige herhalingen te begeven.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Ik ben het van harte met uw oproep eens. In die Kürze
liegt die Würze, om maar eens een Duits spreekwoord te gebruiken. Ik
zou mijn betoog dan ook in de eerste plaats willen wijden aan het wetgevende
werk en aan de concretisering van een aantal voorstellen die ik bij mijn collega's
onder de aandacht heb gebracht. En dan zal ik nog een slotwoord spreken over
de politieke context en de contouren van dit debat in de vorige termijnen. Ik dank de regering voor de nota van wijziging. Wat onze fractie betreft
kunnen wij het debat in deze termijn afronden. Ik denk dat het goed is om
vooraf nog eens vast te stellen dat de regering, naast de behandeling van
dit wetsvoorstel, aan nog een aantal punten werkt. Er is een nieuwe nota "Zicht
op gezonde teelt" waarin de route voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen
in de 21ste eeuw is uitgezet. Verder is het College voor de toelating van
bestrijdingsmiddelen versterkt; er zijn nieuwe afspraken gemaakt, bijvoorbeeld
dat nieuwe middelen bij voorrang zullen worden toegelaten om oude van de lijst
te kunnen schrappen. Ook wordt er serieus werk gemaakt van de harmonisering
in Europees verband. Hier wil ik even bij stilstaan.Al vanaf het Europa van de zes is er een gemeenschappelijk landbouwbeleid,
met een streep onder gemeenschappelijk. In 1992 trad de interne markt in werking
en zijn de grenzen open voor Spaanse tomaten en Franse uien. Deze kunnen zonder
belemmeringen door de hele Europese Unie getransporteerd worden. In 2002 zullen
wij overal met euro's kunnen betalen. Als wij dit afzetten tegen het gegeven
dat het tot 2007 lijkt te moeten gaan duren voordat de harmonisatie van de
toelating van gewasbeschermingsmiddelen een feit zal zijn, dan kunnen wij
dit aan niemand uitleggen. Vandaar dat de heer Geluk straks een motie terzake
zal indienen, een motie waaraan ook ik mijn naam heb gegeven.Voorts noem ik de biologische landbouw en de gecertificeerde teelt, die
door de regering volop gestimuleerd worden. In de nota Visie 2010, die wij
nog zullen bespreken, wordt dit nog geïntensiveerd. Onder keurmerk geteelde
producten worden op de markt gebracht.Tegen deze achtergrond en gelet op het probleem waarvoor wij nu staan
en waarover in de afgelopen weken politieke commotie is geweest, wil mijn
fractie na de tweede nota van wijziging een verdere aanscherping. Wij willen
een aanscherping in de duur en wij willen een beperking van het aantal middelen
dat onder deze wet valt. Ook willen wij dat bij de invoeringsbesluiten de
koppeling wordt gemaakt met het telen volgens gecertificeerde systemen. De
fractie van D66 wil dat na beoordeling en toelating door het CTB er een enkele
toelatingstermijn van twee jaar zal zijn. Daartoe heb ik een amendement ingediend.
Dit geeft de industrie de mogelijkheid om nieuwe producten te ontwikkelen
en te laten beoordelen. De prikkel tot innovatie, zowel voor middelen als
voor teeltmethoden, is zo maximaal. De wet geldt uitsluitend voor de in de
wet genoemde middelen. Deze wet is dus geen beloning voor niets doen en het
is niet het ontmoedigen van voorlopers, zodat die niet het gevoel krijgen
dat zij zich voor niets hebben ingespannen. Het door mij ingediende amendement
voorziet tevens dus in de inperking tot uitsluitend de in het geding zijnde
elf middelen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik wil even een vraag stellen over het amendement van de heer
Ter Veer. In de toelichting op het amendement staat als het ware een instructie
aan het CTB over de versnelling van de gangbare toelatingsbeoordeling. Hoe
zeker is dat verhaal? Ik doel dan met name op de tijd, niet op de procedure
of de volgorde der dingen. Kan het allemaal wel binnen die periode? Misschien
heeft de heer Ter Veer de heer Tommel gesproken, die hem niet onbekend is.De heer Ter Veer (D66):Het is goed dat de heer Van der Vlies dit vraagt. Het staat in het amendement
in de gedachte dat wij, als medewetgever, hier van de regering een commentaar
op krijgen. Het staat er natuurlijk bewust in – het is ook de bedoeling –
maar ik zeg met enige schroom dat, als straks de wet is aangenomen, de regering
verantwoordelijk is voor de uitvoering daarvan, het CTB aanstuurt en daar
de opdrachtgever van is. De wet vraagt dan bewust dat de regering bevordert
dat het College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen werkt volgens de
suggesties die hier zijn gedaan. Dat is, zoals mij is gebleken, een haalbare
en begaanbare weg. Concreet is het de bedoeling dat er een dossier moet worden
aangeleverd door de fabrikant die de aanvraag doet. Die fabrikant moet in
redelijkheid dat dossier kunnen inleveren en aanvullen als er aanvullende
opmerkingen nodig zijn. In de beoordelingsfase heeft het CTB als het ware
een aantal momenten van een "stop or go"-beslissing. Als er ergens een beoordeling
is die volautomatisch zal leiden tot het rode licht, ook als daarna de rest
van de weg wordt afgewandeld, is de bedoeling van deze instructie –
die door de Kamer niet als instructie mag worden gegeven – dat er dan
al een bericht gaat naar de aanvrager. Het moet de aanvrager dan duidelijk
gemaakt worden dat er iets aan het licht gekomen is in de eigenschappen van
zijn middel, waardoor het zeer waarschijnlijk is dat hij het niet zal halen.
Dan kan samen met de aanvrager besloten worden dat het geen zin heeft om verder
door te gaan. De bureaucratische weg kan dan aanzienlijk bekort worden als
middelen niet kansrijk blijken.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb vorige week ook gepleit voor het verkorten van de bureaucratische
weg en niet voor het eerst, want dat heb ik in het verleden al vaker gedaan.
Het is duidelijk dat het wenselijk is dat er een versnelling komt van de toelatingsprocedure
met behoud van de kwaliteit van de toetsing. Dat wordt Kamerbreed gesteund
en de regering zal het er ook van harte mee eens zijn. Maar de vraag is of
het ook mogelijk is. Dat stelt u ook vast in de toelichting op het amendement.
Hoe zeker bent u daar nu van? U heeft zich op de hoogte gesteld van de mogelijkheid.
Kunt u daar iets meer over zeggen? De heer Tommel heeft daar in de achterliggende
dagen ook het een en ander over gezegd in zijn pakket van voornemens voor
de revitalisering van het CTB. Hoe spoort dat met elkaar? Als er geen verlengingstermijn
komt – in politieke termen is dat cruciaal in uw amendement –
moet er uitzicht zijn op voldoende toegelaten middelen aan het eind van de
wettige periode. Daarvoor is mijn interruptie bedoeld.De heer Ter Veer (D66):Mag ik met u afspreken dat wij het commentaar van de regering over de
haalbaarheid en het realiteitsgehalte van deze zin afwachten? Mocht er de
noodzaak zijn om in die zin iets te veranderen, dan zal ik dat volgaarne nog
staande het debat doen.De voorzitter:Als ik goed ben geïnformeerd, dan zou het amendement op stuk nr.
22 van het lid Ter Veer, zoals het er nu ligt, het amendement moeten zijn
van de leden Ter Veer en Feenstra.De heer Ter Veer (D66):U bent niet goed geïnformeerd; dit zou tot desinformatie in de discussie
leiden.De voorzitter:Dat is absoluut niet mijn bedoeling als voorzitter. Als ik nu zou zeggen
wie mij dit gezegd heeft, dan zou ik het nog meer verwarren. Ik neem mijn
woorden derhalve terug.De heer Van der Vlies (SGP):Maar de heer Feenstra zit te knikken!De voorzitter:Ik heb geen zin om vanuit de voorzittersstoel hier verwarring over te
krijgen. Laat ik het maar zeggen: ik heb die informatie zo-even van de heer
Feenstra gekregen. Dat moet u dan eerst samen zelf maar uitzoeken; dan hoor
ik het wel.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben overigens erg benieuwd naar de uitkomst van deze discussie,
want dat is misschien politiek belangrijk.Ik wil thans echter een vraag stellen naar aanleiding van het amendement,
namelijk over de precieze positie van D66. Ik heb begrepen uit de media dat
D66 zegt: wij willen nu stoppen met de bestrijdingsmiddelen. Sommige kranten
spreken over een ommezwaai. We zullen niet op de voorgeschiedenis ingaan,
noch op de vraag – na alles wat ik nu hoor – waarom wij zo vroeg
terug moesten komen van vakantie. Dat is een andere discussie. Een ommezwaai
betekent dat D66 wil stoppen met deze middelen, maar de heer Ter Veer dient
nu een amendement in waarbij deze middelen minstens nog gedurende twee jaar
of zelfs gedurende drie of vier jaar gebruikt zullen gaan worden. Hoe moet
ik dat nu rijmen met de berichten die ik gelezen heb?De heer Ter Veer (D66):Vindt u het goed dat mijn voorstel wordt gevolgd, dat ik eerst de wetstekst
en de wetstechniek behandel en dat we dan in het slotwoord daar nog die gedachtewisseling
over hebben?De voorzitter:Dat lijkt mij ook in de opbouw van de behandeling een goed idee. Ik zou
eventuele andere interrupties, zoals de vorige, dan ook willen laten liggen
tot het laatste onderdeel.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik heb zojuist in de zaal het amendement van de heer Ter Veer
aangereikt mogen krijgen. Hij heeft er net over gesproken en ik heb er toch
een vraag over.De voorzitter:Ik denk dat u daar een vraag over kunt stellen, maar over de bredere politieke
context, zoals de heer Ter Veer het zelf noemt, pas nadat hij er zelf iets
over heeft gezegd.De heer Poppe (SP):Je kunt een heel complex verhaal houden, maar het gaat mij hier om het
simpele feit of we nog wel of niet langer het gebruik van bestrijdingsmiddelen
toestaan die afgekeurd zijn op grond van milieucriteria door het CTB, op basis
van de Nederlandse milieuwetgeving; en of we dit nu weer gaan verlengen en
de milieuwetgeving onderschoffelen. Mijn vraag aan de heer Ter Veer is, hoe
donkergroen D66 eigenlijk nog wel is. Laten we eens veronderstellen dat dit
amendement niet wordt aangenomen: zou dit betekenen dat D66 dan tegen de wet
zou stemmen?De heer Ter Veer (D66):Ik zeg u daar nu alvast ja op, maar in feite had ik daarop willen ingaan
aan het eind van mijn wetsbehandeling en vóór het slotwoord.
Maar u weet nu alvast wat op dit punt de positie van D66 is.De heer Poppe (SP):Dus, voorzitter...De voorzitter:Nee, wacht u nu even af. Als de heer Ter Veer keer op keer zelf aangeeft
dat hij er de voorkeur aan geeft een bepaalde opbouw aan zijn betoog te geven,
dan is het toch niet te veel gevraagd dat we daar met interrupties rekening
mee houden. Dat mag een spreker toch zelf bepalen? U kunt op dat moment verder
interrumperen.De heer Poppe (SP):Daar heeft de voorzitter wel gelijk in, maar het is natuurlijk ook aan
mij om de vragen te mogen stellen naar aanleiding van het amendement en het
antwoord van de heer Ter Veer. Als dit amendement niet wordt aangenomen, dan
stemt D66 tegen de wet, zo zegt de heer Ter Veer. Is dat een oproep aan allen
die feitelijk het wetsvoorstel van de regering niet willen om...De heer Ter Veer (D66):Mijnheer Poppe, u doorkruist mijn politieke aanvalsplan en ik vraag u
om dat niet te doen.Er is nog één element waarbij ik stil wil staan. In de discussies
tijdens de politieke komkommertijd is de indruk gewekt dat het gaat om de
tegenstelling economie versus milieu. Onderbelicht bleef de onmogelijke positie
waarin mensen, boeren in dit geval, buiten hun toedoen verzeild geraakt zijn.
Ik doel op die telers die in het voorjaar te goeder trouw hun teeltseizoen
zijn begonnen en bestrijdingsmiddelen legaal hebben toegepast. Het betreft
immers bestrijdingsmiddelen die legaal waren omdat ze als toegelaten te boek
stonden, totdat per 1 juli op grond van wetstechnische overwegingen werd vastgesteld
dat de betreffende middelen illegaal waren. Dat is niet uit te leggen en aan
een dergelijke situatie moet niemand mee willen werken. Politiek gaat over
mensen, mensen die erop moeten kunnen vertrouwen dat een ingezet beleid niet
van de ene op de andere dag wordt omgegooid. Dat geldt voor alle wetgeving:
voor de sociale wetgeving en voor de belastingen, maar ook voor situaties
als deze. Deze wet zal om die reden, wat ons betreft, de eindstreep moeten
halen.Dat betekent ook, zeg ik nu niet alleen in de richting van de heer Poppe,
maar ook in de richting van allen die in deze opstelling geïnteresseerd
zijn, dat wij de amendementen die verder reiken dan de strekking van het wetsvoorstel
was – ik doel met name op de amendementen van de collega's Geluk en
Van Ardenne – niet zullen steunen. Als die amendementen een meerderheid
zouden halen, zullen wij bij de eindstemming in ieder geval tegen de wet stemmen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Mag ik toch even voor de duidelijkheid aangeven, dat het amendement-Van
Ardenne niet verder strekt dan de wet? De bedoeling van ons amendement is
een geldigheid van slechts vier jaar: twee jaar plus een verlenging van twee
jaar. Met het amendement-Geluk wil men een duur van minstens zes jaar. Dat
is een duidelijk onderscheid. Ik had graag dat de heer Ter Veer dit toegaf.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Excuses aan mevrouw Van Ardenne. Ik geef dit
volgaarne toe. Dit betekent dat wij de wet zoals die er ligt niet zouden willen.
Dat is logisch als je een amendement indient waarmee de duur van de strekking
van de wet met twee jaar terug wordt gebracht. Het spreekt vanzelf, dat als
zo'n amendement het niet haalt, je dan niet in arren moede zegt: dat is dan
jammer, we stemmen maar voor de wet. In de gedachtelijn is er dus geen enkele
verandering. Dit betekent dat wij de wet sowieso niet zouden steunen. Mevrouw
Van Ardenne heeft echter gelijk: haar amendement betreft een technische verandering
en gaat niet over de duur van de wet.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De heer Ter Veer zegt terecht, dat het niet zo moet zijn dat
met plotselinge wetgeving agrariërs die tot nu toe bewust zijn bezig
geweest, de valbijl in hun nek krijgen en in grote problemen komen. Dat ben
ik volledig met hem eens. Ik wijs erop, dat deze discussie al langere tijd
wordt gevoerd. Ik meen zeven à tien jaar. Dat is punt één.
Dan punt twee, en dat betreft iets waaraan de heer Ter Veer voorbijgaat: er
is een andere manier om het gebruik van deze stoffen voor het milieu en in
sociaal opzicht verantwoord te beëindigen. Daarover gaat de motie op
stuk nr. 17. Wil de heer Ter Veer daarop reageren? Met die motie wordt het
probleem dat hij met deze wet heeft opgelost. Met de motie wordt dus een betere
oplossing geboden dan die deze wet geeft. De oplossing die in de motie staat
is bovendien voor het milieu en in sociaal opzicht verantwoord.De heer Ter Veer (D66):Het is logisch dat u de oplossing waar u op doelt en die in uw voorstel
staat, beter acht. Ik vind die niet beter. Met uw voorstel gaat u uit van
de gedachte dat door de wet en door het buiten werking treden van de wet er
economische schade is. Die economische schade wilt u vergoeden en daarvoor
heeft een heel slim systeem ontwikkeld. Ik zeg u dat wij daaraan niet meedoen,
omdat je naar mijn mening wetten moet hebben die in zichzelf bestendig zijn
en die een lange werkingsduur kunnen hebben zonder dat financiële compensaties
en prikkels nodig zijn. Om die reden zal ik uw motie, mede gesteund door de
heer Van der Steenhoven, niet steunen.De voorzitter:Ik zie dat de heer Poppe weer wil interrumperen, maar ik geef nu het woord
aan de heer Van der Steenhoven.De heer Poppe (SP):Voorzitter!...De voorzitter:Nee, u heeft een vraag gesteld en daarop antwoord gekregen. Als u nog
wilt reageren, kunt u dat in uw eigen termijn doen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! De heer Ter Veer heeft zojuist zijn politieke plaatsbepaling
gemaakt. Ik heb daarover zonet een vraag gesteld. Ik heb begrepen, dat D66
van mening is dat gestopt moet worden met het gebruik van bedoelde bestrijdingsmiddelen.
Dat is het karakter van de berichten die in de afgelopen dagen naar buiten
zijn gekomen. Hoe kan het dan zijn, dat de heer Ter Veer een amendement indient
waarmee die middelen nog gedurende twee, drie, vier jaar gebruikt kunnen worden?De heer Ter Veer (D66):De reden daarvoor is dat wij met deze wet drie doelstellingen nastreven.
Wij willen dat de milieuverbetering die in de afgelopen jaren in gang is gezet
doorgaat. In de afgelopen jaren zijn er 800 middelen en toepassingen uitgegaan
en dat proces zal in de komende periode met de nieuwe nota onverkort voortgaan.
In de jaren 1998 en 1999 is stagnatie opgetreden. Om die stagnatie niet een
hinderpaal te doen zijn voor nu en voor de komende tijd, is het nodig dat
er even een landingsplatform is waarmee wij die periode kunnen overbruggen.
Daar is de wet voor. Daarnaast is de wet nodig op grond van economische overwegingen
en naar aanleiding van de vraag wat de politiek voor haar rekening wil nemen
en wat wij kunnen uitleggen. Op dat punt, mijnheer Van der Steenhoven, onderscheidt
zich GroenLinks van D66. Dit aspect heeft ook te maken met de reden van bestaan
voor D66. Wij zijn niet zo wereldvreemd als ik denk dat u dat bent. Dat leg
ik uit.Als u, mijnheer Van der Steenhoven, de grens overgaat, kunt u zien hoe
in de ons omringende landen landbouw wordt bedreven. U kunt veel verdergaan,
naar de tropen. Daar kunt u zien hoe koffie wordt geteeld,Ter Veer hoe thee
wordt verbouwd en hoe bananen in woestijnplantages worden geproduceerd. U
zult dan moeten erkennen, dat de hof van Holland een eldorado is en dat wij
hier telen op een manier waarnaar de rest van de wereld met afgunst kijkt
en waarbij zij zich de vingers aflikken. Wij doen dat in kassen met sluipwespen,
met roofmijten, met schimmelhappers. Dat zijn geweldige uitvindingen en investeringen. Het is goed dat dat gebeurt. Wij willen de telers
steunen die om het hardst roepen dat zij met hun teelt willen doorgaan, waarbij
zij helaas altijd nog een keer de terugvalpositie nodig kunnen hebben. De
uitbouw van de voorloperspositie van Nederland kan op die manier voortgezet
worden.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik kan prima biologische bananen uit de Derde Wereld kopen, dus daar zit
geen probleem. Waarom heeft de heer Ter Veer niet gewoon gekozen voor een
afschaffing van de middelen toen dat wettelijk aan de orde was en gepleit
voor een overgangstermijn van een jaar om eventueel boeren te helpen die niet
zo snel kunnen overschakelen? Dat lijkt mij veel logischer dan wat hij nu
doet. Hij zegt dat hij wil stoppen met de bestrijdingsmiddelen, nadat hij
eerst iets anders had beweerd, en zegt erbij dat er misschien nog wel voor
vier jaar met die bestrijdingsmiddelen mag worden doorgegaan. Hij vindt mij
misschien wereldvreemd, maar ik vind hem superonduidelijk.De heer Ter Veer (D66):Wij willen dat de hoeveelheid ecobananen, waarvan wij er nu 1% hebben,
uitgroeit naar veel meer. Er moet niet alleen in Nederland mooi geteeld worden,
er moeten niet alleen in Nederland fantastische principes worden gehanteerd,
maar dat moet ook in de rest van de wereld gaan gebeuren. Dat is het verschil
tussen de positie van GroenLinks en die van D66.Ik kom tot een slotwoord. Is het milieu gediend met deze wet? Ja. Door
deze wet wordt een impasse doorbroken die is ontstaan door de combinatie van
een onmogelijk convenant en spelers in het poldermodel die elkaar in de houdgreep
hielden. Zo ontstond een situatie waarin de drenkeling zijn redder omarmt,
waarna zij gezamenlijk kopje onder gaan en dreigen te verdrinken.Ik eindig met een woord van dank aan de D66-achterban en de jonge democraten.
Zij hebben niet alleen mijn fractie, maar ook de hele Kamer uit de coulissen
gejaagd. Een discussie over bestrijdingsmiddelen was een discussie voor insiders
en uiteraard de onvermijdelijke deelnemers in het praathuis van het poldermodel.
Het was een taboe-onderwerp. Bestrijdingsmiddelen zijn er, ze zijn wettelijk
toegelaten, ze worden gebruikt, maar alsjeblieft, laten wij er niet over praten.
Dat taboe is nu doorbroken. Midden op het marktplein, met iedereen eromheen,
praat de politiek over bestrijdingsmiddelen: ja of nee gebruiken, kan het
anders, wanneer moet het afgelopen zijn. Zo hoort het.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Visie, standvastig beleid en daadkracht, een gebrek daaraan
heb ik de regering in het eerdere debat verweten. Wij hebben er uitvoerig
over gesproken. Ik ga er zonder meer van uit, dat de regering vandaag het
wetsvoorstel heldhaftig zal verdedigen. Tot mijn ongenoegen moet ik nu constateren
dat ik de woorden opnieuw moet gebruiken, nu echter aan het adres van de fracties
van D66 en de PvdA. Was de fractie van D66 het eerst nog met ons eens dat
de landbouwkundige onmisbaarheid moest worden geregeld, zelfs voor middelen
die nog moesten expireren – ik wijs op mijn moties op de stukken nrs.
44 en 56 – nu trekt zij haar steun terug. De PvdA heeft plotseling te
kennen gegeven, te willen kiezen voor een kortere remweg. Wie er nog iets
van begrijpt, mag het zeggen. De VVD heeft al vanaf september vorig jaar duidelijk
aangegeven welke koers zij vaart. Zij is er tot nu toe geen millimeter van
afgeweken.Met dit zogenaamde compromisvoorstel, uitgedacht achter steedse burelen,
kan de praktijk natuurlijk ook niet veel. Het is een typisch voorbeeld van
randstedelijk denken, er geen oog voor hebbend dat de natuur zich niet laat
dwingen en onverwacht met ziekten en plagen kan toeslaan, ook na de termijn
tot 2004. Het is een stadse oplossing. Teelten komen waarschijnlijk medio
2004 weer in de knel als de werking van het voorstel van de heer Ter Veer
voorbij is. We shall meet again in het reces 2004.Belangrijk in dit debat is dat het milieu centraal wordt gesteld. Dat
kan in Europees verband. Alleen hier, in Nederland, verbieden heeft weinig
zin in verband met het uitwijkgedrag. Innovatie moet worden gestimuleerd om
nieuwe, milieuvriendelijke middelen op de markt te krijgen. En dat kan alleen
in Europees verband. Die conclusie is duidelijk getrokken in het debat van
de vorige week. Ik wil hier niet meer ingaan op de geweldige milieuwinst die
sinds 1993 is geboekt, namelijk maar liefst 95%, of op alle argumenten die
de landbouwkundig onmisbare bestrijdingsmiddelen noodzakelijk maken. Al die
argumenten zijn reeds meermalen gewisseld. Ik beperk mij nu nog tot enkele
hoofdlijnen.Ik ben de bewindslieden erkentelijk voor het in de wet opnemen van de
drie aspecten waaraan de ministeriële regeling dient te voldoen: innovatie,
resistentierisico en landbouwtechnische doelmatigheid. Voor mij blijft het
de vraag of voldoende duidelijk is dat hiermee ook aspecten van kosteneffectiviteit
kunnen worden bedoeld. De staatssecretaris heeft in de toelichting vermeld
dat dit zou kunnen. Ik wil hier echter vastgesteld hebben dat de kosteneffectiviteit
wel degelijk in de technische doelmatigheidsregeling van toepassing is. Hierover
mogen geen misverstanden bestaan. De wet dient duidelijk te zijn. Wij praten
hier immers over een nieuw begrip.In de laatste nota van wijziging staat nu dat de regering uitdrukkelijk
wil insteken op certificering. Dit is opmerkelijk, omdat de staatssecretaris
in het debat zei nog niet zover te zijn. Letterlijk zei zij: de certificering
komt nu als een duveltje uit een doosje. LNV was nog niet zover. Het ene bezwaar
na het andere rolde vorige week in het debat over tafel. Op dat moment dacht
ik nog even aan visie en daadkracht. Maar goed, de staatssecretaris wil nu
wel dit beleid met kracht ter hand nemen en dat doet mij deugd. Zij steekt
hierbij nadrukkelijk in op prikkels die moeten worden ingebouwd om te komen
tot een vermindering van het gebruik van landbouwkundig onmisbare middelen.
Kan de staatssecretaris aangeven op welke termijn zij de certificering geregeld
denkt te hebben, of laat zij dit over aan het bedrijfsleven? Is dit ook de
reden waarom zij een zogenaamde kan-bepaling heeft opgenomen?Door de nota van wijziging is ook wat betreft de amendementen een aantal
zaken veranderd. Gezien de ontwikkelingen heeft de VVD gemeend haar amendement
op stuk nr. 11 te moeten intrekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Geluk (stuk nr. 11) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Geluk (VVD):Voor de VVD blijft onverminderd de concurrentiepositie van de Nederlandse
boer en tuinder centraal staan. Nog belangrijker is het naar de mening van
de VVD dat juist door een goed en daadkrachtig beleid in Europa het milieu
maximaal wordt gediend. Het gevaar van deze discussie in Nederland, die wij
nu aan het voeren zijn, is dat wij hiermee het uitzicht ontnemen op hoe het
Europees zou moeten gaan. Men kan de ogen toch niet sluiten voor de bestuurlijke
processen die daar gaande zijn? Nederland zit niet op een mooi groen eiland,
hoe graag wij dat ook zouden willen. In Europa wordt, naast over harmonisatie,
ook gesproken over landbouwkundig onmisbare stoffen. Nogmaals wil ik er bij
de regering op aandringen deze bestuurlijke processen met spoed op gang te
brengen en daarbij als katalysator op te treden. Vooral van minister Pronk,
iemand met zoveel buitenlandse ervaring, mag worden verwacht dat hij zich
hiervoor maximaal inzet. Dit is immers de beste gelegenheid om het milieu
maximaal te dienen. Ook kunnen daarbij het innovatieproces en het zoeken naar
biologische bestrijdingsmiddelen of milieuvriendelijke middelen maximaal worden
bevorderd. Gezien in dit licht is de discussie die wij hier vandaag aan de
Hofvijver voeren, redelijk betrekkelijk. Het is goed om de harmonisatie centraal
te blijven stellen. Geen enkele partij heeft dat tot nu toe aangevochten.
Integendeel. Elke partij heeft dat nadrukkelijk aanbevolen. Daarom komt de
VVD met de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel, dat harmonisatie van Europees gewasbeschermingsmiddelenbeleid
met kracht door de regering moet worden bevorderd;stelt vast, dat milieubelangen en landbouwkundige onmisbaarheid van bestrijdingsmiddelen
de aandacht hebben van de Europese Commissie;van oordeel, dat de Nederlandse landbouw een zeer belangrijke positie
inneemt op de markt van plantaardige producten in Europa;van oordeel, dat een coherent milieubeleid en eerlijke concurrentieverhoudingen
een voorwaarde zijn voor een verdere liberalisatie;verzoekt de regering al het mogelijk te doen om de integratie van regelgeving
en de harmonisatie van gewasbeschermingsmiddelenbeleid in Europa te bevorderen,
waarmee dit zo snel mogelijk tot stand kan komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Geluk, Ter Veer, Feenstra, Van
der Vlies en Van Ardenne-van der Hoeven.Zij krijgt nr. 23 (27076).De heer Geluk (VVD):Door deze motie wordt volledig inhoud gegeven aan deze Europese gedachte.
Wij zullen daaraan moeten leren wennen. Standvastig beleid! Ik ga ervan uit
dat de regering deze lijn blijft volgen, nu niet meer komt met een nieuwe
nota van wijziging, en vooral met veel daadkracht haar voorstel van wetswijziging
zal verdedigen. Ik wacht dan ook met belangstelling haar verdediging af. Laat
duidelijk zijn dat met het thans voorliggende voorstel en de door ons ingebrachte
of medeondertekende amendementen voor ons een aanvaardbare wijziging ter tafel
ligt.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Misschien heb ik het gemist, maar ik heb u nog niet horen praten over
het door de heer Ter Veer ingediende amendement. Wat vindt u daarvan? Hoe
kijkt u aan tegen de politieke situatie dat, als dat amendement wordt verworpen,
er misschien ook een Kamermeerder- heid is die tegen de wet zal stem- men?De heer Geluk (VVD):Het zal duidelijk zijn dat dat amendement zoals het nu voorligt voor de
VVD niet acceptabel is. Ik wacht het antwoord van de regering af, om daarna
mijn standpunt te kunnen bepalen.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! In dit debat spreek ik mede namens de fracties
van RPF en GPV.Voorzitter! Voor die drie fracties is duidelijk dat de milieunormen op
zichzelf gesproken serieus genomen moeten worden. Het was dus ook goed dat
er in 1993 een convenant tot stand kwam, waarin partijen een gezamenlijke
verantwoordelijkheid op zich namen tot realisering van de in het convenant
neergelegde doelstellingen. Dat is niet in alle opzichten gelukt. Voor een
groot deel is dat wel gelukt. Het is redelijk onbetwist dat 95% van de milieuwinst
is geboekt; sommigen hebben het zelfs over 97%. Maar goed, 95% vind ik ook
een prestatie die waardering verdient. Met name de landbouwpraktijk, de bedrijven,
hebben dat dan toch maar voor elkaar gekregen, uiteraard in samenspraak met
en aangestuurd door instanties en instituten daaromheen. Voor een deel is
het dus niet gelukt. Vorige week hadden we even de discussie over de vraag
hoe je zo'n convenant moet zien: is het een kwestie van een automatische piloot,
of zitten er toch nog evaluatiemomenten in, waarin naar eer en geweten, in
redelijkheid en billijkheid, de balans kan worden opgemaakt, en kan worden
vastgesteld dat je voor bepaalde onmogelijkheden komt te staan? Ik doel op
landbouwkundige onmisbaarheid van bepaalde middelen. Zoals gezegd, is dat
de discussie. In dat geheel gaat het inderdaad om het zoeken van evenwicht,
van een verantwoorde balans. Daarin moet de overheid consequent, consistent
en betrouwbaar zijn, en niet op de overheid welgevallige momenten de spelregels
veranderen, normen bijstellen, en dat soort dingen meer. Vorige week hebben
wij daar uitvoeriger over gesproken, wat we hier uiteraard niet moeten herhalen.
Aanleiding tot deze derde termijn is in ieder geval ook de intussen aangereikte
nota van wijziging, waarin bepaalde toezeggingen zijn verdisconteerd.Voorzitter! In die nota van wijziging is het instrument van de certificering
duidelijk aanwezig, en terecht. Op zichzelf is dat een goede lijn, die door
de fracties namens welke ik spreek, wordt ondersteund. Maar ik stel vast dat
voor bepaalde sectoren, teelten, een systeem van vrijwillig
aangegane certificering operationeel is, en voor andere niet, althans in ieder
geval niet overal bindend beschikbaar. Daarom heb ik aan de staatssecretaris
wel de vraag of zij, gelet op de nota van wijziging, van oordeel is dat zelfs
al bij eerste toelating in bepaalde gevallen die certificering voorwaarde
is. Zou zij dat reëel en billijk vinden? Geen misverstand, als het haalbaar
is, prima, maar mijn vraag is of er de garantie is of het overal haalbaar
is en, zo niet, of daaraan geen consequenties verbonden moeten worden.Dan kom ik te spreken over mijn amendement op stuk nr. 12. Dat raakt een
van de centrale thema's in dit debat, namelijk de mogelijkheid van de verlengde
toelating. Het amendement beoogt om het wetsvoorstel dat bij nota van wijziging
op dat punt is gewijzigd tot de oorspronkelijke tekst terug te brengen. Een
simpele handeling, waarbij de amendementen die er naast zijn gelegd door de
collega's Geluk en Van Ardenne, die daaraan de voorwaarde van enigerlei vorm
van certificering verbinden, eigenlijk door mij als beter worden gekwalificeerd.
Dat geeft mij aanleiding om mijn amendement op stuk nr. 12 in te trekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Van der Vlies (stuk nr. 12) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Als heel belangrijk heeft mijn fractie de toezegging van minister
Pronk de vorige week ervaren om over de controle van het geheel en over de
opsporing en vervolging in gesprek te treden met zijn collega-minister Korthals
om te bezien hoe op dit punt tot een verantwoorde en richting de praktijk
geloofwaardige opstelling kan worden gekomen. Harmonisatie op Europees niveau
is uiteraard dringend nodig. Daarom verlenen wij graag steun aan de motie
van collega Geluk.Ik keer weer terug naar een element uit de nota van wijziging, te weten
de landbouwtechnische doelmatigheid. De saldoverandering per hectare wordt
door de staatssecretaris als te statisch ervaren, maar in de omschrijving
zoals nu in de toelichting op de nota van wijziging neergelegd, die overigens
nog uitwerking zal krijgen in de ministeriële regeling, valt het kostenaspect
eigenlijk helemaal weg. In de goede landbouwpraktijk en in duurzamelandbouwmethoden
zit natuurlijk ook een kostenaspect, maar de vraag rijst of wij nu niet te
ver doorslaan naar geheel de andere kant. Dat laatste zou toch ook niet reëel
zijn, gezien de discussie tot nu toe.Het voorstel van collega Ter Veer strekt tot beperking tot elf middelen,
terwijl de motie-Geluk c.s. betrekking heeft op de middelen die geëxpireerd
zijn vanaf 11 mei 1999 of die welke nog zullen expireren. Welnu, dat valt
weer weg en daarvan moet je ook de consequenties onder ogen zien. Zo kreeg
ik een voorbeeld aangereikt rond het middel Ridomil dat vervangen zou moeten
worden door Ridomil Gold. Naar ik heb begrepen, ligt dat echter nog op de
plank bij het CTB. Als dat inderdaad zo is, dan lopen wij binnen de kortste
keren weer vast. Daarin voorziet dan de wet niet en moeten wij een tweede
reparatie aanbrengen. Dus laten wij dat dan wel meteen meenemen. Ik vraag
dan ook een volstrekt heldere reactie op dit punt. Dit heeft niets te maken
met majoreren en met het gat in de wet groot maken, dit is gewoon een reëel
punt in de interactie tussen de industrie, de overheid, het CTB en de sector.
Ik vraag mij af of het wel eerlijk is om het helemaal dicht te spijkeren.Voorzitter! Ten slotte kom ik bij het amendement van collega Ter Veer.
Hij stelt dat versnelling van de gangbare toelatingsbeoordeling wenselijk
is. Daar ben ik het volgaarne mee eens. Hij stelt ook dat het mogelijk is.
Daar zou ik graag een heldere reactie op krijgen. Ik heb natuurlijk ook vernomen
wat de heer Tommel wil. In zijn revitalisering van het instituut CTB heeft
hij zich bepaalde voornemens eigen gemaakt. Laten wij hopen dat het er inderdaad
van komt, maar ik wil er graag zekerheid over. Hoe reageren de industrieën
en zal er op Europees niveau op het punt van stoffenbeleid voldoende sprake
zijn van transparantie. Dat zijn vragen die afdoende beantwoord moeten zijn
voordat dit soort zaken definitief en onomkeerbaar in de wet geregeld wordt,
zeker tegen de achtergrond van wat de heer Ter Veer in politieke termen gezegd
heeft namelijk "slikken of stikken". Dat heb ik hem nog niet eerder horen
zeggen. Dus in de fractie van D66 is er de laatste dagen wel het een en ander
gebeurd. Laten wij aannemen dat dit het publieke resultaat is van een stoeipartij
binnen de fractie, want de heer Ter Veer heeft tot voor kort toch heel helder
steun aan de wet betuigd en steun voor een duidelijk gedimensioneerd en in
de tijd gefaseerd proces. Ik zie dit als een strenger regime voor een wet
die voor de sector onmisbaar is. Dit laatste is ons afgelopen maandag gebleken
toen enkele van de woordvoerders de sector bezochten. Dan kun je het niet
maken om de sector de rekening te presenteren. Dat heeft de heer Feenstra
ook niet gewild. Toch dreigt dat te gaan gebeuren bij een sector die alles
op alles zet om ook als het gaat om het boeken van milieuwinst verder te komen.
Dan vind ik het zelfs een ethisch aspect dat niemand mag bruuskeren.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik zal niet over dat ethische aspect beginnen, want daar zouden wij zeven
jaar lang over kunnen praten. Wel heb ik de volgende vraag. Verkiezingsprogramma's
spelen in dit debat een niet onbelangrijke rol. Ik vind het wat lastig om
de volgende vraag aan u te stellen, omdat de vraag gaat over het verkiezingsprogramma
van de RPF. Dat is misschien wat vreemd, maar u praat namens de RPF. Er wordt
nogal eens naar poppetjes en stemmenaantallen gekeken in dit debat, dus ik
vind de vraag niet onbelangrijk in dit verband. Het verkiezingsprogramma van
de RPF stelt: "Het Meerjarenplan gewasbescherming dient een vervolg te krijgen.
Doel hiervan moet zijn: een verdere reductie van het gebruik van chemische
middelen."In het Meerjarenplan gewasbescherming zat al de verbodsbepaling van de
huidige middelen. De RPF wil dat daar bovenop nog een verdere reductie van
het gebruik van chemische middelen moet plaatsvinden. Ik kan dat niet helemaal
rijmen met het standpunt dat de RPF in dit debat al een paar weken inneemt.De heer Van der Vlies (SGP):Toch mag u het vertrouwen hebben dat dit onderwerp goed is doorgesproken
en dat wij het hierover in politieke termen voor dit moment eens zijn. Een
verkiezingsprogram formuleert doelstellingen. Het streven
is die doelstellingen dichterbij te brengen. Wij ervaren deze wetgeving als
een "must", maar ook – en dat heeft de minister vorige week nog veel
indringender onder woorden gebracht dan ik zou kunnen doen – dat deze
route onder de gegeven omstandigheden milieuwinst oplevert, zij het op een
wat langere termijn dan wij hoopten. Wanneer je een verkiezingsprogram opstelt
hoop je bepaalde zaken binnen vier jaar te realiseren, maar nooit met een
blinddoek voor. Ik wil nog opmerken dat de RPF-fractie eer toekomt, want het
was de heer Stellingwerf die bij een eerdere gelegenheid aan staatssecretaris
Faber heeft voorgesteld om een structuur te ontwikkelen waarbij milieuonvriendelijke
middelen belast worden met een heffing en dat geld vervolgens te besteden
aan het zoeken naar en beschikbaar krijgen van milieuvriendelijke middelen.
Hij vroeg de staatssecretaris om bij het CTB te bevorderen dat apert milieuvriendelijke
middelen bij voorrang van een oordeel worden voorzien. De staatssecretaris
heeft toegezegd om dit te doen. Dat ligt net naast dit debat, maar het komt
ongetwijfeld terug bij de behandeling van de landbouwbegroting. Als SGP'er,
mede namens RPF en GPV sprekend, laat ik mij niet aanpraten dat de RPF door
de knieën zakt.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Bij de verdediging van dit standpunt beroept u zich op de minister, die
zelf ook heeft gezegd dat deze nieuwe wet niet hoefde, als het aan hem lag.
Dat vind ik niet zo'n sterke verdediging. Met dit verkiezingsprogramma in
de hand kan heel goed worden onderbouwd dat het logisch is als de RPF tegen
dit wetsvoorstel stemt.De heer Van der Vlies (SGP):U zegt dat ik mij beroep op de opstelling van de minister, maar daar verwees
ik naar, omdat ik mij daarbij thuisvoel. De minister heeft ook gezegd dat
het er wat anders uit zou hebben gezien, als hij zijn wensen had kunnen realiseren,
maar als je op een bepaald moment je wensen niet kunt realiseren in bestuurlijke
termen, moet je wel eens compromissen sluiten. Met dit compromis is een beweging
in de goede richting ingezet. Als de minister het anders bedoelt, moet hij
het straks zelf maar zeggen, maar zo heb ik het begrepen. Dit is een goede
oplossingsrichting.Wat betreft het tweede deel van de interruptie, het is waar dat de RPF
een afweging heeft moeten maken, zoals wij allemaal.De heer Poppe (SP):De heer Van der Vlies zei zojuist dat het geen goede zaak is om de rekening
bij de sector te leggen. Dat ben ik volledig met hem eens. Om dat probleem
te voorkomen, heb ik samen met GroenLinks een motie ingediend die de heer
Van der Vlies kent. Het is helder en duidelijk dat het gebruik van deze middelen
een weg is die nu is doodgelopen. Het CTB heeft een besluit genomen op basis
van de milieucriteria. Dat besluit kan worden verlengd met twee, vier of zes
jaar, maar het is een doodlopende weg. Is het niet zo dat de sector door dit
wetsvoorstel om de remweg te verlengen te steunen, met amendering, wordt belast
met het imago van gifgebruik, dat ongezond is, enzovoorts? Het is veel beter
om er nu mee te stoppen, met goede, sociaal verantwoorde milieumaatregelen,
zodat de sector niet noodgedwongen langs die valse weg blijft lopen, omdat
zij afhankelijk is van de bestrijdingsmiddelen van de multinationals.De heer Van der Vlies (SGP):Mijn waarneming is dat de sector zich heeft ingespannen om zo milieuvriendelijk
mogelijk te telen. Verduurzaming is een breed thema dat door iedereen in de
agrarische sector wordt geaccepteerd, maar het moet wel werkbaar, haalbaar
en betaalbaar zijn. Als je daar niet voor zorgt, krijg je ongelukken en dan
is de schade groot. Dan krijg je illegaliteit en wat dies meer zij en dat
moeten wij niet hebben.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Waar doen wij het allemaal voor? Waarom deze wet landbouwkundige
onmisbaarheid, die mede door de CDA-fractie is gewenst en zal worden gesteund?Mijn naam is Arnold van den Berg, zo begint een e-mail van een paprikateler
van 9 augustus van dit jaar. In de brief staat "Ik ben altijd al voorloper
op milieugebied geweest en heb daarom in 1996 als eerst van drie telers in
Nederland het milieukeur behaald in de teelt van groenten onder glas. Op dit
moment teel ik nog steeds volgens deze richtlijnen. Als voorloper mocht ik
ruim twee jaar geleden mevrouw De Boer, toenmalig minister van VROM, op ons
bedrijf ontvangen. Zij was toen zeer enthousiast over hetgeen wij in de praktijk
bereikt hadden op het gebied van milieu, met name voor wat
betreft de geïntegreerde teelt: natuurlijke vijanden in combinatie met
af en toe een chemische, kleine correctie." Voor een goed inzicht: dergelijke
chemische correcties moeten worden geregistreerd en verantwoord. Als men te
veel gebruikt, valt men buiten het milieukeur. De brief gaat verder "Op dit
moment is deze manier van telen niet meer mogelijk, door het verdwijnen van
de beruchte negen middelen. Ik heb nu twee keuzes: of legaal, volledig chemisch
gaan telen, en dus alles wat wij de laatste vijftien jaar hebben opgebouwd
met betrekking tot biologisch telen achter ons laten en het milieu onnodig
belasten, of illegaal gewoon geïntegreerd telen met gebruikmaking van
die beruchte middelen." Dat is de keuze waar de betrokken ondernemer voor
staat. Hij begrijpt niet wat met deze milieumaatregel aan milieuwinst valt
te behalen. Op dat moment was er in de Kamer nog geen discussie over de wet
landbouwkundige onmisbaarheid.Ik ga de discussie niet overdoen. Die is vorige week uitgebreid gevoerd.
Wat onze fractie betreft gaat het om de middelen die nu, vanwege de landbouwkundige
onmisbaarheid, tijdelijk worden toegestaan. Dat is nodig voor het behoud van
teelten, omdat er nog geen alternatieven zijn en omdat de Europese harmonisatie
nog steeds niet vlot. Er is sprake van overmacht. Natuurlijk willen ook wij
dat deze middelen zo snel mogelijk worden vervangen door milieuvriendelijker
alternatieven. Ik zal daar straks een motie over indienen.De betrokken kwekers voeren hun bedrijf met het milieu hoog in het vaandel.
Vandaar dat ik namens mijn fractie een amendement heb ingediend op de oorspronkelijke
wet. Die is erop gericht om in de verlenging van de wet alleen landbouwkundig
onmisbare middelen toe te staan voor die bedrijven die milieuvriendelijk telen.
Tot mijn genoegen heb ik gezien dat de collega's Feenstra en Ter Veer dat
idee hebben omarmd, al doen zij dat niet helemaal. Zij hebben het idee in
feite overgenomen, al zijn de mogelijkheden om om te schakelen en alternatieven
te ontwikkelen zodanig beperkt dat men naar mijn inschatting terechtkomt bij
de waarschuwing in de brief van de heer Arnold van den Berg. Er zal, kortom,
illegaal gaan worden geteeld omdat men niet meer weet hoe het verder moet
met de teelt.Wat dat betreft was ik blij met de nota van wijziging van de bewindslieden,
waarin het punt van certificering nog eens is opgevoerd. Ik heb echter twijfels
of de staatssecretaris voornemens is om de certificering onmiddellijk in te
voeren. Ik ben bang dat wij het dan een aantal teelten onmogelijk maken om
de draai te maken. Men kan niet van de ene op de andere dag certificeren.
Daar gaat een heel proces aan vooraf. Het hoeft geen jaren te duren, maar
men kan niet verwachten dat bedrijven van de ene op de andere dag gecertificeerd
zijn. Ik vind dat daar de tijd voor geboden moet worden. Op dat punt hoor
ik dus graag verduidelijking.Een andere vraag is of erkende milieukeuren ook als erkende certificering
moeten worden beschouwd. Volgens de CDA-fractie van wel. Vandaar ook mijn
amendement. Ik vind dat echter niet meer terug in de nota van wijziging. Ik
vind het overigens jammer dat in die nota de twee amendementen, die van mij
en die van collega Geluk, op een hoop zijn geveegd. Deze amendementen verschillen
immers wezenlijk, omdat de CDA-fractie vindt dat er een duidelijke eindsituatie
moet komen. Dat betekent twee jaar en twee jaar verlengen en dus een periode
van in totaal vier jaar. Dit moet geen eindeloze weg worden.Ik kom bij het punt van de saldobenadering. Mijn fractie hechtte eraan
de kostenberekening mede als criterium voor de beoordeling van toepassing
te verklaren. Ik vind dat in de wetswijziging niet voldoende terug. Kan de
staatssecretaris aangeven of zij vindt dat het kostenaspect ten volle wordt
meegenomen in de beoordeling? In dat geval kan mijn fractie zich vinden in
de wetswijziging zoals die er ligt.Collega Ter Veer meldt inzake het D66-amendement dat hij met een verdere
aanscherping komt. Ik zal die aanscherpingen even noemen, want als ik aan
het einde daarvan een conclusie trek dan is die dat dit veel meer is dan een
verdere aanscherping; volgens mij heeft de heer Ter Veer een nieuwe wet gemaakt.
Het gaat allereerst om de beperking tot slechts elf stoffen. Ik heb zijn amendement
zo begrepen dat hij vraagt om een beperking tot elf stoffen die nu worden
genoemd in de wet. De vraag is dan toch wat de reden is om landbouwkundig
onmisbare stoffen die ook de komende tijd nog onmisbaar blijken te zijn, uit
te zonderen van deze procedure daar waar je uiteindelijk toch winst voor het
milieu kunt boeken. Ik verwijs naar de brief van Arnold van den Berg.Het tweede punt is dat de beperking slechts voor twee jaar geldt.De heer Ter Veer (D66):Ik wil graag een antwoord geven op de terechte vraag van mevrouw Van Ardenne
waarom ik vraag om een beperking tot slechts elf stoffen. Ik doe dit omdat
de fractie van D66 deze wet koppelt en gekoppeld ziet aan de situatie van
het echec van 1998 en 1999 toen de werkzaamheden van het CTB volledig stilstonden.
Eerst waren er vijf stoffen die uit hun termijn liepen en landbouwkundig onmisbaar
werden; later kwamen er daar nog een paar bij. De vraag is natuurlijk hoe
lang je die periode laat doorlopen, want een fabrikant die weet dat hij in
2001 uit de reguliere termijn loopt, moet natuurlijk wel in 1999 met zijn
deel van het voorwerk beginnen. Als het CTB dan weer op stoom komt en zijn
werk doet, gaat die fabrikant gewoon op voor het examen. Als hij slaagt voor
zijn herexamen is er niets aan de hand en dan is de situatie die mevrouw Van
Ardenne nu schetst en probeert te verkopen, vooral aan de collega's die het
niet zo goed begrijpen, überhaupt niet van toepassing. Als de fabrikant
te licht wordt bevonden, moet hij of de concurrent het vervangende middel
in de aanbieding hebben.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik heb niet zo gauw de neiging deze redenering te volgen.
Ik zal niet alle middelen noemen die afwijken van wat de heer Ter Veer stelt,
maar collega Van der Vlies heeft er al een genoemd, namelijk Ridomil. Daarvan
weten wij dat het per definitie nog steeds landbouwkundig onmisbaar is; er
is nog steeds geen alternatief beschikbaar. Het staat niet op de lijst en
volgens de redenering van de heer Ter Veer zou dit volstrekt buiten deze wetgeving
vallen. Zijn redenering staat in feite haaks op datgene wat de bewindslieden
met de wet beogen. De wet beoogt immers dat niet alleen de elf, maar ook de
overige middelen als landbouwkundig onmisbaar worden beschouwd.En dan is er de termijn van twee jaar. Ik heb in de krant gelezen dat
collega Feenstra zegt dat dit een kortere remweg oplevert. Ik neem aan dat
de heer Ter Veer zijn mening deelt. Maar als je een bocht neemt, is het niet
verstandig voor een kortere remweg te kiezen, want dan vlieg je uit de bocht.
Nu vliegt de sector uit de bocht die hij maakt naar milieuvriendelijk telen.
Je moet niet te kort willen remmen, maar rekening houden met de bocht die
is ingezet en de mogelijkheid bieden om af te remmen. Die twee jaar is naar
onze opvatting te kort. Ik vraag de staatssecretaris en de minister wat zij
vinden van een voorstel dat zo kort door de bocht gaat.Ik kom dan ten slotte op de gecertificeerde bedrijven, het gaat natuurlijk
om drie elementen. Ik vind dat er geen kans wordt geboden tot certificering.
Mijn vraag aan de staatssecretaris is of zij vindt dat welk uien- of aardappelbedrijf
in Nederland dan ook tussen nu en januari al gecertificeerd kan zijn. Wij
zijn maandag in het gebied van de uienteelt geweest en ik heb begrepen dat
er hard aan wordt gewerkt, maar toch kan men dan nog niet tot een bindend
milieukeur overgaan. Natuurlijk wel op termijn, maar niet binnen afzienbare
tijd.De heer Poppe (SP):Mevrouw Van Ardenne spreekt over niet te kort door de bocht en een te
korte remweg, maar de remweg was al zeven jaar lang en het vehikel is eigenlijk
tot stilstand gekomen. Met dit wetsvoorstel en ook met de amendering wordt
het weer op gang gebracht voor een aantal jaren. Is dit nu zo goed voor de
sector die ook van het imago van het gebruik van bestrijdingsmiddelen af wil?
Bovendien voelen de multinationals die de bestrijdingsmiddelen vervaardigen
dan geen druk om de alternatieven te zoeken en te ontwikkelen waaraan de telers
waarover zij spreekt, nu juist zo'n grote behoefte hebben.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Zouden er voldoende alternatieven zijn, zou het college op
stoom hebben gelegen om de toelatingen ook van toepassing te verklaren en
zou de Europese harmonisatie op schema liggen, dan zouden wij deze discussie
over landbouwkundige onmisbaarheid natuurlijk niet voeren. De heer Poppe zal
het met mij eens zijn dat hier sprake is van overmacht. Ik vind dat in zo'n
geval naar een oplossing moet worden gezocht, maar niet een oplossing waardoor
individuele telers in de kou blijven staan en het zelf maar moeten uitzoeken,
met alle gevolgen van dien. Wij moeten verstandig zijn en zeggen dat er een
eind komt aan het gebruik van deze middelen. Wij moeten deze onder voorwaarden
toelaten en een strenge toets formuleren. Wij vinden daarnaast dat alle bedrijven
moeten certificeren. Als dat geen strikte voorwaarden zijn, dan weet ik het
niet meer.De heer Poppe (SP):Certificering is niet afhankelijk van deze wetgeving. Maar als wij vaststellen
dat er zeer waarschijnlijk alternatieve middelen zijn, ook al zijn die nog
niet beoordeeld, is het dan verstandig om de sector op een, naar wij nu al
weten, doodlopende weg verder te laten gaan? Is het niet veel beter om die
mensen niet het bos in te sturen, maar om naar andere oplossingen te zoeken,
waardoor deze wetgeving overbodig wordt, en een tijdelijke regeling te maken,
zodat de door de ondernemers opgelopen schade wordt vergoed en zij de kans
krijgen om over te schakelen op een duurzamere, van bestrijdingsmiddelen onafhankelijke,
productiemethode? Wij moeten druk uitoefenen op Europa en op het CTB om de
beoordeling sneller te laten verlopen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):U koopt het probleem daarmee af. De CDA-fractie voelt daar absoluut niet
voor. Ik kan niet namens de sector spreken, maar ik ken velen daarin die daarvoor
ook niets voelen; die willen inderdaad in staat worden gesteld om zichtbaar
te maken dat zij al lang milieuvriendelijk telen en willen absoluut geen afkoopsom
van de Kamer of overheid. Zij redden het echt wel zonder, maar dan moet de
Kamer wel een wijs besluit nemen.De heer Poppe (SP):Het begrip "afkoopsom" is zeer onterecht. Het is een vergoeding voor de
schade die is ontstaan door het overheidsbeleid, die een omschakeling naar
een duurzamere teelt mogelijk moet maken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het is een afkoopsom als de SP niet bereid is om dit wetsvoorstel te steunen.
Ik vind dat wij dit soort discussies moeten zien te voorkomen. Dit wetsvoorstel
is redelijk.Zowel PvdA als D66 heb ik in dezen altijd als redelijke partijen beschouwd.
Heel lang is er gediscussieerd over landbouwkundige onmisbaarheid, over alternatieven
die er niet zijn, over de Europese harmonisatie die almaar niet wil vlotten
en de problemen die dat voor bepaalde teelten met zich brengt. Nu hebben wij
zicht op dit wetsvoorstel, dat met veel moeite tot stand is gekomen maar,
naar ik aanneem, door beide bewindslieden ten volle wordt gesteund. Is het
dan redelijk om nu af te zien van deze oplossing van een probleem dat niet
bij de sector kan worden neergelegd? Ik hoop dat beide bewindslieden in dit
debat de rug recht zullen houden, met verve de ingezette lijn zullen vervolgen
en niet, na lezing van het amendement van de twee coalitiepartijen, dit wel
redelijk zullen vinden. Ik vind het amendement onredelijk en vraag beide bewindslieden
om zich dapper en ferm voor het eigen wetsvoorstel uit te spreken.Ten slotte wil ik namens mijn fractie een motie indienen, naast de amendementen
die ik al heb ingediend. Aan het begin van mijn inbreng zei ik dat het CDA
vindt dat milieuschadelijke stoffen zo snel mogelijk uit de handel moeten
worden genomen. Het wetsvoorstel voorziet erin dat een aantal stoffen nog
toegelaten zullen blijven, als met meezit nog tot vier jaar na de inwerkingtreding
van de wet. Maar wij vinden ook dat deze stoffen uit de handel moeten worden
genomen en verboden moeten kunnen worden als er alternatieven zijn. Daarover
gaat mijn motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, Van Ardenne-van der Hoevendat een aantal gewasbeschermingsmiddelen
tijdelijk als landbouwkundig onmisbaar wordt toegelaten;voorts overwegende, dat voor geïntegreerd telen milieuvriendelijke
 alternatieven met spoed ontwikkeld en beoordeeld dienen te
worden;verzoekt de regering het gebruik van toegestane landbouwkundig onmisbare
middelen te verbieden zodra milieuvriendelijke alternatieven ten behoeve van
geïntegreerd telen beschikbaar zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (27076).De heer Ter Veer (D66):Ik ben niet aangewezen als pleitbezorger voor fabrikant en handelaar,
maar als u het over redelijk hebt en ik mij in hun positie probeer te verplaatsen,
vraag ik mij af: is dit wel redelijk in hun richting? Er wordt veel moeite
gedaan, gepaard met grote kosten, om dat examen te halen en dat dossier te
krijgen. Dat is niet gratis. Er moet veel worden gedaan. De fabrikant telt
zijn financiële knopen en denkt: het is de moeite waard, want ik mag
dat middel nog twee jaar gebruiken en van het vriendelijke CDA daarna nog
twee jaar; ik heb vier jaar terugverdientijd, dus bingo. En nu hangt u daar
plotseling een valbijl boven. U zegt: als er een nieuw middel beschikbaar
komt, iets wat wij allemaal graag willen, is het van de ene op de andere dag
schluss, over, niet meer toegelaten. Ik vind dat je ook tegenover de fabrikant
en de handelaar duidelijk moet zijn. Ik merk dat ik de eerste ben in dit debat
die kruipt in de huid van de fabrikant en de handelaar in verband met hun
economische belangen. Die belangen zijn het beste gediend door te zeggen:
nog twee jaar en dan is het afgelopen. De researchafdeling maakt de nieuwe
middelen en die gaat hurry up door. Dat is goed, maar wat u doet, is de mensen
in een bingospel storten, hetgeen zij absoluut niet kunnen wisselen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Kijk eens aan! Dit is verhelderend, constateer ik. De heer Ter Veer erkent
dat er een probleem is. Dat vind ik al heel wat. Maar hij geeft niet meteen
aan dat dit probleem binnen twee jaar opgelost zal zijn. Daarin voorziet de
wet, mijnheer Ter Veer: twee jaar en twee jaar verlengen. Dat is met het oog
op de belangen van de fabrikant en met het oog op de belangen van de telers.
Het gaat om beide groepen. Bovendien is dat met het oog op het belang van
het milieu. Mijn stelling is dat, indien er zich tussen nu en 2005 al milieuvriendelijker
alternatieven aandienen, met het toestaan van die middelen niet moet worden
gewacht tot 2005. De wet blijft de wet. Je zult er op een andere manier, gedifferentieerd,
mee moeten willen omgaan. Dat is ook in het belang van de fabrikant. Hij zal
linksom of rechtsom op een andere toer moeten gaan. Het CTB zal ook linksom
of rechtsom op een andere toer moeten gaan, milieuvriendelijker stoffen sneller
moeten beoordelen dan milieuschadelijke stoffen. Dat is van het grootste belang.
Tot nu toe hebben wij daar weinig van gezien. Laten wij elkaar niks wijs maken.
Ik beschouw onze motie als een aansporing voor én de fabrikant én
degene die beoordeelt en ik beschouw haar zeker voor het milieu als een verbetering
ten opzichte van het voorliggende wetsvoorstel. In het andere geval kan men
gewoon doorgaan met het gebruik van deze stoffen tot 2005.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw Van Ardenne heeft al eerder en ook nu weer gepleit voor het overschakelen
op het gebruik van milieuvriendelijke middelen, het stimuleren van biologische
landbouw en dat soort zaken. Hoe beoordeelt zij het feit dat dit de afgelopen
zeven jaar al gebeurd is en dat milieuschadelijke stoffen nog steeds gebruikt
worden, in het licht van haar pleidooi, het gebruik van die middelen nog vier
tot zes jaar toe te staan? Welk mechanisme denkt zij dat gaat werken bij veel
boeren om een keer die stap te zetten? Is een verbod zoals deze zomer is gaan
gelden met steun van de overheid niet veel effectiever om die omslag te maken
dan telkens weer nieuwe wetgeving, terwijl onduidelijk is wanneer het verbod
echt ingaat?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik vind dat de heer Van der Steenhoven een karikatuur maakt van het voorliggende
wetsvoorstel. Dat voorstel is duidelijk. Zaken op het gebied van volksgezondheid,
arbeidsomstandigheden en dergelijke zijn al aan de orde geweest. De stoffen
die nu worden toegelaten, zijn daarop al getoetst of worden daarop nog getoetst.
Voor het overige worden milieucriteria ontwikkeld om die middelen opnieuw
te toetsen. Er is dus helemaal geen sprake van dat deze middelen volgens de
oude patronen gebruikt zouden kunnen worden. Verder staat er in ons amendement
dat deze middelen in de verlenging uitsluitend gebruikt mogen worden door
gecertificeerde bedrijven. Er gelden voor zulke bedrijven zeer strenge regels
voor het – bij uitzondering – gebruiken van chemische middelen.
Het moet vastgelegd worden, er moet verantwoording over worden afgelegd en
als er te veel gebruikt wordt, vervalt het milieukeur. Ik zou willen dat ook
GroenLinks de winst ervan inziet dat bedrijven omschakelen en niet op de chemische
toer blijven gaan. Het CDA beoogt alle landbouwbedrijven, de fabrikanten en
bestrijdingsmiddelen en het CTB in Nederland de gelegenheid te geven ervoor
te zorgen binnen twee jaar alle bedrijven in Nederland milieuvriendelijk telen,
met keurmerk. Dat zou toch prachtig zijn?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Met alle respect, u omzeilt de kern van het probleem. Ik ben het volledig
met u eens dat dit prachtig zou zijn, maar het is in de afgelopen zeven jaar
niet gelukt en er is geen enkele garantie dat het in de komende jaar op vrijwillige
basis wel zal gebeuren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Maar deze wet voorziet er nu juist wel in dat het zal gebeuren! Ik ben
het op dit punt volstrekt met u oneens.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De heer Geluk heeft al aangegeven dat er in het reces van 2004 opnieuw
een debat over verlenging van deze wet gevoerd zal worden. Ik ben benieuwd
naar de opstelling van de CDA-fractie op dat moment.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Over de uitspraken van de heer Geluk moet u met hem zelf debatteren, u
discussieert nu met mij. Ik spreek namens de CDA-fractie en ik zeg dat er
een einde aan deze periode zal komen. Zeven jaar is lang,
maar er is nu sprake van overmacht; ik heb de achtergrond daarvan aangegeven.
Maar wij gaan nu beginnen aan een traject waarbij de einduitkomst vaststaat.
Wij weten nu wat wij willen van de Nederlandse telers en kwekers. Ik vind
dat de wet met de aangebrachte wijzigingen en ons amendement een verbetering
van de situatie oplevert. Op deze manier doen wij er alles aan om op de milieuvriendelijke
toer te gaan. Als wij het nu laten afweten, doen wij het echt verkeerd in
deze Kamer.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! De communicatie met de fractie van D66 was gisterenmiddag
en vanochtend zo intensief en productief dat onze natuurlijke fixatie op de
inhoud heeft opgeleverd dat wij bij de afwerking nog een foutje hebben gemaakt.
Er mag namelijk worden verondersteld dat het amendement van de heer Ter Veer
een gezamenlijk amendement van hem en mij is.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Correctheid gebiedt dat ik dit nu even bevestig. En ik zeg
erbij dat dit datgene is waarmee ik maandagochtend wakker werd en mijn aanvalsplan
startte. Het is dus heel goed zo.De voorzitter:Dan is iedereen weer opgelucht, procedureel. Ik zal het amendement op
stuk nr. 22 in verband met de toevoeging van de heer Feenstra als ondertekenaar
nog een keer laten ronddelen.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Het debat van verleden week heeft duidelijk gemaakt dat het
wetsvoorstel en de aanvullende voorstellen van de Kamer de afstand tot de
afspraken uit de bestuursovereenkomst uit 1993 groter zouden maken. Verleden
week heb ik uit die overeenkomst geciteerd; het landbouwbedrijfsleven zou
zelf een trendbreuk bewerkstelligen. En tegen de heer Geluk zeg ik er onmiddellijk
bij dat men daarmee ver gekomen is, waarvoor ik waardering heb. Wat was afgesproken,
is net niet helemaal gehaald. Ik heb ook aangegeven dat in die bestuursovereenkomst
stond dat er bindende afspraken zouden worden gemaakt, ook als beleidskeuzes
gevolgen zouden hebben voor de land- en tuinbouw. En heel expliciet was aangegeven
dat stoffen die bezwaarlijk zijn voor het milieu, uiterlijk tot 2000 zouden
worden toegestaan. Er is bij de afwikkeling nu een zekere spanning ontstaan,
die ik als bedreigend ervaar. Ik noem vier elementen.Ten eerste. Zoals het er in het debat van verleden voor stond, zouden
de elf middelen niet worden gesaneerd; men zou deze middelen kunnen blijven
toepassen.Ten tweede. Die toepassing zou niet van korte duur zijn, zo gaf de staatssecretaris
aan, maar langdurig, namelijk tweeënhalf jaar voor de beoordelingsperiode,
twee jaar voor de eerste toelating en eventueel twee jaar verlenging, dus
in totaal zesenhalf jaar. Dat betekent dat wij bij de afwikkeling van die
systematiek zo rond 2007 klaar zouden zijn. Dat is zo'n beetje het huidige
trage tempo van Europa. Alle fracties – zie de motie van de heer Geluk
die breed ondertekend is – vinden Europa te traag. Dat is toch een beetje
merkwaardig. Wij doen een oproep aan het kabinet om ervoor te zorgen dat het
in Europa sneller gaat, maar wij bieden onszelf de ruimte om een tempo aan
te houden dat ons naar 2007 brengt. Tegelijkertijd bekritiseren wij dat tempo.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik neem aan dat de heer Feenstra en ik het over dezelfde wet
hebben. Het wetsvoorstel landbouwkundig onmisbare gewasbeschermingsmiddelen
beoogt een termijn tot 2005. De heer Feenstra suggereert nu dat wij ongeveer
halverwege 2007 nog met die wet bezig zullen zijn. Die suggestie is volstrekt
voor zijn rekening. Ik heb gelezen dat dit wetsvoorstel ingaat in de periode
halverwege 2001 tot 2003 en dat er een mogelijke verlenging is tot juni 2005.
Maar dan is het einde oefening.De heer Feenstra (PvdA):Ik wil inderdaad ook op het punt van einde oefening uitkomen. Daarmee
eindigt straks mijn termijn. Maar ik heb de staatssecretaris op dat punt duidelijke
vragen gesteld en ik heb ook duidelijke antwoorden gekregen. Zij gaf aan dat
de beoordeling van de middelen twee tot tweeënhalf jaar kan duren. Ik
ga even uit van tweeënhalf jaar. Als de beoordeling integraal is afgerond,
mag een middel voor twee jaar worden toegestaan. Er wordt dan een mogelijkheid
geboden – ik verwijs naar het wetgevingsoverleg van vorige week –
om te komen tot een verlenging met nog twee jaar. Op de lagere school –
tegenwoordig noemen wij dat basisschool – is mij altijd ingeprent dat
de som van tweeënhalf plus twee plus twee zesenhalf is.
Wij zijn nu halverwege 2000 en dat betekent dat wij ongeveer in 2006 of 2007
klaar zijn.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dit vraagt op zijn minst een goede verheldering van de staatssecretaris,
want wat mij betreft bestaat er nu zeker onduidelijkheid.De heer Geluk (VVD):Ik ga nog even in op de relatie tussen de motie en de genoemde termijn
tot 2006 of 2007. Het een hoeft het ander natuurlijk niet in de weg te staan.
Voor de zekerheid kan beter iets ingebouwd worden wat de sector duidelijkheid
geeft, dan dat de sector met grote vraagtekens wordt achtergelaten en in 2004
met een groot probleem wordt opgezadeld als er nog geen Europese harmonisatie
is. Ik hoop dat dat in 2004 gerealiseerd is, want dan vervalt natuurlijk de
wet. Dat zal toch duidelijk zijn.De heer Feenstra (PvdA):Die analyse maken wij samen. Ik heb in mijn eerste termijn vorige week,
maar ook al veel eerder in gezamenlijke moties met uw oud-collega Keur, aangegeven
dat de echte oplossing ligt in het op tempo brengen van Europa.Ik noem het derde element met betrekking tot de bedreiging. Bovenop de
eerste golf van elf middelen dient zich nog een tweede golf aan, namelijk
van de toelatingen die de komende tijd verlopen, maar die via de systematiek
weer voor verlenging in aanmerking zouden kunnen komen.Een vierde element, alsof het niet op kan, betreft de pleidooien in de
Kamer – er zijn vandaag wat amendementen ingetrokken – om de verlenging
niet te beperken tot eenmaal, zoals het kabinet had voorgesteld bij nota van
wijziging, maar om er een- of meermalen van te maken. Zo komen wij dus niet
in lijn met het bestuursakkoord, dat eerder breed ondertekend is, en met de
data die daarin genoemd zijn.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik wil even iets duidelijk hebben voor de wetsgeschiedenis.
De heer Feenstra sprak onder andere over mijn amendement. Hij erkent toch
dat het amendement het aan ons voorgelegde wetsvoorstel terugbrengt naar de
oorspronkelijke tekst op dat punt? Hij verwijt het mij niet, maar ik wil zelf
toch even zeggen dat ik niets slechts heb voorgesteld. Ik heb gewoon gedaan
wat de regering ook deed, maar wat de regering alleen niet volhield. Ik heb
het amendement intussen ingetrokken, omdat ik de certificeringsgedachte heel
zinvol vind.De heer Feenstra (PvdA):Het zou niet bij mij opkomen dat u iets slechts had voorgesteld, dus het
verbaast mij dat u überhaupt vindt dat dit verduidelijkt moet worden.Voorzitter! Deze vier punten vormen de lengte en de breedte van de bedreiging.
In de politiek geldt, zeker voor redelijke partijen, dat dan gezocht moet
worden naar een uitweg en naar een aanvaardbare oplossing, ook als die afwijkt
van een eerder ingenomen standpunt. Ik wil daar heel helder over zijn: het
gebeurt te vaak, ook in de politiek, dat een compromis vervolgens wordt verklaard
tot het eigen standpunt. Laat ik daar alstublieft een duidelijk verschil tussen
maken. In deze behandeling, in onze discussies in november, in december en
in februari en tijdens het reces ben ik helder geweest over ons uitgangspunt.
Ik zal dadelijk nog terugkomen op mijn bereidheid om desalniettemin een compromis
te sluiten. Maar laat alstublieft niet het misverstand ontstaan dat het compromis
opeens ons standpunt is. Nee, ik had eerder een ander standpunt.Ik denk dat je ook wel een keer bij jezelf mag nagaan: is er dan nog een
handreiking te formuleren na negen jaar discussie, na zeven jaar Meerjarenplan
gewasbescherming en na zeven jaar bestuursovereen- komst? Hoe kom je tot een
oplossing? Daarvoor is het debat van vorige week – dat is mijn tweede
opmerking – heel productief geweest. Ik wil dan ook de bewindslieden
en de collega's bedanken voor de vele suggesties die mij geïnspireerd
hebben tot het formuleren van een oplossing. Allereerst begin ik bij de minister
van VROM die duidelijk heeft aangegeven dat voor hem de grens was bereikt;
wat hem betreft had het wetsvoorstel er niet gelegen, maar het ligt er om
een Kamermeerderheid te bedienen. Dat heb ik eigenlijk ervaren als een signaal
in de zin van: als je het nog verder kunt verbeteren – zorg er in elk
geval voor dat het niet verder verslechtert –, dan is dat niet iets
wat direct op een "njet" van deze bewindspersoon zou stuiten. Dat heeft mij
geïnspireerd tot nadenken over verbeteringsmogelijkheden.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Tot vorige week, 22 augustus – daarna heb ik niets anders
gehoord – was de PvdA tegen het wetsvoorstel. De PvdA had daar geen
behoefte aan; het is zoals het is, met het besluit van het CTB om de middelen
waarover we nu spreken, niet meer toe te staan. Nu zoekt de heer Feenstra
naar een oplossing, maar die oplossing is al aangeboden, vandaag, door de
heer Ter Veer. Deze zal tegen de wet stemmen, als zijn amendement niet wordt
aangenomen. Waarom heeft de heer Feenstra, met veel moeite zelfs – hij
heeft er wat actie voor moeten ondernemen – zijn naam eronder gezet?
Haal die naam eronder weg en stem ook tegen het amendement: het wetsvoorstel
gaat dan niet door, precies zoals de PvdA wilde. Waarom die rare manoeuvre?De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Wat mij betreft gaat het nu om een inleiding om te komen tot
een verklaring voor die handreiking. Misschien is het beter dat ik die eerst
afwikkel, voordat ik op het antwoord inga.Ik wil ook even stilstaan bij de staatssecretaris. Zij gaf namelijk aan
dat de beoordelingsperiode wel twee of tweeënhalf jaar kan gaan duren.
Ik heb dat begrepen als een uitnodiging om eens na te gaan of we dat ook kunnen
versnellen. De heer Van der Vlies vroeg daar zonet ook al naar. Het is inderdaad
nuttig om niet anderen verantwoordelijk te stellen voor dit antwoord. Wij
zijn verantwoordelijk voor dit antwoord. Maar wel is het nuttig om bij anderen
na te gaan of het ook anders zou kunnen. Bij die verkenning is mij gebleken
dat de milieudossiers al compleet zijn. Een snelle beoordeling op de milieudossiers
met betrekking tot deze elf stoffen behoort technisch tot de mogelijkheden.
Dat kan twee of misschien wel drie uitkomsten opleveren.Is het in orde, bouw dan de volgende dossiers op die niet helemaal actueel
zijn. Het kan een min zijn; dan heb je heel snel helderheid. Het kan ook zijn
dat je zegt: hé, daar hebben we nieuwe inzichten nodig; misschien moet
er nog een onderzoekje tegenaan. Maar deze gestaffelde aanpak, zo is mij gebleken, biedt mogelijkheden om de besluitvorming te versnellen
met behoud van kwaliteit. Dat heb ik ook steeds bij de wet gezegd: het mag
best snel, maar met behoud van kwaliteit. Die systematiek zit in de toelichting
op het amendement. Daar hecht ik veel waarde aan; daarmee kunnen we, denk
ik, snel duidelijkheid creëren. Ik zou aan de staatssecretaris de vraag
door willen geleiden – ik ben ook maar afhankelijk van mijn bronnen –
of die werkwijze inderdaad toepasbaar is.Ook leg ik de vraag voor hoe we kunnen voorkomen dat een fabrikant denkt:
er zijn eindtermen gesteld en om zo lang mogelijk mijn afzet mogelijk te maken,
kom ik pas met die gegevens een dag voor de einddatum. Zo moeten we het, denk
ik, niet gaan opvullen. Ik hoop ook dat er mogelijkheden zijn dat we niet
echt hoeven te wachten op de genoemde einddata.Een derde opmerking die mij heeft geïnspireerd, is de opmerking van
de heer Van der Vlies. Hij heeft het er vanochtend ook over gehad: hij noemde
het zelfs een ethisch moment. Natuurlijk, het wegvallen van middelen geeft
bij bepaalde boeren en tuinders, en bij bepaalde teelten, problemen. Zeker,
dat heb ik vorige week ruiterlijk erkend. Maar na negen jaar discussie en
na zeven jaar Meerjarenplan gewasbescherming en zeven jaar bestuursovereenkomst
is er ook nog een andere spanning. Ik doel op de spanning bij al die bedrijven,
met al die boeren en tuinders, die weten dat 2000 eraan komt en dat zij iets
moeten bedenken in hun bedrijfsvoering, in de wijze waarop zij het altijd
gedaan hebben, om te zorgen klaar te zijn, als bepaalde middelen vervallen.
Zij willen zelf het schema uitmaken.Zulke schema's zijn er eerder verschenen, maar uit wat gisteren in het
Agrarisch Dagblad verscheen, blijkt dat ten aanzien van heel veel van de middelen
waarover we nu spreken, voor veel bedrijven – het betreft zelfs ruime
meerderheden – ondertussen bedrijfsvoeringen denkbaar zijn waarbij je
het ook zonder de middelen kunt stellen. Ik zeg niet dat het voor allemaal
in alle situaties geldt, maar er is wel spanning aan twee kanten. Als gezegd
wordt dat er een ethisch moment is bij de achterlopers, dan zeg ik dat er
in mijn ogen ook een ethisch moment is wat betreft de voorlopers. In die spanning
kiezen wij voor de laatste groep.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Op dit punt ben ik het met de heer Feenstra eens: zo langzamerhand
moet je kiezen voor de groep die bereid is milieuvriendelijk te telen. Eigenlijk
vind ik het overbodig te herhalen wat ik vorige week heb gezegd. De heer Feenstra
weet wel degelijk dat ik vorige week ons standpunt al heb uitgelegd: juist
de groep die vanaf 1996 bezig is milieuvriendelijk te telen heeft nog steeds
geen alternatief. Ik herinner aan het voorbeeld van de heer Van den Berg.
In de optiek van de heer Feenstra valt voor die groep al de bijl. Dat vind
ik onaanvaardbaar.De heer Feenstra (PvdA):Wat u zegt, zou zo zijn als ik was gebleven bij het standpunt: er gebeurt
niets. Ik herken de overwegingen en de argumenten en hetgeen in de brieven
staat. Ik vind het dan ook verantwoord, dat wij nu gezamenlijk hebben aangegeven:
er mag een korte remweg zijn.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De vraag is dan: hoe kort mag die zijn? En: weet u of er tussen nu en
twee jaar later alternatieven zijn? Dat moet u zeker weten.De heer Feenstra (PvdA):Dat is een goede vraag. Vorige week heb ik ook een vraag opgeworpen: kent
u een voorbeeld waarbij het verlengen van termijnen heeft geleid tot innovatie?
Ik heb de stellige verwachting – maar dat is een strategische inschatting –
dat het stellen van termijnen, waaraan men zich moet houden, eerder leidt
tot innovatie dan het bieden van veel ruimte. Ik heb de inperkingen gezien
die u heeft gesteld. Daar heb ik ook waardering voor. Ik maak echter een strategische
inschatting. Wij kiezen daarbij voor de positie van de voorlopers en wij hanteren
ten gunste van innovatie termijnen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ten slotte nog het volgende. Het gaat hierbij om een generieke
maatregel. De Kamer staat daarbij voor een probleem: de generieke maatregel
pakt voor een grote groep, de groep van de achterblijvers, buitengewoon nadelig
uit en voor een andere groep is zij ook nog steeds problematisch. Bij die
onzekerheid kiest de CDA-fractie voor het stellen van een redelijke termijn
en het zou verstandig zijn als u daar nog eens over nadacht. Die twee jaar
is wat mij betreft toch echt heel onredelijk.De heer Feenstra (PvdA):Dat is een taxatie, voorzitter!De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De heer Feenstra kiest voor de voortrekkers. Ik vind dat voortrekkers
steun verdienen, dus ik voel mij hierbij thuis. Ik vind echter dat je ook
wat moet doen voor de achterblijvers. Waarom? Het voortrekker of achterblijver
zijn vloeit voort uit de projectie op één teelt. Voortrekker
of achterblijver zijn is dus sector- of teeltgebonden. Als echter de totale
sector, bijvoorbeeld de uienteelt, gedwongen is in het blokje van de onmisbaarheid
te zitten, vervalt het genoemde mechanisme. Voor die sector moet je dan wat
doen. Mag ik de woorden van de heer Feenstra zo samenvatten: hij kiest voor
de voortrekkers, maar hij doet ook iets voor de achterblijvers?De heer Feenstra (PvdA):Ja, zo mag u mijn woorden samenvatten, gegeven de termijnen waarover wij
overeenstemming hebben bereikt.De heer Van der Vlies (SGP):Dan doet zich inderdaad de vraag voor of de genoemde termijn een billijke
termijn is. De discussie daarover voeren wij nog.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Ik vervolg mijn betoog.De vierde inspirerende opmerking vorige week kwam van mevrouw Van Ardenne.
Ik vind dat zij een heel interessant amendement heeft ingediend. Wat het voorgestelde
in de verlenging betreft: dat duurt mij allemaal te lang. Dat heb ik ook gezegd.
Er werd in het amendement aangegeven: sta middelen alleen toe op gecertificeerde
bedrijven. Ik vind dat het CDA hiermee de VVD en de Christenunie in verantwoordelijk-
heidsbesef is gepasseerd. Ik vind dit echt een heel interessante gedachte.
Hiermee beloon je niet alleen de sectoren die het goed doen, maar via certificatie
laat je deze zich ook in een bepaalde richting ontwikkelen: als na de gestelde
periode de middelen weg zijn, is men gewend aan een groene
bedrijfsvoering. Ik heb mij dus door deze gedachte buitengewoon geïnspireerd
gevoeld.Dit roept bij mij wel een vraag aan de staatssecretaris op. We kennen
nu enkele certificeringssystemen: een milieukeur, milieubewuste teelt, milieuprojecten
sierteelt en kwaliteitsproject akkerbouw. Is hierbij inmiddels sprake van
een dekkend systeem voor de teelten waarover wij het hier hebben? Zo nee,
hoe komen wij tot aanvulling? Zijn de systemen onderling vergelijkbaar en
volledig? Bevatten zij alle registratieverplichtingen en gebruiksbeperkingen?
Omvatten ze ook een receptuuraanpak of kunnen we daartoe komen, zodat je kunt
zeggen dat de meest bezwaarlijke middelen binnen de huidige range, maar ook
de middelen die sowieso nog op de plank staan, pas door de bedrijven die gaan
naar een groene bedrijfsvoering worden toegepast als alles wat je mechanisch,
biologisch en met andere chemische middelen kunt doen, ook al geprobeerd is?
Zou dat niet naar aanleiding van een signaal van de PD mogelijk moeten zijn?
Ik vind dat wij het van die benadering, certificering inclusief receptuur,
bij de groene bedrijfsvoering echt zullen moeten hebben.De heren Geluk en Van der Steenhoven hebben mij niet zozeer geïnspireerd,
maar zij hebben wel bevestigd dat de echte oplossing gevonden moeten worden
met Europese harmonisatie. Daarom hebben wij de motie van de heer Geluk op
dat punt gesteund. Ik hoop dat het mogelijk is om binnen Europa met alle lidstaten
en als het moet met een kopgroep te komen tot het opvoeren van het tempo,
tot een snellere harmonisatie, tot het opvullen van de lijsten. Ik denk ook
aan een Europees fonds voor kleine toepassingen, aan het vereenvoudigen van
procedures voor biologische toepassingen. Wij hebben daar stellig verwachtingen
van. In lijn met de eerdere motie van collega Keur heb ik de motie van harte
ondersteund.De heer Poppe heeft een pleidooi gehouden voor een rendabele bedrijfsvoering.
Natuurlijk wordt het rendement van bedrijfsvoering ook door overheidsbeleid
beïnvloed. De overheid mag daar ook iets tegenoverstellen. Het is niet
iets wat je vandaag bedenkt, het is iets wat je tijdig moet bedenken. Dat
is ook de reden waarom wij al bij de nota Milieu en economie een duurzame
ondernemersaftrek bepleit hebben voor ondernemers die deze stap richting groene
bedrijfsvoering maken. De hobbel, de verminderde opbrengsten in de overschakelingsperiode,
moet worden gecompenseerd. Vervolgens neem ik afscheid van de heer Poppe.
Hier bovenop zullen het de handel, het grootwinkelbedrijf en de consument
moeten zijn die moeten zorgen voor eerlijke prijzen. Dat is niet duurzaam
te betalen uit de overheidskas.De heer Poppe (SP):Natuurlijk zijn wij voor een eerlijke prijs voor een eerlijk product.
Daar is nu geen sprake van. De primaire producent krijgt maar een klein bedrag
en de consument betaalt meer dan vijfmaal zoveel, bijvoorbeeld voor uien.
Dat deugt allemaal niet, maar het gaat om het volgende. De PvdA heeft een
move gemaakt van het verkorten van de remweg naar het halveren van de verlengde
remweg, terwijl het vehikel in feite al stilstond. Is dat nou zo gunstig?
De overheid heeft een verantwoordelijkheid. Zij is medeverantwoordelijk voor
de schaalvergroting die in de afgelopen decennia almaar doorgevoerd is, waardoor
het bestrijdingsmiddelengebruik is toegenomen en in veel gevallen ook noodzakelijk
is geworden. Als je een lage prijs krijgt en een deel van je opbrengst valt
weg, dan val je om. Het is de verantwoordelijkheid van de overheid om te zeggen:
wij stoppen met de op milieucriteria afgekeurde bestrijdingsmiddelen. Er moet
een omslag plaatsvinden, waarbij wij kortstondig met een tijdelijke regeling
helpen. Het verlies van oogst en dus inkomsten wordt gecompenseerd, zodat
kan worden ingezet op nieuwe vormen van teelt. Zou het niet verstandiger zijn
om een weg te kiezen waarbij het milieu én de agrariër is gediend,
ook op langere termijn?De heer Feenstra (PvdA):Ik heb aangegeven dat er op zoek naar een rendabele bedrijfsvoering ook
een overheidsverantwoordelijkheid ligt, maar dat deze ook begrensd is. De
beeldspraak van de heer Poppe vond ik niet zo aansprekend, want als een vehikel
stilstaat, is het halveren van een remweg betekenisloos. Ik zie wel mogelijkheden
om via stimulerend beleid bedrijven in hun overschakeling tegemoet te komen,
maar daarmee houdt het op.Er is een verschil in ons standpunt door de maanden heen. Dinsdag hebben
wij via de Volkskrant een handreiking willen doen, op zoek naar een oplossing
waarvan ik hoop dat vele partijen haar zullen ondersteunen. Ons motief daarvoor
is enerzijds het laten afnemen van de langjarige bedreiging van stoffen. Anderzijds
wijs ik op de belangrijke opmerking van collega Ter Veer in het algemeen overleg
van vorige week, dat de D66-fractie haar uiteindelijke standpunt nog moest
bepalen. Ik heb dat als een motiverende uitnodiging ervaren om na te gaan
of het mogelijk was, een brug te slaan tussen ons beider partijen. Wat mij
betreft zijn wij uitgekomen op een heel korte remweg.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Natuurlijk moet je in de politiek op zoek naar compromissen.De heer Feenstra (PvdA):Daar reken ik u ook graag op af.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik vroeg mij al af met wie u het compromis aan het maken was! De vraag
is natuurlijk of u niet te vroeg aan het bewegen bent gegaan. De fractie van
D66 heeft een ander standpunt ingenomen. Daarmee zijn de verhoudingen in de
Kamer heel anders komen te liggen. Ik snap het niet goed dat u daarna met
een compromis bent gekomen.Mijn tweede vraag is hoe u precies omgaat met de landbouwkundige onmisbaarheid.
U hebt eerder zelf gezegd dat het eigenlijk een gruwel is, dat wij deze eigenlijk
niet zouden moeten hanteren. Immers, het gaat om een element waarbij het milieu
helemaal buitenspel staat. Hoe moet ik het amendement lezen in het licht van
de landbouwkundige onmisbaarheid?De heer Feenstra (PvdA):Het eerste punt betreft de timing. Het is aan eenieder om daarin zijn
eigen route te kiezen. Daarover leg ik tegenover u ook geen verantwoording
af. Het tweede punt betreft de landbouwkundige onmisbaarheid. In onze intensieve
communicatie van gistermiddag en hedenochtend hebben wij ontdekt dat wij inderdaad
een gezamenlijk gedragen amendement konden formuleren. Daarbij zeggen wij
dat wij de meest prangende middelen voor een korte periode
kunnen toestaan. Dat vinden wij verantwoord, omdat wij het ook verantwoord
vonden om daarover in het groene poldermodel de discussie te voeren. Ik dacht
dat dat ook voor u gold. Wij zijn dus niet verder teruggegaan, maar ook niet
verder vooruitgegaan. Wij hebben, naar ik meen zelfs Kamerbreed, gezegd: LTO,
Natuur en milieu en drinkwaterbedrijven, bekijk eens of je met die set van
middelen en toepassingen kunt komen tot het formuleren van gebruiksbeperkingen,
zodat bedrijven nog even vooruit worden geholpen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Maar staat het criterium er nu wel of niet in?De heer Feenstra (PvdA):Wij hadden de stellige hoop en verwachting dat dit in het groene poldermodel
tot een oplossing zou kunnen leiden, die de politiek vervolgens zou vastleggen.
Dat heeft men niet helemaal kunnen afwikkelen en dat betreur ik.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Maar staat die landbouwkundige onmisbaarheid nu in het amendement? Is
het daarmee uit de wet of zit het nog steeds in de wet als het gaat om de
beoordeling van die stoffen?De heer Feenstra (PvdA):Met ons amendement houden wij elf middelen overeind, niet meer en niet
minder.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Maar op welke basis wordt dat getoetst: landbouwkundig of milieukundig?De heer Feenstra (PvdA):Op basis van een toetsing die breder is dan alleen het milieu. Dat staat
ook in ons amendement. Ook de verdere beoordeling van de stoffen moet bij
voorrang op milieuaspecten plaatsvinden, maar ook de andere aspecten, zoals
arbeid en volksgezondheid, worden daarbij gerekend. Ik zou het merkwaardig
vinden als de Kamer nu opeens een heel ander spectrum hanteert dan wat wij
verantwoord vonden om door de partijen in het groene poldermodel te laten
beoordelen. Daar hadden wij dat namelijk neergelegd. Ik zie dit als een politieke
afwikkeling van waar het groene poldermodel gebleven was. Dat is de strekking
van ons amendement: elf middelen zonder verlenging, dus voor twee jaar; met
een zo kort mogelijk toetsing; alleen voor gecertificeerde bedrijven. Ik heb
de gefaseerde beoordeling net geschetst. Wij hopen dat ook andere fracties
deze kop op de bestuursovereenkomst mogelijk willen maken. Wat ons betreft,
is het dat dan ook. Wij roepen ook beide bewindslieden daartoe op. Zij hebben
al aangegeven niet echt gelukkig te zijn met het wetsvoorstel. Zij hebben
een Kamermeerderheid willen bedienen en zij hebben ook aangegeven waar de
grenzen liggen. Ik hoop dat ook dit voor de bewindslieden een aanvaardbare
oplossing is die men wil uitvoeren of mogelijk zelfs wil overnemen.De heer Geluk (VVD):Uit de antwoorden van de heer Feenstra op de interrupties van mevrouw
Van Ardenne en de heer Van der Vlies en uit zijn opmerkingen over de Europese
harmonisatie en over de voorlopers en de achterblijvers trek ik de conclusie
dat hij erg dicht in de buurt komt van het wetsvoorstel dat nu voorligt. Het
amendement neemt daar echter juist weer wat afstand van. Ik begrijp dus niet
goed wat hij nu exact wil.De heer Feenstra (PvdA):Als volgens de heer Geluk het voorliggende wetsvoorstel heel dicht bij
ons amendement ligt en als de heer Geluk zijn amendementen op het wetsvoorstel
intrekt, dan moet ik concluderen dat het verschil in positie tussen zijn stellingname
en ons amendement derhalve ook heel klein is. Ik wil het dus eigenlijk omdraaien.
Dat kan voor hem aanleiding zijn om dit amendement aan een grote meerderheid
te helpen.De heer Geluk (VVD):Ik had het over uw opmerkingen in de Kamer en het amendement. Ik constateer
dat daar veel licht tussen zit.De heer Feenstra (PvdA):Ik denk dat er inderdaad verschillen zijn. Als er geen verschillen zouden
zijn, zouden wij geen amendement hebben ingediend. U zegt net dat het amendement
en het wetsvoorstel dicht bij elkaar liggen. U bent ook geneigd om het wetsvoorstel
te steunen. Ik doe dan ook de oproep: als het zo dicht bij elkaar ligt, steun
dan het amendement.De heer Geluk (VVD):Ik deed juist de oproep om het regeringsvoorstel te steunen.De heer Feenstra (PvdA):Ik heb uw oproep wel begrepen. Ik beantwoord die op deze manier.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Met waardering heb ik uw woorden zo begrepen, dat u vindt dat het CDA-initiatief
acceptabel is. Mag ik daaruit afleiden dat, als uw amendement het niet haalt,
u bereid bent om als next-bestoplos- sing het amendement van het CDA te steunen,
en daarmee de wet overeind te houden?De heer Feenstra (PvdA):Dat is een dappere poging, maar in een tussenzin heb ik daaraan toegevoegd
dat ik, hoewel geïnspireerd door uw bijdrage, van mening ben dat de daarin
gepresenteerde termijnen te lang zijn. Het idee om nu eens bedrijven te belonen
die kiezen voor een groene bedrijfsvoering, sprak mij bijzonder aan. Zorg
ervoor dat die elf middelen kunnen worden gebruikt in een korte periode door
bedrijven die milieugecertificeerd zijn. Daarbij spreek ik de hoop uit dat
de staatssecretaris nog het nodige zal zeggen over hoe je certificeert en
wat dat verder betekent. Dit heeft mij gebracht tot wat wij in gezamenlijkheid
op papier hebben gezet. Ik wil dat niet toepassen op de manier zoals u voorstelde:
eerst twee jaar gebruiken, en in de tweede sessie van twee jaar certificeren.
Het tweede deel van uw voorstel vond ik heel waardevol, en sta mij toe dat
ik dat naar voren heb gehaald.De heer Ter Veer (D66):Ik wil mij niet mengen in de inhoudelijke gedachtewisseling, maar de vraag
van mevrouw Van Ardenne aan de heer Feenstra om als next best voor haar amendement
te stemmen, lijkt mij iets vooruit te lopen op de stemvolgorde, waarover nog
zal worden gesproken. Ik leef bij de gedachte dat ons amendement als laatste
in stemming komt, omdat dat het minst verstrekkend is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het is fijn dat u nog even aangeeft dat uw amendement en dat van de heer
Feenstra het minst verstrekkend is. Het is gebruikelijk in
dit huis om daarover eerst te stemmen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater
in grote delen van Nederland voldoet niet aan de normen, en laat nog heel
veel te wensen over. Nog te veel bestrijdingsmiddelen bevinden zich in het
grondwater en het oppervlaktewater, om nog maar niet te praten over de nitraatverontreiniging.
Niet voor niets is daarom in 1993 een convenant afgesloten om aan deze situatie
een einde te maken. In dat verband moet ik toch even reageren op de opvattingen
van de D66-fractie. Wij hebben als GroenLinks al jaren gewaarschuwd voor de
situatie die per 1 januari 2000 zou ontstaan, als de milieucriteria en de
arbeidsomstandigheden van de Bestrijdingsmiddelenwet getoetst zouden worden.
Diverse malen hebben wij voorstellen gedaan om toetsing door het CTB te versnellen
en om meer milieuvriendelijke vormen van bestrijdingsmiddelen te gaan gebruiken.
Onze ervaring is dat de heer Ter Veer vaak op de rem heeft gestaan en onze
voorstellen niet heeft gevolgd. In die zin is het vreemd dat hij ons wereldvreemdheid
verwijt. Hij heeft immers de afgelopen jaren de kans gehad om in een vroegtijdig
stadium duidelijk te maken dat er per 2000 iets zou gaan gebeuren. Er is voldoende
gelegenheid geweest voor alle politieke partijen om bijtijds de koers te wijzigen
en bij niet-werking van het convenant in te grijpen en wettelijke maatregelen
voor te stellen.Ik werp verre van mij de opmerking die de VVD-fractie heeft gemaakt over
het feit dat wij vooruitgang zouden hebben geboekt als het gaat om de kwaliteit
van oppervlaktewater en grondwater. Het is heel duidelijk dat er nog steeds
een erg groot probleem is met betrekking tot het grondwater, waarbij het niet
zozeer gaat om de hoeveelheid stoffen, maar om een aantal zeer schadelijke
stoffen, die nog steeds heel grote effecten hebben. In die zin is de kwaliteit
absoluut onvoldoende, en nog niet verbeterd. Niet voor niets hebben D66, GroenLinks
en de PvdA bij de behandeling van het vierde waterhuishoudingsplan gepleit
voor een verdere aanscherping van de normen en voor tussentijdse evaluatie
van de stand van zaken, omdat wij ons daarover behoorlijk zorgen maken.De heer Geluk (VVD):De berekening van het CLM hebben die 95% duidelijk aangetoond. Als wordt
teruggegrepen op rapporten, vind ik dat logisch, want tot op dit moment mochten
alle stoffen nog steeds gebruikt worden.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Nog even los van de systematiek van de berekeningen van het CLM, het is
duidelijk dat het CLM zich mede gebaseerd heeft op de uitvoering van het convenant.
Het gaat overigens niet om de hoeveelheid maar om de intensiteit van de verontreiniging.
De giftigheid van een aantal stoffen die nog steeds in het milieu komen via
bestrijdingsmiddelen is veel te groot en daar moet echt een eind aan komen.
Als het onderhavige wetsvoorstel wordt aangenomen, zal dit probleem nog zeker
zes tot zeven jaar blijven voortduren. Terecht wordt in het Algemeen Dagblad
van vanochtend gesteld, dat het niet zozeer gaat om een enkele stof die bijvoorbeeld
in een product zit, als wel om een opeenstapeling van verschillende stoffen
in verschillende producten die mensen dagelijks tot zich nemen. Die cumulatie
van stoffen vormt een bedreiging voor de volksgezondheid. Het is niet voor
niets dat de consumenten ervan af willen en dat de supermarkten en levensmiddelenbedrijven
hebben gezegd: hoe eerder, hoe beter. In dit licht blijft het onbegrijpelijk
dat het kabinet en beide PvdA-bewindslieden met dit wetsvoorstel zijn gekomen
en dat ze het begrip "landbouwkundige onmisbaarheid" hebben geïntroduceerd.
Dat heeft het proces tot ontgifting van de Nederlandse land- en tuinbouw een
aantal jaren teruggezet. Natuurlijk kan minister Pronk zeggen dat een Kamermeerderheid
hem daartoe gedwongen heeft en dat hijzelf geen behoefte had aan deze wet.
Hij heeft ook aangegeven sterk te twijfelen aan het argument dat er geen alternatieven
zouden zijn voor veel bestrijdingsmiddelen. Je zou dan ook de vraag kunnen
stellen of de minister de desbetreffende motie wel of niet had moeten uitvoeren.
Voor beide zijn goede argumenten, maar die situatie is inmiddels drastisch
veranderd. Nu is er geen Kamermeerderheid meer. Ik verwijs naar uitlatingen
van de zijde van D66 in de media dat men geen toelating van bestrijdingsmiddelen
meer wil. De meerderheid waarop het kabinet zich tegen zijn zin in heeft gebaseerd
om dit wetsvoorstel naar de Kamer te brengen, is ontvallen. Ik vraag nadrukkelijk
aan beide bewindslieden om op die nieuwe situatie te reageren. Mijns inziens
zou het logisch zijn als zij hun eigen opvattingen volgen in dezen en ze het
wetsvoorstel intrekken.Natuurlijk moet ook de onduidelijkheid voor de boeren weggenomen worden.
Je zou je kunnen voorstellen dat wanneer het wetsvoorstel wordt ingetrokken,
een overgangsperiode van bijvoorbeeld een jaar wordt gehanteerd waarin boeren
de mogelijkheid krijgen om het gebruik van de desbetreffende producten af
te bouwen en over te schakelen op andere teelt. In dat licht is de motie die
door de heer Poppe en mij is ingediend op dit punt, het bekijken waard, teneinde
in zo'n situatie de sector tijdelijk financieel te steunen. Ik ben het overigens
met de heer Feenstra eens dat wanneer je toe wilt naar een duurzame land-
en tuinbouw er sprake moet zijn van zelfstandige financiering en dat consumenten
ook wat dat betreft de werkelijke prijs moeten betalen. Ik kan mij echter
voorstellen dat besloten wordt boeren en tuinders in die situatie tijdelijk
te steunen om de overstap naar die andere teelt, zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen,
te maken. Overigens doen heel veel boeren en tuinders dat nu al en dat wordt
in dit debat wel eens vergeten. De omstreden bestrijdingsmiddelen worden door
een minderheid – wel een betekenende minderheid, die voor een behoorlijke
vervuiling zorgt – gebruikt.Waar staan wij nu in dit debat? Een meerderheid van de Kamer heeft ons
het afgelopen halfjaar het moeras ingelokt met de manier waarop dit debat
is gelopen. Dat is onder andere duidelijk geworden uit het feit dat de rechter
de politiek tot twee keer toe heeft teruggefloten. Tegen deze achtergrond
vind ik dat de tijdsdruk om snel tot een wet te komen uiteindelijk geen goede
raadgever is. Het lijkt mij heel verstandig om de druk van de ketel te halen en na te gaan wat de stand van zaken is. Met name geldt
dat voor het amendement van de heer Feenstra. Ik heb al aan hem gevraagd wat
het karakter is van dit amendement. Heeft het betrekking op de landbouwkundige
onmisbaarheid, een heel groot probleem, ook juridisch? Ik vond het antwoord
op mijn vraag niet eenduidig. Het is wel belangrijk dat daarover duidelijkheid
ontstaat, want op het moment dat de landbouwkundige onmisbaarheid niet meer
in de wet staat, zijn wij terug bij het moment waarop het CTB besloot om een
aantal stoffen niet meer toe te staan. Met de landbouwkundige onmisbaarheid
wordt de mogelijkheid geïntroduceerd om die elf stoffen opnieuw toe te
staan. Zodra die landbouwkundige onmisbaarheid niet meer in de wet staat,
zijn wij terug bij de situatie voordat deze wet tot stand kwam en dat betekent
dat dan de opvatting van de rechter en het CTB geldt dat die stoffen niet
toegelaten zijn. Als de landbouwkundige onmisbaarheid wel onderdeel uitmaakt
van het amendement, vraag ik mij af wat het verschil is met het wetsvoorstel.
Ik ben heel benieuwd naar de reactie van beide bewindslieden op dit onderdeel.
Het risico is vrij groot dat een wet met zo'n onduidelijkheid opnieuw aangevochten
wordt – nog los van het feit hoe de discussie in de Eerste Kamer verloopt –
door de milieubeweging of door anderen. De kans dat zij dan opnieuw op basis
van dit amendement hun gelijk kunnen halen is ook vrij groot. Daarom lijkt
het mij verstandig als het kabinet nog eens goed onderzoekt hoe men om moet
gaan met de huidige ontstane situatie. Daarnaast is het heel belangrijk, als
een meerderheid van de Kamer voor dit amendement stemt, dat het kabinet de
wet na wijziging door dit amendement aan de Raad van State voorlegt. Je zou
zelfs de stelling kunnen hanteren dat met dit amendement, zeker als die landbouwkundige
onmisbaarheid eruit is, het hart uit het wetsvoorstel is gehaald. Het verbaast
mij eigenlijk dat het CDA en de VVD dat niet hebben aangekaart. In de Kamer
geldt toch de opvatting dat je eigenlijk tegen het wetsvoorstel bent als je
dat doet. Er is dus alle reden, zeker als een meerderheid van de Kamer voor
dit amendement stemt, het gewijzigde wetsvoorstel aan de Raad van State voor
te leggen.Samengevat: het kabinet zou het voorstel gezien de politieke situatie
moeten intrekken en met een overgangsregeling moeten komen om boeren en tuinders
voor een jaar de mogelijkheid te geven om die overschakeling te maken. Het
zou natuurlijk prettig zijn als de motie van de SP en van GroenLinks overgenomen
wordt om de boeren daar voor een jaar in te steunen. Wij menen dat het huidige
wetsvoorstel niet zou moeten worden aangenomen, omdat hiermee het gebruik
van deze middelen nog jarenlang wordt toegestaan.De heer Ter Veer (D66):Welke rol ziet u voor ons als medewetgever als u de regering vraagt om
de wet terug te nemen? Ik ken GroenLinks als een partij die geen gebrek heeft
aan assertiviteit. Zij wil de rol die zij hier en in de samenleving speelt,
vooral niet onder korenmaat laten schijnen. Plotseling zegt u dat er een heel
onduidelijke situatie is, maar dit is geen onduidelijke situatie. Dit is gemeen
overleg van de twee wetgevende partijen: Kamer en regering. De regering komt
met een antwoord. U bent vrij om positie te kiezen en uw plan te trekken,
maar als de regering teruggaat naar de Raad van State, komen wij nooit klaar.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat is weer een ander punt. Ik heb voldoende onderbouwd waarom de regering
het wetsvoorstel moet terugnemen. Als er een wet voorligt waar een meerderheid
in de Kamer zich in kan vinden, zou dat inderdaad een rare beweging zijn,
maar de situatie is nu dat beide bewindslieden op verzoek van een meerderheid
in de Kamer een wetsvoorstel hebben gemaakt en dat wij nu moeten concluderen
dat de meerderheid daaraan is ontvallen. Op dat moment is het volgens GroenLinks
heel verstandig als het kabinet het wetsvoorstel terugneemt. Wij hebben van
het begin af aan geen behoefte gehad aan dit wetsvoorstel. Wij hebben niet
de behoefte om het element van landbouwkundige onmisbaarheid op tafel te brengen,
waarmee het milieubeleid op landbouwgebied volledig buitenspel wordt gezet.De heer Ter Veer (D66):Aan het woord "ontvallen" kleven associaties van rouw en rouwbeklag, terwijl
het democratisch spel juist is bedoeld om optimistisch en unverfroren naar
de uitkomst kijkend te bedrijven. Laten wij dat nu maar doen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik begrijp dat u er wat anders tegenaan kijkt. U bent verantwoordelijk
voor deze politieke situatie. U hebt natuurlijk graag dat er een meerderheid
is voor het amendement dat u hebt ingediend. Als het kabinet op verzoek van
D66, CDA en VVD met een wetsvoorstel komt en u de steun aan het wetsvoorstel
intrekt, moet u ook accepteren dat wij het kabinet vragen om het wetsvoorstel
terug te nemen.De heer Ter Veer (D66):Nee, dat hebt u helemaal fout. De grondgedachte houd ik overeind. Ik heb
drie doelstellingen. Omdat de discussie nu in de eindfase komt, heb ik maandagmorgen
nagedacht over wat ik zal doen. Laat ik de rol van aanloopboei op mij nemen.
Dat is de boei die als eerste in zee opkomt voordat je de vaarroute ingaat.
Mijn aanloopboei is dat dit op zichzelf een goede wet is, die wij per se moeten
hebben, al was het maar vanwege de overweging dat die tuinders in de kou zijn
gezet, voor wie de heer Van der Steenhoven uiteindelijk ook een woordje van
compassie heeft. Daarnaast heb ik gezegd dat wij de milieudoelen willen dienen.
Wij moeten dus zorgen dat er nieuwe middelen komen en dat deze middelen nog
slechts twee jaar gebruikt mogen worden. Er is ook een economisch doel, want
de tuinbouw, de akkerbouw, de sierteelt en de bollenboeren verdienen een heleboel
geld voor ons. Nu is het hoge woord eruit dat het ook daarover gaat.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik constateer dat u nog steeds in hevige tweestrijd verkeert over wat
u belangrijk vindt. Uw fractie heeft deze week de wens uitgesproken van een
verbod op bestrijdingsmiddelen, maar u houdt ook een pleidooi om er nog een
aantal jaren mee door te kunnen gaan. Gezien die onduidelijkheid is het voor
het kabinet onmogelijk om dit wetsvoorstel, dat voor een deel op uw politieke
steun was gebaseerd, in de Kamer te bespreken. Het lijkt mij alleszins verstandig
dat het kabinet nog eens goed kijkt naar de ontstane situatie, met iets komt
wat langer standhoudt dan een reces en probeert om nieuwe
juridische problemen in de toekomst te voorkomen.De heer Ter Veer (D66):Het kenmerk van een aanloopboei is dat deze nooit van plaats verandert.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het is duidelijk dat ik in ieder geval niet bij uw aanloopboei zal aanmeren.Als er in de Kamer geen meerderheid meer is voor dit wetsvoorstel, zoals
ik heb betoogd, kan de minister dan nog positieve woorden over gedogen in
de mond nemen? Dat gedogen is alleen gebaseerd op het aannemen van dit wetsvoorstel
dat het mogelijk maakt om deze stoffen in de toekomst nog te gebruiken. Dat
onderdeel van het gedogen staat dus ook ter discussie, als dit wetsvoorstel
de eindstreep niet haalt.Een andere vraag inzake het amendement is of de bewindslieden kunnen aangeven
waarop de stoffen precies beoordeeld zullen worden als de wet en de wetswijziging
aangenomen worden.Mijn laatste opmerking betreft de certificering. Op zich is dat een goede
zaak. Meerdere partijen zijn hierover begonnen. Een en ander is overgenomen
door het kabinet via een nota van wijziging. De fractie van GroenLinks heeft
hierover geruime tijd geleden een motie ingediend, die vervolgens is afgestemd.
Toen is ook de discussie gevoerd over de vraag hoe de certificering in elkaar
zit, los van de tijd die ermee is gemoeid. Gebeurt dat op basis van de milieukeur
of op basis van een andere systematiek? Het is heel belangrijk dat het kabinet
precies omschrijft op basis waarvan de milieukeur plaatsvindt en hoelang die
gaat duren.Tot slot dien ik de eerder aangekondigde motie in over de toets door de
Raad van State.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de Wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (landbouwkundig
onmisbare gewasbeschermingsmiddelen) door amendementen voorgesteld door de
Tweede Kamer dermate is veranderd dat de kern van de wetswijziging gewijzigd
is;overwegende, dat het van belang is dat beoordeeld wordt of, indien de
amendementen aangenomen worden, het wijzigingsvoorstel juridisch houdbaar
is;verzoekt de regering de nu voorliggende wetswijziging, inclusief voorgestelde
amendementen, voor te leggen aan de Raad van State voor nader advies,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Steenhoven. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (27076).De heer Poppe (SP):Voorzitter! De zeelieden mogen blij zijn dat de heer Ter Veer niet bij
Rijkswaterstaat werkt. Hij legt immers een aanloopton, ook wel een uiterton
genoemd, voor een reeds verzande vaargeul. Op een gegeven moment loopt men
dus aan de grond!Iedereen is tegen het gebruik van bestrijdingsmiddelen die op termijn
schadelijker blijken te zijn dan de kwaal die ermee bestreden moet worden.
Ik heb dat in het wetgevingsoverleg nader uitgelegd. Iedereen is daar tegen,
niet in het minst ook de agrariër, die in de loop van het landbouwbeleid
van de afgelopen decennia, met de druk op schaalvergroting en productiviteitsverhoging,
gedwongen is om de bedoelde middelen te gebruiken. Die werden overigens graag
aangeleverd door de bestrijdingsmiddelenmultinationals. De agrariërs
willen er ook vanaf omdat het dure middelen zijn en het gebruik ervan niet
het leukste deel is van de arbeid die verricht moet worden om voor ons voedsel
te zorgen.In de afgelopen weken is een wat vreemde dans rond de gifpot te zien geweest.
Veel heisa in de pers, maar in dit gebouw is tot op het laatste moment onduidelijk
gebleven waar, bijvoorbeeld, D66 zou staan wat het wetsvoorstel betreft. Daar
is nu duidelijkheid over: D66 is tegen het wetsvoorstel. De beide bewindslieden
hebben duidelijk te kennen gegeven dat het geen wetsvoorstel is dat zij met
een warm gevoel hebben opgesteld. Zij hebben het wetsvoorstel met tegenzin
voorbereid, onder druk van een motie van de Kamer. Als vervolgens de kern
van het wetsvoorstel door diezelfde Kamer wordt gehalveerd, hoeft eigenlijk
niet meer aan de bewindslieden gevraagd te worden om het in te trekken. Zij
zouden dat zelf moeten doen. Zij zouden moeten zeggen: zo zijn wij niet getrouwd.
Eerst moeten zij van de Kamer een wetsvoorstel opstellen. Als dat voorstel
er ligt, met de minimaalste verruiming oftewel de meest krappe wetgeving,
halveert de Kamer vervolgens een en ander. Ik zou dan zeggen: volksvertegenwoordigers,
bekijk het maar!Op de valreep ligt er een nieuw amendement op tafel. Ik ben vanmorgen
even op het kantoor van de heer Ter Veer geweest. Ik dacht dat er twee amendementen
zouden komen, maar uiteindelijk is het er slechts een geworden. Daar heeft
de heer Feenstra vervolgens zijn handtekening onder gezet. Met dat amendement
is te zien dat D66 een slagje maakt naar iets meer groen, terwijl de Partij
van de Arbeid een slag maakt naar iets meer gif. Dat is toch een merkwaardige
ontwikkeling? Als de eenheid van de paarse coalitie gered moet worden op basis
van een dergelijk giftig compromis, is dat voor iedereen een treurige zaak,
ook voor de agrarische sector.Overigens kregen wij het amendement bij het binnentreden van deze zaal
in onze handen gedrukt. Van een weloverwogen en doordachte besluitvorming
kan dan natuurlijk geen sprake zijn. Nu moet op het laatste nippertje een
besluit worden genomen over een kwestie die al zeven tot tien jaar loopt.
Ik vind het een schandelijke vertoning hoe de paarse partijen, in dit geval
de Partij van de Arbeid en D66, onderling koehandel bedrijven in deze toch
voor het milieu zo belangrijke zaak. Was de Partij van de Arbeid tot het moment
dat de heer Feenstra hier het woord voerde faliekant tegen het wetsvoorstel
dat beoogt het gebruik van die elf middelen te verlengen, nu heeft de fractie –
om niet helemaal uit de boot van de liberale coalitie te vallen – een
manoeuvre gemaakt die neerkomt op een halvering van de verlenging die het
kabinet in het wetsvoorstel heeft neergelegd. Er is dus geen sprake van een
kortere remweg, maar van halvering van de verlenging. De PvdA
kiest dus ook voor verlenging van de periode waarin deze middelen worden toegestaan,
maar dan voor een iets kortere periode dan de regering. Toch gaat het hier
om stoffen die op grond van wettelijke milieucriteria als veel te schadelijk
worden aangemerkt. Ook met de nu te elfder ure aangeboden amendering die halvering
van de verlenging voorstaat, worden de wettelijke milieucriteria die door
deze Kamer als medewetgever zijn vastgesteld, natuurlijk onder de tafel geveegd.Ik begrijp uit de pers dat ook de VVD deze amendering steunt. Ik meen
dat ik dit in Trouw heb gelezen, maar ik zie de heer Geluk in de wandelgang
nee knikken. Ik ben benieuwd wat er zal gebeuren als het amendement niet wordt
aangenomen. Als de VVD het amendement van de heer Feenstra wel steunt, is
dit een bewijs temeer dat dit geen echte verbetering is. Het is een giftig
compromis waardoor het milieu weer een aantal jaren extra aan onaanvaardbare
schade wordt blootgesteld en bovendien het begrip landbouwkundige onmisbaarheid
wordt geïntroduceerd in de wetgeving. Door dit begrip als een wettelijk
begrip in te voeren, wordt op een volstrekt onverantwoorde manier afgeweken
van de weg die jaren geleden met het Meerjarenplan gewasbescherming is ingeslagen.Voorzitter! Boeren maken geen bestrijdingsmiddelen. Voor de ontwikkeling
van alternatieven zijn zij afhankelijk van de multinationals. Er wachten nog
75 nieuwe stoffen op Europese beoordeling. Niemand weet of zich daaronder
stoffen bevinden die wel aan onze milieucriteria voldoen. Europa moet een
schop krijgen om eens op te schieten met de beoordeling van 800 oude en die
75 nieuwe stoffen. Nederland deelt zo'n schop niet uit als de Kamer kiest
voor meer ruimte, voor het oprekken van de wetgeving en het oprekken van de
milieudoelstellingen. Zo komt Europa nooit van die slakkengang af en zal rustig
in hetzelfde tempo doorgaan.Voorzitter! Naar onze mening is het absoluut noodzakelijk dat deze stoffen
die milieuschadelijk zijn volgens de criteria van onze eigen wetgeving, niet
langer mogen worden gebruikt. Ik zei het al: de schade is groter dan de kwaal.
Maar ik zei ook: boeren maken geen bestrijdingsmiddelen. Het mag natuurlijk
niet zo zijn dat een deel van de sector dat deze middelen nog gebruikt, in
dusdanige problemen komt dat hij omvalt of dat er teelten uit Nederland zullen
verdwijnen, zoals wel wordt gezegd. Of de groentesoep zo heet wordt gegeten,
moeten wij echter maar afwachten. Ik ben van mening dat het hier gaat om het
algemeen belang; het gaat hier immers om het milieu en dat is algemeen belang.
Het introduceren van bestrijdingsmiddelen in onze voedselproductie is een
gevolg van overheidsbeleid dat was gericht op opschaling, industrialisering
en productieverhoging. Als het CTB, na toetsing aan de milieuwetgeving, heeft
vastgesteld dat wij van die stoffen af moeten en als dat schade voor de bedrijven
tot gevolg heeft, dan heeft de overheid, de Kamer en de regering, de maatschappelijke
verantwoordelijkheid om een tijdelijke compensatie te geven. Op die manier
zullen de bedrijven niet omvallen, maar juist de middelen krijgen, in de vorm
van een schadevergoeding, om binnen de kortst mogelijke tijd naar een andere
productiemethode om te schakelen. In diezelfde tijd moet de Nederlandse overheid
druk uitoefenen op Europa en op de multinationals, zodat chemische middelen
worden geproduceerd die voldoen aan onze wettelijke milieucriteria. Ik denk
dat die weg veel beter is dan die van de aanloopton voor de verzande vaargeul
van de heer Ter Veer. Wij stellen vast dat zes en vier jaar te lang zijn en
willen het nu twee jaar laten zijn; daarmee geven wij aan dat het om een doodlopende
weg gaat. Wij moeten de mensen niet laten voortsukkelen op die doodlopende
weg, maar hun de kans bieden, op de kortst mogelijke termijn naar een duurzame
productie over te gaan. Dat gaat niet met deze wetgeving, want die is een
verlenging van de doodlopende weg. Wij zitten op een kruispunt. Wij moeten
de mensen nu de goede weg opsturen. Daarvoor is de motie van de SP en GroenLinks
een goed alternatief, zowel voor de mensen in de agrarische sector als voor
iedereen die van die middelen af wil.De vergadering wordt van 15.15 uur tot 15.35 uur geschorst.Staatssecretaris Faber:Mijnheer de voorzitter! Naar aanleiding van hetgeen gezegd is in deze
termijn van de kant van de Kamer en naar aanleiding van hetgeen is gebeurd
tussen vorige week dinsdag en vandaag hecht ik eraan de hoofdlijn van het
gewasbeschermingsbeleid neer te zetten. Ik heb het over de hoofdlijn van beleid
voor nu en in de toekomst. Dat kan niet anders dan een heel heldere zijn.
Die hoofdlijn is, zoals ik menigmaal met de Kamer heb besproken, dat er de
regering en dus ook mij alles aan is gelegen om de afhankelijkheid van de
agrariër van vooral de chemische gewasbeschermingsmiddelen te verminderen.
Het gevoerde gewasbeschermingsbeleid is, zoals uit de evaluatie is gebleken,
verdienstelijk geweest. Er is milieuwinst geboekt, zoals door de Kamer ook
is benadrukt, maar wij hebben moeten constateren dat de afhankelijkheid van
de agrariër van gewasbeschermingsmiddelen nog te groot is.Dit betekent dat er een omslag moet komen, dus dat er een ander beleid
moet komen. Wij moeten van het huidige "ja, mits"-beleid overgaan naar een
"nee, tenzij"-beleid. De Kamer weet dat ik daarheen wil. Ik heb dit laten
weten in een discussienota, ik heb dit laten weten in het visievoornemen "Zicht
op gezonde teelt". Mijn beleid, dat in het aanstaande najaar formeel als zodanig
wordt geformuleerd, zal, als het vervolgens door de Kamer wordt gesanctioneerd,
inhouden dat pas tot het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen mag worden
overgegaan als andere middelen zijn ingezet. Ik noem dit kortheidshalve het
beleid inzake geïntegreerde teelt op gecertificeerde bedrijven.De discussie daarover moeten wij hier voeren aan de hand van het beleid
dat ik uitvoerig in een stuk zal neerzetten. Vragen komen aan de orde als:
wat wordt verstaan onder geïntegreerde teelt, hoe ziet een gecertificeerd
bedrijf eruit, aan welke eisen moet een certificaat voldoen en welke normen
worden gesteld door het parlement en de regering met betrekking tot de certificering?
Die zaken moeten nog worden uitgewerkt. Op dit moment ben ik nog niet zover.Voorzitter! Dit heb ik ook vorige week dinsdag gezegd. De heer Geluk heeft
gezegd: de staatssecretaris kenschetste het amendement van mevrouw Van Ardenne
met betrekking tot de certificering als een duveltje uit een
doosje. Ik wijs erop dat ik al anderhalf jaar nadenk over de manier waarop
de certificering kan plaatsvinden. Uiteindelijk zal dit neergeschreven worden
in het beoogde beleid en hier worden besproken. Wij hebben het nu over een
tijdelijke regeling met betrekking tot wat genoemd wordt landbouwkundig onmisbare
middelen. Het daaraan geïsoleerd koppelen van de certificering, terwijl
wij nog niet weten aan welke eisen die certificering moet voldoen, kenschets
ik enigszins als een duveltje uit een doosje. Ik kom daar straks op terug.
Ik ben natuurlijk voor certificering en als wij in dat kader gezamenlijk meteen
een slag kunnen maken, lijkt mij dat heel verstandig.Voorzitter! Het gaan van het "ja, mits"-beleid naar een "nee, tenzij"-beleid
vergt nogal wat, zeker ook in de agrarische sector. Het vergt een omslag in
denken en doen. Tegelijkertijd haast ik mij te constateren dat die omslag
in denken en doen in die sector al gaande is. Maar wij zijn er nog niet. Er
moet nog een slag worden gemaakt.Ik zeg dit zo uitdrukkelijk omdat het van belang is dat het gewasbeschermingsbeleid
zal worden zoals ik ervan uitga dat de Kamer het wil. Wij praten nu over een
wetsvoorstel dat wat mij betreft enigszins losstaat van het nieuwe beleid.
Het is, zoals al menigmaal is gememoreerd, een overgangsregeling. Het beleid
is immers in het begin van de jaren negentig geformuleerd en wij praten nu
ook over een convenant uit die jaren. Er kleeft nog een vuiltje aan het oude
beleid, het bestaande beleid, een vuiltje dat nu moet worden weggewerkt. En
ik leg er de nadruk op dat het om een tijdelijke regeling gaat. Waarom is
zo'n regeling nodig? Omdat bleek dat een aantal middelen uit het convenant,
waarover wij uitgebreid hebben gesproken, landbouwkundig onmisbaar zijn te
noemen omdat er nog geen goede alternatieven voor zijn.Er is in de afgelopen tijd veel over dit onderwerp gesproken en er is
ook in de pers aandacht aan besteed. Ik constateer dit net als de heer Ter
Veer met vreugde, want het debat is daardoor tussen de coulissen uitgehaald
en voor het voetlicht gebracht. Dit lijkt mij bij een zo belangrijk onderwerp
heel goed. Meermalen kwam in krantenkoppen het woord "gif" voor. Ik moet zeggen
dat ik dit woord bij toespraken voor zalen vol agrariërs ook wel heb
gebruikt. Wij spreken van gewasbeschermingsmiddelen, van bestrijdingsmiddelen,
maar in wezen praten wij gewoon over gif. Ik erken de juistheid van deze benaming
ten volle, maar ik wil er wel voor waarschuwen dat deze term de suggestie
wekt dat wij iets ongezonds tot ons zouden nemen of dat de volksgezondheid
in het geding zou zijn. Ik leg er de nadruk op dat hiervan bij deze middelen
geen sprake is, want wij praten over middelen die niet voldoen aan de milieueisen
en die op grond daarvan bekeken kunnen worden als er een beroep op landbouwkundige
onmisbaarheid wordt gedaan. Als er bij het gebruik van deze middelen niet
werd voldaan aan de eisen op het gebied van de volksgezondheid of van de arbeidsomstandigheden,
zouden ze al niet in beoordeling worden genomen. En ze voldoen trouwens aan
die eisen, want daar zijn ze aan getoetst. In die zin wil ik het woord "gif"
enigszins nuanceren; de volksgezondheid is niet in het geding. Dat het milieu
wel in het geding is, moge duidelijk zijn, want daar praten wij nu over.Voorzitter! Ik wijs erop dat het wetsvoorstel de resultante van een langdurig
proces is, in een debat tussen Kamer en regering. Ik hecht er dan ook aan
eraan te herinneren dat de Kamer iedere stap die de regering in de afgelopen
anderhalf jaar bij de behandeling van dit dossier heeft gezet, niet groot
genoeg vond. Telkens als wij een stap zetten, spoorde de Kamer de regering
bij motie aan een grotere stap te zetten in de richting van – let wel –
het toestaan van bepaalde middelen. Kortom, een stimulans vanuit de Kamer
om de bedoelde milieugiftige stoffen zeer kritisch te bekijken heb ik tot
voor zeer kort niet ervaren. Sterker nog, de Kamer bleek zelfs bereid zelfstandig
een oordeel over afzonderlijke stoffen te vellen. Dit is niet wenselijk, dit
kan niet de bedoeling zijn, want Kamer noch regering is deskundig genoeg om
stoffen afzonderlijk te beoordelen. Bovendien staat de wet het ons niet eens
toe. Er was dus reden om een structurele regeling in de wet op te nemen, opdat
er een zorgvuldige beoordelingsprocedure zou gelden als een toelatinghouder
een beroep zou doen op landbouwkundige onmisbaarheid van een bepaalde stof.
Want als wij iets hebben geleerd, dan is het dat niemand erbij gebaat is dat
de Kamer bij motie uitspreekt dat een bepaalde stof moet worden toegelaten,
waarna de rechter zegt dat dit op die wijze niet kan. Daar zijn regering en
parlement niet mee gediend, maar daar is zeker ook de agrarische sector niet
mee gediend, laat staan het milieu. Overigens sluit ik uiteraard niet uit
dat individuele discussies over stoffen hier zorgvuldig gevoerd zullen worden,
maar ik constateer nogmaals dat dit geen rechtskracht heeft. Dus niemand heeft
er wat aan.Daarom is voorzien in de tijdelijke regeling. Ik ben van mening dat hier
een weloverwogen wetsvoorstel ligt. Weloverwogen, omdat wij niet alleen een
lijst hebben gemaakt met elf stoffen, waar wij het afgelopen jaar uitgebreid
met elkaar over hebben gediscussieerd – een lijst die op verzoek van
de Kamer van negen naar elf is uitgebreid, laten wij dat ook nog een keer
vaststellen – maar ook omdat wij tegelijkertijd een regeling hebben
gemaakt voor stoffen waarvan wij nog niet weten of die op dezelfde gronden
beoordeeld moeten worden. Wij willen dat niet aan het toeval of aan de waan
van de dag overlaten, maar wij willen daar een zeer zorgvuldige procedure
voor vastleggen in de wet. Ik ben van mening dat die procedure goed is. In
reactie op het amendement van de heer Ter Veer en de heer Feenstra vermag
ik niet in te zien waarom die structurele regeling eruit gelaten zou moeten
worden. De argumenten die voor bepaalde middelen kunnen gelden, zijn wellicht
exact dezelfde als de argumenten die gelden voor de elf stoffen waar wij nu
over spreken. Waarom zouden wij het voor die elf stoffen wel regelen, maar
niet voor een middel dat wellicht morgen op grond van dezelfde argumenten
landbouwkundig onmisbaar is? Ik neem tenminste aan dat u niet over elk middel
een individueel debat wil voeren.De heer Ter Veer (D66):Mijnheer de voorzitter! Ik heb het in mijn toelichting al aangegeven,
maar omdat er nu zo expliciet naar wordt gevraagd, wil ik het nog wel een
keer zeggen: dat hangt gewoon samen met de tijdstippen waarop elk van deze
stoffen, die nu gebundeld zijn, aan de orde zijn gekomen.
In feite zijn de eerste stoffen al begin 1999 als probleemstof aan de orde
gekomen. Daarom is de commissie-Ginjaar ingesteld; wij zagen dat aankomen.
De commissie is verzocht om uit te vinden hoe dat probleem opgelost kon worden.
Maar voor alle stoffen die nu of over een paar maanden, een halfjaar of een
jaar komen, heeft steeds gegolden dat onder het oude Meerjarenplan gewasbescherming
de route duidelijk was. Het was duidelijk dat er een moment zou komen dat
die stoffen misschien niet door hun verlengingsexamen komen. De fabrikant
moet daarop vooruitlopen en zorgen voor een alternatief of hij moet besluiten
dat hij niet meer meedoet. Het komt dus gewoon door de tijdsvolgorde waarin
elk van die stoffen zich als probleem aandient.Staatssecretaris Faber:Ik vind dat een heel begrijpelijk argument. Natuurlijk, wij willen zo
snel mogelijk van de stoffen af. Maar wij hebben ook samen erkend dat er in
een aantal gevallen argumenten zijn om de stof toch nog eens te toetsen op
landbouwkundige onmisbaarheid. Dat moet dan wel geclausuleerd gebeuren aan
de hand van de criteria en van de procedure die in de wet worden neergelegd.
Dit is een zeer zorgvuldige procedure, geen ad-hocprocedure. Deskundigen,
zowel het College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen als de Plantenziektekundige
dienst, eventueel ondersteund door derden-deskundigen, zullen de stof toetsen
aan de hand van de drie wettelijke criteria: innovatie, resistentie en landbouwtechnische
doelmatigheid. Ik begrijp het argument van de heer Ter Veer wel als hij zegt:
wij hebben eerst over die andere stoffen gesproken en wij hebben het nu maar
niet over stoffen die vandaag of morgen aan de orde zijn, simpelweg omdat
een bepaalde datum is gesteld. Maar inhoudelijk klopt het argument niet. Zolang
de harmonisatie nog niet tot stand is gebracht, zolang bepaalde middelen nog
niet kunnen worden vervangen conform onze wens, zoals had moeten gelden voor
de eerdere elf stoffen, waarom zou dit dan inhoudelijk niet voor een andere
stof gelden? Die ratio ontgaat mij gewoonweg, voorzitter. Het neemt niet weg
dat aan de andere kant de regering en ik inmiddels heel goed begrijpen, dat
er naar aanleiding van het debat van vorige week een andere politieke werkelijkheid
is ontstaan dan de politieke werkelijkheid die er de afgelopen anderhalf jaar
was. Daar sluit de regering haar ogen niet voor en ik zal daar zometeen, bij
de nadere bespreking van het amendement, op terugkomen.Mijnheer de voorzitter! Ik denk dat ik de meeste vragen en opmerkingen
die gemaakt zijn over certificering en over de jaren waarover een middel kan
worden toegelaten, al dan niet in een verlengde situatie, heel goed kan behandelen
aan de hand van de behandeling van de moties en de ingediende amendementen.
Met uw goedvinden ga ik daar nu naartoe.Dan kom ik eerst bij het amendement op stuk nr. 19, het gewijzigde amendement
van mevrouw Van Ardenne, die voorstelt de certificering in het leven te roepen
bij een verlenging. Maar als ik letterlijk haar amendement lees, kom ik beslist
in de problemen. Misschien zit daar ook de verwarring: ik verwijs naar de
discussie die de Kamerleden zo-even onderling hadden over wat een verlengde
termijn is. Immers, zij schrijft in haar amendement dat het na afloop van
de in het derde lid bedoelde periode van verlenging voor de duur van ten hoogste
twee jaren uitsluitend wordt toegestaan aan bedrijven die zich door milieucertificering
onderscheiden. Als hier staat dat het na afloop is van die termijn, dan heeft
zij het over een derde termijn waarin dan de eis van certificering zal worden
gesteld. Zo moet ik haar amendement letterlijk lezen. Als zij dat niet bedoelt,
dan kunnen we het daar vervolgens uiteraard over hebben.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik meen dat we daar waren gestopt, afgelopen dinsdag, in de discussie.
Ik heb het amendement laten wijzigen en volgens mij klopt het nu. Maar als
er nog een fout in staat, moet ik weer terug naar het Bureau wetgeving. De
bedoeling is dat het ritme van de wet wordt gevolgd: volgens de wet twee jaar
toestaan en éénmaal verlengen. Dat onderscheidt dit amendement
van het amendement van de VVD.Staatssecretaris Faber:U zegt dat in het ritme van de wet het zo is dat een stof één
keer wordt toegelaten voor twee jaar, hetgeen mogelijkerwijs nog een keer
verlengd kan worden voor twee jaar. Welnu, dan stellen we nog wel de criteria
bij; dat moge ook duidelijk zijn. Maar dan zegt u dat pas bij die verlenging
de certificeringseis aan de orde is. Oké, dan is dat helder, maar dan
moet het amendement worden aangepast, als u dat echt van mening bent en als
u daarover wilt laten stemmen. Immers, er staat nu: na afloop. Maar goed,
dat terzijde.Waarom ben ik niet voor dit amendement, mijnheer voorzitter? In mijn nota
van wijziging heb ik aangegeven dat ik op zich die eis zou kunnen gaan stellen.
Ik heb daarbij gezegd dat dit bij de verlenging aan de orde zal zijn. Zo staat
het in de nota van wijziging. Ik vermag dus niet helemaal in te zien waarom
mevrouw Van Ardenne dit amendement dan nog handhaaft, daar waar naar mijn
idee in de nota van wijziging staat dat dit geregeld zal gaan worden.Sterker nog – dan kom ik bij de heer Van der Vlies –, ik sluit
zelfs niet uit dat bij een eerste toelating de eis van certificering zal worden
gesteld. De heer Van der Vlies heeft gevraagd of dat nu wel eerlijk is. Ik
heb het daarbij over de stoffen in de structurele algemene regeling. Ik heb
het niet over die elf stoffen; daarvan is vrij helder hoe het proces zal gaan
verlopen. Als dat verlengd gaat worden, zullen de eisen van certificering
wat mij betreft worden gesteld. Maar je hebt natuurlijk ook stoffen waarbij,
als je in het ritme van de wet blijft zoals het nu voorligt en waar ik nog
steeds van zeg dat het volgens mij een goed ritme is, het zo kan zijn dat
een stof pas in 2003 voor het eerst aangemeld wordt. Er wordt dan gezegd:
wij doen een beroep op de landbouwkundige onmisbaarheid, want de harmonisatie
is nog niet geregeld, er zijn nog geen goede vervangende middelen en het beleid
met betrekking tot geïntegreerde teelt op gecertificeerde bedrijven is
nog niet geheel rond. Dan kan een stof, volgens dat ritme van de wet, bijvoorbeeld
in 2003 voor het eerst worden aangemeld met betrekking tot de landbouwkundige
onmisbaarheid. In dat geval vind ik het zeer reëel om een eis van certificering
te stellen, want je doet het al bij andere stoffen in de verlengingsperiode.
Dan moet ook de certificering geregeld kunnen zijn; we moeten er daarbij met
elkaar absoluut uit zijn hoe dit vorm heeft gekregen. Ik zie
niet in waarom je op dat moment ten aanzien van dat middel niet meteen bij
de eerste toelating de eis van certificering zou kunnen stellen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Bij het voorbeeld van de staatssecretaris kan ik mij wel iets
voorstellen. Zij noemt het jaar 2003 als fictie, als passend in een model.
Maar stel nu: de wet wordt per 1 november a.s. van kracht; ik noem maar een
dwarsstraat. Wat mij betreft wordt de wet eerder van kracht, maar nogmaals,
het is een voorbeeld. Stel nu dat per 1 december a.s. de situatie zich voordoet
die de staatssecretaris zojuist schetste. Dan zou indeling in de categorie
van de eerste toelating mogelijk zijn. De periode voor de eis van de certificering
lijkt mij in dat geval te kort. Dat heb ik eigenlijk betoogd.Staatssecretaris Faber:Dat is ook exact de reden, mijnheer Van der Vlies, waarom er "kan" staat
en niet "zal". Voor een beoordeling, afweging en een zorgvuldige handelwijze
is tijd nodig. Ik begrijp dus wat u bedoelt. Ik ben deze mening ook toegedaan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris heeft in de wet inderdaad een kan-bepaling
opgenomen. Houdt dat ook in dat andere typen certificering, mits erkend, zijn
toegestaan?Staatssecretaris Faber:Ik ben blij dat u deze vraag stelt, want dit is juist het punt. Vorige
week dinsdag heb ik gezegd dat deze kwestie nog niet helemaal helder is. De
vraag is welke normen wij, op rijksniveau, gaan stellen met betrekking tot
de certificering, welke eisen wij daaraan gaan stellen en op welke wijze daaraan
moet worden voldaan. Dit is nog niet duidelijk omschreven en de discussie
hierover wordt nog gevoerd. Hierover zal ik graag met de Kamer in het najaar
van gedachten wisselen en dan aangeven hoe wij dit gaan regelen.Ik ben niet voornemens om als overheid een eigen certificeringsplan op
te gaan zetten. Het is de bedoeling dat onze certificeringseisen met betrekking
tot het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen worden gekoppeld aan bestaande
certificeringssystemen. Ik kan nu nog niet zeggen of de certificeringssystemen
voor de sierteelt, de akkerbouw enzovoorts op dit moment voldoen aan de eisen
die ik, straks, met uw instemming en wellicht uw aanscherping, zal stellen.
Ik kan nu dus geen helder antwoord op de gestelde vraag geven. Ik sluit niet
uit, sterker, ik meen bijna zeker te weten, dat de eisen die volgens de bestaande
certificeringsschema's gelden, niet geheel voldoen aan de wensen van de rijksoverheid.
Dat betekent dat ik er eigenlijk niet voor voel om datgene wat in het amendement
wordt genoemd, het programma sierteelt, de milieubewuste teelt of vergelijkbare
erkende certificering, expliciet op te nemen. Ik wil heel graag eerst met
de Kamer van gedachten wisselen over de eisen die naar onze mening gesteld
moeten worden, maar die het bedrijfsleven zelf nog niet stelt. Dat is de reden
waarom ik de nota van wijziging heb geformuleerd zoals die is geformuleerd.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Dan is het toch belangrijk nu van de staatssecretaris te vernemen
of zij uitsluit dat die keurmerkcertificering gehandhaafd kan worden.Staatssecretaris Faber:Ik ben ervan overtuigd dat het keurmerk kan blijven bestaan. Alleen, ik
hoop dat wij met de keurmerkinstanties zaken kunnen doen en dat de eisen die
de overheid met betrekking tot certificering en gewasbeschermingsmiddelen
gaat stellen, een integraal onderdeel zullen uitmaken van de bestaande certificeringsschema's.
Die zouden dus moeten worden uitgebreid. Als dat echter niet gebeurt en als
alles blijft zoals het is bij bijvoorbeeld de sierteelt en als niet wordt
voldaan aan de eisen van de overheid, worden andere eisen gesteld dan die
wij willen. Er zal dan op een andere manier gecertificeerd moeten worden.
Ik ga daar echter niet van uit. Tot nu toe heeft het overleg met de sector
opgeleverd dat de eisen die wij stellen heel goed inpasbaar zullen zijn zonder
dat heel duidelijk is welke eisen wij gaan stellen. Het debat daarover zullen
wij nog moeten voeren.De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Ik heb in mijn termijn aan de staatssecretaris gevraagd: hebt
u enig idee wanneer u met de eisen kunt komen? Ook voor de sector moet er
namelijk duidelijkheid zijn. De staatssecretaris houdt zich al anderhalf jaar
met deze kwestie bezig en er moet nu wel enig zicht op afronding zijn.Staatssecretaris Faber:Mijnheer de voorzitter! Mijnheer Geluk kan zoiets heel gezellig verwoorden.
Hij zegt: de staatssecretaris houdt zich hiermee al anderhalf jaar bezig.
Ik wijs hem er echter op dat het hierbij om een zeer zorgvuldige procedure
gaat. Met dit zeer zorgvuldige proces willen wij komen met een gewasbeschermingsbeleid
voor de periode na 2000. Dat gaat dus gelden op 1 januari 2001. Dat is de
heer Geluk met mij van mening. We hebben nu namelijk nog een gewasbeschermingsbeleid.
Ik ben van mening dat een dergelijk nieuw beleid, dat vergaande consequenties
zal hebben voor de hele sector, zeer zorgvuldig moet worden opgesteld, in
goed overleg met de sector en met natuur- en milieuorganisaties. Dat kost
in veel gevallen veel meer tijd dan anderhalf jaar. Ik ben er heel trots op
dat ik u vóór de zomervakantie een visiedocument "Zicht op gezonde
teelt" heb kunnen laten zien, aan de hand waarvan op dit moment aanscherpingen
in het beleid plaatsvinden. Ik ga ervan uit dat eind november, begin december
de ministerraad het gewasbeschermingsbeleid kan vaststellen. Dat is mooi op
tijd vóór 2001.De heer Geluk (VVD):Dat juich ik natuurlijk toe. Ik wijs er echter op dat wij aan de ene kant
van de boeren en tuinders verwachten dat zij teruggaan in het gebruik van
middelen, dat zij vooroplopen. Aan de andere kant moet de overheid dan heel
hard werken aan het certificeringsbeleid. Wij verschillen er niet over van
mening dat het moet gebeuren, maar het gaat om het tempo waarmee wij werken.
Immers, de boeren en tuinders wordt heel nadrukkelijk voorgehouden welke kant
zij op moeten. Als het dan niet mogelijk is om die kant op te gaan, heeft
men in de sector een probleem.Staatssecretaris Faber:Deze aansporing heb ik maar één keer nodig. Wij zijn al
heel ver; laat ik de heer Geluk daarmee geruststellen. Het is helder dat ik
het amendement van mevrouw Van Ardenne moet ontraden.Ik kom hiermee bij de vragen die met name door de heer Feenstra over de
certificering zijn gesteld. Eerlijk gezegd meen ik dat ik ze al beantwoord
heb met mijn opmerkingen van zojuist.Het amendement op stuk nr. 20 heeft te maken met de beroemde discussie
over het teruggaan naar middelen. Mag je teruggaan naar de middelen die laatstelijk
op 10 mei 1999 toegelaten zijn geweest of mag je verder teruggaan en meer
middelen gebruiken? Ik ben van mening dat het wetsvoorstel evenwichtig is,
zowel met betrekking tot het gebruik van de middelen als met betrekking tot
de milieukant. Nogmaals, wij hebben het over milieukritische middelen. Ik
voel er niets voor om amendementen die leiden tot een verruiming van het aantal
toegestane middelen, die het mogelijk maken om meer middelen aan de toets
te onderwerpen, toe te laten. Ik moet het amendement op stuk nr. 20 dan ook
ten zeerste ontraden. Het is van de zotte om oudere middelen nu nog landbouwkundig
onmisbaar te verklaren, terwijl ze nu niet gebruikt mogen worden en ook niet
zijn aangemeld.Ik kom op het amendement van de heren Ter Veer en Feenstra. Ik heb er
al wat over gezegd. Ik ben van mening dat het wetsvoorstel, met name de structurele
regeling, verstandig is. De termijnen waarvoor wij hebben gekozen, zijn reëel
gelet op de gewenste verandering in het denken van de agrariër. Je moet
een zekere termijn stellen. Deze mag niet te krap zijn, omdat je mogelijkheden
moet geven om om te bouwen, maar ook niet te ruim, zodat de prikkel om tot
vernieuwing over te gaan aanwezig blijft. Gelet op het debat zouden wij toch
eens heel kritisch kunnen kijken naar de verlengde termijn. Naar aanleiding
van de nota van wijziging zullen wij eisen van certificering stellen. Het
voorliggende amendement heeft in dat opzicht geen grote meerwaarde. Nogmaals,
de regering sluit haar ogen niet voor het feit dat er kennelijk een andere
maatschappelijke of politieke werkelijkheid is ontstaan. Dat betekent dat
wij met betrekking tot dit amendement het oordeel aan de Kamer laten.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het is niet helemaal duidelijk. Inhoudelijk ontraadt de staatssecretaris
het amendement. Zij heeft haar inhoudelijke bezwaren ertegen genoemd. Maar
zij laat het oordeel erover aan de Kamer. Wat betekent dit als het amendement
wordt aangenomen?Staatssecretaris Faber:Ik heb een goede leermeester gehad in het Friese, toen de heer Wiegel
daar commissaris van de koningin was. Als er iets is dat ik van hem heb geleerd,
dan is het wel het volgende: dit soort "als, dan"-vragen zijn pas aan de orde
op het moment dat zij ook echt aan de orde zijn.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Wij hebben in dit dossier al meer van dit soort situaties meegemaakt.
Het is voor de Kamer belangrijk om te weten wat de aanneming van het amendement
precies betekent als de regering het amendement inhoudelijk niet ziet zitten.
Daarover moet u dan duidelijker zijn dan nu.Staatssecretaris Faber:Ik vind dat ik heel duidelijk ben geweest. Ik heb gezegd waarom het wetsvoorstel
eruitziet zoals het eruitziet. Ik heb gezegd waarom ik dat een evenwichtig
wetsvoorstel vind, ook na de nota van wijziging die wij naar aanleiding van
de debatten hebben kunnen presenteren. Ik heb geen behoefte aan amendementen
die het wetsvoorstel aanscherpen, of de ene kant op of de andere kant op.
Ik heb namelijk niet voor niets een evenwichtig wetsvoorstel gepresenteerd.
Dat neemt niet weg dat ik goed begrijp waaruit het amendement voortkomt. Dat
is heel helder naar voren gekomen uit de bijdragen van de heren Ter Veer en
Feenstra. In reactie op de interruptie van de heer Ter Veer heb ik ook gezegd
dat ik begrijp waarom hij ermee komt, hoewel ik het inhoudelijk niet deel.
Dat neemt niet weg dat ik van mening ben dat in dezen heel goed het oordeel
aan de Kamer kan worden gelaten. Daar heb ik verder niets aan toe te voegen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik heb de staatssecretaris voorgelegd dat volgens mij het amendement van
de heren Ter Veer en Feenstra in feite een heel nieuwe wet is. De staatssecretaris
laat het oordeel aan de Kamer. Het maakt haar dus niet uit of het wetsvoorstel
dat zij zelf bij de Kamer heeft ingediend, al dan niet wordt aangenomen. Is
dat correct?Staatssecretaris Faber:Ik heb uitdrukkelijk gezegd dat de regering staat voor het wetsvoorstel
zoals dat is ingediend. Ik heb omstandig uitgelegd waarom het van zo'n belang
is om, naast de tijdelijke regeling voor de elf stoffen, een structurele regeling
te treffen. Ik ben van mening dat je geen ad-hocbeleid in dezen moet voeren.
Tegelijkertijd heb ik begrip voor een aantal argumenten. Ik laat daarom het
oordeel aan de Kamer. Het standpunt van de regering is echter heel helder:
het wetsvoorstel ligt er zoals het er ligt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het lijkt mij ontzettend warrig. De staatssecretaris laat het oordeel
aan de Kamer. Maar de vraag van de Kamer is wat het oordeel van de regering
is over de inhoud van het amendement. Vindt de regering het amendement acceptabel,
dus aanvaardbaar? Of ontraadt de regering de aanneming ten stelligste? Dat
is ook een formulering die gebruikt kan worden.De voorzitter:Ik zie toch iets van een herhaling van zetten in de vraagstelling.Staatssecretaris Faber:Mevrouw Van Ardenne zegt dat het amendement leidt tot een geheel nieuwe
wet, maar dat ben ik niet met haar eens. Het is een nadere clausulering van
de wet. Ik ben van mening dat er een wet moet komen over die elf stoffen en
dat er een regeling in de wet moet komen voor een algemene voorziening om
de landbouwkundige onmisbaarheid te kunnen beoordelen als de toelatingshouder
daarop een beroep doet. Ik ben van mening dat dit evenwichtig in de wet staat,
dat daarvoor heldere criteria zijn geformuleerd en een heldere procedure wordt
afgesproken. Via een amendement kan een onderdeel daaruit worden geschrapt.
Dat kan. Het is een onderdeel; het systeem van de wet blijft overeind. De
landbouwkundige onmisbaarheid blijft in de wet staan. Dat betekent dat er
conform de gestelde criteria wordt getoetst, maar alleen bij die elf stoffen.
Dat kan de Kamer besluiten: wij vinden het een goed systeem, maar dan alleen
voor die elf stoffen. Het oordeel daarover laat de regering
aan de Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Doelstelling van de wet was echter dat, als een onafhankelijke instantie
tot het oordeel zou komen dat een middel landbouwkundig onmisbaar zou zijn,
deze wet daarin tijdelijk zou voorzien. Dat is eruit gehaald en door het amendement
wordt dit, als het de eindstreep haalt, beperkt tot de elf genoemde middelen.
Het is dus wel degelijk een forse wijziging van de wet. Dan komt daar nog
bij...Staatssecretaris Faber:Voor de goede orde: de onafhankelijke instantie blijft bestaan. De criteria
blijven bestaan, namelijk innovatie, resistentierisico en landbouwtechnische
doelmatigheid. Wat eruit wordt gehaald, zijn middelen waarvan diverse personen
en instanties morgen tot de ontdekking kunnen komen dat die ook langs die
lijn moeten worden getoetst. Ik vind dat dat moet kunnen, iets wat ik heel
duidelijk heb aangegeven, en wat ook in het wetsvoorstel staat. Maar als de
Kamer vindt dat die systematiek moet worden beperkt tot de genoemde elf stoffen,
is dat aan haar. Dan hebben we de essentie van de wet wel degelijk overeind
gehouden, namelijk die elf stoffen.De heer Van der Vlies (SGP):Maar u betreurt dat, u vindt het een verarming van de wet. Zo moet ik
u immers begrijpen.Staatssecretaris Faber:Nou, betreuren, betreuren. Ik heb uitdrukkelijk gezegd dat ik van mening
ben dat het wetsvoorstel zoals het hier ligt een goed wetsvoorstel is, en
dat houd ik staande.De heer Van der Vlies (SGP):Zo had ik u ook begrepen. Ik prijs het in u dat u dat volhoudt.Ik heb nog een tweede argument. U hebt zojuist ook gevraagd of de termijnen
die door het amendement drastisch veranderen ten opzichte van wat u zich had
voorgenomen, rationeel zijn ten opzichte van wat er allemaal moet gebeuren.
De indieners van het amendement – ik heb hun daarnaar gevraagd, in reactie
waarop zij verwezen naar uw visie daarop – vinden dat versnelling van
de gangbare toelatingsbeoordeling wenselijk en mogelijk is. U vraagt zich
af of de termijnen rationeel gesproken ten opzichte van alles wat er moet
gebeuren wel aanvaardbaar en verantwoord zijn. Een heel simpele conclusie
is dat dat toch spanningsvol is, die ik u voorhoud, in de hoop dat u daarop
wilt reageren.Staatssecretaris Faber:Bij de termijn van toelating gaat het om de vraag hoelang die toelating
mogelijk is. Dat is iets anders dan de periode van de beoordeling, waarover
u het heeft. Hier staat dat de toelatingsbeoordeling zou moeten worden versneld.
In het wetsvoorstel staat dat de dossiers daarvoor moeten worden aangeleverd
voor 1 juli 2001. De toelatingshouder heeft met betrekking tot de genoemde
elf stoffen nog de tijd om tot die datum een aanvraag in te dienen voor een
herbeoordeling en een beroep te doen op de landbouwkundige onmisbaarheid.
Op dat moment gaat de termijn lopen waarbinnen een en ander moet worden beoordeeld.
Ook tegen de heer Feenstra zeg ik dat het CTB daarvoor naar mijn stellige
overtuiging een jaar nodig heeft. We hebben een nieuw systeem opgezet, waarvan
we de criteria nu in de wet vastleggen, althans daar ziet het naar uit. De
procedure en de invulling van de criteria komen in de ministeriële regeling
en de uitvoering zal door het CTB moeten plaatsvinden. Het CTB heeft mij verzekerd
daarvoor maximaal een jaar nodig te hebben. Ik heb vorige week de maximale
termijnen genoemd in een worst-casescenario. Een toelatingshouder kan natuurlijk
ook morgen een beroep doen op die landbouwkundige onmisbaarheid, waarna het
CTB over een halfjaar een beoordeling klaar heeft liggen. Dan gaat de termijn
van twee jaar van toelating in. In de toelichting op het amendement staat
dat versnelling van de toelatingsbeoordeling mogelijk is. We hebben het nu
over een nieuwe beoordeling, waarvan het heel reëel is om daarvoor maximaal
een jaar in de wet te stellen. Daar wordt niet aan getornd in dit amendement.De heer Van der Vlies (SGP):Cruciaal is dan natuurlijk of wat u nu schetst voor de middelen in geding,
past binnen de termijnen die een geamendeerde wet richting de sector mogelijk
maakt dan wel of er realiter rekening mee moet worden gehouden dat die termijnen
beter veilig zijn gesteld binnen het ritme dat u in het kader van uw wetsvoorstel
verdedigt.Staatssecretaris Faber:In de toelichting op het amendement staat dat het mogelijk sneller zou
kunnen. Dat zal ik ook bespreken met het CTB. De heer Feenstra heeft dienaangaande
een voorstel gedaan wat betreft eventuele staffeling. Wel moet gerealiseerd
worden dat wij het dan nog steeds hebben over de periode van de beoordeling.
Dat is iets anders dan wat letterlijk in het amendement staat. Het gaat om
de vraag of op het moment dat de stof als landbouwkundig onmisbaar kan worden
aangemerkt, je die stof voor twee jaar toelaat dan wel of je verlenging toestaat.
Ik heb in het wetsvoorstel voorgesteld om een verlenging toe te staan. Mede
naar aanleiding van het amendement van mevrouw Van Ardenne is er een nota
van wijziging gekomen, waarin de certificeringseis is geïntroduceerd.
Het amendement beoogt evenwel om helemaal geen verlenging toe te staan. Welnu,
dat kan, dat is een aanscherping van de wet. Zoals gezegd, laat het ik het
oordeel over dit amendement over aan de Kamer.De heer Geluk (VVD):U heeft gezegd dat het een evenwichtig wetsvoorstel is. Mijn stellige
indruk is echter dat door dit amendement wel degelijk iets wordt afgeknabbeld
van het wetsvoorstel. Wat is er dan nog over van uw daadkracht om het wetsvoorstel
te handhaven?Staatssecretaris Faber:Dan heeft u niet goed geluisterd. Ik heb de contouren geschetst van de
uitgangspunten voor het gewasbeschermingsbeleid. Ik heb gezegd dat het huidige
beleid te veel neerkomt op "ja, mits" en dat er moet worden overgegaan tot
"neen, tenzij". Vervolgens heb ik geschetst dat wij hier met elkaar een vuiltje
weg moeten werken. Het wetsvoorstel dat voorligt, doet mijns inziens recht
aan het debat dat wij daarover met elkaar hebben gevoerd. Dat houd ik staande.
Daar neem ik niets van terug. Zoals gezegd, laat ik het oordeel over dit amendement
aan de Kamer over, zonder iets af te willen doen aan datgene wat ik heb gezegd
over het wetsvoorstel, zoals het hier ligt.De heer Geluk (VVD):Daarbij constateer ik wel dat u nu heel snel het moede
hoofd in de schoot legt. In feite legt u daarmee ook het advies van de commissie-Ginjaar,
waarop het wetsvoorstel is gebaseerd, naast u neer.Staatssecretaris Faber:Maar u kunt als Kamer toch via uw stemgedrag laten blijken hoe serieus
u mijn argumenten neemt?De heer Geluk (VVD):Ik verwacht wel van het kabinet dat het blijft staan achter het oorspronkelijke
wetsvoorstel dat het heeft ingediend. En die houding mis ik nu bij u.Staatssecretaris Faber:Ik ben van mening dat ik heel helder heb uitgelegd waarom het wetsvoorstel
er ligt zoals het er ligt. Ik ben van mening dat het een goed wetsvoorstel
is.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat het huidige wetsvoorstel
evenwichtig is, niet te krap en niet te ruim. Is de staatssecretaris het met
mij eens dat als er vervolgens behoorlijk in wordt gesneden, het toch te krap
wordt? Wat heeft dat dan voor gevolgen voor de sector?Staatssecretaris Faber:Voorzitter! Ik heb zojuist geschetst dat wij over dit dossier al geruime
tijd met elkaar van gedachten wisselen. Ik heb ook geschetst dat de regering
keer op keer in dit dossier een stap heeft gezet en iedere keer werd gemaand
door de Kamer om die stap groter te laten zijn dan de regering op dat moment
wilde. Ik constateer nu dat de politieke werkelijkheid een andere is geworden.
Dan is het oordeel dat ik heb gegeven aan de hand van de amendementen die
zijn ingediend op het wetsvoorstel zoals het voorligt, toch heel reëel?Voorzitter! Ik kom bij een amendement dat eerder is ingediend door de
heer Geluk om de criteria die in de memorie van toelichting zijn opgenomen
ook in de wet op te nemen. Naar aanleiding daarvan heb ik een nota van wijziging
gestuurd en heb ik zijn amendement geamendeerd. In zijn amendement stond "de
saldoverandering per teelt". Dat heb ik gewijzigd in "de landbouwtechnische
doelmatigheid". De heren Geluk en Van der Vlies hebben mij gevraagd wat dit
betekent in termen van kosteneffectiviteit. Bij een goede landbouwkundige
praktijk gelden principes die zijn vastgesteld op Europees niveau. Daarbij
spelen een aantal elementen een rol. Die elementen heb ik vorige week dinsdag
al genoemd en die heb ik opgesomd in de memorie van toelichting op de nota
van wijziging. Ik heb daarin gesteld dat de keuzes gemaakt worden aan de hand
van specifieke ziekten en plagen, geldende gebruiksvoorschriften van gewasbeschermingsmiddelen,
mogelijkheden tot alternatieve ziektebestrijding, kosteneffectiviteit en eventuele
neveneffecten. Ik ben van mening dat daarmee het element kosteneffectiviteit
een behoorlijke rol speelt in de afweging als het gaat over de landbouwtechnische
doelmatigheid. Ik hoop dat ik hiermee voldoende antwoord heb gegeven op de
daarover gestelde vragen.Dan kom ik bij de motie van mevrouw Van Ardenne op stuk nr. 24. Zij meent
dat toegestane landbouwkundig onmisbare middelen verboden zouden moeten worden
zodra milieuvriendelijke alternatieven ten behoeve van geïntegreerde
teelten beschikbaar zijn. Deze motie acht ik overbodig, omdat artikel 25c,
derde lid, onderdeel b, daarin geheel voorziet. Daarin wordt namelijk exact
hetzelfde voorgesteld. Wij zijn het dus inhoudelijk geheel eens; het is alleen
niet nodig om dat op deze manier nog eens uit te spreken.Naar aanleiding van de motie van de heer Van der Steenhoven op stuk nr.
25 merk ik op dat het wetsvoorstel zoals het voorligt, op een heel normale
wijze tot stand is gekomen. Dat geldt ook voor de amendementen die daarop
zijn ingediend. Ik zie daar absoluut geen bijzondere elementen in. Dus ik
zou niet weten waarom het wetsvoorstel na amendering nog voorgelegd moet worden
aan de Raad van State. Het wetsvoorstel is al voor advies aan de Raad van
State voorgelegd en wij weten allen hoe de Raad van State hierover denkt.
Ik ontraad de Kamer derhalve aanvaarding van deze motie.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De staatssecretaris zegt dat dit wetsvoorstel op een normale manier tot
stand is gekomen. Ik weet niet hoe ik de afgelopen maanden moet beschrijven,
maar ik heb niet echt het gevoel dat het een normaal proces is geweest.Staatssecretaris Faber:Het was wel boeiend.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ja, dat zeker. Het gaat ook niet helemaal de verkeerde kant op. Een essentiële
reden voor de staatssecretaris om het amendement af te wijzen is dat het toch
in de wet wordt veranderd. Het lijkt mij logisch en verstandig om dit amendement,
dat wij vanochtend pas hebben gezien en waar de staatssecretaris kritiek op
heeft, nog te laten beoordelen door de Raad van State, gezien de juridische
situatie van de afgelopen maanden, de gedoogdiscussie en de uitspraak van
de rechter. Wij moeten er zeker van zijn dat wij een wet hebben waar de regering
en de Kamer mee kunnen werken.Staatssecretaris Faber:Bij de beoordeling van de verschillende amendementen heb ik ook antwoord
gegeven op de interrupties. Wat er ook uitrolt, ik vermag werkelijk niet in
te zien waarom er wetstechnisch ineens een zodanig probleem zou zijn dat wij
ermee terug zouden moeten naar de Raad van State. Wij zijn heel wel in staat
om te beoordelen of de amendementen in wetstechnische zin deugdelijk zijn.
Daarop heb ik een reactie gegeven. Ik ben van mening dat het wetsvoorstel
heel helder en duidelijk zal zijn, met een uitgesproken voorkeur voor het
voorstel dat de regering bij de Kamer heeft neergelegd. De Kamer heeft het
recht om amendementen in te dienen, maar dat betekent toch niet dat wij bij
ieder amendement dat wordt ingediend en aangenomen, terug moeten naar de Raad
van State? Wij zijn niet voor niets allemaal wat eerder teruggekomen van vakantie.
Wij waren er eigenlijk al, maar dat terzijde.De voorzitter:De Kamer was met reces, dat is geen vakantie.Staatssecretaris Faber:Er werd gesproken over "wij allemaal", maar dat was niet aan de orde.Er is behoefte aan duidelijkheid. Laten wij die duidelijkheid dan ook
zo snel mogelijk creëren.Minister Pronk:Mijnheer de voorzitter! Ik kan zeer kort zijn, want de staatssecretaris
heeft eigenlijk namens de regering geantwoord op alle punten die aan de orde
zijn gesteld door de geachte afgevaardigden. Als minister verantwoordelijk
voor het milieu kan ik alleen iets toevoegen aan het oordeel van de staatssecretaris
dat het door het kabinet aan de Kamer kan worden overgelaten of zij het amendement-Ter
Veer/Feenstra aanvaardt. Als minister van Milieubeheer stel ik dat het milieu
daardoor bepaald niet wordt geschaad. Je kunt je zelfs voorstellen dat het
leidt tot een versterking van het innovatiegedrag in deze sector. Ik heb verder
aan het oordeel dat door de staatssecretaris is gegeven niets toe te voegen.Dit brengt mij bij de vraag van de geachte afgevaardigde de heer Van der
Vlies over de situatie in het jaar 2000. In het overleg van vorige week is
door een aantal afgevaardigden zorg uitgesproken over de onzekerheid in deze
sector. Daarop heb ik geantwoord dat ik mij die zorg zeer wel kan voorstellen.
Ik wil hier nog een keer uitspreken dat het bepaald niet de verantwoordelijkheid
is van de boeren en tuinders dat de situatie is zoals zij is. Daar hebben
wij met z'n allen door een zeer ingewikkeld systeem van besluitvorming aan
bijgedragen. De sector verkeert nu in de situatie dat men soms met de ene
en soms met de andere uitspraak te maken heeft met betrekking tot de vraag
of de desbetreffende bestrijdingsmiddelen dit jaar kunnen worden toegepast
of niet. Een groot aantal boeren en tuinders in de sector heeft zelfstandig
beslist om verder te innoveren en de bedoelde bestrijdingsmiddelen niet toe
te passen. Ik kan het, ook niet als minister van Milieubeheer, een groot aantal
boeren en tuinders echter volstrekt niet kwalijk nemen dat zij de desbetreffende
bestrijdingsmiddelen nog steeds toepassen. Ik deel echter de zorg.Ik heb uit eigener beweging toegezegd contact op te nemen met mijn collega,
de heer Korthals, de minister van Justitie, over het regime met betrekking
tot de handhaving van de beslissing. Gegeven de uitspraak van de rechter mogen
de bestrijdingsmiddelen die nog worden toegepast reeds nu niet meer worden
gebruikt. De tussenregeling waarvoor ik verantwoordelijk was, en die op verzoek
van de Kamer is ingesteld, zou immers niet meer mogen gelden en is momenteel
niet meer van kracht. Daardoor zouden de boeren en tuinders in de problemen
kunnen komen. Ik heb het gesprek hierover met de heer Korthals inmiddels gevoerd.
Ik heb de Kamer vorige week meegedeeld dat ik de uitkomst van dit overleg
uiteraard niet aan de Kamer kan meedelen. Als daarover inhoudelijke mededelingen
zouden moeten worden gedaan, is collega Korthals de eerste die dient te worden
aangesproken. Het gaat hier immers om het openbaar ministerie. Ik kan alleen
zeggen dat de zorg is overgebracht en dat de zorg heel goed is begrepen door
collega Korthals. Ik ben tevreden met de uitkomst van het gesprek. Ik denk
dat de sector dit jaar in ieder geval niet het slachtoffer zal blijken te
zijn van de ingewikkelde en langdurige besluitvorming waar wij met zijn allen
in terecht zijn gekomen. Reden temeer om zeer spoedig een regeling te treffen.
Daarvoor is in goeder trouw een wetsvoorstel ingediend.De betrokken moties, beide de heer Geluk als eerste ondertekenaar dragend,
zijn door een Kamermeerderheid, inclusief een andere regeringspartij, aangenomen.
Het is mijn gewoonte, reeds jarenlang in dit huis verkerend, om moties waarbij
ik mij van tevoren niet heb uitgesproken over de eventuele onaanvaardbaarheid
ervan, uit te voeren. Dat heb ik dan ook gedaan met het voorliggende wetsvoorstel.
Ik heb dat voorstel vorige week omstandig verdedigd in het wetgevend overleg.Vandaag is het woord aan de Kamer. Er is een fundamenteel amendement ingediend.
Er is bij aanname van dat amendement echter geen sprake van een andere wet.
De landbouwkundige onmisbaarheid wordt immers overeind gehouden in het wetsvoorstel,
zij het dat het gaat om een kleiner aantal bestrijdingsmiddelen en om een
kortere periode. Dat was ook de strekking van de beide moties-Geluk: er moest
een structurele en algemene voorziening voor landbouwkundige onmisbaarheid
komen en voor de huidige situatie moest een voorziening getroffen worden voor
bepaalde bestrijdingsmiddelen, zolang de wettelijke regeling voor landbouwkundige
onmisbaarheid er nog niet is. Wij hebben de moties uitgevoerd en wij zijn
met een voorstel gekomen. Naar de mening van collega Faber en mijzelf past
ook een in de bedoelde richting geamendeerd wetsvoorstel binnen de door ons
uitgevoerde en door de Kamer aangenomen motie. De Kamer zal moeten beoordelen
of dit ook naar haar mening het geval is. De motie is immers door de Kamer
aangenomen. Ik heb de indruk dat ook bij de aanvaarding van het amendement
het wetsvoorstel, overeenkomstig de strekking van de motie, overeind kan worden
gehouden. Dat hebben wij ook beoogd. Wij zijn met dit wetsvoorstel gestart
en willen het graag, eventueel geamendeerd, tot een goed einde brengen. Dat
was ook de betekenis van het debat van vandaag: naar mijn mening wordt het
milieu er inderdaad beter van.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! Waar staat de minister nu precies? In het overleg van vorige
week zei hij dat hij dit wetsvoorstel niet zelf zou hebben gemaakt en dat
er volgens hem alternatieven voor deze middelen beschikbaar zijn. Nu ziet
hij dat een Kamermeerderheid zijn lijn volgt. Toch houdt hij een pleidooi
voor een amendement dat niet veel aan de wet verandert. Waarom grijpt de milieuminister
niet de kans om echt een stap vooruit te zetten?Minister Pronk:Ik sta in het huis dat de moties-Geluk/Ter Veer heeft aangenomen, dus
ondertekend door de leden van twee regeringsfracties, en door een Kamermeerderheid,
inclusief twee coalitiefracties, aangenomen. Maar ook wanneer zulks niet het
geval was: een aangenomen motie is een aangenomen motie, die de regering heeft
uit te voeren op de wijze die zij goed acht, tenzij zij van tevoren meedeelt
dat zij dat niet doet. De Kamer beoordeelt of die wijze van uitvoering naar
haar welbevinden is geschied en kan dat in haar stemgedrag tot uitdrukking
brengen.Vorige week in het wetgevingsoverleg vroeg men mij hoe ik over dit wetsvoorstel
denk en of ik verregaande amenderingen zou accepteren. Ik heb toen te verstaan
gegeven waar mijn grenzen ongeveer liggen. Op de vraag wat "ongeveer" betekende,
gaf ik als antwoord een voorbeeld: dat ik een minuscule aanscherping, bijvoor beeld een terugwerkende kracht die niet op 10 mei, maar een paar
weken eerder van kracht wordt, wel zou kunnen accepteren. Een harde aanscherping
die het milieu, afgewogen tegen economie, verder ter discussie zou stellen,
zou voor mij niet acceptabel zijn. De heer Feenstra interpreteerde mijn bewoordingen
van de vorige week juist: het terugtrekken van die grens zou uit milieuoverwegingen
een stap vooruit zijn. Ik wil graag een wetsvoorstel, omdat wij hebben beloofd
dat wij dat zouden maken. Alle andere wegen om het begrip "landbouwkundige
onmisbaarheid" vast te leggen, waren vastgelopen. Toen restte slechts één
weg: een structurele wettelijke voorziening. Die weg wilde ik zelf niet bewandelen,
maar een meerderheid van de Kamer vroeg mij dat wel te doen. Nu is er een
structurele wettelijke voorziening, maar deze wordt beperkt, namelijk tot
twee plus twee plus twee jaar en, na aanneming van het besproken amendement,
eventueel tot twee plus twee jaar: het praatjaar 2000, het indienjaar 2001,
het beoordelingsjaar 2002 en daarna een periode van twee jaar waarin een toelating
kan plaatsvinden door de desbetreffende instelling. Ik kan mij voorstellen
dat die instelling tot de conclusie komt dat een aantal van de middelen niet
wordt toegelaten, maar als dat wel het geval is, dan gaat het om vijf jaar.
Zeven jaar, van 1993 tot 1999, hebben wij aan de afbouw gewerkt. Nu komt daar
dus weer vijf jaar bij. Ik vind dat genoeg. Zeven jaar was acceptabel geweest,
maar was wel de grens. Twee jaar eerder vind ik een stap vooruit met betrekking
tot de bevordering van innovatie. Dan hebben de sector en de chemische industrie
heel lang de gelegenheid gekregen – twee jaar minder dan wij vorige
week dachten; in plaats van zeven plus zeven jaar wordt het zeven plus vijf
jaar – te innoveren in de richting van duurzaamheid en milieubestendigheid.
Dat vind ik acceptabel. Ik vind het een fikse verandering, maar niet een zodanig
verandering dat ik zeg: om die reden is het desbetreffende wetsvoorstel niet
haalbaar. De landbouwkundige onmisbaarheid blijft overeind staan en zal worden
gehanteerd als toetsingscriterium naast de andere belangrijke toetsingscriteria
die wij hebben gehanteerd op het terrein van de aanscherping van de milieueisen.
Het gaat niet om een heel grote verruiming, maar om een beperkte, aanvaardbare
verruiming van de milieucriteria, nadat men de oorspronkelijke criteria met
betrekking tot de volksgezondheid en de gezondheid van de werkenden heeft
kunnen accepteren. Ik vind dat een goed besluitvormingsproces. Een eventueel
aangenomen amendement is acceptabel. Het is vanuit milieuoverwegingen een
stap vooruit en vanuit landbouwoverwegingen, zoals collega Faber namens het
kabinet heeft gezegd, geheel acceptabel. Dat is evenwichtig. Het is niet te
strak en niet te ruim. Tussen te strak en te ruim zit een bandbreedte. Het
was mogelijk met de Kamer daarover te spreken. Ik heb daadkracht betoond,
niet die van een bulldozer maar die van een politiek ondernemer die de opdracht
heeft gekregen van de Kamer om een wetsvoorstel een meerderheid te doen krijgen
in dit huis. Daarop zijn wij gericht geweest.De heer Geluk (VVD):Ik wil het even hebben over daadkracht en standvastigheid. Daadkracht
ontbreekt ook in het antwoord van de minister. Eenzelfde verwijt heb ik zojuist
de staatssecretaris gemaakt. Door het amendement wordt een nogal aanzienlijk
gat geschoten in het wetsvoorstel.Verder kan ik niet spreken over standvastig beleid als het oordeel over
dat amendement wordt overgelaten aan de Kamer. Ik doe een beroep op de regering
standvastig te blijven en niet tegen de Kamer te zeggen: ik laat het aan u
over. Waarom kan de minister niet zeggen: wij vinden het ook landbouwkundig
noodzakelijk dat de regeling die wij hebben voorgesteld ongewijzigd blijft?
Hij gaat wel heel snel akkoord met het terzake ingediende amendement.Minister Pronk:De vraag of het landbouwkundig nodig of niet nodig is, wordt beantwoord
door degene die verantwoordelijk is voor het landbouwbeleid. Ik ben verantwoordelijk
voor het milieubeleid. Ik beantwoord de vraag of het vanuit milieuoverwegingen
acceptabel is of eventueel een stap vooruit. Ik vind een dergelijk amendement,
dat wij als kabinet acceptabel achten in antwoord op een aangenomen motie,
vanuit milieuoverwegingen zelfs een stap vooruit, omdat het mij verder afbrengt
van de grens tot waar ik in de voorbereiding van het desbetreffende wetsvoorstel
was gegaan. Wij spreken over een uitermate lange periode, namelijk zeven plus
vijf jaar. Voor mij is van zeer groot belang, over de grenzen heen kijkend –
dat is mijn verantwoordelijkheid als minister van milieu – dat afspraken
met sectoren worden nagekomen en niet continu worden verlengd, ook als een
signaal in de richting van andere sectoren in het bedrijfsleven waarmee wij
afspraken maken en convenanten afsluiten. Dat is voor mij een overweging met
betrekking tot het uitspreken van een oordeel over termijnen. Op een gegeven
moment kan het genoeg zijn. Als de Kamer van mening is dat de termijnen eigenlijk
iets kleiner zouden moet worden dan is dat voor de minister van milieu een
belangrijk signaal in de richting van de verpakkingsindustrie en alle andere
sectoren waarmee wij ook afspraken maken. Ik ben ervan overtuigd dat de boeren
en tuinders hiervan bepaald niet de dupe zijn, want de periode van vijf jaar
blijft overeind staan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik ben blij dat de minister het woord "convenant" gebruikt. Convenanten
worden afgesloten op basis van vertrouwen. Mijn vraag is hoe betrouwbaar deze
regering nog is als zij ten aanzien van een wetsvoorstel, waarover lang is
nagedacht en waarin diverse wijzigingen zijn aangebracht door de regering
die tot een verscherping hebben geleid, op een achternamiddag door de bocht
gaat op basis van een amendement van partijen die in feite tegen het wetsvoorstel
als zodanig zijn.Minister Pronk:Voorzitter! Mijn voorganger Alders heeft in 1993 met de betrokken sectoren
een afspraak gemaakt. Mijn vertrouwen was behoorlijk beschaamd toen verleden
jaar met name de chemische industrie te kennen gaf dat men er niet uit was
gekomen. Zeven jaar had men de tijd gehad. Ik vond het ook uitermate moeilijk
om aan de Kamer te vragen, ook met andere sectoren convenanten te sluiten
of afspraken te maken, bijvoorbeeld over vermindering van de uitstoot van
CO2. Nu spreekt mevrouw Van Ardenne van "op een achtermiddag",
na zeven jaar praten. Wij zijn telkens een stap verder gegaan,
wij hebben steeds met alle betrokkenen gesproken. Op een gegeven moment volgt
dan een bespreking in de Kamer, waarbij amendementen worden ingediend. En
zoals zo vaak worden er amendementen ingediend tussen de eerste en de tweede
termijn. Ik wacht die amendementen af; ik heb ze niet geschreven en er is
niet met mij overlegd, wij worden ermee geconfronteerd. Ik heb het amendement
ook tijdens dit debat gekregen. Wij hebben er een oordeel over, na goed onderling
overleg. Wij hebben de behandeling van het wetsvoorstel goed voorbereid, wij
hebben er lang over onderhandeld, ook onderling, om te proberen, landbouwkundige
en milieuoverwegingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Daarin zijn
wij geslaagd, maar je kunt niet zeggen dat het precies moest worden wat het
nu is, en niet anders. Uiteraard was er een bandbreedte. Mevrouw Faber is
op grond van landbouwkundige overwegingen en ik ben op basis van milieuoverwegingen
van mening dat het wetsvoorstel ook na amendering nog steeds in overeenstemming
is met de geest van de motie waarom het hierbij gaat. Aan de Kamer is verder
het oordeel over haar eigen amendementen, waarop kennelijk lang is gestudeerd.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De bewindslieden moeten de criteria voor de beoordeling op
landbouwkundige onmisbaarheid nog vaststellen. De milieuminister kennende
ga ik ervan uit dat hij zeer strenge normen zal hanteren, niet minder zwaar
dan de huidige. Hoeveel stoffen blijven er bij de toetsing over? Met andere
woorden, waar praten wij over?Minister Pronk:De toetsing op basis van de criteria die in deze regelgeving zijn opgenomen,
is niet aan ons, maar aan de daarvoor aangewezen instelling, het CTB. Het
gaat om landbouwkundige en milieucriteria die wij hebben opgeschreven. Ik
heb op basis van gesprekken met mijn medewerkers die op dit terrein deskundig
zijn, wel een bepaalde verwachting, maar die zal ik niet uitspreken. Ik wens
namelijk het onafhankelijke CTB op geen enkele manier te beïnvloeden.
Het is mogelijk dat er uiteindelijk in 2002 geoordeeld zal worden dat alle
elf middelen aan de maatstaven voldoen, maar het is ook denkbaar dat het CTB
geen van de middelen in overeenstemming met de criteria acht. Het is niet
aan de minister of aan de regering om dit te beoordelen, het is aan een door
regering en Kamer in het leven geroepen instelling, het CTB. Een onafhankelijke
instelling, nog onafhankelijker sinds 1 januari jl. dan in de periode daaraan
voorafgaand. Regering en Kamer zouden daar buiten moeten blijven. Maar de
voorzieningen voor een onafhankelijke beoordeling zijn met dit wetsvoorstel,
ook als het amendement zou worden aangenomen, overeind gebleven.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! De minister heeft maximale termijnen genoemd, geen taakstellende
termijnen. Ik mag aannemen dat hij de toelichting tot zich heeft laten doordringen.
In de toelichting staat dat een gefaseerde toetsing, beginnend met de milieudossiers
die al compleet zijn – wij spraken al over aanvullende vragen –
het mogelijk maakt dat de middelen, die snel beoordeeld kunnen worden, met
voorrang worden behandeld, ook al wordt dan misschien niet de hele reeks middelen
binnen een paar weken beoordeeld. Dan hoeven wij niet met taakstellende, maar
met maximale termijnen te rekenen.Minister Pronk:De maximale termijnen betreffen de mogelijkheden. De termijnen zijn uiteraard
niet taakstellend. Wij hebben met het CTB afgesproken dat wij periodiek overleg
zullen plegen over de capaciteit en de procedures van het CTB. Eerlijk gezegd
is mijn grootste wens dat het CTB ook tot een zodanige feitelijke prioritering
van zijn werkzaamheden kan komen dat nieuwe bestrijdingsmiddelen zo spoedig
mogelijk kunnen worden getoetst op hun milieuaanvaardbaarheid. Dan kunnen
er veel meer nieuwe bestrijdingsmiddelen die aan die criteria voldoen, zo
spoedig mogelijk op de markt komen. Ik heb uit mijn laatste gesprek met de
heer Tommel begrepen dat hij diezelfde wens heeft. Het gaat er nu om de overgangsperiode
zo kort mogelijk te houden; dat is het eigenlijke onderwerp van dit debat.
Dan kan alles op de markt komen in overeenstemming met de geldende milieucriteria.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-6169-6197.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl