Herdenking W.F. de Gaay Fortman
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 1039-1042

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-04-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 24, pagina 1039-1042

08-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Herdenking W.F. de Gaay FortmanPagina 1039-1042
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van G. van Kuijk-Tewuh te H. met betrekking tot kwijtschelding van belastingaanslagen (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. XXII); - adres van E. en A.P. te H. met betrekking tot heffing van invoerrechten (Gedrukt stuk Eerste Kamer, 1996-1997, nr. XXIII); - en nog drie andere adressenPagina 1042-1042
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet inzake bloedtransfusie (23805); - Aanpassing van een aantal wetten in verband met de privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Aanpassingswet privatisering ABP) (24441); - Uitbreiding van de Wet milieubeheer (milieuverslaglegging) (24572); - Een aantal wijzigingen van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (24669); - en nog drie andere wetsvoorstellenPagina 1042-1042
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 8 april 1997)Pagina 1095-1097
Presentie en opening (dinsdag 8 april 1997)Pagina 1039-1039
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1997 (25000 XVI)Pagina 1049-1095
Stemming over een motie ingediend bij de behandeling van de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, te weten: de motie-Schuurman c.s. over genetisch gemodificeerde planten (25000 XI, nr. 126b)Pagina 1042-1042
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 5 en 9 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en in verband daarmede van enige andere artikelen van dit Wetboek (22408)Pagina 1042-1049
Lijst van besluiten (dinsdag 8 april 1997)Pagina 1095-1095

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Herdenking W.F. de Gaay Fortman De voorzitter:"Je bent met politiek bezig, dan kun je niet altijd doen wat een ander
graag wil" is een uitspraak die zijn biografen Breedveld en Jansen van Galen
hebben opgetekend uit de mond van mr. W.F. de Gaay Fortman, die op Stille
Zaterdag, na een welbesteed leven, in de ouderdom van 85 jaar is overleden.Het was een welbesteed leven, gewijd aan wetenschap en politiek, aan Vrije
Universiteit en Anti-Revolutionaire Partij, aan rechtswetenschap en het landsbestuur.
Eén van de kenmerken van hen die geworteld zijn in de antirevolutionaire
traditie, is dat zij een sterke bereidheid tonen tot honorering van een beroep
dat de gemeenschap op hun talenten doet. Door deze toewijding
aan de publieke zaak bestaat een regelmatige uitwisseling tussen wetenschap,
de Vrije Universiteit, en het openbaar bestuur. Dit patroon heeft ook het
openbare leven van W.F. de Gaay Fortman, Gaius voor wie hem tutoyeerden, gekenmerkt.In zijn jeugd is er de band met zijn grootvader, tijdgenoot van Abraham
Kuyper. In zijn studententijd is er de Vrije Universiteit. Daarna, vanaf 1934,
was hij rijksambtenaar: vier jaar op Economische Zaken en van 1938 tot 1947
op het ministerie van Sociale Zaken. En dan van 30 mei 1947 tot 10 mei 1973,
ruim een kwart eeuw, is hij hoogleraar Privaatrecht en Arbeidsrecht aan diezelfde
universiteit, opvolger in de leerstoel van Gerbrandy, zijn leermeester.In 1962-1963 is hij eerst een jaar, en van 1965 tot 1972 is hij zeven
jaar rector-magnificus van deze universiteit. Op 19 december 1977, de dag
waarop hij het ministerschap van Binnenlandse Zaken en inmiddels ook dat van
Justitie neerlegt, keert hij op de leerstoel Privaatrecht en Arbeidsrecht
terug.Naast de antirevolutionaire overtuiging en het gereformeerde geloof heeft
een belangrijke en in sommige gevallen misschien wel doorslaggevende invloed
op de politieke keuzen van De Gaay Fortman gehad zijn toetreden in 1943 tot
de redactie van het ondergrondse Vrij Nederland. Na de bevrijding blijft hij
van die redactie deel uitmaken. Uit die tijd dateert de band met Joop den
Uyl, die ook tot de redactie van Vrij Nederland gaat behoren. Pogingen De
Gaay Fortman tot doorbraak naar de Partij van de Arbeid te overtuigen, lijden
schipbreuk, onder andere op zijn overtuiging dat de opvattingen van de sociaal-democratie
over de functie van de Staat als drager van het gezag niet toereikend waren.Fortman blijft trouw aan Vrij Nederland en aan de in die tijd in de redactie
nog levende herinnering aan de geest van het verzet tegen de vijand en aan
de concrete gedachten ten aanzien van de noodzakelijke ontwikkeling van het
economische en sociale leven. Die trouw wordt op de proef gesteld als in de
brief die zijn benoeming tot hoogleraar aan de Vrije Universiteit bevestigt,
tevens de verwachting wordt uitgesproken dat hij zijn medewerking aan Vrij
Nederland niet voortzet. In een vlammende brief verwerpt De Gaay Fortman deze
eis en hij trekt de aanvaarding van zijn benoeming in, nu het ernaar uitziet
dat hij als hoogleraar aan de Vrije Universiteit "niet over die vrijheid en
onafhankelijkheid kan beschikken", die hij "voor de vervulling van een dergelijk
ambt noodzakelijk acht". Hij wint en blijft, zoals ik al zei, 26 jaar hoogleraar
en keert na zijn ministerschap voor ruim een jaar terug.De Gaay Fortman had dus eens al tot het uiterste de consequenties van
zijn overtuiging getrokken vóór zijn eerste openbare optreden
in de landspolitiek. Zijn gave om zijn kennis en kunde ten dienste van het
land te stellen is al vroeg ontdekt en tijdens verschillende fasen van de
kabinetscrisis van 1951 zijn hem verscheidene ministersposten aangeboden,
waaronder die van Verkeer en Waterstaat en van Justitie. Bij deze gelegenheid
bleek de visie van de partijleiding, die de deelneming van antirevolutionairen
aan het kabinet niet wenste, doorslaggevend. Aldus bleven toen de werkzaamheden
van De Gaay Fortman zich vooralsnog richten op de Vrije Universiteit en het
Christelijk Nationaal Vakverbond. Vanaf 1948 was hij rector van de kaderschool
van het CNV, een functie die hij 24 jaar vervulde.Zelf heeft De Gaay Fortman zijn eerste openbare optreden in de landspolitiek –
zijn optreden als kabinetsinformateur in de periode van 22 augustus tot 14
september 1956 – een zwarte bladzijde in zijn persoonlijk leven en in
de hele Nederlandse politieke geschiedenis genoemd. Ik zal die bladzijde dus
niet weer opslaan.Veel meer bevrediging geeft hem zijn toetreden tot deze Kamer op 20 september
1960. Dat lidmaatschap duurt voort tot zijn ministerschap in 1973 en wordt
voor een periode van vier jaren hervat op 20 september 1977, kort voor het
einde van dat ministerschap.Als lid van deze Kamer voert hij talloze malen het woord over onderwerpen
die hem na aan het hart liggen: binnenlandse zaken, justitie, sociale zaken,
ontwikkelingssamenwerking en verdragen. Maar zeker moeten ook worden genoemd
Suriname en de Nederlandse Antillen. Voorafgaand aan zijn ministerschap in
1973 was hij gedurende twee jaren voorzitter van zijn fractie en ruim vijf
jaren tweede ondervoorzitter van de Kamer. Om een beeld te schetsen van de
rijkdom van zijn inbreng in deze Kamer, vermeld ik dat hij alleen al in die
laatste periode van vier jaar 55 maal het woord voerde en voorzitter was van
de vaste commissies voor Justitie en voor Algemene Zaken en het Huis der Koningin.
Dat was dus toen hij het lidmaatschap weer had hernomen na een lang en vaak
slopend ministerschap.Dat ministerschap kwam in 1973. Ook toen waren de leiding en de Tweede-Kamerfractie
van de Anti-Revolutionaire Partij van mening dat deelneming aan het beoogde
kabinet, waarin de Partij van de Arbeid een leidende rol zou spelen, ongewenst
was. De pogingen van de kabinetsformateurs Burger en Ruppert om antirevolutionairen
voor het kabinet te winnen, werden gezien als inbreken. De christelijk-sociale
overtuiging van De Gaay Fortman, gevoegd bij de bij hem niet bestaande afkeer
van de sociaal-democratie, brachten hem ertoe om samen met Boersma de opvatting
van de partijleiding te trotseren: "Je bent met politiek bezig, dan kun je
niet altijd doen wat een ander graag wil."Het is authentiek antirevolutionair om de stem van het eigen geweten te
volgen. Maar naar ik veronderstel, is het ook de resultante van zijn antirevolutionaire
wortels en zijn in de redactie van Vrij Nederland gegroeide overtuiging en
bereidheid tot samenwerking met sociaal-democraten.Het ministerschap van Binnenlandse Zaken was niet de eerste of hoogste
ambitie van De Gaay Fortman. Hij was immers jurist en Justitie had zijn hart.
De verantwoordelijkheid voor de grondwetsherziening maakte echter veel goed.
Daar kwamen bovendien bij de verantwoordelijkheid als tweede vice-minister-president
en de verantwoordelijkheid voor Suriname en de Nederlandse Antillen. Suriname
werd onder zijn begeleiding onafhankelijk. In de Nederlandse Antillen had
hij een deel van zijn jeugd doorgebracht. Met beide toenmalige Koninkrijksdelen
had hij nauwe banden onderhouden, onder andere door zijn lidmaatschap van
de adviesraad voor culturele samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk.Tegen het eind van zijn ambtsperiode – de formatie van het tweede
kabinet-Den Uyl dat nooit gekomen is, sleept zich eindeloos
voort – ziet de minister van Justitie Van Agt zich genoodzaakt zijn
ambt neer te leggen om zijn zetel in de Tweede Kamer na ommekomst van de negentigdagentermijn
te kunnen blijven bezetten. De Gaay Fortman wordt dan tevens minister van
Justitie, het ministersambt dat hij eigenlijk het meest ambieerde. Tijdens
de formatie van het kabinet-Van Agt/Wiegel biedt de formateur hem aan de zetel
op Justitie, die aan een CDA'er van antirevolutionaire herkomst zal toevallen,
te gaan bekleden. De overgang van een kabinet met een zo duidelijke signatuur
van Partij van de Arbeid, D'66 en PPR naar een kabinet waarin de VVD mede
accentbepalend zal zijn, vindt De Gaay Fortman niet in overeenstemming met
de politieke zuiverheid, zelfs niet als het gaat om de portefeuille van Justitie,
die hem zozeer ter harte gaat.Aldus komt het beeld naar voren van een man die wist waarvoor hij stond,
een man op wie vaak een beroep werd gedaan ter wille van de openbare zaak,
onder andere tijdens de kabinetsformaties van 1960/61 en 1981, een man met
veel kansen, maar die de kans alleen dan greep, wanneer dat met zijn geweten
in overeenstemming was en die zich dan ook door niemand liet weerhouden. Gewetensvol
en eigenzinnig. Door die eigenschappen was hij gerespecteerd, in ons land,
maar ook in het onafhankelijke Suriname en op de Nederlandse Antillen en Aruba.Wij herdenken in De Gaay Fortman een geleerde en een markant, zij het
niet altijd onomstreden politicus: "... dan kun je niet altijd doen wat een
ander wil". Zijn leven en werken stonden in dienst van zijn universiteit en
van zijn land, maar hem moest wel de vrijheid worden geboden om de gevraagde
dienst uit te voeren in overeenstemming met zijn geweten. In deze Kamer had
hij die vrijheid te allen tijde: hij was een parel aan haar kroon.Het woord is aan de minister-president.Minister Kok:Mijnheer de voorzitter! Namens de regering hecht ik eraan om woorden van
dankbaarheid en ook van deelneming te spreken tijdens deze plechtigheid ter
nagedachtenis van prof. mr. W.F. de Gaay Fortman, die op Stille Zaterdag 29
maart jongstleden is overleden. Woorden van dankbaarheid voor de uiterst waardevolle
bijdragen die deze markante wetenschapper, politicus en bestuurder heeft geleverd
aan het algemeen belang, aan de publieke zaak en aan het functioneren van
onze samenleving. Woorden van deelneming aan zijn vrouw, zijn kinderen, zijn
kleinkinderen en alle anderen in en buiten het familieverband die hem dierbaar
waren en voor wie hij zoveel betekende.In veel functies en verantwoordelijkheden heeft de heer De Gaay Fortman
het landsbestuur gediend: als ambtenaar, als lid van de Eerste Kamer, als
lid van het Europees Parlement, bij de vorming van kabinetten en als minister.
Hij vervulde gedurende zeer vele jaren een vooraanstaande rol in de antirevolutionaire
en christendemocratische politieke beweging. Niet als iemand die zich met
hartstocht met het politieke bedrijf en alle daaraan inherente tot het handwerk
behorende werkzaamheden verbonden voelde, maar veel meer in zijn eigen woorden
als politicus uit plichtsbesef en overtuiging. Die overtuiging was, zoals
wij allen weten, gebaseerd op een diepgeworteld christelijk-calvinistisch
normbesef, gepaard aan een krachtige sociale inslag.Die sociale overtuiging kwam op wel zeer bijzondere wijze tot uitdrukking
toen hij in 1973 als minister toetrad tot het kabinet-Den Uyl. De heer De
Gaay Fortman vond het tijd voor samenwerking tussen politici van christelijke
huize en progressieve partijen. Die opvatting hield stand, ondanks ook andersluidende
meningen in zijn omgeving en binnen de eigen Anti-Revolutionaire Partij.Zijn vriendschap met de heer Den Uyl speelde daarbij ongetwijfeld een
rol. Die vriendschap was gebaseerd op een gezamenlijke gereformeerde achtergrond
en verwante opvattingen over sociale rechtvaardigheid. De heer De Gaay Fortman
zei daar zelf wat over in zijn herdenkingsrede op 30 december 1987 ter nagedachtenis
van de vlak voor kerstmis overleden Joop den Uyl. Ik citeer zijn woorden:
"Wij behoorden beiden tot de generatie die is gevormd door twee gebeurtenissen
die de wereld door elkaar hebben geschud: de economische crisis van de jaren
dertig en de Tweede Wereldoorlog. Zij die deze oorlog mochten overleven vonden
elkaar in de gemeenschappelijke opdracht te werken voor een rechtvaardiger
maatschappelijke orde en een verdere uitbouw van de rechtsstaat."De sterke betrokkenheid van de heer De Gaay Fortman bij het vormgeven
aan sociale gerechtigheid kwam in al zijn beschouwingen en werkzaamheden naar
voren. Bij de voorbereiding van de nieuwe Grondwet als minister van Binnenlandse
Zaken was hij een vurig pleitbezorger voor het opnemen van sociale grondrechten
in de Grondwet, het is zeker geen toeval dat hij promoveerde op een arbeidsrechtelijk
onderwerp en zijn jarenlange intense betrokkenheid bij de werkzaamheden van
het Christelijk Nationaal Vakverbond is een verdere illustratie.Wellicht voelde de heer De Gaay Fortman – of Gaius, zoals zijn vele
vrienden hem mochten noemen – zich in menig opzicht minder politicus
dan wetenschapper. In de wetenschap kwamen zijn oorspronkelijkheid en onafhankelijkheid
ten volle tot uitdrukking. In de vele jaren dat hij als hoogleraar en rector
magnificus verbonden was aan de Vrije Universiteit combineerde hij zijn grote
juridische kwaliteiten met zware bestuurlijke verantwoordelijkheden.De heer De Gaay Fortman blijft in onze herinnering voortleven als een
sociaal bewogen antirevolutionair, een man die door zijn onafhankelijkheid
van geest en zijn respect voor de opvattingen van andersdenkenden in menig
opzicht boven de partijen stond en daarmee een groot natuurlijk gezag uitstraalde.
Hij kon zelf goed luisteren en nodigde anderen uit dat ook te doen. Een wijs
en sober mens, wiens overlijden voor zeer velen een grote leegte achterlaat.
Ons land, onze samenleving is veel dank aan hem verschuldigd.Namens de regering wens ik zijn nabestaanden de kracht toe, het verlies
van zijn overlijden te dragen. De warmte waarmee zovelen in onze samenleving
zijn nagedachtenis met zich meedragen en het feit dat zovelen zich geïnspireerd
voelen door zijn grote gaven van hoofd en hart mogen hen daarbij tot troost
zijn.De voorzitter:Ik verzoek de Kamer enkele ogenblikken stilte in acht te nemen.De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-1039-1042.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl