Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 235-242

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-11-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 7, pagina 235-242

13-11-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30513Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513)Pagina 235-242
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling (30513)Pagina 254-264
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege (28238)Pagina 242-251
Presentie en opening (dinsdag 13 november 2007)Pagina 225-225
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van richtlijn nr. 2005/85/EG van de Raad van 1 december 2005 betreffende minimumnormen voor de procedures in lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus (PbEU L 326) (30976)Pagina 251-254
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 in verband met de implementatie van richtlijn 2005/89/EG inzake maatregelen om de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening en de infrastructuurinvesteringen te waarborgen (30934), het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 in verband met richtlijn nr. 2006/112/EG van de Raad van de Europese Unie van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PbEU L 347) (aanpassing aan de BTW-richtlijn 2006) (31121) en het wetsvoorstel Wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 houdende bepalingen inzake de invoering van een tweetal nieuwe begrotingen (Vierde wijziging van de Comptabiliteitswet 2001) (31204)Pagina 226-226
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Wet op de zorgtoeslag houdende vervanging van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico (31094), en over de motie-Putters c.s. over een compensatieregeling die niet alleen gekoppeld is aan FKG's en langdurig AWBZ-verblijf (31094, F)Pagina 226-227
Lijst van besluiten (dinsdag 13 november 2007)Pagina 264-264
Behandeling van het wetsvoorstel Verlenging van de totale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege (28238)Pagina 227-234
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 ter implementatie van richtlijn nr. 2005/85/EG van de Raad van 1 december 2005 betreffende minimumnormen voor de procedures in lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus (PbEU L 326) (30976)Pagina 234-235
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 13 november 2007)Pagina 264-265

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met de wijziging
van de vervroegde invrijheidstelling in een voorwaardelijke invrijheidstelling
(30513).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. In 1986 is de vervroegde invrijheidstelling – dat wil
zeggen: de vervroegde invrijheidstelling zonder daaraan voorwaarden te verbinden –
in het Wetboek van Strafrecht opgenomen. Dat gebeurde bepaald niet con amore
want het toenmalige wetsvoorstel werd met een meerderheid van slechts één
stem in de Eerste Kamer aangenomen. Tot 1986 kende het Wetboek van Strafrecht
de voorwaardelijke invrijheidstelling, een systeem dat in 1886 met de invoering
van het Wetboek van Strafrecht was geïntroduceerd. Met het voorliggende
wetsvoorstel wordt dus in zekere zin het oude systeem, dat gedurende
een periode van 100 jaar zijn nut heeft bewezen, in ere hersteld. Het is niet
zo verwonderlijk dat de voorwaardelijke invrijheidstelling opnieuw wordt geïntroduceerd.
Het systeem van vervroegde invrijheidstelling zonder voorwaarden is de afgelopen
jaren voorwerp van veel kritiek geweest. Die kritiek uitte zich al kort na
de invoering van de regeling. Het belangrijkste punt van kritiek betrof het
onherroepelijke karakter van de vervroegde invrijheidstelling. Als gevolg
van het onherroepelijke karakter ervan was het niet mogelijk om voorwaarden
te verbinden aan de vervroegde invrijheidstelling. Dat had weer tot gevolg
dat er onvoldoende controle mogelijk was op de terugkeer van de veroordeelde
in de samenleving en dat recidive moeilijk voorkomen kon worden.Dankzij Europa, of in ieder geval mede dankzij Europa, komt de voorwaardelijke
invrijheidstelling weer terug in ons Wetboek van Strafrecht. Zoals blijkt
uit het Groenboek over de onderlinge aanpassing, wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke sancties van 30 april 2004, komt
de vervroegde invrijheidstelling in alle lidstaten van de Europese Unie voor.
In al die lidstaten betreft het steeds een vervroegde invrijheidstelling onder
voorwaarden. Nederland vormt daarop met de huidige onvoorwaardelijke vervroegde
invrijheidstelling een uitzondering. Die uitzonderingspositie wordt met het
voorliggende wetsvoorstel recht getrokken. Het doel van de nieuwe regeling
van voorwaardelijke invrijheidstelling van het wetsvoorstel is vooral gericht
op het bijdragen aan de vermindering van recidive en het vergroten van de
maatschappelijke veiligheid.Namens de VVD-fractie stel ik in dit plenaire debat over het wetsvoorstel
vier onderwerpen aan de orde, namelijk de detentiecapaciteit, de kosten, goed
gedrag en gedeeltelijk voorwaardelijke straf versus geheel onvoorwaardelijke
straf. Op de eerste plaats de detentiecapaciteit. Op pagina 6 van de memorie
van antwoord schrijft de minister dat zich de laatste jaren geen capaciteitstekorten
hebben voorgedaan in het gevangeniswezen. Er waren genoeg cellen. Incidenteel
versneld ontslag hoefde dus niet plaats te vinden waardoor er ook geen noodzaak
was om voor die gevallen elektronische detentie toe te passen. Begrijp ik
goed uit deze passage dat de laatste jaren gedetineerden nimmer eerder op
vrije voeten zijn gesteld op basis van de incidenteel versneld ontslagregeling?
De minister verwacht dat op termijn de komende jaren de celcapaciteit voldoende
zal zijn. Heeft hij bij zijn prognoses rekening gehouden met de toename van
de celcapaciteit die nodig zal zijn als gevolg van de te verwachten richtlijn
inzake wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsstraffen? Tijdens
het plenaire debat over het wetsvoorstel inzake wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
strafrechtelijke sancties (stuk nr. 30699) op 25 september jongstleden
is dit nadrukkelijk aan de orde geweest. Zal er vaker gebruik worden gemaakt
van incidenteel versneld ontslag als de celcapaciteit de komende jaren onverwacht
onvoldoende blijkt te zijn? Of worden de voorwaarden voor voorwaardelijke
invrijheidstelling versoepeld, in de zin dat minder gebruik wordt gemaakt
van de mogelijkheid om bijzondere voorwaarden aan de voorwaardelijke invrijheidstelling
te verbinden? Anders gezegd, hoe denkt de minister het probleem van een eventueel
tekort aan detentiecapaciteit op te lossen, juist met het oog op de door de
VVD van harte onderschreven vergroting van de maatschappelijke veiligheid?Mijn tweede punt gaat over de kosten. In het voorlopig verslag heeft de
VVD-fractie gevraagd of de regeling van voorwaardelijke invrijheidstelling
in financieel opzicht een openeinderegeling zal blijken te zijn. Zal iedere
veroordeelde die aan de eisen voldoet, voorwaardelijk in vrijheid zal worden
gesteld, ongeacht de kosten die dit met zich zal brengen? Op deze vraag wordt
in de memorie van antwoord geen specifiek antwoord gegeven. De minister noemt
voor de uitvoering van de regeling voor voorwaardelijke invrijheidstelling
een bedrag dat oploopt tot 23,8 mln. in 2011. Hij schrijft verder op pagina
4 van de memorie van antwoord dat, als dit niet voldoende blijkt te zijn,
een en ander "zal worden meegenomen in het kader van de reguliere justitiebegroting".
Hoe moeten wij dit begrijpen? Komt het geld er dan gewoon, of moet er dan
toch bezuinigd worden op de mate, de intensiteit en de kwaliteit van de begeleiding,
omdat moet worden geconcurreerd met andere begrotingsposten?In dit verband wil ik het in de derde plaats hebben over de rol van goed
gedrag van veroordeelden in relatie tot voorwaardelijke invrijheidstelling.
Zoals blijkt uit het wetsvoorstel, kiest de minister voor het systeem "voorwaardelijke
invrijheidstelling, tenzij". Goed gedrag speelt dus nauwelijks een rol
wanneer beoordeeld moet worden of een veroordeelde in aanmerking komt voor
voorwaardelijke invrijheidstelling. Goed gedrag speelt slechts in zoverre
een rol, dat het betrokken wordt bij de beoordeling van de vraag of aan een
veroordeelde al dan niet bijzondere voorwaarden moeten worden opgelegd en,
zo ja, welke. Verder speelt het een rol bij de vraag wat de aard en inhoud
van het toezicht op de naleving van de voorwaarden zal zijn. Ook het ontbreken
van de bereidheid van de veroordeelde om de gestelde voorwaarden na te leven –
of twijfel of hij dit wel zal doen – vormt op zich geen reden om de
voorwaardelijke invrijheidstelling uit of af te stellen. Dit schrijft de minister
op pagina 10 van de memorie van antwoord. Aard en inhoud van het toezicht
op de naleving van de voorwaarden wordt dus geïntensiveerd naar de mate
waarin de veroordeelde minder bereidwillig is. Kortom, hoe lastiger de veroordeelde
is en hoe minder bereidwillig om in te stemmen met en/of zich te houden aan
de gestelde voorwaarden, des te intensiever is de begeleiding die wordt ingezet.
Heeft de minister al deze kosten ingecalculeerd? Wordt hierop bezuinigd als
blijkt dat er onvoldoende geld beschikbaar is? Of kan dan alsnog de regeling "geen
voorwaardelijke invrijheidstelling, tenzij" in beeld komen, die door
de VVD-fractie in de Tweede Kamer werd voorgesteld?Ik kom op mijn vierde punt. Mijn fractie heeft in het voorlopig verslag
aandacht gevraagd voor het feit dat een gedeeltelijk voorwaardelijke straf
scherper kan uitpakken dan een geheel onvoorwaardelijke straf. Degene met
een onvoorwaardelijke straf kan eerder voorwaardelijk in vrijheid worden gesteld
dan degene met een gedeeltelijk voorwaardelijke straf. Op pagina 9 van de
memorie van antwoord geeft de minister aan dat deze discrepantie het gevolg
is van de keuze die in het wetsvoorstel is gemaakt. Verder geeft hij aan dat
in het kader van de invoering van de voorwaardelijke invrijheidstelling aan
dit probleem aandacht wordt besteed binnen de rechterlijke macht. Kan de minister
specificeren wat dit "aandacht besteden" inhoudt? Wordt er gewerkt
aan een oplossing voor dit probleem en, zo ja, welke richting
gaat deze oplossing dan uit?Mevrouw de voorzitter. Wij wachten met belangstelling de beantwoording
van onze vragen door de minister af.De heer Franken (CDA):Voorzitter. Op 25 november 1986 heeft in de Eerste Kamer de stemming
plaatsgevonden over het wetsvoorstel waardoor de oorspronkelijke artikelen
15 tot 15h van het Wetboek van Strafrecht, welke de voorwaardelijke invrijheidstelling
regelden, zijn vervangen door de thans geldende artikelen 15 tot 15d van dit
wetboek. Met deze nieuwe artikelen werd de voorwaardelijke invrijheidstelling
omgezet in een vervroegde invrijheidstelling na zes maanden en een derde van
de resterende straftijd bij een vrijheidsstraf van ten hoogste een jaar, of
na twee derde van de straftijd bij een vrijheidsstraf van meer dan een jaar.
Een enkel lid van deze Kamer zal zich herinneren – ik kijk hierbij in
de richting van de heer Holdijk – dat de CDA-fractie zich toen tegen
dit wetsvoorstel verklaarde. Bij de hoofdelijke stemming kwam een lid van
de CDA-fractie echter als gevolg van het uitlopen van een radio-interview
net te laat binnen om zijn stem uit te brengen. Als gevolg hiervan werd het
wetsvoorstel met betrekking tot de vervoegde invrijheidstelling aangenomen
met 31 tegen 30 stemmen.Vandaag is er een herkansing. Mijn fractie is er gelukkig mee dat nu wordt
voorgesteld om af te stappen van een automatische inkorting van de straftijd,
die de rechter aanleiding gaf tot inclusieve of exclusieve berekeningen van
de straf. Zoals voorheen, wordt er nu weer betekenis gehecht aan het laatste
gedeelte van de vrijheidsstraf. Met de stroom van literatuur hierover zien
wij de zin van dit laatste gedeelte in. In de eerste plaats kan in deze periode
door middel van voorwaarden gericht worden gewerkt aan resocialisatie. In
de tweede plaats wordt door de verlenging van het toezicht door justitie de
maatschappelijke veiligheid vergroot. Daarom is mijn fractie het eens met
de hoofdlijn van het voorliggende wetsvoorstel.Met het instituut van de voorwaardelijke invrijheidstelling kan de overgang
van detentie naar vrijheid soepel verlopen. Hoe is het gekomen dat eind jaren
zeventig en begin jaren tachtig dit instituut zo was gedevalueerd, dat men
van het stellen van voorwaarden afzag en overging tot een standaardverkorting
van de straftijd? De voorwaardelijke invrijheidstelling is immers, net als
de voorwaardelijke veroordeling, een effectieve speciaal preventieve maatregel.
Ik meen dat als voornaamste oorzaken kunnen worden aangemerkt het ontbreken
van doeltreffend toezicht en de gebrekkige samenwerking tussen verschillende
instanties in de strafrechtketen, met name tussen OM en reclassering. Het
toezicht moet echt goed geregeld zijn. Hiermee staat of valt het instituut
van de voorwaardelijke invrijheidstelling. Is aan deze voorwaarde nu voldaan?
Op onze vragen hierover, die uiting gaven aan de bezorgdheid van mijn fractie,
is een uitvoering antwoord gekomen met vermelding van de budgettaire voorzieningen
die zijn getroffen. Het WODC-rapport over de uitvoeringspraktijk van het reclasseringstoezicht
dat recent is verschenen, stelt ons echter niet gerust. Dit rapport is bij
een andere behandeling, eerder deze middag in de Eerste Kamer, ook al ter
sprake gekomen. De resultaten van het toezicht geven aan dat bij ongeveer
een derde gedeelte van deze dossiers het toezicht niet eens is begonnen of
vroegtijdig is beëindigd. Bij een groot aantal dossiers is sprake van
het opnieuw plegen van strafbare feiten. Worden deze gevallen wel doorgegeven
aan het OM? Wat doet het OM hiermee? Wij vervallen heel gemakkelijk weer in
de situatie van voor 1986.De minister is van plan om een jaar na de invoering een audit te laten
uitvoeren. Dit lijkt ons op zich een goed idee. De vraag is echter welke instantie
dit werk gaat doen. Verder wordt een AMvB in het vooruitzicht gesteld over
het uit te voeren toezicht. Wat komt hierin te staan? Krijgt het parlement
deze AMvB tevoren nog te zien? Komt er ook een uitwerking van de "vi-tenzijbenadering",
waaraan de regering de voorkeur geeft, boven de "nee-tenzijbenadering"
waarin tot uiting komt dat de betrokkene zijn vi moet verdienen door middel
van goed gedrag? Ik haak hierbij in bij een enkele opmerking van mevrouw Broekers
hierover. Volgens de minister zullen risicogevallen niet bij voorbaat van
vi worden uitgesloten, maar hoever gaan die risico's? Is het niet zo –
dit zeg ik gewoon met mijn boerenverstand – dat juist goed gedrag een
bewijs vormt van goede wil? Waar een wil is... enzovoorts. Intenties zijn
alleen door feiten te staven. Het zou toch voor de hand liggen als een belangrijk
deel van het penitentiair programma met goed gevolg is doorlopen alvorens
tot vi wordt overgegaan.Het overgangsrecht geeft trouwens ook hier een probleem. Als gevolg van
het wetsvoorstel verandert de vi van karakter. Er worden aan de invrijheidstelling
voorwaarden verbonden. Het niet naleven van deze voorwaarden kan tot gevolg
hebben dat de vi wordt herroepen, met als consequentie de hernieuwde opname
in een penitentiaire inrichting. Dat is een verzwaring van de sanctie waarmee
zittende gedetineerden worden geconfronteerd. Een redelijke uitleg van art.
7 EVRM leidt tot de conclusie dat hier van een verzwaring sprake is, want
het gaat om de veroordeling, de strafmodus, en niet over de wijze van uitvoering
van de sanctie die wordt veranderd. Daarom is terecht eerbiedigende werking
aangehouden, maar dit uitstel van inwerkingtreding van de groep veroordeelden
wordt beperkt tot veroordelingen van vrijheidsstraf waarvan de tenuitvoerlegging
tot vijf jaar na inwerkingtreding van de wet nog gaande is. Voor gedetineerden
waarvan de detentieduur die periode te boven gaat, is er dus sprake van terugwerkende
kracht. Dit lijkt ons, zeker in het strafrecht, ongeoorloofd.Aan het wetsvoorstel voor de voorwaardelijke invrijheidstelling is een
nieuw artikel 15 I gehangen. Daarin wordt een wettelijke basis gegeven aan
een mogelijke vervroeging van het tijdstip van de vi op grond van capaciteitsoverwegingen,
of laten wij maar gewoon zeggen: cellentekort. Wij zouden het volgens de memorie
van antwoord niet een incidenteel versneld ontslag – ik noem het maar
IVO – mogen noemen, omdat daarbij een deel van de straf wordt kwijtgescholden,
terwijl het huidige voorstel zich richt op een vervroeging van het tijdstip
van de invrijheidstelling, met een navenant groter deel van de strafmaat dat
ten uitvoer kan worden gelegd.Dat is dan waar. Ik geloof trouwens niet dat de tenuitvoerlegging van
deze gevallen in de praktijk ooit zal plaatsvinden, want wanneer er mensen
op straat worden gezet omdat er een cellentekort is, zal de rechter gedwongen
zijn daarmee rekening te houden en die mensen niet alsnog naar
de gevangenis kunnen sturen. De redenering van de minister laat onverlet dat
het wetsvoorstel is gericht op een wijziging van de strafmodaliteit zonder
dat de rechter die wijziging heeft goedgekeurd. Er blijft een spanning met
het bepaalde in artikel 113 lid 3 van de Grondwet, waarin is opgenomen dat
een straf van vrijheidsontneming uitsluitend kan worden opgelegd door de rechterlijke
macht. De voorgelegde wijziging houdt een systeem in waarin de strafrechter
aan het bestuur een machtiging geeft waarbij het bestuur bepaalt in hoeverre
een opgelegde straf daadwerkelijk wordt uitgezeten.Het moge dan om een noodmaatregel gaan, maar op onze vraag naar de bij
zo'n noodmaatregel passende procedure is alleen geantwoord dat de minister
van Justitie verantwoordelijk is voor de toepassing van artikel 15 I en voor
welke categorieën van gedetineerden hij die maatregel treft. Hij zal
wel de Staten-Generaal informeren over de ontwikkelingen in de sanctiecapaciteit.Dat vinden wij een mager antwoord. Het lijkt ons beter wanneer beide Kamers
der Staten-Generaal niet alleen tijdig worden voorzien van informatie over
de ontwikkelingen in en prognoses van de sanctiecapaciteit, maar ook tevoren
op de hoogte worden gesteld van een voornemen tot een IVO. De enkele aankondiging
in de Staatscourant waarmee het parlement daarop attent wordt gemaakt, alsof
die krant niet tot de dagelijkse lectuur van het parlement behoort, lijkt
ons niet adequaat. Bovendien vinden wij het een groot bezwaar dat de procedure
van toepassing van IVO of het achterwege laten daarvan ten aanzien van bepaalde
categorieën gedetineerden niet met waarborgen is omkleed. Het verbaast
ons ook dat een IVO niet wordt gekoppeld aan een standaardtoepassing van elektronische
detentie, waarmee ook capaciteitswinst kan worden gerealiseerd.Mevrouw Böhler (GroenLinks):Voorzitter. Ik mag vandaag mede namens de Partij voor de Dieren het woord
voeren.Het venijn zit in de staart. Deze mooie Nederlandse uitdrukking was het
eerste dat bij mij opkwam toen ik het wetsvoorstel voor het eerst las. Het
wetsvoorstel wordt breed gedragen, in de Tweede Kamer, maar ook in de Eerste
Kamer. Eigenlijk zou mijn fractie dit wetsvoorstel graag steunen. Het idee
erachter, resocialisatie, het tegengaan van recidive, vergroten van de veiligheid
van de samenleving, steunen wij van harte. Maar ja, ik zei het al, het venijn
zit in de staart, in dit geval niet alleen figuurlijk, maar wel letterlijk,
namelijk in de op een na laatste bepaling van het wetsvoorstel, artikel vi
lid 2, het overgangsrecht. Vorige sprekers hebben er ook al op gewezen dat
in deze bepaling voorwaardelijke invrijheidstelling ook van toepassing wordt
verklaard voor bepaalde oude zaken. Laat ik het maar zo samenvatten.Ik kan het helaas niet mooier maken dan het is. Wij hebben grote moeite
met deze bepaling. Zeker, er zijn ook andere bepalingen in de nieuwe wet,
die wij minder mooi vinden, bijvoorbeeld dat het cellentekort kan leiden tot
een vervroeging van de vervroegde invrijheidstelling of dan voorwaardelijke
invrijheidstelling. Een andere is de bepaling dat sommige voorwaardelijke
straffen, als het maar minder dan een derde van het geheel is, ertoe leiden
dat mensen langer zitten als zij een voorwaardelijke straf hebben gekregen.
Deze minder mooie bepalingen zouden voor ons echter nog geen reden zijn om
het wetsvoorstel uiteindelijk niet te steunen.Terugwerkende kracht in het strafrecht, ik heb altijd geleerd dat dit
niet mag. Artikel 1 van het Wetboek van Strafrecht verzet zich ertegen, maar
dat niet alleen. Ook artikel 16 van de Grondwet en artikel 7 van het EVRM
doen dat. Het verbaast mij dan ook niet dat de Raad van State heeft geadviseerd
om deze overgangsbepaling te schrappen.Wel heeft het mij verbaasd dat de minister geen gevolg heeft gegeven aan
de oproep van de Raad van State, te meer omdat, als ik de memorie van toelichting
er nog eens op nasla, de overgangsregel maar een klein aantal gevallen betreft.
Waarom is het dan zo belangrijk om een bepaling met terugwerkende kracht in
deze mooie nieuwe wet op te nemen? Tussen twee haakjes, ook de uitvoerbaarheid
wordt er niet gemakkelijker op. Dat heb ik begrepen van een wetgevingsjurist
van het departement van de minister waarmee ik afgelopen weekend toevallig
sprak. Je komt nog wel eens iemand tegen!Het antwoord van de minister op het advies van de Raad van State overtuigt
mij in ieder geval niet. Begrijp ik het goed, dan is de minister van oordeel
dat de nieuwe regeling überhaupt geen verzwaring inhoudt. Het karakter
verandert wel, zo zegt hij, maar klaarblijkelijk niet verzwarend. Wordt het
karakter dan lichter? Als dat zo zou zijn, is mijns inziens de hele nieuwe
wet zinloos. Het was toch juist de bedoeling om tot een hardere regeling met
betrekking tot de vervroegde invrijheidstelling te komen? Graag hoor ik hoe
de minister hierover denkt.Bovendien gaat de minister in zijn schriftelijke uitleg in het geheel
niet in op de mogelijkheid van bijzondere voorwaarden. Acht de minister de
mogelijkheid om aanvullende bijzondere voorwaarden te stellen dan geen verzwaring?
Dat kan ik mij nauwelijks voorstellen, gelet op de wijze waarop de minister
over deze voorwaarden schrijft in de memorie van toelichting. Daar staat namelijk: "Aan
de voorwaardelijke invrijheidstelling kunnen ook bijzondere voorwaarden worden
verbonden. Het gaat hierbij om verplichtingen die betrekking hebben op het
gedrag van de veroordeelde. (...) Het kan ook gaan om beperkende voorwaarden,
zoals een meldingsplicht, een contactverbod, een locatieverbod of -gebod en
een alcohol- en/of drugsverbod. Bijzondere voorwaarden kunnen variëren
van beperkt tot zeer ingrijpend. Daarbij dient ervoor te worden gewaakt dat
de bijzondere voorwaarden zulke ingrijpende beperkingen aan de betrokkene
opleggen dat van invrijheidstelling nauwelijks sprake meer is." Gelet
op deze woorden kan de minister toch niet volhouden dat het hierbij niet om
een verzwaring zou gaan.In juli van dit jaar heeft de Universiteit van Tilburg een mooi rapport
uitgebracht, dat ook de leden van de Eerste Kamer heeft bereikt, namelijk
een rapport over de criteria voor wetgevingskwaliteit. Er staat in dit rapport –
uiteraard terecht – dat een van de belangrijkste taken van de Eerste
Kamer is, te bezien of een wetsvoorstel in strijd is met de Grondwet en/of
een internationaal verdrag. Mijn fractie neemt deze taak zeer serieus, ook
indien het alleen gaat om het staartje van een nieuwe wet. Ik wacht de antwoorden
van de minister met belangstelling af.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Het is voor mij meer dan verleidelijk om bij deze
gelegenheid waarbij voorgesteld wordt, de vervroegde invrijheidstelling om
te zetten in een voorwaardelijke invrijheidstelling, even achterom te zien
in de historie. De heer Franken hield hier, zo begreep ik, al min of meer
rekening mee. Op 18 november 1986 behandelde ik namens onze fractie en
die van destijds het GPV en de RPF met minister van Justitie Korthals Altes
het wetsvoorstel Herziening van de regeling betreffende de voorwaardelijke
veroordeling en de voorwaardelijke invrijheidstelling, wetsvoorstel 18764.
Overigens behandelden wij op diezelfde dag ook een wetsvoorstel dat betrekking
had op tbs'ers, zoals wij ook vanmiddag een wetsvoorstel over dat onderwerp
besproken hebben.Zoals mevrouw Broekers al vermeldde, bleek wetsvoorstel 18764 in deze
Kamer uiterst omstreden. Het was meer dan symbolisch dat het, na uitgebreide
discussie, op 25 november werd aangenomen met 31 tegen 30 stemmen, dus
met een meerderheid van één stem. En dan nog op de wijze die
de heer Franken zo-even heeft toegelicht, die overeenkomt met datgene wat
ons destijds gemeld werd. Het voorstel was overigens niet alleen omstreden
in deze Kamer, ook in de wetenschap was men zeer verdeeld over de verdiensten
van het voorstel. Zo oordeelde G. Knigge destijds in een artikel in Delikt
en Delinkwent uit 1985 dat het voorstel het Staatsblad niet behoorde te halen.Ik zal niet verder ingaan op de voorgeschiedenis van het wetsvoorstel
dat wij nu behandelen. Het rapport van de Commissie Vervroegde invrijheidstelling,
de commissie-Vegter, met als titel "Voorwaarden voor een veilige terugkeer",
maar ook het rapport van de Commissie Vrijheidsbeperking, de commissie-Otte,
getiteld "Vrijheidsbeperking door voorwaarden" uit maart 2003 informeerde
ons daarover, zij het summier, onder verwijzing naar het veel uitvoeriger
proefschrift op dit punt van Bleichrodt "Onder voorwaarde" uit 1996.Het moge tegen deze historische achtergrond duidelijk zijn dat ik het,
als een van de tegenstanders van de afschaffing van het voorwaardelijk karakter
van de voorwaardelijke invrijheidstelling indertijd, toejuich dat in ieder
geval de afkorting vi weer voor zijn oorspronkelijke betekenis zal staan indien
het wetsvoorstel kracht van wet krijgt, namelijk voorwaardelijke invrijheidstelling,
die tevens – impliciet – op een vervroegd tijdstip plaatsvindt,
waardoor wij eigenlijk zouden moeten spreken van vervroegde voorwaardelijke
invrijheidstelling, afgekort vvi.Wij danken de regering en via haar de ambtenaren voor de zorgvuldige beantwoording
van onze vragen in het voorlopig verslag, zodanig dat er ook bij ons geen
behoefte bestond aan een tweede schriftelijke gedachtewisseling. Toch wil
ik nog een enkel punt aan de orde stellen.Er was eens een commissie-Van Veen, ingesteld in 1980, die ook met de
voorwaardelijke invrijheidstelling van doen had. Zij produceerde een rapport,
getiteld "vi, tenzij ..." Deze titel dient ook als een van de tussenkopjes
in de memorie van antwoord. In dat verband wordt ook een vraag onzerzijds
aan de orde gesteld over de impact van ontvluchtingen op de mogelijkheid van
uitstel of achterwege laten van voorwaardelijke invrijheidstelling. Ons stemt
het gedifferentieerde, genuanceerde antwoord aan de hand van de "Aanwijzing
vordering uitstel of achterwege laten van vervroegde invrijheidstelling"
van het Openbaar Ministerie uit 2003 tot tevredenheid. Daarmee wordt in ieder
geval duidelijk dat men niet kan volstaan met te stellen dat een ontvluchting
of een poging daartoe simpelweg als een respectering van de vrijheidsdrang
van de burger kan worden. beschouwd, en evenmin als uitsluitend een rechtspositionele
aangelegenheid die in beginsel geen externe gevolgen zou behoren te hebben,
zoals onder anderen C. Kelk in zijn artikel in Delikt en Delinkwent van januari
2004 meent. Ook kan men niet volstaan met te stellen dat goed gedrag in de
gevangenis los behoort te staan van de voorwaardelijke invrijheidstelling
omdat deze niet tot zelfstandig doel heeft om goed gedrag in de inrichting
te belonen. Wij zijn geneigd, Nijboer bij te vallen wanneer hij in zijn artikel
in Themis uit 2005 (nr. 5) over de vervroegde invrijheidstelling een opmerking
maakt naar aanleiding van het huidige artikel 15a, dat als vierde weigeringsgrond
het zich onttrekken aan de detentie dan wel het doen van een poging daartoe
noemt. Hij schrijft: "Volgens velen die werkzaam zijn in de penitentiaire
sector, zorgt de vierde grond ervoor dat we in Nederland weinig ontvluchtingen
kennen: gedetineerden verspelen niet graag hun aanspraak op vervroegde invrijheidstelling."
Het vrijwel gelijkluidende nu voorgestelde artikel 15d, lid 1, 2, onder c,
moge wat ons betreft dezelfde uitwerking hebben, waarbij uiteraard de term "vervroegde
invrijheidstelling" vervangen wordt door "voorwaardelijke invrijheidstelling".Wij besluiten onze bijdrage in deze termijn met enkele opmerkingen over
het voorgestelde artikel 15l; anderen hebben dit ook al aan de orde gesteld.
Dit mag wel een omstreden artikel worden genoemd. Het gaat hierbij om de mogelijkheid
voor de minister van Justitie om door middel van vervroeging van het tijdstip
van de voorwaardelijke invrijheidstelling een tekort aan detentiecapaciteit
op te vangen. De regering noemt het een noodinstrument dat alleen zal worden
ingezet indien en voor zover dat absoluut noodzakelijk is. Nochtans stelt
zij ons met deze woorden niet bij voorbaat gerust. De ervaringen, opgedaan
met de Wet van 26 november 1986, en de ervaringen die wij reeds daarvóór
hadden opgedaan, maken onze fracties huiverig voor het toepassen van dit artikel,
ook al verzekert de regering ons nu dat het zo kort mogelijk en zo beperkt
mogelijk plaats zal vinden. In de memorie van toelichting bij het reeds genoemde
wetsvoorstel 18764, dat tot de Wet van 1986 leidde, werd vermindering van
de capaciteitsdruk als een van de doelstellingen van het wetsvoorstel gepresenteerd.
Het lijkt niet gewaagd om te veronderstellen dat de wenselijkheid van vermindering
van de druk op de penitentiaire capaciteit en de daarmee gepaard gaande bezuinigingen
bij de verandering van voorwaardelijk in vervroegd ontslag een belangrijke
rol hebben gespeeld. Duidelijk is wel dat de ruimhartige toepassing van vervroegd
ontslag, die stamde uit de tijd waarin van een cellentekort nog geen sprake
was, de bewindslieden vanwege de penitentiaire overbelasting medio jaren tachtig
goed uitkwam.Het klimaat in de strafrechttoepassing is intussen gewijzigd. Er is op
dit moment geen sprake van een cellentekort. Het ontbreekt ons niet aan vertrouwen
in het huidige kabinet, maar zoals algemeen bekend kunnen zich andere omstandigheden
voordoen en kunnen andere kabinetten zich aandienen die voor de verleiding zwichten om artikel 15i aan te wenden, om, al is het tijdelijk, structurele
tekorten te bestrijden. Van de wenselijkheid van een dergelijke bepaling zijn
wij nog niet overtuigd en wij zullen met belangstelling naar de minister luisteren
en beoordelen of hij in staat is om ons alsnog op dat punt te overtuigen.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Door de meeste sprekers is al gememoreerd dat met dit wetsvoorstel
het systeem terugkomt dat tot in de jaren tachtig van kracht was. Collega
Wolfsen heeft dit ook in het Tweede Kamerdebat gememoreerd. De fractie van
de PvdA stemt daar in beginsel mee in, want tegen de bedoeling van dit wetsvoorstel
is volgens ons weinig in te brengen. Wij hebben nog wel een juridische vraag
en er is de kwestie van de uitvoerbaarheid mede in relatie tot de beschikbare
budgetten.Vooral mevrouw Böhler heeft uitvoering stilgestaan bij het vraagstuk
van het overgangsrecht en de rechtszekerheid die daarbij in het geding is.
Het is de fractie van de PvdA opgevallen dat de minister het argument gebruikte
dat de veroordeelde het verder in eigen hand heeft welk risico van herroeping
van invrijheidstelling hij wil lopen. Dat argument heeft bij ons enige verbazing
gewekt. Wat is de relevantie van die opmerking voor het principiële karakter
van die bepaling, die naar ons idee haaks staat op het beginsel van de rechtszekerheid?
Kortom, zich aansluitend bij de vorige sprekers ziet de fractie van de PvdA
graag een nadere toelichting van de minister over deze kwestie tegemoet.De Raad van State begint zijn advies door over effectiviteit en uitvoerbaarheid
enkele indringende vragen te stellen. In de memorie van antwoord aan deze
Kamer heeft de minister een nuttige opsomming gegeven van allerlei bijzondere
voorwaarden die aan de voorwaardelijke invrijheidstelling kunnen worden gesteld
waarop de reclassering dient toe te zien. Het is duidelijk dat de effectiviteit
van deze regeling staat of valt met dat toezicht. De minister maakt vervolgens
in dat verband melding van het WODC-onderzoek naar de uitvoeringspraktijk
van het toezicht (29270, nr. 14). De heer Franken van het CDA verwees daar
ook naar.Bij de behandeling van het wetsvoorstel voorwaardelijke tbs hebben wij
gememoreerd dat het WODC-onderzoek een reactie was op de moord op een achtjarige
jongen in een basisschool te Hoogerheide en dat naar aanleiding van dat gruwelijke
incident zowel door de Inspectie voor de Sanctietoepassing als door het WODC
onderzoek is gedaan. Het ISt-onderzoek wijst op de ontoereikendheid van het
toezicht waar het de interne controle betreft, de ketenaansluiting met het
OM en de kwaliteit van het toezicht. Het WODC-onderzoek wijst op onvolkomenheden
in de uitvoeringspraktijk, gebrek aan eenduidig begrippenkader en theoretische
onderbouwing, input in plaats van op meetbare outputgericht sturing, waardoor
effectieve evaluatie onmogelijk is, en gebrek aan communicatie tussen OM en
reclassering.De Tweede Kamer heeft over deze rapporten een AO gevoerd op 25 september
van dit jaar (29270, nr.17). Uit het verslag blijkt ons inziens dat de staatssecretaris
van Justitie alert reageert op de incidenten en op de genoemde rapporten.Wij hebben begrepen dat beide debatten, zowel over de tbs als over de
voorwaardelijke invrijheidstelling door een minister en staatssecretaris zouden
worden bijgewoond. Nu vertegenwoordigt de minister het kabinet. Via de minister
heb ik dus een vraag aan de staatssecretaris over de budgettoedeling. In de
Handelingen van het AO van 25 september van dit jaar deelt de staatssecretaris
mee dat de drie reclasseringsorganisaties naar rato van hun aandeel in de
Justitiebegroting zullen worden gekort op hun budget, krachtens de algemene
bezuinigingstaakstelling. Volgens de staatssecretaris is het niet de bedoeling
dat die korting ten koste gaat van de kwaliteit van het toezicht, maar, zegt
zij, de nadruk moet minder liggen op registratie en verantwoording.De rapporten waaruit ik zojuist de hoofdconclusies opsomde, geven zeer
duidelijk aan dat de kwaliteit van het toezicht onder andere tekortschiet
op het punt van interne controle, het vaststellen van meetbare outputdoelen,
het registreren en monitoren van resultaten, en het meten van effecten. Kortom,
dit zijn allemaal interne verantwoordings- en registratiezaken. Kan de staatssecretaris
nader toelichten op welke wijze de reclassering volgens de regering moet omgaan
met aan de ene kant de extra budgetten die beschikbaar worden gesteld voor
ondertoezichtstelling en aan de andere kant de generieke kortingen? De opmerkingen
dat de bezuiniging niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van het toezicht,
maar dat er moet worden bezuinigd op registratie en verantwoording, roept
natuurlijk vragen op.In antwoord op vragen van de Raad van State en in antwoord op onze vragen
noemt de minister in de memorie van antwoord een budget van 15,3 mln. structureel
voor het bekostigen van de maatregel voor de voorwaardelijke invrijheidstelling.
De Raad van State wijst in zijn advies op het advies van de commissie Herziening
voorwaardelijke invrijheidstelling. Deze commissie heeft het benodigde budget
geraamd op 37 mln., dat is meer dan het dubbele van de 15,3 mln. die is gereserveerd.Door de Tweede Kamer zijn schriftelijke vragen gesteld over de Justitiebegroting
2008. Wij hebben gezien dat volgens de minister 62 mln. extra is begroot voor
de reclassering bovenop de reguliere 158 mln. De minister schrijft dat die
62 mln. is bestemd voor voorwaardelijke invrijheidstelling, nazorg en terugdringen
recidiven. In het AO van 25 september jongstleden heeft de staatssecretaris
een budget van 40 mln. genoemd voor het terugdringen van de recidiven. Dat
betekent dat 22 mln. beschikbaar is voor voorlopige invrijheidstelling en
nazorg. Is inmiddels duidelijk welk budget exact beschikbaar is voor de drie
reclasseringsinstellingen, want bij de nazorg zijn misschien andere instanties,
zoals de gemeente, betrokken?Wij willen de bewindspersonen met enige nadruk vragen of zij nog steeds
uitgaan van een ongewijzigd budget van 15,3 mln. structureel, ondanks het
advies van de commissie herziening vervroegde invrijheidstelling, gesteund
door de Raad van State, en ondanks de recente rapporten. Zijn de alarmerende
bevindingen van de inspectie strafrechttoepassing en het WODC geen aanleiding
voor bijstelling van het beleid? De daarin geschetste uitvoeringspraktijk
is toch bepaald niet bemoedigend. Zijn de bewindspersonen niet geschrokken
van of teleurgesteld in het kwaliteitsgehalte van de toezichtprestaties? Zijn
de berichten daarover geen aanleiding voor versnelling en intensivering van
het verbeterprogramma en het beschikbaar stellen van de bijbehorende financiën? Met enig historisch besef en gevoel voor continuïteit willen wij
deze kwestie beoordelen. De fractie van de Partij van de Arbeid is niet vergeten
dat het vorige kabinet, en specifiek de voorganger van deze minister, forse
bezuinigingen heeft opgelegd aan partners in de strafrechtketen inclusief
de reclassering. Wij hebben destijds daartegen uitgebreid, maar helaas vruchteloos
geprotesteerd. Met vreugde lazen wij dat deze minister, zoals hij ook heeft
aangegeven in de memorie van antwoord, het project Detentie en behandeling
op maat, DBM, in het gevangeniswezen heeft stopgezet, mede vanwege gebrek
aan steun bij de medezeggenschap. De tot dusver genomen maatregelen en toegezegde
voornemens van dit kabinet geven de omslag in de visie en de aanpak weer ten
aanzien van de taken en de functie van instellingen als die van de reclassering.
De fractie van de Partij van de Arbeid onderschrijft van harte deze omslag,
maar zij verneemt graag wat de nadere inschatting is van het tempo van de
verwachte verbetering van de uitvoeringspraktijk. Wat vindt de minister een
reëel verwachtingspatroon voor organisaties die gehinderd worden door
de grote, conjuncturele schommelingen bij de politiek? Hoe groot schat de
minister de gevolgen in van deze ingrepen voor de rek in de organisatie en
voor de continuïteit? Welke tempo van verbetering mag onder dergelijke
omstandigheden van de organisatie worden verlangd? Graag verneemt de fractie
van de Partij van de Arbeid wat de visie van de minister is op de gewenste
ontwikkeling van de reclassering in de komende periode, mede in relatie tot
de andere ketenpartners. In antwoord op onze vragen over de afstemming binnen
de strafrechtketen geeft de memorie van antwoord de ontworpen structuur weer,
maar de rapporten van de inspectie strafrecht toepassing en van het WODC laten
zien dat die in de praktijk nog lang niet voldoende functioneert. Voor de
uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid van de breed onderschreven doelstelling
van dit wetsvoorstel vindt de Partij van de Arbeid een grote verbetering van
de uitvoeringspraktijk op zo kort mogelijk termijn een zeer essentiële
voorwaarde. Graag vernemen wij de visie van de minister.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Dit is een "terug naar afwetsvoorstel".
Daarmee wordt geïllustreerd dat elke verandering geen verbetering is.
Ook wordt hiermee geïllustreerd dat het goed mogelijk is om slechte wetgeving,
wetgeving die niet effectief is, terug te draaien. Dat is een mooi perspectief
voor een partij die ooit achter de regeringstafel hoopt te komen zitten en
die een lijstje heeft van wetgeving die niet effectief is en die teruggedraaid
moet worden.Dit wetsvoorstel kreeg aan de overkant bijna Kamerbrede steun. Alleen
de fractie van de PVV was tegen, omdat die sowieso niets in vervroegde vrijlating,
al dan niet onder voorwaarden, ziet. Die partij wil nog veel verder terug.
Zij wil het systeem van voor de tijd van het moderne denken over het strafrecht.
De opvatting van die partij past bij andere opvattingen die zij morgen bij
de behandeling van de begroting van Justitie in de Tweede kamer vast en zeker
zal ventileren. Ik wens de minister veel sterkte bij die behandeling. Snel,
veel, vaak en lang opsluiten van geboefte is het eenvoudige antwoord van partijen
als de PVV om de criminaliteit in onze samenleving terug te dringen. Dat is
naar de mening van mijn fractie een te eenvoudig antwoord. Wij weten echt
dat langdurig opsluiten de maatschappij weliswaar tijdelijk beschermt, maar
op de langere termijn eerder gevaarlijk maakt. Het enorm grote recidivepercentage
in ons land laat zien dat wij iets goed fout doen bij onze pogingen om misdadigers
ooit weer op het rechte pad te krijgen. Onze gevangenissen zitten vol met
mensen die daar geen onbekenden zijn, en dat geeft enigszins te denken.Wat ook te denken geeft, is het idee dat ook graag door lieden van de
PVV en andere populisten wordt aangemoedigd, namelijk dat de Nederlandse gevangenisstraffen
niet zijn wat zij lijken. Immers, in werkelijkheid zijn zij veel korter dan
nominaal. De Nederlandse gevangenissen zouden ook niet zijn wat zij zouden
moeten zijn: kille spinnenkoppen in plaats van luxe hotels. Het bestaan van
dat soort opvattingen is naar de mening van mijn fractie een van de verklaringen
voor de huidige populariteit van populistisch rechts in opiniepeilingen. Het
moet gezegd: deze beweringen hebben een grond van waarheid. Doorgaans zijn
gevangenisstraffen inderdaad een derde korter dan de nominaal uitgesproken
straf en spinnenkoppen zijn onze gevangenissen allang niet meer. De vraag
die dan niet gesteld wordt door hen die op deze constatering de redenering
bouwen dat het allemaal wat harder moet met ons strafrecht luidt of het ergens
is zoals het is. Gelukkig maar dat onze gevangenissen geen spinnenkoppen meer
zijn, want dat zou de kans op resocialisatie nog kleiner maken dan nu al het
geval is. Tussen Gevangenpoort en Novotel zit echter nog wel een hele afstand.
De opvatting van sommigen dat het verschil tussen een gevangeniscel en een
hotelkamer alleen maar de klink aan de binnenkant van de deur is, is klinkklare
nonsens, al helemaal na alle maatregelen die de afgelopen jaren zijn getroffen
in onze gevangenissen om geld te sparen en om ruimte te maken. Eenpersoonscellen
zijn tot meermanscellen verbouwd. Let wel, zij zijn verbouwd en meestal niet
vergroot. Verder is het dagprogramma sterk beperkt en de vergoeding voor verrichte
arbeid is al jaren bevroren. In de gevangenissen is die net iets meer dan
een halve euro per uur. Daarvan kan niemand zich een gang naar de gevangeniswinkel
permitteren waar het prijspeil immers ruim boven dat van Albert Heijn ligt,
zoals werd vastgesteld in het aanbevelingswaardige SP-rapport "Morgen
moet het beter" over de toestanden in onze gevangenissen na alle versoberingen.
De minister kent dat rapport. Voor iedereen die erin geïnteresseerd mocht
zijn: het rapport is eenvoudig te vinden op sp.nl. Daarin kan men lezen hoe
het er in de gevangenis nu echt aan toe gaat.Dat gevangenen heel wat eerder vrijkomen dan hun nominale straf zou doen
vermoeden, is ook waar, maar ook daarvan is niet gezegd dat dit erg is. Vervroegde
invrijheidstelling kent immers haar prijs: de afwezigheid van ernstig wangedrag
tijdens het verblijf in de gevangenis. Bedreiging, grof geweld en poging om
met geweld of bedreiging de gevangenis te verlaten kunnen er allemaal toe
leiden dat je dag met je handje kunt zeggen als je in aanmerking wilt komen
voor vervroegde invrijheidstelling. Datzelfde geldt overigens bij plaatsing
in een tbs-inrichting.Wie zich gedurende twee derde van zijn celstraf behoorlijk gedraagt, wordt
daarvoor beloond. Wie zich misdraagt, moet rekening houden met de vordering
tot uitstel of het achterwege blijven van vervroegde invrijheidstelling.
Des temeer mensen vervroegd worden vrijgelaten des temeer veroordeelden zich
kennelijk tijdens hun verblijf in de gevangenis niet al te ernstig hebben
misdragen. Die redenering klopt toch? Of is het zo dat ernstig wangedrag niet
steeds met vordering tot uitstel of achterwege blijven van vervroegde invrijheidstelling
wordt gesanctioneerd? Ook op deze vraag krijg ik graag antwoord.De kritiek op ons strafstelsel moet ons niet tot angsthazen maken. Wij
leven in een rechtsstaat en het beschermen daarvan is veel waard, ook al kost
dat tijdelijk populariteit. Toch moeten wij er terdege rekening mee houden
dat in de samenleving snel negatief wordt gereageerd op wat er in en rondom
gevangenen en gevangenissen plaatsvindt. Veroordeelden staan laag op de maatschappelijke
ladder, net als politici overigens. De eerste groep heeft dat in ieder geval
aan zichzelf te danken. Zij hebben het er zelf naar gemaakt dat zij in de
gevangenis zitten. Zij hebben individuele burgers in het bijzonder en de samenleving
als zodanig geschaad en zij behoren daarvoor te boeten. Daar is niets mis
mee. Integendeel: dit behoort tot de algemeen aanvaarde en gekende elementen
van ons strafrecht naast generale en speciale preventie. Niet hun verblijf
in de gevangenis als zodanig hoeft daarom onze grote zorg te zijn, maar wel
de vraag hoe wij eraan kunnen bijdragen dat zij daar niet te snel in terugkomen.
Als het voorstel ervoor dienstig is dat zij korter in de cel zitten dan zij
nominaal daar zouden moeten doorbrengen, hebben wij daar geen enkel probleem
mee. Daarom steunen wij ook de voorgestelde maatregel voor het herstellen
van de voorwaardelijke invrijheidstelling. Die zou behulpzaam kunnen zijn
bij de pogingen om de kans op terugkeer naar de cel te verkleinen. Het grote
nadeel van de vervroegde invrijheidstelling was en is het gebrek aan de mogelijkheid
om bijzondere voorwaarden te stellen met het oog op de toekomst. Natuurlijk
geldt dat misdragingen tijdens het verblijf in de gevangenis kunnen leiden
tot vordering van uitstel of het achterwege blijven van vervroegde invrijheidstelling,
maar dan gaat het steeds om gedane zaken die geen keer nemen, terwijl het
grote voordeel van dit wetsvoorstel voor de voorwaardelijke invrijheidstelling
is dat het gaat om iets waarop je nog invloed kunt uitoefenen en wel om de
simpele reden dat de misdragingen nog niet zijn begaan. Wie zich houdt aan
de hem of haar opgelegde voorwaarden blijft buiten de gevangenis na zijn voorwaardelijke
invrijheidstelling en wie dat niet doet en daartegen ingaat, kan weer terugkomen.
Ik begrijp uit de opmerkingen van de minister dat ook bij voorwaardelijke
invrijheidstelling de eis geldt dat je je niet grof misdragen mag hebben tijdens
het onvoorwaardelijke deel van je straf. De fractie van de SP steunt derhalve
dit deel van het wetsvoorstel. Wel vragen wij ons net als andere fracties,
af of er voldoende inhoud gegeven kan worden aan het controleren van de voorwaarden.
Graag horen wij daarover geruststellende woorden van de minister. De opmerkingen
die onder anderen door collega Franken zijn gemaakt over artikel 15l zijn
meer dan de moeite waard. Wij zijn benieuwd wat de reactie van de minister
daarop zal zijn.De SP-fractie stemt niet in met het deel dat vastlegt dat veroordeelden
die nog ten minste vijf jaar gevangenisstraf te goed hebben, na invoering
van deze wet onder het nieuwe regime komen te vallen. Het duidelijke advies
van de Raad van State is compleet genegeerd door de regering en de Tweede
Kamer heeft er geen tijd aan besteed, want die had belangrijkere zaken te
doen. Argumenten voor de invoering van dit deel van de wet heeft de regering
naar onze mening niet gegeven. Er wordt dusdoende een bepaling voorgesteld
waarvan wij juist in onze Grondwet, onze strafwet en het Europees Verdrag
van de rechten van de mens hebben vastgelegd dat het niet kan. De Hoge Raad
heeft bepaald dat het een ongeclausuleerd verbod is en dat er geen strafbaarheid
zonder strafbaarstelling hoort te zijn in ons strafrecht. Dat gegeven is voor
onze fractie reden om de regering met nadruk te verzoeken om te bewerkstelligen
dat deze vergissing via een novelle hersteld wordt. Bij de behandeling van
een voorgaand wetsvoorstel hier in aanwezigheid van de staatssecretaris, heb
ik al aangegeven dat twee keer op één dag zondigen tegen dit
principe van de rechtsstaat al te veel van het goede is. Het leidt, althans
in katholieke termen, toch werkelijk tot de aanduiding "doodzonde",
zeker voor een minister en staatssecretaris van Justitie. Ik verzoek de minister
en zijn staatssecretaris dan ook ernstig in overweging te nemen dat deze Kamer
in ruime meerderheid aangeeft dat zij niet zal meemaken dat er een terugwerkende
kracht in een strafrecht op een dinsdag in november in deze Kamer wordt doorgevoerd.
Als de minister goed overlegt met zijn staatssecretaris en ons straks het
goede nieuws kan geven dat hij het zal repareren, zal mijn fractie straks
voor dit wetsvoorstel kunnen stemmen. Mocht er geen wijziging komen, dan zal
ik met andere fracties overwegen wat ons te doen staat.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 16.00 uur tot 17.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-235-242.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl