ECLI:NL:RBAMS:2024:8025, Rechtbank Amsterdam, 31-10-2024, 13/213143-24
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2024-10-31 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Internationaal strafrecht

Samenvatting: Belgisch vervolgings-EAB. Overlevering toegestaan.

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
    
      Parketnummer: 13/213143-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 31 oktober 2024
      
    
    
    
    
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering van 22 augustus 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 28 juni 2024 door het parket bij het Hof van Beroep Gent, België (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[opgeëiste persoon] , 
      
      	geboren op [geboortedag] 1981 te [geboorteplaats] ,
      	ingeschreven in de Basisregistratie Personen op het adres:
      	[BRP adres] ,
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 17 oktober 2024, in aanwezigheid van mr. W.H.R. Hogewind, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsvrouw, mr. K. Blonk, advocaat in Spijkenisse.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
    
      Tevens heeft de rechtbank voor sluiting van het onderzoek ter zitting de gevangenhouding bevolen met gelijktijdige schorsing van dat bevel tot aan de uitspraak.
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB vermeldt een bevel tot gevangenneming van 23 mei 2023 van het Hof van Beroep in Gent, kamer van inbeschuldigingstelling. Blijkens het A-formulier betreft het referentienummer van het bevel 2018/PGG/2989.
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een naar Belgisch recht strafbaar feit. Dit feit is omschreven in het EAB.
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid: feit vermeld op bijlage 1 bij de OLW
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit wijst het strafbare feit aan als een zogenoemd lijstfeit, dat in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staan vermeld. Het feit valt op deze lijst onder nummer 14, te weten:
    
    
    
      
        	moord en doodslag, zware mishandeling
      
    
    
    
      Uit het EAB volgt dat op dit feit naar het recht van België een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld.
    
    
    
      Dit betekent dat een onderzoek naar de dubbele strafbaarheid van het feit waarvoor de overlevering wordt verzocht, achterwege moet blijven.
    
    
  
  
    
      5Ontvankelijkheid van de officier van justitie
    
    
      
        Standpunt van de raadsvrouw
      
    
    
    
      De raadsvrouw heeft verzocht om de officier van justitie niet-ontvankelijk te verklaren in haar vordering tot het in behandeling nemen van het EAB. Zij verwijst hierbij naar een e-mail van 11 oktober 2024, afkomstig van de Belgische advocaat van de opgeëiste persoon. Uit deze e-mail blijkt dat de opgeëiste persoon met de Belgische autoriteiten had afgesproken dat hij zich zou melden voor 22 november 2024, dat hij het proces tot die tijd in vrijheid zou mogen afwachten en dat hij mocht vertrouwen op deze gemaakte afspraak. Het is cruciaal voor de voorbereiding van de inhoudelijke zaak dat de opgeëiste persoon zo lang mogelijk in vrijheid blijft, aldus de raadsvrouw. 
    
    
    
      
        Standpunt van de officier van justitie
      
    
    
    
      De officier van justitie heeft er op gewezen dat de Belgische autoriteiten het EAB in juni 2024 hebben uitgevaardigd, omdat zij het van belang achten dat alle medeverdachten aanwezig zullen zijn op de zitting, hetgeen ook expliciet in het EAB is vermeld. Voor zover de Belgische autoriteiten, met het uitvaardigen van het EAB, met de opgeëiste persoon gemaakte afspraken niet nakomen, is dit iets dat in de Belgische strafzaak kan worden aangevoerd. Er doet zich geen schending voor van het recht op een eerlijk proces in de zin van artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Een en ander staat dan ook niet aan de ontvankelijkheid van de vordering tot het in behandeling nemen van het EAB in de weg. 
    
    
    
      
        Oordeel van de rechtbank
      
    
    
    
      De rechtbank is van oordeel dat de officier van justitie ontvankelijk is in haar vordering ex artikel 23 OLW. Het verweer komt er op neer dat het, gezien de (gestelde) gemaakte afspraken met de Belgische autoriteiten, onevenredig is om nu een EAB jegens de opgeëiste persoon uit te vaardigen. Hem zou immers zijn toegezegd dat hij op eigen gelegenheid naar België zou mogen gaan als het proces gaat beginnen. 
    
    
    
      In lijn met eerdere uitspraken van de rechtbank dient voor de vraag of sprake is van (on)evenredigheid van de overlevering een onderscheid gemaakt te worden tussen de zogenoemde stelselevenredigheid van de Overleveringswet en de evenredigheid in een concreet geval. Het stelsel van de OLW is, op de voet van het daaraan ten grondslag liggende Kaderbesluit 2002/582/JBZ (het Kaderbesluit), gebaseerd op het uitgangspunt dat het gebruik van de bevoegdheid tot overlevering, in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel, niet verder gaat dan nodig is om de doelstelling van het Kaderbesluit te verwezenlijken. Daarbij is het in beginsel aan de uitvaardigende autoriteit om de evenredigheid van het uitvaardigen van een EAB te toetsen. Het is niet aan de rechtbank om te bepalen of er een minder vergaand middel dan een EAB voorhanden is.
    
    
    
      Een beroep op de onevenredigheid van een EAB kan in een concreet geval slechts onder uitzonderlijke omstandigheden slagen. Van dergelijke uitzonderlijke omstandigheden is in het geval van de opgeëiste persoon geen sprake. Met de officier van justitie is de rechtbank van oordeel dat de opgeëiste persoon een schending van eventuele gemaakte afspraken in de Belgische procedure kan aankaarten. Het verweer wordt verworpen.
    
    
  
  
    
      6De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW 
    
    
      De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit. Zijn overlevering kan daarom afhankelijk worden gemaakt van een zogenoemde terugkeergarantie. 
    
    
    
      De rechtbank stelt vast dat de Eerste Substituut-procureur des Konings van het Parket van de procureur des Konings Oost-Vlaanderen (afdeling Gent) bij brief van 16 september 2024 een terugkeergarantie heeft verstrekt. 
    
    
    
      Artikel 6, eerste lid, OLW geeft uitvoering aan artikel 5, onderdeel 3, Kaderbesluit 2002/584/JBZ, welke bepaling er in het bijzonder toe strekt de uitvoerende rechterlijke autoriteit in staat te stellen een bijzonder gewicht toe te kennen aan de mogelijkheid om de kansen op sociale re-integratie van de opgeëiste persoon te verhogen.
    
    
    
      Artikel 6, eerste lid, OLW heeft echter een facultatief karakter en moet, als uitzondering op het uitgangspunt, restrictief worden uitgelegd. Uitgangspunt is dat de opgeëiste persoon wordt overgeleverd (zonder nadere garanties). De rechtbank past deze bepaling daarom alleen toe voor zover de opgeëiste persoon daarop een beroep heeft gedaan en pas in zo een geval komt zij toe aan de beoordeling of de tenuitvoerlegging van de straf vanuit het oogpunt van maatschappelijke re-integratie beter in Nederland kan plaatsvinden. De raadsvrouw heeft de uitdrukkelijke wens van de opgeëiste persoon geuit om een eventueel op te leggen vrijheidsstraf in België uit te zitten. De opgeëiste persoon heeft dus geen beroep op artikel 6, eerste lid, OLW gedaan.  
    
    
    
      Hoewel er een terugkeergarantie is verstrekt, zal de rechtbank geen toepassing geven aan artikel 6, eerste lid, OLW en de overlevering niet afhankelijk maken van deze garantie. Deze beslissing heeft tot gevolg dat, in geval van een veroordeling tot een vrijheidsstraf, België niet op grond van de verstrekte terugkeergarantie gehouden is het vonnis ter erkenning en tenuitvoerlegging aan Nederland aan te bieden met het oog op tenuitvoerlegging van die straf in Nederland.
    
    
  
  
    
      7Artikel 11 OLW: detentieomstandigheden in België
    Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank geoordeeld dat er, gelet op de detentieomstandigheden in België, ten aanzien van alle detentie-instellingen in België een algemeen gevaar bestaat dat gedetineerden worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederende behandeling en dat daarom de tot dan toe verstrekte algemene detentiegarantie niet meer voldeed.
    
    
      Op 4 september 2024 is daarom namens het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele rechten en Vrijheden, Dienst internationale samenwerking in strafzaken, Centrale autoriteit van de Federale Overheidsdienst Justitie te Brussel de navolgende garantie ten behoeve van de opgeëiste persoon gegeven:
    
    
    
      
        “1.  In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden?
      
      
        
          [opgeëiste persoon] zal worden opgesloten in de gevangenissen van Brugge indien na overlevering door de bevoegde gerechtelijke autoriteit wordt beslist dat de persoon in voorlopige hechtenis dient te blijven.
      
    
    
    2. Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling? 
    België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel. 
    
    
      
        In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar [opgeëiste persoon] aan zal worden onderworpen na overlevering:
      
    
    
      
        
          De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m2 individuele levensruimte. Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten. 
        
      
      
        
          De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m2 inclusief vast meubilair.
        
      
    
    
      o De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm
      o Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau.
    
    
      
        
          De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op grond hoeven te slapen. 
        
      
      
        
          Er worden verschillende dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten.
        
      
    
    
  
  
    
      3Sanitaire en hygiëne omstandigheden
    Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.”
    
    
      Aan de hand van een globale beoordeling van alle gegevens waarover zij beschikt, gaat de rechtbank uit van de geboden zekerheid in voorgaande garantie. De rechtbank is, gelet op deze toezegging van de Belgische autoriteiten, van oordeel dat voor de opgeëiste persoon na overlevering geen reëel gevaar bestaat van een onmenselijke of vernederende behandeling, nu het gevaar van een dergelijke behandeling met deze garantie is weggenomen.
    
    
  
  
    
      8Slotsom
    
    
      De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. Om die reden staat de rechtbank de overlevering toe.
    
    
  
  
    
      9Toepasselijke wetsartikelen
    
    
      De artikelen 2, 5, 7 en 11 OLW. 
    
    
  
  
    
      10Beslissing
    
    
      
        STAAT TOE de overlevering van [opgeëiste persoon] aan het parket bij het Hof van Beroep Gent, België voor het feit zoals dat is omschreven in onderdeel e) van het EAB.
      Deze uitspraak is gedaan door
      mr. M. van Mourik,  				                         			voorzitter,
      mrs. A.J. Scheijde en D.A. Segbedzi,		   		   	   		rechters,
      in tegenwoordigheid van mr. V.D. Bennett,		                         		griffier,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 31 oktober 2024.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.
      
    
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
     Zie bijvoorbeeld de uitspraak van deze rechtbank van 1 maart 2013, ECLI:NL:RBAMS:2013:BZ3203.
  
  
     Rb. Amsterdam 14 december 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:7536.
  
  
     HvJ EU van 25 juli 2018, zaak ML, ECLI:EU:C:2018:589.