ECLI:NL:RBAMS:2024:7083, Rechtbank Amsterdam, 20-11-2024, 13-292873-24
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2024-11-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Europees strafrecht

Samenvatting: Executie-EAB uit België. Belgische detentieomstandigheden: het krantenartikel waarnaar door de raadsman is verwezen bevestigt het aangenomen algemeen gevaar. Detentiegarantie afdoende om dit gevaar voor de opgeëiste persoon weg te nemen. Aanhoudingsverzoek afgewezen. Overlevering toegestaan.

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
    
      Parketnummer: 13-292873-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 20 november 2024
      
    
    
    
    
      
      
            UITSPRAAK
      
    
    
    
    
      op de vordering van 13 september 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 27 oktober 2020 door het Hof van beroep Antwerpen, België (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[opgeëiste persoon] ,
      
      	geboren in [geboorteplaats] (Somalië) op [geboortedag] 1996, 
      	ingeschreven in de Basisregistratie Personen op het adres:
      	[adres] ,
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 6 november 2024, in aanwezigheid van mr. A.L. Wagenaar, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsman, mr. L.J.H. Kortz, advocaat in Utrecht.
    
    
    
      De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
    
      Tevens heeft de rechtbank voor sluiting van het onderzoek ter zitting de gevangenhouding  bevolen met gelijktijdige schorsing van dat bevel tot aan de uitspraak. 
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB vermeldt een arrest van het Hof van Beroep Antwerpen d.d. 10/06/2020 – C8-kamer, met referentie 2019/PGA/590 (Griffienummer: 758/2020).
    
    
    
      De overlevering wordt verzocht ten behoeve van de tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf voor de duur van veertig maanden, door de opgeëiste persoon te ondergaan op het grondgebied van de uitvaardigende lidstaat. Van deze straf resteren volgens het EAB nog 1197 dagen. De vrijheidsstraf is aan de opgeëiste persoon opgelegd bij het hiervoor genoemde arrest.
    
    
    
      Dit arrest betreft de feiten zoals die zijn omschreven in het EAB.
    
    
    
      3.1
      
        Weigeringsgrond als bedoeld in artikel 12 OLW
      
      
      
        Als het proces in twee opeenvolgende instanties heeft plaatsgevonden, namelijk een eerste aanleg gevolgd door een procedure in hoger beroep, dan is de laatste van die beslissingen relevant voor de beoordeling of is voldaan aan de vereisten van artikel 4 bis, eerste lid, Kaderbesluit 2002/584/JBZ en artikel 12 OLW, voor zover daartegen geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat en daarom de zaak ten gronde definitief is afgedaan.
      
      
      
        De rechtbank stelt vast dat het EAB strekt tot de tenuitvoerlegging van een arrest terwijl de verdachte niet in persoon is verschenen bij het proces dat tot die beslissing heeft geleid, en dat - kort gezegd - is gewezen zonder dat zich één van de in artikel 12, sub a tot en met c, OLW genoemde omstandigheden heeft voorgedaan.  
      
      
      
        Op grond van artikel 12, sub d, OLW mag de rechtbank in dit geval de overlevering niet weigeren, als de uitvaardigende justitiële autoriteit heeft vermeld dat
      
      
      
        ( i) het betreffende vonnis na overlevering onverwijld aan de opgeëiste persoon zal worden betekend en hij uitdrukkelijk zal worden geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarbij hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarop de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, die kan leiden tot herziening van het oorspronkelijke vonnis en
      
      
      
        ( ii) de opgeëiste persoon wordt geïnformeerd over de termijn waarbinnen hij verzet of hoger beroep dient aan te tekenen, als vermeld in het desbetreffende Europees aanhoudingsbevel.
      
      
      
        Het EAB vermeldt in het EAB in onderdeel d):
      
      
      
        
          “- de beslissing is niet persoonlijk aan betrokkene betekend, maar
        
        - de beslissing zal hem na overlevering onverwijld persoonlijk worden betekend, en
        - de betrokkene zal na de betekening van de beslissing uitdrukkelijk worden geïnformeerd over zijn recht op een verzetprocedure of een procedure in hoger beroep, waarbij hij het recht heeft aanwezig te zijn, waarbij de zaak opnieuw ten gronde wordt behandeld en nieuw bewijsmateriaal wordt toegelaten, en die kan leiden tot herziening van de oorspronkelijke beslissing, en- 	de betrokkene zal geïnformeerd worden over de termijn waarover hij beschikt om verzet of hoger beroep aan te tekenen, namelijk 15 dagen.”
      
      
      
        Naar het oordeel van de rechtbank voldoet deze verklaring aan de eisen van artikel 12, sub d, OLW en doet de in dit artikel bedoelde weigeringsgrond zich niet voor. 
      
      
      
        Dit betekent dat de veroordeling niet onherroepelijk is zodat ook de weigeringsgrond van artikel 6a, eerste lid, OLW zich niet voordoet. Voor de toepassing van artikel 6, eerste lid, OLW moet het EAB worden verstaan als strekkende tot (verdere) vervolging (zie hierna onder 6.).
      
      
      
    
  
  
    
      4Strafbaarheid
    
    
      4.1
      
        Feit vermeld op bijlage 1 bij de OLW
      
      
      
        De uitvaardigende justitiële autoriteit wijst het strafbare feit zoals opgenomen onder A aan als een zogenoemd lijstfeit, dat in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staat vermeld, te weten:
      
      
      
        
          	5. illegale handel in verdovende middelen en psychotrope stoffen; 
        
        
          Uit het EAB volgt dat op dit feit naar het recht van België een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste drie jaren is gesteld.
      
      
      
        Dit betekent dat een onderzoek naar de dubbele strafbaarheid van het feit waarvoor de overlevering wordt verzocht, achterwege moet blijven.
      
      
    
    
      4.2
      
        Feit waarvoor dubbele strafbaarheid is vereist
      
      
      
        De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft het in het EAB onder B opgenomen feit niet aangeduid als een feit waarvoor het vereiste van toetsing van dubbele strafbaarheid niet geldt. Overlevering kan in dat geval worden toegestaan, indien voldaan wordt aan de eisen die in artikel 7, eerste lid, aanhef en onder b, OLW zijn neergelegd.
      
      
      
        De rechtbank stelt vast dat hieraan is voldaan.
      
      
      
        Het feit levert naar Nederlands recht op:
      
      
      
        
          	deelneming aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van misdrijven.
        
      
      
      
    
  
  
    
      5De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW 
    
    
      De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit en beroept zich op de garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW. De rechtbank stelt vast dat de opgeëiste persoon zodanige banden heeft met Nederland, dat de tenuitvoerlegging van een eventueel na overlevering opgelegde straf, uit het oogpunt van maatschappelijke re-integratie beter in Nederland kan plaatsvinden dan in de uitvaardigende lidstaat. Zijn overlevering kan daarom worden toegestaan, wanneer is gewaarborgd dat de opgeëiste persoon, in geval van veroordeling in de uitvaardigende lidstaat tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf na overlevering, deze straf in Nederland mag ondergaan.
    
    
    
      De Advocaat-generaal heeft op 15 oktober 2024 de volgende garantie gegeven:
    
    
    
      
        “In antwoord op uw mail van 30 september 2024 lever ik bij deze de garantie af dat [opgeëiste persoon] zal worden teruggebracht naar Nederland na de behandeling van de strafzaak hier in Antwerpen om daar, in het geval hij in België onherroepelijk is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf, deze straf te ondergaan op grond van het Kaderbesluit 2008/909/JBZ.”
      
    
    
    
      Naar het oordeel van de rechtbank is deze garantie voldoende.
    
    
    
  
  
    
      6Artikel 11 OLW: Belgische detentieomstandigheden  
    
    
      
        Het standpunt van de raadsman 
      
      De raadsman heeft zich – onder verwijzing naar een krantenartikel van het Nieuwsblad van 30 oktober 2024 – op het standpunt gesteld dat overlevering van de opgeëiste persoon tot een schending van artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: Handvest) zal kunnen leiden.
    
    
    
      
        Het standpunt van de officier van justitie
      
      De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de detentie-omstandigheden in België niet aan overlevering in de weg staan, omdat met de afgegeven detentiegarantie het gevaar voor de opgeëiste persoon is weggenomen.
    
    
    
      
        Het oordeel van de rechtbank
      
      Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank geoordeeld dat een algemeen gevaar bestaat dat gedetineerden in alle detentie-instellingen in België worden onderworpen aan een onmenselijke behandeling gelet op de detentieomstandigheden in die instellingen.Het krantenartikel waarop door de raadsman is gewezen vormt naar het oordeel van de rechtbank een bevestiging van het aangenomen algemene gevaar.
    
    
    
      De rechtbank stelt vast dat er bij brief van 2 oktober 2024, afkomstig van de het Diensthoofd bij het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele Rechten en Vrijheden, te Brussel de volgende algemene detentiegarantie is gegeven:
    
    
    
      
        “1. In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden? 
      
      
        
          [opgeëiste persoon] zal worden opgesloten in de gevangenis van Dendermonde. 
      
    
    
    
      
        2. Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling? 
      
      
        België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel. 
      
    
    
    
      
        In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar [opgeëiste persoon] aan zal worden onderworpen na overlevering: 
      
      
        - De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m2 individuele levensruimte. Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten. 
      
      
        - De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m2 inclusief vast meubilair. 
      
      
        o De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm 
      
      
        o Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau. 
      
      
        - De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op grond hoeven te slapen.
      
      
        - Er worden verschillend dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten.
      
      
    
  
  
    3. Sanitaire en hygiëne omstandigheden
    Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.”
    Zoals deze rechtbank eerder heeft geoordeeld (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 28 december 2022) gaat de rechtbank aan de hand van een globale beoordeling van alle gegevens waarover zij beschikt uit van de geboden zekerheid in voorgaande garantie. De rechtbank is, gelet op deze toezegging van de Belgische autoriteiten, van oordeel dat er voor de opgeëiste persoon na overlevering geen reëel gevaar bestaat op een onmenselijke of vernederende behandeling, nu het gevaar op een dergelijke behandeling met deze garantie voor hem is weggenomen.
    
    
  
  
    
      7Aanhoudingsverzoek
    
    
      Door de raadsman zijn stukken overgelegd van een verzetprocedure die bij de Belgische autoriteiten is ingediend. De raadsman heeft verzocht om de behandeling van de zaak aan te houden om de uitkomst van de procedure af te wachten.
    
    
    
      Zoals volgt uit onderdelen 3. en 5. van deze uitspraak strekt het EAB tot (verdere) strafvervolging waarbij de opgeëiste persoon het recht heeft op een verzetprocedure. Dat de opgeëiste persoon van dat recht al gebruik heeft gemaakt vóór de beslissing over de overlevering en dat de verzetprocedure dus aanhangig is ten tijde van die beslissing, vormt, mede gelet op de beslistermijnen, geen aanleiding voor aanhouding van de behandeling.De rechtbank wijst dan ook het verzoek tot aanhouding af.De rechtbank overweegt verder dat een eventuele intrekking van het EAB bovendien nog een rol kan spelen ten tijde van de feitelijke overlevering van de opgeëiste persoon.  
    
    
    
  
  
    
      8Slotsom
    
    
      De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. Om die reden staat de rechtbank de overlevering toe.
    
    
    
  
  
    
      9Toepasselijke wetsartikelen
    
    
      De artikelen 140 Wetboek van Strafrecht, en 2, 5, 6 en 7 OLW. 
    
    
    
  
  
    
      10Beslissing
    
    
      
        STAAT TOE de overlevering van [opgeëiste persoon] aan het Hof van beroep Antwerpen, België, voor de feiten zoals die zijn omschreven in onderdeel e) van het EAB.
    
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door
      mr. R.A. Sipkens,	  				                         		voorzitter,
      mrs. I. Verstraeten-Jochemsen en A.L. op 't Hoog,			   		   rechters,
      in tegenwoordigheid van mrs. E.A. Harland en Ç.H. Dede,                         		    griffiers,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 20 november 2024.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open. 
      
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
     Hof van Justitie van de Europese Unie, 21 december 2023, C-397/22, LM, (Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Condamnation par défaut)), ECLI:EU:C:2023:1030, punt 47 en C-398/22, RQ (Generalstaatsanwaltschaft Berlin (Condamnation par défaut)), ECLI:EU:C:2023:1031, punt 32.
  
  
    ECLI:NL:RBAMS:2022:7536
  
  
     ECLI:NL:RBAMS:2022:7937
  
  
     Hof van Justitie van de Europese Unie, 25 juli 2018, ML, ECLI:EU:C:2018:589.