ECLI:NL:RBNNE:2025:216, Rechtbank Noord-Nederland, 24-01-2025, C/19/149819 / FA RK 24-2333
Rechtbank Noord-Nederland — Uitspraak 
Datum: 2025-01-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Personen- en familierecht

Samenvatting: Geslachtsaanduiding X. Van betrokkene kan niet worden verwacht dat die wacht op het gestagneerde wetgevingsproces.

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
    Afdeling Privaatrecht
    
    
      Locatie Assen
    
    
    
      zaak-/rekestnummer: C/19/149819 / FA RK 24-2333	
    
    
    
    
      
        beschikking d.d. 24 januari 2025 
      
    
    
    
    
      inzake het verzoek van
    
    
    
    
      
        
          [naam]
        ,
      wonende te [woonplaats],
      hierna ook te noemen betrokkene,
      advocaat mr. K.S.M. Smienk, kantoorhoudende te Gouda.
    
    
    
    
      De rechtbank merkt naast betrokkene als belanghebbende aan:
      - de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Emmen (hierna: de ABS).
    
    
    
  
  
    
      1Procesverloop
    
    
      1.1.
      Betrokkene heeft op 2 februari 2024 bij de rechtbank Midden-Nederland, locatie Utrecht een verzoekschrift ingediend waarin betrokkene verzoekt bij beschikking, voor zover mogelijke uitvoerbaar bij voorraad, de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Emmen te gelasten om aan de geboorteakte ingeschreven in het register van de gemeente Emmen van het jaar 1994 (aktenummer: 1SA0964) een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht in die zin dat het geslacht X zal zijn.
      
    
    
      1.2.
      Bij beschikking van 6 november 2024 heeft de rechtbank Midden-Nederland, locatie Utrecht, zich onbevoegd verklaard om van het verzoek kennis te nemen en de zaak in de staat waarin deze zich bevond, verwezen naar rechtbank Noord-Nederland, locatie Assen.
      
    
    
      1.3.
      De rechtbank heeft de zaak behandeld op de mondelinge behandeling met gesloten deuren van 16 januari 2025 in aanwezigheid van betrokkene, bijgestaan door mr. Smienk. De ambtenaar van de burgerlijke stand is niet op de mondelinge behandeling verschenen
      
    
  
  
    
      2De beoordeling
    
    
      2.1.
      De rechtbank zal, conform hetgeen steeds vaker gebruikelijk is, naar betrokkene verwijzen met ‘die’ als persoonlijk voornaamwoord en ‘diens’ gebruiken als bezittelijk voornaamwoord.
      
    
    
      2.2.
      Betrokkene legt aan het verzoek ten grondslag dat die een non-binaire beleving van diens gender heeft en zich niet als specifiek man of specifiek vrouw identificeert. In het dagelijks leven wordt die vaak geconfronteerd met de mannelijke geslachtsaanduiding. Betrokkene voelt zich niet thuis in één van de specifieke hokjes 'man' of 'vrouw'. De geslachtsvermelding 'man' of 'vrouw' komt namelijk niet overeen met diens genderbeleving. Betrokkene is zich bewust van de mogelijke nadelen die er zitten aan het hebben van een paspoort met daarop een X. Die identificeert zich echter als non-binair en wenst ook een geboorteakte, identiteitsbewijs en andere officiële papieren die dit gegeven reflecteren en daarmee recht doen aan wie die is. Wanneer betrokkene een identiteitsbewijs kan laten zien met een neutrale aanduiding van het geslacht, past dit identiteitsbewijs ook écht bij betrokkene. Betrokkene zal zich dan volledig zichzelf kunnen zijn, ook op papier.
      
    
    
      2.3.
      De rechtbank moet allereerst beoordelen of het mogelijk is om de geslachtsaanduiding in de geboorteakte van betrokkene te wijzigen naar 'X'. De rechtbank overweegt dat de huidige wettelijke bepalingen in beginsel niet voorzien in die mogelijkheid.  Op grond van artikel 1:19d van het Burgerlijk Wetboek (BW) is het mogelijk om, in het geval dat het geslacht van het kind (om medische redenen) twijfelachtig is, in de geboorteakte de vermelding op te nemen dat het geslacht van het kind 'niet is kunnen worden vastgesteld'. Hiervan is bij betrokkene geen sprake. Daarnaast is het (op grond van de artikelen 1:28 tot en met 1:28c BW) mogelijk om de geslachtsaanduiding te verbeteren, als men de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren. Een wettelijke basis voor een genderneutrale geslachtsaanduiding ontbreekt.
      
    
    
      2.4.
      Op 4 mei 2021 is een wetsvoorstel ingediend tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, dat ertoe strekt de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de geboorteakte te versoepelen en de procedure te vereenvoudigen. Naar aanleiding van dit wetsvoorstel heeft Tweede Kamerlid Van Ginneken een amendement ingediend dat strekt tot het mogelijk maken om als geslachtsaanduiding een 'X' te registreren in de geboorteakte. De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 6 april 2022 advies uitgebracht aan de minister van Rechtsbescherming ten aanzien van het hiervoor genoemde amendement en geadviseerd om de mogelijkheid van een neutrale geslachtsregistratie via een zelfstandig wetsvoorstel te regelen. In reactie daarop heeft Van Ginneken haar amendement ingetrokken en aangekondigd er een aparte initiatiefwet van te maken. 
      
    
    
      2.5.
      De rechtbank Den Haag heeft in dit kader bij beschikking van 17 december 2021 prejudiciële vragen gesteld aan de Hoge Raad. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 4 maart 2022 afgezien van beantwoording van deze prejudiciële vragen en overwogen dat het beantwoorden van deze vragen de rechtsvormende taak van de Hoge Raad te buiten zou gaan, nu wetgeving op dit vlak al in voorbereiding is. De Hoge Raad concludeerde daarbij dat het, totdat er sprake is van wetgeving, aan de rechter is om in elke concrete zaak aan de hand van de aard en inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval te beslissen. 
      
    
    
      2.6.
      De rechtbank stelt vast dat er sinds het arrest van de Hoge Raad van 4 maart 2022 nog geen nadere wetgeving in werking is getreden die de registratie van 'X' als geslachtsaanduiding mogelijk maakt. De rechtbank is daarom, gelet op de hiervoor aangehaalde jurisprudentie, van oordeel dat het op dit moment aan de rechter is om in de onderhavige concrete zaak te beslissen.
      
    
    
      2.7.
      Uit de stukken en wat op de mondelinge behandeling naar voren is gekomen, staat vast dat de vermelding van het mannelijk geslacht op de geboorteakte van betrokkene niet in overeenstemming is met de bij die bestaande duurzame overtuiging van een non-binaire genderbeleving. De rechtbank overweegt dat sprake is van een maatschappelijke erkenning en een trend naar juridische erkenning van een neutrale geslachtelijke identiteit. Door de wetgever zijn voorbereidingen getroffen om deze maatschappelijke erkenning om te zetten in wetgeving, maar deze zijn nog niet geëffectueerd. Daarbij zijn er inmiddels meerdere rechterlijke uitspraken waarin het verzoek tot registratie van een 'X' als geslachtsaanduiding wordt toegewezen, waarbij wordt geoordeeld dat het gebrek aan wettelijke mogelijkheden voor een non-binaire geslachtsaanduiding strijdigheid oplevert met internationale verdragen als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR). De rechtbank is van oordeel dat deze maatschappelijke ontwikkeling, in combinatie met het individuele belang van betrokkene bij juridische erkenning van diens innerlijke genderbeleving, zwaarder weegt dan het algemene belang bij handhaving van de huidige wettelijke regeling of het afwachten van de ontwikkelingen in die wetgeving. De rechter is daarbij van oordeel dat van betrokkene niet kan worden verwacht dat die wacht op het (gestagneerde) wetgevingsproces.
      
    
    
      2.8.
      
        Op grond van voorgaande overwegingen zal de rechtbank het verzoek toewijzen op de wijze als hierna weergegeven. De rechtbank zal de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Emmen gelasten om aan de geboorteakte van betrokkene een latere
        vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht, in die zin dat de geslachtsaanduiding 'X' zal zijn.
      
      
      
    
  
  
    
      3Beslissing
    
    
      De rechtbank:
    
    
    
      gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente Emmen om aan de geboorteakte van [naam], ingeschreven in het register van de gemeente Emmen van het jaar 1994, een latere vermelding toe te voegen van wijziging van het geslacht, in die zin dat het geslacht van betrokkene "X" zal zijn.
    
    
    
      
        
        
        
        
          
            
              Deze beschikking is gegeven door mr. F.V. Marquenie, rechter, bijgestaan door de griffier en in het openbaar uitgesproken op 24 januari 2025.
              
              
            
          
          
            
              !NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING SECRETARIS!
            
            
              
            
            
              !NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING RECHTER!
            
          
          
            
              
            
            
              
            
            
              
            
          
          
            
              Voor zover in deze beschikking een of meer eindbeslissingen zijn opgenomen, kan tegen deze beschikking hoger beroep worden ingesteld door een advocaat bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden:
              - door verzoeker en degenen aan wie een afschrift van de beschikking is verstrekt of verzonden, binnen drie maanden na de dag van de uitspraak;
              - door andere belanghebbenden binnen drie maanden na de betekening van deze beschikking of nadat zij op andere wijze daarvan kennis hebben genomen.
            
          
          
            
              
            
            
              
            
            
              !NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR STEMPELS!
            
          
        
      
    
    
    
      
        fn: mmv/615
    
    
  
  
    ECLI:NL:HR:2022:336