ECLI:NL:RBAMS:2025:1256, Rechtbank Amsterdam, 13-02-2025, 13-373669-24
Rechtbank Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2025-02-13 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Europees strafrecht

Samenvatting: Vervolgings-EAB Polen. Tussenuitspraak. Onderzoek heropend en geschorst om vragen te stellen met betrekking tot detentieomstandigheden remand regime in Polen.

RECHTBANK AMSTERDAM
    INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
    
    
    
      Parketnummer: 13/373669-24
    
    
    
      
        Datum uitspraak: 13 februari 2025
      
    
    
    
    
      
      
        TUSSEN-
      
      
        UITSPRAAK
      
      
    
    
    
    
      op de vordering van 25 november 2024 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
      Dit EAB is uitgevaardigd op 18 april 2024 door the District Court of Legnica – III Criminal Department (Polen), (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit) en strekt tot de aanhouding en overlevering van:  
    
    
    
      
        	[de opgeëiste persoon] ,
      
      	geboren te [geboorteplaats] (Polen) op [geboortedag] 1981, 
      zonder vaste woon- of verblijfplaats hier te lande,
      nu gedetineerd in Penitentiaire Inrichting [detentieplaats] ,
    
    
    
      hierna ‘de opgeëiste persoon’.
    
    
    
  
  
    
      1Procesgang
    
    
      
        Zitting 23 januari 2025
      
      De behandeling van het EAB is aangevangen op de zitting van 23 januari 2025, in aanwezigheid van mr. A. Keulers, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door zijn raadsman, mr. R.P.G. van der Weide, advocaat in Amsterdam en door een tolk in de Poolse taal. Wegens het ontbreken van de vertaling van aanvullende informatie van de uitvaardigende justitiële autoriteit over de detentieomstandigheden in het remand regime in Polen is het onderzoek ter terechtzitting voor bepaalde tijd aangehouden. 
    
    
    
      De rechtbank heeft de gevangenhouding bevolen en de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
    
    
    
      
        Zitting 30 januari 2025
      
      De behandeling van het EAB is – met toestemming van partijen – in gewijzigde samenstelling voorgezet op de zitting van 30 januari 2025, in aanwezigheid van mr. A. Keulers, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is wederom bijgestaan door zijn raadsman, mr. R.P.G. van der Weide, advocaat in Amsterdam en door een tolk in de Poolse taal.
    
    
  
  
    
      2Identiteit van de opgeëiste persoon
    
    
      Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Poolse nationaliteit heeft. 
    
    
  
  
    
      3Grondslag en inhoud van het EAB
    
    
      Het EAB vermeldt een decision on application of preventive measure in form of a pre-trial detention for a period of 14 days van the Regional Court of Jawor van 23 augustus 2022 met kenmerk II Kp 75/22 (dossiernummer 4331-4.Ds.12.2021).
    
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan een naar Pools recht strafbaar feit. Dit feit is omschreven in het EAB.
    
    
  
  
    
      4Strafbaarheid: feit waarvoor dubbele strafbaarheid is vereist
    
    
      De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft het feit niet aangeduid als feit waarvoor het vereiste van toetsing van dubbele strafbaarheid niet geldt. Overlevering kan in dat geval worden toegestaan, wanneer - kort gezegd - voldaan is aan het vereiste dat op het feit naar het recht van de uitvaardigende lidstaat een vrijheidsstraf met een maximum van ten minste twaalf maanden is gesteld en dat het feit ook naar Nederlands recht strafbaar is.
    
    
    
      De rechtbank stelt vast dat hieraan is voldaan.
    
    
    
      Het feit levert naar Nederlands recht op:
    
    
    
      
        	verduistering.
      
    
    
    
      De raadsman heeft betoogd dat de dubbele strafbaarheid ontbreekt nu uit de feitsomschrijving volgt dat het een civiele kwestie betreft. De opgeëiste persoon was tijdelijk niet in staat tot betalingen van de leasetermijnen en heeft inmiddels de betalingen weer hervat. 
    
    
    
      Dit verweer wordt verworpen nu uit het EAB volgt dat de opgeëiste persoon verdacht wordt van een feit dat ook naar Nederlands recht strafbaar is namelijk opzettelijke (with a planned intent) toe-eigening van de geleasete voorwerpen door de leasetermijnen niet te betalen en de voorwerpen niet te retourneren. 
    
    
  
  
    
      5Artikel 11 OLW
    
    
      5.1
      
        Artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de EU  
      
      
      
        De rechtbank heeft eerder vastgesteld dat, vanwege structurele of fundamentele gebreken in de Poolse rechtsorde, in Polen een algemeen reëel gevaar bestaat van schending van het grondrecht op een eerlijk proces voor een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld.
      
      
      
        Nu de opgeëiste persoon geen elementen heeft aangevoerd waaruit blijkt dat die structurele of fundamentele gebreken een concrete invloed zullen hebben op de behandeling van zijn strafzaak, is niet aangetoond dat sprake is van een individueel reëel gevaar van schending van het grondrecht op een eerlijk proces voor een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld.
      
      
    
    
      5.2
      
        
          Detentieomstandigheden in Polen 
          
        
        
          Inleiding
        
      
      
      
        De rechtbank heeft bij uitspraak van 5 juni 2024 in een andere zaak geoordeeld dat sprake is van een algemeen reëel gevaar van schending van de grondrechten van gedetineerden die in het remand regime in Polen terechtkomen. Het kernpunt hierbij is dat in het remand regime slechts 3 m2 persoonlijke ruimte (exclusief sanitair) in een meerpersoonscel is gegarandeerd voor de voorlopig gedetineerde, terwijl die veelal 23 uren op zijn cel doorbrengt. Verder is de onduidelijkheid over de termijn waarop de opgeëiste persoon contact met de buitenwereld kan bewerkstelligen een bijkomende verzwarende omstandigheid.
      
      
      
        De vaststelling van een algemeen reëel gevaar voor schending van de grondrechten voor gedetineerden die terecht komen in het remand regime, kan op zichzelf niet tot weigering van de overlevering leiden. Het enkele bestaan van gegevens die duiden op gebreken in dit regime, impliceert immers niet noodzakelijkerwijs dat, in een concreet geval, de grondrechten van de opgeëiste persoon bij overlevering zullen worden geschonden.
      
      
      
        Teneinde te verzekeren dat de grondrechten in het concrete geval worden geëerbiedigd, is de rechtbank dan ook verplicht om vervolgens na te gaan of er, in de omstandigheden van het geval, gronden bestaan om aan te nemen dat de opgeëiste persoon na zijn overlevering aan Polen een reëel gevaar zal lopen van schending van zijn grondrechten gezien de omstandigheden in het remand regime in Polen waar hij zal worden gedetineerd.
      
      
      
        Op 16 januari 2025 heeft de Regional Prosecutor’s Office of Jawor per brief aanvullende informatie verstrekt over de detentieomstandigheden in remand prisons, toegespitst op de opgeëiste persoon. In deze aanvullende informatie staat, voor zover van belang, het volgende:
      
      
      
        
          “After placing [de opgeëiste persoon] in the Penal Institution No. 1 in Wroclaw within a pre-
        
        
          trial detention, he will be able to participate in trainings arranged by the administration of the
        
        
          named penitentiary unit. In common rooms of particular wards, there is a possibility of using
        
        
          available sports equipment. Additionally, special interest activities are arranged there which
        
        
          are notified to prisoners by supervisors on a current basis. The said trainings and activities are
        
        
          scheduled to be held between 8:00 a.m. and 9:45 p.m. under a week plan which is notified to
        
        
          prisoners. An average time for common room activities commencing on leaving the cell is
        
        
          about one hour and a half. Such activities are held once a day, and their frequency depends on
        
        
          a number of prisoners in a given ward, and as now it is three times a week on average.
        
      
      
      
        
          
            [de opgeëiste persoon] will have a right as well to at least one hour stroll a day in the yard,
        
        
          and if he observes, in a distinctive and positive way, the internal prison regulations and rules
        
        
          of the organizational - order document concerning pre-trial detention in the Penal Institution,
        
        
          he may be rewarded. Awards are, among other things, an additional or longer stroll, a permit
        
        
          to participate in cultural -education activities and physical and sports exercises more
        
        
          frequently.
        
      
      
      
        
          Additionally, a person in custody is provided a possibility of taking part in other
        
        
          activities arranged beyond his residential cell, i.e. participation in visitations, taking use of a
        
        
          phone unit, talks aimed at behaviour, provision of medical care, and taking part in religious
        
        
          services, participating in which depends on a will of the prisoner.
        
      
      
      
        
          Taking into account the variability of held activities it is not possible to specify clearly a number of hours for a person in custody to spend beyond his residential cell, all the more that participating is voluntarily and depends only on a will of the prisoner. (…)
        
      
      
      
        
          Article 110 paragraph 2 of the [Polish] executive penal code establishes a minimum
        
        
          standard of a residential cell area. Pursuant to this article an area of the multi-prisoner
        
        
          residential cell (excluding a sanitary area) should be not less than 3 m2 per one prisoner.
        
        
          Pursuant to paragraph 29 item 1 of the Disposition of the Minister of Justice of 21st December
        
        
          2016 regarding the organizational - order regulation for serving penalty of deprivation of
        
        
          liberty, residential cells should be furnished with respective accommodation equipment
        
        
          allowing a prisoner to have a separate place for sleeping, proper hygienic conditions,
        
        
          sufficient inflow of air and good temperature in the cell depending on a season of the year.”
        
      
      
      
        Bij e-mailbericht van 27 januari 2025 heeft het openbaar ministerie de volgende aanvullende vragen voorgelegd. 
      
      
      
        
          “1. If Mr [de opgeëiste persoon] chooses to participates in all activities currently offered to him in the
        
        
          remand prison, how many hours per day would he at least spend outside his cell?
        
      
      
      
        2. Can you guarantee that mr [de opgeëiste persoon] will spend at least 2 hours a day outside of his cell?”
      
      
      
        Deze vragen zijn bij e-mail van dezelfde datum namens de uitvaardigende justitiële autoriteit als volgt beantwoord:
      
      
      
        
          “1. A suspect in pre-trial detention is guaranteed 1 hour a day of walking, and if he or she takes part in resocialization classes, it will be an additional 1 hour a day, 3 times a week.
        
      
      
      
        2. In connection with the second question, it is not possible to guarantee 2 hours a day outside the cell when it comes to pre-trial detention. It should be noted that social rehabilitation activities for persons temporarily arrested are carried out to a limited extent due to the fact that until court proceedings are conducted and a ﬁnal judgment is issued, a person temporarily detained – in accordance with the principle of presumption of innocence - is treated as an innocent person and subject to the principles of social rehabilitation in accordance with the implementing code in force in the Republic of Poland.”
      
      
      
        Zowel de raadsman als de officier van justitie hebben zich gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank.
      
      
      
        
          Oordeel van de rechtbank
        
      
      
      
        Uit de bovengenoemde aanvullende informatie van de Poolse autoriteiten van 16 januari 2025 volgt dat de opgeëiste persoon naar alle waarschijnlijkheid in het remand regime zal worden geplaatst in de detentie-instelling Penal Institution No. 1 in Wroclaw. De opgeëiste persoon zal daar tenminste 3 m2 persoonlijke celruimte (exclusief sanitair) krijgen. De rechtbank leest in de aanvullende informatie - hoewel daar wel om gevraagd is - geen onvoorwaardelijke garantie dat de opgeëiste persoon aldaar 4 m2 persoonlijke ruimte (exclusief sanitair) tot zijn beschikking zal krijgen. De rechtbank zal er op basis van de aanvullende informatie dan ook van uitgaan dat de opgeëiste persoon tussen 3 m2 en 4 m2 persoonlijke celruimte in een meerpersoonscel (exclusief sanitair) zal krijgen. 
      
      
      
        Verder volgt uit de aanvullende informatie van de Poolse autoriteiten van 23 januari 2025 dat de opgeëiste persoon één uur per dag kan wandelen buiten zijn cel. Daarnaast kan de opgeëiste persoon deelnemen aan activiteiten die worden georganiseerd in de common room. Deze activiteiten duren gemiddeld ongeveer anderhalf uur en vinden gemiddeld drie maal per week plaats. Uit de nadere aanvullende informatie van 27 januari 2025 blijkt dat niet kan worden gegarandeerd dat de opgeëiste persoon tenminste twee uur per dag buiten zijn cel kan verblijven.
      
      
      
        Gelet daarop is de rechtbank van oordeel dat voor de opgeëiste persoon het vastgestelde reële gevaar van schending van zijn grondrechten wegens de detentieomstandigheden in het Poolse remand regime niet is weggenomen. De rechtbank stelt vast dat er voor de opgeëiste persoon een individueel gevaar van schending van zijn grondrechten bestaat als de overlevering zou worden toegestaan.
      
      
      
        Op grond van artikel 11, tweede lid, OLW, houdt de rechtbank de beslissing over de overlevering aan. Hoewel het in deze fase niet aan de rechtbank is om vragen te formuleren (maar aan de uitvaardigende justitiële autoriteit om informatie te verstrekken waaruit een wijziging van de omstandigheden blijkt), acht de rechtbank het niet geheel ondenkbaar dat aanvullende informatie met betrekking tot de hierboven genoemde zorgelijke aspecten, een  wijziging van omstandigheden zou kunnen opleveren. Op de volgende zitting zal de rechtbank onderzoeken of een wijziging in de omstandigheden is opgetreden.
      
      
      
        De rechtbank stelt de in artikel 11, vierde lid, OLW bedoelde redelijke termijn in deze zaak vast op maximaal 30 dagen. Na deze termijn zal de vordering opnieuw op een openbare zitting worden behandeld. De voortzetting van de zaak zal worden ingepland op het einde van deze termijn (op 14 maart 2025) of uiterlijk tien dagen daarna, zodat nagegaan kan worden of binnen die redelijke termijn een wijziging van de omstandigheden is opgetreden. Wanneer dit niet het geval is, zal aan het EAB ingevolge artikel 11, eerste lid, OLW, geen gevolg worden gegeven.
      
      
    
  
  
    
      6Beslissing
    
    
      
        HEROPENT en SCHORST het onderzoek en bepaalt dat de zaak opnieuw moet worden ingepland op een zitting op 14 maart 2025 of uiterlijk tien dagen daarna.
    
    
    
      
        HOUDT AAN de beslissing over de overlevering op grond van artikel 11, tweede lid, OLW.
    
    
    
      
        VERLENGT de termijn waarbinnen de rechtbank op grond van artikel 22, eerste en derde lid, OLW uitspraak moet doen op grond van artikel 22, vierde lid aanhef en onder c, OLW met 60 dagen, te weten tot 21 april 2025.
    
    
    
      
        VERLENGT de gevangenhouding met 60 dagen op grond van artikel 27, derde lid, OLW.
    
    
    
      
        BEVEELT de oproeping van de opgeëiste persoon tegen de nader te bepalen datum en het nader te bepalen tijdstip, met tijdige kennisgeving daarvan aan zijn raadsman.
    
    
    
      
        BEVEELT de oproeping van een tolk voor de Poolse taal tegen de nader te bepalen datum en het nader te bepalen tijdstip.
      
        Deze uitspraak is gedaan door
      mr. M.E.M. James-Pater,  				                         	  		voorzitter,
      mrs. B.M. Vroom-Cramer en E. de Rooij,                       		   		   rechters,
      in tegenwoordigheid van mr. L.P. van Kessel,			                         		    griffier,
      en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 13 februari 2025.
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      
        Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.
      
    
  
  
     Zie artikel 23 Overleveringswet.
  
  
     Zie artikel 22, eerste en derde lid, OLW. 
  
  
     Zie onderdeel e) van het EAB.
  
  
     Rb. Amsterdam 10 februari 2021, ECLI:NL:RBAMS:2021:420, r.o. 5.3.1-5.3.3 en Rb. Amsterdam 6 april 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:1794, r.o. 4.4. 
  
  
     Vgl. Rb. Amsterdam 6 april 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:1793, onder verwijzing naar HvJ EU 22 februari 2022, C-562/21 PPU en C-563/21 PPU, ECLI:EU:C:2022:100 (Openbaar Ministerie (Recht op een gerecht dat vooraf bij wet is ingesteld in de uitvaardigende lidstaat)). 
  
  
     ECLI:NL:RBAMS:2024:3257.
  
  
     Vergelijk rechtbank Amsterdam 5 februari 2025, parketnummer: 13-364694-24 (ter publicatie aangeboden).