ECLI:NL:HR:2017:690, Hoge Raad, 14-04-2017, 16/05800
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2017-04-14 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: BOPZ. Klachtzaak (art. 41a en 41b Wet Bopz). Toepassing van dwangbehandeling (dwangmedicatie). Klacht dat de dwangbehandeling in strijd is met de wet nu in de kennisgeving geen eindtijdstip is vermeld. HR 14 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2370.

14 april 2017
    Eerste Kamer
    16/05800
    LZ/JS
    
     
    Hoge Raad der Nederlanden
    
    Beschikking
    
     
    in de zaak van:
    
    
      
        [klaagster] ,wonende te [woonplaats] , 
      VERZOEKSTER tot cassatie, 
      advocaat: mr. G.E.M. Later,
      
      
    
    
      		t e g e n
      
      
    
    
      STICHTING MONDRIAAN ZORGGROEP,gevestigd te Heerlen, 
      VERWEERSTER in cassatie, 
      niet verschenen.
    
    
    
      Partijen zullen hierna ook worden aangeduid als klaagster en de stichting.
    
    
  
  
    
      1Het geding in feitelijke instantie
    
      	Voor het verloop van het geding in feitelijke instantie verwijst de Hoge Raad naar de beschikking in de zaak C/03/223224/ BZ RK 16/1165 en C/03/223225/BZ RK 16-1166 van de rechtbank Limburg van 1 september 2016.
      	De beschikking van de rechtbank is aan deze beschikking gehecht.
    
    
  
  
    
      2Het geding in cassatie
    
      	Tegen de beschikking van de rechtbank heeft klaagster beroep in cassatie ingesteld. Het cassatierekest is aan deze beschikking gehecht en maakt daarvan deel uit.
      	De stichting heeft geen verweerschrift ingediend.
      	De conclusie van de plaatsvervangend Procureur-Generaal strekt tot vernietiging en verwijzing van de zaak naar de rechtbank Limburg.
    
    
  
  
    
      3Beoordeling van het middel
    
      3.1
      
        In cassatie kan van het volgende worden uitgegaan.
        (i)	Ingevolge een voorlopige machtiging, door de rechtbank Limburg verleend op 23 mei 2016, is klaagster opgenomen geweest in het psychiatrisch ziekenhuis van de stichting.
        (ii)	Klaagster heeft op 26 mei 2016 een meldingsformulier dwangbehandeling als bedoeld in art. 40a Wet Bopz overhandigd gekregen. Hierin is haar dwangbehandeling door middel van anti-psychotische medicatie aangezegd met startdatum 1 juni 2016. Het formulier vermeldt geen einddatum.
        (iii)	Op 9 juni 2016 heeft klaagster een klacht over (onder meer) de beslissing tot dwangbehandeling ingediend bij de klachtencommissie van de stichting.
        (iv)	De klachtencommissie heeft de klacht ongegrond verklaard.
      
      
      
        3.2.1
        Klaagster heeft de klacht over de dwangbehandeling op de voet van art. 41a lid 5 Wet Bopz voorgelegd aan de rechtbank. Zij heeft, voor zover in cassatie nog van belang, verzocht haar klacht alsnog gegrond te verklaren, met vernietiging van de beslissing tot dwangbehandeling en toekenning van schadevergoeding van € 550,--, te vermeerderen met € 30,-- per dag met ingang van 1 juni 2016 voor iedere dag dat de dwangbehandeling onrechtmatig voortduurt.
        
      
      
        3.2.2
        
          De rechtbank heeft de klacht ongegrond verklaard en het verzoek tot toekenning van schadevergoeding afgewezen. Voor zover in cassatie van belang, overwoog de rechtbank:
          “Met verzoekster is de rechtbank van oordeel dat het niet vermelden van de einddatum in de kennisgeving een aan de kennisgeving klevend formeel gebrek is. De aard en strekking van het voorschrift van artikel 38c, lid 2, Wet Bopz brengt evenwel niet mee dat aan de schending daarvan de conclusie moet worden verbonden dat de beslissing van de voor de behandeling verantwoordelijk psychiater onzorgvuldig tot stand is gekomen en de toepassing van de dwangbehandeling onrechtmatig is (geweest). In dat verband weegt voor de rechtbank mee dat uit de wet volgt dat de termijn voor gedwongen behandeling overeenkomstig artikel 38c, lid 1, aanhef en onderdeel a, gerekend vanaf de dag waarop de beslissing tot stand komt, zo kort mogelijk maar niet langer dan drie maanden is, en in dit geval ook drie maanden heeft geduurd. Niet valt dan ook in te zien dat betrokkene door het aan de kennisgeving klevend gebrek in haar belangen is geschaad. 
        
        
        
          (…)
        
        
        
          Uit het voorgaande volgt dat de klacht van verzoekster tegen de toepassing van de dwangbehandeling ongegrond dient te worden verklaard. Nu de beslissing waartegen de klacht is gericht niet als onrechtmatig heeft te gelden, volgt daaruit dat het verzoek tot toekenning van schadevergoeding dient te worden afgewezen.” 
        
        
      
      
        3.3.1
        Het middel bestrijdt het oordeel van de rechtbank dat klaagster niet in haar belangen is geschaad door het aan de kennisgeving klevende gebrek dat daarin niet de einddatum van de dwangbehandeling is vermeld. Het middel betoogt onder verwijzing naar HR 14 oktober 2016, ECLI:NL:HR:2016:2370, dat dit oordeel blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting.
        
      
      
        3.3.2
        
          Het middel slaagt. In de door het middel genoemde beschikking overwoog de Hoge Raad onder meer:
          “3.3.3 In het in art. 38c lid 2 Wet Bopz opgenomen vereiste dat de termijn van een dwangbehandeling als bedoeld in art. 38c lid 1, aanhef en onder a, Wet Bopz ‘zo kort mogelijk’ is, ligt besloten dat de arts die de beslissing tot dwangbehandeling neemt, een zorgvuldige afweging maakt, ook ten aanzien van de duur van die behandeling. Art. 38c lid 2 Wet Bopz strekt mede ertoe te voorkomen dat de patiënt in onzekerheid verkeert omtrent de door de behandelaar voorgenomen duur van de dwangbehandeling. De patiënt heeft derhalve belang erbij dat die duur wordt vermeld in de schriftelijke kennisgeving van de voorgenomen behandeling.”
        
        
        
          Anders dan de rechtbank heeft geoordeeld, wordt de onzekerheid die ontstaat indien geen einddatum in de kennisgeving is vermeld niet weggenomen door de omstandigheid dat dwangbehandeling ingevolge de wet niet langer dan drie maanden kan duren (zie de hiervoor aangehaalde beschikking onder 3.3.4). De rechtbank had de daarop betrekking hebbende klacht van klaagster dan ook gegrond moeten verklaren. De Hoge Raad kan de zaak in zoverre zelf afdoen.
        
        
      
      
        3.3.3
        Nu de afwijzing van het verzoek tot toekenning van schadevergoeding geheel voortbouwt op het hiervoor onjuist bevonden oordeel dat de klacht ongegrond is, zal de zaak ter beoordeling van dat verzoek worden teruggewezen naar de rechtbank.
        
      
    
  
  
    
      4Beslissing
    
      De Hoge Raad:
      vernietigt de beschikking van de rechtbank Limburg van 1 september 2016;
      verklaart de klacht gegrond;
      wijst het geding terug naar die rechtbank ter verdere behandeling en beslissing.
    
    
    
      	Deze beschikking is gegeven door de raadsheren A.M.J. van Buchem-Spapens, als voorzitter, G. Snijders en T.H. Tanja-van den Broek, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer G. de Groot op 14 april 2017.