ECLI:NL:HR:2019:1545, Hoge Raad, 08-10-2019, 18/01106
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2019-10-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Opzettelijk aanwezig hebben van hennepplanten (art. 3.C Opiumwet) en diefstal van elektriciteit (art. 311.1.5 Sr) in door verdachte gehuurde woning. 1. ’s Hofs oordeel dat verdachte hennepplanten opzettelijk aanwezig heeft gehad begrijpelijk, gelet op verklaring verdachte dat zij inwoonde bij haar vriend? 2. Bewijsklacht diefstal.
        Ad 1. Hof heeft zijn oordeel dat verdachte in pand hennepplanten “opzettelijk aanwezig heeft gehad” niet toereikend gemotiveerd. HR neemt daarbij in aanmerking dat Hof zijn oordeel dat verdachte het in dit verband vereiste opzet heeft gehad in de kern slechts erop heeft gebaseerd dat verdachte pand had gehuurd en dat als “uitgangspunt daarbij heeft te gelden dat er van uit mag worden gegaan dat een huurder weet wat zich in zijn woning bevindt dan wel afspeelt, tenzij anders is gebleken”, terwijl Hof in het midden heeft gelaten verweer dat verdachte niet in desbetreffend pand maar in woning van haar partner verbleef.
        Ad 2. Aangezien bewezenverklaring, inhoudende dat verdachte elektriciteit heeft “weggenomen”, niet z.m. kan worden afgeleid uit gebezigde b.m., is bestreden uitspraak in dit opzicht niet naar eis der wet met redenen omkleed.
        Volgt vernietiging en terugwijzing.

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
    
    
    
      STRAFKAMER
    
    
    
    
    
      
        Nummer	18/01106
      
        Datum		8 oktober 2019
    
    
    
    
      ARREST
    
    
    
    
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, van 7 maart 2018, nummer 21/003111-17, in de strafzaak 
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        [verdachte ] , 
      geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1983,
      hierna: de verdachte.
    
    
  
  
    
      1Geding in cassatie
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft S.F.W. van ’t Hullenaar, advocaat te Arnhem, bij schriftuur een middel van cassatie voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
      De Advocaat-Generaal G. Knigge heeft geconcludeerd tot vernietiging van de bestreden uitspraak en tot zodanige op art. 440 Sv gebaseerde beslissing als de Hoge Raad gepast zal voorkomen.
    
  
  
    
      2Beoordeling van het middel
    
      2.1
      Het middel komt op tegen de bewezenverklaring van het onder 1 en 2 tenlastegelegde.
      
        2.2.1
        
          Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard dat:
          “1 primair: 
          zij in de periode van 1 januari 2016 tot en met 26 januari 2016 te [plaats 1] , [gemeente] , opzettelijk aanwezig heeft gehad (in een pand aan de [a-straat 1] ) een hoeveel van (in totaal) 378 hennepplanten, zijnde hennep een middel vermeld op de bij de Opiumwet behorende lijst II, terwijl dit gepleegde feit (mede) betrekking heeft op een grote hoeveelheid van een middel vermeld op de bij de Opiumwet behorende lijst II, dan wel aangewezen krachtens artikel 3a, vijfde lid van die wet, welke hoeveelheid meer bedraagt dan de bij algemene maatregel van bestuur bepaalde hoeveelheid van een middel (te weten 378 hennepplanten, althans meer dan 200 hennepplanten en/of delen daarvan). 
        
        
        
          2:
          zij in de periode 1 januari 2016 tot en met 26 januari 2016 te [plaats 1] , [gemeente] , met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening heeft weggenomen een hoeveelheid stroom/elektriciteit, toebehorende aan Liander N.V.”
        
      
      
        2.2.2
        
          Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:
          “1. Het in de wettelijke vorm opgemaakte proces-verbaal aantreffen hennepkwekerij (als bijlage pagina 4-9 van het stamproces-verbaal), opgemaakt op 9 januari 2017, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven, het relaas van verbalisanten:
        
        
        
          Tussen dinsdag 26 januari 2016 omstreeks 09:30 uur en 13:40 uur stelden wij, naar aanleiding van:
          - een MMA melding, d.d. 28 december 2015, hennepteelt in [plaats 1] . ‘In [plaats 1] aan de [a-straat 1] is een hennepkwekerij. De woning oogt onbewoond en alle ramen zijn geblindeerd. Ook wordt het gebouw bezocht door onbekenden.’;
          - een proces-verbaal warmtemeting, nummer 2016021400. ‘Tijdens warmtemeting werd geconstateerd dat de gehele woning rondom geblindeerd was middels luxaflex en werd een hennepgeur geroken via de brievenbus. Tevens werd bij het openen van de brievenbus, een zoemend geluid gehoord vanuit de woning aan de [a-straat 1] . Dit geluid werd herkend als zijnde het zoemend geluid van een afzuiging zoals deze gebruikt worden bij hennepkwekerijen.’;
          - een onderzoek in op het adres de [a-straat 1] , [postcode] [plaats 1] , binnen de [gemeente] , vanwege een verdenking van overtreding van de Opiumwet.
        
        
        
          Op het genoemde adres [a-straat 1] , [postcode] [plaats 1] , binnen de [gemeente] , staat de volgende persoon ingeschreven:
          Achternaam	: [verdachte ]
          Voornamen 	: [verdachte ]
          Geboren 		: [geboortedatum] 1983
          Geboorteplaats 	: [geboorteplaats] in Nederland
        
        
        
          Het bleek dat op genoemd adres een hennepkwekerij met planten aanwezig was.
        
        
        
          Kweekruimte 1
          In totaal stonden er 230 hennepplanten.
        
        
        
          Kweekruimte 2
          In totaal stonden er 148 hennepplanten.
        
        
        
          Wij, verbalisanten, constateerden op grond van onze kennis en ervaring, opgedaan bij eerdere ontmantelingen van hennepkwekerijen, dat het hennepplanten waren. Wij, verbalisanten, constateerden, gezien de waargenomen uiterlijke kenmerken, kleur en vorm, en daarnaast de herkenbare geur, dat de aangetroffen planten hennepplanten betroffen.
          Met hennep wordt bedoeld elk deel van de plant van het geslacht cannabis (hennep), waaraan de hars niet is onttrokken, met uitzondering van de zaden. De bovenstaande hennep is vermeld op lijst II behorende bij de Opiumwet en verboden in artikel 3 en strafbaar gesteld in artikel 11 van de Opiumwet.
        
        
        
          De stroomvoorziening van de hennepkwekerij is onderzocht door [betrokkene 4] , fraude-inspecteur bij de netwerkbeheerder Liander, in aanwezigheid van ons, verbalisanten. Hierbij werd geconstateerd dat de stroomvoorziening ten behoeve van de hennepkwekerij illegaal werd afgenomen. Het bleek dat de zegels van de hoofdaansluitkast waren verbroken. Hij zag dat er geen zegels aanwezig waren. Alleen een medewerker van Liander mag deze zegels verbreken i.v.m. werkzaamheden. Nadat hij het deksel van de aansluitkast had verwijderd, zag hij dat aan de bovenzijde van de zekeringhouders een illegale elektriciteitsaansluiting was gemaakt. Hij zag dat deze illegale aansluiting buiten de elektriciteitsmeter op liep naar de hennepplantage en deze voorzag van elektriciteit. Tevens zag hij dat de op de elektriciteitsmeter aangetroffen ijkzegels waren verbroken. De eerder genoemde fraudespecialist zag dat de hoofdbeveiliging ten behoeve van de elektrische installatie illegaal verzwaard was. Door de netwerkbeheerder Liander werd aangifte gedaan van diefstal van stroom.
        
        
        
          Als verdachte is aangemerkt: [verdachte ] . Vanaf 1 april 2011 is verdachte [verdachte ] huurder van de woning aan de [a-straat 1] te [plaats 1] . Zij is vanaf dat moment huurder voor onbepaalde tijd en heeft de woning gehuurd van woningstichting [A] . Tevens was verdachte [verdachte ] tijdens het ontmantelen van de hennepkwekerij, de enige ingeschrevene op het eerder genoemde adres volgens de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA).
        
        
        
          2. Het als bijlage (pagina 14-41) bij het stamproces-verbaal gevoegde schriftelijke bescheid, inhoudende een aangifte namens Liander N.V. voor zover inhoudende -zakelijk weergegeven- de verklaring van aangever [betrokkene 1] , namens Liander NV:
        
        
        
          Pleegplaats	: [plaats 1]
          Adres 		: [a-straat 1]
        
        
        
          Incident 		: Diefstal energie, al dan niet na verbreking van verzegeling
        
        
        
          Namens Liander N.V. ben ik, [betrokkene 1] , in dienstbetrekking als medewerker fraude bij Liander N.V., afdeling Energiefraude, gevestigd Coenensparkstraat 25 te Zutphen, uit hoofde van mijn functie bevoegd om van bovenstaand(e) feit(en) aangifte te doen bij de politie. Liander N.V. transporteert en distribueert energie naar particulieren en bedrijven, waaronder naar de contractant van bovengenoemd perceel. Liander N.V. heeft vanaf 3 mei 2011 met een persoon/bedrijf, genaamd A. [verdachte ] , een overeenkomst betreffende aansluiting en transport van elektriciteit naar bovengenoemd perceel.
        
        
        
          Op verzoek van de politie te Wageningen is op 26 januari 2016 door fraudespecialist M11 van Liander N.V., een onderzoek ingesteld naar de aansluiting, waaronder de meetinrichting die eigendom is van Liander N.V. en die zich bevindt in bovengenoemd perceel. Bij dit onderzoek is het volgende geconstateerd. De fraudespecialist M11 constateerde op 26 januari 2016 verboden handelingen aan de elektriciteitsinstallatie en trof het volgende aan. De eerdergenoemde fraudespecialist zag dat de zegels van de hoofdaansluitkast waren verbroken. Hij zag namelijk dat er geen zegels aanwezig waren. Hij zag dat deze illegale aansluiting buiten de elektriciteitsmeter om liep naar de hennepplantage en deze voorzag van elektriciteit. Door de manipulatie werd de afgenomen elektriciteit ten behoeve van de hennepplantage niet via de elektriciteitsmeter geregistreerd.
        
        
        
          3. Het als bijlage (pagina 75-78) bij het stamproces-verbaal gevoegde schriftelijke bescheid, inhoudende een [A] huurovereenkomst zelfstandige woonruimte voor zover inhoudende zakelijk weergegeven- en ondertekend door [verdachte ] (huurder) en [betrokkene 2] (verhuurder/medewerker Klantenservice en Verhuur) op 1 april 2011:
        
        
        
          Stichting [A] , statutair gevestigd te Arnhem, en mede kantoorhoudende, [b-straat 1] te [gemeente] hierna te noemen “verhuurder”
        
        
        
          en
        
        
        
          
            [verdachte ] , geboren [geboortedatum] 1983 hierna zowel ieder afzonderlijk als beiden gezamenlijk, te noemen: “huurder”,
        
        
        
          verklaren als volgt te zijn overeengekomen:
        
        
        
          Verhuurder verhuurt aan huurder die in huur aanneemt de woning, gelegen aan de [a-straat 1] , [postcode] te [plaats 1] .
        
        
        
          De huurovereenkomst is met ingang van 01 april 2011 aangegaan voor onbepaalde tijd.”
        
      
      
        2.2.3
        
          Met betrekking tot de bewezenverklaringen heeft het Hof voorts het volgende overwogen:
          “De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat verdachte dient te worden vrijgesproken van het haar tenlastegelegde. De raadsman heeft daartoe -kort gezegd- aangevoerd dat er onvoldoende wettig en overtuigend bewijs is om tot een bewezenverklaring te komen. Verdachte heeft aangevoerd dat zij niet betrokken is geweest bij de hennepplantage. Zij had haar woning om financiële redenen onderverhuurd en woonde in bij haar partner.
        
        
        
          Het hof is van oordeel dat het door de verdediging gevoerde verweer strekkende tot vrijspraak van het tenlastegelegde wordt weerlegd door de gebezigde bewijsmiddelen, zoals deze later in de eventueel op te maken aanvulling op dit arrest zullen worden opgenomen. Het hof heeft geen reden om aan de juistheid en betrouwbaarheid van de inhoud van die bewijsmiddelen te twijfelen.
        
        
        
          Het hof overweegt als volgt.
        
        
        
          Het hof is van oordeel dat op basis van het procesdossier niet kan worden vastgesteld dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het telen, bereiden, bewerken dan wel verwerken van hennepplanten en diefstal middels verbreking, nu daarvoor onvoldoende wettig en overtuigend bewijs voorhanden is. Nu dat niet wettig en overtuigend bewezen kan worden, dient verdachte daarvan te worden vrijgesproken. Ten aanzien van het aanwezig hebben van hennep en het stelen van stroom is het hof echter van oordeel dat daarvoor wel voldoende wettig en overtuigend bewijs voorhanden is. Het hof acht niet wettig en overtuigend bewezen dat verdachte met een of meer anderen heeft gehandeld.
        
        
        
          Om tot een bewezenverklaring van het ten laste gelegde opzettelijk aanwezig hebben (te weten: in de zin van artikel 3 van de Opiumwet) te kunnen komen, dient uit de voorhanden zijnde bewijsmiddelen te blijken dat de ten laste gelegde hoeveelheid hennepplanten zich in de machtssfeer van de verdachte hebben bevonden en dat bij de verdachte -een zekere mate van- wetenschap bestond ten aanzien van de aanwezigheid van die planten in haar woning. Als uitgangspunt daarbij heeft te gelden dat er van uit mag worden gegaan dat een huurder weet wat zich in zijn woning bevindt dan wel afspeelt, tenzij anders is gebleken.
        
        
        
          Uit het procesdossier volgt het volgende. Op 26 januari 2016 is in de woning aan de [a-straat 1] te [plaats 1] een hennepkwekerij met 378 hennepplanten aangetroffen. Uit een GBA‑controle is gebleken dat verdachte stond ingeschreven op dit adres. Tevens bevindt zich in het dossier een huurovereenkomst tussen verhuurder Stichting [A] en verdachte betreffende de woning aan de [a-straat 1] te [plaats 1] , overeengekomen op 1 april 2011. De stroomvoorziening ten behoeve van de kwekerij werd illegaal afgenomen. Uit de aangifte blijkt dat Liander N.V. met verdachte een overeenkomst heeft betreffende aansluiting en transport van elektriciteit naar de woning aan de [a-straat 1] te [plaats 1] .
        
        
        
          Verdachte heeft aangevoerd dat zij de woning met ingang van 1 januari 2016 had onderverhuurd aan ene [betrokkene 3]. Deze stelling kan zij niet onderbouwen met gegevens van of over die [betrokkene 3], een huurcontract of betalingsgegevens en evenmin vindt deze stelling steun in de overige bewijsmiddelen. Naar het oordeel van het hof is de alternatieve lezing van verdachte dan ook niet aannemelijk geworden. Nergens blijkt uit dat verdachte geen beschikkingsmacht had over de woning of niet wist wat zich in de woning bevond, zodat verdachte verantwoordelijk kan worden gehouden voor de aanwezigheid van hennepplanten (feit 1 primair) en diefstal van stroom (feit 2).”
        
      
      
        2.3.1
        Het middel klaagt onder meer dat het oordeel van het Hof dat de verdachte de in de bewezenverklaring onder 1 genoemde hennepplanten opzettelijk aanwezig heeft gehad, onbegrijpelijk is.
      
      
        2.3.2
        Het Hof heeft zijn oordeel dat de verdachte in een pand hennepplanten “opzettelijk aanwezig heeft gehad”, zoals onder 1 bewezenverklaard, niet toereikend gemotiveerd. De Hoge Raad neemt daarbij in aanmerking dat het Hof zijn oordeel dat de verdachte het in dit verband vereiste opzet heeft gehad in de kern slechts erop heeft gebaseerd dat de verdachte het pand had gehuurd en dat als “uitgangspunt daarbij heeft te gelden dat ervan uit mag worden gegaan dat een huurder weet wat zich in zijn woning bevindt dan wel afspeelt, tenzij anders is gebleken”, terwijl het Hof de juistheid in het midden heeft gelaten van het verweer dat de verdachte niet in het desbetreffende pand, maar in de woning van haar partner verbleef. Het middel is in zoverre terecht voorgesteld.
      
      
        2.3.3
        Het middel klaagt voorts dat de bewezenverklaring van het onder 2 tenlastegelegde niet uit de gebezigde bewijsvoering kan worden afgeleid.
      
      
        2.3.4
        Aangezien de bewezenverklaring onder 2, inhoudende dat de verdachte elektriciteit heeft “weggenomen”, niet zonder meer kan worden afgeleid uit de gebezigde bewijsmiddelen, is de bestreden uitspraak in dit opzicht niet naar de eis der wet met redenen omkleed. Het middel is ook in zoverre terecht voorgesteld. 
      
    
  
  
    
      3Beslissing
    
      De Hoge Raad:
      - vernietigt de bestreden uitspraak;
      - wijst de zaak terug naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, opdat de zaak op het bestaande hoger beroep opnieuw wordt berecht en afgedaan.
    
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president W.A.M. van Schendel als voorzitter, en de raadsheren A.L.J. van Strien en M.T. Boerlage, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 8 oktober 2019.