ECLI:NL:RBOVE:2016:999, Rechtbank Overijssel, 17-02-2016, C/08/168746 / HA ZA 15-141
Rechtbank Overijssel — Uitspraak 
Datum: 2016-02-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Ongerechtvaardigde verrijking. Curator van een tweetal Bv's vordert een bedrag van ruim € 36.000,= uit hoofde van ongerechtvaardigde verrijking. Er is een bedrag van ruim € 26.000,= geleend aan de bestuurder van de twee failliete Bv's. Tevens zijn  kluswerkzaamheden verricht aan de woning van bestuurder. Afgesproken werd dat de kluswerkzaamheden zouden worden betaald om op die manier de lening in te lossen. De facturen werden echter betaald door de (later) gefailleerde Bv’s.

vonnis
    RECHTBANK OVERIJSSEL
    
    
      Team kanton en handelsrecht
    
    
    
      Zittingsplaats Zwolle
    
    
    
      zaaknummer / rolnummer: C/08/168746 / HA ZA 15-141
    
    
    
      
        Vonnis van 17 februari 2016
      
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      
        mr. DINGENIS MEULENBERG,
      
      in hoedanigheid van curator in de faillissementen van [X] en Realwork B.V.,
      kantoorhoudende te Zwolle,
      eiser,
      advocaat mr. M.A. Kerkdijk te Zwolle,
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        
          [gedaagde]
        ,
      wonende te [woonplaats] ,
      gedaagde,
      advocaat mr. drs. P.L. Hellinga te Zwolle.
    
    
    
    
      Partijen zullen hierna de curator en [gedaagde] genoemd worden.
    
    
  
  
    
      1De procedure
    
      1.1
      Het verloop van de procedure blijkt uit:
      
        
          de dagvaarding
        
        
          de conclusie van antwoord
        
        
          de conclusie van repliek
        
        
          de conclusie van dupliek. 
        
      
      
    
    
      1.2
      Ten slotte is vonnis bepaald.
      
    
  
  
    
      2De feiten
    
      2.1
      Mevrouw [S] is bestuurder van [X] en Realwork B.V. geweest.
      
    
    
      2.2
      
        [X] en Realwork B.V. zijn bij vonnis van de rechtbank Overijssel van 11 februari 2014 in staat van faillissement verklaard.
      
    
    
      2.3
      
        [S] en [gedaagde] hebben op 28 april 2011 een overeenkomst van geldlening gesloten op grond waarvan [gedaagde] aan [S] een bedrag van € 26.362,50 heeft geleend.  
    
    
      2.4
      
        PNKB Pools Nederlands Klusbedrijf (hierna: PNKB) heeft in de zomer van 2013 werkzaamheden aan de woning van [gedaagde] verricht. In verband met deze werkzaamheden heeft [X] in mei 2013 een bedrag van € 10.000,-- en heeft
        Realwork B.V. in juli 2013 een bedrag van € 22.755,87 aan PNKB betaald op basis van een factuur van 12 mei 2013 met factuurnummer 2013038 ten bedrage van € 32.755,87. 
      
      
    
    
      2.5
      In juli 2013 heeft Realwork B.V. een bedrag van € 4.097,93 aan PKNB betaald naar aanleiding van een factuur met factuurnummer 2013048 die PKNB op 30 juni 2013 aan [S] had gestuurd met de vermelding “BETREFT: Meerwerk en materiaal project Belgie”. 	
      
    
    
      2.6
      
        In een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden d.d. 29 januari 2015, waarin de wettelijke schuldsaneringsregeling van toepassing is verklaard ten aanzien van [S] , is onder andere het volgende vermeld:
        
          In de tweede plaats heeft de curator aangevoerd dat [S] in haar hoedanigheid van bestuurder van Realwork BV en [X] betalingen heeft verricht aan klusbedrijf PNKB van € 36.853,80 voor verbouwing van een woning van mevrouw [gedaagde] in België. [S] heeft aangevoerd dat [gedaagde] voor de oprichting van Realwork BV een geldlening aan [S] privé had verstrekt en dat zij de geldlening zou terugbetalen door de rekening van de aannemer te voldoen. Abusievelijk is de factuur van de aannemer echter voldaan door Realwork BV. [S] heeft dit niet opgemerkt en zij heeft geen gelegenheid meer gehad deze fout te herstellen. Het hof is van oordeel dat hoewel dit handelen geen schoonheidsprijs verdient het, gezien de snelle groei van de onderneming, aannemelijk is dat [S] over het hoofd heeft gezien dat de factuur van de aannemer abusievelijk via de rekening van Realwork BV was voldaan. 
        
      
      
      
    
  
  
    
      3Het geschil
    
      3.1
      De curator vordert  samengevat - na wijziging van eis, uitvoerbaar bij voorraad, veroordeling van [gedaagde] tot betaling van € 36.853,50, althans een nader in goede justitie te bepalen bedrag, vermeerderd met rente en kosten.
      
    
    
      3.2
      
        [gedaagde] voert verweer. 
      
    
    
      3.3
      Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
      
      
    
  
  
    
      4De beoordeling
    
      4.1
      Bij conclusie van dupliek heeft de curator kenbaar gemaakt dat hij zijn primaire op artikel 42 Fw gebaseerde vordering niet handhaaft. De gewijzigde vordering is gegrond op ongerechtvaardigde verrijking. 
      
      
        
          Rechtsmacht
        
      
    
    
      4.2
      Nu [gedaagde] , woonachtig te België, in deze procedure is verschenen zonder de rechtsmacht van de Nederlandse rechter te betwisten, komt de rechtbank op grond van artikel 26 lid 1 van de herschikte EEX-verordening rechtsmacht toe, voor zover de vordering is gebaseerd op ongerechtvaardigde verrijking. 
      
      
        
          Toepasselijk recht
        
      
    
    
      4.3
      De curator heeft in de dagvaarding het standpunt ingenomen dat Nederlands recht van toepassing is op de vordering wegens ongerechtvaardigde verrijking. Meer in het bijzonder heeft curator zijn vordering gegrond op artikel 6:212 Burgerlijk Wetboek (BW). [gedaagde] heeft deze grondslag bij conclusie van antwoord expliciet benoemd en hierop haar verweer gevoerd, zodat partijen het geschil omtrent de vermeende ongerechtvaardigde verrijking gevoerd hebben aan de hand van Nederlands recht. Een dergelijke impliciete rechtskeuze, voldoende duidelijk blijkend uit de omstandigheden van het geval, is mogelijk op grond artikel 14 lid 1 Verordening (EG) nr. 864/2007 (Rome II), zodat de vordering zal worden beoordeeld naar Nederlands recht.
      
      
        
          Ongerechtvaardigde verrijking
        
      
    
    
      4.4
      Partijen zijn het er over eens dat PNKB werkzaamheden heeft verricht aan de woning van [gedaagde] en dat [X] en Realwork B.V. deze werkzaamheden hebben betaald aan PNKB. In geschil is of [gedaagde] door deze betalingen ongerechtvaardigd is verrijkt.
      
    
    
      4.5
      Niet in geschil is dat [gedaagde] en [S] ter aflossing van de onder 2.3 vermelde geldlening waren overeengekomen dat [S] de werkzaamheden aan de woning zou betalen en dat de betreffende factuur op naam van [S] zou worden gezet. 
      
    
    
      4.6
      De rechtbank is van oordeel dat deze afspraken op zichzelf bezien onvoldoende zijn om aan te nemen dat [gedaagde] door PKNB volledig was ontslagen van haar betalingsverplichtingen ten aanzien van de aan haar woning verrichte werkzaamheden. Dat PKNB [gedaagde] heeft ontslagen van haar betalingsverplichtingen, volgt evenmin uit de aan [S] in persoon en/of [X] gerichte facturering. Immers bij een dergelijke betalingsconstructie wordt de derde in beginsel hoofdelijk medeschuldenaar. Dit is slechts anders indien de schuldeiser op verzoek van de schuldenaar en de derde toestemming geeft voor een volledige overname van de schuld en daarbij ondubbelzinnig te kennen geeft dat hij de voormalig schuldenaar ontheft van diens verplichtingen. [gedaagde] heeft onvoldoende feiten en omstandigheden aangedragen om een dergelijke voltooide schuldoverneming aan te nemen, zodat de rechtbank er van uit gaat dat [gedaagde] hoofdelijk medeschuldenaar is gebleven voor de betaling van de overeengekomen werkzaamheden. Dit betekent dat indien en voor zover [S] de facturen niet betaalt, [gedaagde] alsnog gehouden is deze facturen te betalen. 
      
    
    
      4.7
      Vervolgens is onvoldoende gemotiveerd betwist dat [X] en Realwork B.V. de facturen van PNKB onverplicht hebben betaald. Voor zover [gedaagde] in dit kader bedoeld heeft te stellen dat uit de tenaamstelling en gedeeltelijke betaling van de onder 2.4 vermelde factuur zou volgen dat [X] deze factuur zou hebben geaccepteerd en dat daaruit zou blijken dat zij gehouden was deze te betalen, kan de rechtbank deze stelling niet volgen. Immers door het enkel niet protesteren tegen een factuur en het betalen hiervan ontstaat nog geen rechtsverhouding op grond waarvan [X] en/of Realwork B.V. verplicht zouden zijn tot een dergelijke betaling. Bovendien heeft [S] in de schuldsaneringsprocedure bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden nu juist verklaard dat zij zelf de geldlening zou terugbetalen door de rekening van de aannemer te voldoen, waarbij zij tevens heeft verklaard dat de factuur abusievelijk is voldaan door Realwork B.V. (zie 2.6). 
    
    
      4.8
      De stelling dat de betalingen van [X] en Realwork B.V. aangemerkt zouden moeten worden als zijnde betalingen van [S] , die zij via haar vennootschappen zou hebben verricht, kan de rechtbank evenmin volgen. Immers [S] en haar vennootschappen zijn verschillende juridische entiteiten met onderling afgescheiden vermogens. 
      
    
    
      4.9
      Uit de enkele stelling dat [S] een levendige rekening-courant verhouding zou hebben gehad met haar vennootschappen, volgt evenmin dat de onderhavige betalingen hebben plaatsgevonden op basis van een tussen [S] en de vennootschappen gemaakte afspraak. Bovendien is gesteld noch gebleken dat de facturen uiteindelijk ten laste zijn gekomen van het vermogen van [S] . 
      
    
    
      4.10
      Het voorgaande in aanmerking nemende heeft [gedaagde] onvoldoende feiten en omstandigheden aangedragen op basis waarvan geconcludeerd zou kunnen worden dat [S] de onderhavige facturen heeft voldaan. Het gevolg hiervan is dat [gedaagde] , als hoofdelijk medeschuldenaar, alsnog aangesproken had kunnen worden tot betaling van de overeengekomen werkzaamheden. Nu [X] en Realwork B.V. de betreffende facturen inmiddels hadden betaald, heeft PNKB echter nimmer betaling van [gedaagde] gevorderd. In zoverre is sprake van verrijking van [gedaagde] . Deze verrijking strekt echter niet verder dan de tussen [gedaagde] en PNKB overeengekomen werkzaamheden aan de woning (zie hierna). Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen, is de rechtbank van oordeel dat voor deze verrijking geen rechtvaardiging aanwezig is.    
      
    
    
      4.11
      Nu bovendien onvoldoende gemotiveerd is betwist dat [X] en Realwork B.V. zijn verarmd door de voormelde betalingen, is sprake van ongerechtvaardigde verrijking in de zin van artikel 6:212 lid 1 BW. 
      
      
        
          Factuurnummer 2013038 
        
      
    
    
      4.12
      Partijen zijn het er over eens dat de door [X] en Realwork B.V. aan PNKB betaalde bedragen van € 10.000,-- en € 22.755,87 betrekking hadden op de overeengekomen werkzaamheden aan de woning van [gedaagde] , zodat de rechtbank van oordeel is dat [gedaagde] ongerechtvaardigd is verrijkt in de zin van artikel 6:212 lid 1 BW ten bedrage van € 32.755,87.
      
      
        
          Factuurnummer 2013048
        
      
    
    
      4.13
      
        Ten aanzien van de door Realwork B.V. betaalde factuur ten bedrage van 
        € 4.097,93 betwist [gedaagde] dat deze factuur betrekking heeft op werkzaamheden aan haar woning. Meer in het bijzonder betwist zij dat aan haar woning meerwerk is verricht. 
      
      
    
    
      4.14
      
        Hiervoor is overwogen dat sprake is van ongerechtvaardigde verrijking van [gedaagde] voor zover de door Realwork B.V. en [X] verrichte betalingen voortvloeien uit hetgeen [gedaagde] en PNKB zijn overeengekomen ten aanzien van de werkzaamheden aan de woning. Nu de curator zich beroept op de rechtsgevolgen van de ongerechtvaardigde verrijking, draagt hij op grond van artikel 150 Rv de bewijslast dienaangaande. De curator dient derhalve te bewijzen dat de factuur ten bedrage van 
        € 4.097,93 (factuurnummer 2013048) ziet op werkzaamheden aan de woning die [gedaagde] en PNKB zijn overeengekomen en dat PNKB gerechtigd was dit bedrag als zijnde “meerwerk” in rekening te brengen. De curator zal overeenkomstig zijn bewijsaanbod worden toegelaten tot het leveren van dit bewijs.
      
      
    
    
      4.15
      Bij het oproepen van eventuele getuigen moet er rekening mee worden gehouden dat het verhoor van een getuige gemiddeld (tenminste) 60 minuten duurt. De namen en woonplaatsen van de getuigen en de tijdstippen waartegen zij zijn opgeroepen, dienen ten minste een week voor het verhoor aan de wederpartij en aan de griffier van de rechtbank te worden opgegeven.
      
    
    
      4.16
      De rechtbank geeft partijen in overweging, mede gelet op de kosten van een getuigenverhoor, om (alsnog) in onderling overleg tot een minnelijke schikking te komen.  
      
    
    
      4.17
      Iedere beslissing in deze procedure zal worden aangehouden.
      
      
    
  
  
    
      5De beslissing
    De rechtbank
    
    
      5.1
      draagt de curator op te bewijzen dat de factuur ten bedrage van € 4.097,93 (factuurnummer 2013048) ziet op werkzaamheden aan de woning die [gedaagde] en PNKB zijn overeengekomen en dat PNKB gerechtigd was dit bedrag als zijnde “meerwerk” in rekening te brengen,
      
    
    
      5.2
      bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 9 maart 2016  voor uitlating door de curator of hij bewijs wil leveren door het overleggen van bewijsstukken, door het horen van getuigen en / of door een ander bewijsmiddel,
      
    
    
      5.3
      bepaalt dat de curator, indien hij geen bewijs door getuigen wil leveren maar wel bewijsstukken wil overleggen, die stukken direct in het geding moet brengen,
      
    
    
      5.4
      bepaalt dat de curator, indien hij getuigen wil laten horen, de getuigen en de verhinderdagen van de partijen en hun advocaten in de maanden maart tot en met juni 2016 direct moet opgeven, waarna dag en uur van het getuigenverhoor zullen worden bepaald,
      
    
    
      5.5
      
        bepaalt dat dit getuigenverhoor zal plaatsvinden op de terechtzitting van 
        mr. A.N. Kok in het gerechtsgebouw te Zwolle aan Schuurmanstraat 2,
      
      
    
    
      5.6
      bepaalt dat alle partijen uiterlijk twee weken voor het eerste getuigenverhoor alle beschikbare bewijsstukken aan de rechtbank en de wederpartij moeten toesturen,
      
    
    
      5.7
      houdt iedere verdere beslissing aan.
      
      
        Dit vonnis is gewezen door mr. A.N. Kok en in het openbaar uitgesproken op 
        17 februari 2016.