ECLI:NL:RBGEL:2016:1778, Rechtbank Gelderland, 16-03-2016, 286648
Rechtbank Gelderland — Uitspraak 
Datum: 2016-03-16 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Onrechtmatig handelen van aandeelhouder en bestuurder door het nemen van een (volgens eiseres als nietig te kwalificeren) dividendbesluit en de uitvoering ervan? Artikel 2:216 BW (oud). Vraag of voor de vordering een voorziening moest worden opgenomen en zo ja, voor welk bedrag. Artikel 2:374 BW (oud). Vraag of dividendbesluit rechtsgeldig is. Gedaagde mag bij akte o.a. toelichten dat hij de afwaardering niet heeft voorzien.

vonnis
    RECHTBANK GELDERLAND
    
    
      Team kanton en handelsrecht
    
    
    
      Zittingsplaats Arnhem
    
    
    
      zaaknummer / rolnummer: C/05/286648 / HA ZA 15-407
    
    
    
      
        Vonnis van 16 maart 2016
      
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      de publiekrechtelijke rechtspersoon
      
        GEMEENTE WAGENINGEN,
      zetelend te Wageningen,
      eiseres,
      advocaat mr. H.C.M. van Haastert te Arnhem,
    
    
    
      tegen
    
    
  
  
    
      1 [gedaagde] ,
    wonende te [woonplaats] ,
    2. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
    
      
        VAN GROOTHEEST BOUWGROEP B.V.,
      gevestigd te Ede,
    
    3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
    
      
        VAN GROOTHEEST PROJEKTEN B.V.,
      gevestigd te Ede,
      gedaagden,
      advocaat mr. A.P.J. Blokland te Ede.
    
    
    
    
      Eiseres zal hierna de gemeente Wageningen of de gemeente worden genoemd. Gedaagden zullen gezamenlijk [gedaagde] (mannelijk, enkelvoud) en afzonderlijk [gedaagde] , Bouwgroep en Projekten worden genoemd.
    
    
  
  
    
      1De procedure
    
      1.1.
      
        Het verloop van de procedure blijkt uit:
        - het tussenvonnis van 11 november 2015
        - het proces-verbaal van comparitie van 19 januari 2016.
      
      
    
    
      1.2.
      Ten slotte is vonnis bepaald.
      
    
  
  
    
      2De feiten
    
      2.1.
      
        
          [gedaagde] is vanaf 11 februari 2010 enig bestuurder van Bouwgroep.
        Bouwgroep is vanaf 1 juli 1986 enig aandeelhouder en vanaf 11 februari 2010 enig bestuurder van Projekten. Projekten is vanaf 23 juni 2008 enig bestuurder en enig aandeelhouder van Van Grootheest Projekten Wageningen (hierna: Projekten Wageningen).
      
      
    
    
      2.2.
      In 2002 heeft Projekten Wageningen in opdracht van de gemeente een sporthal gebouwd. Op 18 januari 2007 is een gedeelte daarvan ingestort. De gemeente heeft Projekten Wageningen bij brief van 15 juni 2007 hiervoor aansprakelijk gesteld, in welk verband zij het standpunt heeft ingenomen dat sprake is van bouwtechnische tekortkomingen. 
    
    
      2.3.
      Eind 2008 is door de gemeente een arbitrale procedure aanhangig gemaakt tegen Projekten Wageningen. Daarbij vorderde zij aanvankelijk een schadevergoeding van            € 2.644.846,00 waarvan € 1.206.714,00 betrekking heeft op de directe kosten van herstel. Na de daartoe door de gemeente genomen memorie van eis, heeft Projekten Wageningen met de gemeente afgesproken dat de laatste haar vordering eerst nader onderbouwt voordat Projekten Wageningen daarop, met een memorie van antwoord, reageert. De gemeente heeft op 4 oktober 2011, dus bijna drie jaar later, de aanvullende memorie van eis genomen waarbij zij, naast een nadere onderbouwing van haar vordering, haar vordering heeft verminderd tot € 1.553.668,14, onder meer naar aanleiding van een inmiddels door haar ontvangen uitkering van haar verzekeraar. Projekten Wageningen heeft daarop op 28 februari 2012 een memorie van antwoord genomen waarin zij, kort gezegd, de gestelde aansprakelijkheid ten principale betwist, zich beroept op een contractuele beperking van aansprakelijkheid, alsmede de stelling inneemt dat de gemeente haar schade onvoldoende onderbouwt. Op 29 mei 2012 heeft de gemeente een memorie van repliek genomen. 
    
    
      2.4.
      Op 7 november 2012, nog tijdens de arbitrageprocedure, hebben de gemeente en Projekten Wageningen een schikking getroffen inhoudende dat Projekten Wageningen aan de gemeente € 1.750.000,00 schuldig erkent, exclusief rente en kosten. De schikking is bevestigd door een arbitraal vonnis van 29 januari 2013 van de Raad van Arbitrage voor de Bouw. In het arbitrale vonnis is Projekten Wageningen veroordeeld tot betaling aan de gemeente van € 1.750.000,00, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 29 januari 2013 en € 13.132,25 in verband met de proceskosten. 
    
    
      2.5.
      Van de overeengekomen som is € 130.000,00 voldaan uit hoofde van een ten gunste van de gemeente gestelde bankgarantie en € 195.000,00 uit hoofde van drie ten gunste van de gemeente gestelde borgtochten. Het restant is, ondanks aanzegging en sommatie niet door Projekten Wageningen voldaan. Projekten Wageningen erkent het door de gemeente gestelde restant verschuldigd te zijn, maar zij stelt het niet te kunnen voldoen.  
    
    
      2.6.
      
        Uit de notulen van de vergadering van aandeelhouders van Projekten Wageningen van 20 mei 2010 blijkt van een tijdens die vergadering genomen dividendbesluit, inhoudende dat € 4.500.000,00 ten laste van de reserves wordt uitgekeerd. Uit de notulen wordt geciteerd:
        
          De voorzitter constateert dat het bekend is dat de gemeente (…) een vordering heeft voorgelegd aan de Raad van Arbitrage voor de Bouw voor een bedrag afgerond              € 2.700.000. De voorzitter wijst erop dat ter beschikking is een notitie van de advocaat van de vennootschap, waarin deze uiteenzet dat naar zijn inschatting het risico ter zake moet worden begroot op € 1.000.000. Na discussie stemmen alle vergadergerechtigden ermee in dat het onder deze omstandigheden verantwoord lijkt  om, ondanks de aanspraak van de gemeente, tot de hiervoor genoemde dividenduitkering over te gaan. Het aansprakelijk vermogen van de vennootschap blijft immers voldoende om in het licht van de advisering van de advocaat van de vennootschap eventuele aanspraken te kunnen opvangen. 
        
      
    
    
      2.7.
      De notitie van de advocaat – de notitie genoemd in het onder 2.6. weergegeven citaat – is opgesteld met het oog op het (toen nog te nemen) dividendbesluit. In de notitie wordt ervan uitgegaan dat het niet aannemelijk is dat Projekten Wageningen ten principale niet aansprakelijk kan worden gehouden voor de gestelde schade, maar dat de aansprakelijkheid contractueel is beperkt waardoor deze maximaal € 818.751,00 exclusief btw zal zijn. Volgens de notitie is het, mede gelet op de genoemde beperking van aansprakelijkheid, verantwoord om uit te gaan van een risico met betrekking tot de vordering van de gemeente van € 1.000.000,00. Verder is in de notitie vermeld dat hierbij geen rekening is gehouden met de mogelijkheid dat een onderaannemer voor de schade aansprakelijk zal blijken te zijn en de schade mogelijk op hem kan worden verhaald en dat  ook geen rekening is gehouden met de mogelijkheid de helft van de schade te verhalen op een gewezen mede-aandeelhouder waaraan is toegevoegd dat “een zekere voorzichtigheid – of anders geformuleerd: een zekere buffer om tegenvallers op te vangen – gerechtvaardigd lijkt.”  
    
    
      2.8.
      Op 20 mei 2010 heeft Projekten op haar beurt een dividendbesluit ten aanzien van haar aandeelhouder Bouwgroep genomen voor hetzelfde bedrag als onder 2.6. genoemd. Het dividend aan Bouwgroep is evenals het dividend aan Projekten uitgekeerd door een boeking in de rekening-courant. 
    
    
      2.9.
      
        Uit de jaarcijfers van Projekten Wageningen blijkt het volgende:	
        
          2009: 	eigen vermogen na resultaatbestemming € 5.767.050,00 (€ 18.151,00 geplaatst kapitaal, € 235.988,00 herwaarderingsreserve, en € 5.512.911,00 overige reserves) en een nettoresultaat van € 594.036,00;
        
          2010: 	eigen vermogen € 185.010,00 en een nettoresultaat van -/- € 1.082.040,00;
        
          2011: 	eigen vermogen -/- € 4.343.501,00 en een nettoresultaat van -/- € 4.528.511,00, alsmede een voorziening voor de vordering van de gemeente Wageningen van       € 1.750.000,00;
        
          2012: 	eigen vermogen vóór resultaatverdeling -/- € 4.811.876,00 en een nettoresultaat van -/- € 468.375,00 en een voorziening voor de vordering van de gemeente Wageningen van € 1.744.707,00;
        
          2013: 	(tussentijds tot 8 september 2013): eigen vermogen -/- € 3.258.941,00 en een nettoresultaat van € 1.552.935,00;
        (ultimo 2013): eigen vermogen -/- € 346.596,00 , nettoresultaat onbekend. 
      
      
    
  
  
    
      3Het geschil
    
      3.1.
      De gemeente Wageningen vordert een verklaring voor recht dat [gedaagde] onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld en hij hoofdelijk aansprakelijk is voor de als gevolg daarvan door haar geleden schade, en primair [gedaagde] hoofdelijk te veroordelen aan haar te voldoen € 1.556.896,00 te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 1 juli 2015 tot aan de dag van algehele voldoening, subsidiair [gedaagde] hoofdelijk te veroordelen aan haar te voldoen de door haar geleden schade nader op te maken bij staat, en [gedaagde] hoofdelijk te veroordelen in proceskosten en de nakosten. 
    
    
      3.2.
      De gemeente onderbouwt haar vordering als volgt. Het onrechtmatige handelen van [gedaagde] is gelegen in het onder 2.6. vermelde dividendbesluit. Niet alleen op de voet van artikel 2:216 BW (oud) is het besluit als een nietig besluit te kwalificeren, maar het besluit zelf en de uitvoering ervan kunnen tevens als een onrechtmatige daad aan gedaagden worden toegerekend. Het dividendbesluit is genomen op het moment dat de gemeente een (zij het later gereduceerde) vordering van € 2.700.000,00 tegen Projekten Wageningen had ingediend. Desondanks heeft een zodanige uitkering plaatsgevonden op het moment dat indien de claim van de gemeente zou slagen, vaststond dat de vennootschap onvoldoende verhaal zou bieden. Dat oordeel geldt zelfs indien bij het dividendbesluit al had kunnen worden uitgegaan van het latere schikkingsbedrag van € 1.750.000,00. Indien het dividendbesluit niet was genomen en uitgevoerd, en voor de gemeente een afdoende reservering was getroffen, dan zou Projekten Wageningen in staat zijn geweest de vordering van de gemeente te voldoen. Voormeld handelen kwalificeert als onrechtmatig, zowel van de aandeelhouder, die het besluit heeft genomen, als van de bestuurder, die het besluit heeft geaccordeerd en uitgevoerd. Zij waren van de financiële positie van Projekten Wageningen immers volledig op de hoogte. Daaruit volgt het verwijt aan [gedaagde] c.s, dat hij in zijn  hoedanigheid van bestuurder (Projekten direct, Bouwgroep en [gedaagde] op de voet van artikel 2:11 BW) die het dividendbesluit heeft goedgekeurd en uitgevoerd als in zijn hoedanigheid van aandeelhouder die het dividendbesluit heeft genomen (Projekten als direct aandeelhouder, Bouwgroep en [gedaagde] als direct of indirect bestuurder van de aandeelhouder) onrechtmatig jegens de gemeente hebben gehandeld. De schade kan worden begroot op het bedrag dat de gemeente thans nog van Projekten Wageningen te vorderen heeft. 
    
    
      3.3.
      
        [gedaagde] betwist de door de gemeente aangevoerde grondslagen. Het dividendbesluit is niet in strijd met de destijds geldende wettelijke regeling. Het is genomen tegen de achtergrond van de toen beschikbare jaarcijfers 2009. Op dat moment, in mei 2010, was redelijkerwijs niet te voorzien dat uiteindelijk het resultaat in het jaar 2010 zo ernstig negatief zou uitpakken. Het dividendbesluit is ook niet onrechtmatig. Direct voorafgaand aan het besluit heeft de advocaat van de onderneming in de onder 2.7. vermelde notitie, met een gedetailleerde uiteenzetting het risico van de vordering van de gemeente begroot op      € 1.000.000,00. Na uitwinning van een ten gunste van de gemeente gestelde bankgarantie en ten gunste van de gemeente gestelde borgtochten, verrekening met een vordering op de gemeente en een mogelijk verhaal op de onderaannemer door middel van een verrekening met een door Projekten Wageningen nog niet betaalde vordering van deze onderaannemer, zou daarmee bij een vordering van € 1.000.000,00, in termen van liquiditeitseisen, nog maximaal € 500.000,00 op tafel moeten komen. Verder is het verweer dat door het dividendbesluit geen schade is geleden. Het dividend is niet met liquide middelen uitgekeerd, maar geboekt als een rekening-courant vordering. Uit een door [gedaagde] gevraagde, en in de procedure overgelegde, opinie van een extern accountant blijkt dat het dividendbesluit op zichzelf effect heeft gehad voor wat betreft de onderlinge verhoudingen tussen de diverse in de groep betrokken vennootschappen, maar uiteindelijk geen effect heeft gehad op de verhaalsmogelijkheden van de gemeente. Tot slot is het verweer van [gedaagde] dat indien al sprake is van een onrechtmatig besluit waaruit voor de gemeente schade is ontstaan, alleen Projekten, en niet Bouwgroep en [gedaagde] , daarvoor aansprakelijk kunnen zijn.  
    
    
      3.4.
      Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.
      
    
  
  
    
      4De beoordeling
    
      4.1.
      
        Ten tijde van het dividendbesluit werden de kaders voor een dividendbesluit gegeven door artikel 2:216 lid 2 BW (oud), dat luidt als volgt:
        
          De vennootschap kan aan de aandeelhouders en andere gerechtigden tot de voor uitkering vatbare winst slechts uitkeringen doen voor zover het eigen vermogen groter is dan het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal vermeerderd met de reserves die krachtens de wet of de statuten moeten worden aangehouden. 
        
        De gemeente stelt dat gelet op artikel 2:216 lid 2 BW (oud) het dividendbesluit niet rechtsgeldig is. Gelet op het in 2010 geleden verlies van € 1.082.040,00 en rekening houdend met een op te nemen voorziening voor haar vordering van € 1.750.000,00, daalt het eigen vermogen naar -/- € 1.481.359,00. Zelfs indien geen rekening zou worden gehouden met de noodzakelijke voorziening voor haar vordering had geen dividenduitkering mogen plaatsvinden omdat het eigen vermogen ontoereikend was in vergelijking met het gestort en opgevraagd kapitaal en de wettelijke reserves.   
      
    
    
      4.2.
      Het verweer van [gedaagde] houdt in dat in mei 2010 een verlies zoals uiteindelijk tegen het einde van 2010 geleden – € 1.082.040,00 – niet kon worden voorzien. De omvang van de economische crisis had zich op dat moment nog niet in haar volle omvang afgetekend. Daarbij is het verlies terug te voeren op de omstandigheid dat eerst in 2011 werd geconstateerd dat de aangehouden waarderingen met betrekking tot de aan Projekten Wageningen in eigendom toebehorende gronden en de potentiële winstmogelijkheden ter zake van te realiseren projecten veel te optimistisch waren en moesten leiden tot een afwaardering. Verder stelt [gedaagde] dat het risico van de vordering van de gemeente moest worden begroot op hooguit € 1.000.000,00 en dat, met een bankgarantie, borgtochten en verrekeningen, zij voor de voldoening van de vordering van de gemeente niet meer dan € 500.000,00 aan liquide middelen nodig zou hebben. 
    
    
      4.3.
      De beoordeling is als volgt. Bij het dividendbesluit mocht op grond van artikel 2:216 lid 3 BW (oud) worden uitgegaan van de laatst beschikbare jaarcijfers. Het gaat hier om de jaarcijfers van 2009 die op 17 mei 2010 zijn voorzien van een accountantsverklaring en die, naar de rechtbank aanneemt, tijdens de vergadering van aandeelhouders van 20 mei 2010 zijn vastgesteld. Uit de balans blijkt een eigen vermogen per 31 december 2009 van              € 5.767.050,00 waarvan € 18.151,00 aan geplaatst kapitaal, € 235.988,00 aan herwaarderingsreserve en € 5.512.911,00 aan overige reserves. Op grond van deze cijfers gaat de rechtbank uit van een gebonden vermogen van € 254.139,00, hetgeen de som is van het geplaatste kapitaal en de herwaarderingsreserve. De aanname daarbij is dat het geplaatste kapitaal is volgestort. Voorts wordt aangenomen dat de overige reserves geen reserves zijn die volgens de wet of de statuten moeten worden aangehouden, immers is dat niet in de balans vermeld en heeft de gemeente Wageningen dit overigens ook niet gesteld. Onder verwijzing naar artikel 2:216 lid 2 BW (oud) wordt daarom van een vrij uitkeerbaar vermogen van € 5.512.911,00  uitgegaan. Indien voor de vordering van de gemeente een voorziening in de balans moest worden opgenomen, zou het vrij uitkeerbare vermogen (als onderdeel van het eigen vermogen) met een bedrag gelijk aan die voorziening dalen. De conclusie daaruit is dat indien de gemeente gevolgd wordt in haar stelling dat voor haar vordering een voorziening moest worden opgenomen van € 1.750.000,00, het vrij uitkeerbare vermogen uitkomt op € 3.762.911,00 (€ 5.512.911,00  -/- € 1.750,000,00). In dat geval was er geen ruimte voor een dividenduitkering van € 4.500.000,00. Van belang is daarom vast te stellen of voor de vordering een voorziening moest worden opgenomen en zo ja, voor welk bedrag.
    
    
      4.4.
      
        [gedaagde] stelt dat ten tijde van de dividenduitkering het risico van de vordering kon worden begroot op € 1.000.000,00. Daarvoor verwijst hij naar de onder 2.7. vermelde notitie van de advocaat, waarvan bij het dividendbesluit is uitgegaan. In de notitie is vermeld dat Projekten Wageningen zich op een contractuele beperking van haar aansprakelijkheid kan beroepen, waarmee Projekten Wageningen, naar verwachting, jegens de gemeente voor maximaal € 818.751,00 exclusief btw aansprakelijk zal zijn. Het verweer van de gemeente is dat partijen uiteindelijk, in 2012, hebben geschikt voor              € 1.750.000,00 en reeds daarom het risico op dat bedrag moest worden vastgesteld. Naar het oordeel van de rechtbank valt echter niet in te zien waarom de aandeelhouder en bestuurder van Projekten Wageningen niet van de notitie van de advocaat mocht uitgaan. De gemeente heeft de notitie niet inhoudelijk bestreden, in het bijzonder niet de daarin gegeven juridische onderbouwing. Dat de gemeente en Projekten Wageningen later voor een hoger bedrag hebben geschikt, leidt niet noodzakelijk tot de conclusie dat de notitie onjuist was, immers kunnen daarvoor diverse redenen zijn en heeft [gedaagde] zo’n reden ook gegeven. De conclusie daaruit is dat ten tijde van het dividendbesluit van een vordering van maximaal      € 1.000,000,00 kon en mocht worden uitgegaan.   
    
    
      4.5.
      
        Ingevolge artikel 2:374 lid 1 sub a en b BW (oud) worden in de balans voorzieningen opgenomen tegen verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten, alsmede tegen op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is in te schatten. Samengevat moet een voorziening worden opgenomen voor verplichtingen die als waarschijnlijk of als vaststaand worden beschouwd. Ingevolge de International Accounting Standard IAS 37 dient een voorziening te worden opgenomen indien, en voor zover hier van belang, een onderneming een in rechte afdwingbare verplichting heeft als gevolg waarvan het waarschijnlijk is (dat wil zeggen, meer waarschijnlijk wel dan niet) dat dit voor de vennootschap leidt tot een uitstroom van middelen (IAS 37 onder 2). In zeldzame gevallen, bijvoorbeeld in een rechtszaak, is het mogelijk niet duidelijk of een onderneming een bestaande verplichting heeft in welk geval verondersteld wordt dat een gebeurtenis in het verleden aanleiding geeft tot een bestaande verplichting indien, rekening houdend met alle beschikbare bewijzen, het meer waarschijnlijk is dan niet dat op de balansdatum een verplichting bestaat (IAS 37 onder 4). Gelet hierop is de rechtbank van oordeel dat in de balans een voorziening voor de vordering van de gemeente moest worden opgenomen. In de notitie wordt er immers van uitgegaan dat Projekten Wageningen in beginsel aansprakelijk kan worden gehouden voor het instorten van (een gedeelte van) de sporthal en is er alleen een contractuele beperking van de aansprakelijkheid voor de schade. Zoals hiervoor is overwogen kon het risico in verband daarmee worden bepaald op € 1.000.000,00. [gedaagde] stelt dat daarvan            € 500.000,00 was afgedekt door een bankgarantie, borgtochten en verrekeningen, hetgeen de gemeente niet heeft bestreden zodat daarvan wordt uitgegaan. Dit een en ander leidt tot de conclusie dat een voorziening moest worden opgenomen voor een bedrag van                   € 500.000,00. Dat leidt ertoe dat  € 5.012.911,00 (€ 5.512.911,00 -/- € 500.000,00) vrij uitkeerbaar was en er dus voldoende ruimte was voor  een dividenduitkering van            
        € 4.500.000,00. 
      
    
    
      4.6.
      Het voorgaande wordt mogelijk anders indien ten tijde van de dividenduitkering het uiteindelijk in 2010 geleden verlies al werd voorzien of voorzien moest worden. De gemeente stelt dat het verlies in 2010 zodanig hoog is dat het niet anders kan dat deze   zorgelijke situatie medio 2010 – naar de rechtbank begrijpt in mei 2010 – bij bestuur en aandeelhouders bekend was. Voorts wijst zij erop dat Nederland, en met name de bouw,  zich al vanaf 2009 in een zware recessie bevond. [gedaagde] verweert zich daartegen met de stelling dat het verlies het gevolg is van een afwaardering van haar grondposities en dat de noodzaak van die afwaardering haar pas in 2011 bekend werd.   
    
    
      4.7.
      Bij de beoordeling of een dividendbesluit rechtsgeldig is, moet, ingevolge artikel 2:216 lid 3 BW (oud) in beginsel worden uitgegaan van de laatste balans. Omdat vaststelling van de balans pas later in het daaropvolgende boekjaar of nog later plaatsvindt is het denkbaar dat bijvoorbeeld ten gevolge van in de laatste maanden geleden verliezen een winstuitkering niet meer ten laste van de vrije reserves kan plaatsvinden. De vraag is dan of dergelijke verliezen moeten worden betrokken bij het dividendbesluit. Beide partijen verwijzen in dit verband naar hetgeen de Rechtbank Dordrecht in haar vonnis van 20 januari 1993 (ECLI:NLRBDOR:1993:AD1816) heeft beslist, namelijk dat een redelijke wetstoepassing met zich brengt dat in geval de algemene vergadering van aandeelhouders wist of redelijkerwijs moest weten dat sinds de balansdatum zodanige verliezen zijn  geleden dat de voor uitkering vereiste ruimte niet meer aanwezig is, een dividenduitkering achterwege dient te blijven. De rechtbank maakt deze overweging tot de hare, waardoor thans ter beoordeling staat of  [gedaagde] wist of redelijkerwijs rekening moest houden met een aanzienlijk verlies in 2010, althans met een verlies van hoger dan, afgerond,                € 500.000,00 (€ 5.012.911,00 -/- € 4.500.000,00).
    
    
      4.8.
      De gemeente stelt dat Nederland en met name de bouw zich vanaf 2009 al in een ernstige economische crisis bevonden en [gedaagde] daarom moest weten dat de winstvooruitzichten voor 2010 niet gunstig waren. [gedaagde] voert het verweer dat de omvang van de economische crisis zich ten tijde van het dividendbesluit nog niet in haar volle omvang had afgetekend en dat Projekten Wageningen nog niet zozeer door de crisis was getroffen gelet op het feit dat zij in 2009 nog winst heeft gemaakt. Verder stelt [gedaagde] dat het verlies in 2010 uiteindelijk is terug te voeren op de omstandigheid dat eerst in 2011 werd geconstateerd dat de aangehouden waarderingen met betrekking tot de aan Projekten Wageningen in eigendom behorende gronden en de potentiële winstmogelijkheden ter zake van te realiseren projecten veel te optimistisch waardoor daarop noodzakelijk moest worden afgeboekt. 
    
    
      4.9.
      De beoordeling is als volgt. Projekten Wageningen heeft in 2009 nog winst gemaakt maar daarmee is niet uitgesloten dat in mei 2010 een mogelijke afwaardering op bouwgronden over datzelfde boekjaar kon worden voorzien, dit mede tegen de achtergrond dat Nederland, en met name de bouw, zich op dat moment in een ernstige economische crisis bevonden. Tegen die achtergrond dient [gedaagde] zijn stelling toe te lichten dat hij de afwaardering niet heeft voorzien. Onder meer dient hij toe te lichten wat de hoogte van de waardering was en hoeveel daarop over het jaar 2010 is afgeboekt en wat daarvoor in 2011, bij de vaststelling van de jaarrekening 2010, de directe aanleiding was. Voorts dient hij toe te lichten wat de invloed was van de afwaardering op het eigen vermogen en op het resultaat van 2010. 
    
    
      4.10.
      In het geval wordt vastgesteld dat [gedaagde] in mei 2010 wist of redelijkerwijs kon weten dat in verband met een te verwachten verlies er onvoldoende ruimte was voor het dividendbesluit, wordt toegekomen aan het verweer van [gedaagde] dat de gemeente hierdoor geen schade heeft geleden. [gedaagde] stelt in dat verband dat de dividenduitkering niet ten koste van de liquide middelen is gegaan, maar als rekening-courant vordering is geboekt. Verder heeft hij door een externe accountant een beschrijving laten maken van wat de financiële positie zou zijn van Projekten Wageningen als de dividenduitkering niet zou hebben plaatsgevonden (conclusie van antwoord productie 11). In deze beschrijving wordt ervan uitgegaan dat Projekten een gedeelte (afgerond € 1,7 miljoen) van haar rekening-courant vordering op Projekten Wageningen – ontstaan door bijboeking van het dividend – heeft kwijtgescholden. Voorts wordt, voor het geval geen dividenduitkering zou hebben plaatsgevonden en er, andersom, sprake zou zijn van een rekening-courant vordering van Projekten Wageningen op Projekten, ervan uitgegaan dat deze vordering zou moeten worden afgewaardeerd omdat het twijfelachtig is, gelet op de financiële positie van Projekten of deze inbaar is. [gedaagde] zal de door hem overgelegde beschrijving van de accountant moeten toelichten en de daarin vermelde cijfers en aannames met stukken moeten onderbouwen. 
    
    
      4.11.
      
        [gedaagde] zal een akte kunnen nemen waarin hij zich uitlaat over hetgeen hiervoor onder 4.9 en 4.10 is overwogen. De zaak zal daarvoor naar de rol worden verwezen. Daarna zal, op een daartoe nader te bepalen roldatum, de gemeente een antwoordakte kunnen nemen. 
    
    
      4.12.
      
        [gedaagde] stelt dat in verband met een eventuele aansprakelijkheid moet worden onderscheiden tussen enerzijds Projekten en anderzijds Bouwgroep en, in het bijzonder, [gedaagde] . Projekten is de aandeelhouder en bestuurder die het dividendbesluit heeft genomen en uitgevoerd, terwijl Bouwgroep uitsluitend als indirect aandeelhouder en indirect bestuurder is betrokken en [gedaagde] uitsluitend als indirect bestuurder. Nu nog niet is komen vast te staan of het dividendbesluit niet onrechtmatig is en of de gemeente door de uitvoering daarvan schade heeft geleden, komt de rechtbank nog niet toe aan een beoordeling wie van [gedaagde] daarvoor moet opkomen. De rechtbank houdt iedere beslissing daarover aan. 
      
    
  
  
    
      5De beslissing
    De rechtbank
    
    
      5.1.
      bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van 13 april 2016 voor het nemen van een akte door [gedaagde] over hetgeen is vermeld onder 4.9 en 4.10 en dat de gemeente Wageningen op een roldatum vier weken nadat de akte is genomen een antwoordakte kan nemen,
      
    
    
      5.2.
      houdt iedere verdere beslissing aan.
      
      
        Dit vonnis is gewezen door , mr. J.D.A. den Tonkelaar, mr. J.R. Veerman en mr. G.J. Meijer en in het openbaar uitgesproken op 16 maart 2016