ECLI:NL:CRVB:1997:ZB7109, Centrale Raad van Beroep, 08-08-1997, 95/3111 AAW/WAO, 95/3118 AAW/WAO, 95/3121 AAW/WAO;97/4262 AAW/WAO, 97/4264 AAW/WAO, 97/4265 AAW/WAO
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1997-08-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: -

95/3111 + 3118 + 3121 AAW/WAO
      97/4262 + 4264 + 4265 AAW/WAO
    
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    A., wonende te B., appellant,
    
    en
    
    het Landelijk instituut sociale verzekeringen, gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Met ingang van 1 maart 1997 is de Organisatiewet sociale
      verzekeringen 1997 in werking getreden. Ingevolge de
      Invoeringswet Organisatiewet sociale verzekeringen 1997
      treedt het Landelijk instituut sociale verzekeringen
      (Lisv) in de plaats van de betrokken bedrijfsvereniging.
      In het onderhavige geval is het Lisv in de plaats
      getreden van de Bedrijfsvereniging voor de
      Metaalnijverheid. In deze uitspraak wordt onder gedaagde
      tevens verstaan het bestuur van deze bedrijfsvereniging.
    
    
    
      Bij besluit van 26 maart 1993 (hierna: besluit 1) heeft
      gedaagde, onder toepassing van artikel 34 (oud) van de
      Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) en artikel 45
      (oud) van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
      (WAO), de uitbetaling van de aan appellant krachtens die
      wetten toegekende uitkeringen met ingang van 1 januari
      1988 op nihil gesteld.
    
    
    
      Bij besluiten van 29 maart 1993 (hierna: besluit 2) en
      30 maart 1993 (hierna: besluit 3) heeft gedaagde met
      toepassing van artikel 48 (oud) van de AAW en artikel 57
      (oud) van de WAO van appellant teruggevorderd een bedrag
      van f 123.945,39 ter zake van hetgeen op grond van die
      wetten over de periode van 1 januari 1988 tot 1 januari
      1993 onverschuldigd aan appellant was betaald,
      respectievelijk van f 4.468,33 ter zake van hetgeen op
      grond van die wetten over de periode van 1 januari 1993
      tot 1 april 1993 onverschuldigd aan appellant was
      betaald.
    
    
    
      Bij besluit van 12 november 1993 (hierna: besluit 4)
      heeft gedaagde de aan appellant krachtens de AAW en de
      WAO toegekende uitkeringen, die werden berekend naar een
      mate van arbeidsongeschiktheid van 45 tot 55%, met ingang
      van 12 december 1993 ingetrokken op de grond dat
      appellants arbeidsongeschiktheid per die datum moet
      worden gesteld op minder dan 15%.
    
    
    
      Namens appellant heeft mr L. Rijpkema, advocaat te
      Groningen, tegen deze besluiten beroep ingesteld.
      Hangende de ingestelde procedures heeft gedaagde
      meegedeeld de besluiten 2 en 3 niet langer te handhaven
      en heeft hij twee nieuwe besluiten genomen en verzocht de
      tegen de besluiten 2 en 3 ingestelde beroepen mede
      gericht te achten tegen deze nieuwe besluiten. Het ging
      daarbij om een besluit van 20 oktober 1994 (hierna:
      besluit 5), waarbij gedaagde met toepassing van
      artikel 48 (oud) van de AAW en artikel 57 (oud) van de
      WAO van appellant heeft teruggevorderd een bedrag van
      f 118.280,39 ter zake van hetgeen op grond van die wetten
      over de periode van 1 april 1988 tot 1 januari 1993
      onverschuldigd aan appellant was betaald, en om een
      besluit van 21 oktober 1994 (hierna: besluit 6), waarbij
      gedaagde met toepassing van artikel 48 (oud) van de AAW
      en artikel 57 (oud) van de WAO van appellant heeft
      teruggevorderd een bedrag van f 6.333,17 ter zake van
      hetgeen op grond van die wetten over de periode van 1
      januari 1993 tot 1 april 1993 onverschuldigd aan
      appellant was betaald.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Assen heeft bij uitspraak
      van 9 december 1994 de tegen de besluiten 2, 3 en 4
      ingestelde beroepen niet-ontvankelijk verklaard en de
      tegen de besluiten 1, 5 en 6 ingestelde beroepen
      ongegrond verklaard.
    
    
    
      Mr Rijpkema, voornoemd, heeft tegen deze uitspraak, op
      bij aanvullend beroepschrift aangevoerde gronden, hoger
      beroep ingesteld.
    
    
    Vanwege gedaagde is een verweerschrift ingediend.
    
    
      De gedingen zijn ter behandeling aan de orde gesteld ter
      zitting van de Raad, gehouden op 23 mei 1997, waar
      partijen, zoals door hen voorafgaand was bericht, niet
      zijn verschenen.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Op 30 oktober 1984 heeft appellant, op dat moment
      werkzaam als directeur in loondienst van BV X., zich
      ziek gemeld in verband met epilepsie-aanvallen. Terzake
      van die arbeidsongeschiktheid is hem gedurende de
      maximum-termijn van 52 weken uitkering ingevolge de
      Ziektewet verstrekt. Bij beslissing van 9 juli 1986 zijn
      aan appellant, in aansluiting op de verstrekking van
      ziekengeld, met ingang van 29 oktober 1985 uitkeringen
      ingevolge de AAW en de WAO toegekend, berekend naar een
      mate van arbeidsongeschiktheid van 45 tot 55%. Naar
      aanleiding van een grootschalig opsporingsonderzoek naar
      frauduleus handelen van meerdere personen is gedaagde bij
      rapport van 25 november 1992 van de opsporingsambtenaar
      L.T. Lammers ervan in kennis gesteld dat appellant
      inkomsten uit arbeid heeft genoten, terwijl hij daarvan
      geen melding had gedaan aan gedaagde. Vervolgens heeft
      gedaagde de besluiten 1, 2 en 3 genomen. In navolging van
      een daartoe strekkend advies van de toenmalige
      Gemeenschappelijke Medische Dienst (GMD) van 28 oktober
      1993, heeft gedaagde vervolgens besluit 4 genomen.
    
    
    
      Voor de Raad ligt de vraag voor of de bestreden besluiten
      in rechte stand kunnen houden. Ter beantwoording van deze
      vraag stelt de Raad de bestreden besluiten afzonderlijk
      aan de orde.
    
    
    
      Besluit 4 (besluit van 12 november 1993)
      De rechtbank heeft het tegen dit besluit ingestelde
      beroep niet-ontvankelijk verklaard op de grond dat het
      beroep is ingesteld nadat de termijn voor het instellen
      van beroep reeds was verstreken en zij deze
      termijnoverschrijding, gelet op hetgeen appellant terzake
      heeft aangevoerd, niet verschoonbaar achtte.
    
    
    
      In hoger beroep is namens appellant aangevoerd dat de
      door hem voor de rechtbank aangevoerde argumenten, die
      dienden ter onderbouwing van de stelling dat de
      termijnoverschrijding verschoonbaar moet worden geacht,
      worden gehandhaafd. Daarbij is namens appellant
      aangegeven dat gedaagde ten onrechte geen acht heeft
      geslagen op de door hem doorgegeven adreswijziging,
      alsmede dat ten onrechte door de rechtbank is
      voorbijgegaan aan de omstandigheid dat hij niet in staat
      was zijn belangen goed te behartigen.
    
    
    
      Gedaagde heeft zich in zijn verweerschrift op het - met
      argumenten onderbouwde - standpunt gesteld dat het beroep
      tegen besluit 4 door de rechtbank terecht
      niet-ontvankelijk is verklaard.
    
    
    
      Met de rechtbank is de Raad van oordeel dat het
      beroepschrift is ingediend nadat de daarvoor gestelde
      termijn reeds was verstreken en ook hij ziet in hetgeen
      namens appellant is aangevoerd onvoldoende
      aanknopingspunten voor het oordeel dat deze
      termijnoverschrijding verschoonbaar moet worden geacht.
      In de eerste plaats overweegt de Raad daartoe dat het
      door gedaagde gebruikte postadres in overeenstemming is
      met de door appellant in maart 1993 geuite wens zijn post
      te ontvangen via postbusnummer ... te C. Voorts is
      niet gebleken dat door of namens appellant aan gedaagde
      is meegedeeld dat genoemd postadres niet (langer) kon of
      diende te worden gebruikt. Daarnaast overweegt de Raad
      dat de namens appellant aangevoerde stelling dat hij in
      verband met epilepsie-aanvallen niet in staat is geweest
      genoemde postbus eerder te legen, naar zijn oordeel niet
      op genoegzame wijze door appellant aannemelijk is
      gemaakt.
    
    
    
      Gelet op bovenstaande overwegingen dient de aangevallen
      uitspraak, voor zover daarbij het beroep tegen besluit 4
      niet-ontvankelijk is verklaard, te worden bevestigd.
    
    
    
    
      Besluit 1 (besluit van 26 maart 1993)
      Bij dit besluit is de uitbetaling van de door gedaagde
      aan appellant toegekende uitkeringen ingevolge de AAW en
      de WAO met ingang van 1 januari 1988 op nihil gesteld op
      de grond dat appellant inkomsten uit arbeid geniet die
      meer bedragen dan evenredig is aan zijn nog bestaande
      arbeidsgeschiktheid, terwijl er geen gronden aanwezig
      zijn om de aan hem toegekende uitkeringen in te trekken
      of te herzien.
    
    
    
      In hoger beroep is namens appellant aangevoerd dat dit
      besluit is genomen door de verkeerde bedrijfsvereniging,
      alsmede dat onvoldoende grondslag aanwezig is om vast te
      stellen dat en tot welk bedrag hij inkomsten uit arbeid
      heeft genoten.
    
    
    
      Namens gedaagde is in de eerste plaats betoogd dat de
      rechtbank terecht aan de omstandigheid dat het besluit
      abusievelijk was gesteld op briefpapier van de Nieuwe
      Industriële Bedrijfsvereniging geen gevolgen heeft
      verbonden. In de tweede plaats is namens gedaagde
      aangevoerd dat het aan appellant zelf te wijten is dat de
      hoogte van diens inkomsten niet exact is vast te stellen
      en dat, omdat naar zijn mening onomstotelijk vaststaat
      dat appellant werkzaamheden heeft verricht en daaruit
      inkomsten heeft genoten, hij niet anders kon dan die
      inkomsten schattenderwijs vast te stellen. Gedaagde heeft
      er in dit verband op gewezen dat ook voor de rechtbank,
      blijkens de aangevallen uitspraak, vaststaat dat
      appellant in ieder geval vele malen meer aan inkomsten
      heeft genoten dan hetgeen hij kon verdienen zonder het
      recht op uitbetaling van zijn uitkeringen ingevolge de
      AAW en de WAO geheel te verliezen.
    
    
    
      De Raad is van oordeel dat het hoger beroep tegen de
      aangevallen uitspraak, voor zover daarbij het beroep
      tegen besluit 1 ongegrond is verklaard, geen doel treft.
      Met de rechtbank is de Raad van oordeel dat, gelet op de
      gedingstukken, sprake is geweest van een kennelijke
      misslag nu het besluit op verkeerd briefpapier is
      gesteld. De Raad kent daarbij doorslaggevende betekenis
      toe aan het feit dat het aan het besluit ten grondslag
      liggende advies van de GMD van 4 maart 1993 aan gedaagde
      is uitgebracht. Overigens wijst de Raad er nog op dat
      blijkens de interne voorlegger van 9 maart 1993 het de
      zogeheten Kleine Commissie van gedaagde is geweest die op
      13 januari 1993 heeft beslist tot terugvordering over te
      gaan van de ten onrechte aan appellant uitbetaalde
      uitkering. Gelet hierop is de Raad van oordeel dat de
      rechtbank terecht het gebruik van het verkeerde
      briefpapier heeft aangemerkt als een vormgebrek en, nu
      appellant daardoor niet wordt benadeeld, terecht met
      toepassing van artikel 6:22 van de Algemene wet
      bestuursrecht (Awb) aan dit gebrek geen gevolgen heeft
      verbonden.
    
    
    
      Voorts is de Raad met de rechtbank en op de door haar
      aangegeven gronden van oordeel dat voldoende deugdelijke
      grondslag aanwezig is voor het door gedaagde ingenomen
      standpunt dat appellant meer inkomsten heeft genoten dan
      door appellant op de hem door gedaagde toegezonden
      inlichtingenformulieren AAW/WAO is aangegeven, alsmede
      voor het standpunt van gedaagde dat de omvang van die
      inkomsten zodanig was dat de uitbetaling van appellants
      uitkeringen ingevolge de AAW en de WAO op nihil diende te
      worden gesteld. Ook de Raad verwijst hiervoor naar de
      resultaten van het hierboven genoemde
      opsporingsonderzoek, welke resultaten naar zijn oordeel
      niet namens appellant op overtuigende wijze zijn weerlegd
      of weersproken.
    
    
    
      Op grond van bovenstaande overweging komt de aangevallen
      uitspraak, voor zover daarbij het beroep tegen besluit 1
      ongegrond is verklaard, voor bevestiging in aanmerking.
    
    
    
    
      Besluiten 2 en 3 (besluiten van 29 en 30 maart 1993)
      Gedaagde heeft bij brief van 20 oktober 1994 aan
      appellant meegedeeld de besluiten 2 en 3 niet langer te
      handhaven en heeft daarbij aan appellant de besluiten 5
      en 6 doen toekomen, waarin hij zijn nieuwe standpunten
      heeft neergelegd.
    
    
    
      De rechtbank heeft bij de aangevallen uitspraak de
      beroepen van appellant tegen de besluiten 2 en 3
      niet-ontvankelijk verklaard omdat naar haar oordeel door
      de intrekking van die besluiten het belang van appellant
      bij een oordeel over de beroepen is komen te vervallen.
    
    
    
      De Raad heeft evenwel vastgesteld dat gedaagde weliswaar
      heeft aangegeven de in de besluiten 2 en 3 neergelegde
      standpunten niet langer te handhaven, maar dat gedaagde
      niet tot intrekking van die besluiten is overgegaan.
      Gelet hierop moet worden geoordeeld dat de besluiten 2 en
      3 niet in rechte stand kunnen houden en derhalve voor
      vernietiging in aanmerking komen. Ook de aangevallen
      uitspraak komt derhalve, voor zover daarbij de beroepen
      tegen de besluiten 2 en 3 niet-ontvankelijk zijn
      verklaard, voor vernietiging in aanmerking.
    
    
    
    
      Besluiten 5 en 6 (besluiten van 20 en 21 oktober 1994)
      Gelet op het bepaalde in artikel 6:19, lid 1, van de Awb
      worden de beroepen van appellant tegen de besluiten 2 en
      3 geacht mede te zijn gericht tegen de besluiten 5 en 6,
      nu immers bij die besluiten niet aan de ingestelde
      beroepen geheel wordt tegemoet gekomen.
    
    
    
      Uit hetgeen hierboven ten aanzien van besluit 1 is
      overwogen, volgt dat thans vaststaat dat sprake is van
      door gedaagde aan appellant onverschuldigd betaalde
      uitkering ingevolge de AAW en de WAO sedert 1 januari
      1988. Daarmee staat voor de Raad de bevoegdheid van
      gedaagde vast om tot terugvordering van hetgeen
      onverschuldigd aan uitkering is uitbetaald over te gaan.
    
    
    
      Bij besluit 5 is een bedrag van f 118.280,39
      teruggevorderd aan over de periode van 1 april 1988 tot 1
      januari 1993 onverschuldigd betaalde uitkering ingevolge
      de AAW en de WAO, primair op de zogenoemde a-grond (er is
      onverschuldigd betaald door toedoen van de persoon aan
      wie betaling plaats vond) en subsidiair op de zogenoemde
      b-grond (aan de persoon aan wie betaling plaats vond kon
      redelijkerwijs duidelijk zijn dat onverschuldigd werd
      betaald) van artikel 48 (oud) van de AAW en artikel 57
      (oud) van de WAO.
    
    
    
      Met de rechtbank is de Raad van oordeel dat besluit 5 in
      rechte stand kan houden. Ook de Raad ziet in de
      gedingstukken voldoende grondslag voor het oordeel dat
      door toedoen van appellant door gedaagde onverschuldigd
      is betaald. De door appellant ingevulde
      inlichtingenformulieren AAW/WAO zijn, zo ontleent de Raad
      aan de resultaten van het ingestelde opsporingsonderzoek,
      onjuist ingevuld, in dier voege dat appellant tegenover
      gedaagde slechts een gering deel van zijn inkomsten heeft
      opgegeven. Appellant heeft daarmee in strijd gehandeld
      met de op hem rustende verplichting tot het verstrekken
      van inlichtingen, welke verplichting is neergelegd in
      artikel 78 van de AAW en artikel 80 van de WAO. Uit de
      gedingstukken is de Raad niet gebleken dat appellant
      daarvan geen verwijt is te maken. Voorts is de Raad van
      oordeel dat de periode waarover de onverschuldigd
      betaalde uitkering door gedaagde wordt teruggevorderd
      niet in strijd komt met enige geschreven of ongeschreven
      rechtsregel, gelet enerzijds op de aanzegging van 29
      maart 1993 dat tot terugvordering zal worden overgegaan
      en anderzijds op het rapport van 25 november 1992 van de
      opsporingsambtenaar L.T. Lammers waarmee gedaagde in
      kennis werd gesteld van het feit dat appellant inkomsten
      uit arbeid heeft genoten, terwijl hij daarvan geen
      melding had gemaakt. Tenslotte is de Raad niet gebleken
      dat de hoogte van het teruggevorderde bedrag op onjuiste
      wijze zou zijn berekend en ziet de Raad, in de
      omstandigheden van het voorliggende geval, geen
      aanknopingspunten voor het oordeel dat gedaagde de hoogte
      van het teruggevorderde bedrag had moeten matigen.
    
    
    
      Bij besluit 6 is een bedrag van f 6.333,17 teruggevorderd
      aan over de periode van 1 januari 1993 tot 1 april 1993
      onverschuldigd betaalde uitkering ingevolge de AAW en de
      WAO, primair op de evenvermelde a-grond en subsidiair op
      de evenvermelde b-grond van artikel 48 (oud) van de AAW
      en artikel 57 (oud) van de WAO.
    
    
    
      Ook met betrekking tot dit besluit is de Raad, onder
      verwijzing naar hetgeen hierboven ter zake van besluit 5
      is overwogen, van oordeel dat gedaagde bevoegd was om tot
      terugvordering over te gaan van hetgeen onverschuldigd
      was betaald aan uitkering ingevolge de AAW en de WAO,
      alsmede dat door toedoen van appellant onverschuldigd
      door gedaagde is betaald. Niettemin is hij van oordeel
      dat dit besluit niet in rechte stand kan houden, nu bij
      dit besluit een hoger bedrag van appellant wordt
      teruggevorderd dan in eerste instantie het geval was. Bij
      besluit 3 had gedaagde immers slechts een bedrag van
      f 4.468,33 van appellant teruggevorderd op de
      meergenoemde b-grond van artikel 48 (oud) van de AAW en
      artikel 57 (oud) van de WAO. Nu bij besluit 6 de hoogte
      van het teruggevorderde bedrag niet is beperkt tot het
      bij besluit 3 teruggevorderde bedrag is de Raad van
      oordeel dat appellant door het instellen van beroep in
      een slechtere positie is gekomen dan vóór het instellen
      van beroep, hetgeen hij in strijd acht met het verbod van
      reformatio in peius, welk verbod thans moet worden geacht
      te zijn neergelegd in de artikelen 7:11 en 8:69 van de
      Awb. Op deze grond kan besluit 6 naar het oordeel van de
      Raad niet in rechte stand houden, zodat tevens de
      aangevallen uitspraak, voor zover daarbij het beroep
      tegen dit besluit ongegrond is verklaard, voor
      vernietiging in aanmerking komt.
    
    
    
      De Raad acht in verband met het vorenoverwogene termen
      aanwezig om gedaagde te veroordelen in de kosten van
      appellant, welke zijn begroot op f 1.420,- als kosten van
      verleende rechtsbijstand in beroep en op f 710,- als
      kosten van verleende rechtsbijstand in hoger beroep,
      totaal derhalve f 2.130,-.
    
    
    
      Ten slotte stelt de Raad vast dat het door appellant
      betaalde griffierecht in hoger beroep ter zake van de
      besluiten 2, 3 en 6 door gedaagde dient te worden
      vergoed.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Vernietigt de aangevallen uitspraak, voor zover daarbij
      de beroepen tegen de besluiten van 29 maart 1993 en
      30 maart 1993 niet-ontvankelijk zijn verklaard en het
      beroep tegen het besluit van 21 oktober 1994 ongegrond is
      verklaard;
      Verklaart de beroepen tegen die besluiten alsnog gegrond
      en vernietigt die besluiten;
      Bevestigt de aangevallen uitspraak voor het overige;
      Veroordeelt gedaagde in de proceskosten van appellant in
      eerste aanleg tot een bedrag groot f 1.420,- en in hoger
      beroep tot een bedrag groot f 710,-, totaal derhalve
      f 2.130,-;
      Bepaalt dat gedaagde aan appellant het betaalde
      griffierecht van f 150,- vergoedt.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr J. Janssen als voorzitter en
      mr H. Bolt en mr J.W. Schuttel als leden, in
      tegenwoordigheid van J.J.B. van der Putten als griffier
      en uitgesproken in het openbaar op 8 augustus 1997.
    
    
    
    (get.) J. Janssen.
    
    
    (get.) J.J.B. van der Putten.