Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1672-1691

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

31-07-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 39, pagina 1672-1691

10-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27598Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 1672-1691
Presentie en opening (dinsdag 10 juli 2001)Pagina 1655-1655
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1669-1672
de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598).Pagina 1655-1669
De stemming over het wetsvoorstel Tijdelijke regels inzake het raadgevend correctief referendum (Tijdelijke referendumwet) (27034)Pagina 1691-1691
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming van de burgemeester en de commissaris van de Koning (25444)Pagina 1691-1691
Beëdiging van mevrouw E.C. Janssen als plaatsvervangend griffierPagina 1669-1669
Stemming over het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het correctief referendum (27033)Pagina 1691-1691
Stemming over het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598)Pagina 1692-1693

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Den Haag en omgeving (27598).De beraadslaging wordt hervat.De heer Pastoor (CDA):Voorzitter. Ik wil de minister graag bedanken voor zijn buitengewoon uitvoerige
beantwoording, met name voor zijn inkleuring als inwoner van een van de randgemeenten,
wat een bepaald aspect aan zijn beantwoording gaf. Ik wil graag een viertal onderwerpen opnieuw aan de orde stellen in tweede
termijn. Ik begin met de procedure. De minister zegt: Afspraken maken mag
toch?! Natuurlijk. Hij heeft ons niet horen zeggen dat dit niet tot de mogelijkheden
behoort in het openbaar bestuur. Het is echter wat anders als die afspraken
een procedure die in de wet is aangegeven, in beklemming brengen. Ik heb het
dan over het open overleg en de inspraakprocedure die artikel 282 van de Gemeentewet
in relatie tot de Wet ARHI aan de burger en de gemeentebesturen aanbiedt.
Ik kan die beklemming niet helderder verwoorden dan door oud-minister Peper
opnieuw aan te halen. Hij zei dat de Haagse regio onder het beslag van het
regeerakkoord lag. Als iets onder een beslag ligt, is er geen vrijheid van
handelen. Zo was het hier. Wij vinden daarom dat het open overleg niet open
is in die zin dat er resultaat bereikt kan worden en dat de inspraak van burger
en gemeentebesturen niet onbevangen tegemoetgetreden kon worden. Wij hebben
daar bedenkingen tegen en houden die bedenkingen, ook na het antwoord van
de minister.Het tweede onderwerp is in feite een hoofdthema, dat als zodanig door
de voorganger van deze minister is geëntameerd. Ik heb het thema gisteren
en vandaag al vaker genoemd: regie, ruimte en slagkracht. Als er een boek
geschreven wordt over deze herindeling, kan het die titel moeiteloos krijgen,
temeer omdat deze drie woorden telkens opgedoken zijn als belangrijk en maatgevend
voor deze herindeling.Wat is nou die regie? Daarover hebben de minister en ik gisteren en vanmorgen
al van gedachten gewisseld. Ik vind dat wij daar nog steeds geen goed antwoord
op hebben gekregen. Ik zou "regie" in bestuurlijke termen vertalen met "het
realiseren van beleidsvoornemens en het kunnen nemen van bindende beslissingen".
Daar spraken wij ook over. Gisteren heb ik geprobeerd te analyseren wat er
van die elementen nog mogelijk is voor de terreinen die over moeten gaan naar
Den Haag. De minister heeft daarvoor op zijn beurt percentages, aantallen
en tijdstippen genoemd. Op mijn vraag over de beleidsvoornemens heb ik geen
echt antwoord gehad. Ook om die reden blijf ik van oordeel dat het plan niet
de slagkracht, regie en uitbreidingsruimte brengt die de regering en wij voorstaan.Het derde onderwerp waarover ik kort iets wil zeggen betreft het hoofdthema:
herinrichten of samenwerken? De minister releveert dat vele dokters aan het
bed geweest zijn. Dat is ook zo. Zij waren van velerlei kwaliteiten en aard.
Ik heb in mijn inbreng met name gesproken over één dokter, een
hooggeleerde van PvdA-huize. Dat zijn dus twee onverdachte elementen. Die
zouden de minister toch aanleiding moeten geven wat meer aandacht te schenken
aan hetgeen prof. Van der Zwan heeft neergelegd in het rapport. Hij is midden
in een herindelingsprocedure geraadpleegd, niet door Den Haag, niet door de
buurgemeenten, maar door de minister zelf. Hij heeft een uitstekend en, zoals
de heer Peper zei, creatief rapport uitgebracht. Hij zag dat de stad er is
voor de regio en de regio voor de stad. Hij koos een specifieke functie voor
Den Haag, een bestuurlijke autoriteit. Hij adviseerde ten slotte om over het
regeerakkoord heen te springen. De randgemeenten gingen akkoord. Den Haag
koos voor de herindeling. Hoewel de minister zei er toch het een en ander
in te zien, koos hij voor het regeerakkoord. Om daar nog meer kracht aan te
geven, schreef hij dat zelfs twee keer in dezelfde brief: het regeerakkoord
gaat voor. De fractie van het CDA kiest voor een vorm van samenwerking, hoe
die ook moge heten. Ik mag het woord "stadsprovincie" eigenlijk niet noemen,
maar ik ben wel geneigd om het een stadsprovincieachtige oplossing te noemen.
Daar heeft het CDA steeds achter gestaan. Je kunt ook spreken van een bestuurlijke
autoriteit of van een kristallisatiepunt, zoals de minister dat doet. In ieder
geval is zo'n oplossing naar ons oordeel binnen handbereik. De minister zegt
dat geen andere oplossing binnen handbereik is, maar wij delen die visie niet.
Hij zegt dat er 5, 10 of 15 jaar – hij laat in het midden welke van
die drie het is – voor nodig is om tot zo'n oplossing te komen.De nota Bestuur in stedelijke gebieden is nog maar drie maanden geleden
uitgebracht en buitengewoon goed ontvangen in de Tweede Kamer. De nota is
enthousiast over samenwerking. Vanmorgen heb ik er bij interruptie ook iets
over gezegd. Daarin wordt ook een kristallisatiepunt, een centrumfunctie aanbevolen.
Het moet dan toch mogelijk zijn om daarvoor binnen niet al te lange tijd een
oplossing te vinden? Als ik lees wat de minister er in april over heeft geschreven
en als ik kijk naar wat door bijna alle fracties in de Tweede Kamer is gezegd,
is het buitengewoon positief ontvangen. Het hoeft dan ook niet zo lang te
duren.Bovendien heeft Den Haag laten zien dat de voorgestelde wijze van samenwerking,
gemeenschappelijkheid en regie, mogelijk is. Ik doel dan op het convenant
met enkele gemeenten in het Westland inzake een oplossing anders dan annexatie.
Het gaat om samenwerking tussen Monster, Wateringen, Den Haag, het stadsgewest
en de provincie Zuid-Holland. Zij hebben een convenant gesloten waarbij duizend
woningen op Haags grondgebied en drieduizend woningen in het Westland worden
gebouwd, mede onder regie van Den Haag.Wat betreft de herindeling zijn wij niet overtuigd door hetgeen de minister
heeft gezegd. Ik herhaal dan ook dat wij niet of nauwelijks een oplossing
van de Haagse problematiek zien, niet voor de korte termijn en ook zeker niet
voor de lange termijn.Ik maak nog enkele opmerkingen over het geld. De minister miskent de serieuze
bedoelingen van mijn inbreng in eerste termijn gisteravond. Hij zegt dat wij
geen collecte moeten gaan houden. Als de minister dit woord gebruikt, vind
ik niet dat er sprake is van een geheel serieuze beantwoording.De minister zegt ook dat wij niet moeten sleutelen aan de verdeling in
het Gemeentefonds, omdat die nog niet zo lang geleden tot stand is gekomen.
Dat hebben wij dan ook niet gezegd. Aanvankelijk waren wij voor wijziging
van de verdeelmaatstaf. Op dat punt is er sprake van voortschrijdend inzicht.
In de Financiële-verhoudingswet zijn zes kenmerken genoemd die moeilijk
beïnvloedbaar zijn en die in het verleden met moeite tot stand zijn gekomen.
Ik heb gezegd dat wij overwegen een motie in te dienen, waarbij wij vragen
om een specifieke uitkering voor Den Haag. Er zijn reeds veel specifieke uitkeringen.
Er is er zelfs een voor de gemeente Den Haag, waarbij een bedrag beschikbaar
wordt gesteld zodat het Binnenhof na afloop van prinsjesdag wordt opgeruimd.
Daar kan deze uitkering zonder moeite aan toegevoegd worden,
alhoewel de onderwerpen niet vergelijkbaar zijn.De voorzitter:Door de leden Pastoor, Holdijk, Bierman, Ruers, Bemelmans-Videc en Dölle
wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling van Den
Haag en omgeving niet primair betrekking heeft op een verbetering van de financiële
positie van Den Haag;overwegende dat onmiskenbaar de financiële positie van Den Haag verre
van ideaal is om de oplossing van de veelzijdige problematiek dichterbij te
brengen;voorts overwegende dat in geval van herindeling verschillende nieuwe inkomsten
voor Den Haag zullen worden gegenereerd;eveneens overwegende dat in geval van bestuurlijke samenwerking de financiële
positie niet betekenend zal verbeteren;verder overwegende dat Den Haag wel een unieke positie heeft welke verband
houdt met het karakter van residentie en van regeringsstad, met de aanwezigheid
van ambassades en o.a. het Internationale Hof van Justitie, alsmede met de
omstandigheid dat Den Haag niet of nauwelijks over grondgebied voor bebouwing
beschikt en ingeklemd is door zijn (deels natuurlijke) omgeving;van mening dat er reden is om in geval van bestuurlijke samenwerking financieel
recht te doen aan dat bijzondere karakter;verzoekt de regering, daartoe een specifieke uitkering in te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. EK 289d(27598).Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. De fractie van de PvdA heeft met grote waardering de beantwoording
van de minister aangehoord. Het doorwrochte betoog heeft grote indruk gemaakt,
niet in de laatste plaats door het enthousiasme waarmee de burger uit Pijnacker
zijn ideeën heeft uiteengezet over de Haaglanden. Daarbij heeft hij de
internationale dimensie voor Den Haag, en ook Pijnacker, niet buiten beschouwing
gelaten. Zinsneden als: niet elke keer weer nieuwe concepten toelaten en doorgaan
op de ingeslagen weg, hebben zeker ook de instemming van onze fractie.Ook in eerste termijn hebben wij gewezen op de overeenkomsten tussen dit
wetsvoorstel voor Den Haag en het wetsvoorstel van vorig jaar voor Utrecht.
Wij gaan er beslist mee akkoord om door te gaan op deze weg, maar wij kijken
ook naar de toekomst. De minister wijst op de notitie Bestuur in stedelijke
gebieden. Kennelijk is het perspectief voor de lange termijn een deltametropool.
Die heeft nu weliswaar nog wazige contouren, maar zal wel zo effectief mogelijk
zijn en met democratische legitimiteit. Wij nemen dat dan maar voor kennisgeving
aan. Wat de minister betreft is de stadsprovincie dus echt exit. Helaas, maar
het zij zo.Wij zijn mevrouw Schoondergang nog een antwoord verschuldigd op haar vraag
in de eerste termijn. Zij meende een zekere parallelliteit in de opstelling
tussen de fracties van GroenLinks en de PvdA te zien, maar dat geldt dan alleen
voor de grote lijnen van de stadsprovincie en niet voor de consequenties die
onze fracties daaraan verbinden. Mijn fractie vindt dat eerst deze herindeling
aan de orde moet komen. De gedachte is dat er op de langere termijn een regionale
oplossing moet komen; daar moet dan wel hard aan gewerkt worden. Dit is natuurlijk
niet het eindpunt, ook voor ons niet.Andere sprekers hebben erop gewezen dat het argument "het heeft wel lang
genoeg geduurd" geen argument kan zijn. Dat is het natuurlijk niet als zodanig.
Je moet het zien in het verlengde van een inhoudelijke afweging. Ik meen dat
wij voldoende hebben benadrukt welke inhoudelijke overwegingen ons ertoe hebben
gebracht om dit wetsvoorstel van harte te steunen. Als je naar de procedure
en de voorgeschiedenis van dit wetsvoorstel kijkt, dan krijg je al snel het
gevoel dat het nu wel lang genoeg heeft geduurd. Overigens hoor je deze geluiden
niet alleen van voorstanders, maar ook van tegenstanders van dit wetsvoorstel.De heer Terlouw heeft in eerste termijn gevraagd of hierdoor een betere,
structurele oplossing geblokkeerd wordt. In het verlengde van de uitvoerige
en uitputtende beantwoording van de minister zeggen ook wij dat dit niet aan
de orde is. Geldt de afweging tussen het haalbare en het optimale niet even
zozeer voor deze herindeling als voor zaken met betrekking tot referenda?De minister heeft uitvoerig stilgestaan bij de regievoering. Velen hebben
gevraagd hoe het zit met de ruimte die er is voor de bestuurlijke regievoering
in Ypenburg en Leidschenveen. Wij hebben al gezegd dat dit voor ons niet zo
doorslaggevend is, omdat het ons ook gaat om de regievoering in de toekomst.
Het gebied zelf mag niet doorkruist worden en het mag niet versnipperd worden
over vele regisseurs. Andere fracties hebben gevraagd of regie niet gewoon
macht is. Ik heb de minister horen zeggen dat de samenwerking zoals die nu
is, ook vele voordelen heeft opgeleverd, maar dat de structuur gammel is.
Als het gaat om de vraag of regievoering niet domweg macht is, lijkt het wel
of wij tussen een Scylla en Charybdis door moeten. Aan de ene kant moet het
besef doordringen dat in intergemeentelijke samenwerking niet eindeloos met
elkaar doorgepraat kan worden en dat er eerder dan nu het geval is momenten
moeten zijn waarop bestuurlijke verantwoordelijkheid moet worden genomen en
knopen moeten worden doorgehakt. Aan de andere kant is het de vraag of dat
altijd het stempel van het machtswoord moet krijgen. Bij een maatregel als
de onderhavige kan het volgens ons niet alleen om een structuur gaan. Naast
de structuur gaat het toch ook heel sterk om de cultuur en om de stijl waarin
met elkaar wordt gewerkt. Het hoeft dan toch niet een machtswoord, een botte
bijl te zijn? Het gaat er toch om in de nieuwe bestuursstijl van vandaag goed
de vinger aan de pols te houden, goed naar elkaar te luisteren en interactief
met elkaar en met de relevante partijen in de bevolking tot
besluitvorming te komen?Dat is ook de achtergrond van de vragen die wij in eerste termijn hebben
gesteld over de relatie bestuur-bestuurder en in het verlengde daarvan over
de voornemens ten aanzien van binnengemeentelijke decentralisatie. Want de
relatie met de bevolking is natuurlijk ook voor de Partij van de Arbeid een
belangrijke factor.De heer Terlouw wees op de intensiteit van de reacties. De mate van emotionaliteit
rond dit dossier is door velen genoemd, ook door ons, door onze collega's
en door de minister. Wij zijn het van harte eens met het compliment dat de
minister uitdeelde aan het comité dat ons hier vanmorgen stond op te
wachten. De wijze van actievoeren en van het aangaan van de dialoog heeft
ook ons getroffen. Er is niet alleen waardering voor het optreden van het
bestuur van de regiogemeenten, maar ook voor het optreden van de comités
en de groepen burgers uit de regio. Dat is heel duidelijk merkbaar, zeker
ook voor een fractie als de onze die bij dit soort herindelingen toch vaak
aan de kant van de regering, dus positief tegenover de voorstellen staat,
en daardoor de vertegenwoordigers van de regiogemeenten als gesprekspartners
heeft. Vergelijken wij dat met de ervaringen die wij de afgelopen jaren hebben
gehad in dit soort situaties, dan moeten wij zeggen dat het een compliment
waard is dat wij hebben kunnen merken dat zulke gesprekken op een plezierige
en inhoudelijke wijze kunnen worden gevoerd. Dat neemt niet weg dat die emoties
er natuurlijk wel zijn en dat wij ons moeten afvragen waaruit die voortkomen
en wat ermee wordt gedaan.Niet in het betoog van de heer Pastoor en in de motie die in het verlengde
daarvan ligt, maar wel bij veel andere sprekers en niet in de laatste plaats
bij de minister, klinkt tot ons genoegen steeds meer door dat de problematiek
van Den Haag inderdaad niet in de eerste plaats financieel is, maar vooral
demografisch met als scherpe dimensie daaraan de segregatieproblematiek: de
in- en uitstroombewegingen van armere en rijkere groepen burgers. De fractie
van de Partij van de Arbeid vindt uitspraken als dat de problematiek van Den
Haag in dat opzicht niet mag worden verspreid over of overgeheveld naar de
regio, schokkend. Het blijft de grote bestuurlijke opgave om op een goede
manier om te gaan met dat soort demografische problemen en segregatieproblemen.
In de nieuwe locaties worden ook nu urgente gevallen uit de stad geplaatst.
Dat zal extra aandacht vergen in het kader van de sociale cohesie. Welke gemeentelijke
activiteiten vinden daar plaats ter versterking van de identiteit van de wijken,
de sociale cohesie en bijvoorbeeld ook de reïntegratie op de arbeidsmarkt?Akkoord, de sociale dienst van Den Haag functioneert verhoudingsgewijs
beter dan de sociale diensten in andere grote steden. Er is aandacht voor
wijkactiviteiten, zoals de minister heeft geantwoord op vragen over binnengemeentelijke
decentralisatie en deconcentratie. Maar die activiteiten zijn vooral ambtelijk.
Hoe zit het dan met de bestuurlijke component? Moet met name voor dit soort
processen niet de beschikbare bestuurlijke kwaliteit worden ingezet voor de
buurt?Aan het slot van zijn betoog sprak de minister over een verlies- en winstrekening.
Niet alleen Den Haag zou erop vooruitgaan, maar ook de regiogemeenten en de
regio als geheel. Ik denk dat wij in dit soort situaties toch voorzichtig
moeten zijn met al te optimistische win-winslogans, want zijn die wel helemaal
geloofwaardig? Hoezeer ook alles in het werk is gesteld om de schade, de pijn
zoveel mogelijk te beperken, toch zal de regio een geminimaliseerde ader moet
laten. Wat kan daar dan vanuit de grote stad tegenover worden gesteld? Ik
heb het dan inderdaad niet over de structuur, niet over het geld, maar vooral
over de cultuur, over de werkwijze, de manier waarop met elkaar wordt geopereerd
en tot besluitvorming wordt gekomen, zoals dat nodig zal blijven in het bestuur
in de stedelijke gebieden.Voorzitter. Wij hebben de motie van de CDA-fractie niet mee ondertekend
vanuit de overtuiging dat de financiële problematiek niet de hoofdzaak
van het probleem is. Zoals gezegd ligt die naar onze mening in de demografische
samenstelling en de segregatie.De heer Bierman (OSF):Voorzitter. Voor geld kun je dingen kopen. In dit geval zou dat geld kunnen
worden ingezet voor de werkelijke oplossing van het probleem, bijvoorbeeld
die demografisch verkeerde ontwikkeling. Je zou het geld kunnen gebruiken
voor de herstructurering van Den Haag, iets waar toch altijd veel geld bij
moet. Den Haag heeft daar niet alleen de potentie voor, maar heeft op dat
punt al grote vorderingen gemaakt. In ieder geval zou dat effectief zijn voor
hetgeen mevrouw Tan blijkbaar ook wil, namelijk een gezondere demografische
ontwikkeling. Ik zie daar geen tegenstelling in, maar juist een prachtig instrument
dat veel meer doet dan een beetje regie over een beetje ruimte op een gebied
waar je het probleem alleen maar verergert!Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Als wij het eens zijn over de problematiek, dan is dat wel
de winst van dit debat, want ik meen mij te herinneren dat de heer Bierman
een van de weinigen was die daar in de laatste schriftelijke ronde nog aarzelingen
over uitsprak. Maar als het gaat om de oplossingen blijken wij toch heel andere
ideeën te hebben.De heer Bierman (OSF):Wij beginnen toch bij het probleem om vervolgens te bekijken of je daar
met enig oplossend vermogen een oplossing bij kan vinden?Mevrouw Tan (PvdA):Ik kom daar ook aan toe. Uit uw en mijn betoog moet toch blijken dat wij
heel erg verschillen waar het gaat om de oplossingen. Wij zien de oplossingen
voor de problematiek van Den Haag in meer ruimte, meer regievoering, meer
zeggenschap en het inzetten van die bestuurlijke kwaliteiten. Natuurlijk is
geld daarvan wel een component, maar wij denken geenszins dat je met geld
ook maar enigszins kunt compenseren wat Den Haag misloopt aan ruimte, regievoering
en zeggenschap als deze herindeling niet doorgaat! De overweging dat in het
geval van herindeling verschillende nieuwe inkomsten voor Den Haag niet door
zullen gaan en dat dit langs deze weg gecompenseerd zou moeten worden, kunnen
wij dan ook niet steunen. Het woord "collecte" is al genoemd door de minister
en dat verwoordt ook onze gevoelens bij deze motie. Je krijgt daar inderdaad
beelden bij van een collectebus. Wij zullen deze motie dan ook niet steunen.De heer Pastoor (CDA):Mijnheer de voorzitter. Mag ik mevrouw Tan dan vragen wat haar gevoelens
zijn bij dat woord "collecte" omdat haar dat wel aanspreekt?Mevrouw Tan (PvdA):Als dit voorstel wordt verworpen, worden Den Haag voor de komende vijftien
jaar prachtige instrumenten onthouden om haar problemen mee op te lossen.
De heer Pastoor wil Den Haag in plaats van die mogelijkheden extra financiële
middelen geven en dat is de reden waarom ik het beeld van een collecte gebruikte.De heer Pastoor (CDA):Het kan u toch niet zijn ontgaan dat wij niet een "in-de-plaats-stelling"
in deze motie hebben geformuleerd, maar dat in de motie uitsluitend om geld
wordt gevraagd voor het geval de gemeentelijke herindeling niet doorgaat en
er slechts sprake is van bestuurlijke samenwerking?Mevrouw Tan (PvdA):Ik heb heel goed naar de heer Pastoor geluisterd, zeker naar zijn conclusies.
Aan het begin van zijn betoog sprak hij nog veel waardering uit voor de woorden
van de minister, maar aan het einde zei hij dat zijn fractie niet overtuigd
is en dat zij grote twijfels houdt. Daaruit leidde ik af dat dit wetsvoorstel
bij zijn fractie niet veel kans maakt. Vervolgens diende hij ook nog eens
deze motie in en dat riep bij ons echt het beeld van een collecte op.Voorzitter. Aan het slot van mijn eerste termijn heb ik al enkele opmerkingen
gemaakt over de discussie die in deze Kamer over dit wetsvoorstel is gevoerd.
In de visie van mijn fractie gaat die discussie niet over de kwaliteit of
de uitvoerbaarheid van de wetgeving. Als je dat wilt volhouden, moet je er
echt van alles bij slepen. Het is een politieke discussie geweest en dat roept
de vraag op wat de afwijzing van dit belangrijke wetsvoorstel met zijn lange
voorgeschiedenis betekent voor de geloofwaardigheid van de Eerste Kamer. De
discussie hierover moet volgens mijn fractie, ook in de aanwezigheid van de
minister, worden gevoerd als wij spreken over de notitie Reflecties over de
positie van de Eerste Kamer.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter. Ik vond het aardig om te zien hoe "dokter De Vries"
probeerde om de problemen van Den Haag op te lossen met medicijnen, recepten
en wondermiddelen. Dat was weer eens een andere benadering van de materie.
Ik kon het met "dokter De Vries" heel lang eens zijn, maar toen hij sprak
over de diagnose haakte ik toch echt af. Over die diagnose heb ik namelijk
een heel andere mening.De diagnose van de achterliggende problematiek is heel belangrijk, want
als de oorzaken niet juist worden beoordeeld, blijven de oplossingen in de
lucht hangen en zullen wij nooit bereiken wat wij willen bereiken. Wij zijn
het erover eens dat er op velerlei terreinen sprake is van een scheefgroei
tussen Den Haag en haar omgeving. Ik heb in eerste termijn gesteld dat dit
primair een gevolg is van het beleid van het Rijk en secundair van de gemeente
Den Haag zelf.De gemeente Den Haag heeft met haar beleid het nodige bijgedragen aan
de problemen. Als ik anderen hoor spreken, denk ik wel eens dat ik een debat
in de gemeenteraad van Den Haag bijwoon. Ik heb zelf ook wel eens de neiging
om in detail in te gaan op het reilen en zeilen in Den Haag zelf. Ik zal dat
niet doen, hoewel ik hiertoe wel een grote aandrang voel als ik denk aan wat
er in Den Haag allemaal gebeurt. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de sloop van
de Zwarte Madonna. Je zult daar maar een huis huren en moeten vertrekken,
omdat je woning iets te dicht in de buurt van een aantal ministeries staat!
Maar ook de zes of acht nieuwe torens die men wil bouwen, zouden een goede
reden kunnen zijn om eens te discussiëren over de gang van zaken in Den
Haag. Ik zal dat echter niet doen.De voorgestelde herindeling pakt de oorzaken niet aan en lost de structurele
sociale en demografische problemen dan ook niet op. Die oplossing zou echter
wel ons doel moeten zijn, want wij zitten hier niet om Den Haag wat lapmiddelen
te verschaffen, maar om deze stad en haar omgeving de mogelijkheden te geven
voor een structurele verbetering.Door het verplaatsen van de gemeentegrens worden de problemen van Den
Haag niet opgelost. Als het mogelijk was om alle problemen op te lossen door
een gemeentegrens te verplaatsen, wist ik het wel. Dan zou ik onmiddellijk
voorstellen om van de hele regio één stad te maken. Wat zou
dat een mooie oplossing zijn voor al die grote steden die met dit soort problemen
te kampen hebben. Zo werkt het echter niet. Als wij de grenzen verleggen zijn
daarmee de problemen niet opgelost. Dat komt doordat de problemen elders liggen.
De grenzen, met een stukje erbij of een stukje eraf, wat meer bouwen hier
of wat meer bouwen daar, veroorzaken de problemen niet. Op een aantal terreinen
is een autonoom proces aan de gang. Dat moet je doorgronden en aanpakken.
Dat is veel moeilijker dan het verleggen van een grens. Het is naar mijn mening
een illusie dat de herindeling die problemen zal oplossen.Aardig is in dit verband dat op de uitbreiding van de stad Utrecht door
de annexatie, waarover wij een jaar geleden hebben gesproken, is gewezen.
Toen hoorden wij dezelfde argumenten. Utrecht heeft grootstedelijke problemen.
Dat kan worden verbeterd als de stad maar kan uitbreiden. Inmiddels is de
annexatie rond. Ook daar is een Vinex-gebied. Wie iets weet van de stad Utrecht
sindsdien weet, dat de problemen alleen maar zijn toegenomen. Vooral in de
Vinex-gebieden stapelen de problemen zich in hoog tempo op, door het rijksbeleid,
maar ook door andere, autonome ontwikkelingen.Ik wijs op de grondprijzen. De Vinex-gebieden zijn opgezet met het voornemen
dat er grofweg 30% huurwoningen en 70% koopwoningen zouden komen. Daar zou
behoefte aan zijn. Dat is ook de inzet van het rijksbeleid, maar het Rijk
heeft de grondprijzen niet in de hand. Die blijven gewoon stijgen. Vandaag
stond in het blad Cobouw dat de gemeente Haarlemmermeer met zo'n probleem
worstelt. Daar is de doelstelling 20% sociale huur en 10% sociale koop. De
gemeente Haarlemmermeer heeft bekendgemaakt, dat zij niet meer in staat is
om die 10% sociale koop te bouwen. De stichtingsprijs is daar maximaal ƒ
192.000, maar de gemeente Haarlemmermeer meent een dergelijke woning niet
meer voor minder dan drie ton te kunnen bouwen. Zij begint er niet meer aan.
Dat zijn enorme ontwikkelingen, die insnijden in de beleidsvrijheid van de
gemeente. Dat geldt ook voor Den Haag. Ik bagatelliseer daarmee het probleem
niet, maar ik geef wel aan dat de oorzaken veel dieper liggen. Daaraan
moet iets worden gedaan, ook met rijksbeleid.De minister zegt dat hij door rijksbeleid niets kan doen. Om te beginnen
spreekt de minister namens de regering, dus hij kan er wel iets mee. Hij zou
eens met zijn collega's moeten praten over het grote probleem van Den Haag
en alle grote steden. Hij moet hun zeggen dat hij dat niet meer kan oplossen
en dat de oorzaken met andere middelen moeten worden bestreden. Met alle respect
voor de problemen die hij schetst, op deze manier komen wij er gewoon niet.Een ander argument van de minister, dat er al vijftien jaar wordt gepraat,
vond ik een beetje slap en flauw. Is dat lang? De discussie over het bestaansrecht
van de Eerste Kamer duurt al bijna 150 jaar. Die duurt nog steeds voort en
er zit hier toch een heel vitaal gezelschap. Die vijftien jaar overtuigen
mij niet echt.In een regio als deze, met bijzondere problemen, moet naar samenwerking
worden gezocht. Juist de rijksoverheid, maar ook de regionale overheid, de
provincie, moet daar sturen en middelen aanleveren om de gemeenten te laten
samenwerken. Waar dat mogelijk is kunnen de gemeenten zo problemen oplossen,
maar een aantal problemen kunnen zij niet eens zelf oplossen. Samenwerking
uit hoofde van de toekomstige wet besturen stedelijke gebieden kan wellicht
een oplossing bieden. Toch moeten dan ook de andere oorzaken worden aangepakt.
Oplossingen kunnen dan dichterbij worden gebracht, al weet ik niet of het
helemaal zal lukken.Ik heb een aantal argumenten uit de eerste instantie waarop de minister
niet is ingegaan kort herhaald. Ik vond het jammer dat de minister niet wilde
reageren, maar misschien gebeurt dat in tweede instantie nog. Ik heb ook gewezen
op het draagvlak. Ik moet vaststellen dat er te weinig is gecommuniceerd,
ondanks alles wat de minister heeft genoemd. In ieder geval zijn de mensen
niet overtuigd geraakt. Bij een dergelijk gebrek aan draagvlak moet je je
volgens mij tien keer bedenken alvorens toch tot herindeling over te gaan.
Neem bij een afweging ook de nadelen in beschouwing. Dat is volgens mij te
weinig gebeurd.Alles overziende moet de afweging ertoe leiden, dat het voorstel niet
moet worden uitgevoerd. Wij zullen het derhalve niet steunen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter. Hoe je ook denkt over de beantwoording door de minister, hij
heeft zijn wetsvoorstel voortreffelijk verdedigd. Soms bagatelliserend, soms
ernstig, soms badinerend. In het kort: zeer bekwaam, maar...Minister De Vries:Dank voor dit compliment, maar dan moet u daar niet direct "maar" op laten
volgen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Nogmaals, zeer bekwaam. U weet dat er altijd een "maar" volgt als ik u
prijs. Ik vond de verdediging namelijk ook nogal eenzijdig. De focus was helemaal
gericht op de positie van Den Haag. Door zijn beantwoording – en dat
zal de minister weer deugd doen – is de twijfel bij mijn fractie over
het al dan niet effectief zijn van dit wetsvoorstel, weer even aangewakkerd.
Vooral de gloedvolle bewoordingen die de minister sprak over de leegloop van
Den Haag – hij sprak zelfs over een leegbloedend Den Haag – hebben
op enkele leden van mijn fractie zo'n indruk gemaakt dat er nog een fikse
discussie in de fractie over is gevoerd. Die discussie is ook gevoed door
het uitgangspunt dat je inneemt bij de beoordeling van het wetsvoorstel. Stel
je de regio centraal of de centrumstad? Het is duidelijk dat de minister ervoor
kiest de centrumstad centraal te stellen. Vanuit dit uitgangspunt is hij heel
positief over het wetsvoorstel. Hij is daar zo positief over dat het bijna
lijkt op vermetel vertrouwen dat door een kleine toevoeging van grondgebied
aan Den Haag een aantal problemen kan worden opgelost. Ik heb betoogd –
en daar blijf ik bij – dat door de toevoeging van deze grondgebieden
de grotestadsproblemen van Den Haag niet worden opgelost. De minister blijft
daar ook vaag over. Hij is daar totaal niet concreet over. Gemeentegrenzen
verleggen in een aaneengesloten stedelijk gebied lost de grotestadsproblemen
in de centrumgemeente niet op. Door dit wetsvoorstel krijgt Den Haag meer
inwoners en dus ook meer OZB. De minister heeft er geen twijfel over laten bestaan dat de financiële
positie van Den Haag eigenlijk helemaal geen argument is voor deze herindeling.
Ik zal daar dan ook niet meer op ingaan. Blijft over de regierol. Vrij vertaald
gaat het dan om de vraag: hoe belangrijk is het vergroten van macht van de
centrumstad? Over de mogelijkheden voor Den Haag om regie te voeren, zijn
veel woorden gesproken. In de praktijk komt het erop neer dat Den Haag nog
maar heel weinig regie kan voeren waar het gaat om woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen.
Te sturen is er bijzonder weinig. In de Vlietzone is waarschijnlijk nog wel
iets te sturen, maar juist de invulling van dat gebied baart mijn fractie
grote zorgen. In de woorden van de minister gaan de plannen voor dit gebied
tussen Den Haag en de buurgemeenten gelijk op. Volgens de minister moet Den
Haag deze ruimte actief benutten. Volgens de gemeente Den Haag heeft dit strategisch
gelegen gebied grote potentie. Daar staan wij voor een dilemma, want GroenLinks
wil dit groene gebied handhaven als onderdeel van de Randstad Groenstructuur.
Ik ben benieuwd of de minister een uitweg weet voor dit dilemma.Segregatie speelt een belangrijke rol in het debat. Het gaat om de segregatie
binnen Den Haag en tussen Den Haag en de buurgemeenten. Het belangrijkste
wapen daartegen is de open regionale huisvestingsmarkt. Volgens mij is het
uniek voor Nederland dat in een regio zo is uitgesproken dat een open huisvestingsbeleid
wordt gebruikt om segregatie tegen te gaan. De minister heeft mij niet kunnen
overtuigen dat door dit wetsvoorstel verbetering op dit punt kan worden bereikt.
Hij zwaait met een krantenbericht over Pijnacker. Ik heb dat ook. Nu ga ik
er niet van uit dat de minister alleen maar krantenkoppen leest. De kop van
het artikel luidt: "Bescherming woningmarkt in Pijnacker succesvol". Echter,
als de minister ook nog even verder gelezen heeft – dat heeft hij ongetwijfeld
gedaan – dan staat er dat het uitgangspunt was, dat het evenwicht op
de woningmarkt hersteld moest worden. De situatie was namelijk zodanig dat
door het doorschieten van het uitvoeren van dat beleid de inwoners van Pijnacker,
daar waar het betreft de lagere inkomens en de huursector,
helemaal geen kans meer kregen. Niemand kan toch volhouden dat het een doel
is van een regionaal huisvestingsbeleid, gericht op het tegengaan van segregatie,
dat de eigen inwoners helemaal geen kans meer hebben op de woningmarkt? Het
enige wat hier staat, is dat de uitvoering van het beleid zodanig is dat die
situatie weer is rechtgetrokken.De grotestadsproblemen worden inderdaad niet opgelost door het verleggen
van de gemeentegrenzen. Daar moet je andere instrumenten voor inzetten. Er
zijn er al een paar genoemd: het grotestedenbeleid en het investeringsfonds
stedelijke vernieuwing. Iedereen weet dat grotestadsproblemen in alle grote
steden voorkomen en tezamen een heel complex probleem vormen dat ook een heel
complex van maatregelen vergt om die problemen positief om te buigen. Dat
bereik je niet door grenzen te verleggen.De leegloop van Den Haag is voor mijn fractie een belangrijk aspect. Het
is een moeilijk punt, maar ik zou Den Haag wat dit betreft willen aanbevelen
meer creatieve energie te steken in het beleid ten aanzien van de huidige
stad en daarin ook te investeren. Daarbij heb ik, via de minister, een paar
vragen aan Den Haag. Immers, waarom werkt Den Haag, als de leegloop van Den
Haag zo'n groot probleem is, in het stadsgewest mee aan de bouw van 4000 woningen
in de Westlandse Zoom? Dat is voor heel dure woningen, want het gaat om vijftien
woningen per hectare. Als u zich even voorstelt wat dit betekent, dan komt
u tot de conclusie dat dit heel luxueuze woningbouw is. Daar zijn 4000 woningen
gepland en daar werkt Den Haag aan mee. Den Haag werkt derhalve mee aan het
wegtrekken van de eigen meerverdienende inwoners. Waarom gebruikt Den Haag
de ruimte die in Den Haag zelf aanwezig is voor woningbouw, niet beter? Daarbij
denk ik bijvoorbeeld aan het Burgemeester De Monchyplein. Waarom worden daar
woningen gebouwd van méér dan 2 mln gulden? Waarom wordt die
ruimte niet gebruikt voor de bouw van woningen voor mensen met middeninkomens,
als het zo ontzettend belangrijk is – en het ís belangrijk –
dat een stad de middeninkomens binnen zijn poorten houdt? Het is ook een gegeven dat als je niet méér ruimte hebt
om in de breedte te gaan, je dan in de hoogte gaat. Dat kan op een heel mooie
manier, op een heel leefbare manier. Hiervan getuigt wat altijd het voorbeeld
is geweest in deze Kamer, als het om een hoge woningdichtheid in Den Haag
gaat, namelijk het Statenkwartier, dat een zeer geliefde woonwijk is van Den
Haag. Bij al zulk soort dingen denk ik: waarom doet Den Haag daar niet méér
aan en waarom moeten daar grondgebieden van andere gemeenten voor gebruikt
worden?Dan kom ik aan de samenwerking, waar ik altijd een groot punt van maak.
Volgens de minister is samenwerking het begin en het einde. Hij heeft heel
positieve en waarderende woorden gewijd aan en grote verbeteringen geconstateerd
in de samenwerking in deze regio. Waarom moet er dan toch zo negatief gedaan
worden over uitbreiding en intensivering van deze bestaande samenwerking en
waarom mag er niet gefocust worden op niet-vrijblijvende samenwerking? Het
werkt, dat blijkt. Als de weerstand ertegen wordt gemotiveerd met de bewering
dat het tot nu toe alleen maar gebeurde, omdat het zo noodzakelijk was met
het zwaard van de herindeling en de annexatie en dergelijke boven het hoofd,
dan denk ik dat dit heel negatief ingevuld is. Het is toch wel duidelijk dat
er in de regio een andere geest rondwaart. Dat kun je niet alleen merken aan
de samenwerking, maar ook aan het samengaan van de tweemaal twee gemeenten:
Leidschendam en Voorburg en Pijnacker en Nootdorp. De minister heeft zelf
gezegd dat die gemeenten elkaar in het verleden niet omarmden. Nu zijn zij
echter bereid om samen te gaan. Voor een deel zal dit te maken hebben met
de indiening van dit wetsvoorstel, maar het is onzin om de samenwerking tussen
deze gemeenten helemaal terug te voeren op de dreiging van annexatie. De minister
heeft namelijk al uiteengezet, dat een tamelijk klein deel van deze gemeenten
overgaat naar Den Haag. Er is dus heel duidelijk sprake van een grotere bereidheid
tot samenwerking in de regio. Daarom vind ik het ontzettend jammer dat daarvan
zo weinig gebruik wordt gemaakt.De minister sloot af met de opmerking: als dit wetsvoorstel wordt afgestemd,
is dat schadelijk voor Den Haag en schadelijk voor de regio, omdat de regio
dan onvermijdelijk te maken krijgt met een terugslag. Bij de bewering dat
afstemming van dit wetsvoorstel schadelijk zou zijn voor Den Haag, kun je
vraagtekens zetten. Wat de regio betreft kun je zeggen dat daarvoor aanneming
van het wetsvoorstel eveneens schadelijk is.De minister zei voorts dat afstemming van het voorstel schadelijk is voor
de politiek. Er wordt dan namelijk iets niet afgemaakt. De burgers kunnen
dan denken: die politici verzinnen maar wat en uiteindelijk kunnen ze dat
niet afmaken, ze hebben geen body enz. Maar misschien is het geen gehoor geven
aan allerlei proteststemmen voor de politiek veel schadelijker. Daardoor zou
de mening kunnen postvatten dat niet naar de mensen wordt geluisterd.Voorzitter. Tot slot wil ik graag antwoord op verschillende vragen van
mijn fractie, omdat dat belangrijk is voor onze standpuntbepaling. Met welk
perspectief wordt deze gemeentelijke herindeling voorgesteld? Wat is de toekomst
van dit gebied als het wetsvoorstel wordt aangenomen? Blijft in dat geval
de situatie ongewijzigd en, zo ja, voor hoelang? Komt dan de vorming van de
stadsprovincie dichterbij? Of komt er op den duur een agglomeratiegemeente?
Is dit wetsvoorstel een tussenstap en komen hierna andere mogelijkheden aan
de orde? Ik wijs erop dat de minister zelf in een commissievergadering van
de Tweede Kamer de mogelijkheid van een agglomeratiegemeente heeft aangeroerd.
Toen ik hierop bij interruptie wees, wilde hij daar niet op ingaan. Hij heeft
echter zelf woorden aan de toekomst gewijd. Nogmaals, het is belangrijk dat
de minister op deze vragen duidelijk antwoord geeft.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Onze fracties willen in elk geval niet bestrijden dat de minister
in eerste termijn heeft getracht het wetsvoorstel bekwaam te verdedigen. Hij
zei het voorstel te zien als een oplossing voor een bestuurlijk probleem en
daarbij stelde hij zich op als een krachtig en pragmatisch bestuurder die
als eerste verantwoordelijk is voor de bestuurlijke organisatie van dit land. Hij voegde eraan toe dat met de wensen van de burgers rekening is gehouden.
Dat zou voornamelijk tot uiting komen in het feit dat het oorspronkelijke
wetsvoorstel, het voorstel dat deze Kamer niet heeft bereikt, is aangepast
en dat het het voorstel is geworden zoals dat bij deze Kamer is ingediend.
Daarbij is in zekere zin tegemoetgekomen aan de wensen van delen van de burgerij.
Dat is op zichzelf niet tegen te spreken, al sluit ik ook niet uit dat een
dergelijke bestuurlijke handelwijze wijst op de praktisering van het principe
"verdeel en heers". Dat werkt echter alleen maar goed, als er één
heerser en één verdeler zouden zijn. Dat is evenwel niet het
geval. Zulke aanpassingen leiden er misschien wel toe dat het aantal tegenstanders
vermindert, maar ze leiden er niet toe dat het aantal voorstanders toeneemt.Ik heb in eerste instantie al gezegd dat ik geen nieuwe argumenten verwachtte,
en ik heb die ook niet gehoord. Per saldo is alles ingezet op het argument
dat de discussie al zo lang geduurd heeft en dat de knoop moet worden doorgehakt.
Ook dat heb ik in eerste termijn reeds genoemd. Ik vind dat, zoal niet een
slecht argument, eigenlijk geen argument. In dat opzicht ben ik het eens met
mevrouw Tan die in tweede termijn zei dat het om de inhoudelijke argumenten
behoort te gaan. Ik vind ook dat die uiteindelijk de opstelling bepalen.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Hoe rijmt de heer Holdijk dat argument met de inhoudelijke
afwegingen? Het lijkt nu net alsof hij de woorden dat het lang genoeg heeft
geduurd, beschouwt als een argument op zichzelf. Ik heb echter van de minister
begrepen – dat geldt in ieder geval ook voor onze fractie – dat
dit argument wordt gebruikt in combinatie met een inhoudelijke afweging. Je
maakt eerst een inhoudelijke afweging op basis waarvan je zegt dat het, alles
afwegende, een goed voorstel is. Het is niet het beste voorstel, maar het
is het best haalbare voorstel. Als je vanuit die conclusie vervolgens naar
de procedure kijkt, moet je vaststellen dat het ook lang genoeg heeft geduurd.
Het is dus geen op zichzelf staand argument. Het gaat om de combinatie.De heer Holdijk (SGP):Daar stem ik in toe. Zo ligt het bij ons ook. Ik meen evenwel dat ook
mevrouw Tan zich in tweede termijn in die zin heeft uitgelaten dat niet alleen
de voorstanders vinden dat het inmiddels lang genoeg geduurd heeft, maar dat
ook de tegenstanders dat vinden. Dat kan men natuurlijk wel vinden, maar dat
is toch moeilijk een inhoudelijke argumentatie te noemen.Mevrouw Tan (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat tegenstanders toch ook een besluit willen.
Natuurlijk willen zij het liefste het besluit dat het dichtst bij hun hart
ligt. Als dat evenwel niet lukt, hebben zij bij wijze van spreken nog liever
een besluit dat daar niet mee overeenkomt, dan dat het nog langer wordt uitgesteld.
Ik kan mij daar na al die tijd ook wel iets bij voorstellen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Daar kan ik mij ook iets bij voorstellen. Hiermee komen wij
eigenlijk terug op de stelling dat iets beter is dan niets. Die stelling zou
ik ook nog wel voor mijn rekening willen nemen, wanneer wij over een acute
noodsituatie zouden spreken. Ik denk dat zo'n stelling dan in te nemen en
te verdedigen valt. Het wil mij echter voorkomen dat wij daar in de gegeven
omstandigheden bij dit wetsvoorstel niet over spreken.In de argumentatie van de regering draait alles om de oplossing van de
problemen van de gemeente Den Haag. Dat die problemen er zijn, heeft nog niemand
ontkend, ook ik niet. Ik maak er wel de kanttekening bij dat ik er, eerlijk
gezegd, niet goed mee uit de weg kan dat de minister, nadat hij over die problemen
gesproken heeft, over Den Haag spreekt als de internationale stad met wereldfaam,
de stad met allure enz. Ik vind dat bij een probleemrijke gemeente niet direct
de meest passende kwalificaties. Wel erken ik dat Den Haag een unieke positie
inneemt. Daar kom ik straks nog even op terug.Het probleem van Den Haag wordt hier omschreven in termen van de demografische
situatie. Bewoners met midden- en hogere inkomens trekken weg en die met lagere
inkomens blijven. Het aantal bewoners met lagere inkomens neemt wellicht zelfs
toe. In dit opzicht is een niet echt terzake doende vraag waarom de minister,
in hoofdzaak werkend in Den Haag, zijn woonplaats kiest in een van de buurgemeenten.
Dat behoeft hij hier echter niet te verantwoorden. Waar het gaat om de problemen
van Den Haag lag en ligt er in de eerste plaats een taak voor het gemeentebestuur
zelf. In dat opzicht vond ik hetgeen mevrouw Schoondergang zo-even opmerkte
over bepaalde bestuursdaden van de gemeente, heel illustratief. Ik wil echter
ook niet uitsluiten dat het rijksbeleid in die problematiek niet weinig de
hand heeft gehad in het verleden. Dan noem ik de uitplaatsing van kantoren,
het creëren van satellietsteden en noem maar op. Is het dan een wonder
dat je stad verdunt qua werkgelegenheid en inwonertal?De minister heeft eigenlijk gezegd dat de belangen van de burgers bij
deze herindeling geen rol spelen, in de zin dat er voor hen niets verandert.
Ze wonen waar ze wonen en daar blijven ze wonen; ze worden alleen administratief
ergens anders ondergebracht. En daar zou dan alle commotie uit voortkomen.
Welnu, dat is niet echt te begrijpen, lijkt mij. Daarentegen zijn de belangen
van de bedrijven en de besturen – zie de brieven die wij recentelijk
nog hebben gekregen van onder andere MKB, kamer van koophandel en VNO –
in het geding en spelen die wel een rol bij deze herindeling. Het is niet
mijn bedoeling om over de procedurele gang van zaken kritische opmerkingen
te maken, maar ik constateer dit wel als een feit.Voorzitter. Ik kom tot de hoofdzaak voor onze fracties en dat is de conclusie
dat deze oplossing die in die wetsvoorstel wordt voorgesteld, geen structurele
oplossing biedt noch voor Den Haag noch voor de regio. Een oplossing waaraan
bovendien wel heel duidelijke nadelen zitten. Een heel sprekend nadeel is
dat de gemeente Rijswijk een vijfde van haar inwoners kwijtraakt. Zie de memorie
van antwoord pagina 17, waar de regering dat zelf constateert. Dat is een
feit dat niet geringe consequenties voor zo'n gemeente kan en zal hebben.
Als wij het wetsvoorstel afwijzen dan komt dat omdat aan de gekozen oplossing
diverse vooronderstellingen ten grondslag liggen die wij niet delen. Onder
andere het principe van de compensatie van lasten van herstructurering door
voordelen die geboekt worden bij de regie over de open in te vullen ruimte.
En ondertussen klagen wij dan weer over te hoge grondprijzen,
maar de overheid zelf probeert er het maximale profijt van te trekken.Dan de motie van de heer Pastoor en de zijnen. De positie van Den Haag
is in feite uniek, al was het alleen maar vanwege het feit dat die gemeente
het parlement, inclusief deze Kamer, huisvest, maar er zijn nog zoveel andere
dingen te noemen. Ik breng in herinnering de uitspraak van de minister die
ik gisteren bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake de herindeling
van drie kleine plattelandsgemeenten aanhaalde, namelijk dat gemeenten de
tering naar de nering moeten zetten. Ook als het over Den Haag gaat zou ik
dat hier voorop willen stellen. Wat dat betreft mogen wij op alle gemeenten
hetzelfde beroep doen. Echter, als er vanwege de unieke positie van Den Haag
specifieke kosten zijn moeten wij die ook niet via de verdeelsleutels van
de Financiële-verhoudingswet proberen op te lossen. Wij moeten dan als
next-bestoplossing voor het wetsvoorstel denken aan een extra verantwoordelijkheid
van het Rijk in financiële zin. De heer Bierman heeft bij interruptie
al een betoog gehouden hoe die extra financiële injectie voor Den Haag
dienstbaar gemaakt zou kunnen worden aan wat allerwegen genoemd wordt de "kern"
van de problematiek van Den Haag.De heer Bierman (OSF):Voorzitter. Het is in alle toonaarden al gezegd. Het ging om de grotestadsproblematiek,
die neerslaat in een bepaalde demografische ontwikkeling die ongewenst is,
namelijk leegloop, leegbloeden. Het sterker maken van Den Haag betekent dat
daar iets aan gedaan moet worden.Ik heb bij interruptie al de naam van de heer Remkes genoemd, die eerstverantwoordelijke
is voor de voortzetting van het proces van demografische scheefgroei. Het
rijksbeleid werd al op die manier gevoerd via de groeikernen en -steden. Het
wordt voortgezet via de Vinex-afspraken, waarbij men tot steeds grotere ijlheid
komt. Mevrouw Schoondergang heeft het al gezegd: Als je op dichtheden uitkomt
van 15 woningen per hectare, ben je niet alleen aan het bouwen voor de rijken,
maar ook voor autorijders. Ik zie al weer voor me dat er in een dichtbebouwde
regio gebekvecht wordt om het aanleggen van nieuwe betaalstroken of andere
stroken asfalt, omdat er een minimale dekkingsgraad noodzakelijk is om van
Verkeer en Waterstaat gelden te krijgen om openbaar vervoer aan te leggen.
Te weinig klanten per hectare betekent geen openbaar vervoer. Dat moet de
minister toch ook weten!Als ik daarnaast constateer dat er nog allerlei nieuwe ontwikkelingen
aan de gang zijn, zoals het 30%-vrij opdrachtgeverschap waarbij we een soort
landgoederen krijgen, dan zie ik de laatste rijke stinkerd in Den Haag straks
Den Haag ook nog verlaten. We hebben dan het tegendeel bereikt van wat we
wilden.Ik zie dat dit alles steeds grotere vormen gaat aannemen. De minister
zegt dat wat we nu aan het doen zijn, een oplossing biedt voor vijf, tien
jaar of misschien wel 15 jaar. Ik denk dat het nog niet eens een oplossing
biedt voor een jaar, want alles gaat gewoon door. Het ergste daarvan vind
ik dat dit druk legt op de samenwerking, waartoe iedereen in deze regio veroordeeld
is. Het beetje regie dat gegeven is met het beetje ruimte wat daarbij hoort,
volstaat kennelijk niet, want de problemen blijven doorgroeien. Dat zal opnieuw
leiden tot het overwegen van een beetje meer regie met een beetje meer ruimte
om eens en voor altijd het probleem van Den Haag op te lossen. Ik ben bang
dat de spanning op die samenwerking ertoe leidt dat we, als dit voorstel wordt
aangenomen – wat ik niet hoop – die samenwerking voor lange tijd
kunnen vergeten.De minister ziet in de toekomst een deltametropool. Hij zegt erbij dat
hij nog niet precies weet wat dat is. Het is prettig voor bewoners om te horen
dat ze straks in een kader worden geplaatst, waarvan we nog niet weten wat
dat is maar waarvoor we alvast een beetje regie aan de gemeente Den Haag geven
met bijbehorende ruimte. De minister zegt dat het niet "pakbaar" is. We zijn
dan weer helemaal terug bij het soort politiek dat we op dit moment bij paars
aantreffen: het vluchten naar voren in concepten die nog niet bestaan, maar
die de oplossing van alle problemen met zich zullen brengen.Ik vind dat zo ongeloofwaardig dat ik mij liever tot de pakbare zaken
beperk, want die zijn er wel degelijk. Er wordt wel gezegd dat er geen financieel
probleem is, maar er is een zeer groot financieel probleem. Waarom wordt er
voor de rijken in Den Haag wel gebouwd terwijl het zo duur is? Je moet het
van het particuliere initiatief hebben, omdat het geld van de overheid er
niet wordt bijgelegd om de middengroepen in Den Haag te huisvesten en Den
Haag daarmee sterk te maken en te houden. Ik zie in het instrument van geld,
waar de minister een belangrijke invloed op kan hebben, een betere oplossing
dan in het tegen beter weten in met veel pragmatisme afdwingen van dat beetje
regie. Ik kan de motie dan ook van harte ondersteunen. De minister heeft juist
op dit punt een belangrijk instrument in handen om werkelijk iets voor de
regio en Den Haag in het bijzonder te doen. Den Haag zit ingeklemd. Den Haag
heeft niet de mogelijkheden die andere gemeenten hebben om te exporteren naar
een IJburg of een ander gebied, tenzij Den Haag de Noordzee zou ingaan. Ook
dat zou trouwens enorm veel geld kosten, maar wij kunnen herindelen en nog
een stuk bij Den Haag voegen. In ieder geval hebben wij dan iets meer lucht
gekregen. Ik neem aan dat dit allemaal voorstellen zijn die wij in het kader
van de deltametropool nog onder ogen zullen krijgen. De samenwerking moet
toch al worden gered; dat vind ik al geen discussiepunt meer. Als doorgaan
met dit voorstel contraproductief werkt, moeten wij daar gewoon niet in stappen.
Er wordt gezegd dat nu eindelijk eens een knoop doorgehakt moet worden. Ik
wil daar wel een bijdrage aan leveren door dit voorstel niet te steunen als
dat de boel oplucht, maar ik wil dat niet doen zonder gezegd te hebben dat
wij ervan uit moeten gaan dat een complexe samenleving om complexe oplossingen
vraagt. Geloven wij nou echt dat het zo eenvoudig is en dat kan worden volstaan
met hier en daar een grensje verleggen, of wordt hier een pragmatisch kunstje
uitgehaald? In dat laatste geloof ik natuurlijk. Het draait er immers om knollen
voor citroenen te verkopen. Dat doet de minister meesterlijk, maar het lost
in feite geen problemen op. Er komt zelfs een nieuw probleem bij, want straks
komt het uit dat het knollen voor citroenen zijn en dan zijn wij nog veel
verder van huis. Ik noem dat knollen voor citroenen omdat de minister de voorstellen
waarin wordt geprobeerd constructief met de minister mee te
denken over een oplossing van het probleem, afdoet met de laatdunkende opmerking
"dat is een collecte". Als ik moet kiezen tussen een collecte en knollen voor
citroenen verkopen, kies ik voor een collecte.De heer Terlouw (D66):Mijnheer de voorzitter. Het onderwerp heeft zeer veel aspecten. Daarover
hebben wij veel van gedachten gewisseld. De meesten van ons weten nu langzamerhand
hoe wij over die verschillende aspecten denken. Over sommige zijn wij het
eens, over andere niet. Ik wil er daarom van afzien om op die verschillende
aspecten in te gaan.Het gaat uiteindelijk om des poedels kern. De minister noemde het aan
het begin en aan het einde van zijn betoog: feitelijk vaststellen dat wij
een collectief politiek-bestuurlijk onvermogen tentoonspreiden om deze zaak
met een meerderheid te regelen. De heer Bierman schudt zijn hoofd. Hij gaf
een visie; dat geef ik hem graag toe, maar daarvoor heeft hij nog geen meerderheid.
En dat is het probleem dat de minister ook aanstipte.De heer Bierman (OSF):Meerderheden kunnen groeien. Als wij hier besluiten nemen die frustreren
dat meerderheden ontstaan, zijn wij veel verder van huis. Dat is de lijn van
mijn betoog. Ik ben er bang voor dat dit wordt verstoord door datgene waar
wij nu mee bezig zijn. Ik hoor de minister over deltametropolen praten; die
liggen nog in een ver verschiet en wij weten niet wat dat voor iets is. Ik
geef er dan de voorkeur aan om de dingen die wij wel weten een kans te geven.De heer Terlouw (D66):De heer Bierman is volstrekt helder geweest in zijn betoog – hij
geeft een richting aan – maar de minister is ook helder geweest in zijn
betoog. Hij zegt dat al 30 jaar wordt geprobeerd om een meerderheid voor een
bepaalde visie te vinden. Steeds vindt een ander weer een betere visie en
daar vindt hij dan ook weer geen meerderheid voor. Die werkelijkheid kan ik
absoluut niet ontkennen. Mijn fractievoorzitter, de heer Schuyer, vertelde
straks in de fractievergadering dat hij in 1952 als pupilletje Eddie met een
voetbalteampje vanuit Den Haag de grens naar Voorburg overschreed om daar
met een soortgelijk team de krachten te meten. Daar stond een bordje met de
tekst "samenwerking en elkaar waarderen, niet annexeren". Dat was 49 jaar
geleden. Het bordje staat er, in overdrachtelijke zin, nog steeds. Dat wil
zeggen dat wij er politiek niet in geslaagd zijn om iets wezenlijks te doen.
Dat de problematiek er is, erkent iedereen. Een jaar of 13 geleden verscheen
BON-1. Daarin werd een voortreffelijke analyse gegeven van de problemen van
de gebieden die later de kaderwetgebieden zijn gaan heten.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):45 jaar geleden werd dus al gezegd: samenwerken, ja, annexatie, nee. Waarom
is dat dan niet gebeurd? Waarom is een zo praktische, voor de hand liggende
oplossing nou zo moeilijk? Waarom moeten wij allerlei moeilijke wetsvoorstellen
indienen? Waarom kan het niet gewoon praktisch met samenwerking?De heer Terlouw (D66):Mevrouw Schoondergang is een voorstander van samenwerking. Dat zijn wij
ook, net als de gehele regio. Vandaag is in vele toonaarden betoogd dat de
samenwerking uitstekend is in het gebied. Het is ook waar dat de tijd niet
stil staat en dat allerlei autonome ontwikkelingen hun gang gaan. Dat vraagt
om oplossingen.De analyse in BON-1 werd breed gedeeld. Dat gold ook een beetje voor die
in BON-2. Er was sprake van een problematiek. Toen de toenmalige minister
van Binnenlandse Zaken met concrete oplossingen probeerde te komen in BON-3,
deugden die echter niet, ook in mijn ogen. Toen is een en ander weggegleden.Zo zijn wij voortdurend bezig. Het is goed om dat te erkennen. In een
interruptiedebatje tussen de heer Holdijk en mevrouw Tan kwam als strekking
naar voren dat het niet goed is om iets alleen te doen omdat er nu eenmaal
niets beters is. In de procedure mag men echter wel erkennen dat er bepaalde
aspecten aan kleven. De minister heeft vanmorgen gezegd dat als wij het wetvoorstel
afwijzen, wij weer van voren af aan kunnen beginnen. Wij weten dan bijna zeker
dat het jaren en jaren duurt voordat er enige vooruitgang is gemaakt. Ik ben
dat met de minister eens. Ik heb geen argumenten om het te ontkennen.Ik geef het voorbeeld van de stadsprovincie. In het debat aan de overzijde
kwam ineens de stadsprovincie bij veel sprekers weer naar voren. Er werd zelfs
geconstateerd dat er weer een meerderheid voor de stadsprovincie was. Hier
hoor ik mevrouw Schoondergang en mevrouw Tan pleiten voor een stadsprovincie.
Ik begrijp daar niets van, ofschoon mijn partijgenoten aan de overkant het
ook bepleiten. Er is dus zelfs verdeeldheid in de boezems van de partijen.
Als van Haaglanden en van Rotterdam een stadsprovincie wordt gemaakt, moet
men zich ook afvragen wat er met de rest van Zuid-Holland gebeurt. Daarop
is hetzelfde van toepassing als wat de heer Luijten heeft gezegd over de gekozen
burgemeester. Men kan die niet ineens in dit stelsel overplaatsen. De gehele
structuur moet worden bekeken. Dat geldt ook voor de stadsprovincie. Voorstanders
daarvan moeten mij dan ook eerst uitleggen wat er moet gebeuren met de overblijvende,
rare gedrochten in de provincies. Hoe moeten die worden bestuurd? Hoe verkrijgen
die democratisch draagvlak? Ik geef dit voorbeeld als illustratie van de stelling
dat het op korte termijn niet doenlijk is om tot een constructie te komen
die door een meerderheid wordt gedragen.De heer Bierman (OSF):Nog niet zo lang geleden hebben wij Twentestad van het tapijt zien verdwijnen.
Het is dus wel mogelijk. Nu is er sprake van een samenwerkingsconcept tussen
Enschede en Hengelo. Er is dus heel wel wat mogelijk en op korte termijn.De heer Terlouw (D66):Het is juist wat de heer Bierman zegt. Er is een andere oplossing gevonden.
Het wetsvoorstel kan verworpen worden. De streek leeft dan gewoon door. Of
dat een structurele oplossing op korte termijn betekent die werkelijk vrucht
draagt is een andere vraag. De minister beantwoordt die vraag met "nee". Het
is niet gemakkelijk om dat te bestrijden, ofschoon ik ook vind dat er veel
argumenten zijn om het met samenwerking te proberen. Persoonlijk ben ik een
zeer groot voorstander van het Thorbecke-model. Dat wordt niet door mijn gehele
partij gedragen. Dit voorstel past wel in dat model. Een grote agglomeratiegemeente
kan een structurele oplossing zijn. In die richting gaan mijn gedachten en
die van sommige fractiegenoten in eerste plaats.De minister heeft terecht gewezen op het debat dat is gevoerd over de
herindeling omtrent de stad Utrecht. Toen hebben sommige van ons, waaronder
ikzelf, gezegd dat moet worden gekeken naar wat er in Europa en de wereld
gebeurt. Daar bestaat een sterke tendens tot het maken van sterke steden.
Toen ik een kind was, leerde ik op de lagere school dat Londen en Parijs 8
miljoen inwoners hadden. Dat was gigantisch. Tegenwoordig zijn steden met
8 miljoen inwoners langzamerhand middelgrote steden aan het worden. De concentratie
op de grote stad is enorm in de wereld. Daar komt nog bij dat in de EG de
Europese Commissie zich sterk oriënteert op regio's en ook op grote steden.
De kracht van die steden wordt een factor van belang. Vanmorgen is gezegd
dat Den Haag alleen maar kleiner wordt, terwijl het toch de residentie van
Nederland is. Dat argument spreekt mij wel aan. De ontvolking en de sociale
onbalans zijn een feit. Wij spreken wel eens met milde spot over Den Haag
als grootste dorp van Nederland. Toch speelt deze gemeente een rol in de wereld
die je niet moet onderschatten. Op het ogenblik weet iedereen weer wat Den
Haag is, zij het om redenen die ik minder prettig vind. Den Haag wordt in
alle kranten genoemd. Dan is het bezwaarlijk als het een stad is van 400.000
inwoners met een sociaal zwakke structuur.Ik heb gisteren gezegd dat mijn fractie het moeilijk vindt om alles tegen
elkaar af te wegen. Wij vinden de oplossing die hiervoor gevonden is te beperkt.
Er gaat weinig structurele kracht van uit. Daar staat tegenover – dat
is mijn testimonium in dit debat – dat er op het ogenblik niets beters
mogelijk is. Daarom zal ik de fractie aanraden om deze analyse te delen, zij
het niet met grote geestdrift, en om het voorstel te steunen. Ik weet niet
of alle fractiegenoten dezelfde afweging zullen maken. Dat kan ik pas zeggen
na een korte fractievergadering na de dupliek.De heer Van Heukelum (VVD):Voorzitter. Om te beginnen zeg ik de minister dank voor zijn buitengewoon
heldere beantwoording. Hij heeft heel duidelijk uiteengezet wat de problematiek
van de gemeente Den Haag is. Hij heeft duidelijk gemaakt waarom dit wetsvoorstel
op dit moment gegeven de politieke situatie de enig mogelijke oplossing is
voor de problematiek van Den Haag. Hij heeft ook duidelijk gemaakt hoe de
verschillende oplossingen op verschillende momenten door verschillende meerderheden
van tafel geveegd zijn. Hij heeft aangegeven dat hij heeft geluisterd naar
de inbreng van de buurgemeenten en dat vinden wij niet onbelangrijk. De oude
kernen van Nootdorp, Leidschendam, Rijswijk en Voorburg blijven buiten de
herindeling.De argumentatie van de minister was buitengewoon helder, maar mijn fractie
kan zich niet aan de indruk onttrekken dat de argumentatie wel enigszins eenzijdig
was. De argumentatie was wel heel erg gericht op Den Haag. Wij praten vandaag
weliswaar over Den Haag, maar ook over de problematiek van de buurgemeenten.
Ik heb de minister in eerste termijn al gevraagd of hij in relatie tot de
voordelen van Den Haag ook wilde ingaan op de nadelen voor de buurgemeenten.
Je kunt er lang of kort over praten, maar zij betalen wel een prijs. Ik heb
in eerste termijn ook nog gevraagd hoe hoog die prijs is en of die prijs niet
te hoog is. Naar de mening van mijn fractie is dat aspect in de beantwoording
van de minister wat onderbelicht gebleven. De minister volgt wel de stelling
dat dit voorstel goed is voor de regio, maar ik krijg toch nog graag een wat
hardere onderbouwing.Ik heb in eerste termijn al aangegeven dat er binnen mijn fractie nogal
geworsteld wordt met dit wetsvoorstel. Ook andere woordvoerders hebben gezegd
dat je er op verschillende manieren naar kunt kijken. Je kunt het belichten
vanuit de problematiek van Den Haag. De minister heeft aangegeven dat die
problematiek complex is en ook de gemeente Den Haag zelf belicht dit aspect.
Je kunt het natuurlijk ook bekijken vanuit het oogpunt van de regio en Den
Haag binnen die regio. Dat wordt door de buurgemeenten belicht. Wat laat je
nu het zwaarst wegen? De minister heeft gesproken over een balans van baten
en lasten in de brede zin des woords. Dat is een moeilijke afweging. Ik moet
ook eerlijk zeggen dat mijn fractie hier nog niet uit is. Een overgroot deel
van de leden van mijn fractie is door de argumentatie van de regering overtuigd –
de een wat meer, de ander wat minder, maar toch – dat dit wetsvoorstel
voor de gemeente Den Haag een mogelijkheid biedt om te werken aan het oplossen
van haar problemen. Andere leden van mijn fractie zijn vooralsnog van mening
dat de problemen van Den Haag niet losgezien kunnen worden van de problemen
in de regio. Hun is onvoldoende duidelijk dat het oplossen van de Haagse problemen
ook de oplossing biedt voor met name de problemen van de regio Haaglanden
en de wijdere omgeving.De minister heeft aangegeven dat hij bezig is met een herziening of verlenging
van de Kaderwet. Wij zijn er nieuwsgierig naar met welke inzet de minister
dit wetsvoorstel zal brengen. Wij hoeven nu nog geen uitvoerige discussie
over dat wetsvoorstel te hebben. Dat zal hier ongetwijfeld nog ter tafel komen.
Wel zijn wij benieuwd welke ideeën de minister heeft en hoe zich een
dergelijke verlenging van de Kaderwet verhoudt tot het voorliggende wetsvoorstel.Tot slot wil ik nog een enkel woord zeggen over de motie van de heer Pastoor.
Op het eerste gehoor klinkt de motie zeer sympathiek: Den Haag heeft een aantal
problemen en waarom zouden wij die jongens en meisjes niet helpen door hun
wat meer financiële middelen ter beschikking te stellen. In de eerste
overweging van de motie geeft de heer Pastoor echter al duidelijk aan dat
dit wetsvoorstel ter verlichting van de problemen van Den Haag niet primair
betrekking heeft op de financiële positie van de stad. Ik wijs in dit
verband ook op de herhaaldelijk geuite hartenkreet van de burgemeester van
Den Haag: wij vragen niet om geld, maar wij vragen om slagkracht voor deze
gemeente. Als er één argument is dat ervoor pleit om voor het
wetsvoorstel te zijn, is dat wel de laatste overweging van de motie, namelijk
dat Den Haag niet of nauwelijks over grondgebied voor bebouwing beschikt.
Den Haag vraagt dus om uitbreiding van slagkracht. Wij vinden het wat kinderachtig
om als je het daartoe strekkende voorstel afwijst, dan maar als
compensatie een financiële handreiking te doen. Om die reden zal mijn
fractie de motie dan ook niet steunen.De vergadering wordt van 15.46 uur tot 17.00 uur geschorst.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter. Ik wil de sprekers in tweede termijn dankzeggen
voor hun interventies en de bespiegelingen die zij daarin hebben verwerkt
en de concrete vragen. Ik zal proberen daar thans nader op in te gaan.De heer Pastoor is teruggekomen op de zijns inziens onjuiste procedure
als gevolg van gedetailleerde afspraken in de motie-Remkes en in het regeerakkoord.
Hij vond dat het zogenaamde open overleg toch niet zo open was. Ik geloof
niet dat hij in dat opzicht gelijk heeft. De agendering van het overleg met
de betrokken gemeenten was volstrekt open. Alle opties waren bespreekbaar
en tegen de procedure zijn, overigens heel begrijpelijk, door de gemeenten
geen bezwaren gemaakt. Bovendien heb ik aangegeven dat de procedure vooral
geleid heeft tot ingrijpende aanpassingen van de oorspronkelijke plannen.
Ik heb de bouwlocatie Essellanden bij Wateringen genoemd en ook het industrieterrein
Zwethove. Verder heb ik Voorburg-West genoemd. Belangrijke delen van Rijswijk,
zoals het industrieterrein Hoornwijck, zijn in de loop van de procedure buiten
het plan gelaten. Hetzelfde geldt voor de Zeeheldenbuurt in Leidschendam.
Ook heb ik aangegeven dat ik de procedure helemaal over heb gedaan nadat de
provincie afhaakte. Ik geloof dat werkelijk niet gezegd kan worden dat niet
iedereen die over dit wetsvoorstel een opvatting wilde inbrengen het volle
pond heeft gekregen en dat geldt zeker voor de bestuurders.Overigens is er ook jurisprudentie en wel in de casus Venlo-Tegelen. U
weet dat het provinciebestuur indertijd het open overleg is ingegaan met een
eigen opvatting. De gemeente heeft bij de rechter bezwaar aangetekend tegen
de in haar ogen zeer beperkte openheid van de procedure, maar dat heeft de
rechter volledig afgewezen.De heer Pastoor heeft nog een vraag gesteld over het medicijn van dokter
Van der Zwan en er volledigheidshalve aan toegevoegd dat de heer Van der Zwan
ook lid is van de PvdA. Dat laatste weet ik niet, maar ik denk het wel. Eigenlijk
weet ik niet welke relevantie dat in dit verband heeft. Maar goed, de heer
Van der Zwan, in ieder geval professor, heeft een oproep gedaan om over het
regeerakkoord heen te springen. Ik heb uiteengezet dat bij de betrokken gemeenten
absoluut geen eenduidigheid bestond over een aantal zeer wezenlijke zaken,
zoals het gebied, de bevoegdheden en de democratische aansturing. En dan heb
ik het nog niet over het ontbrekende draagvlak in het parlement voor een stadsprovincieachtige
oplossing. Dat heeft dus geen zin. Zo blijven wij aan de gang en doet uiteindelijk
niemand iets.De heer Pastoor zei dat het wellicht heel goed zou zijn om te kiezen voor
samenwerking, hoe die dan ook moge heten, zo zei hij letterlijk: bestuurlijke
autoriteit of een kristallisatiepunt of een soort stadsprovincie. Dat zou
allemaal zomaar voor het oprapen liggen. Ik betwijfel zeer of wij met de aanduiding
van de concepten die hij geeft precies voor ogen hebben wat wij zouden kunnen
realiseren. Dat leidt natuurlijk tot een invulling en bespreking van verschillende
opties die ik al in eerste termijn heb geschetst en waarvan duidelijk is dat
dit weer een heel moeizame discussie zal worden. Ik geloof dan ook niet dat
wij op deze weg verder moeten gaan.De heer Pastoor heeft zich eens verklaard met het hoofdthema "regie, ruimte,
slagkracht". Dat zijn in beginsel wel goede woorden om aan te geven waarmee
wij bezig zijn. Ik moet zeggen dat het perspectief van de gehele regio door
mij van grote betekenis is geacht. Ik zou het veel minder goed hebben gevonden
als wij thans niet ook konden beslissen over versterking van een aantal gemeenten
door fusies. Daartoe is overigens in een laat stadium beslist. In Pijnacker
en Nootdorp zijn de besprekingen daarover op mijn suggestie in april vorig
jaar begonnen. In mijn besprekingen met de gemeente Leidschendam heb ik geopperd
dat het wellicht een goede mogelijkheid is. Die suggestie kwam toen nog veel
te vroeg, maar nadien heb ik mogen constateren dat de geesten daarvoor inmiddels
wel rijp zijn. Of dat komt door dit proces of doordat men echt is gaan nadenken
over de vraag hoe men zich in de toekomst beter kan situeren, kan niemand
precies aangeven. De ontwikkelingen in de regio zijn echter wel van grote
betekenis.De heer Pastoor heeft een vraag gesteld over de relatie van de beleidsvoornemens
van Den Haag met de regiefunctie. Meer in het bijzonder vroeg hij waaruit
die regie precies bestaat. Hij is zelf burgemeester geweest en hij zal dan
ook weten dat onder regie wordt verstaan dat een gemeente op basis van de
beschikbare mogelijkheden beleid kan ontwikkelen, niet alleen vandaag maar
ook op langere termijn. Verder betekent regie dat men rekening kan houden
met alles wat voor het beleid relevant is.Ik heb in dit verband al gewezen op het masterplan voor de herstructurering
van Den Haag in het kader waarvan in de komende tien jaar 10.000 woningen
moeten worden gesloopt of gerenoveerd. Daarvoor is regie van essentieel belang,
omdat men voor de herhuisvesting van de betrokken inwoners noodzakelijkerwijs
een beroep moet doen op nieuwe bouwlocaties. Als Den Haag zelf de regie voert,
kan zij het ene aanpakken en aan het andere voldoende aandacht besteden. Regie
betekent dat je alles wat speelt in een spel, met elkaar in verband kunt brengen
en de rollen op elkaar kunt afstemmen.Ik heb ook gewezen op het grote belang van een samenhangende ontwikkeling
van het gebied tussen het Haagse Centraal Station, de Binckhorst, de Vlietzone
en de zones langs de A4 en de A12. Over het belang van de laatste locaties
heb ik niet uitgeweid, maar ik meen dat ik wel een vergelijking heb gemaakt
met de ontwikkeling die in Amsterdam langs de hoofdassen plaatsvindt. Die
zijn van eminente betekenis voor de vitaliteit van de regio Haaglanden.De potentie van deze locaties kan pas echt worden benut als er vanuit
één perspectief wordt aangestuurd. Op dit moment is het betrokken
gebied verdeeld over drie à vier gemeenten met hun eigen publiekrechtelijke
bevoegdheden en hun eigen deelbelangen. Bovendien zijn er intergemeentelijke
industrieschappen actief. Daarvoor wordt terecht gekozen, zolang er geen alternatief
is. Het is echter al wel duidelijk dat de meerwaarde van het gebied voor Den Haag en de regio pas echt kan worden benut als er sprake is
van een krachtige en ondubbelzinnige aansturing.Mevrouw Tan heeft nogmaals aandacht besteed aan het grote belang van sociale
cohesie in nieuwe wijken. Ik meen dat haar pleidooi door mij in eerste termijn
al positief is begroet. Zij vraagt hiervoor opnieuw aandacht, omdat het haar
kennelijk niet voldoende duidelijk is wat Den Haag op dit punt voor ogen staat.
Ik heb in de loop van het afgelopen jaar met het gemeentebestuur van Den Haag
verschillende malen van gedachten gewisseld over de vraag hoe zij dit fenomeen
beoordelen. Ik wil niet in de bevoegdheden van dit gemeentebestuur treden,
maar ik kan wel zeggen dat ik het zeer eens ben met de benadering van mevrouw
Tan dat dit onderwerp veel aandacht verdient.Het gemeentebestuur van Den Haag is daarvan ook doordrongen. De gemeente
zal er dan ook zeker voor zorgen – ik meen dat men dat deze Kamer ook
heeft bericht – dat er een goede faciliteit komt voor de burgers om
de dienstverlening van de gemeente bij hun eigen activiteiten te betrekken.
Het gemeentebestuur heeft overigens al besloten om wethouders voor specifieke
wijken verantwoordelijk te maken. Dat is een begin. Ik weet dat door het gemeentebestuur
van Den Haag momenteel wordt nagedacht over mogelijkheden om daaraan meer
inhoud te geven.Een van die mogelijkheden is het concept identiteitsmanagement dat is
ontwikkeld in een essay van het Instituut voor Publiek en Politiek dat in
november 1999 is verschenen. Het is mogelijk en wenselijk om de eigen identiteit
van een buurt of een wijk te stimuleren, hetgeen in het bijzonder geldt voor
nieuwe wijken. Ik denk dat de gemeente Den Haag hieraan zeer veel aandacht
zal moeten besteden. Overigens werken verschillende gemeenten in dit gebied
aan identiteitsbevordering. Dat leidt er in sommige gevallen toe dat een grenslijn
van een gemeente dwars door een wijk loopt.Ik denk dat een integrale aanpak van groot belang is. Naar mijn smaak
is het goed als Den Haag zeer snel nadat wij, naar ik hoop in positieve zin,
over het wetsvoorstel hebben beslist met de betrokken inwoners en wijken contact
opneemt en nagaat welke voorzieningen daar gewenst zijn. Het gaat om nieuwe
wijken, die hun identiteit nog in belangrijke mate moeten verwerven. Dat vergt
vanaf het begin nauwkeurige bestuurlijke begeleiding.Mevrouw Schoondergang heeft aandacht gevraagd voor de groenstructuur Vlietzone.
De beantwoording van haar vragen stelt mij voor een zeker dilemma. Enerzijds
hecht ik als lid van het kabinet aan de groenwaarden binnen de Randstad en
het Groene Hart. Anderzijds raakt de vraagstelling niet direct aan het herindelingsvoorstel
en zeker niet aan mijn competentie. Toegespitst op de gebieden die onderwerp
van het voorstel zijn, spreek ik de overtuiging uit dat met het voorstel betere
voorwaarden ontstaan voor het behoud van schaarse groenwaarden, ook in de
Vlietzone. De praktijk van de afgelopen jaren was dat elk van de bestaande
gemeenten binnen deze zone allerlei ontwikkelingen nastreefde, waaronder bedrijvenontwikkeling.
Recent ben ik nog eens door die zone getrokken. Veel elementen lijken vooral
op die van een rommelzone. Fraaie landgoederen worden afgewisseld met agrarische
functies en dan weer met, soms sterk verouderde, industriële vestigingen,
die milieubelastend zijn. Wanneer de hele zone binnen één gemeente
komt te liggen is in ieder geval gewaarborgd, dat integrale afwegingen worden
gemaakt, die te maken hebben met schaarste. Cultuurhistorische waarden en
groenwaarden moeten daarbij optimaal tot hun recht komen. Het is de hoofdopgave
voor de gemeente Den Haag om daar verder invulling aan te geven. Ik laat er
geen twijfel over bestaan dat het schaarse groen in deze regio gekoesterd
en goed beheerd moet worden.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Kan ik het antwoord van de minister zo interpreteren, dat de zinsnede
in de bijlage van de brief van de burgemeester, dat dit gebied grote potenties
heeft voor Den Haag, mag worden vertaald als een potentie als groenstructuur?Minister De Vries:Ik vind het moeilijk om de brief van de burgemeester van Den Haag voor
u te interpreteren.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Het is een uitspraak van de burgemeester van Den Haag over de Vlietzone.
De Vlietzone maakt onderdeel uit van het wetsvoorstel. Het is een van de gebieden
die aan Den Haag worden toegewezen. Ik heb mijn zorgen uitgesproken over de
toekomst van dit gebied. Ik wil daarover zoveel mogelijk helderheid hebben.
Dat lijkt mij een legitieme vraag.Minister De Vries:Het is zeker een legitieme vraag. Het zal alleen straks aan de gemeente
Den Haag zijn om nadere invulling te geven aan die zone. Dat is niet mijn
competentie. Dat zal de competentie van de gemeente Den Haag zijn. Ik heb
als mijn opvatting weergegeven, dat in deze zone heel waardevolle stukken
groen zijn te vinden. Er zijn prachtige landgoederen. Tegelijkertijd zijn
er allerlei industriële vestigingen, die er een beetje rommelig uitzien.
Ik zou de gemeente Den Haag sterk willen aanbevelen om met grote zorg voor
het behoud van het groen dat gebied verder te ontwikkelen, dat natuurlijk
niet moet veranderen in een bedrijventerrein of iets dergelijks.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik heb dus als enige zekerheid op dit moment de zinsnede van de gemeente
Den Haag, dat dit gebied grote potenties heeft voor Den Haag.Minister De Vries:Ik ken bijna alle parken en landgoederen in Den Haag. Ik heb daar ijverig
gewandeld. Als de gemeente Den Haag het over potenties heeft, denkt zij niet
alleen aan fabrieken met schoorstenen. Zij heeft zeker ook aandacht voor recreatieve
voorzieningen en natuurvoorzieningen. Den Haag koestert die. Het heeft een
heel bekwame dienst die zich daarmee bezighoudt. Ik twijfel er niet aan dat
als de burgemeester van Den Haag over potenties spreekt hij heeft bekeken
wat in dat gebied mogelijk is. Hij zal onderkend hebben dat de groenwaarden
daar van grote betekenis zijn. Het gemeentebestuur van Den Haag zit al op
de tribune hier, maar ik breng dit nog graag verder onder de aandacht van
het gemeentebestuur. Uiteindelijk valt dit onder de competentie van het gemeentebestuur
van Den Haag. Ik heb geen enkele aanleiding om te denken dat het gemeentebestuur
hier anders over denkt. Mevrouw Schoondergang vroeg waarom Den Haag meedoet aan Westlandse Zoom.
Den Haag krijgt de gelegenheid om op eigen grondgebied in Madestein –
nu is dat nog tuinbouwgebied – meer dan 1000 woningen in het luxe segment
te realiseren. Daar heeft Den Haag grote behoefte aan. Wij kunnen wel zeggen
dat er minder luxe moet worden gebouwd, maar daarbij moeten wij bedenken dat
wij er ook aan werken om Den Haag allure te geven en te bevorderen dat het
vestigingsplaats wordt voor tal van internationale instellingen. De hoge functionarissen
daarvan stellen uiteraard eisen aan de beschikbare accommodatie. In Den Haag
is die accommodatie volstrekt onvoldoende voorhanden. Als wij ervoor kiezen
Den Haag te profileren als een internationale stad voor recht en vrede, moet
het mogelijk zijn om medewerkers van internationale instellingen een onderkomen
aan te bieden dat in het internationale milieu normaal is. Den Haag heeft
thans bijna geen ruimte voor dat soort voorzieningen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voor alle duidelijkheid: Westlandse Zoom ligt niet op het grondgebied
van Den Haag. Ik heb deze vraag gesteld naar aanleiding van het vertrek van
mensen met een hoger inkomen uit Den Haag.Minister De Vries:Ik zal dit nog even nakijken. Naar mijn weten gaat Den Haag op eigen gebied
meer dan 1000 woningen realiseren.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Het gaat inderdaad om eigen grond. Het is gekocht, maar het ligt niet
op het grondgebied van de gemeente Den Haag.Minister De Vries:Begrijp ik goed dat het niet op Haagse gemeentegrond ligt?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Niet binnen de gemeentegrenzen van Den Haag.Minister De Vries:Ik zie een aantal deskundigen op de tribune knikken ter bevestiging dat
het wel op de gemeentegrond van Den Haag ligt. Ik stel voor dit nader met
elkaar uit te wisselen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik wijs erop dat er een verschil is tussen eigen grond en grond die binnen
de gemeentegrenzen ligt.Minister De Vries:Hoe dan ook, ik denk dat ik de ratio van de besluitvorming van Den Haag
op dit punt heb weergegeven. In deze Kamer hebben wij er nog kort geleden
uitvoerig over gesproken dat Den Haag internationale vestigingen moet hebben
en een internationale stad van recht en vrede moet zijn. Die ambitie steun
ik voor 100%. Dan moeten wij er ook voor zorgen dat Den Haag degenen die bij
de betrokken instellingen komen te werken, huisvesting kan aanbieden die in
kringen van internationale instellingen gebruikelijk is. Anders moet je die
pretentie opgeven en zeggen: gaat u maar naar een ander land waar dit wel
kan worden gerealiseerd. Dat lijkt mij voor ons land heel slecht.Mevrouw Schoondergang vroeg nog naar het bestuurlijk perspectief van deze
herindeling. Ik zie straks een regio ontstaan – en dan interpreteer
ik het begrip regio wat breder, omdat ik het eigenlijk heb over het hele gebied
in Zuid-Holland, met inbegrip van de te verwachten schaalvergroting in het
Westland – met een veel kleiner aantal sterkere gemeenten. Dat opent
goede perspectieven voor een regionale aanpak van samenhangende problemen
in het hele gebied. Het is heel belangrijk dat gemeentelijke partners, bestuurders,
in staat zijn om op een goede, evenwichtige en deskundige manier met elkaar
te verkeren. Na het voorstel dat wij vandaag bespreken en na de ontwikkelingen
in het Westland zal dat er veel beter bij staan. Dat opent in deze regio tevens
nieuwe mogelijkheden en een nieuwe creatieve ruimte voor de komende discussie
over het beleid inzake Bestuur in stedelijke gebieden, want dit stuk komt
er aan. Het is nu – ik heb dat, meen ik, vanochtend gezegd – op
weg naar het kabinet en zal daar vrijdag besproken worden. Het zal dan, hopelijk,
in de zomer door de Raad van State van advies worden voorzien, zodat wij in
het najaar de behandeling daarvan kunnen aanvangen."Bestuur in stedelijke gebieden" is een notitie waarover – dat is
terecht opgemerkt, ook door de heer Pastoor – al veel positieve woorden
zijn gesproken, maar u weet dat tijdens de behandeling van bestuurlijke concepten
er nog wel eens wat haken en ogen kunnen ontstaan. Daar is, denk ik, de BON-discussie
een afschrikwekkend voorbeeld van. Ik hoop niet dat dit lot ons hier treft,
want ik geloof dat er grote overeenstemming over is, kamerbreed bijna, dat
het noodzakelijk is om in sommige stedelijke gebieden tot die stevige samenwerking
te komen.Van vitaal belang in dit opzicht is dat wij komen tot het stoppen van
de leegloop van Den Haag, een leegloop die ik voor deze stad buitengewoon
bedreigend acht en die op termijn ook de voorzieningen van Den Haag zal aantasten.
Er komt nu een zekere consolidatie en de angst dat Den Haag de komende jaren
verder verpietert, wordt mijns inziens weggenomen. Zonder dat verder aan aspiraties
gedacht hoeft te worden die al een jaar of vijftien à twintig niet
zijn ingevuld, komen wij hiermee, op basis van deze nieuwe formule waar Den
Haag zich heel positief over heeft uitgelaten – dat geldt ook voor de
versterking, door fusie, van een aantal buurgemeenten – tot een bestuurlijke
constellatie die, in het kader van wetgeving op het gebied van bestuur in
stedelijke gebieden, goede beloften in zich houdt.Er zijn veel mensen die zeggen dat het samenwerkingsklimaat een beetje
zuur is en dat het allemaal niets wordt, maar ik moet er niet aan denken dat
deze discussie vandaag zou worden afgesloten met de mededeling aan Den Haag:
sorry, voor uw problemen hebben wij voorlopig nog niets verzonnen, maar wij
hebben wel een aantal uitstekende perspectieven naar de toekomst toe, waar
wij graag met elkaar over gaan spreken. Dat zou voor de samenwerking in de
regio desastreus zijn. Ik weet zeker – ik heb mij daar ook meermalen
van vergewist – dat ondanks spanningen die in Haaglanden aanwezig zijn
en verschillen van mening die soms heel legitiem zijn en goed moeten worden
uitgesproken, de wil aanwezig is bij alle partners om in de toekomst de handen
ineen te slaan. Ik denk dat wij op het ogenblik eerder een obstakel aan het
verwijderen zijn dan dat wij nieuwe problemen in het leven roepen. Als dat
zo zal zijn – ik ben daar sterk van overtuigd – dan zullen in
de nieuwe regio Haaglanden de bestuurlijke partners kleiner
in aantal zijn, maar op de keper beschouwd minstens even sterk of sterker.
Dat is beter.Het verdere perspectief van de wet die ik op het ogenblik in voorbereiding
heb, is niet dat wij in de richting van stadsprovincies gaan. Als dat weer
op de politieke agenda komt, nadat het daar langzaam maar zeker van is af
gevallen, zal het ongetwijfeld bij coalitiebesprekingen na verkiezing aan
de orde moeten komen. Er wordt evenwel zeer verschillend over gedacht, ook
over wat stadsprovincies eigenlijk zijn. De heer Terlouw merkte, naar ik meen,
op dat het grootste probleem van de stadsprovincie misschien niet eens de
stadsprovincie zelf is, maar meer betrekking heeft op de vraag wat je doet
met al dat gebied daar omheen. Als ik mijn eigen opvatting daaromtrent mag
geven, dan geloof ik te mogen zeggen dat dit land eigenlijk te klein is voor
stadsprovincies, maar niet te klein voor goede stedelijke en verplichte samenwerking
in stedelijke gebieden. De stadsprovincie lijkt mij, na alle jaren waarin
daar intensief over gediscussieerd is, niet de optimale mogelijkheid. Desondanks
springt de laatste tijd het woord weer naar de voorgrond. Als na de verkiezingen
blijkt dat de partijen die optie weer willen onderzoeken, is die natuurlijk
aan de orde. Gelukkig is er dan al heel veel voorwerk gedaan. Wij kunnen op
zijn minst teruggrijpen op vijftien jaar literatuur over het onderwerp. Er
is ook een aantal interessante processen met betrekking tot de besluitvorming
over stadsprovincies geweest.Wat behelst die samenwerking dan wel? Die betreft met name ruimtelijke
elementen, de ruimtelijke inrichting en vragen over verkeer en vervoer. Dat
zijn natuurlijk de springende punten in de stedelijke gebieden, waar de gemeentegrenzen
geen fysieke afscheiding van de gemeenten lijken te zijn. Dit soort vragen
moet dus worden behandeld. Verder zal het hierbij gaan om de economische structuur,
om bedrijfsterreinen en om zaken die met de grond te maken hebben. Het zal
dus gaan om onderwerpen die min of meer overeenkomen met die van de Kaderwet,
maar zij zullen te zijner tijd zonder het perspectief van de Kaderwet in het
desbetreffende wetsvoorstel aan de orde komen. Als de bepalingen daarover
over twee, drie jaar kracht van wet krijgen, wat ik natuurlijk hartstochtelijk
hoop en ook buitengewoon noodzakelijk vind, hebben wij misschien een nieuw
vehikel voor de samenwerking in de stedelijke gebieden. Dat vehikel hoeft
dan niet als bedreigend voor andere bestuurslagen te worden beschouwd. Dat
is namelijk in het verleden buitengewoon hinderlijk gebleken.De heer Ruers zei tegen mij: u heeft wel een oplossing, maar die past
niet bij mijn diagnose en dat maakt haar voor mij niet buitengewoon aantrekkelijk.
Hij meent dat wij ons hier toch voornamelijk bezig moeten houden met structurele
zaken. Gelet op de aandacht die dezer dagen naar dit wetsvoorstel is uitgegaan,
meen ik te mogen aannemen dat het belang van dit wetsvoorstel door de meeste
leden in de Kamer op waarde wordt geschat. Of het zo structureel is als de
heer Ruers zou willen, weet ik niet, maar ik weet wel dat als wij niet doen
wat nu wordt voorgesteld, wij nog wel lang over structurele aanpassingen kunnen
spreken, maar dat die dan niet binnen handbereik zijn. Verder wijs ik erop
dat dit voorstel het resultaat is van een eindeloze gedachtewisseling en dat
de coalitiepartners op een gegeven moment hebben gezegd: wij moeten onze verantwoordelijkheid
nemen en dat betekent dat wij moeten afspreken hoe wij zullen handelen.Ik kijk nu ook naar de heer Van Heukelum. Ook hij weet dat de voorkeursoptie
van de fracties van Partij van de Arbeid en D66 bij deze bespreking niet de
herindeling was. Men wilde liever iets anders voor Haaglanden. Desondanks
hebben de partijen gezegd: we doen dit. Met de grootst mogelijk waardering
zeg ik dat men terecht heeft gehandeld volgens het gezegde: een man een man,
een woord een woord.Nu ligt hier een voorstel dat inderdaad het karakter van een compromis
heeft, waarover is gesproken en waarbij partijen hebben moeten inleveren,
terwijl voor anderen gold: dat komt ons goed uit. In de Tweede Kamer werd
het door steun van de coalitie aangenomen en ik hoop dat in deze Kamer de
coalitie vandaag er haar volledige steun aan kan geven.Vijftien jaar praten is niet lang, zegt de heer Ruers. Mag ik zo vrij
zijn met hem van mening te verschillen? Vanochtend heb ik, misschien lichtvaardig,
de vergelijking getroffen met een patiënt in een ziekenhuis waarbij de
artsen een probleem constateren. Die patiënt zou er ook grote moeite
mee hebben als de artsen zouden zeggen: daar gaan we eerst een jaar of vijftien
over spreken. Nu kunnen we wel zeggen: we bestaan al 150 jaar, dus waar hebben
we het eigenlijk over? Met andere woorden: in het licht van de eeuwigheid
valt alles mee. Maar ik wijs erop, dat we de voorstellen in deze Kamer en
in die aan de overzijde behandelen en dat we niet vanaf de maan naar Nederland
kijken en zeggen: als we de maan iets verder van de aarde zetten, hebben we
meer tijd. Natuurkundig zou dit wellicht zo kunnen zijn. Helemaal zeker ben
ik niet. In ieder geval geldt dit wel als we bij deze beeldvorming de zon
gebruiken. Dan is de redenering iets beter. Echter, het gaat erom dat wij
niet op deze manier bezig kunnen zijn. Op deze manier kunnen wij ook niet
bestuurlijke problemen oplossen. We kunnen dus niet zeggen: wat is 150 jaar,
what's in the name, what's in a year or what's in 150 years? Nee, we zijn
gehouden de problemen op te lossen van steden en regio's die niet zo krachtig
zijn als ze zouden moeten zijn. Wij moeten ons afvragen: kunnen wij daar wat
aan doen?Evenals de heer Ruers heeft de heer Bierman erop gewezen dat er een relatie
is tussen het ruimtelijke rijksbeleid en de voorgestelde herindeling. Het
Rijk voert al ongeveer een decennium een beleid dat is gericht op verstedelijking
van de grote steden en het gebied er omheen. Daarmee worden onder meer de
gevolgen van milieu en mobiliteit beperkt. De grote stad in al haar aspecten,
sociaal, fysiek, economisch en met de optiek van dit voorstel: ruimtelijk
en qua regie, heeft de volle aandacht van het Rijk. Dat is nodig, want als
wij in dit land geen sterke steden kunnen hebben, hebben we een probleem dat
andere problemen met zich zal brengen. Meetbare doelstellingen in door steden
opgestelde ontwikkelingsprogramma's worden door het Rijk, bijvoorbeeld in
het kader van het grotestedenbeleid en het investeringsbudget stedelijke vernieuwing,
gefinancierd.Misschien is het goed dat ik in dit kader een aantal van die doelstellingen
en budgetten van de gemeente Den Haag noem. Doelstelling is onder meer terugdringing
van structurele werkloosheid en bevordering van arbeidsplaatsen, versterking
van de economische concurrentiepositie van de stad, verbetering van de aansluiting
tussen onderwijs en arbeidsmarkt en versterking van de sociale infrastructuur.
De budgetten zijn uiteraard afhankelijk van de aard en de omvang van de opgaven
en de gekozen doelstellingen. Het investeringsbudget stedelijke vernieuwing
bedraagt over de totale convenantsperiode 2000-2004 voor Den Haag circa 461
mln gulden. Dat is de fysieke pijler van het grotestedenbeleid. Het totale
budget van het grotestedenbeleid voor de gemeente Den Haag bedraagt op dit
moment 2342 mln gulden. Er worden dus zeer aanzienlijke bedragen aangewend
om de positie van Den Haag te verbeteren.Een noodzakelijke voorwaarde voor het realiseren van dit beleid is ruimte,
dus ook ruimte om te schuiven voor de uitvoering van de herstructureringsopgaven.
Ik heb misschien de indruk gewekt dat wij hier niet met elkaar zouden spreken
over het rijksbeleid, maar er is terecht opgemerkt dat de heer Remkes hier
de eerst aangewezen bewindspersoon is. Ik heb alleen willen zeggen dat, als
wij constateren dat zich problemen voordoen, terwijl daarvoor voor een redelijke
periode oplossingen gevonden kunnen worden, wij dan gehouden zijn om die problemen
aan te pakken. Ik geloof niet in bestuurders die zeggen: er is een probleem;
dat is veroorzaakt door een beleid dat niet deugt en daarom kunnen wij daar
niet veel aan doen. Integendeel, ik denk dat het noodzakelijk is om toch te
proberen, het probleem zo goed mogelijk te tackelen. Dat moet dan ook mogelijk
zijn en daar moet dus ook voldoende steun voor zijn. Nogmaals, ik wil iemand
die zegt dat hij betere oplossingen weet voor de problemen van Haaglanden,
helemaal geen ongelijk geven. Waarom zou ik dat doen? Ik zeg alleen maar dat
in de recente geschiedenis gebleken is dat die opvattingen en oplossingen
niet leiden tot heldere meerderheden en dat zij ook niet leiden tot besluitvaardigheid
bij het tegemoet treden van de problemen die er zijn. Het denken zal zeker
doorgaan, maar laten wij ondertussen de daad bij het woord voegen en het betere
niet de vijand laten zijn van het goede.Mevrouw Schoondergang heeft gezegd: de minister heeft goed gesproken,
maar _ Dat hoort er echter bij. Ik heb daar ook geen moeite mee, want de problematiek
waarover wij spreken, is ingewikkeld. Ik heb vanochtend evenwel gezegd dat,
als de ontwikkeling die Den Haag de afgelopen decennia heeft doorgemaakt,
zich de komende tien jaar doorzet, wij dan met een leegbloedende stad te maken
krijgen. Dan zou de stad de hele tijd om zich heen moeten krammen om problemen
op te lossen in moeizaam overleg met convenanten en samenwerkingsstructuren,
terwijl de stad nooit kan aangeven dat iets op enig moment beter op een bepaalde
manier gedaan kan worden. Daarmee zouden wij niet alleen die stad tekortdoen,
maar ook de regio waarin die stad hoe dan ook een belangrijke functie heeft,
onrecht doen. Het is van het grootst mogelijke belang dat de gemeente Den
Haag voor de komende tien tot vijftien jaar zekerheid heeft over wat zij zelf,
ook binnen haar eigen domein, aan ruimte heeft voor regie en besluitvorming.
Uiteraard moet dit niet gebeuren in een constellatie van hetzij samenwerken,
hetzij herindelen. Dat heb ik sinds mijn aantreden als minister van Binnenlandse
Zaken ook nooit gezegd. Ik geloof dat wij er altijd voor moeten zorgen dat
de structuur van gemeenten gezond is. Ik meen dat wij er niet aan behoeven
te twijfelen dat het effect van het onderhavige wetsvoorstel zal zijn dat
de situatie van Den Haag een stuk gezonder zal zijn. Verder zal er altijd
samengewerkt moeten worden, net zoals in een decentrale eenheidsstaat. De
aandacht zal dus niet steeds gevestigd moeten worden op het decentrale, maar
er zal ook heel goed gekeken moeten worden naar datgene wat eenheid brengt.
Dat zijn bestuurlijk geen nieuwe noties, maar die behoren wel in een adem
te worden uitgesproken.Er is gevraagd of middels dit wetsvoorstel gekozen wordt voor een centrumstad.
Ikzelf heb sterk het gevoel dat het een keuze voor de regio is, omdat deze
regio zich ten opzichte van andere regio's in de afgelopen decennia slechter
ontwikkeld heeft. Dat heeft te maken met de bestuurlijke constellaties en
met het feit dat men met elkaar maar niet door één deur kan
komen. Het is dus noodzakelijk om te kijken of wij de problematiek van een
centrumstad die, hoe je het ook wendt of keert, een belangrijke invloed heeft
op het gehele woon- en leefklimaat en het economische klimaat in een bepaalde
regio, kunnen verlichten door deze meer ruimte te geven etc.Er is hier verder naar voren gebracht dat gemeentegrenzen verleggen in
aaneengesloten gemeentelijke gebieden geen oplossing is. Ik meen dat te moeten
betwijfelen. Als een stad opgesloten zit tussen andere steden en de zee en
die laatste geen optie is waar die stad veel mee kan behalve dan ernaar kijken,
en er tevens ontvolking plaatsvindt omdat mensen andere aspiraties hebben
die in die stad niet bediend kunnen worden, dan is het wel degelijk van belang
om dit door het verleggen van grenzen te accommoderen. Stel dat vliegveld
Ypenburg ook in de tijd dat het nog een mooi vliegveld was, tot het grondgebied
van Den Haag had behoord. Dan hadden wij het nu vanzelfsprekend gevonden dat
Den Haag dat gebied gebruikte voor huisvesting en industriële ontwikkeling.
Het ongeluk heeft zich echter voorgedaan dat toen er uitbreidingen van woonlocaties
en industriële locaties in deze regio werden gepland, men niet tegelijkertijd
heeft besloten om er van tevoren een heldere bestuurlijke structuur voor op
te zetten. Dus zitten wij nu, vijf jaar nadat de eerste spades in de grond
zijn gegaan, na te denken over dat probleem. Als een stad nog beschikt over
ruimte, dan is het voor eenieder vanzelfsprekend dat die stad die ruimte wanneer
dat nodig is benut. Welnu, Den Haag beschikt niet over ruimte. Wij hebben
via de motie-Remkes een aantal gebieden aangewezen die toen nog betrekkelijk
maagdelijk waren en waar uitbreiding van Den Haag en accommodatie van de zorg
van die gemeente konden plaatsvinden. Dat is mijns inziens een heel goede
keuze geweest.Mevrouw Schoondergang heeft gevraagd of het belangrijk is om de macht
van de centrumstad te vergroten. Ik praat niet over macht. Wel vind ik dat
wanneer je de regie hebt, je niet de gehele tijd naar mederegisseurs moet
kijken ten aanzien van wat je kunt doen en je niet de aansturing moet verrichten
op basis van compromissen. Ik ben erg voor interactief besturen, maar er moet
natuurlijk ook wel bestuurd worden. Het kan niet zo zijn dat je bij de ontwikkeling
van zo'n belangrijk gebied dat zo vitaal is voor de regio en
het centrumgebied, versnipperd gaat besturen. Ik refereer aan Montijn die
aangeeft dat het eigenlijk niet te geloven is hoe wij in Nederland in staat
zijn om onze bestuurlijke kracht te versnipperen en dus niet tot een eenduidige
aansturing van vitale gebieden te komen.Verder heeft mevrouw Schoondergang gesproken over segregatie in Den Haag
zelf en tussen Den Haag en de buurgemeenten. Evenals gisterenavond heeft zij
gezegd, dat het vrij uniek is wat hier op het gebied van de woningmarkt is
gedaan. Ik heb dat gisteren ook geprezen, zij het dat ik op de hoogte ben
van niet alleen artikelen in de Delftse Courant, maar ook van gedachtewisselingen
binnen het stadsgewest en tussen Den Haag en randgemeenten over de mate waarin
aan die segregatie tegemoet wordt gekomen in de plannen die uit de samenwerking
voortkomen. Ik maak daar geen groot punt van, omdat ik ervan overtuigd ben
dat men te goeder trouw met die zaken bezig is. Desondanks is het niet zo,
dat dit probleem opgelost is. Er is op het ogenblik een discussie gaande in
het stadsgewest over hoe dat eigenlijk zou moeten lopen.Verder heeft mevrouw Schoondergang een aantal opmerkingen over Den Haag
gemaakt. Ik meen dat die enigszins te maken hebben met haar beleving van het
stadsbestuur. Dat zou in haar ogen meer creatieve energie moeten stoppen in
de huisvesting. Zij heeft gewezen op de locatie Burgemeester De Monchyplein,
waar kennelijk dure huizen staan. In een stad als Den Haag zullen inderdaad
dure huizen staan, maar er zal ook sprake moeten zijn van adequate sociale
woningbouw, evenals van goede huisvestingsmogelijkheden voor middengroepen.
Op het ogenblik marcheren deze achter elkaar de stad uit. Ik heb geen geheim
gemaakt van mijn woonplaats. Ook ik kon in Den Haag niet terecht. Er zijn
tienduizenden mensen in de randsteden in de doorzonwoningen terechtgekomen,
aan wie Den Haag geen huisvesting kon bieden. Dat lukte ook niet met behulp
van de departementen, die in de jaren zestig op dat punt nogal wat pretenties
hadden. Die ontwikkeling zet zich nu voort tot aan degenen die in Den Haag
wonen en andere aspiraties krijgen, omdat zij het financieel beter krijgen
of een gezin hebben. Zij kunnen in Den Haag niet terecht en gaan de stad uit.
Dat leidt ertoe dat we over tien jaar een Den Haag zullen hebben van rond
de 400.000 inwoners. Dat is 200.000 minder dan enkele decennia geleden.Voorzitter. Ik hecht zeer aan samenwerking, maar dan wel een samenwerking
die productief is, waaraan iedereen meedoet en tussen sterke partners. Er
moeten geen mensen in een samenwerkingsverband zitten, die het gevoel hebben
dat zij in die samenwerking de grootste problemen hebben. Als je met zijn
vieren gaat eten, moet je niet het gevoel hebben dat de rekening in belangrijke
mate bij jou terechtkomt. Het is niet goed wanneer je zelf in een samenwerkingsverband
zit, waarbij jij steeds dunner wordt en de anderen steeds dikker.De heer Holdijk heeft gereflecteerd op het thema: Iets is beter dan niets.
Hij is alleen bereid daarover na te denken als er een noodsituatie is. Ik
vind dit niet "iets". Ik vind dit van betekenis. Het is zeker beter dan niets.
Als we er niet op korte termijn iets aan doen, ontstaat een situatie die heel
ernstig kan worden en voor deze regio heel slecht zou zijn. Ik vind het jammer
dat hij niet onderkent dat we het hier over serieuze problemen hebben, waar
we een antwoord op moeten geven. Dat antwoord is moeizaam genoeg geformuleerd
en ligt hier thans voor.Hij meende verder dat er een verschil was tussen de belangen van de burgers
en de bedrijven. Het hele bestuur gaat om de burgers. Wij proberen in onze
staatsinrichting door middel van de overheden de burgers zo goed mogelijk
tot hun recht te laten komen. De structuur die we aan het openbaar bestuur
geven, beoogt om ervoor te zorgen dat de bediening van de burgers optimaal
is. Als we daar niet voldoende zorg voor hebben, als we geen oog hebben voor
de dynamiek in de samenleving die het noodzakelijk maakt om af en toe naar
de schaal en de optredende problematiek te kijken, als we de vinger daar niet
aan de pols houden, dan brengen we de belangen van de burgers schade toe.
Zo moeten we het zien. Het is niet goed voor de burgers in de regio Den Haag
dat de werkloosheid hier relatief hoog is. We moeten kijken of we daar door
een sterkere aansturing van de activiteiten in deze regio iets aan kunnen
doen. Het is niet goed dat de segregatie in de stad Den Haag toeneemt. We
moeten kijken of we daar iets aan kunnen doen. Als we dan een antwoord gevonden
hebben, dan is dat in de ogen van de heer Holdijk misschien alleen maar "iets".
Ik vind het echter van grote betekenis dat we dan niet voor dat "iets" weglopen.
Als de heer Holdijk dit zo ondergeschikt vindt, waarom heeft hij dan zoveel
bezwaren?De heer Bierman heeft het over de grotestadsproblematiek gehad. Ik ben
daar zojuist al op ingegaan. Nogmaals, ik geef hem in overweging dit te bespreken
met de heer Remkes. Ik zal dat zelf overigens ook doen, want ik bespreek altijd
graag met anderen wat ik hier hoor. Ik denk dat hij dat zelf ook wel op zijn
agenda heeft staan.De heer Bierman (OSF):Voorzitter. De heer De Vries spreekt de heer Remkes gemakkelijker en vaker
dan ik. Hij heeft gezegd: Als we het allemaal op het rijksbeleid gooien, dan
hoef ik niets meer te doen. Ik hoef dan alleen maar achterover te leunen.
Ik heb aangegeven dat de werkelijke oplossing, als hij het als een probleem
ziet, daar juist gevonden moet worden.Minister De Vries:Ik heb dat goed begrepen. De strekking van mijn opmerking was ook niet
dat het Rijk geen verantwoordelijkheid moet hebben voor het zoeken van oplossingen.
Een oplossing moet overigens door de wetgever geformuleerd worden. Alle beleid
en wetgeving wordt besproken in de Staten-Generaal. Wij zijn hier niet met
iets bezig dat in vergelijking met al het andere hors concours is. Natuurlijk
is er in het verleden rijksbeleid geweest. Natuurlijk heeft dat gevolgen gehad.
Waarschijnlijk heeft dat hier en daar ongewenste gevolgen gehad, maar ik mag
hopen dat het ook goeie gevolgen heeft gehad. Over de ontwikkeling van Zoetermeer
hoeven wij in toto niet ontevreden te zijn, integendeel, Zoetermeer is een
heel mooie stad geworden. Er zijn echter ook negatieve aspecten aan verbonden.
Als ik nu het rijksbeleid in die brede zin moet veranderen en moet hopen dat
de oplossing voor de problemen die ik constateer daarvandaan komt, ben ik
niet goed bezig. Dat was de strekking van mijn opmerking. De deltametropool heb ik genoemd omdat ik van de week in een gesprek met
een vooraanstaand parlementariër die niet tot de coalitie behoort, de
heer De Hoop Scheffer, heb gefilosofeerd over de vraag waar Nederland heen
gaat. In de stukken die daarover gaan, waarmee de heer Pronk druk bezig is,
komen ook dit soort noties naar voren. Daarvan is inderdaad niet helemaal
duidelijk wat het wordt dan wel of het handen en voeten krijgt. Ik begrijp
dat de heer Bierman daar pessimistisch over is, maar mensen proberen wel na
te denken over vraagstukken die in de toekomst op ons afkomen. Dat vind ik
niet erg.De heer Bierman (OSF):Ik ben daar niet pessimistisch over, ik ben daar alleen nuchter over.
Ik weet wat ik heb, maar niet wat ik krijg. De Randstad heeft door de grote
verschillen in bestuur een heel gedifferentieerd bestuurlijk milieu. In Amsterdam
gaat de regionale samenwerking veel beter; het is zo langzamerhand een voorbeeld
voor de rest van het land. Dat wil ik graag behouden. Dat is een exportelement.
Dat is goed. Wij moeten daar juist niet met allerlei monogame principes overheen
gaan waardoor je een brei krijgt die niemand wil.Minister De Vries:De deltametropool is er nog niet, maar sommigen zien hem al. Dat is dan
een beetje een wonderlijke verschijning. Ik heb er nooit zoveel bezwaar tegen
als mensen over andere concepten nadenken. Dit denken heeft sterk te maken
met allerlei andere ontwikkelingen op technologisch gebied die in onze samenleving
tot ingrijpende veranderingen leiden.De heer Bierman eindigde met de mededeling dat een complexe samenleving
complexe oplossingen vraagt. Als ik zie hoe complex het is geweest om deze
oplossing aan de heer Bierman voor te leggen, zou ik zeggen dat wij aan zijn
hoge normen meer dan voldaan hebben. Het is nog niet goed genoeg, maar wij
zijn met dit complexe vraagstuk al lang genoeg bezig.De heer Terlouw heeft ook aandacht gewijd aan het collectieve onvermogen
om problemen op te lossen. Nou is het mogelijk dat je na verloop van tijd
constateert dat het probleem niet precies zo is als wij het gedefinieerd hebben,
maar wij hebben hier te maken met problemen waarvan wij wel precies weten
hoe ze zijn. Die zijn niet weggegaan en die zijn niet minder geworden. In
coalitieverband wilden mensen ten opzichte van elkaar een stapje opzij doen
om samen een oplossing van het probleem te vinden en daar is deze oplossing
gekozen.De heer Terlouw gaf aan dat zijn eigen voorkeur helemaal niet uitsluit
dat ook wordt gedacht over een grote agglomeratiegemeente. In mijn eerste
termijn heb ik al gezegd dat het allemaal interessante concepten zijn, maar
dat ik geen begin van overeenstemming zie. Ik meen dat de heer Terlouw dat
ook wel begrijpt onder zijn mededeling "dat kunnen wij dus niet", maar dat
ontslaat ons niet van de plicht om te doen wat wij wel kunnen.Ik ben het zeer eens met zijn beschouwing over de ontwikkelingen op Europees
gebied, met name de aandacht voor grote steden en regio's. Dat is iets waar
wij in Nederland om de een of andere reden een beetje laat achter zijn gekomen.
Dit is een belangrijke ontwikkeling, die in andere landen tot grote energie
en grote investeringen leidt. Verschillende gebieden zijn daar goed mee bezig.De heer Terlouw heeft gesproken van de sociale onbalans die een feit is
in de regio. In dat licht heeft hij gezegd dat de oplossing niet groot maar
klein is. Dit was ook bij een ander onderwerp, deze week, aan de orde. Af
en toe is het misschien alleen maar mogelijk om een kleine oplossing te kiezen.
Wij moeten echter niet van de kleine oplossing af zien omdat de grote mooier
lijkt, ook al is die helaas niet voorhanden.De heer Van Heukelum en mevrouw Schoondergang hebben vragen gesteld over
het bestuurlijk perspectief voor de regio. Ik heb daar al het een en ander
over gezegd. Het bestuurlijk perspectief betekent dat er een gezondere regio
komt, die stevig in elkaar zit en waar het openbaar bestuur elkaar gemakkelijker
zal vinden dan in het verleden het geval was. Men weet immers dat een eindeloze
discussie – waar men ook in de regio zeer onder heeft geleden –
met telkens een nieuwe inbreng en nieuwe protesten, tot een einde komt. Men
kan zich concentreren op samenwerking. Dat is van het grootst mogelijke belang.De heer Van Heukelum heeft gezegd dat het een totaalvoorstel is, waaromtrent
afwegingen gemaakt moeten worden. Er moet bekeken worden hoe de kernproblemen
kunnen worden aangepakt. De vraag is of de balans van het voorstel goed is.
Ik heb mij die vraag in het afgelopen half jaar herhaaldelijk moeten stellen,
ook nadat ik mijn eerste plan op tafel had gelegd. Je blijft immers bezig
met het maken van afwegingen. Ik vind de balans op het ogenblik nog wat beter
dan toen ik het oorspronkelijke plan op tafel legde. Dat is om verschillende
redenen. Ik heb tot mijn genoegen gezien dat een aantal gemeenten fusies aangaat.
Waarom dat allemaal niet eerder is gebeurd, kan ik hier niet analyseren. Het
is echter goed voor de regio, omdat het de balans in de regio versterkt.De gemeente Rijswijk doet niet aan de fusies mee. Het afgelopen jaar heeft
deze gemeente laten zien dat men volledig dynamisch bezig is met zijn ontwikkelingen.
In de omgeving van Delft, ik denk aan Sion en 't Haantje, liggen ook nog belangrijke
ontwikkelingsmogelijkheden. Ik sluit niet uit dat daar door de gemeente Rijswijk
al aandacht aan wordt besteed. Ik denk dat Pijnacker-Nootdorp de komende jaren,
omdat deze gemeenten snel aan het groeien zijn vanuit de status van dorp,
de handen vol zal hebben aan de eigen taakstellingen. Ik denk dat zij die
kunnen klaren. Ook in de gemeente Pijnacker liggen grote bouwlocaties, die
overigens sterk in de richting gaan van Berkel en Rodenrijs. Het gebied langs
de Hofpleinspoorweg wordt steeds intensiever benut, ook voor woningbouw. Dat
sluit ook aan op een goede infrastructuur. Ik denk dat Pijnacker-Nootdorp
de komende jaren de handen vol zal hebben. Zij zullen de klus echter klaren,
omdat ik veel ambitie proef bij deze gemeente om de taak op zich te nemen.
Het is overigens interessant om te zien dat dorpen die ik nog gekend heb als
gemeenschappen die hoofdzakelijk bezig waren met kassen en tuinbouw, in de
loop der jaren van karakter zijn veranderd. De omgeving is van karakter veranderd.
Het bestuur gaat daarin mee. Een en ander maakt nieuwe energie los, die zich
in de betrokken gemeenten naar mijn smaak heel goed mengt met hetgeen historisch
door deze gemeenten is voorgestaan en gepresteerd. De voordelen voor de buurgemeenten moeten niet per stuk in kaart worden
gebracht. Het is evident voor de fuserende gemeenten dat een professionalisering
van bestuur en ambtelijke organisatie, een bundeling van kracht, zal plaatsvinden.
Het gaat tevens om een betere positionering van de gemeenten in de omgeving.
Dat is goed voor de gemeenten en voor de burgers. Het bestuurlijke patroon
in deze omgeving zal, als het voorstel is aangenomen, ertoe leiden dat naast
de grote centrumstad Den Haag en de grote stad – zij het een stevig
maatje kleiner – Zoetermeer, een aantal stevige gemeenten komen: Rijswijk,
Delft, Pijnacker-Nootdorp en Leidschendam-Voorburg, die met elkaar in staat
zijn om op een voortreffelijke wijze samen te werken. Zij zijn er sterk genoeg
voor. De mensen zijn daar meer dan voldoende voor geëquipeerd. Dan kunnen
wij uitspreken dat wij in ieder geval onze plicht hebben gedaan om de gemeente
en de regio zo te situeren dat de energie op een vruchtbare wijze kan worden
aangewend. Wij moeten niet meer verzeild raken in allerlei achterhoedegevechten,
waarvan wij er de afgelopen jaren zoveel gezien hebben. Dat is een verspilling
van positieve energie die in deze gemeenten in overmaat aanwezig is. Van belang
is ook dat wij bij de bepaling van de uiteindelijke contouren van het wetsvoorstel
heel goed naar alle gemeenten hebben gekeken. De gemeente Rijswijk verliest
natuurlijk inwoners op de locatie Ypenburg, maar wij hebben de bedrijventerreinen
Broekpolder en Hoornwijck uit het wetsvoorstel gelaten. Ik denk dat Rijswijk
en de gemeenten die ik zojuist noemde de komende tijd op een heel gezonde
wijze kunnen samenwerken.De heer Pastoor heeft een motie ingediend. Met collecte bedoel ik niets
negatiefs. Ik kom uit een omgeving waar voortdurend gecollecteerd wordt. De
heer Pastoor heeft misschien wel gelijk dat het in dit kader een niet zo positieve
connotatie heeft. De heer Pastoor heeft in zijn inleiding de problemen van
deze regio op een rij gezet en ik heb ze zelf nog eens voorgelezen bij de
introductie van mijn eerste termijn. Ik vind niet dat je kunt spreken van
een te vaag toekomstperspectief om de problemen op te pakken. Hij vroeg of
het niet mogelijk was om wat geld aan Den Haag te geven, maar dat kan naar
mijn smaak niet. Verder gaan de indieners van de motie er kennelijk van uit
dat dit wetsvoorstel niet zou moeten worden aangenomen, maar men zal begrijpen
dat ik daar de grootst mogelijke problemen mee heb.Ik heb namens de regering duidelijk gemaakt dat het van de grootst mogelijke
betekenis is dat wij thans tot positieve besluitvorming komen. Ik verwacht
dat het besluit een positieve impuls voor de regio zal opleveren en dat de
betrokken gemeenten in staat zullen zijn om daar op een goede manier mee om
te gaan. Ik ga er ook van uit dat de samenwerking op een goede manier wordt
ingevuld. Ik spreek de vrees uit dat wij vele jaren in zeer moeizame discussies
verwikkeld raken over de vraag wat er met deze regio moet gebeuren als wij
deze oplossing niet kiezen. Ik kan niet anders dan uit de lange geschiedenis
van discussies over bestuurlijke reorganisaties concluderen dat wij dan nog
vele jaren bezig zijn met allerlei problemen, vooral in Den Haag in het klein,
het parlement en alles daaromheen. Het zal ongetwijfeld buitengewoon boeiende
discussies opleveren, waar VNG en IPO ook weer van harte aan zullen meedoen,
maar de conclusie zal dan weer jaren op zich laten wachten. Ondertussen verandert
de problematiek en in het geval van Haaglanden zal de problematiek verergeren.
Dan leveren wij geen bijdrage aan de versterking van deze regio.Het is niet onopgemerkt gebleven dat veel leden van deze Kamer met dit
wetsvoorstel grote moeite hebben. Ik heb daar natuurlijk respect voor. Alvorens
mijn plan voor Den Haag te maken, heb ik mij grondig verdiept in de voorgeschiedenis.
Dat was overigens een roerige tijd, waarin meer beslissingen genomen moesten
worden, ook over Twentestad. Ik heb toch gemeend dat dit proces zou moeten
worden geëntameerd. Ik ben steeds meer tot de overtuiging gekomen dat
wij het ook moeten afmaken. Dat is niet alleen omdat het in de coalitie is
afgesproken. Dat is overigens wel van betekenis. Ik heb er al vaker op gewezen
dat de kans dat er iets gebeurt buitengewoon gering is als de coalitie daar
geen afspraken over maakt. Het is van de grootst mogelijke betekenis dat wij
wel met elkaar afspraken maken; dat is ook de reden dat wij in een regering
zitten.De voorkeur die bij de uitwerking van dit wetsvoorstel is gevolgd, is
zeer nadrukkelijk door de VVD bepleit. Juist omdat in de kring van de VVD
grondig wordt nagedacht over de vraag of dit nu het goede voorstel is, vraag
ik om mee te laten wegen dat coalitiepartners die juist op dit onderdeel hebben
ingeleverd, tot nu toe loyaal aan de uitwerking daarvan hebben meegewerkt.
Niet omdat zij het gevoel hebben dat hun eigen oorspronkelijke intenties misschien
niet beter waren, maar omdat zij ervan overtuigd zijn dat je jezelf onmachtig
maakt om op een goede manier te regeren als je het niet samen doet en niet
met elkaar de afspraken tot het eind kan volgen.Ik dank de heer Terlouw voor zijn mededeling dat hij zijn fractie zal
voorstellen om voor dit wetsvoorstel te stemmen. Ik dank mevrouw Tan voor
haar mededeling dat de PvdA-fractie haar steun aan dit wetsvoorstel zal geven.
Ik hoop zeer dat ook de VVD-fractie dat zal kunnen doen.Ik heb er een grote hekel aan om mensen die graag over iets willen nadenken,
in een situatie te brengen waarin er geen tijd meer is. Wij zitten allemaal
vlak voor de zomervakantie en het zou mij een lief ding waard zijn als wij
vandaag tot een besluitvorming zouden kunnen komen die ervoor zorgt dat wij
dit probleem geregeld hebben. Echter, als met name binnen de VVD-fractie de
wens zou bestaan om hier nog wat langer over na te kunnen denken, zou ik daar
graag in meegaan. Mensen moeten niet door tijdsdruk geforceerd worden om tot
een beslissing te komen. In dat geval zouden wij op de eerste dag na het reces
tot een afronding van de discussie kunnen komen. Er is echter wel zeer veel
voor te zeggen – u weet dat daar ook mijn hart en verstand ligt –
om vandaag te doen wat waarschijnlijk een bijdrage levert aan een deel van
de oplossing van de problematiek in deze regio, waar wij zo lang over gesproken
hebben.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Op verzoek van fracties die fractieberaad willen hebben, schors ik de
vergadering tot vijf over half zeven.De vergadering wordt van 18.05 uur tot 19.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-1672-1691.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl