Voortzetting van de behandeling van:  - het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 3676-3693

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 51, pagina 3676-3693

17-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25891Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609)Pagina 3676-3693
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 17 februari 2000)Pagina 3699-3700
Regeling van werkzaamheden (donderdag 17 februari 2000)Pagina 3676-3676
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 februari 2000 over diergezondheid en riooloverstorten (25890)Pagina 3657-3663
Presentie en opening (donderdag 17 februari 2000)Pagina 3657-3657
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1999 (26830); - en nog 3 wetsvoorstellenPagina 3657-3657
Voortzetting van de behandeling van: - het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609)Pagina 3663-3675
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 februari 2000 over Derde eeuw spoor (26464)Pagina 3693-3695
Voortzetting van de behandeling van: - het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609)Pagina 3695-3699

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap
met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap
(25891, R1609).De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Cohen:Mevrouw de voorzitter! Ik was gebleven bij artikel 9, eerste lid, onder
b. De leden Apostolou en Niederer hebben vragen gesteld over de afstandsverplichting
bij naturalisatie. Afstand van de oorspronkelijke nationaliteit wordt geëist,
tenzij die redelijkerwijs niet verlangd kan worden. Het begrip redelijkerwijs
is inhoud gegeven in de afstandscirculaire die in 1997 uitvoerig met de Tweede
Kamer is besproken. Wie onder één van de in die circulaire genoemde
categorieën valt, hoeft geen afstand te doen van zijn oorspronkelijke
nationaliteit. In het onderhavige wetsvoorstel zijn die categorieën uit
die circulaire opgenomen die voortkomen uit verdragsverplichtingen. De overige
categorieën worden in de nieuwe circulaire Handleiding voor toepassing
van de Rijkswet op het Nederlanderschap opgenomen. Er komt derhalve een nieuwe
circulaire die aangeeft wat verstaan wordt onder het begrip redelijkerwijs.
In vergelijking tot de huidige circulaire worden die categorieën eruit
gehaald die nu in de wet zijn geplaatst vanwege het feit dat die voortvloeien
uit verdragsverplichtingen.Het voordeel van het opnemen van dergelijke categorieën in een circulaire
is dat bij gewijzigde omstandigheden op eenvoudiger wijze categorieën
kunnen worden toegevoegd of verwijderd. Natuurlijk ben ik bereid om wijzigingen
in die categorieën met de Kamer te bespreken. Het ligt niet in mijn voornemen
om nu of na invoering van deze nieuwe wet materieel iets te wijzigen in de
circulaire.Daarnaast werd de vraag gesteld welke landen een enorm hoge vergoeding
vragen voor het doen van afstand. In 1997 heeft mijn ambtsvoorgangster een
onderzoek ingesteld naar de kosten van het doen van afstand in vijftien landen.
Uit zeven landen heb ik een reactie ontvangen. Daaruit bleek dat Polen een
hoge vergoeding vraagt namelijk ƒ 3000. Uit de praktijk is voorts gebleken
dat de Russische Federatie een vergoeding van ongeveer ƒ
1700 vraagt. Afhankelijk van het inkomen en vermogen van de verzoeker wordt
in die gevallen bepaald of hij al of niet afstand moet doen van zijn oorspronkelijke
nationaliteit. De IND heeft een procedure ontwikkeld om te controleren of
betrokkene na de verlening van het Nederlanderschap pogingen onderneemt om
afstand te doen. Bij het bericht van naturalisatie wordt de persoon in kwestie
verzocht om afstand te doen van zijn oorspronkelijke nationaliteit. Door middel
van een rappelsysteem wordt hij eraan herinnerd dat hij voor de naturalisatie
tot Nederlander heeft toegezegd al het mogelijke te doen om van zijn oorspronkelijke
nationaliteit afstand te doen. Binnen het rappelsysteem kunnen variabele termijnen
worden gesteld wanneer betrokkene bijvoorbeeld aangeeft dat de procedure tot
het doen van afstand lange tijd in beslag neemt. In Turkije wordt een dergelijk
besluit genomen door de ministerraad.De heer Apostolou (PvdA):De staatssecretaris heeft gezegd dat de circulaire niet zal worden gewijzigd.
Kan hij daarin stelliger zijn? Je hoeft niet met een wijziging te komen.Staatssecretaris Cohen:Ze moet wel worden gewijzigd omdat een aantal onderdelen in de wet wordt
opgenomen. Materieel verandert er niets.De heer Dittrich (D66):Ik begrijp het woord "afgewezen" in lid 1 niet in relatie tot niet al
het mogelijke doen om de oorspronkelijke nationaliteit te verliezen. Volgens
artikel 9, lid 1, wordt het verzoek afgewezen. Het is een beoordeling van
tevoren. Nadat je de Nederlandse nationaliteit hebt, moet je proberen afstand
te doen van de oorspronkelijke. Dat was de ratio van hetgeen de staatssecretaris
zo-even zei. Hoe vaak is het voorgekomen dat iemand de Nederlandse nationaliteit
verloren heeft omdat hij te weinig moeite heeft gedaan om afstand te doen
van de oorspronkelijke?Staatssecretaris Cohen:Uit de gebaren van mijn ambtenaren maak ik op dat het nul keer is.De heer Dittrich (D66):Legt u dit zo uit dat het rappelsysteem van de IND fantastisch werkt,
zodat iedereen al het mogelijk doet om eraan te voldoen?Staatssecretaris Cohen:Het werkt twee kanten op. Als het rappelsysteem goed functioneert, is
dat het geval. Omgekeerd zou dat mee moeten brengen dat mensen op een gegeven
moment niet in staat zijn om op een redelijke manier afstand te doen.De heer Dittrich (D66):Maar het sluit de mogelijkheid uit dat mensen niet al het mogelijke doen
zonder dat er enige sanctie op volgt.Staatssecretaris Cohen:Dit is het systeem zoals het werkt. Ik denk niet dat je kunt zeggen dat
die mogelijkheid volstrekt is uitgesloten. Het is wel buitengewoon lastig.
Het feit dat deze procedure geldt en voortdurend gevraagd wordt wat er is
gedaan, moet ertoe leiden dat het goed functioneert.De heer Niederer (VVD):Kunt u aangeven waarom u op die paar uitzonderingen na die verheven worden
naar het niveau van de wet, niet kiest voor bijvoorbeeld een algemene maatregel
van rijksbestuur?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik sluit aan bij de huidige praktijk. Ik denk dat het materieel
niet zoveel uitmaakt. Een circulaire is natuurlijk makkelijker te wijzigen.
Er staat tegenover – en dat vind ik heel belangrijk – dat een
dergelijke wijziging met de Kamer wordt besproken. Die communicatie met de
Kamer leidt ertoe dat hetgeen in die circulaire komt te staan, gedragen wordt.Voorzitter! Ik kom tot artikel 10. De heer Van der Staaij vroeg mij aan
te geven wanneer er sprake is van zeer bijzondere gevallen waarin toepassing
van artikel 10 overwogen kan worden. Van een zeer bijzonder geval is sprake
wanneer er in een individueel geval belangen zijn die zwaarder dienen te wegen
dan handhaving van een aantal van de aan naturalisatie verbonden voorwaarden.
Het is niet mogelijk daar criteria voor te formuleren op grond waarvan bepaald
kan worden dat er sprake is van een zeer bijzonder geval, omdat bij de beoordeling
van een dergelijk verzoek een individuele afweging van argumenten voor en
tegen moet plaatsvinden.Om een idee te geven van de gevallen waarin de verzoeker in aanmerking
kan komen voor toepassing van artikel 10 geef ik twee voorbeelden: 1. de ouder die voldoet aan alle vereisten, maar na indiening van zijn
naturalisatieverzoek overlijdt, waardoor zijn kind waarvoor mede naturalisatie
is verzocht buiten de boot valt;2. wanneer door een nalatigheid van
de overheid het Nederlanderschap niet is toegekend.Ik kom tot artikel 13. Dit regelt onder meer de naturalisatiegelden. De
heer Dittrich verzocht mij om informatie over de evaluatie van het Besluit
naturalisatievergoeding 1997. Bij de landelijke invoering van de herziene
naturalisatieprocedure op 1 april 1998 is door mijn voorganger toegezegd dat
besluit na verloop van een jaar te zullen evalueren. Ik kan meedelen dat het
evaluatieonderzoek inmiddels is afgerond. Naar aanleiding van de resultaten
van dit onderzoek worden momenteel mogelijke alternatieven onderzocht. Zodra
er meer duidelijkheid over is, zal ik de Kamer daarover informeren.Ik kom tot artikel 14 en het daarop voorgestelde amendement-Niederer.
De heer Van der Staaij heeft over dit artikel een aantal vragen gesteld. In
de laatste zin van het amendement op stuk nr. 11 wordt voorgesteld de verjaringstermijn
voor de intrekking van het Nederlanderschap wegens fraude of verzwijging die
in het wetsvoorstel op 12 jaar is gesteld te schrappen. Voorgesteld wordt
de verjaringstermijn niet van toepassing te laten zijn wanneer er een ernstig
vermoeden bestaat van betrokkenheid bij oorlogshandelingen die als misdaden
tegen de menselijkheid gekwalificeerd kunnen worden. Hij vroeg mij voorts
om commentaar op de door hem gegeven tekst.Wat het laatste betreft vind ik dat de voorwaarde van een ernstig vermoeden
te ruim is. Het intrekken van het Nederlanderschap heeft zulke verstrekkende
gevolgen, dat naar mijn mening daadwerkelijk moet zijn vastgesteld dat betrokkene
werkelijk betrokken is geweest bij oorlogsmisdaden tegen de menselijkheid.
Een enkel ernstig vermoeden vind ik net niet voldoende.Voor het overige kan ik mij echter vinden in de achterliggende gedachte.
De twaalfjarentermijn die in het wetsvoorstel is opgenomen,
is direct verbonden met de strafrechtelijke verjaringstermijn van valsheid
in geschrifte en fraude. Aangezien voor misdaden tegen de menselijkheid geen
verjaringstermijn geldt, is er reden om ook de intrekking van het Nederlanderschap
in dat geval niet te binden aan een verjaringstermijn. Wél vraag ik
begrip voor de niet eenvoudige uitvoerbaarheid van deze intrekkingsbepaling.
De mate van zorgvuldigheid die in dit geval moet worden gehanteerd, is zó
groot dat de bepaling slechts in uitzonderlijke gevallen zal kunnen worden
gehanteerd, zeker wanneer de oorlogshandelingen jaren geleden hebben plaatsgevonden.De heer Niederer (VVD):Ik ben erkentelijk voor het antwoord van de staatssecretaris; ik zal het
amendement opnieuw in redactie nemen. Inderdaad is het moeilijk om in dit
kader tot intrekking van het Nederlanderschap te komen. Echter, er mag geen
sprake zijn van symbolische wetgeving. Ziet de staatssecretaris geen escape
in de kan-bepaling? Hij behoudt zijn discretionaire bevoegdheid om een goede
afweging te maken.Staatssecretaris Cohen:Nogmaals, ik ben het eens met de strekking van dit voorstel. Zeker wanneer
vaststaat dat er sprake is van oorlogsmisdaden, kan men tot een dergelijke
conclusie komen. Ik vind dit overigens een punt waarbij de discretionaire
bevoegdheid niet noodzakelijk is.De heer Dittrich (D66):Stel nu eens dat iemand 50 jaar in Nederland heeft gewoond maar zich in
het verleden schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdrijven zodat zijn Nederlandse
nationaliteit, volgens dit amendement, wordt ingetrokken. Ik neem aan dat
zo iemand niet kan worden uitgezet naar een ander land. Welke verblijfstitel
krijgt zo iemand dan?Staatssecretaris Cohen:Het lijkt een beetje op wat wij in het vreemdelingenrecht kennen in de
sfeer van artikel 1f. Iemand is weliswaar als vluchteling ons land binnengekomen,
maar op grond van het feit dat hij in het land van herkomst oorlogsmisdaden
heeft gepleegd, krijgt hij hier niet de bescherming van het Verdrag van Genève.
Echter, omdat hij vluchteling is en in het land van herkomst gevaar loopt,
kan hij niet teruggestuurd worden. In de nu aan de orde zijnde situatie ontneemt
men iemand de Nederlandse nationaliteit maar zijn verblijfsvergunning blijft
in stand. Bij het genoemde artikel 1f ligt dat weer anders. Dan heb je inderdaad
een zwevende positie.De heer Dittrich (D66):Maar krijgt hij dan een verblijfsvergunning op humanitaire gronden? Wij
hebben hem juist op grond van vreselijke inhumaniteit het Nederlanderschap
afgenomen. Daar zit toch een zekere tegenspraak in?Staatssecretaris Cohen:Maar een verblijfsvergunning die men vanwege langdurig verblijf in Nederland
heeft gekregen, kan niet worden ingetrokken. Wat wél kan worden ingetrokken,
op grond van deze wet en conform het amendement-Niederer, is het Nederlanderschap.De heer Dittrich (D66):Het is dus niet mogelijk dat iemand illegaal wordt gemaakt door het intrekken
van de Nederlandse nationaliteit.Staatssecretaris Cohen:Neen, dat lijkt mij niet.Voorzitter! De heer Niederer vraagt of zijn fractie terecht tot de conclusie
komt dat de Nederlandse nationaliteit onder de termen van artikel 14 kan worden
ontnomen aan mensensmokkelaars. Bij een naturalisatieaanvraag of optie wordt
de aanvrager onder meer gevraagd of hij zich ooit schuldig heeft gemaakt aan
het plegen van een misdrijf. Bij het constateren dat een voor de verkrijging
of verlening van het Nederlanderschap relevant feit is verzwegen, kan de verkrijging
of verlening worden ingetrokken. De aard van het delict dat is verzwegen,
is daarbij niet relevant zolang het maar om een misdrijf gaat. Het antwoord
op de vraag van de heer Niederer is dus: ja.De heer Van der Staaij vroeg naar gevallen waarin intrekking van de Nederlandse
nationaliteit onder artikel 14 disproportioneel wordt geacht en waarin met
gebruikmaking van de kan-bepaling dus van intrekking wordt afgezien. Hierbij
kan gedacht worden aan het geval dat de aanvrager weliswaar feiten heeft verzwegen,
maar dat ook de overheid nalatig is geweest. Het zou dan disproportioneel
kunnen zijn de ingrijpende gevolgen van het verzwijgen uitsluitend op de aanvrager
af te wentelen. Een ander voorbeeld kan zijn dat betrokkene aanvankelijk valse
documenten heeft overgelegd, maar later alsnog met deugdelijke stukken komt
met inhoudelijk dezelfde gegevens. Intrekking kan dan naast disproportioneel
ook niet-opportuun zijn, bijvoorbeeld in de situatie dat de valsheid in geschrifte
niet leidt tot vervolging en betrokkene na intrekking op grond van de goede
documenten wederom genaturaliseerd zou worden, als hij daarom zou vragen.De heer Dittrich heeft gevraagd of het Nederlanderschap van alle gezinsleden
kan worden ingetrokken als alleen de vader fraude heeft gepleegd. Kan de vader
dan niet weer via een omweg, bijvoorbeeld de omweg van artikel 8, lid 2 of
lid 3, na drie jaar het Nederlanderschap krijgen? Indien de vader fraude heeft
gepleegd, hangt het ervan af of het Nederlanderschap van alle gezinsleden
wordt ingetrokken. Van belang is dat het moet gaan om fraude ten aanzien van
enig voor de verkrijging of verlening relevant feit. De intrekking van het
Nederlanderschap werkt terug tot het tijdstip van verkrijging of verlening.
Betrokkene is dan dus niet in het bezit geweest van het Nederlanderschap.
Het is dus afhankelijk van de soort fraude of het alleen betrekking heeft
op de vader of op allemaal.Dan is er nog de vraag of toch niet de omweg van artikel 8, lid 2 of 3,
bewandeld kan worden. Mijn antwoord op deze vraag is dat het ervan afhangt.
Wanneer betrokkene voldoet aan de eisen van artikel 8, lid 2 of 3, kan het,
mits de rehabilitatietermijn op grond van de openbare orde wegens de fraudetermijn
achter de rug is en overigens niet meer van toepassing is.De heer Dittrich (D66):Die laatste opmerking beantwoordt al mijn tweede vraag, maar ik houd nog
een vraag over. In lid 1 van artikel 14 staat dat de verlening kan worden
ingetrokken als zij berust op een door de betrokken persoon gegeven valse
verklaring. Als de vader die valse verklaring heeft gegeven, is hij de betrokken
persoon. Maar ik neem aan dat dit niet geldt voor de vrouw en de kinderen.
Hoe kan dan op basis van artikel 14 mogelijkerwijs de nationaliteit
van de vrouw en de kinderen worden ingetrokken?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Dat is een goede vraag. Ik wil daar nog even over denken en
ik zal daar in mijn tweede termijn op terugkomen.Op artikel 15 is een amendement door de heer Verhagen ingediend. Voorgesteld
wordt om in de rijkswet een onderdeel toe te voegen op grond waarvan het Nederlanderschap
wordt verloren door het zich in vreemde krijgsdienst begeven of het zich aansluiten
bij een vreemde groepering die betrokken is bij gevechtshandelingen tegen
het Koninkrijk. De heer Verhagen heeft gisteren aangegeven dat het amendement
zo moet worden gelezen, dat alleen verlies van het Nederlanderschap dient
in te treden als in krijgsdienst wordt getreden van een vreemde mogendheid
die in conflict is met het Koninkrijk of met een verbond waarin het Koninkrijk
is vertegenwoordigd. Dat blijkt inmiddels ook uit het gewijzigde amendement
op stuk nr. 23. Met betrekking tot het voorstel om een Nederlander zijn nationaliteit
te laten verliezen indien hij zich in vreemde krijgsdienst begeeft, wijs ik
erop dat al bij de parlementaire behandeling van deze rijkswet in 1984 over
dit onderwerp is gediscussieerd. Toen is, naar mijn mening op goede gronden,
besloten om die verliesbepaling niet over te nemen in de rijkswet. Overwogen
werd toen dat het niet steeds op voorhand te achterhalen is dat iemand in
vreemde krijgsdienst is getreden. Deze persoon zal dat zelf niet aangeven,
zeker niet als hij kan vermoeden dat zulks de Nederlandse regering niet welgevallig
zal zijn. Daarnaast zal ook de vreemde mogendheid in het geval van een gewapend
conflict niet snel de benodigde gegevens verstrekken. Die argumenten gelden
ook vandaag nog. Bovendien heeft de wetgever naar aanleiding van de verliesbepaling
wegens krijgsdienst, opgenomen in de oude Nationaliteitswet, tussen 1892 en
1985 vele malen moeten ingrijpen om verlies van het Nederlanderschap wegens
militaire krijgsdienst om goede redenen ongedaan te maken.Het Verdrag van New York ter beperking van staatloosheid en het Europese
nationaliteitsverdrag laten het verlies van nationaliteit op grond van het
treden in vreemde krijgsdienst niet toe als dit staatloosheid tot gevolg heeft.
Dat betekent dat monopatride Nederlanders hun Nederlanderschap niet wegens
het in dienst treden van een vreemde krijgsmacht kunnen verliezen. Daarnaast
wijs ik erop dat het niet in alle gevallen waarin een bipatride Nederlander
in vreemde krijgsdienst treedt, opportuun is hem zijn Nederlanderschap te
laten verliezen, zelfs niet als het de krijgsdienst van een land betreft dat
direct of indirect in conflict is met Nederland. Wat te denken van het gelukkig
imaginaire geval van de Nederlandse Turk die in Turkije zijn dienstplicht
vervult, terwijl tijdens die dienstplicht een oorlog uitbreekt tussen Cyprus
en Turkije, waardoor een VN-troepenmacht op Cyprus wordt gestationeerd? Een
redelijke toepassing van de regel van verlies van het Nederlanderschap ingeval
van het treden in vreemde krijgsdienst, brengt met zich dat de overheid de
betrokkene van tevoren in de gelegenheid stelt om door ofwel ontslag te nemen
uit de dienst van de vreemde mogendheid ofwel door verlof te vragen zijn situatie
ten opzichte van het Nederlanderschap te regulariseren.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik zag de staatssecretaris zijn schouders op halen. Ik wijs
hem erop dat er op Cyprus een VN-vredesmacht is gestationeerd en dat daaraan
Nederlandse soldaten deelnemen. Hij geeft dus helemaal niet een imaginair
voorbeeld. Hij geeft daarentegen een heel concreet voorbeeld. Er kan sprake
zijn van een situatie van gevechtshandelingen waarbij het ene land zich tegen
het andere richt. In een dergelijke situatie zou een Nederlandse soldaat aangevallen
kunnen worden door iemand die de Nederlandse nationaliteit bezit. Die aanvaller
zou namelijk in dienst kunnen zijn van het leger van een van de betrokken
partijen die met elkaar een conflict hebben. Ik vind dat dat tot gevolg moet
hebben dat die soldaat in vreemde krijgsdienst de Nederlandse nationaliteit
wordt ontnomen. Dit is een principieel punt, maar los daarvan is het de bedoeling
met dit amendement een duidelijk signaal af te geven: zoiets mag zich niet
voordoen. Met andere woorden, de voorgestelde bepaling zal een afschrikkende
werking hebben.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Over dat laatste punt kom ik nog te spreken. Er geldt in dezen
namelijk ook een strafbaarstelling. Het voorbeeld dat ik gaf, betrof evenwel
de Turkse Nederlander die geen afstand heeft kunnen doen van zijn Turkse nationaliteit.
Hij zou op grond van het feit dat Nederland geen dienstplicht meer kent, in
dienst van het Turkse leger kunnen komen en dan zijns ondanks tegenover een
Nederlander komen te staan, omdat Nederland deelneemt aan de internationale
troepenmacht.De heer Verhagen (CDA):Stel nu dat het Turks-Cypriotische leger, dat gelegerd is in het noordelijk
deel van Cyprus, betrokken raakt bij gevechtshandelingen en dat een confrontatie
volgt met Nederlandse soldaten die deel uitmaken van de VN-vredesmacht. Dan
zeg ik: jammer, maar de soldaten in dat Turks-Cypriotische leger kunnen zich
niet meer als Nederlander beschouwen.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik vind dat een buitengewoon vergaande consequentie. De betrokkene
kan hier namelijk helemaal niets aan doen. Sterker, deze situatie kan geheel
tegen zijn wil zijn. Dit lijkt mij nu typisch het soort gevallen waarvan in
het verleden is gezegd dat hierbij op goede gronden uitzonderingen op de regel
zouden moeten gelden.De heer Verhagen (CDA):Dan verschillen wij op dit punt van mening. Wat vindt u van hetgeen zich
tijdens de Kosovocrisis voordeed? Toen zeiden mensen die de Nederlandse nationaliteit
bezaten op de televisie dat zij in dienst zouden treden van het Servische
leger. Bent u bereid deze mensen hun Nederlanderschap te ontnemen als zoiets
aangetoond wordt?Staatssecretaris Cohen:Punt één: het is niet aangetoond. Voorzover ik weet, heeft
zich dit niet voorgedaan. Dan punt twee: ik zat middenin een redenering en
die wil ik eerst afmaken.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik heb toch nog een vraag met betrekking tot de monopatride
Nederlanders. Gaat het Verdrag van New York niet boven de
geamendeerde wetstekst? Als de geschetste situatie zich voordoet, kan dat
nooit tot het ontnemen van het Nederlanderschap leiden.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt.De heer Dittrich (D66):Dan hoeft er toch ook geen bezwaar te zijn tegen het amendement op dit
punt?Staatssecretaris Cohen:Het blijkt dus dat het amendement niet van toepassing is op monopatride
Nederlanders maar wel op bipatride. Als het dan ook gaat om het bestrijden
van het kwaad op grond waarvan het amendement is ingediend, moet je constateren
dat het in pakweg 90, 95% van de gevallen geen doel kan treffen, omdat 90,
95% van de Nederlanders monopatride is. Het gaat dus maar om een heel klein
groepje. Vervolgens dient men in aanmerking te nemen dat voor het deelnemen
in vreemde krijgsdienst op een andere manier een afstraffing moet gelden,
namelijk via het strafrecht. Dat gebeurt ook. Als de krijgsdienstregel in
bovenstaande zin wordt beperkt, is het effect ervan gering, mede gelet op
het feit, zoals eerder aangegeven, dat vaak niet te achterhalen is of iemand
in vreemde krijgsdienst is geweest. Daar staat tegenover dat de regel wel
zal leiden tot een belasting van de overheidsadministratie die het verbod
moet handhaven. Laat ik ten slotte nog opmerken dat de meeste Europese landen
de bepaling van verlies van rechtswege ingeval van het in vreemde krijgsdienst
treden inmiddels hebben afgeschaft. Ik noem Frankrijk, Bulgarije, Griekenland,
Groot-Brittannië, Portugal en Spanje.Dan kom ik toe aan de bespreking van het tweede deel van het amendement.
Dat bevat het voorstel om het verlies van Nederlanderschap te verbinden aan
het zich aansluiten bij een vreemde groepering die betrokken is bij een gevechtshandeling
tegen het Koninkrijk. Daarbij moet ik verwijzen naar wat ik heb opgemerkt
over de zorgvuldigheid die in acht moet worden genomen bij het formuleren
van regels met betrekking tot het verlies van het Nederlanderschap. Ik meen
dat de door de heren Verhagen en Dittrich voorgestelde bepaling enerzijds
te ruim en anderzijds te weinig concreet is om daaraan het verlies van het
Nederlanderschap te mogen verbinden. Wat moet onder "aansluiten" worden verstaan,
wat onder "vreemde groepering", wat onder "betrokken zijn bij", wat onder
een "gevechtshandeling tegen"? Valt het plaatsen van een bom bij een Nederlandse
ambassade door een buitenlandse inlichtingendienst waarbij de persoon in kwestie
informant is, daaronder, of het plegen van aanslagen op Nederlandse militairen
in een VN-vredesmissie door een klein groepje sluipschutters? Ik meen dat
dit deel van het amendement onvoldoende concreet en onuitvoerbaar is. Om die
reden moet de aanneming ervan ten zeerste worden ontraden. Verder kan reeds
strafrechtelijk worden opgetreden tegen Nederlanders die deelnemen aan gevechtshandelingen
tegen Nederlandse militairen. Het Wetboek van Strafrecht, tweede titel, titel
I, juncto artikel 5, biedt aanknopingspunten voor vervolging. Ik zie geen
aanleiding om daaraan een nationaliteitsrechtelijke sanctie toe te voegen.
Gelet op het voorgaande, meen ik de aanneming van het amendement in zijn geheel
te moeten ontraden.De heer Verhagen (CDA):Vindt u het passen bij het hebben van de Nederlandse nationaliteit om
aanslagen te plegen tegen Nederlandse militairen, al dan niet als sluipschutter?Staatssecretaris Cohen:Nee, natuurlijk niet.De heer Verhagen (CDA):Vindt u het normaal dat men dit soort acties pleegt, terwijl men zich
Nederlander noemt, men zich verbonden voelt met en loyaliteiten heeft tegenover
de Nederlandse samenleving?Staatssecretaris Cohen:Laat ik daar een retorische vraag tegenover stellen: hoe zit het dan met
monopatride Nederlanders?De heer Verhagen (CDA):Daar kan strafrechtelijk tegen worden opgetreden. Ik ga dan terug naar
de oorsprong van het wetsvoorstel. Wij hebben het over de bezwaren die verbonden
zijn aan het hebben van een dubbele nationaliteit in relatie tot dubbele loyaliteiten.
Wij hebben een aantal redenen om te zeggen dat de nadelen van de dubbele nationaliteit
niet opwegen tegen de voordelen van het hebben van het Nederlanderschap. Daarom
gaan wij akkoord met bepaalde uitzonderingen op de hoofdregel, dat je een
enkelvoudige nationaliteit hebt. Juist als zo duidelijk wordt gekozen voor
een andere loyaliteit en een andere nationaliteit, moet dat het verlies van
de Nederlandse nationaliteit als consequentie hebben.Staatssecretaris Cohen:In dat geval moet toch volstrekt duidelijk zijn dat dat laatste aan de
orde is. Ik gaf het voorbeeld van de Turkse Nederlander die zijns ondanks
in die situatie kan komen. Hij valt op deze manier ook onder het door u voorgestelde
amendement. Ik herhaal dat dit voorstel onvoldoende zorgvuldig en onvoldoende
concreet is.De heer Verhagen (CDA):Dit vind ik een wezenlijk punt. Ik heb mij destijds namens mijn fractie
buitengewoon opgewonden over het feit dat mensen met de Nederlandse nationaliteit
in dienst dreigden te gaan bij Milosevic, terwijl wij Nederlandse soldaten
hadden die met gevaar voor eigen leven tegen Milosevic vochten. Ik heb toen
meteen namens mijn fractie schriftelijke vragen gesteld om te bezien of er
een wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap kon komen die ertoe
zou leiden dat in die gevallen het Nederlanderschap wordt ontnomen. Dan kan
de staatssecretaris wel iedere keer weer met allerlei verhalen en tekstexeges
komen om aan te geven dat de tekst die ik gekozen heb niet juist is, maar
laat ik hem dan heel concreet de volgende vraag stellen. Wil de staatssecretaris
bewerkstelligen en, zo ja, op welke wijze, dat mensen die betrokken raken
bij gevechtshandelingen tegen Nederland, hun nationaliteit wordt ontnomen?Staatssecretaris Cohen:Neen, ik wil daar dan strafrechtelijk tegen optreden.Voorzitter! Vervolgens kom ik te spreken over artikel 15, tweede lid,
waarop zijn ingediend de amendementen van de heer Verhagen op de stukken nrs.
16 en 17. In het tweede lid worden correcties gegeven op de regel dat de vrijwillige
verkrijging van een vreemde nationaliteit het verlies van het Nederlanderschap
meebrengt. De in het wetsvoorstel geformuleerde uitzonderingen zijn gebaseerd op het door Nederland geratificeerde tweede protocol bij
het Verdrag van Straatsburg en dus bedoeld als correctie op het beginsel van
de enkelvoudige nationaliteit. De protocolcorrecties zijn gericht op de realisering
van eenheid van nationaliteit binnen huwelijk en gezin en op het bezit van
de nationaliteit van hun geboorteland bij de tweedegeneratie-immigranten.
Het amendement-Verhagen op stuk nr. 16 wil daaraan toevoegen dat ook de verkrijging
van de nationaliteit van een gewezen echtgenoot het behoud van het Nederlanderschap
meebrengt indien de Nederlander drie jaar met deze buitenlander gehuwd geweest
is. Dat is binnen de zojuist geschetste doelstelling, het bereiken van een
gemeenschappelijke nationaliteit binnen het huwelijk, niet goed begrijpelijk.
Immers, het desbetreffende huwelijk bestaat niet meer, aan een gemeenschappelijke
nationaliteit van echtgenoten is geen behoefte meer. De eenheid van het huwelijk
is nu juist verbroken. Bovendien is het in dit amendement bepaalde zeer ruim.
Rekening moet worden gehouden, zowel met huwelijken die ontbonden zijn wegens
overlijden als wegens echtscheiding en met huwelijken die reeds in een ver
verleden ontbonden zijn en mogelijk al door meerdere gevolgd zijn. Ik moet
aanvaarding van het amendement dan ook ontraden.In zijn motivering bij het amendement wijst de heer Verhagen op een aanzienlijk
nadeel dat een Nederlander kan lijden als hij of zij na de ontbinding van
het huwelijk niet over de nationaliteit van zijn of haar ex-echtgenoot kan
beschikken. Zo'n nadeel valt echter onder de uitzondering van het volgende
amendement van de heer Verhagen, dat op stuk nr. 17, waardoor ook die argumentatie
niet betrekking heeft op het amendement op stuk nr. 16.Dan het amendement op stuk nr. 17 waarin de heer Verhagen voorstelt aan
het tweede lid van artikel 15 een bijzonder geval toe te voegen, namelijk
geen verlies van het Nederlanderschap indien de vreemde nationaliteit is aangevraagd
om een aanzienlijk financieel nadeel te voorkomen. Ook aanvaarding van dit
amendement moet ik ontraden. Artikel 15, eerste lid, onder a, spreekt van
verlies van het Nederlanderschap door het vrijwillig verkrijgen van een andere
nationaliteit. In de lange en constante jurisprudentie rond het begrip "vrijwilligheid"
is te lezen dat die vrijwilligheid er is als de betrokkene zich aan de verkrijging
van een vreemde nationaliteit kan onttrekken. Het maatschappelijk belang van
het bezit van een nationaliteit is groot. De verkrijging en het verlies ervan
moeten met de grootst mogelijke zorgvuldigheid en met de grootst mogelijke
zekerheid behandeld worden. Zekerheid, zowel over het feit van de verkrijging
of het verlies, als over het tijdstip waarop die verkrijging of dat verlies
intreedt. Bij de verkrijging van het Nederlanderschap is die zekerheid er
bij de verkrijging van rechtswege en bij de naturalisatie en zal die door
dit wetsvoorstel worden ingevoerd voor de verkrijging door optie. De optiebevestiging
zal daarvoor gaan zorgen. Ook bij het verlies van het Nederlanderschap moet
die zekerheid in acht worden genomen. De artikelen 14 en 15 trachten dat te
garanderen. Worden in de regeling van het verlies van het Nederlanderschap
criteria ingevoerd die arbitrair van aard zijn, zoals die van aanzienlijk
financieel nadeel, dan is het noch voor de betrokken persoon noch voor de
Nederlandse autoriteiten zonder meer duidelijk of een persoon zijn Nederlanderschap
verloren heeft of niet. Ook moet ik erop wijzen dat het invoeren van een dergelijke
regel de meervoudige nationaliteit begunstigt om redenen die niet te maken
hebben met het voortbestaan van een reële band met Nederland.De heer Verhagen (CDA):Dat is een heldere redeneertrant van de staatssecretaris. Mag ik daaruit
afleiden dat de circulaire die invulling geeft aan het begrip "redelijkerwijs",
tenzij dat redelijkerwijs niet kan worden verlangd, namelijk bij het stellen
van de afstandseis, in dier voege zal worden aangepast? Op dit moment wordt
de afstandseis niet gesteld, indien er een aanzienlijk financieel verlies
zal ontstaan wegens het afstand doen van de nationaliteit. Zelfs in de nota
naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat als men moet betalen voor
het kunnen doen van afstand, dit gezien wordt als een aanzienlijk financieel
verlies. Met andere woorden: wordt er met twee maten gemeten of past de staatssecretaris
de circulaire aan?Staatssecretaris Cohen:Ik zal de circulaire op dit punt niet aanpassen, dat komt omdat ik de
parallellie die de heer Verhagen veronderstelt, niet zie. Het gaat in de afstandscirculaire
om personen van wie een bestaand recht dat samenhangt met de andere nationaliteit
door naturalisatie zou vervallen. Door verlies van het Nederlanderschap bij
verkrijging van een vreemde nationaliteit lijdt men een dergelijk nadeel niet.
Dat komt omdat het Nederlandse recht geen directe relatie tussen nationaliteit
en vermogen legt. Het ligt dus niet aan het Nederlandse recht. De parallel
die de heer Verhagen veronderstelt, is er niet.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! De kosten voor het doen van afstand, die de staatssecretaris
blijkens de nota naar aanleiding van het verslag exorbitant vindt, zijn ook
niet naar aanleiding van het Nederlandse recht.Staatssecretaris Cohen:Nee, maar zij worden beoordeeld door de Nederlandse overheid.De heer Verhagen (CDA):Maar de onderliggende gedachte is door de voorganger van deze staatssecretaris,
mevrouw Schmitz, heel duidelijk naar voren gebracht: de eis wordt niet gesteld,
omdat men aanzienlijk financieel verlies lijdt. Mijns inziens behoort dat
parallel te gelden voor de Nederlanders die aanzienlijk financieel verlies
lijden, indien zij niet de nationaliteit bezitten van het land waar zij op
dat moment gevestigd zijn. Ik heb als voorbeeld de Verenigde Staten genoemd,
waar dit evident is. En zo zijn er nog meer landen.Staatssecretaris Cohen:Als het land waaruit je wilt vertrekken, bepaalt dat je daar geen onroerend
goed mag houden, dan is dat het land waar je vandaan komt. De parallel zou
hier ook moeten gelden, maar dat is in dit geval het land waar je vrijwillig
heen wilt, wat je om jou moverende redenen wel of niet doet. Die parallel
klopt niet.De heer Verhagen (CDA):Naar mijn mening blijft dit meten met twee maten, want het uitgangspunt
is een aanzienlijk financieel verlies.Staatssecretaris Cohen:Nee, het uitgangspunt is de parallellie. En die is er niet.De heer Verhagen (CDA):Het uitgangspunt is de parallellie. Die parallellie behoort te zijn: aanzienlijk
financieel verlies. Als er geen aanzienlijk financieel verlies is, behoort
de afstandseis gewoon gesteld te worden.Staatssecretaris Cohen:Nee, maar nu ga ik mijzelf herhalen. Als die parallellie er wel was, dan
had de heer Verhagen gelijk, maar er is geen parallellie en om die reden moet
het amendement ontraden worden.Voorzitter! Ik kom tenslotte bij artikel V. In het kader van dat artikel
heeft de heer Dittrich een vraag gesteld over mogelijke obstakels bij het
aanvragen van een Nederlands nationaal paspoort bij de Nederlandse vertegenwoordiging
in het buitenland. Die obstakels zie ik nog niet onmiddellijk. Er zijn mij
ook geen praktijkgevallen bekend, waarop hij kennelijk doelt. De vertegenwoordigingen
in het buitenland handelen overeenkomstig het bepaalde in de Paspoortwet en
de paspoortuitvoering buitenland. Dat houdt in dat buiten Nederland wonende
Nederlanders voor de verkrijging van een paspoort aan dezelfde voorwaarden
moeten voldoen als in Nederland wonende Nederlanders. Weigering kan slechts
plaatsvinden op gronden in de hiervoor genoemde wettelijke regelingen. Volgens
staand beleid wordt in geval van twijfel altijd contact opgenomen met het
ministerie van Buitenlandse Zaken. Het vorenstaande zal uiteraard ook gelden
na de inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel.De heren Verhagen en Van der Staaij hebben een amendement ingediend op
stuk nr. 18 dat gaat over artikel V. De bedoeling van dit amendement zie ik
niet helemaal. Zij willen de optietermijn kennelijk verlengen, zonder daarvoor
een tijdsduur te noemen. Dat lijkt mij niet gewenst. De oud-Nederlander die
van deze optie gebruik wil maken, moet rechtstreeks in de wet kunnen lezen
tot welk moment hij gerechtigd is een optie uit te brengen. Hij moet niet
verplicht worden na te gaan of er een altijd moeilijk te vinden algemene maatregel
van rijksbestuur is die een bepaalde optieperiode noemt en die ook nog afhankelijk
is van de inwerkingtreding van die algemene maatregel van rijksbestuur. Als
de indieners van het amendement van mening zijn dat een periode van een jaar
te kort is, dan zijn de betrokkenen erbij gebaat de beoogde periode rechtstreeks
in de wet te kunnen lezen. Wat mij betreft, moet dit amendement dus niet worden
aangenomen. Als de indieners het te kort vinden, raad ik hun aan om er een
ander getal in te zetten.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik merk allereerst op dat ik nog niet weet of de termijn te
kort is. Daarom hebben wij ook gezegd dat de termijn die bij AMvB wordt bepaald
ten minste een jaar moet zijn. Het voordeel is dat, als mocht blijken dat
de termijn te kort is, die dan kan worden aangepast. Wij hebben gesproken
over de noodzaak van voorlichting en de staatssecretaris is daar ook uitvoerig
op ingegaan. Die voorlichting kan plaatsvinden via de Wereldomroep en allerlei
publicaties. Er kan in de praktijk veel verwarring ontstaan, omdat men niet
weet waar men aan toe is en wanneer de rijkswet precies in werking is getreden.
Het verplicht de staatssecretaris niet om daar in ad infinitum meer door te
gaan, maar het geeft hem wel meer mogelijkheden om eventuele knelpunten door
middel van de AMvB op te lossen. Ik begrijp het bezwaar van de staatssecretaris
dus eigenlijk niet. Ik geef hem immers juist wat meer armslag. Als de staatssecretaris
hoe dan ook een termijn wil hebben, dan maak ik er nu vijf jaar van. Dan weten
wij ook waar wij aan toe zijn. Misschien is dat echter helemaal niet nodig.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik denk dat het in het belang van de rechtszekerheid is om
een termijn in de wet te zetten. Dat is mijn argument. Dan is het inderdaad
vers twee hoe lang die termijn is. Er moet geen onzekerheid over bestaan.De vergadering wordt van 14.00 uur tot 14.10 uur geschorst.De heer Apostolou (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de duidelijke
beantwoording. In vergelijking met de eerdere debatten over de twee tranches
van deze wet is het mij opgevallen dat in dit debat de argumenten inzake de
meervoudige nationaliteit een goede wending hebben genomen. Niet de vreemdelingen
in Nederland, maar de Nederlanders in het buitenland zijn immers het uitgangspunt.
De staatssecretaris heeft, net als andere sprekers, gerefereerd aan de vele
aan ons gestuurde brieven van Nederlanders. Ik ben het eens met datgene wat
hij heeft gezegd over het emotionele en culturele belang van het behoud van
het contact met het land van herkomst. Ik constateer eveneens met instemming
en tevredenheid dat de Kamer unaniem achter de wens van Nederlanders in het
buitenland staat om hun het behoud van de Nederlandse nationaliteit toe te
staan, terwijl zij tevens de nationaliteit van het land waar zij langdurig
wonen, mogen bezitten. Dat is de bedoeling geweest van de langdurige discussie
over dit wetsvoorstel: geen afstand moeten doen van de oorspronkelijke nationaliteit
als gevolg van het feit dat je ook een andere nationaliteit hebt.De unanimiteit van de Kamer is goed nieuws voor de Nederlanders in het
buitenland. Het amendement van de heren Verhagen en Van der Staaij, waarin
zij pleiten voor goede voorlichting en waarop de staatssecretaris heeft gereageerd,
wijst er nogmaals op hoeveel belang wordt gehecht aan de mogelijkheid om de
Nederlandse nationaliteit te behouden. Eigenlijk zou dat ook omgekeerd, voor
de vreemdelingen in ons land, moeten gelden, maar de fracties van het CDA
en de VVD zijn daar niet voor en hebben ten aanzien van de vreemdelingen in
Nederland een andere redenering dan ten aanzien van de Nederlanders in het
buitenland. Dat is jammer, maar het is winst dat zij voor de dubbele nationaliteit
van Nederlanders pleiten.Met betrekking tot het Europese verdrag heeft de staatssecretaris gezegd
dat hij binnen zeer korte tijd de nota naar aanleiding van het verslag kan
uitbrengen. Ik hoop dat de behandeling in april of uiterlijk in mei kan plaatsvinden
en dat beide wetsvoorstellen ook aan de overkant behandeld zullen worden.Ik hoef verder niets te zeggen over de voorlichting, want de staatssecretaris
heeft duidelijk aangegeven hoe de voorlichting zal plaatsvinden. Ik ben het
ermee eens dat de voorlichting voortvarend ter hand moet worden genomen, zodat
Nederlanders in het buitenland goed geïnformeerd worden. Ik zal nu op een aantal amendementen reageren. Gisteren heb ik al gereageerd
op het amendement van collega Verhagen over de 65-plussers. Ik onderschrijf
op dat punt de argumentatie van de staatssecretaris, met name het feit dat
een beperkte groep ouderen daardoor zou worden getroffen; daar zou ook de
CDA-fractie gevoelig voor moeten zijn.Het amendement op stuk nr. 12 heeft betrekking op de staatlozen en de
tweede generatie. Mijn amendement is erop gericht om de openbareordetoets
niet te stellen bij deze twee categorieën. De staatssecretaris heeft
gezegd dat er wellicht een andere benadering geldt voor categorieën.
Ik heb goed naar hem geluisterd en mijn amendement in die zin gewijzigd dat
er geen sprake meer kan zijn van een ongelijke behandeling. De bewindsman
zei verder dat de openbareordetoets beperkt is en hij noemde in dit verband
een periode van vier jaar. Er kan rehabilitatie plaatsvinden, waarna men opnieuw
de Nederlandse nationaliteit kan aanvragen. Ik incasseer deze verzachting
graag, maar toch ben ik niet helemaal overtuigd door de staatssecretaris.
Hij heeft geen feitelijke gegevens over de praktijk sinds 1985 naar voren
gebracht. Uit een oogpunt van zorgvuldig beleid zou er minstens een globale
evaluatie van de praktijk moeten voorliggen. Voorzover ik weet, zijn er geen
negatieve aspecten aan deze bepaling verbonden. Ik blijf dus van mening dat
wat dit betreft de wet niet behoeft te worden gewijzigd.Voorzitter! Ik kom bij het amendement met betrekking tot de mondelinge
en schriftelijke beheersing van de Nederlandse taal. Wat dit betreft is er
een gisteren een goede demonstratie gegeven toen twee Kamerleden hetzelfde
amendement schreven maar er een verschillende uitleg aan gaven. Dat zou bij
wijze van spreken een examen kunnen zijn voor het behoud van het Nederlanderschap.
Het riep in ieder geval veel misverstanden op; het schriftelijk Nederlands
was niet zodanig dat men voor dat examen zou zijn geslaagd.De heer Verhagen (CDA):Dat kan niet, want dan zou ik stateloos worden!De heer Apostolou (PvdA):Ik wil alleen maar laten zien dat schriftelijke vaardigheid geen vereiste
is voor een goed functioneren in onze samenleving. De inzet van de PvdA-fractie
is altijd geweest dat vreemdelingen in Nederland Nederlands leren. Het is
niet voor niets dat minister d'Ancona het inburgeringsprogramma heeft geïntroduceerd.
Wij trachten meer geld beschikbaar te krijgen voor inburgeringscursussen opdat
men goed Nederlands kan spreken en zich thuisvoelt in onze samenleving.De heer Verhagen (CDA):Betekent dit dat in uw optiek zwaardere eisen mogen worden gesteld aan
iemand die Nederlander wil worden dan aan iemand die alleen een inburgeringscursus
volgt?De heer Apostolou (PvdA):Ik heb gisteren gezegd dat daar voor mij geen verschil tussen zit. Er
is sprake van een zekere volgorde: eerst ga je inburgeren om vervolgens de
Nederlandse nationaliteit aan te vragen. Het stellen van strenge eisen aan
inburgering is ten voordele van degenen die een aanvraag indienen voor het
Nederlanderschap.De heer Verhagen (CDA):Zit er een stijgende lijn in die volgorde?De heer Apostolou (PvdA):U weet dat wij niet 100% tevreden zijn over de inburgeringscursussen,
maar hoe beter men Nederlands kan schrijven en spreken, des te beter het is.Voorzitter! Als je aan vreemdelingen die Nederlander willen worden de
eis stelt dat zij ook schriftelijk kennis van de Nederlandse taal moeten hebben,
spreek je impliciet een oordeel uit over Nederlanders die niet kunnen lezen
en schrijven. Maar die Nederlanders zijn niets minder dan anderen die wel
kunnen lezen en schrijven. Op deze manier tref je Nederlanders die analfabeet
zijn.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Met dezelfde redenering zou je je tegen de leerplicht kunnen
verzetten, omdat die beledigend is voor analfabeten.De heer Apostolou (PvdA):De leerplicht geldt voor iedereen. Ik heb zojuist gezegd dat ik vind dat
je je maximaal moet inspannen en de mogelijkheden moet krijgen om het Nederlands
te leren. Het kan echter voorkomen dat je na verloop van tijd het Nederlands
toch niet machtig bent of niet kunt schrijven of lezen. Dit komt voor, want
wij hebben analfabeten in onze samenleving. De leerplicht geldt ook voor hen.
Zijn zij minder Nederlands dan wij? Ik vind van niet.De heer Verhagen (CDA):Het feit dat wij voor Nederlanders een leerplicht kennen en iemand min
of meer verplichten om 16 jaar onderwijs te volgen, geeft al aan dat wij het
van belang vinden om geen analfabetisme in onze samenleving te hebben. Verder
heb je – juist doordat je in Nederland bent geboren – door die
16 jaar onderwijs een grote kans dat je de Nederlandse taal beheerst. De heer
Apostolou gaat ervan uit dat die paar analfabeten de regel zijn, terwijl de
inspanning van de samenleving er nu juist op is gericht om analfabetisme te
voorkomen.De heer Apostolou (PvdA):Ik wil samen met de staatssecretaris dat ook de vreemdelingen de Nederlandse
taal spreken, lezen en schrijven. Ik vind dat wij ook van onze kant een maximale
inspanning moeten leveren om dit te bereiken. Als dit echter niet lukt –
en dit is het geval, want ondanks de leerplicht zijn er analfabeten –
dan vind ik dat die Nederlanders niet minder Nederlander zijn dan de anderen
die wel kunnen lezen en schrijven. Moet je dit als absolute voorwaarde stellen
om Nederlander te worden? Ik beantwoord die vraag negatief. Je moet je maximaal
inspannen om te bereiken dat mensen de Nederlandse taal machtig zijn in woord
en geschrift. Dat lijkt mij helder.De heer Niederer (VVD):Voorzitter! Ik raak een beetje in verwarring. Dit kan worden veroorzaakt
door het snel voortschrijdende inzicht van de heer Apostolou gisteren en vandaag.
Hij zegt letterlijk: lezen, schrijven en spreken van de Nederlandse taal.
Dan is hij het toch ook volstrekt eens met ons amendement en de intentie van
eenieder hier?De heer Apostolou (PvdA):Het enige verschil is dat de heer Niederer dit als absolute voorwaarde
wil stellen. Iemand die zich wel kan redden met het Nederlands dat hij spreekt
en wel kan functioneren in de Nederlandse samenleving, zou in zijn
optiek toch het Nederlanderschap moeten worden onthouden als hij het Nederlands
niet schriftelijk beheerst. Ik vraag mij af waarom. Zo iemand functioneert
toch in onze samenleving? Er zijn ook mensen in onze samenleving die functioneren
zonder dat zij kunnen lezen en schrijven. Zij zijn daardoor toch niet minder
Nederlands?Voorzitter! Mijn derde opmerking over dit onderwerp betreft het kiesrecht,
omdat daarmee ook een verbinding is gelegd. Ik wil zowel de heer Verhagen
als de heer Niederer eraan herinneren dat de ontwikkeling van het kiesrecht
in dit land, met name in de vorige eeuw een onderwerp van heftige discussie
is geweest. In de 19de eeuw konden alleen de vermogenden het kiesrecht uitoefenen.
Later is voorgesteld dat alleen de hoofden van gezinnen mochten stemmen. Een
ander voorstel was dat alleen degene die zijn handtekening kon zetten, stemrecht
zou hebben. Uiteindelijk is het kiesrecht aan het begin van de 20ste eeuw
voorbehouden aan mannen. In 1919 hebben vrouwen het kiesrecht gekregen en
sinds kort hebben migranten het kiesrecht voor het gemeentelijk niveau. Nu
in deze discussie de schriftelijke beheersing van de Nederlandse taal met
het kiesrecht wordt verbonden, verwijs ik naar de discussie van meer dan 100
jaar geleden. Ik denk dat onze inzichten sinds die tijd aanzienlijk zijn veranderd;
ook de samenleving is in die tijd veranderd.De heer Verhagen (CDA):Ook daar gold de leerplicht. Wat is dat voor iets om hier te suggereren
dat wij weer een censuskiesrecht willen? Het kiesrecht is verbonden aan de
Nederlandse nationaliteit. Ik moet weten op wie kan worden gestemd. Ik mag
toch op z'n minst verwachten dat ik het stembiljet kan lezen.De heer Apostolou (PvdA):De heer Verhagen zegt dat mensen in Nederland die niet kunnen lezen, niet
mogen stemmen. Dat is raar. Zij zijn Nederlander.De heer Verhagen (CDA):Het aantal mensen dat niet kan lezen, wordt op deze manier vergroot.De heer Apostolou (PvdA):Wij komen geen stap verder. Wij hebben de argumenten gewisseld.Ik kom te spreken over het amendement op stuk nr. 20. De staatssecretaris
heeft gezegd: als de Vreemdelingenwet wordt gewijzigd, dan zal de terminologie
in dit wetsvoorstel worden veranderd. Er moet een regeling worden getroffen
omtrent het begrip toelating. Wellicht moet dit punt daar aan de orde komen.
De staatssecretaris is mij een meer inhoudelijke reactie verschuldigd. Is
hij het met mij eens dat de onderbreking van een vergunning van een aantal
weken er niet toe mag leiden dat men wat het aantal jaren wonen in Nederland
betreft opnieuw van nul moet beginnen? Het lijkt mij niet juist om vreemdelingen
die hier al vier jaar zijn en vergeten zijn om hun verblijfsvergunning te
verlengen, te beschouwen als mensen die geen enkel jaar in Nederland hebben
gewoond.Ik kom te spreken over artikel 9, de afstandseis. Ik begrijp dat verdragsverplichtingen
in de wet zijn opgenomen. De staatssecretaris heeft gezegd dat de huidige
circulaire inhoudelijk niet wordt gewijzigd. Dat is een goede zaak. Ik zeg
hem daarvoor dank. Ik herinner eraan dat wij nog niet zo lang geleden over
deze circulaire hebben gesproken.Ik kom aan het amendement van de heer Niederer op stuk nr. 11. Hij heeft
de tekst gewijzigd. Mijn fractie vindt dit amendement sympathiek. Mijn advies
aan mijn fractie zal zijn het te steunen.Wat de discussie over de krijgsdienst betreft, sluit ik mij aan bij de
woorden van de staatssecretaris.Ik kom te spreken over het amendement van de heer Verhagen op stuk nr.
17. Geen verlies van Nederlanderschap bij aanzienlijk financieel nadeel. De
staatssecretaris reageerde volgens mij juist vanuit het kader van dit wetsvoorstel.
Ik neig ertoe om dit amendement te steunen, omdat met dit amendement de afstandseis
afgeschaft wordt. Iemand die vrijwillig een ander nationaliteit aanneemt vanwege
financiële redenen, kan het Nederlanderschap behouden. Als je het reciprociteitsbeginsel
hier zou hanteren, dan moet het ook gelden voor de vreemdelingen in Nederland.
Die hebben altijd aanzienlijk financieel nadeel. Men wil Nederlander worden
zonder de eigen nationaliteit te verliezen.Ondanks het feit dat mijn hart zegt dat ik dit amendement moet steunen,
wil ik nog het volgende naar voren brengen. Ik zou er grote problemen mee
hebben indien het aannemen van dit amendement de Eerste Kamer ertoe zou leiden
om het hele wetsvoorstel te verwerpen. Ik wil dat dit voorstel een keer aangenomen
wordt. Ik verzoek de heer Verhagen zich erop te beraden of hij dit amendement
handhaaft. Als hij dat doet, moet hij er zeker van zijn dat de CDA-fractie
in de Eerste Kamer het wetsvoorstel inclusief dit amendement steunt. Als dat
het geval is, zal ik mijn fractie adviseren voor dit amendement te stemmen.
Omdat ik complicaties verwacht, heb ik op dit moment wat bedenkingen.Voorzitter! Ik hoop dat dit wetsvoorstel door deze Kamer en door de Eerste
Kamer eindelijk wordt aangenomen. De PvdA-fractie zal het wetsvoorstel steunen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording en ik
dank de heer Apostolou voor zijn kwinkslag op het end.Ik vind dat de Eerste Kamer haar eigen afweging moet maken, zoals zij
in het verleden ook gedaan heeft. En het is maar goed ook dat zij dit in het
verleden gedaan heeft. Ik weet trouwens niet of de CDA-fractie in deze Kamer
instemt met het voorliggende wetsvoorstel. Ik heb in eerste termijn heel duidelijk
gesteld dat het aannemen van het amendement inzake de taalkennis essentieel
is voor ons eindoordeel over het wetsvoorstel.De heer Apostolou (PvdA):Waarom bent u akkoord gegaan met de circulaire die wij uitvoerig hebben
besproken? Wij hebben gesproken over de taaltoets. Daaraan hebt u een duidelijke
bijdrage geleverd. Wij waren het eens, waarbij wij het oog hadden op de problemen
in de Eerste Kamer. De vorige staatssecretaris heeft gezegd dat de verdere
behandeling van het wetsvoorstel werd aangehouden en dat een aantal zaken
zouden moeten worden geregeld. Daarmee bent u akkoord gegaan. Dan kunt u toch
geen nieuwe eisen stellen bij de behandeling van dit wetsvoorstel?De heer Verhagen (CDA):Ik denk dat de heer Apostolou en ik zo'n beetje de enigen
zijn die de hele behandeling hebben meegemaakt in deze Kamer. Hij weet als
geen ander dat mijn fractie wat de invulling van de eisen betreft niet akkoord
is gegaan met het niveau. Op dat moment accepteerde een meerderheid van de
Kamer dat wel. De VVD-fractie zei: laten wij de evaluatie maar afwachten.
Men mag mij niet in de mond leggen dat het CDA akkoord is gegaan met de circulaire.
Ik heb mijn bezwaren gehandhaafd met betrekking tot de vreemde krijgsdienst
en de hoogte van het bedrag. Gisteren heb ik klip en klaar gezegd bij de toelichting
op het amendement wat voor de CDA-fractie van essentiële betekenis is
als het gaat om het eindoordeel. Mij verbaast het bijzonder dat de heer Apostolou
daarop gisteren niet reageerde en zich er nu plotseling bij aansluit.De heer Apostolou (PvdA):Ik heb nooit begrepen van het CDA dat het na het stranden van het vorige
wetsvoorstel in de Eerste Kamer andere eisen zou willen stellen dan de afstandseis.
Wat u nu zegt, zou ik na de wetsgeschiedenis van tien jaar tegenover de vreemdelingen
niet kunnen verantwoorden.De heer Verhagen (CDA):Bij de vorige behandeling van de Rijkswet op het Nederlanderschap is een
amendement ingediend door de leden Dittrich, Apostolou en Verhagen –
wat de precieze volgorde was, weet ik niet meer – maar er was ook een
amendement-Verhagen dat handelde over de eisen ten aanzien van de taalkennis
en de kennis van de Nederlandse samenleving. Die amendementen zijn indertijd
aanvaard maar de invulling ervan heb ik als volstrekt onvoldoende gekenschetst
in het overleg met staatssecretaris Schmitz. U moet dus niet zeggen dat ik
nu andere eisen stel dan ik ooit eerder heb gesteld. De fractie van het CDA
stelt op dit terrein al sinds jaar en dag dezelfde eisen. Wij praten hierover
nu al zó lang dat ik er genoeg van krijg dat men zich op de lange termijn
richt. Daarom heb ik gezegd: ik wil het nu klip en klaar bij wet geregeld
hebben. Omdat over het precieze niveau verschillen van inzichten bestaan,
in relatie met de te kiezen wetstekst, hebben de heer Niederer en ik in ons
amendement gesteld: nader bij AMvB te regelen.De heer Apostolou (PvdA):Mijn punt is dat nu, na de lange geschiedenis van dit wetsvoorstel, opnieuw
dreigt dat dit wetsvoorstel niet zal worden gesteund. Daarmee komen wij weer
terug bij het begin van de jaren negentig. Wij zijn het met u eens dat er
alles aan moet worden gedaan dat de mensen Nederlands leren, maar u stelt
het als absolute eis voor het al dan niet steunen van dit wetsvoorstel.De heer Verhagen (CDA):Maar wij praten hier over het verlenen van de Nederlandse nationaliteit
en gisteren heb ik al gezegd dat dat iets is om trots op te zijn. Het is geen
wegwerpartikel dat men in de plaats kan stellen van goede inburgeringsprogramma's,
taallessen enz. Het moet wel degelijk inhoud hebben. Om de rechten en plichten,
verbonden aan het Nederlanderschap, naar behoren te kunnen vervullen, moet
men aan bepaalde eisen voldoen en het stellen van die eisen is een doodnormale
zaak. Het eisen van een bepaald niveau van taalvaardigheid en kennis van de
Nederlandse taal dat hoger ligt dan het niveau dat van inburgeraars en nieuwkomers
wordt gevraagd, is een doodnormale zaak. Wij willen, om op een volwaardige
wijze invulling te kunnen geven aan de Nederlandse nationaliteit en in het
eigen belang van deze mensen, hoge eisen stellen ten aanzien van de taalvaardigheid
en kennis van de Nederlandse taal. Het zijn van Nederlander is immers iets
anders dan je in de Nederlandse samenleving kunnen begeven, hetgeen buitenlanders
buitengewoon goed kunnen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben benieuwd van welk amendement u uw instemming laat afhangen. Gaat
het om uw eigen amendement of om de versie Dittrich die er nu ligt en die
volgens mij de uitwerking is van uw mondelinge toelichting? Mijns inziens
heeft u al afstand gedaan van uw eigen amendement.De heer Verhagen (CDA):Neen. Als ik afstand zou hebben gedaan van mijn eigen amendement, zou
ik samen met de heer Dittrich het amendement hebben ingediend waarop u nu
doelt. Uw interpretatie is de mijne niet, maar dat laat onverlet dat, als
de Kamer het amendement aanvaardt, bij de bespreking van de AMvB kan worden
gesproken over de inhoud daarvan. Juist omdat collega Dittrich een amendement
heeft ingediend dat ten aanzien van de taaleisen verder gaat dan het huidige
wetsvoorstel, zou ik op hem een beroep willen doen om dat amendement in te
trekken en nader van gedachten te wisselen over de precieze invulling van
de AMvB.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Er ontstaat nu toch een wat rare situatie. Gisteren heeft
de heer Verhagen naar aanleiding van een interruptie van mij gezegd dat "taalvaardigheid"
niet behoeft te worden gelezen als "schrijven" maar wel als "lezen". Dat heb
ik duidelijk in mijn oren geknoopt; ik heb het u nogmaals gevraagd en daarop
heeft u "ja" geantwoord. Als u naar mijn amendement kijkt, ziet u dat het
daarin zo is uitgewerkt. Wat in mijn amendement staat, moet dus voor uw fractie
voldoende zijn om het te ondersteunen.De heer Verhagen (CDA):"Voldoende lees- en spreekvaardigheid" heeft u inderdaad heel handig overgenomen.
Op het moment dat je kunt lezen, kun je ook schrijven, tenzij er belemmeringen
zijn. Over de uitzonderingen waar u het gisteren over had, kunnen wij wat
mij betreft buitengewoon goed spreken bij de algemene maatregel van bestuur.
Dat heb ik gisteren gezegd.De heer Dittrich (D66):Maar gisteren hebben wij ook gehoord dat de heer Niederer het amendement-Verhagen/Niederer
op een andere manier uitlegt. Hij zei heel uitdrukkelijk: nee, daar valt ook
schrijven onder. U zei echter heel uitdrukkelijk: schrijven valt er niet onder.
Er was dus een verschil van inzicht. Dat is toch wel cruciaal op dit punt,
want het hele stemgedrag van de CDA-fractie ten aanzien van de wet is hiervan
afhankelijk. Vandaar dat ik u uitnodig met mijn amendement mee te doen. Mijn
amendement is conform uw mondelinge toelichting.De heer Verhagen (CDA):Tussen de VVD en het CDA bestaat op dit punt geen verschil van mening.
Wij handhaven het amendement-Verhagen/Niederer.De heer Dittrich (D66):Maar dat is volstrekt onbegrijpelijk, gezien de verschillende toelichtingen.
De een zegt: schrijven valt onder kennis van de Nederlandse
taal. De ander zegt: nee, dat valt er niet onder. Het is dan toch onlogisch
om te doen alsof er niets aan de hand is en om het amendement te handhaven?De heer Verhagen (CDA):Op het moment dat er over uitzonderingen gesproken kan worden, kan er
wat de CDA-fractie betreft bij de invulling van de algemene maatregel van
bestuur nader van gedachten gewisseld worden. Voor het overige handhaaf ik
het amendement zoals het luidt en zoals het is ingediend door de CDA-fractie
en de VVD-fractie gezamenlijk. De CDA-fractie verschilt met de staatssecretaris
van mening over de interpretatie die hij geeft aan het nut van de kennis van
de Nederlandse taal, verbonden aan de Nederlandse nationaliteit, om de doodeenvoudige
reden dat ook de staatssecretaris ervan uitgaat dat je je moet kunnen bewegen
in de Nederlandse samenleving. Er mag naar onze mening meer van gevraagd worden.Ik ben de staatssecretaris erkentelijk voor zijn appreciatie van het andere
deel van dit amendement, waarin gesproken wordt over kennis van de Nederlandse
samenleving, staatsinrichting en dergelijke, juist vanwege de rechten die
verbonden zijn aan de Nederlandse nationaliteit.Voorzitter! Ik ben gevoelig voor de argumentatie van de staatssecretaris
met betrekking tot het amendement op stuk nr. 16, waar het gaat over het gehuwd
zijn. Bij dezen trek ik dan ook het amendement op stuk nr. 16 in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Verhagen (stuk nr. 16) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Verhagen (CDA):Er bestaat wederom een verschil van mening over het amendement op stuk
nr. 17. De staatssecretaris gaat uit van het geval dat de betrokkene zonder
meer vrijwillig de andere nationaliteit kan aanvragen. Het gaat mij erom dat
de betreffende persoon in feite Nederlander wil blijven, maar min of meer
gedwongen wordt een andere nationaliteit aan te vragen in verband met het
grote financiële verlies. Daar richt het amendement zich op. Dat is dus
ook een andere interpretatie dan mijn collega Apostolou hanteert. Als bijvoorbeeld
een Turk financieel nadeel ondervindt indien hij afstand moet doen van de
Turkse nationaliteit, bestaat de mogelijkheid binnen de Nederlandse wetgeving
om de afstandseis niet te stellen. Maar voor de Nederlander zal het hoe dan
ook leiden tot het verlies van de Nederlandse nationaliteit. Wat mij betreft
is er geenszins sprake van een verruiming of het laten vallen van de afstandseis.
Dat is helemaal niet het geval, want daarvoor hebben wij niet tien jaar zitten
soebatten. Integendeel, het gaat erom het niet langer stellen van de afstandseis
in een aantal uitzonderingsgevallen ook te laten gelden voor Nederlanders
die een andere nationaliteit verwerven. Het gaat mij er niet om dat iedere
Nederlander zomaar een andere nationaliteit kan aanvragen, met het argument
dat hij anders financieel verlies zou lijden. Nee, het moet aantoonbaar zijn
dat men een aanzienlijk financieel verlies lijdt als men de andere nationaliteit
niet kan aanvragen.De heer Apostolou (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik heb de heer Verhagen gisteren het voorbeeld
genoemd van een Nederlander in Canada die in overheidsdienst zou willen treden.
Hij wil zijn Nederlanderschap niet opgeven, maar om ambtenaar te worden moet
hij Canadees worden. Daar heeft hij financieel voordeel bij. Vergelijkbaar
is de positie van een Marokkaan die in Nederland politieagent wil worden.
Hij moet dan Nederlander worden. Wij staan dat die Marokkaan ook toe, omdat
Marokko hem zijn nationaliteit niet ontneemt. Kan de heer Verhagen met een
helder antwoord reageren op het voorbeeld van de Nederlander in Canada?De heer Verhagen (CDA):Die zal de Nederlandse nationaliteit moeten opgeven. Ik had het over een
aanzienlijk financieel verlies. Als iemand hier politieagent wil worden, maar
niet de Nederlandse nationaliteit heeft, stel ik ook de afstandseis. Als men
geen afstand kan of wil doen, zeg ik: dat is dan jammer. Dat is het ook voor
de Nederlander in Canada.Voorzitter! Ik neem aan dat ik van de staatssecretaris nog een reactie
krijg naar aanleiding van mijn opmerkingen over het UVV. De reden voor mijn
vraag op dit punt is natuurlijk of je verwijdering uit Nederland kunt tegenhouden
door het Nederlanderschap aan te vragen. Het gaat er hierbij dan niet om of
er sprake is van uitstel van vertrek of van het verlopen van de tijdelijke
bescherming.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Het antwoord op de vraag van de heer Verhagen is nee, en straks
zal ik uitleggen waarom.De heer Verhagen (CDA):Prima, dank. Ik denk in dit verband ook aan het feit dat sommige mensen
drie jaar op het verlenen van een status moeten wachten. Zij zouden ook kunnen
proberen hun verwijdering tegen te houden.Collega Niederer en ik hebben een amendement ingediend met betrekking
tot de termijn voor vluchtelingen. De staatssecretaris zegt in zijn reactie
hierop dat de vereenvoudiging bedoeld is als een vergemakkelijking voor de
vluchteling en die vergemakkelijking zou gelegen zijn in aanpassing van de
termijn. In mijn eerste termijn heb ik naar voren gebracht dat men de oplossing
op ander terrein zou moeten zoeken en niet in het aanpassen van de periode.
Ik wijs in dit verband op wat er in artikel 34 van het Vluchtelingenverdrag
staat, namelijk dat er in het bijzonder naar gestreefd zal worden de naturalisatieprocedure
te bespoedigen en de tarieven en de kosten van deze procedure zoveel mogelijk
te verminderen. Dat is niet het terugbrengen van de verblijfsperiode van vijf
naar drie jaar. Nee, het gaat om het bespoedigen van de procedure. Dat betekent
dat je die stappen moet zetten die ertoe zullen leiden dat de procedure als
zodanig gemakkelijk toegankelijk is en dat men die snel kan doorlopen. Je
moet echter niet onnodig belemmeringen in de procedure opwerpen. Dat staat
er. Ik lees deze passage althans niet in die zin, dat we terug zouden moeten
naar de periode van drie jaar. Voorzitter! Op dit punt blijf ik dus met de
staatssecretaris van mening verschillen.Ten slotte wijs ik erop het buitengewoon spijtig te vinden dat de staatssecretaris
een hard oordeel velt over het amendement inzake de vreemde krijgsdienst.
Nogmaals, ik vind het een buitengewoon slechte zaak dat iemand in dienst kan
treden van het leger van een vreemde krijgsmacht, daarbij gevechtshande lingen tegen Nederlandse soldaten kan uitvoeren, terwijl hij toch
de Nederlandse nationaliteit behoudt. Ik vind dat onverteerbaar. Aangezien
de staatssecretaris het amendement op dit punt zeer stellig heeft ontraden,
wil ik hem de volgende vraag stellen, mede omdat ik probeer de steun van de
meerderheid van de Kamer voor mijn amendement te krijgen en het daarom niet
handig zou zijn als het kabinet er een hard oordeel over velt. Stel dat in
de tekst van het amendement zou staan dat de betrokken persoon vrijwillig
in vreemde krijgsdienst gaat van een staat die betrokken is bij gevechtshandelingen
tegen ons Koninkrijk. Er zou dan geen sprake zijn van de dienstplicht waarover
collega Apostolou sprak. Zou de staatssecretaris dan nog een hard oordeel
over dit amendement vellen?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Met handhaving van het tweede deel?De heer Verhagen (CDA):Ja.Voorzitter! De staatssecretaris had ook problemen met het amendement van
collega Van der Staaij en mij over het vastleggen van een termijn in een algemene
maatregel van bestuur.De heer Niederer (VVD):Mevrouw de voorzitter! Namens de VVD-fractie dank ik de staatssecretaris
hartelijk voor zijn beantwoording van onze vragen in eerste termijn. Die beantwoording
was zo volledig, dat ik vrij weinig tijd nodig heb voor deze tweede termijn.Het wetsvoorstel, zoals het er nu ligt, is natuurlijk een compromis. De
heer Apostolou heeft dat al geschetst. Voor de VVD-fractie is het van belang
dat de afstandseis weer in de wet is opgenomen als een leidend principe. Het
herstel van de afstandseis, de enkelvoudige nationaliteit, staat voor onze
fractie dus voorop. Wij hopen dat de uitzonderingen daarop limitatief kunnen
worden opgesomd via de "tenzij-formule". Ik geef toe dat het eenvoudig is
om uitzonderingen in een beleidscirculaire op te nemen, want die kan wat sneller
worden gewijzigd. Ik heb daar echter ook wat ongemak bij, omdat je daarmee
ook heel snel uitzonderingen kunt creëren. De medewetgever heeft daar
minder de vinger achter dan als dat bij AMvB zou gebeuren. Maar ik heb begrepen
dat de staatssecretaris de circulaire aan de Tweede Kamer zal voorleggen.
Het gaat ons ook niet om het niveau van regelgeving, maar om de wijze van
communiceren over de gegeven uitzonderingen. De VVD-fractie ziet de circulaire
dan ook gaarne tegemoet, zodat wij daarover kunnen spreken.De heer Dittrich sprak over oorlogsmisdadigers van wie de Nederlandse
nationaliteit is ontnomen, maar die nog wel een verblijfsvergunning hebben.
Ik begrijp heel goed dat dit niet in het kader van dit wetsvoorstel kan worden
geregeld, maar bij de behandeling van de nieuwe Vreemdelingenwet kunnen wij
nagaan of er een voorziening kan worden getroffen om door te pakken naar deze
groep. Ik zie al uitvoeringsproblemen, want waar moet de betrokkene dan naartoe?
Hij wordt op grond van artikel 14, lid 1, immers stateloos. Dat kan ik niet
in het kader van dit wetsvoorstel oplossen, maar ik neem het graag mee als
denksuggestie binnen onze fractie. Wij kunnen dan bekijken of er ten aanzien
van deze categorie buitengewoon ernstige misdadigers meer mogelijk is dan
wij thans wettelijk regelen.Ik vind het jammer dat de staatssecretaris het amendement van collega
Verhagen en ondergetekende inzake de vijfjarentermijn ontraadt. De vraag is
nog wel hoe wij moeten tellen. In de toelichting op artikel 1a spreekt de
staatssecretaris van vluchtelingen. Betekent dit dat de teller gaat tikken
op het moment waarop de betrokkene zijn aanvraag heeft ingediend en in procedure
komt? Of gaat de teller pas lopen vanaf het moment van erkenning als vluchteling?
Ons amendement sprak van "erkende vluchtelingen".De heer Dittrich (D66):Ik heb een vraag over het vorige amendement. U wilde nog nadenken en met
uw fractie spreken over het effect van het intrekken van het Nederlanderschap,
namelijk dat de betrokkenen stateloos worden. Maar wat houdt dat voor uw amendement
in?De heer Niederer (VVD):Dat ging niet over mijn amendement, maar over de verblijfsvergunning.
Dat was een follow-up op uw interventie in de eerste termijn van de staatssecretaris,
toen u daarover een vraag stelde. Bij de behandeling van de nieuwe Vreemdelingenwet
spreken wij over verblijfsvergunningen en dergelijke. Wellicht dat in dat
wetsvoorstel ook een of andere voorziening is te creëren voor deze categorie.
Maar dat staat los van mijn amendement op het nu voorliggende wetsvoorstel.De heer Dittrich (D66):Daarmee introduceert u in feite de mogelijkheid dat wanneer voorstellen
van uw kant bij de behandeling van de Vreemdelingenwet niet op een meerderheid
kunnen rekenen, de situatie ontstaat door uw amendement dat betrokkenen dan
zonder Nederlanderschap of welke verblijfstitel dan ook in Nederland zullen
blijven. Uitzetten kan dan namelijk niet.De heer Niederer (VVD):In het kader van dit wetsvoorstel gaat het zuiver om het intrekken van
het Nederlanderschap conform de criteria van artikel 14, lid 1. Lid 4 heeft
dan betrekking op de situatie wanneer men stateloos wordt. De desbetreffende
uitzonderingbepaling is dus al gecreëerd in het wetsvoorstel. Nationaliteitsrechtelijk
is het een sanctie die men zou kunnen toepassen met betrekking tot deze categorie.
Dat laat onverlet de verblijfsstatus op vreemdelingenrechtelijke titel, maar
dat is nu niet aan de orde. Ik neem in ieder geval de suggestie mee om te
bezien of daar iets in zit.Vervolgens wil ik nog iets zeggen over het amendement van de heer Dittrich
over de Nederlandse taal. Er is een kunstmatige tegenstelling gecreëerd
waar het gaat om het spreken, lezen en schrijven van de Nederlandse taal.
Wij vinden, naar ik aanneem allemaal, dat het gaat om kennis van de Nederlandse
taal. Wij hebben dan ook wat minder behoefte aan het amendement van de heer
Dittrich omdat het eigenlijk hetzelfde is wat wij bedoelen maar daarin alleen
het gepolariseerde is opgeschreven.De heer Dittrich (D66):Dit klopt niet, want in de oorspronkelijke wetstekst van de staatssecretaris
wordt gesproken van voldoende kennis van de Nederlandse taal. Als u nu zegt
dat u dat onderschrijft, heeft u uw eigen amendement niet nodig.De heer Niederer (VVD):Wij beogen al anderhalve dag lang duidelijk te maken dat dit nader wordt
geregeld in een algemene maatregel van rijksbestuur en dat wij alsdan nog
eens komen te spreken over de juiste criteria en het ambitieniveau ten aanzien
van mensen die genaturaliseerd willen worden.De heer Dittrich (D66):In hoeverre wijkt dat dan af van wat de staatssecretaris heeft voorgesteld?
Hij gaat ook niet al die taalvereisten in de wetstekst opnemen. Die komen
ook in een algemene maatregel van rijksbestuur terecht.De heer Niederer (VVD):Ik heb gisteren al gezegd dat het kabinet ook blijkens de memorie van
toelichting met name het accent legt op het kunnen spreken van de Nederlandse
taal. Behalve spreken is er nog zoiets als lezen en schrijven. Dat zijn de
drie elementen die worden vervat onder het containerbegrip "kennis van de
Nederlandse taal". Het amendement ziet erop om dat wat te verbreden. Hoe dat
precies vorm krijgt en op welke elementen meer accent wordt gelegd, als de
kennis van de Nederlandse taal maar dat basale niveau heeft op grond waarvan
wij kunnen zeggen dat dit voldoende is in het kader van dit wetsvoorstel om
iemand tot Nederlander te kunnen naturaliseren. Dat wordt dan verder besproken
in het kader van de algemene maatregel van rijksbestuur.De heer Dittrich (D66):Vindt u dan niet dat uzelf ontzettend veel onduidelijkheid heeft gecreëerd
door afstand te nemen van het amendement-Verhagen/Niederer door te zeggen
dat schrijven er wel onder valt, terwijl de heer Verhagen vindt dat dit er
niet onder valt? Meent u dan niet dat wij als wetgever maximale duidelijkheid
moeten bieden? Is die dan niet geboden bij het oorspronkelijke voorstel van
de staatssecretaris?De heer Niederer (VVD):Ik constateer dat de heer Dittrich doorgaat met deze polarisatie, met
het creëren van schijntegenstellingen over wat wij bedoelen. Als hij
het erover heeft dat wij duidelijkheid moeten verschaffen, dan ben ik daar
buitengewoon voor. Laten wij dan die discussie stoppen en gewoon opschrijven
datgene wat wij met z'n allen bedoelen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik moet bekennen dat ik wel blij ben met de relativering van uw amendement
en met uw opmerking dat het om een schijntegenstelling zou gaan. Kunt u mij
dan eens uitleggen waarom de heer Verhagen aankondigt tegen de wet te stemmen
als zijn amendement niet wordt aangenomen?De heer Niederer (VVD):Vragen aan de heer Verhagen moet u aan hem stellen en niet aan mij, want
daar ga ik niet over.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar als het nu een loos amendement is? Dat zegt de heer Niederer eigenlijk.De heer Niederer (VVD):Nee, ook mevrouw Halsema legt mij dingen in de mond om te polariseren
en de veronderstelde tegenstelling te creëren en buitengewoon uit te
vergroten. Dit is nu al de vierde, vijfde of zesde poging. Dat heeft geen
enkele zin, want er is geen tegenstelling.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan draai ik mijn vraag om. Als er geen tegenstelling is, en ik wil dat
graag met de heer Niederer eens zijn, dan moet hij het met mij en de staatssecretaris
eens zijn dat voldoende kennis van de Nederlandse taal niet behoeft te betekenen
dat iemand die Nederlandse taal ook kan schrijven en lezen.De heer Niederer (VVD):Ik probeer het nog één keer. Voor mij is voldoende kennis
van de Nederlandse taal het op een zeker niveau beheersen van die taal. Het
beheersen van die taal is lezen, schrijven en spreken. Ik blijf het herhalen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar dan hebben wij toch wel degelijk een verschil van mening!De heer Niederer (VVD):Ja, met ú! Dat is wat anders. Ik heb geen verschil van mening met
de mede-indiener van het amendement.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar wel met de staatssecretaris, de heer Dittrich en de heer Apostolou.De heer Apostolou (PvdA):Het amendement waar wij over spreken, heeft een andere betekenis gekregen
door de aankondiging van de heer Verhagen, dat indien dit amendement niet
wordt aangenomen, zijn fractie tegen het wetsvoorstel zal stemmen. De VVD-fractie
moet zich nu beraden wat te doen. Als zij met dat amendement meegaat, zal
de mede-indiener bij verwerping van het amendement tegen het wetsvoorstel
stemmen. Trekt de VVD-fractie diezelfde consequentie? Daarover gaat het in
essentie.De heer Niederer (VVD):Voorzitter! Op die vraag geef ik uiteraard geen antwoord. De fractie krijgt
volgende week dinsdag een advies. Bij de stemmingen dinsdagmiddag zal de heer
Apostolou zien hoe de VVD-fractie stemt over de amendementen en uiteindelijk
het wetsvoorstel. Het is nu niet het moment om op die vraag in te gaan. Voor
ons is de afstandseis heel belangrijk.De heer Apostolou (PvdA):Als dit zo'n essentieel punt is, ook voor de VVD-fractie, kan ik het mij
niet voorstellen dat de heer Niederer onvoorbereid dit debat is ingegaan.
Er zullen in de fractie toch wel afwegingen zijn gemaakt hierover. De VVD-fractie
is blijkbaar nog niet zover om te zeggen dat als dit amendement niet wordt
aangenomen, zij tegen het wetsvoorstel zal stemmen.De heer Niederer (VVD):Ook de heer Apostolou blijft polariseren over dit amendement. Ik ben duidelijk
geweest over de reden waarom het is ingediend en met welke intentie. Ik kan
er niet meer aan toevoegen of afdoen. Laten wij het amendement volgende week
dinsdag maar in stemming brengen en dan zullen wij het wel zien!De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Dit is een heel belangrijk punt om het wetsvoorstel aangenomen
te krijgen. Daarom verzoek ik de VVD-fractie dringend duidelijk te zijn over
de eindstemming van dit wetsvoorstel. De heer Niederer zegt niet te willen
polariseren, maar een redelijke benadering voor te staan. Wat is erop tegen
het voorstel van de regering te steunen en later een algemene maatregel van
bestuur te bespreken, waarin nader de volledige kennis van
de Nederlands taal behandeld zal worden?De heer Niederer (VVD):Voorzitter! Ik heb een aantal wetsvoorstellen mogen behandelen sinds mijn
Kamerlidmaatschap, maar in tweede termijn is nog nooit expliciet gevraagd
hoe de VVD-fractie gaat stemmen over het wetsvoorstel. Het is niet aan mij
dit nu hier te zeggen. Wij zullen nog fractieoverleg hebben. Volgende week
dinsdag zal de heer Apostolou het wel zien, zoals ik het van zijn fractie
zal zien. Zo werkt dat.Mevrouw Halsema antwoord ik nog dat er een gradueel verschil is in de
kennis van de Nederlandse taal.Ik meen dat de staatssecretaris in zijn eerste termijn niet is ingegaan
op de relatie van het wetsvoorstel met het internationale privaatrecht en
mijn vraag of het internationale privaatrecht niet van een hogere orde is.
Het is mogelijk dat iemand met een bepaalde nationaliteit volgens de wetgeving
van zijn of haar land alleen goederen kan erven en eigendom kan verwerven
als hij of zij onderdaan van dat land blijft. Die voorwaarde wordt in de wetgeving
gesteld. Die persoon wil echter Nederlander worden. Dan moet hij of zij de
oorspronkelijke nationaliteit dus in beginsel afleggen. Dan kun je als uitzondering
creëren dat het een onredelijke hardheid is om die persoon dan te dwingen
afstand te nemen van zijn of haar oorspronkelijke nationaliteit. De vraag
die daaraan gekoppeld kan worden, luidt als volgt: is het niet zo dat –
geschreven en ongeschreven – regels van internationaal privaatrecht
dan niet van een hogere orde zijn en zich daardoor laten beheersen wat betreft
het vervreemden van eigendom, het al dan niet erven daarvan? Gaat dat dan
niet boven het nationaliteitsverdrag? Dan moet het desbetreffende land het
internationale privaatrecht natuurlijk wel onderkennen in verdragen en wat
dies meer zij. Wellicht kan de staatssecretaris daar in tweede termijn nog
even op ingaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil de staatssecretaris danken voor zijn heldere uiteenzetting
over deze wet. Mijn fractie wil in tweede termijn nog bij een klein aantal
punten stilstaan.De staatssecretaris is ingegaan op de dubbele nationaliteit, zoals die
nu is opgenomen in het wetsvoorstel. Geclausuleerd is een dubbele nationaliteit
mogelijk. Een enkele nationaliteit blijft daarbij het uitgangspunt, tenzij
er objectiveerbare redenen zijn. Mijn vraag aan de staatssecretaris is: vallen
onder die objectiveerbare redenen ook de emotionele banden waar de staatssecretaris
zelf over sprak?Ik ben met de heer Apostolou eens dat met name het CDA af en toe kan worden
betrapt op een enigszins selectieve waardering van de dubbele nationaliteit.
De dubbele nationaliteit lijkt vooral te worden gewaardeerd als het gaat om
Nederlanders die naar het buitenland gaan, en veel minder als het gaat om
buitenlanders die hier naartoe komen. Ik vind dat uitgangspunt enigszins discutabel.Ik kom te spreken over de inburgeringseisen die nu per amendement al dan
niet worden aangescherpt. De laatste bijdrage van de heer Niederer heeft mijn
begrip van zijn amendement helaas niet vergroot. Even uitgaande van de tekst
van het amendement-Verhagen/Niederer en de tekst van het amendement-Dittrich
gaat het toch wel degelijk om een forse aanscherping. Volgens mij kunnen wij
daarbij niet over een gradueel verschil spreken. In het amendement-Verhagen/Niederer
wordt gesproken over mondelinge en schriftelijke taalvaardigheid. Dat zou
betekenen dat er eigenlijk impliciet een nieuwe eis wordt gesteld ten aanzien
van inburgering. Dat is de eis dat iemand naast het beheersen van de Nederlandse
taal ook alfabeet moet zijn. Dat is volgens mij een eis die tot nu toe niet
wordt gesteld bij inburgering.Datzelfde bezwaar blijft ook bestaan bij de Dittrichversie van de verscherping
van de inburgering, waarin de verscherping wordt beperkt tot het moeten kunnen
lezen van het Nederlands.De heer Dittrich (D66):In voldoende mate!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er wordt inderdaad gesproken over het in voldoende mate kunnen lezen.
Wat mij betreft blijft daarbij overeind staan dat het erop lijkt dat hier
een nieuw criterium voor inburgering wordt geïntroduceerd: het zijn van
alfabeet. Het blijft ook strijdig met het door ons gesteunde principe van
de staatssecretaris dat voldoende kennis van de Nederlandse taal en samenleving
niet betekent dat iemand ook Nederlands moet kunnen lezen en schrijven. Hoe
wenselijk wij het kunnen lezen en schrijven ook vinden! Dit betekent naar
ons idee een inspanningsverplichting voor de overheid om het analfabetisme
te doen afnemen, waarvan wij nog altijd het hoogste percentage in Europa hebben,
en niet een extra plicht voor de vreemdeling.Voorzitter! Ik heb op het punt van de schijnerkenningen inmiddels een
amendement ingediend, omdat ik de argumentatie van de staatssecretaris om
bij erkenning de eis van drie jaar opvoeding en verzorging te handhaven, niet
overtuigend vond. Ik wil daarvoor nog een aantal argumenten naar voren brengen.
Het creëren van een wachttermijn van drie jaar verhoudt zich naar mijn
idee niet goed tot het uitgangspunt in artikel 6 van het Europese nationaliteitsverdrag,
dat erkende kinderen van rechtswege de nationaliteit van ouders behoren te
krijgen. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat de termijn van drie jaar een
ongelijke behandeling betekent ten opzichte van geadopteerde kinderen. De
staatssecretaris bestreed dat en voegde daaraan toe dat zij niet te vergelijken
zijn, omdat adoptie vooraf wordt gegaan door een rechterlijke toets. Dit is
echter strijdig met de zinsnede in de brief van de staatssecretaris van 11
oktober 1999, dat erkenning vergeleken kan en moet worden met adoptie. Adoptie
kent weliswaar een rechterlijke toets, maar daarbij wordt vooral onderzocht
of aan de procedurele voorwaarden is voldaan, zoals een bepaalde periode van
opvoeding en verzorging. Er is geen inhoudelijke toets en er wordt geen advies
ingewonnen bij de raad voor de kinderbescherming. De staatssecretaris is tot
nu toe niet ingegaan op het feit dat bij gezamenlijk gezag wel degelijk een
rechterlijke toets plaatsvindt, waarbij ook aan procedurele vereisten wordt
getoetst. Op dat punt is gezamenlijk gezag zeer vergelijkbaar met adoptie;
toch wordt bij gezamenlijk gezag de eis van drie jaar verzorging en opvoeding
gesteld, terwijl bij adoptie slechts één jaar wordt geëist.
Een ander argument van de staatssecre taris is dat erkenning
helemaal niet door de biologische ouder hoeft te geschieden, maar dat geldt
natuurlijk ook voor adoptie. De eis van één jaar verzorging
en opvoeding geeft al genoeg garantie dat de erkende vader zijn rol serieus
op zich zal nemen en dat dit meer is dan een administratieve handeling.Een belangrijk argument van de staatssecretaris voor de verlaging van
drie jaar naar één jaar is het misbruik, de zogenaamde schijnerkenning.
Ik wijs erop dat er natuurlijk ook andere manieren zijn om misbruik van erkenning
te bestrijden: enerzijds is er de wijziging van 1993, maar anderzijds is er
de mogelijkheid van intrekking van het Nederlanderschap als dat verkregen
is door bedrog, onjuiste gegevens of verzwegen feiten. Als achteraf blijkt
dat de erkenning en daarmee ook het Nederlanderschap op onjuiste gronden tot
stand is gekomen, kan het Nederlanderschap worden ontnomen. Met andere woorden:
ik ben niet overtuigd door de tot nu toe door de staatssecretaris aangevoerde
argumenten en heb daarom op dit punt een amendement ingediend.Staatssecretaris Cohen:De benodigde periode van drie jaar heeft toch niets te maken met de gronden
waarop wordt erkend?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat klopt, maar in de wet wordt het anders geformuleerd. Dat zou ik echter
even moeten nakijken. Het gaat niet alleen om de onjuiste gronden waarop het
Nederlanderschap is verkregen, maar ook om informatie die daarbij betrokken
kan worden. Zo staat het volgens mij in de wet, maar de letterlijke tekst
heb ik hier niet.De staatssecretaris heeft aangegeven dat de openbareordetoets is opgenomen
vanwege de verruiming van het optierecht naar nieuwe categorieën vreemdelingen,
maar tot die nieuwe categorieën behoren niet de tweedegeneratiemigranten
en de staatlozen. Er is dus eigenlijk geen rechtvaardiging om die groepen
voortaan te belasten met die toets. Ik vind die verslechtering van hun rechtspositie
wel degelijk ernstig, temeer omdat in het Europese nationaliteitsverdrag wordt
bepleit dat deze mensen van rechtswege genaturaliseerd kunnen worden. Ik moet
zeggen dat ik eerder zou pleiten voor de door de heer Apostolou in zijn gewijzigde
amendement voorgestelde uitbreiding: in plaats van de verslechtering voor
een grotere groep wordt gekozen voor een versterking van de rechtspositie
van een iets kleinere groep, die zeer sterk op die andere groep lijkt. De
staatssecretaris heeft immers gezegd dat hij geen ongelijkheid wil aanbrengen
tussen de hier geboren tweedegeneratiemigranten en de tweedegeneratiemigranten
die op 4-jarige leeftijd hier zijn gekomen. Als het verschil zo klein is,
spreekt het eigenlijk voor zich dat die groep bij de andere groep wordt getrokken
en dat ook op hen niet de openbareordetoets van toepassing is. Mijn fractie
staat dus zeer positief ten opzichte van het gewijzigde amendement-Apostolou,
als dat nodig is.Voorzitter! Ik heb een amendement ingediend om artikel Ia te laten vervallen.
De staatssecretaris heeft mij er nog niet van overtuigd waarom de rijkswet
niet tegelijkertijd met de Vreemdelingenwet kan worden gewijzigd. Wij hebben
hierover contact opgenomen met het Bureau wetgeving, dat te kennen heeft gegeven
dat een rijkswet alleen bij rijkswet kan worden geregeld. Dat lijkt mij logisch,
maar dat neemt niet weg dat het bij de invoeringswet van de Vreemdelingenwet
wel degelijk mogelijk is om ook de rijkswet te wijzigen. Dat lijkt mij veel
zuiverder, omdat je dan niet vooruitloopt op de wijzigingen van de Vreemdelingenwet.
Bovendien is niet alleen sprake van enkel een redactionele wijziging, maar
van een inhoudelijke wijziging waarbij de staatssecretaris vooruitloopt op
de herziening van de Vreemdelingenwet. Formeel gesproken doet de staatssecretaris
dat niet door het keurig op te nemen in artikel Ia, maar dat neemt niet weg
dat er een inhoudelijk voorschot op de discussie wordt genomen. Dat lijkt
mij niet verstandig. De staatssecretaris hanteert immers als uitgangspunt
van de nieuwe Vreemdelingenwet dat geen verslechtering mag worden aangebracht
in de rechtspositie van de vluchteling. Het is terecht dat in de rijkswet
wordt aangesloten bij de verdragen, want op die manier wordt recht gedaan
aan de rechtspositie van vluchtelingen. Als de staatssecretaris bedoeld uitgangspunt
niet wil aantasten, moet hij niet bij rijkswet de positie van de vluchtelingen
verslechteren als de nieuwe Vreemdelingenwet in werking is getreden. Zolang
ik niet overtuigd word door de staatssecretaris, handhaaf ik mijn amendement.Voorzitter! Wat betreft de krijgsdienst ben ik het geheel eens met de
staatssecretaris. Ook ik meen dat het amendement van de heer Verhagen de onvervreemdbaarheid
van het Nederlanderschap te veel aantast. Stafrechtelijk optreden tegen mensen
die namens een vreemde mogendheid gevechtshandelingen verrichten jegens Nederland,
lijkt mij de enig juiste weg.Voorzitter! Ten slotte spreek ik de wens en de hoop uit dat dit wetsvoorstel
heelhuids door de Eerste Kamer komt.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Het antwoord van de staatssecretaris heeft wat mij betreft
veel verduidelijkt. De meeste van mijn vragen zijn naar tevredenheid beantwoord.Een van de belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel betreft de kwestie
van het taalvereiste. Het wetsvoorstel komt erop neer dat men voldoende kennis
van de Nederlandse taal moet hebben. Het amendement van de heren Verhagen
en Niederer heeft betrekking op het schrijven, lezen en spreken van de Nederlandse
taal plus een maatschappijoriëntatie. Met dat laatste ben ik het eens.
Dat vond ik een manco van het wetsvoorstel, vandaar ook mijn amendement. Het
lijkt mij dat "voldoende kennis van de Nederlandse taal" in ieder geval moet
slaan op mondelinge taalvaardigheid en op leesvaardigheid. Om je te kunnen
redden in de samenleving, moet je in toch ook Nederlands kunnen lezen. Met
de indieners van het amendement verschil ik van mening over het vereiste van
schrijfvaardigheid. Voor het verkrijgen van het Nederlanderschap kun je die
eis niet aan iedereen stellen. Ik denk aan mensen uit China of Israël.
Ik ken mensen uit die landen die NRC Handelsblad lezen, maar de Nederlandse
taal niet goed kunnen schrijven omdat zij een ander schrift zijn gewend. Ik
vind dus dat de eis die de VVD-fractie hieraan stelt, te zwaar is. Vandaar
mijn amendement met de toelichting daarbij. Dit is een verzwaring van het
wetsvoorstel, maar het gaat niet zover als het oorspronkelijke amendement.
Ik hoop dan ook dat de heer Verhagen bereid zou zijn – stel dat zijn
amendement wordt afgewezen – toch voor mijn amendement te stemmen en
voor het wetsvoorstel, want daarbij hebben toch al die Nederlanders in het
buitenland baat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich maakt onderscheid tussen lezen en schrijven. Ik geef
de heer Verhagen gelijk dat die bij elkaar horen. Dit betekent namelijk het
beheersen van een schrift. De heer Dittrich neemt dus afstand – en daarmee
verzet hij zich ook tegen de staatssecretaris – van de idee dat beheersing
van de Nederlandse taal ook tegelijkertijd met analfabetisme kan plaatsvinden?De heer Dittrich (D66):Ik heb nooit de woorden: beheersing van de Nederlandse taal gebruikt,
want ik vind dat dit nog verder gaat dan een voldoende kennis van de Nederlandse
taal. Als mevrouw Halsema zegt dat zij voor beheersing van de Nederlandse
taal is, neemt zij afstand van haar oorspronkelijke stellingname. Ik dan dit
niet rijmen met haar interruptie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind dit geestig, maar ook wel wat makkelijk. De heer Dittrich vind
dat voldoende kennis van de Nederlandse taal niet tegelijkertijd met analfabetisme
kan bestaan?De heer Dittrich (D66):Nee. Mevrouw Halsema zegt dat voldoende kennis van de Nederlandse taal
een combinatie van lezen en schrijven vereist. Ik antwoord daarop dat ik mensen
ken die de Nederlandse taal wel kunnen lezen, maar niet kunnen schrijven,
omdat zij uit een ander land komen waar een ander schrift en andere taaltekens
worden gebruikt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit probleem heb je ook als je de Nederlandse taal wilt lezen, want dan
moet je die tekens wel begrijpen.De heer Dittrich (D66):Zij kunnen die tekens wel lezen, maar het schrijven is een stap verder
en veel moeilijker voor mensen die uit een andere schriftcultuur komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar even het meer principiële punt: de heer Dittrich doet daarmee
een stap in een andere richting. Dit betekent dat hij met zijn keuze voor
voldoende kennis van de Nederlandse taal, eigenlijk analfabeten uitsluit.De heer Dittrich (D66):Dat vind ik niet, want voldoende kennis van de Nederlandse taal kan zijn
dat je je in de maatschappij kunt redden doordat je wel allerlei borden kunt
lezen en dergelijke. Dit zou wat mij betreft voldoende zijn voor het verkrijgen
van het Nederlanderschap, mits je je ook hebt doen opnemen in de Nederlandse
samenleving. Daarom heeft D66 het tweede vereiste in het amendement meegenomen
wat niet in het wetsvoorstel van de regering staat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich relativeert nu het begrip lezen, want hij spreekt nu
over het kunnen herkennen van borden. Dat is dus het kunnen lezen van plaatjes.De heer Dittrich (D66):Het gaat mij om voldoende kennis van de Nederlandse taal in de zin van
lezen en mondelinge taalvaardigheid, om het Nederlanderschap te verkrijgen.
Ik eis niet dat mensen hoogstaande literatuur in het Nederlands lezen. Ik
ben graag bereid om – als wij via de voorhangprocedure gaan praten over
de algemene maatregel van rijksbestuur – met onderwijsdeskundigen te
bezien hoe wij dit dan verder kunnen invullen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor de duidelijkheid: moet betrokkene het stembiljet kunnen lezen?De heer Dittrich (D66):Ja, ik vind dat betrokkene het stembiljet moet kunnen lezen. Als wij het
hebben over kiesrecht, gaat het niet aan om mensen naar het stemhokje te sturen
zonder dat zij kunnen lezen op wie zij stemmen. Dat zou echt onvoldoende zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nu raken wij aan het principiële punt. De heer Dittrich helt nu over
naar de positie van de heer Verhagen. Dit betekent dat hij analfabeten het
kiesrecht onthoudt.De heer Dittrich (D66):Nee. Er zijn analfabeten die gaan stemmen en worden begeleid naar een
stemhokje. Dit zou eventueel ook voor deze categorie kunnen gelden. Laten
wij dit echter verder uitdiscussiëren bij de bespreking van de algemene
maatregel van rijksbestuur. Dit lijkt mij logisch. Bovendien wijs ik erop
dat wij hier wel spreken over het verkrijgen van het Nederlanderschap. Daarvoor
mag je toch wel wat eisen stellen. In die zin verschil ik dus van mening met
de GroenLinks-fractie.Ik kom te spreken over de vreemde krijgsmacht. Ik vind dat belangrijk
en blijkbaar de heer Verhagen ook. Ik heb mij aangesloten bij zijn amendement.
Het gaat voor mij om menen die bipatride zijn. Als er een oorlogssituatie
is, sluiten zij zich ondanks het feit dat zij Nederlander zijn en een andere
nationaliteit hebben bij de vijand aan en vechten tegen Nederland. Ik vind
dat een onverteerbare situatie. Ik ben het eens met de uitleg van de heer
Verhagen. Ik begrijp overigens de meer wetstechnische argumentatie van de
staatssecretaris over de woorden groepering en aansluiting. Ik ben daar wel
gevoelig voor. Ik ben bereid naar de tekst van het amendement te kijken of
het wellicht te splitsen. De hoofdrichting laat ik niet los. Ik vind dat iemand
met de Nederlandse nationaliteit die tegen Nederland gaat vechten een sanctie
moet krijgen en dat is de intrekking van het Nederlanderschap.De heer Verhagen (CDA):Ik heb begrepen dat er na deze termijn een ander debat plaatsvindt.De voorzitter:Absoluut.De heer Verhagen (CDA):Wellicht kan dan even naar de tekst worden gekeken.De heer Dittrich (D66):Ik stop dan met dit punt en ga ik over naar het amendement van collega
Niederer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb nog een vraag over die krijgsdienst. In wezen introduceer je een
alternatief sanctiestelsel voor de vreemdeling die tot Nederlander is genaturaliseerd
ten opzichte van de geboren Nederlander. Dat is niet wenselijk. De geboren
Nederlander wacht een strafrechtelijke vervolging en de genaturaliseerde Nederlander
kan zijn nationaliteit worden ontnomen.De heer Dittrich (D66):Dat ziet u verkeerd. Het geldt niet voor monopatride Nederlanders.
De vreemdeling die Nederlander is geworden en afstand heeft gedaan van zijn
oorspronkelijke nationaliteit, houdt alleen maar het Nederlanderschap over.
Als hij dan in vreemde krijgsdienst treedt en tegen Nederland gaat vechten,
kunnen wij hem dat Nederlanderschap niet ontnemen. Bij dubbele nationaliteit
moet sprake zijn van een binding met Nederland. Daarom heeft iemand die dubbele
nationaliteit gekregen; het Nederlanderschap extra. Als hij dan toch tegen
Nederland gaat vechten, dan kan Nederland hem het Nederlanderschap ontnemen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik stel de vraag anders. U wilt de Nederlander met een dubbele nationaliteit
een kwetsbaarder rechtspositie geven. U introduceert twee soorten Nederlanderschap.De heer Dittrich (D66):Nee, dat kunt u zo niet zeggen. Ik houd mij aan het Verdrag van New York.
Dat zegt dat als je iemand een nationaliteit ontneemt, hij stateloos wordt.
Dat moeten wij voorkomen. Nederland heeft zich hieraan gebonden. Daarom beperk
ik het tot mensen die bipatride zijn, die twee nationaliteiten hebben. Als
zo iemand te kennen heeft gegeven tegen Nederland te willen vechten, dan voelt
hij zich niet zodanig Nederlander, dat hij niet tegen Nederland gaat vechten.
De sanctie mag dan zijn dat het Nederlanderschap mag worden ingetrokken. Hij
houdt de andere nationaliteit over.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is geen antwoord op mijn vraag. U introduceert wel degelijk twee soorten
Nederlanderschappen, een Nederlanderschap dat niet gemakkelijk ontnomen kan
worden en een Nederlanderschap dat gemakkelijk ontnomen kan worden.De heer Dittrich (D66):Nee. In het ene geval heeft iemand maar één nationaliteit
gekregen, namelijk de Nederlandse en in het andere geval twee, misschien wel
drie. Ik vind dat je in zo'n situatie betrokkene het Nederlanderschap kunt
ontnemen.Voorzitter! Ik wil het vervolgens hebben over mijn amendement op artikel
8. Ik ben het niet eens met de uitleg van de staatssecretaris. Wij zijn het
erover eens dat het in de praktijk voorkomt dat iemand die getrouwd is met
een ander samenleeft. De staatssecretaris zegt: het samenleven van iemand
die getrouwd met een ander kan fraude in de hand werken. In artikel 8 is de
hoofdregel dat een vreemdeling na vijf jaar in Nederland verbleven te hebben
Nederlander kan worden. Daarop wordt verderop in dit artikel een uitzondering
gemaakt: als betrokkene drie onafgebroken in een duurzame relatie heeft samengeleefd.
Dat zijn heldere vereisten. Ik vind het dan onzinnig te zeggen dat de Nederlander
met wie hij of zij gedurende drie jaar onafgebroken heeft samengeleefd, ongetrouwd
moet zijn geweest gedurende die periode. Dat voegt namelijk helemaal niets
toe aan de kwalificaties voor de vreemdeling die Nederlander wordt. Dat zal
ook geen fraude in de hand werken. Als er van fraude sprake zou zijn, kan
gebruik worden gemaakt van artikel 14, waarin heel duidelijk staat het Nederlanderschap
kan worden ingetrokken of geweigerd. Ik verzoek de staatssecretaris mijn redenering
nog eens te overwegen. Ik hoor graag in tweede termijn hoe hij daarover denkt.Ik heb een discussie gehad met de staatssecretaris over de ambtenaar die
ten onrechte een bevestiging geeft op een aanvraag om het Nederlanderschap
te verkrijgen. Ik heb expres het voorbeeld gegeven waarin open kaart is gespeeld
door de aanvrager en waarin door niet integer handelen van een ambtenaar het
Nederlanderschap is verleend. De staatssecretaris zegt: als dat uitkomt, is
het onmogelijk het Nederlanderschap van betrokkene in te trekken. Hij zegt
ook: het kan ingetrokken worden op basis van artikel 14, want betrokkene heeft
gefraudeerd. In mijn voorbeeld, houd ik staande, valt betrokkene niet onder
artikel 14. Ik zou het een onverdraaglijke gedachte vinden als betrokkene
het Nederlanderschap in zo'n situatie kon behouden. Mijn vraag aan de staatssecretaris
is of hij nog eens naar de formulering van artikel 14 wil kijken, omdat in
de praktijk zich wel degelijk de situatie kan voordoen dat mensen extra betalen,
opening van zaken geven en in een strafrechtelijke procedure vrijgesproken
worden, omdat niet gesproken kan worden van omkoping daar het bewijs niet
is te leveren.Ik wil ook nog even ingaan mijn vraag over de termijnen. Een gemeentebestuur
moet een bevestiging geven binnen in ieder geval twee keer 13 weken. Hoe kunnen
wij gemeentebesturen prikkelen om aan die termijn te voldoen? Ik zie dan even
af van de acties die de burger kan ondernemen via de Algemene wet bestuursrecht.
Ik meen op deze vraag geen antwoord te hebben gehad en krijg het graag in
tweede termijn.Ook krijg ik in tweede termijn nog een reactie op de situatie van artikel
14, waarbij het gezinshoofd foute informatie heeft gegeven. Hoe verhoudt zich
dit tot de situatie van de anderen die ook het Nederlanderschap hebben gekregen?Ten slotte merk ik op dat alles wat ik hierover gezegd heb voor D66 niet
zodanig zwaar weegt dat, als de reactie van de staatssecretaris daarop onbevredigend
is, D66 tegen het wetsvoorstel zal stemmen. Wij vinden het, zij het dat het
de op een na beste variant is, wel een verbetering. Naar ons oordeel zijn
wij verplicht tegenover de mensen in de Nederlandse samenleving en ook tegenover
de Nederlanders in het buitenland om op korte termijn deze rijkswet aan te
nemen. Dit geldt niet alleen voor de Tweede Kamer maar ook voor de Eerste
Kamer.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter! Mede namens de fracties van RPF en GPV dank ik
de staatssecretaris voor zijn grondige beantwoording. Op tal van punten is
verheldering geboden waar het gaat om het precieze toepassingsbereik van artikelen.
Ik kom echter nog even terug op de definitie van "hoofdverblijf". Mij is nog
altijd niet duidelijk waarom, anders dan voor minderjarige kinderen, niet
kan worden aangesloten bij het BW-begrip "woonplaats". Ik vraag hiervoor de
aandacht omdat er in de literatuur op is gewezen dat verschillende definities
in de praktijk tot onduidelijkheden kunnen leiden.De staatssecretaris heeft nog eens bevestigd dat, anders dan in eerdere
voorstellen, de enkelvoudige nationaliteit uitgangspunt is; de afstandseis
is gehandhaafd. Voor onze fracties is belangrijk dat de uitzonderingsclausule
van artikel 9, "tenzij dit redelijkerwijze niet kan worden verlangd", niet
extensief wordt uitgelegd. Staatsrechtelijk vind ik het overigens
niet zo gelukkig om over circulaires van de staatssecretaris overleg te voeren;
dat is een beetje de suggestie die uit de nota naar aanleiding van het verslag
naar voren komt. Als er kennelijk behoefte bestaat om nog over de uitwerkingsregels
te spreken, toont dit aan dat de normering niet geheel toereikend is. Op grond
hiervan zou kunnen worden overwogen een en ander ten minste naar het niveau
van een AMvB te tillen.Positief waarderen wij de voorlichtingscampagne die de staatssecretaris
heeft aangekondigd tegenover de oud-Nederlanders die in aanmerking zouden
kunnen komen voor het herkrijgen van de Nederlandse nationaliteit. Wij hebben
voorts gepleit voor een flexibele overgangsregeling. Ik meen dat met het amendement
op stuk nr. 29 van collega Verhagen en mij, waarin verlenging tot twee jaar
wordt voorgesteld, aan de bezwaren van de staatssecretaris ten aanzien van
het eerdere amendement tegemoet wordt gekomen.Vervolgens wil ik nog op enkele amendementen ingaan, allereerst het amendement
op stuk nr. 10 betreffende het verlenen van Nederlanderschap aan vluchtelingen.
De sympathie die wij hiervoor in eerste termijn hebben uitgesproken, is niet
verminderd. Ik zie geen internationale verplichting om wat dit betreft te
gaan van vijf naar drie jaar. Wij zijn niet overtuigd door de argumentatie
van de staatssecretaris.Wat betreft het amendement op stuk nr. 19 hebben wij in een interruptiedebatje
over de taaleis ons standpunt al toegelicht. Wij hebben aangegeven waarom
er in onze visie een wezenlijke samenhang is tussen nationaliteit en taal;
wij vinden dat van een vreemdeling die Nederlander wil worden, een behoorlijke
kennis van de Nederlandse taal mag worden gevraagd. Dat is voor ons de norm
die duidelijk uit deze wet naar voren zou moeten komen. Daarom steunen wij
dit amendement. Moeite hebben wij met het amendement dat collega Dittrich
als alternatief heeft ingediend, omdat juist in de context van het geheel
nu de schrijfvaardigheid expliciet niet als vereiste wordt gesteld. Wij vinden
dit signaal niet gelukkig.Met betrekking tot het amendement op stuk nr. 22 heeft de staatssecretaris
terecht aangegeven dat er niet alleen praktische problemen aan verbonden zijn,
maar dat het ook zou kunnen leiden tot een ongewenst precedent. Immers, hierdoor
zouden aan twee relaties tegelijkertijd rechtsgevolgen worden verbonden. Ik
vind dit in principiële zin een vergaande stap. Het zal niemand verbazen
dat ik dit amendement als "in strijd is met de goede zeden" beschouw.Voorzitter! In eerste termijn heb ik aangegeven dat wij niet onverkort
positief tegenover dit wetsvoorstel staan. Echter, wij hebben oog voor de
verbeteringen die dit wetsvoorstel brengt. Ik denk hierbij onder meer aan
de wenselijkheid oud-Nederlanders niet langer in onzekerheid te laten verkeren.
Dit brengt ons tot een positieve houding tegenover dit wetsvoorstel, maar
de aanvaarding van het amendement inzake de taalbeheersing zou de beslissing
om ook daadwerkelijk voor te stemmen gemakkelijker maken.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-3676-3693.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl