ECLI:NL:GHARL:2021:9553, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 12-10-2021, 20/00650
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden — Uitspraak 
Datum: 2021-10-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: IB/PVV. Boekwinst verkoop cultuurgrond.

GERECHTSHOF ARNHEM - LEEUWARDEN
    locatie Leeuwarden
    nummer 20/00650
    uitspraakdatum: 12 oktober 2021
    
    
      
        Uitspraak van de eerste meervoudige belastingkamer
      
    
    
    
      op het hoger beroep van
    
    
    
      
        
          [belanghebbende] te [woonplaats] (hierna: belanghebbende)
    
    
    
      tegen de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 30 maart 2020, nummer LEE 17/1734, ECLI:NL:RBNNE:2020:1416, in het geding tussen belanghebbende en
    
    
    
      de inspecteur van de Belastingdienst/Kantoor Almere (hierna: de Inspecteur)
    
    
    
    
  
  
    
      1Ontstaan en loop van het geding
    
    
      1.1.
      Aan belanghebbende is voor het jaar 2008 een aanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (hierna: IB/PVV) opgelegd. Bij beschikking is heffingsrente berekend.
      
    
    
      1.2.
      De Inspecteur heeft bij in één geschrift vervatte uitspraken op bezwaar de aanslag verminderd en de heffingsrente dienovereenkomstig verminderd. 
      
    
    
      1.3.
      Belanghebbende is tegen die uitspraken in beroep gekomen bij de rechtbank Noord-Nederland (hierna: de Rechtbank). De Rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard.
      
    
    
      1.4.
      Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld. De Inspecteur heeft verweer gevoerd.
      
    
    
      1.5.
      Partijen hebben voor de zitting nadere stukken ingediend.
      
    
    
      1.6.
      Het onderzoek ter zitting heeft op digitale wijze (via beeldbellen) plaatsgevonden op 8 juni 2021. Van de zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat aan deze uitspraak is gehecht.
      
      
    
  
  
    
      2Vaststaande feiten
    
    
      2.1.
      Belanghebbende is geboren [in] 1950. Hij exploiteerde van 1 januari 1975 tot 24 december 2008 aan de [adres] te [woonplaats] een akkerbouwbedrijf.
      
    
    
      2.2.
      Bij akte van levering van 28 augustus 1998 heeft belanghebbende, als pachter met gebruikmaking van zijn voorkeursrecht, van de Staat der Nederlanden (Domeinen) een perceel cultuurgrond ter grootte van 47.79.79 hectare geleverd gekregen. De koopsom voor de eigendom bedroeg fl. 35.100 per hectare, derhalve in totaal fl. 1.677.706 (€ 761.310). In de akte is een anti-speculatiebeding opgenomen van fl. 23.400 per hectare, derhalve in totaal fl. 1.118.471 (€ 507.540), aflopend met 1/10e van dat bedrag tot nihil na ommekomst van 10 jaar. De waarde in vrij opleverbare staat bedroeg fl. 66.000 per hectare, derhalve in totaal fl. 3.154.661 (€ 1.431.523). 
      
    
    
      2.3.
      Bij de verkrijging is een pachtersvoordeel ontstaan van fl. 1.476.955 (€ 670.213), welk voordeel bestaat uit het verschil tussen de aan Domeinen betaalde koopsom en de waarde in vrij opleverbare staat op 28 augustus 1998.
      
    
    
      2.4.
      Bij akte van levering en uitgifte van erfpacht van 28 augustus 1998 heeft belanghebbende – ter financiering van de aankoop van het perceel van Domeinen – de eigendom van het perceel cultuurgrond ter grootte van 47.79.79 hectare geleverd aan [naam1] NV (nu: [naam2] NV, hierna aangeduid als: [naam2] ). In diezelfde akte is ten behoeve van belanghebbende het recht van erfpacht op dezelfde grond voor de duur van 40 jaar, derhalve tot 28 augustus 2038, gevestigd. De koopsom voor de (bloot) eigendom bedraagt fl. 37.500 per hectare, derhalve in totaal fl. 1.792.421,25 (€ 813.365). De jaarlijks te betalen erfpachtcanon bedraagt fl. 59.030,41 en wordt jaarlijks aangepast op basis van de consumentenprijsindex werknemers laag, gepubliceerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek.
      
    
    
      2.5.
      
        In de hiervoor onder 2.4 genoemde akte van levering en uitgifte van erfpacht is – voor zover hier van belang – onder meer bepaald:
        “Artikel 8.
      
      1. (…)
      2. Slechts na voorafgaande schriftelijke toestemming van de grondeigenaar, - aan welke toestemming voorwaarden kunnen worden verbonden - is het erfpachter toegestaan:
      a. het erfpachtrecht of enig deel daarvan te vervreemden, onverminderd het hierna lid 7 van dit artikel vermelde voorkeursrecht tot koop voor grondeigenaar en het hierna in artikel 19 lid 2 bepaalde. Onder vervreemding wordt mede verstaan de inbreng van het recht in een rechtspersoon of samenwerkingsverband;
      (…)
      7. Teneinde de grondeigenaar de gelegenheid te bieden zijn landbouwbedrijf in zijn totaliteit bij elkaar te houden, verleent de erfpachter aan de grondeigenaar een voorkeursrecht tot koop van het onderhavige erfpachtrecht, evenwel onverminderd het hierna in artikel 19 lid 2 bepaalde. Indien de erfpachter het erfpachtrecht - anders dan op de wijze als bedoeld in artikel 19 - geheel of gedeeltelijk wenst te vervreemden, dan dient hij de grondeigenaar daarvan kennis te geven middels een aangetekend schrijven met bericht van ontvangst.
      
        Bij passering van dit voorkeursrecht verbeurt de erfpachter een direct opeisbare boete van tien maal de laatst geldende jaarcanon, zonder dat daartoe enige ingebrekestelling nodig is. Deze boete laat onverlet het recht van de grondeigenaar op vergoeding van de door hem geleden en/of te lijden schade.	
        De grondeigenaar dient binnen één maand na ontvangst van gemeld aangetekend schrijven aan de erfpachter te kennen te geven of hij van zijn voorkeursrecht gebruik wil maken.
        Indien de grondeigenaar van zijn voorkeursrecht gebruik wil maken, wordt de koopsom in onderling overleg tussen partijen vastgesteld en bij gebreke van overeenstemming daaromtrent door drie deskundigen, welke worden benoemd op de wijze als bedoeld in artikel 24. De deskundigen dienen de waarde van het erfpachtrecht vast te stellen tegen de alsdan geldende marktwaarde.
        (…)
        
          Artikel 23.
        Na ommekomst van de erfpachttermijn heeft de erfpachter het recht de erfpachtzaak terug te kopen. In dat geval zal de koopprijs van de erfpachtzaak worden bepaald door de canon, welke per jaar verschuldigd zou zijn na de herziening per de datum waarop de erfpachter gebruik maakt van het recht van wederinkoop, te vermenigvuldigen met een factor, waarvan de teller bestaat uit honderd (100) en de noemer gevormd wordt door het canonpercentage ad drie drie/tiende procent (3,3%).
        De koopsom is minimaal de oorspronkelijke transactiesom, doch indien de dan berekende koopprijs de waarde overtreft van het registergoed, vrij van gebruiksrecht onder enige titel, dan wordt de koopprijs vastgesteld op deze vrije waarde.
        De kosten van overdracht en levering van deze terugkoop, waaronder overdrachtsbelasting en notariskosten en kadastraal recht zijn voor rekening van de kopende partij.
        Indien de erfpachter van dit recht van wederinkoop gebruik wenst te maken dient hij dit uiterlijk vier maanden voor het einde van de erfpachttermijn schriftelijk, middels aangetekend schrijven, aan de grondeigenaar kenbaar te maken.
        (…)”
      
      
    
    
      2.6.
      
        Op 28 augustus 1998 hebben [naam2] , als grondeigenaar, en belanghebbende, als erfpachter, eveneens een overeenkomst gesloten, vastgelegd in een onderhandse akte (hierna: de onderhandse akte), waarin onder meer het volgende is bepaald:
        “De ondergetekenden:
      
      1. hierna te noemen: “erfpachter”, en
      2. (…) hierna te noemen: “grondeigenaar”.
      
        In aanmerking nemend:
        dat grondeigenaar bij akte van verkoop, koop en levering en vestiging erfpacht aan erfpachter in erfpacht heeft uitgegeven voor de duur van 40 jaar:
        
          EEN PERCEEL CULTUURGROND gelegen aan de [adres] te [woonplaats] , kadastraal bekend als gemeente [gemeente] , sectie [Y] , nummer [nummer] , groot zevenenveertig hectare negenenzeventig are en negenenzeventig centiare (47.79.79 ha),
        hierna te noemen het verkochte,
        onder de bepalingen en bedingen, zoals in die akte nader vastgelegd,
        komen overeen:
      
      
      1. Gedurende de eerste twaalf (12) jaar van de erfpachtterijn is erfpachter op ieder door hem gewenst moment bevoegd het erfpachtrecht te koop aan te bieden aan grondeigenaar,
      2. Erfpachter en grondeigenaar kunnen besluiten de gehele onroerende zaak te verkopen aan een ander.
      3. Indien grondeigenaar het erfpachtrecht koopt, danwel indien van gezamenlijke verkoop sprake is, zal de waarde van het erfpachtrecht als volgt worden bepaald:
      
        De vrije waarde op het moment van verkoop binnen de twaalf jaar minus een bedrag van zevenendertigduizend vijfhonderd gulden (f 37.500,00) (vrij op naam) per hectare. Het aldus ontstane verschil delen beide partijen, ieder de helft. 
        Aan de hand van het hierna omschreven voorbeeld is een en ander nader geconcretiseerd:
      
      
      
        
          Vrije waarde per hectare op moment x bijvoorbeeld
        
        
          f 90.000,00 – f 37.500,00
           = f 26.250,00
        
        
          			2
        
      
      
      
        
          Grondeigenaar koopt in dit voorbeeld derhalve voor f 26.250,00 per hectare het erfpachtrecht terwijl bij gezamenlijke verkoop van het totaal het verschil wordt gedeeld en derhalve ontvangt grondeigenaar bij verkoop van f 90.000,00 per hectare:
        
      
      
      
        
          	f 37.500,00 + f 26.250,00 = f 63.750,00
        
        
          	en erfpachter f 26.250,00.
        
      
      4. Op het aandeel van erfpachter in het verkoopresultaat zal altijd in mindering worden gebracht de “boete” welke hij verschuldigd zal zijn aan de oorspronkelijke eigenaar van de erfpachtgrond, te weten de Staat der Nederlanden (Domeinen), zulks krachtens het speculatiebeding, voorkomend in de akte tussen erfpachter en de Staat.”
      
    
    
      2.7.
      Het perceel behoorde bij de aankoop tot het verplichte ondernemingsvermogen. Op grond van het arrest van de Hoge Raad van 10 april 1996, nr. 30 637, ECLI:NL:HR:BI5514, BNB 1996/274 (hierna: het Fagoed-arrest) heeft belanghebbende ervoor gekozen om op de balans de boekwaarde van de volle eigendom (€ 761.310) te handhaven en ter zake van de overdracht aan [naam2] een schuld te boeken ter grootte van de prijs waarvoor de grond op de voet van artikel 23 van de onder 2.4 genoemde akte kon worden teruggekocht.
      
    
    
      2.8.
      Bij akte van levering van 28 december 2001 heeft [naam2] de bloot eigendom van 5 hectare van de onder 2.4. genoemde 47.79.79 hectare aan belanghebbende voor in totaal fl. 712.500 (€ 323.318) geleverd. Belanghebbende verkreeg hiermee de volle eigendom van deze 5 hectare.
      
    
    
      2.9.
      Bij akte van levering van 24 december 2008 hebben [naam2] en belanghebbende gezamenlijk respectievelijk de bloot eigendom en het recht van erfpacht van 42.66.03 hectare cultuurgrond aan een derde geleverd. Deze 42.66.03 hectare betreft het, na de onder 2.8 genoemde transactie, resterende deel van de onder 2.4 genoemde cultuurgrond. Het verschil van 0.13.76 hectare is niet nader verklaard. Overeenkomstig de bij de – onder 2.6 genoemde – onderhandse akte gemaakte afspraak is in de akte van levering van 24 december 2008 bepaald dat ter zake van de levering van voornoemd perceel aan de derde-koper aan [naam2] een bedrag van € 1.943.525 van de met de derde-koper overeengekomen totale koopprijs toekomt en aan belanghebbende een bedrag van € 1.364.975. Belanghebbende heeft bij de onderhavige akte ook 5.04.26 hectare cultuurgrond [Hof: dit betreft de onder 2.8 genoemde 5 hectare cultuurgrond] aan dezelfde derde geleverd voor een bedrag van € 385.000.
      
    
    
      2.10.
      Met de levering van de gronden aan de derde heeft belanghebbende zijn akkerbouwonderneming gestaakt.
      
    
    
      2.11.
      Belanghebbende heeft aangifte IB/PVV voor het jaar 2008 gedaan naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 345.460 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 32.767.
      
    
    
      2.12.
      De Inspecteur heeft op de aangifte diverse correcties aangebracht en met dagtekening 23 maart 2012 een aanslag in de IB/PVV voor het jaar 2008 opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 1.727.842 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 32.767. 
      
    
    
      2.13.
      Na daartegen door belanghebbende gemaakt bezwaar heeft de Inspecteur bij uitspraak op bezwaar van 2 mei 2017 de aanslag verminderd tot een aanslag berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 791.059 en een belastbaar inkomen uit sparen en beleggen van € 32.767.  Het belastbaar inkomen uit werk en woning is als volgt berekend (in euro’s):
      
        
          
          
          
          
            
              
                Winst volgens aangifte
              
              
                
              
              
                2.095.932
              
            
            
              
                Bij: correctie ondergrond windturbine [Hof: niet in geschil]
              
              
                
              
              
                118.365
              
            
            
              
                Bij: in aftrek beperkte kosten
              
              
                
              
              
                835
              
            
            
              
                Af: landbouwvrijstelling
              
              
                1.115.145
              
              
                
              
            
            
              
                Af: investeringsaftrek
              
              
                7.040
              
              
                
              
            
            
              
                Af: ondernemersaftrek/stakingsaftrek
              
              
                8.042
              
              
                
              
            
            
              
                Af: MKB-winstvrijstelling
              
              
                108.491
              
              
                
              
            
            
              
                Af: saldo eigen woning
              
              
                22.123
              
              
                
              
            
            
              
                Af: premies inkomensvoorzieningen
              
              
                163.232
              
              
                
              
            
            
              
                Nader vastgesteld belastbaar inkomen uit werk en woning
              
              
                
              
              
                791.059
              
            
          
        
      
      
      
        Daarbij is de landbouwvrijstelling als volgt berekend (in euro’s):
      
      
        
          
          
          
          
            
              
                Opbrengst bij verkoop (onder 2.9 genoemde cultuurgrond)
              
              
                
              
              
                1.749.975
              
            
            
              
                Af: aankoopprijs
              
              
                767.273
              
              
                
              
            
            
              
                Vrijval schuld [naam2]
              
              
                
              
              
                887.000
              
            
            
              
                Bruto boekwinst
              
              
                
              
              
                1.869.702
              
            
            
              
                
              
              
                
              
              
                
              
            
            
              
                Af: pachtersvoordeel
              
              
                670.213
              
              
                
              
            
            
              
                Af: waardestijging bloot eigendom
              
              
                162.879
              
              
                
              
            
            
              
                Bruto vrijgesteld bedrag
              
              
                
              
              
                1.036.610
              
            
            
              
                Af: kostenaftrek (pro rata)
              
              
                40.595
              
              
                
              
            
            
              
                Landbouwvrijstelling onder 2.9 genoemde cultuurgrond
              
              
                
              
              
                996.015
              
            
            
              
                Landbouwvrijstelling bedrijfserf
              
              
                
              
              
                119.130
              
            
            
              
                Landbouwvrijstelling totaal
              
              
                
              
              
                1.115.145
              
            
          
        
      
      
      
    
  
  
    
      3Geschil
    
    
      3.1.
      In geschil is of de aanslag – zoals deze luidt na uitspraak op bezwaar – tot de juiste hoogte is vastgesteld. 
      
    
    
      3.2.
      
        Belanghebbende beantwoordt deze vraag ontkennend en concludeert tot vernietiging van de uitspraken van de Rechtbank en de Inspecteur. Primair stelt belanghebbende zich op het standpunt dat hij na de transactie met [naam2] in 1998, overeenkomstig het Fagoed-arrest, de boekwaarde van de volle eigendom van de gronden op de balans mocht handhaven en dat hij ter zake van de overdracht aan [naam2] een schuld mocht boeken ter grootte van de prijs waarvoor  de gronden zouden kunnen worden teruggekocht. Daartoe voert belanghebbende – samengevat – aan dat hij feitelijk het volledige economisch belang bij de gronden heeft behouden en dat feitelijk sprake is van het aangaan van een geïndexeerde geldlening. Gebruikmaking van het terugkooprecht van artikel 23 van de akte van levering en uitgifte van erfpacht na ommekomst van de erfpachttermijn is feitelijk niets anders dan de aflossing van de geldlening. De in de onderhandse akte opgenomen mogelijkheid om het erfpachtrecht gedurende de eerste 12 jaar van de erfpachttermijn te verkopen behelst feitelijk een vervroegde aflossing van de geldlening en verkoop van de grond, en het op grond van deze overeenkomst aan [naam2] betaalde extra bedrag behelst een boeterente welke als financieringslast ten laste van de winst mag worden gebracht. In de cijfermatige uitwerking van zijn standpunt heeft belanghebbende daarbij aan de opbrengstkant aan zichzelf, in afwijking van de aangifte, de volledige – in 2.9 genoemde – verkoopopbrengst ad € 3.693.500 (= € 1.364.975 + € 1.943.525 + € 385.000) toegerekend, de landbouwvrijstelling ter zake van deze cultuurgrond met ongeveer het bedrag van de verhoging van de opbrengst vermeerderd tot € 2.199.563 en ten laste van de winst een bedrag van € 1.054.706 gebracht, bestaande uit het bedrag dat belanghebbende aan [naam2] op grond van de zogenoemde meerwaardedeling in de onderhandse akte stelt te hebben doorbetaald (€ 1.217.585) minus de reeds in aftrek gebrachte indexatie (€ 162.879). Primair bepleit belanghebbende aldus een belastbaar inkomen uit werk en woning van negatief € 217.361. 
        Subsidiair stelt belanghebbende zich op het standpunt dat, indien de betaling aan [naam2] niet het karakter heeft van een (extra) financieringslast, de onderhandse akte met [naam2] een voorwaardelijk belang met [naam2] behelst van alle meerwaarde van de grond bovenop de koopsom die [naam2] in 1998 heeft betaald voor de bloot eigendom van de grond. Dit betekent dat belanghebbende nog voordat hij de grond definitief afneemt van Domeinen (zie 2.2), in het kader van de financiering de meerwaarde ervan boven de aankoopprijs en aankoopkosten voorwaardelijk voor 50% prijsgeeft. Omdat deze voorwaarde in 2008 wordt vervuld doordat belanghebbende gebruik heeft gemaakt van de optie in de onderhandse akte, realiseert hij uiteindelijk slechts 50% van de meerwaarde (bovenop de fl. 37.500 per hectare) en derhalve ook slechts 50% van het pachtersvoordeel (ter zake van de 42.66.03 hectare cultuurgrond) dat in die meerwaarde zit. Voor het overige valt het (50%) aandeel van belanghebbende in de meerwaarde geheel onder de landbouwvrijstelling. In de cijfermatige uitwerking heeft belanghebbende de landbouwvrijstelling ter zake van de cultuurgrond berekend op € 1.258.556 en geconcludeerd tot een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 554.773.
        Meer subsidiair neemt belanghebbende het standpunt in dat, indien het extra aan [naam2] betaalde bedrag niet het karakter heeft van financieringslast, dit, ervan uitgaande dat economisch-feitelijk met [naam2] een overeenkomst van geïndexeerde geldlening is gesloten,  niet wegneemt dat de totale betaling aan [naam2] tot het bedrag van de geïndexeerde lening naar de stand ten tijde van de verkoop – € 887.000 – nog steeds het karakter van aflossing van de schuld heeft en niet het aandeel is van de bloot eigenaar in de waardestijging van de grond. In dit geval komt alleen het extra bedrag in mindering op de opbrengst van de grond. Belanghebbende meent dat het verschil tussen enerzijds het met bedoeld extra bedrag verminderde bedrag van de opbrengst van de grond en anderzijds de boekwaarde van de grond, behoudens het pachtersvoordeel, volledig onder de landbouwvrijstelling valt, aangezien het verschil geheel is ontstaan door waardestijging van de grond. In de cijfermatige uitwerking heeft belanghebbende de landbouwvrijstelling ter zake van de cultuurgrond berekend op € 1.152.542 en geconcludeerd tot een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 650.209.    
      
      
    
    
      3.3.
      De Inspecteur beantwoordt deze vraag bevestigend en concludeert tot bevestiging van de uitspraak van de Rechtbank. De Inspecteur heeft elk van de onder 3.2 genoemde standpunten van belanghebbende gemotiveerd betwist en daarnaast ook zelf primaire en (meer) subsidiaire standpunten ingenomen.
      
      
    
  
  
    
      4Beoordeling van het geschil
    
    
      4.1.
      Ten aanzien van het primaire standpunt van belanghebbende overweegt het Hof als volgt. Uit de hiervoor onder 2.4 tot en met 2.6 genoemde feiten volgt dat belanghebbende de eigendom van de cultuurgrond in 1998 heeft overgedragen aan [naam2] , en daartegenover op die grond voor de duur van 40 jaar het zakelijk recht van erfpacht, dat tevens een recht van terugkoop na ommekomst van die termijn omvat, heeft verkregen en op dezelfde dag – bij onderhandse akte – met [naam2] is overeengekomen dat belanghebbende gedurende de eerste 12 jaar van de erfpachttermijn bevoegd is het erfpachtrecht aan [naam2] te koop aan te bieden dan wel dat belanghebbende en [naam2] kunnen besluiten de cultuurgrond gezamenlijk te verkopen aan een derde, waarbij voor die gevallen is vastgelegd hoe de waarde van het erfpachtrecht  zal worden bepaald. Vaststaat dat van laatstgenoemde mogelijkheid gebruik is gemaakt (zie 2.9). 
      
    
    
      4.2.
      Belanghebbende heeft gesteld dat hij ter zake van de met [naam2] in 1998 overeengekomen transactie een beroep kon doen op de verwerking daarvan in zijn fiscale balans op de wijze zoals in het Fagoed-arrest was toegestaan. In dit verband heeft belanghebbende aangevoerd dat hij feitelijk het volledige economisch belang bij de gronden heeft behouden en dat feitelijk sprake is van het aangaan van een geïndexeerde geldlening.
      
    
    
      4.3.
      Naar het oordeel van het Hof heeft belanghebbende, gelet op de vaststaande feiten, niet aannemelijk gemaakt dat hem na de transactie in 1998 het volledige belang bij de waardeontwikkeling van de cultuurgrond aanging, zodat belanghebbende mitsdien niet de economische eigendom van de cultuurgrond bezat. Uit de bepalingen van de onderhandse akte volgt dat [naam2] bij verkoop aan een derde de (afgesproken) waarde van de bloot eigendom toekomt. In de akte van levering van 24 december 2008 is overeenkomstig deze bepalingen bepaald dat ter zake van de levering van de (42.66.03 hectare) cultuurgrond aan [naam2] een bedrag van € 1.943.525 van de met de derde-koper overeengekomen totale koopprijs toekomt. Dit bedrag is ook rechtstreeks door de derde (via de derdenrekening van de notaris) aan [naam2] overgemaakt. Van de door belanghebbende gestelde doorbetaling van aan hem toekomende meerwaarde is derhalve geen sprake. Reeds om deze reden volgt het Hof belanghebbende niet in zijn stelling dat hij een bedrag van € 1.054.706 als financieringslast ten laste van de winst mag brengen.
      
    
    
      4.4.
      Daarnaast heeft belanghebbende geen feiten en omstandigheden aannemelijk gemaakt die tot de conclusie kunnen leiden dat de hier aan de orde zijnde situatie overeenkomt met die waarin een geïndexeerde lening zou zijn aangegaan. Bij de – hier aan de orde zijnde – bepaling van de totaalwinst van de onderneming van belanghebbende is van belang dat gebruik is gemaakt van de in de onderhandse akte opgenomen mogelijkheid de cultuurgrond (respectievelijk de bloot eigendom en het erfpachtrecht) binnen 12 jaar gezamenlijk te verkopen aan een derde. Door de verkoop van het erfpachtrecht door belanghebbende in 2008 is van een mogelijke terugkeer van de cultuurgrond in de onderneming van belanghebbende na ommekomst van de erfpachttermijn, als bedoeld in artikel 23 van de akte van levering en uitgifte van erfpacht, geen sprake meer. Evenmin is ter zake van het recht op terugkoop in 2008 enig bedrag aan belanghebbende ten goede gekomen. Gelet op het voorgaande verwerpt het Hof het primaire standpunt van belanghebbende. De vraag of belanghebbende voor de jaarwinstbepaling op grond van het Fagoed-arrest is uitgegaan van een juiste verwerking behoeft gelet hierop niet te worden beantwoord.
      
    
    
      4.5.
      Belanghebbende heeft subsidiair het standpunt ingenomen dat hij in 2008 uiteindelijk door de meerwaarderegeling slechts 50% van de meerwaarde (bovenop het bedrag van fl. 37.500 per hectare) en derhalve ook slechts 50% van het pachtersvoordeel, voor zover dit ziet op de 42.66.03 hectare cultuurgrond, dat in die meerwaarde begrepen is, realiseert. Naar de mening van belanghebbende valt voor het overige zijn (50%) aandeel in de meerwaarde geheel onder de landbouwvrijstelling.
      
    
    
      4.6.
      Vaststaat dat bij de verkrijging van de (47.79.79 hectare) cultuurgrond van Domeinen in 1998 een pachtersvoordeel is ontstaan van fl. 1.476.955 (€ 670.213), welk voordeel bestaat uit het verschil tussen de door belanghebbende aan Domeinen betaalde koopsom en de waarde in vrij opleverbare staat op 28 augustus 1998. 
      
    
    
      4.7.
      
        De Rechtbank heeft ter zake van de subsidiaire stelling van belanghebbende het volgende overwogen (daarbij wordt met “eiser” belanghebbende bedoeld):
        “17. Naar het oordeel van de rechtbank wordt een pachtersvoordeel gerealiseerd indien en voor zover bij (latere) verkoop van de grond een voordeel wordt behaald, hetgeen het geval is wanneer de zuivere opbrengst meer bedraagt dan de boekwaarde (vergelijk het arrest van de Hoge Raad van 17 maart 1965, ECLI:NL:HR:1965:AX7177, BNB 1965/160, en de uitspraak van het gerechtshof Leeuwarden van 15 maart 1985, ECLI:NL:GHLEE:1985:AW7269, BNB 1986/269).
      
      
      18. Eiser heeft bij de verkoop van de grond € 1.749.975 ontvangen. Gelet daarop, alsmede de boekwaarde van de grond ad € 767.273 en de verkoopkosten (...) heeft eiser een voordeel behaald dat uitkomt boven het pachtersvoordeel van € 670.213. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser daarmee het pachtersvoordeel van € 670.213 volledig gerealiseerd.
      
      19. Aan het voorgaande doet niet af dat op grond van de in de onderhandse overeenkomst gemaakte afspraak bij een gezamenlijke verkoop van de volle eigendom van de grond binnen 12 jaar aan een derde de waarde van het erfpachtrecht per hectare is bepaald op ½ x (vrije waarde - fl. 37.500). Deze afspraak houdt immers niet de overdracht in, door eiser aan [naam2] , van de helft van het pachtersvoordeel dat hij bij de verwerving van de grond in 1998 had behaald, maar slechts hoe de opbrengst bij gezamenlijke verkoop binnen 12 jaar tussen hen wordt verdeeld.
      
      20. Niet gezegd kan worden dat eiser de helft van zijn pachtersvoordeel aan [naam2] heeft overgedragen. Het is eiser die met zijn aankoop pachtersvoordeel heeft behaald, en dat met de verkoop aan de derde ook volledig heeft gerealiseerd.”
      
    
    
      4.8.
       Met de hiervoor aangehaalde overwegingen heeft de Rechtbank, naar het oordeel van het Hof, op goede gronden een juiste beslissing genomen. Het Hof neemt deze overwegingen dan ook over en maakt deze tot de zijne. Het Hof constateert dat belanghebbende in hoger beroep niet betwist dat de – door de Rechtbank berekende – behaalde boekwinst bij verkoop in 2008 uitgaat boven het pachtersvoordeel, zijnde de reeds in 1998 aanwezige meerwaarde. Het Hof ziet noch in de zogenoemde meerwaarderegeling noch anderszins aanleiding om het pachtersvoordeel, wat betreft de 42.66.03 hectare cultuurgrond, slechts voor 50% aan belanghebbende toe te rekenen. Dat de verkoop op een eerder moment mogelijk had geleid tot een andere cijfermatige uitkomst en dat belanghebbende een andere uitkomst dan door hemzelf bepleit onredelijk vindt, doet aan het voorgaande niet af.
      
    
    
      4.9.
       Nu belanghebbende in de onderbouwing van zijn meer subsidiaire standpunt eveneens ervan is uitgegaan dat hij – economisch feitelijk – met [naam2] een overeenkomst van geïndexeerde geldlening heeft gesloten, verwerpt het Hof, gelet op het ten aanzien van het primaire standpunt overwogene, ook dit meer subsidiaire standpunt. Daarbij overweegt het Hof dat partijen ter zitting van het Hof eenparig hebben verklaard dat het cijfermatige verschil tussen het (primaire) standpunt van de Inspecteur en het meer subsidiaire standpunt van belanghebbende ongeveer de door belanghebbende in het verleden in aftrek gebrachte indexatie is en dat deze € 162.879 bedraagt. De Inspecteur heeft dit bedrag in zijn berekening van de landbouwvrijstelling (zie 2.13), naar het oordeel van het Hof terecht, aangemerkt als aan [naam2] toekomende waardestijging van de bloot eigendom waarop de landbouwvrijstelling niet van toepassing is.
      
    
    
      4.10.
       Voor dat geval is niet in geschil dat de aanslag – zoals deze luidt na uitspraak op bezwaar – tot de juiste hoogte is vastgesteld. De overige standpunten van de Inspecteur behoeven geen behandeling meer. 
      
    
    
      4.11.
      Het hoger beroep wordt geacht mede betrekking te hebben op de heffingsrente. Belanghebbende heeft hiertegen geen zelfstandige grieven aangevoerd. Het hoger beroep is ook in zoverre ongegrond.
      
      
        
          Slotsom
          Op grond van het vorenstaande is het hoger beroep ongegrond. 
      
      
      
    
  
  
    
      5Griffierecht en proceskosten
    
    
      Het Hof ziet geen aanleiding voor vergoeding van het griffierecht of een veroordeling in de proceskosten.
    
    
    
  
  
    
      6Beslissing
    
    
      Het Hof bevestigt de uitspraak van de Rechtbank.
    
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door mr. G.B.A. Brummer, voorzitter, mr. P. van der Wal en mr. H. Vermeulen, in tegenwoordigheid van mr. H. de Jong als griffier.
    
    
    
      De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 12 oktober 2021.
    
    
    
    
      	De voorzitter,
      
        De griffier is verhinderd de uitspraak	
      
      
        te ondertekenen.	
    
    
    
    
    
      	(G.B.A. Brummer)
    
    
    
      Afschriften zijn aangetekend per post verzonden op 12 oktober 2021.
    
    
    
    
    
      Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.
      Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl).
      Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:
    
    1. bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak gevoegd;
    2 - ( alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn;
    3 - het beroepschrift moet ten minste het volgende vermelden:
    
      	a. de naam en het adres van de indiener;
      	b. de dagtekening;
      	c. een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
       	d. de gronden van het beroep in cassatie.
      Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.