Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met de privatisering van het Nederlands Omroepproduktie Bedrijf N.V. (25312)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 2086-2102

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 27, pagina 2086-2102

20-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25312Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1 (zie p. 1984): schriftelijke antwoorden van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor 1998 (25600 XVI)Pagina 2129-2143
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met de privatisering van het Nederlands Omroepproduktie Bedrijf N.V. (25312)Pagina 2086-2102
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 20 november 1997)Pagina 2127-2128
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de vrijstelling omslagbijdrage WTZ, te weten: - de motie-G. de Jong over het niet toepassen van artikel 6h, lid 2 (25600 XVI, nr. 38)Pagina 2074-2074
Behandeling van: - de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (25702, nrs. 2 t/m 10)Pagina 2050-2050
Behandeling van: - het verslag van een algemeen overleg over duurzame energie (25276 en 25423, nr. 2)Pagina 2102-2107
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van hedenochtend over het ontwerpbesluit vrijstelling omslagbijdrage WTZPagina 2070-2072
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake samenwerkingsscholen (24137)Pagina 2107-2127
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs inzake samenwerkingsscholen (24137)Pagina 2050-2070
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van nieuwe regels met betrekking tot de (re)integratie van arbeidsgehandicapten (Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten) (25478)Pagina 2074-2086
Stemming over het voorstel van de fractie van de VVD, de wens te kennen te geven dat de voorgenomen oprichting van het waarborgfonds zorgsector een voorafgaande machtiging bij wet behoeft (25627, nr. 5)Pagina 2074-2074
Presentie en opening (donderdag 20 november 1997)Pagina 2049-2049
Regeling van werkzaamheden (donderdag 20 november 1997)Pagina 2073-2074
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de medische keuringen (25648); - het wetsvoorstel Aanpassing van een aantal wetten in verband met de regeling van het overleg met centrales van overheidspersoneel en sectorwerkgevers verenigd in de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid (Aanpassingswet Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid) (25469); - en vier andere wetsvoorstellenPagina 2049-2050

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van bepalingen van de Mediawet in verband met de privatisering van het Nederlands
Omroepproduktie Bedrijf N.V. (25312).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Al in de jaren tachtig heeft het toenmalige kabinet
besloten om het Nederlands Omroepproduktie Bedrijf te verzelfstandigen. De
privatisering die wij vandaag behandelen, is van die verzelfstandiging een
logisch vervolg. Mijn fractie onderschrijft de overwegingen van het kabinet
ten aanzien van deze verzelfstandiging. Echter, ten aanzien van drie zaken
heb ik nog enkele vragen en opmerkingen te maken en zelfs bezwaren naar voren
te brengen.Ten eerste maak ik mij zorgen over de positie die het bedrijf gaat innemen
op de markt voor facilitaire dienstverlening. Het kabinet becijfert in de
nota naar aanleiding van het verslag dat het bedrijf 60% van deze markt in
Nederland in handen heeft. Omdat de overige 40% veelal in handen is van kleine
bedrijven, kan volgens mijn fractie wel degelijk worden gesproken over een
dominante marktpositie. Wij vinden het daarom jammer en merkwaardig dat pas
in een laat stadium het advies van de NMA over deze privatisering zal worden
gevraagd. Wat is daarvoor de reden? Natuurlijk ben ik blij dat het kabinet
bereid is om mededingingsaspecten in de audiovisuele sector te betrekken bij
het onderzoek naar cross-ownership in de mediasector. Daar hebben wij zelf,
tijdens het debat over de liberalisering van de mediawetgeving, om gevraagd.
Het onderzoek is in de loop van de tijd steeds interessanter geworden omdat
er steeds, bij verschillende debatten, nieuwe zaken aan zijn toegevoegd. Ik
ben dan ook bijzonder benieuwd naar de uitkomsten. Wanneer kunnen wij die
verwachten?Op dit moment geef ik er de voorkeur aan het eindoordeel over dit wetsvoorstel
pas te geven nadat de NMA erover heeft geadviseerd. De NMA zou hierover binnen
twee maanden, na een consultatieronde, kunnen adviseren. Aangezien het nu
toch niet de beste tijd is om ten beurze te gaan, zou dit geen tijdverlies
behoeven op te leveren. Ik overweeg hierover met de coalitiegenoten een motie
in te dienen.Ten tweede ziet de fractie van de PvdA, in tegenstelling tot het kabinet,
geen reden om het uitzendproces radio en televisie ten behoeve van de publieke
omroep als een opgedragen taak voor het NOB te formuleren. Immers, ook anderen
kunnen de verplichting krijgen om in tijden van calamiteiten en bijzondere
situaties aan de regering toegang te verschaffen tot radio- en televisiefaciliteiten.
Bovendien zal de continuïteit van het uitzendproces van
de publieke omroep niet in gevaar komen. Het kabinet wijst ook zelf op het
grote aantal aanbieders.Graag verkrijg ik een toelichting op het argument dat het uitzendproces
technisch moeilijk los te maken is van het bedrijf NOB. Hoe valt dit te rijmen
met het feit dat de uitzendstraat exclusief voor de publieke omroep wordt
gebruikt? De financiële toerekening is in dat geval geen enkel probleem.
Hoewel het niet om een groot bedrag gaat, ontstaat – wanneer het uitzendproces
exclusief bij het NOB berust – er bijna een vanzelfsprekendheid voor
de publieke omroepen om ook andere activiteiten door het NOB te laten verrichten.
Ook deze exclusiviteit moet daarom onzes inziens door de NMA worden getoetst.Zelfs de publieke omroepen hebben bezwaren tegen de exclusieve positionering
van het uitzendproces bij het NOB. Ze spreken zelfs van een zeer onoverzichtelijke
en oncontroleerbare toerekening van de met het uitzendproces gemoeide kosten.
Hoe is dit te rijmen met het antwoord van het kabinet, dat aangeeft dat er
in dit opzicht geen enkel probleem rijst? Het NOS-bestuur spreekt bovendien
van een omvangrijke en ongewenste gedwongen winkelnering. Met name ten aanzien
van het doorleveren van verbindingen zou het NOB een monopoliepositie hebben
Mijn fractie heeft begrip voor deze redenering van de NOS en vindt dat in
elk geval de evaluatie van de privatisering sneller dient plaats te vinden
dan na de in het wetsvoorstel genoemde vijf jaar. Wij overwegen om hierover
een amendement in te dienen.Ten derde blijft de fractie van de Partij van de Arbeid bezwaren houden
tegen de bestemming van de meeropbrengsten van de inkomsten uit de privatisering.
In de statuten van de beheerstichting, die met dit wetsvoorstel verdwijnt,
staat duidelijk dat het geld bij eventuele liquidatie bij de omroep moet blijven.
Het vermogen is immers met omroepmiddelen opgebouwd. In een later stadium
bevestigde de rechter dat het moest gaan om de verwezenlijking van in principe
dezelfde doelstellingen: omroep- en persdoeleinden. Het lijkt mij sterk dat
hiermee het verminderen van de staatsschuld kan worden bedoeld. Heeft het
NOS-bestuur met deze gerechtelijke uitspraak in de hand een grond om de bestemming
van de extra gelden aan te vechten?Het kabinet redeneert dat het vermogen van het NOB grotendeels is opgebouwd
door efficiencywinsten die na de verzelfstandiging zijn behaald. De fractie
van de PvdA meent dat als ijkpunt voor de waarde ook de datum van verzelfstandiging
genomen kan worden. Bovendien is het vermogen opgebouwd op basis van de wettelijke
bestedingsverplichting van de publieke omroep. Ook het mediapark, dat oorspronkelijk
uit omroepmiddelen is gefinancierd, werd aan het NOB als bruidsschat meegegeven.
De fractie van de Partij van de Arbeid vindt dan ook dat de meeropbrengsten
ten bate van de publieke omroep zouden moeten komen. Ik heb daarvoor inmiddels
samen met enkele anderen een amendement ingediend, dat ertoe strekt om de
gemaakte afspraken over de 155 mln., die dateren uit 1993, en over de 18 mln.,
een afspraak over de renteopbrengst, die dateert uit 1996, te respecteren.
Tegelijk komen de meeropbrengsten in de omroepmiddelen terecht.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Het vermogen dat nu in de meeropbrengst van de verkoop van
het NOB zit, is toch gewoon opgebouwd door een betaling met subsidiegelden
door de omroeporganisaties? Die hebben het NOB ingehuurd voor een aantal activiteiten.
Het is toch onzin om te doen alsof dat geld is van de omroeporganisaties?
Dat is toch gewoon overheidsgeld geweest dat van de ene organisatie naar de
andere is gevloeid?Mevrouw Van Zuijlen is net zo goed als ik op de hoogte van de gigantische
reserve die de omroeporganisaties op dit moment nog hebben. Zij hebben zowel
hun eigen privé-reserves als de gezamenlijke reserve van de NOS. Het
is dan toch een beetje bizar om voor te stellen dat geld nogmaals te laten
terugvloeien naar de omroeporganisaties? Wat is de reden daartoe?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U stelt twee vragen. De eerste is wat het eigenlijk voor geld is. Wij
hebben in Nederland naar ik meen nog één doelheffing over, namelijk
de doelheffing voor de publieke omroep. Wij spreken over geld dat bedoeld
is voor de publieke omroep en nooit ergens anders voor bedoeld kan zijn. Voorzover
ik weet, bent u geen voorstander van het fiscaliseren van de omroepgelden.
Dán hebben wij het over overheidsgelden. Er lijkt mij wat dat betreft
geen misverstand mogelijk.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Wij heffen wettelijk omroepgelden. U zegt dat het een doelheffing is en
daarom geen publiek geld meer. Nu ontstaat er echt een spraakverwarring.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is wel publiek geld, maar het was bedoeld voor de publieke omroep.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Het dient voor het laten vervullen van een aantal diensten, waarvoor een
bedrijf dat helemaal gefinancierd is door de overheid, wordt ingehuurd. Het
is dan toch een beetje bizar om te zeggen dat het omroepgeld is als wij dat
bedrijf gaan verkopen? Dat zegt u in feite.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is absoluut omroepgeld. Er zit geen ander geld bij dan omroepgeld.Uw andere vraag ging over de reserves van de omroepen. Dat vind ik een
heel andere discussie. Wij kunnen misschien de volgende week, tijdens het
algemeen overleg over de begroting van de omroepen, nog eens praten over die
reserves. Ik vind dat eigenlijk een heel ander punt. Ik vind dat ik niet nu
mijn principiële punt wat moet worden gedaan met de opbrengst van de
privatisering van het NOB moet verwarren met een ander, door u ingebracht,
principieel punt.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Algemene middelen zijn toch van ons allemaal? Als je wettelijk een belasting
heft, zoals de omroepbijdrage, en er komt...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Hoe bedoelt u? Het is geen belasting, maar een doelheffing. Dat is een
essentieel verschil.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Als je dat doet, met de wet in de hand mensen vragen om een bijdrage te
geven, en er komt een positief resultaat, dan laat je dat toch weer toevloeien
naar de algemene middelen? Met andere woorden: het gaat toch
weer terug naar iedereen. De algemene middelen zijn toch voor het algemeen
belang in Nederland?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het gaat precies terug naar waar het voor bedoeld is, namelijk de omroepmiddelen.
Dat is een volstrekt logische gang van zaken, die bovendien is afgesproken
in de statuten van de beheerstichting.Mevrouw De Koning (D66):Het is niet voor het eerst dat mevrouw Van Zuijlen ons verrast, ondanks
gemaakte afspraken, met het indienen, althans dreigen met indienen van een
amendement met de oppositie.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is ingediend en bovendien met u besproken. U kunt dus nooit verrast
zijn.Mevrouw De Koning (D66):Met mij is besproken dat u dat niet zou doen. Maar goed, ik vraag u...
Ja, u hoeft niet zo raar te kijken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Hier wordt een heel rare vorm van geschiedvervalsing gepleegd. Ik wil
wel even uit de school klappen. Wij zaten hier net samen te lunchen en ik
zeg u dat het amendement wordt ingediend. U zegt...Mevrouw De Koning (D66):Nee. U zegt: "Zal ik het maar niet doen of zal ik dan daarna mijn naam
eraf halen? Dat kan ik ook altijd nog doen."Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nee.Mevrouw De Koning (D66):"Laat ik het dan maar niet doen." Dat waren uw laatste woorden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mevrouw De Koning, ik vind – eerlijk gezegd – uw manier van
debatteren een beetje vervelend.Mevrouw De Koning (D66):Ik moet nog beginnen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit is al de tweede keer dat wij op deze manier tegenover elkaar staan
en dat wij kennelijk volstrekte misverstanden hebben in het vooroverleg. Ik
heb mevrouw Van Heemskerck hiervan op de hoogte gesteld. Ik heb u ervan op
de hoogte gesteld. Nu bent u weer totaal verrast. Ik heb juist omdat wij tijdens
het mediadebat op zo'n vervelende manier tegenover elkaar stonden, dit –
dacht ik – zorgvuldig gedaan. U zei zelfs tegen mij: "Ik dacht dat je
het al gedaan had." En dan nu verras ik u weer. Ik weet niet meer hoe wij
met elkaar open moeten discussiëren.Mevrouw De Koning (D66):Goed, dan gaan wij het over de inhoud hebben. Hoe wilt u de gemaakte afspraken,
die hier door de Kamer zijn geaccordeerd, te weten: de 155 mln. uit 1993 van
mevrouw d'Ancona en de 18 mln. reservering in de Cultuurnota, respecteren,
als u tegelijkertijd zegt dat het terug moet naar de omroep? Het zijn niet
alleen omroepmiddelen. De commerciële omroepen hebben vanaf het begin
van het zelfstandig worden van de stichting meegedaan. U weet even goed als
ik, of u weet misschien niet even goed als ik, dat de bestedingsverplichting
van de publieke omroepen in 1992 voorbij was.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik wil u het amendement wel voorlezen: "2. Het vermogen van de stichting
gaat onder algemene titel over op de Staat en zal worden aangewend ter bestrijding
van de kosten, genoemd in de tweede volzin van artikel 28 van de Mediawet,
met dien verstande" – en daar gaat het om – "dat uit het vermogen
geen uitkering wordt gedaan ten behoeve van het Bedrijfsfonds voor de pers
en dat andere gemaakte reserveringen met betrekking tot het vermogen in stand
blijven." Dat gaat over de 155 mln.En dan nu over de 18 mln. Het geld komt in de omroepmiddelen. Ook daar
levert het rente op. De rente uit de omroepmiddelen is vrij besteedbaar voor
cultuur. De staatssecretaris van Cultuur heeft dus geen enkel probleem om
die 18 mln. jaarlijks door te schuiven binnen zijn cultuurbegroting. Ik heb
gerespecteerd dat die afspraken in het verleden, respectievelijk in 1993 en
in 1996, zijn gemaakt. Ik denk dat het principieel juist was geweest om het
gehele bedrag in de omroepmiddelen te storten, maar ik heb gerespecteerd dat
die afspraken al eerder zijn gemaakt. In dat opzicht zijn wij het dus met
elkaar eens.Misschien kunnen wij nog een stuk naar elkaar toekomen. Ik herinner mij
namelijk dat in het publieke debat, toen in eerste instantie dit wetsvoorstel
aan de orde was, u ook heel duidelijk op het standpunt stond dat de publieke
omroepen wel degelijk ook moesten kunnen profiteren van de opbrengsten uit
de privatisering van het NOB.Mevrouw De Koning (D66):Dacht u dat minister Zalm 18 mln. per jaar structureel zou laten inboeken,
zonder uiteindelijk de 300 mln. die daaraan ten grondslag liggen te vorderen?
Dat zijn gemaakte afspraken. Ik ben het met u eens dat het niet buitengewoon
chic is, maar het is regeringsbeleid en het is klaar en gelopen. Zo is het.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is alleen maar klaar en gelopen als u zich monistisch opstelt. Ik
stel mij dualistisch op. Ik heb hier een eigen verantwoordelijkheid te nemen.
Laten wij het eens over andere gemaakte afspraken hebben, namelijk de afspraken
die met de publieke omroep zijn gemaakt in de statuten van de beheerstichting.
Die afspraken worden geschonden. Ik vind dat niet alleen niet netjes, ik vind
dat onbehoorlijk bestuur. Ik heb hier mijn eigen verantwoordelijkheid. Ik
zeg dat ik probeer te respecteren dat Zalm 18 mln. per jaar in de cultuurpot
wil stoppen. Ik zeg dat er geen enkel bezwaar tegen is om dat nu alsnog te
doen, want dat geld trekt rente, waar het ook zit. De renteopbrengst uit de
omroepmiddelen is vrij besteedbaar voor de staatssecretaris van Cultuur. Ik
kom dus in grote lijnen aan uw bezwaren tegemoet. Ik kom er alleen niet aan
tegemoet wanneer u zegt: het kabinet zegt ja, dus ik zeg ja, of: het kabinet
zegt ja, dus ik zeg amen. Zo zit ik niet in elkaar.Mevrouw De Koning (D66):Zo zit ook ik niet in elkaar. U verdraait echter op een vrij pittige wijze
de werkelijkheid, waarover later meer.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben benieuwd naar uw termijn.De voorzitter:Ik zie de heer Stellingwerf niet in de zaal. Dan is het woord aan de heer
Beinema.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! In de schriftelijke behandeling van dit wetsvoorstel
is al gebleken dat het voorzien is van een fiks aantal haken en ogen die niet
in elkaar passen. Ik beperk mij nu tot de belangrijkste. Dat is in de eerste
plaats de wijze waarop de regering voornemens is de aandelen van het Nederlands
Omroepproduktie Bedrijf te verkopen. De in artikel 83 vastgelegde publieke
taak van het NOB, te weten het uitzenden van de programma's van de publieke
omroep, wordt door het wetsvoorstel op langere termijn bepaald niet veiliggesteld
en de integriteit van het bedrijf wordt dat nog minder. Het grote risico is
en blijft immers dat het NOB op termijn in handen komt van een, eventueel
buitenlandse, zogenaamd strategische partij, die al actief is op de mediamarkt
en die, vooral rekening houdend met de eigen belangen, het NOB naar de eigen
behoeften zal modelleren ten koste van de integriteit van het huidige bedrijf.
Ook als de regering de verkoop zo kan sturen dat het NOB bezit wordt van enkele
zogenaamde financiële partijen, die geen inhoudelijke belangen hebben,
maar primair geïnteresseerd zijn in het rendement, wordt het risico niet
uitgesloten dat het bedrijf uiteindelijk toch aan een strategische partij
wordt doorverkocht als deze maar genoeg biedt. In de situatie die dan ontstaat,
kan de vervulling van de publieke functie nog wel afgedwongen worden door
bestuursdwang en zo nodig dwangsommen, maar het tegen heug en meug leveren
van diensten komt de kwaliteit ervan niet ten goede en meer in het algemeen
gesproken is het niet wenselijk dat de publieke omroepen afhankelijk worden
van een concurrent op de mediamarkt. Onder deze gegeven omstandigheden wijst
de fractie van het CDA verkoop van het NOB af.Er zijn echter heel wel omstandigheden denkbaar waaronder de fractie van
het CDA geen bezwaren tegen de verkoop zou hebben, namelijk als het bedrijf
in die zin gesplitst wordt, dat de uitzendstraat met zijn publieke functie
bij de NOS in beheer komt. De regering schrijft ons dat dit momenteel technisch
niet realiseerbaar is, maar hierbij staat een resoluut "nee" van de staatssecretaris
tegenover een even resoluut "ja" van de NOS. Het lijkt mij dan ten minste
gepast deze mogelijkheid nader te onderzoeken.Er zijn geen profetische gaven voor nodig om te voorspellen dat de privatisering
van het NOB op de ene of op de andere wijze zal doorgaan. Daarom kom ik nu
nog te spreken over de bestemming van de opbrengst ervan. De fractie van het
CDA hanteert als algemene regel dat de opbrengst van de verkoop van staatsdeelnemingen
niet wordt gebruikt om de staatsschuld te verlagen, zoals in dit voorstel
staat, maar voor het Fonds economische structuurversterking. Wij zien in dit
geval echter gewichtige redenen om een uitzondering op die eigen regel te
maken. Om dit duidelijk te maken, moet ik enkele wetenswaardigheden uit de
korte geschiedenis van het NOB releveren.In 1987 werd het NOB uit het vermogen van de NOS afgesplitst. Ook toen
werden statuten terzijde gezet, namelijk die van de NOS, waarin bepaald was
dat zulks alleen mogelijk was als zowel de wetgever als het bestuur van de
NOS ermee instemde. De NOS stemde niet in, maar de Tweede Kamer als medewetgever
deed dat wel, vooral op grond van het argument van minister Brinkman, dat
de gekozen constructie met de beheerstichting het meest geschikt was om het
vermogen van de publieke omroep bijeen te houden. Deze argumentatie berustte
op artikel 13, lid 3, van de statuten van de beheerstichting, dat bepaalt
dat bij ontbinding van de stichting het liquidatiesaldo aan omroepdoeleinden
besteed wordt.Uitgerekend dat artikel redde de Staat in de procedure die de NOS destijds
aanspande terzake van onrechtmatige wetgeving. En uitgerekend op dat artikel
past het wetsvoorstel een verdwijntruc toe door de beheerstichting van rechtswege
op te laten houden te bestaan. Het lijkt mij dat, als de NOS nu weer naar
de rechter zou gaan, zij meer kans op succes zal hebben dan in 1987. Mijn
fractie wil het echter niet zover laten komen. Wij vinden de motivering door
de regering van het artikel V niet afdoende om de in 1987 gedane toezeggingen –
niet alleen bij de Kamerbehandeling, maar ook in een brief van de minister
van CRM – de opbrengst van een eventuele verkoop ten goede te laten
komen aan de publieke omroep, ongedaan te maken.Voorzitter! Ik heb daarom met groot genoegen het amendement van mevrouw
Van Zuijlen medeondertekend, dat beoogt artikel V dusdanig te wijzigen dat
de meeropbrengst van de verkoop voor omroepdoeleinden wordt gebruikt.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Voor ons ligt een op het eerste gezicht vrij onschuldig wetsvoorstel,
dat echter nogal wat kanten en een opmerkelijke historie heeft. In de eerste
plaats zal het niet vaak gebeuren dat een actie tot privatisering start met
een vorm van nationalisering. Immers, het vermogen van de zogenoemde, speciaal
in het leven geroepen, beheerstichting gaat onder algemene titel over op de
Staat. De eigenlijke, latere, privatisering, door het verkopen van aandelen
aan particuliere investeerders, komt niet vandaag en misschien wel helemaal
nooit hier aan de orde. De regering besteedt daar wel beschouwingen aan, met
name aan de kwaliteit en aan het type van de potentiële aandeelhouders,
maar verder gaat het eigenlijk niet. Misschien kan de staatssecretaris iets
zeggen hierover.Mijnheer de voorzitter! Waar begint de discussie over een eventuele privatisering
van het NOB, dat eind 1987 als facilitair bedrijf werd losgeweekt van de NOS?
Een historische splitsing, waarmee op z'n zachtst gezegd niet iedereen gelukkig
was. Het was minister Hedy d'Ancona die zich al in 1993 met een groot gat
in haar begroting geconfronteerd zag en een oplossing vond in het alvast inboeken
van 155 mln. op de toenmalige WVC-begroting, te weten een deel van de verwachte
opbrengst bij de voorgenomen privatisering. Hoe kwam dat bedrag overigens
zo opeens op de kaart? Wat voor berekening lag daaraan ten grondslag? Het
bedrag verhuisde van jaar op jaar van begroting naar begroting, de zogenoemde
kasschuif; dus niet zozeer een kaasschaaf- als wel kasschuifmethode.Afgezien van de nog te genereren 155 mln., ontstaat er een tweede moment
waarop een financiële afspraak wordt gemaakt, met instemming uiteraard,
net als de eerste keer, van de Kamer, ten behoeve van de begroting 1997. Dat
was de inboeking in de Cultuurnota van een bedrag van structureel 18 mln.;
daar is hier al eerder over gesproken. Het betrof het rentevoordeel van de
meeropbrengst, vooruitlopend op de verkoop van het NOB. Op
dat moment werd die opbrengst dus kennelijk geraamd op 455 mln.; er werd uitgegaan
van een rente van 6% over 300 mln. De minister van Financiën stelde daar
uiteraard wel iets tegenover. Te zijner tijd moest die opbrengst bij hem terechtkomen
c.q. dienen ter verlaging van de staatsschuld.Voorzitter! Ik ga op deze factoren zo in, omdat met name het geld in het
wetsvoorstel c.q. de besteding van de opbrengst onderwerp van discussie is.
Straks kom ik op een paar andere aspecten.Voorzitter! Het verwachte meerdere, te weten 300 mln., gaat naar de algemene
middelen conform de eerder door de Kamer geaccordeerde afspraken en conform
het principe dat staatsdeelnemingen geheel ten goede van de algemene middelen
komen. Dit is gebaseerd op de Comptabiliteitswet en tot zover is alles in
ieder geval formeel geheel in orde. Maar deels is dit ook, zoals de regering
zelf erkent, in strijd met andere afspraken, gemaakt in 1987 met de publieke
omroep en vastgelegd in de statuten van de beheerstichting. Die vastlegging
in de statuten dat het liquidatiesaldo bij ontbinding aan de Staat toevalt,
met een daarbijbehorende bestedingsverplichting ten aanzien van omroep en
pers, is door de regering buiten werking gesteld door niet de stichting te
ontbinden, maar deze van rechtswege op te laten houden te bestaan. Ook wij
zijn niet zeer enthousiast over deze keuze, over deze constructie. Maar wij
kunnen het beleid billijken, omdat zo het regeringsbeleid inzake opbrengst
verkoop staatsdeelnemingen ook gevolgd kan worden. De hoofdprijs van elegantie
verdient deze oplossing ook naar onze mening zeker niet. De publieke omroep
stelt van haar kant dat het vertrouwensbeginsel wordt geschonden en meent
recht te hebben op het vrij te komen vermogen van het NOB. Hoewel wij zeker
begrip hebben voor de visie van de NOS dat het NOB destijds een bruidsschat
van omvang heeft meegekregen, zijn wij met de regering van mening dat het
vermogen van nu niet meer het vermogen is van het toenmalige facilitaire bedrijf
van de NOS en dus van de landelijke omroep. Het is van karakter geheel veranderd
en grotendeels op eigen kracht verworven. Immers, de bestedingsverplichting
aan de publieke omroep is in 1992 vervallen, er zijn activa afgeschreven en
de commerciële omroepen namen een steeds groter deel van de omzet voor
hun rekening. Wel bestaat bij ons de vraag in hoeverre het redelijk is dat
de NOS op geen enkele wijze gecompenseerd wordt voor het destijds ingeleverde
mediapark en de daarbijbehorende gebouwencomplexen.Ten onrechte verkeerde ik in de veronderstelling dat van de jaarlijkse
18 mln. aan rentevoordeel ten gunste van de cultuur, wellicht ook een bepaald
percentage aan specifieke projecten binnen de omroep ten goede zou kunnen
komen. Zo zou bijvoorbeeld de 5 mln. aan satellietkosten van de NOS daaruit
wellicht kunnen worden betaald. Dit blijkt niet het geval. Ik wil de staatssecretaris,
zeker na het horen van mijn collega's, vragen of hij geen mogelijkheid ziet
om de NOS op een of andere wijze tegemoet te komen voor het geleden verlies.
Dat kan door een relatief klein bedrag opnieuw af te zonderen voor specifieke
projecten binnen de omroep vanuit de algemene middelen. Als dat niet mogelijk
is, kan het door hier toe te zeggen dat bij een eventueel hogere opbrengst
dan 455 mln., waarop tot nu toe is gerekend, de rentevoordelen van het meerdere
wel ten gunste van de publieke omroep kunnen komen. Misschien kan de staatssecretaris
nog eens zijn visie geven op de verlangens van de NOS?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Nu begin ik het spoor een beetje bijster te worden. Eerst
komt het voorstel van collega Van Zuijlen, waarmee wij het apert oneens zijn.Mevrouw De Koning (D66):Ik ook!Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik begrijp dat mevrouw De Koning het er, namens haar fractie, ook mee
oneens is. Maar vervolgens zegt zij: het heeft niet de schoonheidsprijs verdiend.
Als er geld overblijft – aan welke bedragen denkt zij dan? – moet
dat naar de NOS gaan.Mevrouw De Koning (D66):Ja. Dat is helemaal niet in strijd met elkaar.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik ben het spoor bijster. Het is óf principieel dit, óf
principieel dat. Aan hoeveel geld denkt u dan?Mevrouw De Koning (D66):Natuurlijk ben ik het principieel eens met wat er is gebeurd, met het
regeringsbeleid dat de opbrengst van staatsdeelnemingen, staande tegenover
staatsvermogen, kan worden gebruikt voor delving van de staatsschuld. Maar
dan ligt er wel het feit dat de NOS een soort bruidsschat heeft meegegeven
aan het NOB. Ik zat daar met mijn neus bovenop. Ik vind het heel vervelend
dat daar niks voor terugkomt. Ik denk dan aan het volgende. Natuurlijk gaat
de markt steeds op en neer. Maar als er meer wordt geboden voor het NOB dan
nu wordt verwacht, kan het rentevoordeel van dat meerdere structureel aan
de publieke omroep ten goede komen, zoals nu de 18 mln. in de Cultuurnota
is ingeboekt.Voorzitter! Ik wil nog enkele aspecten uit het wetsvoorstel bespreken.
Ik begin met het uitzendproces. Dat is een vitaal en cruciaal onderdeel van
het privatiseren van het NOB. Alles wat ons aan publieke televisie en radio
bereikt, komt daardoor tot ons. Mijn fractie is van mening dat de exclusieve
positionering, die als taak van algemeen belang bij het NOB gehandhaafd wordt,
leidt tot een structurele monopoliesituatie. Wij hebben er gewoon maar één.
Daar komt het, op z'n Hollands gezegd, op neer. Dit vraagt naar ons oordeel
ook om aparte regelgeving met betrekking tot de marktordening. Overigens vragen
wij ons af hoe de vergoeding die het ministerie jaarlijks bepaalt, namelijk
37 mln., berekend wordt, gezien de volstrekte verweving met overige productieactiviteiten,
mede ten behoeve van commerciële zendgemachtigden. Mag ik de staatssecretaris
vragen of het NOB straks ook onder de zogenaamde Cohentoets zal vallen? Collega
Van Zuijlen sprak al over de wenselijkheid om eerst de NMA om advies te vragen.
In principe ben ik daar bepaald een voorstander van. Hoewel als garantie voor
het uitzenden in het wetsvoorstel bestuursdwang wordt geïntroduceerd,
moet ons van het hart dat de verzorging van zoiets essentieels en nationaals
als een uitzendproces door een geprivatiseerd commercieel bedrijf
ons niet als een optimale en wenselijke situatie voorkomt. Wat gebeurt er
bijvoorbeeld als dat bedrijf in financiële moeilijkheden geraakt? Kan
de Staat dan niet in een zeer lastige, om niet te zeggen: chantabele, positie
komen? Zou het niet wenselijk zijn – ik weet niet of dat kan –
ter waarborging van de bescherming van het algemeen belang één
commissaris namens de overheid toch in de raad van commissarissen te handhaven?
Heeft de staatssecretaris het uitzicht dat op de langere termijn sprake zal
zijn van verandering in de monopolistische structuur van dit uitzendproces?Mijnheer de voorzitter! Dit wetsvoorstel kenmerkt zich door nogal originele,
maar niet altijd de elegantste, constructies. Mede om die reden wil ik ter
afsluiting de staatssecretaris nog eens uitdrukkelijk vragen een oplossing
te bedenken die in enigerlei mate recht doet aan het naar mijn smaak begrijpelijke
en terechte verlangen van de NOS om iets terug te zien van haar oorspronkelijke
investeringen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Na de schriftelijke voorbereiding heeft de VVD-fractie eigenlijk
nog maar weinig vragen en opmerkingen. De voorbereiding was goed en gedegen.
Mijn fractie heeft op bijna alle vragen antwoord gekregen.Wij steunen het regeringsbeleid dat heel duidelijk gericht is op het vervreemden
van het bestaande aandelenbelang. Het behartigen van dat belang is eigenlijk
niet meer nodig. Ook is het beleid gericht op het vervreemden van de belangen
in het Nederlandse omroepbedrijf.Ook wij zijn van mening dat het heel belangrijk is dat het NOB in de gelegenheid
wordt gesteld zich als omroeproductiebedrijf in de ruimste zin van het woord
te ontplooien. Wij twijfelen er niet aan dat dit ook de doelstelling van de
regering is.Wij ondersteunen dus de doelstelling van de regering om zich helemaal
uit het NOB terug te trekken. De regering wil het aandelenbelang vervreemden
en de aandelen plaatsen bij een financiële investeerder. Daarmee zijn
wij het eens. De aandelen zouden dus geplaatst worden bij iemand die zich
heel afstandelijk zal opstellen tegenover het management. Wij willen de staatssecretaris
nog eens op het hart drukken dat hij heel prudent moet zijn bij de keus van
deze investeerder, dus bij de keus van de koper. Het gaat in dezen om een
bedrijf dat via zijn opdrachtgever, de NOS, een aantal publieke functies vervult,
last but not least: het hebben van de uitzendstraat.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Voorzichtig zijn bij de keus van een koper: ja, natuurlijk!
Betekent dit dat bij de verkoop de voorwaarde gesteld moet worden dat de eerste
koper niet doorverkoopt aan een strategische partij?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik wil niet op de stoel van de regering gaan zitten. Het gaat mij erom
dat de koper van het NOB in het bedrijf zal investeren met het oog op de lange
termijn en dat het zich niet inhoudelijk met het bedrijf zal bemoeien zolang
dat een behoorlijk rendement oplevert. Het moet ook een koper zijn die zich
heel duidelijk realiseert dat het NOB een aantal publieke taken verzorgt en
die betreft niet in de laatste plaats het hebben van de uitzendstraat. Die
wordt ook wel door commerciële bedrijven benut, maar zij is van essentieel
belang voor de publieke omroep.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Die zorg delen wij en op zichzelf is dat wel mooi. Met mijn
vraag wilde ik echter suggereren dat het niet mogelijk is om bij de verkoop
dergelijke voorwaarden te stellen. Dus mevrouw Van Heemskerck blijft op dit
punt in het onzekere. Als een koper na drie, vier of vijf jaar een prachtig
bod krijgt, dan verkoopt hij het bedrijf toch.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U weet net zo goed als ik hoe het bij verkopen zoals deze gaat.De heer Beinema (CDA):Dat weet ik niet zo. Ik ben niet helemaal thuis in die sfeer.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Als regeringspartij hebt u anders 85 jaar in die sfeer verkeerd.Bij Financiën wordt naast de prijs heel duidelijk gekeken naar de
inbreng van de geïnteresseerde partij. Het gaat dan dus niet alleen om
het bedrag an sich, maar ook om de belangstelling van de koper en de manier
waarop men zal investeren. Als regeringspartij zeggen wij: wees voorzichtig,
let erop dat het niet alleen om de prijs gaat. Veel belangrijker is nog welke
bedoelingen een partij met het bedrijf heeft. Ik ga ervan uit dat dergelijke
aspecten mede in aanmerking worden genomen. Ook bij vorige vervreemdingen
heeft dat meegeteld.De heer Beinema (CDA):Daar ga ik ook van uit. Er staat zelfs in de stukken dat die meetellen.
De koper zal het doorverkopen en de volgende koper zal het eventueel ook doorverkopen.
Er blijft dus een risico.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Daar kun je nooit een waterdichte garantie voor geven. Dat ben ik helemaal
met u eens.Voorzitter! In de schriftelijke inbreng hebben wij gesproken over een
eventuele werknemersparticipatie. De regering stond daar niet onwelwillend
tegenover. Ik wil nu echter weten welke mogelijkheden de staatssecretaris
op dit punt ziet en hoe hij hier vorm aan wil geven.Een discussiepunt, vooral aan de kant van de NOS, is de besteding van
de opbrengst van de aandelen buiten de sfeer van de publieke omroep. Vorige
sprekers hebben het hier ook over gehad. De VVD volgt op dit punt het voorstel
van de regering en steunt de argumenten die hiervoor in de memorie van toelichting
staan. De eventuele meeropbrengst boven de al ingeboekte 155 mln. zal dus
worden aangewend ter verlaging van de staatsschuld. Ik wil dat nog maar eens
onderstrepen. In dit verband wil ik vragenderwijs een stelling poneren waarmee
ik een beetje afwijk van de suggestie van mevrouw De Koning van D66. Stel
dat wij een reusachtige opbrengst krijgen. Wij hebben nu 18 mln. rente ingeboekt
voor de Cultuurnota. Als er nu meer rente te vangen is dan die 18 mln., dan
ga ik ervan uit dat die ook naar de Cultuurnota gaat. Het is geen geheim dat
wij daar een groot voorstander van zijn.Mevrouw De Koning (D66):U hebt het over de situatie dat het meer zou zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik heb het over de renteopbrengsten van het meerdere.Mevrouw De Koning (D66):Ik heb gevraagd of dat stuk zich misschien wel zou kunnen uitstrekken
tot de publieke omroepen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik ga ervan uit dat u het over de renteopbrengsten had en niet over de
opbrengst zelf.Mevrouw De Koning (D66):Neen, ik had het inderdaad over het rentevoordeel.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat begreep ik pas toen u na mijn interruptie een uitleg gaf.Mevrouw De Koning (D66):Maar goed, wij verschillen er dus van mening over waar die opbrengst naartoe
zou moeten. U wilt de publieke omroep daar niet in laten delen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Absoluut niet!Mevrouw De Koning (D66):Ik absoluut wel!Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat was mij al duidelijk. Ik vond het echter zo'n aardig voorstel. De
Cultuurnota gaat ons allemaal ter harte en die is toch bepaald niet overbedeeld.
Integendeel! En wij vinden nu al dat die 18 mln. rente ernaartoe moet. Als
het allemaal meevalt, hebben wij het misschien over 23 mln. of 25 mln.Mevrouw De Koning (D66):Beschouwt u de publieke omroepen ook niet als een essentieel onderdeel
van onze cultuur?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dat is zo en die zullen wij ook altijd blijven steunen. In onze ogen gaat
daar echter al meer dan voldoende geld naartoe en is hun toekomst, wat dat
betreft, op adequate wijze zeker gesteld.Er is al eerder gezegd dat de taak van het NOB om het uitzendproces van
de landelijke publieke omroepen, zowel radio als televisie, te verzorgen,
van cruciaal belang is. Dat doet het NOB natuurlijk ook voor de commerciële
omroepen, maar in dit geval praten wij over de publieke omroepen. Wij zijn
het ermee eens dat de staatssecretaris de bevoegdheid krijgt om bestuursdwang –
het is een verschrikkelijk woord – uit te oefenen om de opgedragen taken
van algemeen belang te waarborgen. Met andere woorden: wij praten over een
wet en over een verkoop, maar mijn fractie ondersteunt het streven om de rechten
en de taken van de uitzendstraat voor de publieke omroep absoluut te waarborgen.De VVD-fractie is er geen voorstander van dat de publieke omroep, in dit
geval heel duidelijk de NOS, zich weer gaat toeleggen op het uitzendproces.
Wij hebben allemaal brieven gekregen waarin de NOS schrijft dat wij die taak
weer aan haar moeten geven, opdat zij die veilig kan stellen. Dat is echter
absoluut niet nodig. Zoals het op dit moment gaat, gaat het uitstekend. Het
valt ook gewoon binnen de taakstelling van het NOB. Het zou dus zonde zijn
van een heleboel exploitatiemogelijkheden om dat terug te halen naar de NOS.Voorzitter! Mij rest om de medewerkers van het NOB alle succes te wensen
in deze misschien wat ongewisse toekomst. Het is evenwel een vrije en buitengewoon
zelfstandige toekomst. Ik wil hen vanaf deze plaats dus alle succes toewensen.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Tien jaar geleden was er ook al sprake van een groot veranderingsproces
bij de publieke omroep. Toen ging het om de nieuwe Mediawet die op 1 januari
1987 tot stand is gekomen. Een belangrijk onderdeel van die vernieuwing was
de splitsing van de NOS en het NOB. Een jaar later, in 1988, is het facilitaire
bedrijf van de NOS verzelfstandigd, overigens na een intensieve politieke
discussie. Toen gingen alle facilitaire taken van voorheen de NOS over naar
het NOB. Het bedrijf kreeg in de openingsbalans een aantal voorzieningen mee
om de turn-around naar een commercieel bedrijf te kunnen financieren. In de
vorm van een bestedingsverplichting werd de band tussen de publieke omroepen
en het bedrijf gecontinueerd. Er werd bepaald dat de verzelfstandiging na
een aantal jaren zou worden geëvalueerd om te bepalen wat de verdere
route zou zijn. In de jaren na de verzelfstandiging heeft het NOB zich ontwikkeld
tot een marktgericht, kostenbewust bedrijf. Er zijn grote inspanningen verricht
om de continuïteit van het bedrijf waar te maken. Het waren moeilijke
jaren voor het NOB, zowel voor het management als voor de medewerkers. Die
ontwikkeling ging gepaard met ingrijpende reorganisaties en een ommekeer in
de bedrijfscultuur. Wat er na die transformatieperiode tot stand is gekomen,
kun je schetsen als een zeer succesvolle, zelfstandige onderneming met een
uiteenlopend activiteitenpakket, zowel voor de publieke als de commerciële
omroepen, zowel in het binnenland als in het buitenland.Ik kan niet ontkennen dat juist ook door die voorspoedige ontwikkeling,
een paar jaar geleden is besloten tot een versnelling van de verdere privatisering
van het NOB. Mijn voorgangster, mevrouw d'Ancona, heeft die actie in gang
gezet met het oog op het verkrijgen van financiële middelen voor bezuinigingen
op haar departementale begroting ter grootte van het de Kamer ruimschoots
bekende bedrag van 155 mln. Dat bedrag is al een aantal jaren ingeboekt als
bezuinigingstaakstelling, verbonden aan de privatiseringsoperatie. Dat is
toen ook met de Kamer besproken en geaccordeerd. Het bedrag figureert daarom
jaarlijks in de financiële stukken van de regering, omdat het bedrijf
nog niet is verkocht. De privatiseringsactie is in gezamenlijk overleg tussen
het departement van OCW en dat van Financiën op een zorgvuldige manier
uitgewerkt. Zoals in de schriftelijke voorbereiding is gebleken, zijn de verschillende
facetten die bij zo'n operatie te onderscheiden zijn, goed geanalyseerd en
uitgewerkt in het voorliggende wetsvoorstel.Naar het oordeel van de regering is de tijd rijp voor privatisering, omdat
het algemene regeringsbeleid, nog veel meer dan tien jaar geleden, erop is
gericht om bestaande aandelenbelangen van de overheid te vervreemden wanneer
geen zwaarwegende belangen met het aanhouden daarvan worden gediend. Het past
helemaal in het regeringsbeleid van dit kabinet om een goedlopend bedrijf
als het NOB door de verkoop van aandelen volledig in de private sector onder
te brengen. De oorspronkelijke doelstelling van de band tussen
de Staat en het NOB door middel van de aandelenbeheerstichting was gelegen
in het garanderen van de continuïteit en ontwikkeling van het bedrijf.
Welnu, die doelstelling is volledig gerealiseerd en derhalve niet actueel.Uit de beschouwingen die vanmiddag zijn gehouden over dit onderwerp, haal
ik drie hoofdonderwerpen waar ik mijn beantwoording op zal richten. In de
eerste plaats kom ik te spreken over de manier waarop en het tempo waarin
de aandelen zullen worden verkocht. Vervolgens gaat het om de positionering
van het uitzendproces van de publieke omroepen bij het bedrijf. Ten slotte
gaat het om de bestemming van de opbrengst van de verkoop van de aandelen.
Er zijn nog een aantal losse punten aan de orde gesteld. Daar kom ik ook nog
op terug.Hoe privatiseer je dat bedrijf? Welke criteria zullen er bij de verkoop
van de aandelen aan een strategische of financiële belegger worden gehanteerd?
Wat is het tempo van verkoop dat de regering voor ogen staat? Daarover hebben
wij in de schriftelijke voorbereiding uitvoerig van gedachten gewisseld. De
verschillende belangen zijn tegen elkaar afgewogen. Ze hebben vorm gekregen
in de memorie van toelichting. Ik noem ze nog een keer. Er zal niet alleen
worden gekeken naar de opbrengsten voor de Staat, maar ook naar de continuïteit
van de onderneming, de effecten op de werkgelegenheid en de Nederlandse audiovisuele
industrie, het belang van de publieke omroep, de kwaliteit van de nieuwe aandeelhouders,
de mededingingsrechtelijke aspecten, de betrokkenheid van de nieuwe aandeelhouders
bij de bedrijfsstrategie van diversificatie en internationalisering en de
uitgesproken intenties om de te verwerven aandelen gedurende een overeengekomen
tijdvak aan te houden en bij verkoop daarvan het NOB te betrekken. Het gaat
erom dat wij zeker willen stellen dat er geen vitale belangen worden geschaad.
Dat betekent dat de Staat in dit geval niet streeft naar maximalisatie van
de opbrengst, maar naar optimalisatie in relatie met andere belangen.De heer Beinema vroeg hoe het zat met de voorkeur van de publieke omroep
voor een financiële investeerder. Kun je volledig uitsluiten dat uiteindelijk
blijkt, wellicht na jaren, dat een strategische partij uiteindelijk de beste
partij is? Daarom zullen wij een extra zorgvuldige toetsing houden op basis
van criteria in geval van overname door zo'n strategische partij.In de afgelopen periode is ook beursgang als een mogelijke vorm van privatisering
naar voren gekomen. Dat is één van de vormen van vervreemding
die nu nog wordt opengehouden. Wat het tempo van inwerkingtreding van de wet
betreft het volgende. De heer Porsius heeft een paar weken geleden bekendgemaakt
per 1 januari 1998 terug te treden als algemeen directeur van het NOB. Dat
heeft gevolgen voor het tijdpad van de privatisering, omdat het niet zinvol
is het privatiseringsproces te starten voordat een nieuwe directeur is benoemd.
Nu heb ik met de voorzitter van de raad van commissarissen gesproken en ik
heb begrepen dat men al begonnen is met het zoeken naar een nieuwe algemeen-directeur.
De ervaring leert dat het ten minste een maand of wat in beslag neemt voordat
die vacature zal zijn vervuld. Zodra die opvolging een feit is, zal het privatiseringsproces
worden opgestart. Wij zullen er dus rekening mee moeten houden dat dit pas
vlak voor of vlak na het zomerreces 1998 kan plaatsvinden. Het streven is
nog wel om die verkoop in 1998 te realiseren. Dat laten wij ook niet los,
maar wij moeten rekening houden met de mogelijkheid dat het pas na 1998 gerealiseerd
kan worden, eenvoudig vanwege de verstandige overweging dat wij niet in de
situatie terecht moeten komen waarin wij gedwongen zijn tot verkoop omdat
wij dat nu eenmaal hebben afgesproken.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik begrijp de staatssecretaris niet helemaal. Het vervreemden van staatsaandelen
is toch in belangrijke mate een zaak van uw ministerie, het ministerie van
Financiën en een eventueel geïnteresseerde partij? Dan vindt er
een zorgvuldige afweging plaats. Een bedrijf dat geprivatiseerd wordt, gaat
een ongewisse periode tegemoet. Ik vermag niet in te zien dat het weggaan
van de algemeen-directeur hierbij een rol speelt. Er is een directie; er zijn
allerlei mensen omheen. De echte onderhandelingen vinden toch plaats tussen
de geïnteresseerde partij en de overheid. Waarom moeten wij zo lang wachten?
Dat is niet goed voor het bedrijf, het is niet goed voor de mensen en het
is helemaal niet interessant voor de geïnteresseerde partij. Ik zou zeggen:
ga maar gewoon door. Tegen de tijd dat het zover is, kan altijd bezien worden
of er op directieniveau bij het NOB voldoende inbreng is.Staatssecretaris Nuis:Het is wel degelijk de bedoeling om door te gaan. Ik vind het alleen niet
verstandig om een situatie te creëren van een overhaaste verkoop. In
dat kader staan de zaken. Mevrouw Van Heemskerck heeft gelijk, de departementen
zijn bij de onderhandelingen betrokken. Maar het bedrijf zelf en de leiding
van dat bedrijf wordt natuurlijk ook geacht een actieve rol te spelen bij
het vinden van partners. Ik heb van de raad van commissarissen begrepen dat
men bij het zoeken naar een nieuwe algemeen-directeur in de gaten houdt of
dat iemand is die bijvoorbeeld welwillend en openstaat ten opzichte van een
dergelijke verkoop en of dat iemand is die internationaal zijn mannetje staat.
Het is goed mogelijk dat zo'n nieuwe directeur een pluspunt is in wat er te
bieden is. Daar gaat het om. Dat is de afweging om de zaak niet te overhaasten
als dat onverstandig zou zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dus als ik de staatssecretaris goed begrijp, moet ik de zaak omdraaien:
een nieuwe directeur kan een prachtige extra kerstbal aan de kerstboom zijn?
Is het niet eerder het geval dat men bang is dat die onderhandelingen zonder
een nieuwe directeur niet goed te voeren zijn?Staatssecretaris Nuis:Ja, dat is duidelijk. Ik zou eerder van de "piek" dan van een "bal" spreken,
maar voor de rest ben ik het met u eens.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Vergeef mij deze beeldspraak.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Als ik in de beeldspraak mag blijven, het is wel grappig dat
de aanleiding voor de eerdere verzelfstandiging van het NOB was dat de nieuwe
directeur die men wilde aantrekken te duur was. Was dat toen
maar wel gebeurd.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Het wetsvoorstel geeft de regering de bevoegdheid de aandelen
van het bedrijf te verkopen met inachtneming van de criteria. De verkoopoperatie
zal in goed overleg tussen de departementen van OCW en Financiën plaatsvinden,
grosso modo op dezelfde manier waarop door de Staat andere vennootschappen
zijn geprivatiseerd.Over de positionering van het uitzendproces zijn verschillende vragen
gesteld. Ook de NOS is daarop in een brief ingegaan. Het moet duidelijk zijn
waar wij het over hebben. Het uitzendproces is al sinds jaar en dag ondergebracht
bij het NOB. Dit wetsvoorstel verandert daar op zichzelf niets aan. Ook de
wijze van financiering verandert niet. Om die reden is er ook niet zo uitvoerig
over gesproken. Immers, de bestaande situatie wordt voortgezet. Naar aanleiding
van het advies van de Raad van State in verband met de geplande verkoop van
de aandelen, werd het nodig geacht een aparte bepaling op te nemen over de
uitzendstraat. Als het NOB in gebreke blijft met betrekking tot de wettelijk
opgelegde taak, kan bestuursdwang worden toegepast.Er zijn vragen gesteld over de argumenten van de regering om het uitzendproces
als wettelijke taak exclusief bij het NOB onder te brengen. Door verschillende
sprekers is gewezen op de brief van de voorzitter van de NOS van 30 oktober,
waarin hij meldt dat de NOS achteraf bezien van mening is dat het uitzendproces
niet bij het NOB, maar bij de NOS hoort en dat elke zichzelf respecterende
publieke of commerciële omroep in Europa dat zelf doet. De regering is
het daarmee niet eens. De situatie is in Nederland op mediagebied heel anders
dan in andere landen. Zoals de NOS ook zelf van mening is, hebben wij in Nederland
een uniek publiek omroepbestel. Wij hebben hier met heel wat zendgemachtigden
te maken, grote en kleine, maar alle publiek. Zij worden verspreid over drie
tv-zenders en vijf radiozenders. Wij werken al jaren aan de verbetering van
de samenwerking binnen het publieke bestel. Het past in dat kader om het uitzendproces
gecentraliseerd te houden.De NOS verwijst naar het buitenland. Ik wijs erop dat daar vaak sprake
is van één zelfstandige omroep, die beschikt over eigen faciliteiten.
Overigens zijn er in Europa ook landen, bijvoorbeeld Frankrijk, waar de publieke
omroepen het uitzendproces en de facilitaire dienstverlening uitbesteed hebben.
Kortom, een blik op het buitenland levert een veel uiteenlopender beeld op
dan je op het eerste gezicht zou denken.Er is ingegaan op de technische bezwaren. Men heeft gevraagd of een afsplitsing
nu zo moeilijk is. De taak van het verzorgen van het uitzendproces is van
cruciaal belang voor de publieke omroep. Met het oog op het waarborgen van
de uitzendingen is het een algemeen belang dat dit vanuit één
punt gebeurt. De uitzendfaciliteiten van de publieke omroep zijn volledig
geïntegreerd binnen de NOB-infrastructuur van het mediapark in Hilversum.
Het scheiden van de uitzendactiviteiten is operationeel-technisch niet haalbaar.
Ook als dat wel mogelijk is, is het nog de vraag of daartoe uit een oogpunt
van beheersing van de kosten moet worden overgegaan. Ik vraag mij overigens
af welke praktische waarde dat heeft. Welke verbetering levert de verplaatsing
van de faciliteiten van het NOB naar de NOS op? Het brengt forse aanvangsinvesteringen
met zich, zoals dat indertijd ook het geval was toen een en ander bij het
NOB werd ondergebracht. Het zou naar mijn gevoel een onnodig beslag op de
beperkte beschikbare gelden leggen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U zegt dat het uitzendproces technisch geheel geïntegreerd is met
de andere activiteiten van het NOB. Is een gevolg daarvan niet, zoals de NOS
naar voren brengt, dat de toerekening oncontroleerbaar en onoverzichtelijk
is, dus niet transparant? Ik heb er begrip voor dat het NOS dan ook zegt het
zelf te willen doen.Staatssecretaris Nuis:Door mevrouw De Koning is ook gevraagd hoe dat wordt berekend en hoe dat
eruit wordt gehaald. Dat gaat zo. Het NOB doet een afzonderlijk voorstel op
basis van werkelijke kosten. Dat gaat naar de NOS. De NOS bekijkt dat en ziet
of zij dat redelijk vindt. Dan adviseert de NOS het departement. Na afloop
van het jaar stellen de accountants de jaarrekening vast. Op die manier voorkomen
wij het vermengen met commerciële activiteiten. Het is niet het NOB zelf
dat vaststelt wat de kosten zijn. Zij moeten daar een voorstel voor doen en
laten zien wat de werkelijke kosten zijn. Dat gaat naar de NOS en dat komt
bij mij. Na afloop van het jaar wordt de jaarrekening vastgesteld. Wij hebben
daar wel degelijk een heel goede check op, zoals het nu al jaren gaat.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Is er ook benchmarking, bijvoorbeeld doordat men weet wat het uitzendproces
in andere landen kost?Staatssecretaris Nuis:Je kijkt ook naar het buitenland, voorzover dat vergelijkbaar is. De situatie
is natuurlijk overal wel een beetje hetzelfde. Ik neem dus aan van wel, maar
ik kom er straks nog even op terug.Mevrouw De Koning en mevrouw Van Heemskerck hebben gevraagd of dat spulletje
van die uitzendstraat niet in de gaten moet worden gehouden door een regeringscommissaris.
Wij hebben ons ook afgevraagd of je met een regeringscommissaris zou moeten
werken en of je specifieke garanties nodig hebt voor het beheer van die uitzendstraat.
Wij zijn tot de volgende conclusie gekomen. De uitzendstraat is de enige overblijvende
beheerstaak van het NOB. Deze is in het wetsvoorstel al met garanties omgeven.
Daar hebben wij dit ook bij bekeken, maar wij zijn tot de conclusie gekomen
dat een regeringscommissaris eigenlijk een te zware figuur is voor deze beheerstaak.De geachte afgevaardigden weten ook dat er bezwaren zijn verbonden aan
dit soort formules. Een regeringscommissaris bij een privaat bedrijf is een
vorm die vroeger vaak voorkwam, maar waar wij in de meeste gevallen van afgezien
hebben, omdat het vreemde situaties oplevert en niet echt noodzakelijk is,
als je het ook anders kunt doen.De regering is wel zeer nauw betrokken bij de uitvoering van het werk.
Ik heb net al gezegd dat ikzelf de jaarlijkse begroting vaststel, evenals
de jaarrekening van de beheerstaak. Ik houd toezicht op de gang van zaken,
zowel inhoudelijk als financieel, op basis van de adviezen die de NOS mij
daarover uitbrengt. De publieke omroepen, vertegenwoordigd
door de NOS, zijn rechtstreeks bij de uitvoering van die beheerstaak betrokken.Als ik alles afweeg, lijkt dat mij voldoende om met een gerust hart te
kunnen zeggen dat niet alleen de financiering, maar ook de uitvoering goed
is geregeld en safe in elkaar zit.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Als de NOS als klant van onder meer die uitzendstraat bij het NOB het
idee heeft dat zij een wat excessief contract heeft, dan zou zij over dat
onderdeel kunnen zeggen dat het onder de nieuwe Mededingingswet moet vallen
en dat daarnaar gekeken moet worden. Doordat het een monopolie is, zou je
de uitzendstraat op die wijze tegen het licht kunnen houden, als men ontevreden
is.Staatssecretaris Nuis:Dat is een extra mogelijkheid die de wet biedt. De klant kan in dit geval
al heel diep in de boeken kijken, naar mij toekomen en zeggen dat het niet
goed zit, maar je kunt de Mededingingswet ook altijd nog gebruiken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik begrijp niet dat er al bij voorbaat een aanwijzingsbevoegdheid in de
wet is opgenomen. Volgens mij had het kabinet er ook voor kunnen kiezen om
het in principe aan de markt over te laten; op het moment dat de markt niet
voldoet bij het zeker stellen van het uitzendproces, kan de NOS de minister
dan vragen om een onderneming op te dragen om de uitzendstraat te verzorgen.Staatssecretaris Nuis:Op zichzelf is het natuurlijk mogelijk om te zeggen: er is geen kalf verdronken;
waarom zouden wij dan de put dempen? Dat spreekwoord houdt overigens ook in
dat het niet onverstandig zou zijn om de mogelijkheid van verdrinking voor
die kalveren een beetje te beperken. In de discussie, ook naar aanleiding
van het advies van de Raad van State, is eigenlijk gezegd dat er blijkbaar
een soort zorg is: als je iets privatiseert wat publiek is – ik zie
de heer Beinema op dit punt al een beetje instemmend kijken – vraag
je je af of dat wel goed gaat en of het publieke belang daarbij wel goed is
verdedigd. Daarom is deze bepaling erin gekomen: als het zo zou zijn dat die
belangrijke taak niet goed wordt uitgevoerd, staat nu al in de wet dat wij
dan die bestuursdwang kunnen toepassen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik maak een vergelijking met de telecommunicatie. Ook bij de telecommunicatie
maken wij ons er zorgen over of mensen overal in Nederland tegen gelijke kwaliteit
en ongeveer dezelfde prijs kunnen bellen. De telecommunicatie is minstens
net zo'n belangrijk publiek belang als de publieke omroep, maar zelfs in de
Telecommunicatiewet hebben wij het niet vooraf dichtgeregeld, maar bekijken
wij eerst of de markt het niet zelf kan regelen. Pas als dat niet zo is, gaat
de overheid iets ondernemen.Staatssecretaris Nuis:Ik vind dat niet helemaal vergelijkbaar, want dat is net zo'n publiek
belang als consumentenbelang. Hier gaat het om een publieke organisatie die
haar kracht verliest op het moment dat zij niet meer zou kunnen uitzenden.
Daarom heeft de NOS de redenering dat dit zo riskant is, dat het aan haar
moet worden gegeven, omdat het de uitzendstraat van de NOS is en omdat het
voor de NOS absoluut noodzakelijk is om zeker te weten dat dit kan. Ik heb
zojuist beargumenteerd waarom wij het daar niet mee eens zijn, omdat dit best
in de private sfeer kan. Wij geven echter toe dat er wel degelijk reden is
om een zekere garantie in te stellen dat dit goed kan.Laat ik in dit verband maar meteen ingaan op de andere kant van het verhaal.
Er is natuurlijk nog een verschil met de Telecommunicatiewet: er is nu één
aanbieder die het kan. Een uitzendstraat is een grote onderneming; je hebt
op dit moment dus geen reële concurrenten. Ik kom straks nog wel even
terug op die andere kwestie. Dat betekent dat ik nu in de wet kan volstaan
met het feit dat ik bij die ene grote in ieder geval garandeer dat dit kan.
Als de situatie zou ontstaan dat er meer reële aanbieders zijn, heb ik
er echter absoluut geen bezwaar tegen om, wanneer dat feit zich duidelijk
aandient, ervoor te zorgen dat het voor de publieke omroep wel degelijk mogelijk
is om ook elders te gaan winkelen. Dat kan, maar dat is nog even toekomstmuziek.
Voor de huidige situatie moeten wij het regelen zoals het nu is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat vind ik helemaal cru. U zegt dus in feite dat u nu al weet dat u straks
de wet moet gaan wijzigen, terwijl er nu een mogelijkheid voor u is om het
nu al op deze manier te regelen. De NOS zal dan naar het NOB gaan en op het
moment dat dat niet meer goed functioneert, kunnen zij ergens anders naartoe
gaan.Staatssecretaris Nuis:Dat is waar, maar het zal ook mevrouw Van Zuijlen zijn opgevallen dat
wij aan de gang blijven als ik in dit dossier alles nu in de wet zou moeten
regelen wat over tien, twintig of dertig jaar mogelijk aan de hand is. Wij
moeten de noodwendige conclusie trekken dat wij met wijzigingen van de Mediawet
bezig zullen blijven, zolang de techniek van de media zich wijzigt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Uw eigen voorstel leidt ertoe dat de Mediawet op termijn moet worden gewijzigd;
mijn voorstel juist niet.Staatssecretaris Nuis:Als je de wet echt probeert toe te spitsen op allerlei mogelijkheden in
de toekomst, krijgen wij een ander probleem, namelijk een wet met veel te
veel regels die loos zijn. Tegen de tijd dat iets echt gebeurt, blijkt het
anders te zijn; ook dan moet je de wet wijzigen. Ik ben in dit geval erg voor
de economie van de wetgeving. Ik spreek hier uit dat het absoluut niet de
bedoeling van de regering is om mogelijkheden, als die zich in dit opzicht
voordoen, af te snijden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij hebben het hier niet over een mogelijkheid die zich misschien, als
een van vele mogelijkheden, zal voordoen, maar over de enige mogelijkheid
die wij hier met z'n allen wensen. Als er op deze markt geen concurrentie
ontstaat, hebben wij een probleem in de vorm van een monopolistische draak.
Dat is expliciet wat wij niet willen. Wij willen dat er concurrentie op deze
markt komt. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat wij op termijn verlangen dat
de publieke omroep bij een concurrent van het NOB aanbesteedt. Dat zou wel
eens de énige manier kunnen zijn om deze markt te ontwikkelen.Mevrouw De Koning (D66):Weet u wat een uitzendstraat en een uitzendproces inhouden
en wat zij qua infrastructuur betekenen? Heeft u daar een beeld van?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Daar heb ik een beeld van.Mevrouw De Koning (D66):Dan kunt u toch niet menen dat het ook wel op een andere manier kan? Daar
hebben wij er in Nederland gewoon maar één van.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is nú het geval, maar wij weten niet hoe het op termijn zal
zijn. Bovendien, als je deze redenering doortrekt en deze uitzendstraat inderdaad
een publieke zaak is, dan zou de enige logische oplossing zijn om die voorziening
bij de publieke omroep zelf onder te brengen.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Laten wij even nagaan wat wij nu in het wetsvoorstel hebben
geregeld. Wij hebben te maken met een publieke opdracht aan een privaat bedrijf.
De vraag rijst of die gedwongen relatie voor bedrijf en publieke omroep wel
zo gewenst is.Uitzendfaciliteiten kunnen ook door anderen worden geleverd, maar zoals
het nu in de wet staat, worden die niet door de overheid vergoed. Ik heb nu
een wettelijke regeling waarin staat dat het NOB het moet doen en dat ik dat
vergoed. Dat doe ik om controle te kunnen uitoefenen. Het is heel lastig om
dat ook wettelijk te regelen met betrekking tot andere, nog niet bestaande
partners. Het kán dus wel, maar een en ander wordt dan niet automatisch
door mij vergoed. In de praktijk kan dit zich gaan ontwikkelen en als dat
gebeurt, moeten wij daarop reageren. Ik zou niet weten hoe ik dit nu precies
in de wet zou moeten zetten. Wat ik er nu over zeg, is dat het niet onmogelijk
is dat op termijn de techniek tot dergelijke ontwikkelingen leidt. Welnu,
als wij dan zien wat die technische mogelijkheden inhouden en constateren
dat er meer aanbieders van deze dienstverlening zijn, kan daar snel op worden
gereageerd. Daarvoor kan een officieel evaluatiemoment worden bepaald, maar
ik geef er de voorkeur aan om alert te reageren zodra de technische ontwikkelingen
daartoe aanleiding geven. Dat is in het belang van de regering, in het belang
van de publieke omroep en niet tegen het belang van het bedrijfsleven. Immers,
monopolist zijn is een tijdje leuk, maar op den duur slecht voor een bedrijf,
althans in een veld met snelle technische ontwikkelingen.Voorzitter! Ik ben van oordeel dat de wens van de publieke omroep om zelf
over de uitzendstraat te kunnen beschikken, is gebaseerd op een principiële
overweging die niet in verhouding staat tot de praktische argumenten die ik
heb gegeven om die werkwijze niet te volgen. Ik moet er eerlijk gezegd niet
aan denken dat de reorganisatie van de publieke omroep, waarmee wij nu bezig
zijn, ook nog zou worden opgezadeld met een dergelijk ingewikkeld technisch,
juridisch, bedrijfseconomisch en financieel proces. De burgers merken er niks
van en hebben er ook niks aan. Ik dring erop aan dat wij het praktisch houden,
in combinatie met de gegeven garanties bij het NOB. Ik voeg eraan toe dat
het nu niet gaat om een regeling van Meden en Perzen.In de stukken is al uitvoerig aangegeven waarom de regering van oordeel
is dat er aan deze positionering van het bedrijf op de private markt geen
mededingingsrechtelijke bezwaren kleven. Hoe men hierover ook denkt –
er kan verschillend over worden gedacht – in elk geval is duidelijk
dat op grond van de nieuwe Mededingingswet mededingingsrechtelijke vragen
of klachten adequaat kunnen worden aangepakt. Ik verwijs naar de NMA. Dat
lijkt mij de juiste weg. Dat er voor het aanvaarden van het wetsvoorstel een
voorwaarde van wordt gemaakt dat eerst door de NMA een onderzoek wordt verricht,
lijkt mij niet juist. Iedereen kan een klacht indienen. Als er straks een
NMA is, wil ik haar ook best vragen ernaar te kijken. Ik vind het werkelijk
heel ver gaan om het aannemen van het wetsvoorstel daarvan afhankelijk te
maken.Waar hebben wij het nu over? Wij hebben het over een bedrijf dat misschien
wel te groot is op de markt. Als het groot is op de Nederlandse markt, is
het misschien wel klein op de internationale markt. Dit soort problemen speelt
ook mee. Of de aandelen nu in handen zijn van de overheid of van een particulier
bedrijf, heeft echter niks te maken met de Mededingingswet. Dat geldt wel
een beetje voor de Cohentoets. Als een bedrijf een keer privaat is, is het
een privaatbedrijf. De Cohentoets gold nu juist voor instellingen die dat
niet waren of waarvan de status op zichzelf onduidelijk was. Ik vind het echter
uitstekend als mevrouw Van Zuijlen zich afvraagt of er wel concurrentie kan
ontstaan, omdat het bedrijf wel heel groot is. Dat is niet ten onrechte. Het
is echter nu ook al zo. Na de totstandkoming van de wet blijft het zo. Het
heeft niets te maken met het onderwerp waarover wij het vandaag hebben. Op
zichzelf is het interessant, maar het heeft er niets mee te maken.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Ik ben het met de redenering van de staatssecretaris volledig eens, op
één punt na. Hij zegt dat hij geen bezwaar heeft tegen het voorstel
van mevrouw Van Zuijlen om de NMA te vragen om er eens naar te kijken. Dat
is natuurlijk onzin. Als een marktpartij vindt dat zij niet aan de bak komt,
niet aan de bak kan komen voor reële bedragen of gehinderd wordt in de
uitoefening van haar taakstelling, dan gaat zij naar EZ om de NMA te vragen
er eens naar te kijken, omdat zij het gevoel heeft door kartel- of monopolievorming
gehinderd te worden.Neem mij niet kwalijk, maar de staatssecretaris heeft als de grote baas
op afstand het NOB nooit een probleem gevonden. Nu wij gaan vervreemden en
een van de leden hier zegt dat wij de NMA eens moeten laten toetsen, zegt
hij dat het geen gek idee is. Nee, de NMA is er voor partijen die gehinderd
worden.Staatssecretaris Nuis:Daar ben ik het mee eens. Je moet geen onderzoek doen als er niemand is
die klaagt. Maar ik ga ervan uit dat mevrouw Van Zuijlen bedoelt dat er wel
eens iemand zou kunnen zijn die klaagt. Als dat zo is, is er een proces.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dan gaan marktpartijen maar naar EZ om daarom te vragen!Staatssecretaris Nuis:Zij zijn er nog niet geweest en ik heb ook van EZ niet de indruk dat het
op dit moment een probleem is, maar dat kan het altijd worden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Er is misschien een misverstand ontstaan. In de motie die wij tot nu toe
achter de hand hebben, en afhankelijk van de discussie met de staatssecretaris
 nog niet hebben ingediend, staat niet dat wij de wet niet
willen aannemen voordat de toets bij de NMA is gedaan. Die voorwaarde is niet
aan de orde. Ik kan de zorgen van de staatssecretaris op dat punt wegnemen.Staatssecretaris Nuis:Dank u.Mevrouw Van Zuijlen stelde het cross-ownership aan de orde. De departementen
praten over de formulering van de opdracht. Dat klinkt misschien een beetje
traag, maar mijn ervaring is langzamerhand, dat je wanneer je het met z'n
allen eens bent over de formulering van de opdracht, je halverwege de oplossing
van het probleem bent. In ieder geval zijn wij klaar voor het einde van de
eerste helft van het komende jaar. Ik vind het uitstekend om de kwestie van
de facilitaire markt daarbij te betrekken. Dat gaat heel goed, want wij zijn
nog in die fase.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind het prettig om een iets duidelijker tijdsafbakening te krijgen.Staatssecretaris Nuis:U bedoelt waarschijnlijk of het voor 6 mei kan.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voor de verkiezingen bijvoorbeeld!Staatssecretaris Nuis:Ik weet het niet, want ik heb al zoveel dingen beloofd. Ik zal mijn uiterste
best doen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dan zou u een jaar de tijd hebben gehad. Dat lijkt mij ruim voldoende.Staatssecretaris Nuis:Onze belangen lopen parallel, want ik zou niets liever willen dan nog
met u over dat cross-ownership spreken. Daar streven wij naar. In de eerste
helft van het jaar kan dat nog wel.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben er ook na de verkiezingen nog wel, dus dat is niet echt een indicatie.Staatssecretaris Nuis:Dat is ook zo. Ik zeg het niet voor niks.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Maar u bent er niet meer! Dat is een feit.Staatssecretaris Nuis:Het hangt ervan af. Over feiten kunnen wij niet spreken, maar uitsluitend
over verwachtingen, zelfs als het over mijn aanwezigheid hier gaat. Als wij
echter de eerste helft van het jaar nemen, is ook de maand mei er nog bij
betrokken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U bedoelt: voor het zomerreces?Staatssecretaris Nuis:Voor het zomerreces kunnen wij er in ieder geval over praten. Er zijn
andere dingen waarvan ik het gevoel heb dat zij echt voor de verkiezingen
nuttig zijn, maar dit hoort niet echt in dat rijtje thuis.Ik kom vervolgens te spreken over de aanwending van de mogelijke opbrengst
en daarmee over de motivering van het feit dat wij dat geld hebben aangewend
op een andere manier dan in de statuten staat. Dat historische verhaal heeft
veel aandacht gekregen. De centrale vraag is of wij de verkoopopbrengst voor
andere doeleinden mogen gebruiken dan voor omroep- en persdoeleinden, zoals
in de statuten van de beheerstichting is opgenomen. Die vraag is van belang.
De hele Kamer zegt dat wij de hand moeten houden aan die 155 mln. en aan die
18 mln., maar als wij dat willen, blijft het van belang dat wij motiveren
dat het mogelijk is om opbrengsten anders dan volgens artikel 28 te besteden.
Anders hebben wij voor die 155 mln. en voor de dekking van de Cultuurnota
geen been om op te staan.Ik haal dus even die twee zaken uit elkaar. Wat kunnen wij doen met eventuele
meeropbrengst en hoe moeten wij motiveren dat wij reserveren wat wij gereserveerd
hebben? Je kunt dan doen door te zeggen dat wij dat hier in de Kamer hebben
afgesproken. Dat is niet monistisch. Wij hebben hier over die 155 mln. en
recent over de 18 mln. uitvoerig van gedachten gewisseld. Laten wij nagaan
hoe wij dat samen hebben kunnen doen, want het stond toch in de afspraak,
zoals de heer Beinema zei. Dat is een vraag die ons allemaal bezighoudt.In 1987 is bij de splitsing van NOS en NOB in artikel 13 van de statuten
opgenomen dat het liquidatiesaldo toevalt aan de Staat en door de minister
zo zal worden aangewend, dat de opbrengst besteed wordt conform artikel 28.
Dat is een limitatieve opsomming. Het is ruimer dan de landelijke publieke
omroep, maar het is limitatief. Nu is de Kamer bij de begrotingsbehandeling
van 1994 door het vorige kabinet meegedeeld dat 155 mln. zou worden ingeboekt
voor bezuinigingen op WVC. Dat is een afspraak uit 1993. De Kamer is daarmee
akkoord gegaan. Ook de NOS heeft dat ingezien.Daarmee hebben wij dus een praktisch standpunt ingenomen. Tegelijkertijd
wordt erkend dat de statutaire bepaling dat het liquidatiesaldo aan de Staat
toevalt ter nadere bestemming van omroep- en persdoeleinden, niet meer volledig
tot gelding zal worden gebracht. De regering is bovendien van mening –
en dat is een ander argument – dat de opbouw van het huidige vermogen
van het NOB ruimte biedt tot een andere bestemming van de opbrengst van het
bedrijf te komen dan tien jaar geleden was voorgenomen. Het huidige vermogen
is niet meer te zien als hetzelfde vermogen dat in 1987 uit omroepmiddelen
bijeen was gebracht. Ik wil dat graag toelichten.In de periode 1988-1992 is het eigen vermogen van het NOB sterk teruggelopen
door de verliezen die verband hielden met de reorganisaties. Toen heeft het
management van het bedrijf zich geconcentreerd op verbetering van de rentabiliteit
van de onderneming en is het aandeel van de omzet van de publieke omroep geslonken
naar minder dan de helft. De andere helft wordt verdiend bij de commerciële
omroep en met andere activiteiten. Die ontwikkeling heeft in de beginjaren
geforceerd plaatsgevonden, omdat de bestedingsverplichting die de publieke
omroepen bij het bedrijf hadden, mede op hun verzoek versneld is afgebouwd.
Die winstgroei vanaf 1992 is daarom in de eerste plaats gezien als een gevolg
van de inspanningen van de onderneming op de facilitaire markt in zijn geheel,
waarbij gebruik is gemaakt van de meegegeven voorzieningen om de noodzakelijke
reorganisaties door te voeren, terwijl verder een omvangrijk deel van de vaste
activa is afgeschreven ten laste van de winst- en verliesrekening in die jaren.Ik vind dus dat verdedigd kan worden dat de omvang van het huidige vermogen
van het NOB, per ultimo 1996 een bedrag van 479 mln., per saldo is toe te
rekenen aan de inspanningen van de onderneming zelf op de markt van publieke
 en commerciële dienstverlening. De argumentatie dat er
nog steeds sprake is van een vermogen dat is opgebouwd uit omroepmiddelen,
gaat naar mijn oordeel dus niet op.De heer Beinema (CDA):In het begin is er een vermogen uit de omroepmiddelen opgebouwd. Hierover
zijn u en ik het eens, geloof ik. Het is erg mooi als er zo mee gewerkt kan
worden dat de exploitatie wat beter wordt, maar het blijft gebruik van het
oorspronkelijke kapitaal. Je kunt toch niet een kunstmatige lijn trekken en
zeggen dat het zo goed gaat, dat het niet meer de vrucht van het oorspronkelijke
kapitaal is? Het is toch gewoon een doorgaande lijn? Uw redenering is gekunsteld.Staatssecretaris Nuis:Laat ik proberen het samen te vatten. Je splitst een bedrijf af. Dat is
een wrak schip, waaraan van alles gereorganiseerd moet worden. Dit kost je
een heleboel geld; dat schrijf je af. Vervolgens maak je hiervan een stevig
schip, dat draagvlak biedt en waarmee je geld gaat verdienen. Wij hebben allemaal
het geld op een of andere manier verdeeld, ook de heer Beinema. Ik zoek nu
voor ons allen de redenering om dit mogelijk te maken. De specifieke bestemming
die voortvloeide uit het feit dat het wel degelijk rechtstreeks omroepgeld
was toen wij de afspraak maakten en de statuten vaststelden, heeft een enorme
duw gekregen en verliezen opgeleverd. Vervolgens is het NOB winst gaan maken
en deze winst komt uit heel andere bronnen, van een bedrijf dat allang aan
het privatiseren was, zoals er andere bedrijven aan het privatiseren zijn.
Daarom ligt het in de rede dat je hiervoor dezelfde regels laat gelden als
voor andere geprivatiseerde bedrijven waar dingen zijn overgenomen uit het
verleden.De heer Beinema (CDA):U zei zo-even: ik zoek een redenering. Dat is volstrekt juist geformuleerd:
het is een gezochte redenering.Staatssecretaris Nuis:Wie iets vindt, heeft slecht gezocht, wordt wel eens gezegd. Wij hebben
er natuurlijk over nagedacht en mijn voorgangster heeft er al over nagedacht
hoe wij de verruiming van de middelen hebben gegarandeerd. Onze juristen hebben
hiervoor een basis gezocht, die ik plausibel vind. Als dit niet zo was, zou
ik het ook zeggen. Dan had ik natuurlijk wel een financieel probleem; dat
hadden wij allemaal gehad. Mevrouw Van Zuijlen vroeg al of dit stand houdt
bij de rechter. Ik denk dat het stand houdt; mijn juristen denken dat het
stand houdt en dat je het kunt verdedigen. Ik vind dat de regering en de Kamer
in het verleden een wijze keuze hebben gemaakt door ervoor te zorgen dat het
geld niet geheel in de algemene middelen verdween, maar wel degelijk een toepassing
kreeg in de buurt van de oorspronkelijke bestemming.De heer Beinema vroeg in dit verband of de regering niet veel zwakker
zou staan in de procedure van de NOS inzake onrechtmatige wetgeving, nu zij
artikel 13 van de statuten negeert.De heer Beinema (CDA):Ik vroeg het niet; ik stelde het.Staatssecretaris Nuis:Als u het goedvindt, interpreteer ik het als een vraag of desnoods als
een stelling waar iets tegen ingebracht kan worden.Ik vermoed dat de heer Beinema doelt op de uitspraak van 13 mei 1987 van
de rechtbank van Den Haag in het beroep aangespannen tegen de Staat door de
NOS en de omroepverenigingen. Dat was die vorige keer. De belangrijkste stelling
was toen dat de afsplitsing van het NOB van de NOS gezien moest worden als
onteigening. Omdat de wet niet de hiervoor noodzakelijke procedure bevatte,
inclusief bijvoorbeeld schadevergoeding, zou de Mediawet op dit punt onrechtmatig
zijn. De rechtbank heeft toen de NOS geheel in het ongelijk gesteld in de
procedure. De redenering van de regering dat de wetgever tot die operatie
bevoegd was, werd toen volledig door de rechter onderschreven. Artikel 13
van de statuten van de beheerstichting is overigens niet in zijn overwegingen
genoemd, maar wel artikel 26 van de statuten van de NOS, dat van gelijke strekking
is, maar dan voor de liquidatie van de NOS. Ook aan dat artikel heeft de rechter
voor zijn oordeel geen consequenties verbonden. Ik weet dat mijn verhaal nu
juridisch wordt.Mevrouw De Koning (D66):Ik kom nog even terug op de discussie van net, hoewel ik het de staatssecretaris
niet moeilijker wil maken dan nodig is. In een brief van de NOS is een aardig
voorbeeld genoemd. Als je pensioengeld inlegt, kun je niet claimen dat het
allemaal elders belegd is en dat het veel meer waard geworden is. Je eigen
inleg vervliegt dan ook niet per definitie in de wind. Dit was voor mij reden
om tot twee keer toe te vragen of de staatssecretaris niet een mogelijkheid
ziet om de NOS wat dat betreft toch enige genoegdoening te geven, ondanks
het feit dat verder alles door de Kamer is geaccordeerd.Staatssecretaris Nuis:Ik kom daar straks op terug, als ik spreek over de vraag wat wij eventueel
met de meeropbrengst doen. Nu verdedig ik dat wij goede argumenten hadden
voor hetgeen wij gezamenlijk hebben gedaan, namelijk eerst 155 mln. uitnemen
en daarna een jaarlijkse rente van 18 mln. vaststellen. Ik ben gehouden om
namens de regering te stellen dat daar een goede redenering voor op tafel
ligt. Verder is het misschien niet in de wind vervlogen, maar ik heb wel gezegd
dat een zeer omvangrijk reorganisatieproces heeft plaatsgevonden, waardoor
ook in belangrijke mate kapitaalvernietiging is opgetreden. Met het oude kapitaal
is het de eerste jaren zeer misgegaan, maar vervolgens is er ademgehaald en
is er nieuw geld gekomen en zelfs winst bereikt. Daarom stel ik dat het huidige
vermogen een andere betekenis heeft dan het oorspronkelijke had, op het moment
dat wij de eerdere afspraken maakten.Die conclusies hebben aanleiding gegeven om te komen tot een ander arrangement
voor de besteding van de opbrengst van het bedrijf, zoals de regering vorig
jaar heeft voorgesteld. Dat arrangement hield in dat de meeropbrengst boven
de 155 mln., conform de FES-wet, wordt aangewend ter aflossing van de staatsschuld.
Daar stond tegenover dat, ter financiering van de Cultuurnota en ter afronding
van de discussie over "Cultuur in de plus", vooruitlopend op de verkoop van
het NOB een rentevoordeel van 18 mln. structureel is toegevoegd aan de begroting
van het ministerie van OCW, vanaf 1997. Die 18 mln. is ingeboekt op het onderdeel
cultuur. De bestemming ervan lag al vast op het moment dat wij de Cultuurnota
vaststelden, die deze dekking nodig had. De Kamer is daarover geïnfor meerd en dit is ook verder niet bestreden.Het gaat er nu om dat dit een arrangement was, dat wil zeggen dat er een
duidelijke samenhang bestaat tussen enerzijds de bestemming van de meeropbrengst
van het bedrijf voor delging van de staatsschuld, en de 18 mln. structureel
die door de minister van Financiën aan de cultuurbegroting is toegevoegd.
Zonder nu een uitspraak te willen doen over de waarde van het bedrijf –
dat zij verre van mij – gaat het op de manchet gerekend om 6% van 300
mln. Dat bedrag van 18 mln. is trouwens definitief verstrekt, onafhankelijk
van het risico van de hoogte van de opbrengst.Ik meen dus – en ik begrijp dat de Kamer dat eigenlijk ook vindt –
dat de Kamer nu bij gelegenheid van de behandeling van het wetsvoorstel niet
op de eerdere besluitvorming terug kan komen. Ik heb natuurlijk wel met belangstelling
geluisterd naar de discussie over het amendement, maar hier geldt: van tweeën
één. Als je het afgesloten arrangement accepteert, moet je niet
uitgaan van 155 mln. als grens, waarbij de rest naar de omroep mag gaan, zij
het dat 18 mln. ervan naar de Cultuurnota gaat. Dat geld staat daar immers
al en de afspraak was trouwens dat de hoofdsom conform de FES-wet zou gaan
naar aflossing van de staatsschuld. Maar goed, het betekent dat, als dit moet
worden verstaan onder "reserveringen", een behoorlijke opbrengst in feite
al is uitgegeven. De huid wordt dan al geprepareerd en opgeschilderd voordat
de verkoop van het NOB heeft plaatsgevonden.Ik vind dan ook dat er duidelijkheid moet komen over de vraag wat het
amendement precies betekent op het punt van de reserveringen die al gemaakt
zijn. Als die reserveringen de 155 mln. plus de 300 mln. betreffen, gaat het
nog om hetgeen daar bovenop komt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het gaat alleen over de 155 mln. die is ingeboekt.Staatssecretaris Nuis:Mevrouw Van Zuijlen heeft er net verschillende dingen over gezegd. Zij
heeft ook gesproken van 155 mln. plus 300 mln.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat heb ik niet gezegd. Dat kan ik niet gezegd hebben. Dat is een misverstand.Staatssecretaris Nuis:Dat is duidelijk. Mevrouw Van Zuijlen bedoelt dus 155 mln. De rest gaat
naar de omroepmiddelen. Zij heeft erbij gezegd dat de rente over de 300 mln.
aan omroepmiddelen niet langer op de begroting moet staan, maar eerst naar
de omroepmiddelen moet gaan en vervolgens moet terugkomen. Zoiets is het.
Ik moet eens precies bekijken wat nu de bedoeling is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat hoeft niet. De staatssecretaris heeft het goed begrepen.Staatssecretaris Nuis:Ja. Ik heb dan een echt groot probleem met het amendement. Het arrangement
op basis waarvan dit alles is geregeld, is dat de 300 mln. onder de FES-wet
toevalt aan de dingen die daaronder vallen. In ruil daarvoor zou er jaarlijks
18 mln. aan de cultuurbegroting worden toegevoegd. Dat is het arrangement
waarop dit rust. Als dat wordt aangetast, wordt in feite de financiering van
de Cultuurnota ook aangetast. Dat is de stelling van de regering. Dat is niet
de stelling van mevrouw Van Zuijlen, zo begrijp ik.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij hebben hierover genoeg gediscussieerd. De staatssecretaris heeft het
net duidelijk gezegd.Staatssecretaris Nuis:Het is goed om nu al, in deze fase van de discussie, te zeggen wat mijn
oordeel is. Misschien is dit het aangewezen moment. Als het amendement betekent
dat het arrangement wordt aangetast, moet ik terug naar het kabinet. Ik begrijp
dat het arrangement inderdaad wordt aangetast. Ik moet daarom nu zeggen dat
ik overwegende bezwaren tegen het amendement heb. Vanwege de verwevenheid
van een en ander moet ik sowieso zeggen dat als er een meerderheid is voor
het amendement, ik terug moet naar het kabinet om te bezien wat de consequenties
zijn.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):De staatssecretaris zegt dus, resumerend, dat de Kamer door indertijd
in te stemmen met het voorliggende arrangement expliciet gekozen heeft voor
de regeling die er nu integraal ligt. De staatssecretaris zegt daarmee dat
als wij het element van de toedeling van de meeropbrengst van de 155-plus
uit het arrangement trekken, wij het hele arrangement uit elkaar trekken dat
indertijd is geaccordeerd. Begrijp ik hem zo goed? Dat heeft dus betrekking
op het in 1993 afgesproken arrangement?Staatssecretaris Nuis:Dat is juist.Vervolgens spreken wij nog over iets anders. Mevrouw De Koning en mevrouw
Van Heemskerck hebben dat in verschillende zin aangewend. Men moet zich daarbij
de volgende situatie voorstellen. Wij hebben 155 mln. verdiend. Wij hebben
300 mln. verdiend, althans de tegenwaarde daarvan. Het NOB blijkt een onuitputtelijk
bedrijf. Ook na alle zorgvuldigheid bij het verkopen van de aandelen blijft
er meer over. Wat doen wij daarmee? Dat is de vraag. Mevrouw De Koning vraagt
of dit meerdere naar de omroep kan. Mevrouw Van Heemskerck vraagt of het naar
de Cultuurnota kan. Ik kan daar één ding over zeggen. Dat is
namelijk in het kabinet afgesproken. In ieder geval gaat het geld niet naar
iets anders dan naar cultuur en omroep. Dat is de afspraak. Dus ook als er
meer geld overblijft, blijft het in de kring van cultuur en omroep. Wij horen
daarover verschillende meningen. Moet het geld naar de Cultuurnota of naar
iets dat misschien met de omroep te maken heeft? Mijn stelling daarover is
deze. Wij hebben het bovenstaande afgesproken. Laten wij daarom niet proberen
om de huiden van beren te verdelen die nog niet geschoten zijn. Het gaat om
het volgende. Wij weten niet of het geld er komt en wij weten ook niet hoeveel
het gaat worden. Wij weten ook niet wanneer het komt. Is het niet verstandig
om de vraag van de precieze besteding van het geld binnen het geheel, waarbij
wel degelijk uitdrukkelijk de omroepmiddelen en de cultuur in beeld zijn,
te beantwoorden op het moment dat wij het geld hebben? Wij kunnen het geld
dan daar neerleggen waar de regering en de Kamer dit het meest nodig vinden.
Dat lijkt mij eerlijk gezegd het enige verstandige dat wij daar nu over kunnen
zeggen, binnen de toezegging van de regering dat het geld in ieder geval daar
blijft. Wij moeten immers niet gaan discussiëren over geld
dat inmiddels al aan lantaarnpalen is uitgegeven.Mevrouw De Koning (D66):Daar ben ik het natuurlijk volkomen mee eens. U hebt net zelf gezegd:
er zijn al eerder beren geschoten en huiden verkocht op een moment dat dat
helemaal niet kon. Dat is uw schuld niet, want dat was mevrouw d'Ancona. Waar
er nu structureel toch zo'n 18 mln. naar de cultuur is gegaan, wil ik alleen
maar zeggen dat ik werkelijk hoop en verwacht dat de omroep in beeld komt.
U hebt daarover toch een toezegging gedaan?Staatssecretaris Nuis:Ja. Cultuur en omroep is het terrein. Daarin zullen wij de beste besteding
moeten vinden, op het moment dat het ons hopelijk toevalt.Ik ga nog even in op een paar vragen die resteren. Ik ben zijdelings,
maar nog niet precies ingegaan op de vraag van de heer Beinema, wat je doet
als er wordt doorverkocht aan bijvoorbeeld een buitenlandse strategische partij.
Je kunt dat nooit uitsluiten als je eenmaal aan het verkopen bent gegaan.
Als je privatiseert, kun je dat op termijn nooit voorkomen. Dat is een algemeen
bezwaar dat je kunt hebben tegen elke privatisering. Je weet niet wie het
uiteindelijk koopt. Je kunt wel proberen om er iets aan te doen, maar zekerheid
daaromtrent is geen eigenschap van de commerciële wereld. Met instemming
van de NOB-leiding zetten wij het NOB met een structuurregime op de markt,
plus een toelaatbare beschermingsconstructie van bijvoorbeeld preferente aandelen.
Dat betekent een zekere bescherming tegen vijandige overname. Dat is het maximum
wat je kunt doen. Cruciaal is de waarborg van het algemeen belang, dat willen
zeggen die uitzendstraat. Daartoe is de bestuursdwang in de wet opgenomen
en daaraan is het NOB te allen tijde onderworpen, wie het ook in handen heeft.Mevrouw Van Heemskerck Pillis had het nog even over de interessante optie
van werknemersparticipatie. Dat hangt onder andere af van de wijze van privatisering.
Bijvoorbeeld bij de KPN is er een voorkeurstoewijzing geweest voor werknemers.
Dat kun je doen als je naar de beurs gaat. Doen wij het plaatsen ondershands,
dan moeten wij intenties van kopende partijen daarop bekijken. De nieuwe aandeelhouders
zijn daarin beslissend. Wij vinden deze gedachte interessant genoeg om haar
in de gesprekken met die aandeelhouders aan de orde te stellen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen
en opmerkingen. Ik stel nog een paar kleine puntjes aan de orde.De staatssecretaris heeft in antwoord op vragen van mevrouw De Koning
gezegd dat wat hem betreft de Cohentoets over de publieke omroep ook van toepassing
is op het NOB. Dat lijkt mij sterk.Staatssecretaris Nuis:Nee, die is niet van toepassing.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dan is er sprake van een misverstand.Ik laat de staatssecretaris graag een toezegging herhalen die niet erg
duidelijk is gedaan. Daarbij gaat het over zijn opmerking om expliciet aan
de NMA te vragen om de situatie in de markt voor de audiovisuele sector eens
wat nader te bekijken naar aanleiding van de privatisering van het NOB. Wil
de staatssecretaris zijn vage opmerking expliciteren? Ik zou dat heel prettig
en hoopgevend vinden.Ik begrijp dat de uitkomsten van het onderzoek naar cross-ownership vóór
het zomerreces komen. Ik kan niet zeggen dat ik dat heel snel vind. Ik heb
echter ook behoefte aan een heel gedegen, uitgebreid en zorgvuldig onderzoek.
De Kamer zelf heeft nog allerlei eisen toegevoegd aan dat onderzoek. Zij doet
dat nu opnieuw. Ik ga er dus mee akkoord. Ik hoop wel dat het ook betekent
dat wij vóór zomerreces het debat hierover kunnen voeren, want
het is niet zomaar een onderwerp. Het speelt echt op heel veel terreinen.Ik blijf een ongelukkig gevoel houden over de opgedragen taak. Als het
een natuurlijk monopolie is, dan kan het bij wijze van spreken zelfs bij de
NOS horen. Als het gewoon in vrije concurrentie kan plaatsvinden, dan is een
opgedragen taak niet nodig. Geen van beide is echter het geval. Ik vind het
eigenlijk ongewenst om private bedrijven te veel opgedragen taken te geven,
omdat dat allerlei gevaren van kruisfinanciering met zich brengt. Misschien
moet de NOS in dat kader maar een klacht indienen bij de NMA. Men spreekt
over een onoverzichtelijk en oncontroleerbaar uitzendproces als het bij het
NOB blijft. Ik zou de NOS dan ook bij deze willen oproepen om een klacht in
te dienen, ook wat de gedwongen winkelnering betreft, want dat is een terecht
punt.Wat de meeropbrengst betreft vraag ik de staatssecretaris wanneer hij
verwacht dat de uitkomsten van het kabinetsberaad met de Kamer kunnen worden
besproken.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris hartelijk voor de beantwoording,
al moet ik vaststellen dat onze wederzijdse betogen weinig verandering hebben
gebracht in onze wederzijdse standpunten. Desondanks wil ik toch nog een enkele
opmerking maken.Ik begin met het risico van de doorverkoop aan een strategische partner.
Aan het begin van zijn betoog heeft de staatssecretaris gezegd dat er extra
zorgvuldigheid nodig is. Aan het eind van zijn betoog heeft hij ronduit gezegd
dat je het uiteindelijk toch niet echt kunt uitsluiten. Zo is het. Daarom
hechten wij des te meer aan de mogelijkheid om de uitzendstraat in die zin
veilig te stellen dat die op de een of andere wijze wordt gelieerd aan de
NOS. Ik heb gevraagd of er misschien technische of andere problemen zijn.
Een onderzoek lijkt mij dan ten minste gerechtvaardigd, maar de staatssecretaris
wijst dat ten enenmale af. Dat is zijn verantwoordelijk. Als ik die twee punten
samenvoeg, kan ik op dit moment al de conclusie trekken dat wij het niet verantwoord
zullen vinden om voor dit wetsvoorstel te stemmen.De verkoop gaat echter door. Dan blijft toch interessant wat er met de
opbrengst gebeurt. De staatssecretaris heeft althans in mijn ogen best een
sterk punt dat je eigenlijk consequent zou moeten zijn en ook die 155 mln.
zou moeten opeisen. Dat is waar, maar ik vermoed dat daarvoor geen politieke
meerderheid aanwezig is. Ik zal dan ook geen poging doen in die richting.
Ook hier geldt de Oudhollandse wijsheid: beter halverwege gekeerd dan ten
hele gedwaald. Die zaak staat niet zo sterk, ook juridisch
niet. De staatssecretaris refereert aan het proces in 1987 voor de Haagse
rechtbank: toen is de NOS in het ongelijk gesteld. Dat is waar, maar toen
werd dat artikel uit de statuten van de beheerstichting door de rechter als
argument gehanteerd: er dreigt geen gevaar voor de NOS, dat geld blijft omroepgeld.
Dat is juist het zwakke punt van de huidige constructie. Daarom geloof ik
er ook niet in, maar los daarvan blijf ik bij de warme steun voor het ingediende
amendement.Mevrouw De Koning (D66):Voorzitter! Ik ondersteun het gehele betoog van de staatssecretaris. Hij
heeft de historie van een en ander in de Kamer nog eens uit de doeken gedaan.
Eigenlijk is het ontzettend jammer dat hij met dit betrekkelijk eenvoudige
wetsvoorstel, waarin de kaarten duidelijk liggen, teruggaat naar het kabinet,
vanwege een amendement dat hij begrijpelijkerwijs onacceptabel vindt.Hoe zit het nu met de Cohentoets en de NMA? Natuurlijk is die Cohentoets
alleen bestemd voor de publieke omroep, maar het NOB is voorlopig nog niet
geprivatiseerd. Volgens mij is de toetsing eigenlijk in volle gang. De staatssecretaris
zegt dat gewacht moet worden op een beetje heldere directeur met goede gaven.
Misschien kan het nog.De wenselijkheid van zelf vragen of de NMA ernaar wil kijken, vind ik
moeilijk te beoordelen. Ik weet niet wat de staatssecretaris er precies op
heeft geantwoord. Normaal gesproken komen dergelijke acties vanuit de markt.
Aan de andere kant is het misschien geen gek idee om het vanuit ons te laten
komen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De staatssecretaris heeft op een wat laconieke manier gezegd dat hij best
bereid is om advies van de NMA te vragen.Mevrouw De Koning (D66):Wij zullen de staatssecretaris er zelf straks over horen.Tot slot dank ik de staatssecretaris voor zijn toezegging dat bij een
eventuele meeropbrengst de omroep wel degelijk alsnog in het vizier komt.
Dat heeft de NOS tenminste wel aan de staatssecretaris verdiend.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! De staatssecretaris kon niet duidelijker zijn over de afspraak
uit 1993, die wij allemaal geaccordeerd hebben. De VVD zal zich hieraan houden
en steunt de staatssecretaris in zijn actie om hiermee door te gaan.De staatssecretaris heeft wel een onprettige mededeling gedaan. De vertraging
bij de verkoop zou optreden omdat er nog geen nieuwe directeur is. Laten wij
eerlijk zijn. Ik vind het een beetje een drogreden. Het is voor een bedrijf
niet goed als men weet dat het verkocht gaat worden. De staatssecretaris moet
gewoon doorgaan. Hij sprak van een benodigd profiel van een interessante manager.
Zet dat gewoon in het lijstje van de headhunter. Dan komt het heus wel in
orde. De staatssecretaris moet dus gewoon doorgaan met het vervreemden van
de aandelen, opdat het zo gauw mogelijk rond is. Er zijn grote financiële
belangen mee gemoeid.Wat ik een discussie tussen doven vond, was de gedachtewisseling over
de uitzendstraat. Om zelf bij de NMA te biecht te gaan en te zeggen: vrienden,
wij hebben het al die jaren zo gedaan, maar wie weet zijn wij wel te groot
geworden en is er een soort monopolie ontstaan, dat vind ik te ver gaan. Er
ís een monopolie op de uitzendstraat. Misschien is het wel goed dat
wij met zovelen van die ene uitzendstraat gebruik maken, want het is een zeer
kostbare installatie. De Nederlandse uitzendstraat is zeer geavanceerd. Als
commerciële en publieke omroepen er samen gebruik van maken, hebben wij
meer rendement van het geïnvesteerde vermogen. Ik vind het onzin om daarmee
te biecht te gaan, omdat wij het idee hebben dat er concurrentie zou moeten
komen. In dit geval is dat onzin.Ik waardeer de toezegging van de staatssecretaris over de werknemersparticipatie.
Ik ben het met hem eens dat het ervan afhangt hoe het gaat gebeuren: naar
de beurs of een "gewone verkoop". De staatssecretaris moet de belangen bij
het bedrijf in het oog houden en daar een opening voor creëren.Ik waardeer de woorden van de staatssecretaris over zijn prudentie bij
de verkoop. Het gaat er niet om, even een snelle winst te maken. Dit prachtig
renderende, goed geoutilleerde bedrijf moet niet zomaar na een paar jaar worden
verkocht. Het gaat erom, het bedrijf, de mensen die er werken, de diensten
die het levert en de functie die het vervult in een aantal publieke taken,
op langere termijn zo goed mogelijk veilig te stellen. Ik ga ervan uit dat
dit bij dit kabinet in goede handen is, maar het kan nooit kwaad om zulke
belangrijke zaken nog eens met elkaar publiekelijk af te spreken.Staatssecretaris Nuis:Mijnheer de voorzitter! De Cohentoets is niet van toepassing, omdat het
NOB nu al een privaat bedrijf is. Het is een structuurvennootschap. Bovendien
hebben wij dit punt ook binnen het kabinet besproken. De uitzendstraat, het
enige waar iets publieks aan zit, is een ondergeschikt onderdeel van het gehele
bedrijf. Wij hebben dat objectief verantwoord met de accountantscontrole.
Het is een privaat bedrijf, maar alleen de aandelen zijn 100% van de Staat.
Dat is een beetje vreemd en daarom willen wij er ook vanaf. Bij de uitzendstraat
zelf is geen sprake van concurrentievervalsing.Vervolgens wil ik nog even ingaan op de NMA. Voorzover ik misverstanden
heb laten ontstaan op dat punt, mijn excuses daarvoor. Ikzelf ben niet van
plan om naar de NMA te stappen om te zeggen: ik heb hier een bedrijf, maar
volgens mij is daar iets mis mee. Dat heeft ook te maken met de prudentie
waarover mevrouw Van Heemskerck het had. Wij hebben een bedrijf in de aanbieding.
Op het moment waarop je dat gaat verkopen, zou ik dan als verkoper moeten
vragen: zit hier misschien een vlekje aan? Als iemand denkt te moeten klagen,
dan moet hij dat doen. Maar het is een geheel ander gebaar als de regering
die een bedrijf in de aanbieding heeft, vervolgens zelf laat uitzoeken of
het daarmee misschien wel goed zit. Je kunt natuurlijk vragen of iemand wil
klagen, maar ik doe het in ieder geval niet.Mevrouw Van Zuijlen informeerde naar het kabinetsberaad over haar amendement.
Ik zal het zo spoedig mogelijk allereerst met de medeondertekenaar van het
wetsvoorstel proberen af te stemmen en zal zo snel mogelijk daarna de Kamer
schriftelijk informeren.Voorzitter: WeisglasStaatssecretaris Nuis:Voorzitter! Met de heer Beinema constateer ik dat wij niet nader tot elkaar
komen. Dat kan gebeuren, hoewel ik het altijd jammer vind. Hij verwijt mij
een beetje dat ik gezochte argumenten hanteer. Hij zegt in feite: ik vind
dat wij dat niet hadden moeten doen, maar ik ben het er wel mee eens dat wij
het gedaan hebben. Dat is niet een redenering die geweldig sterk is. Als je
een keer van mening bent, zoals de heer Beinema blijkbaar is, dat mijn redenering
dat het geld voor iets anders besteed wordt dan waarvoor het oorspronkelijk
bedoeld is, niet klopt, dan kan ook het amendement van mevrouw Van Zuijlen
en de heer Beinema geen stand houden. Immers, daar is ook sprake van het maken
van reserveringen die erbuiten vallen. Daar is dan ook geen grond voor.De heer Beinema (CDA):Ik heb al gezegd dat de staatssecretaris met zijn redenering in die zin
gelijk heeft, dat het nog consequenter zou zijn om die 155 mln. mee te nemen.
Verder zegt de staatssecretaris dat de Kamer, ook mijn fractie, met vorige
procedures heeft ingestemd. Als hij de moeite zou nemen om de Handelingen
van, naar ik meen, december 1993 na te lezen, dan kan hij daarin vinden dat
mijn fractie weliswaar niet bij voorbaat een bezwaar maakt tegen de verkoop
van het NOB, maar wel het nodige voorbehoud maakt. In die zin was het ook
een voorwaardelijke instemming.Staatssecretaris Nuis:Dat moge ter verduidelijking zijn gezegd. Dan hebben wij dat ook allemaal
weer uitgewisseld.Mevrouw Van Heemskerck zei: ga nu door. Natuurlijk gaan wij door. Wij
hebben nog even nodig om deze wet in het Staatsblad te krijgen, maar intussen
blijven wij netjes zoeken naar die mijnheer of mevrouw die een mooie piek
op de kerstboom kan zijn.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over het wetsvoorstel en de ingediende moties...Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Er zijn geen moties ingediend.De voorzitter:Mijn excuses. Zoals u weet, ben ik hier net komen zitten.Staatssecretaris Nuis:Voorzitter! Ik heb aangekondigd dat ik over een amendement dat is ingediend,
nader beraad nodig heb in het kabinet en dat ik de Kamer daar zo snel mogelijk
over zal informeren. Ik neem aan dat het de bedoeling is dat wij pas na ommekomst
daarvan over dat amendement en liefst ook over het wetsvoorstel zullen stemmen.De voorzitter:Dat is de bedoeling. Het zou echter mooi zijn als het mogelijk is om aanstaande
dinsdag te stemmen.Staatssecretaris Nuis:Ik zal ernaar streven, maar ik moet een klein voorbehoud maken.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen. Als dat niet mogelijk is,
constateren wij dat aanstaande dinsdag wel.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-2086-2102.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl