Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht) (29702)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 4056-4074

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-06-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 77, pagina 4056-4074

06-06-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29702Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht) (29702)Pagina 4056-4074
Regeling van werkzaamheden (woensdag 6 juni 2007)Pagina 4074-4075
Presentie en opening (woensdag 6 juni 2007)Pagina 4053-4053
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 27 mei 2005 te Prüm tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk België, de Bondsrepubliek Duitsland, het Koninkrijk Spanje, de Republiek Frankrijk, het Groothertogdom Luxemburg, het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Oostenrijk inzake de intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van het terrorisme, de grensoverschrijdende criminaliteit en de illegale migratie (Trb. 2005, 197) (30881)Pagina 4075-4085
Debat over orgaandonatiePagina 4091-4114
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 6 juni 2007)Pagina 4114-4115
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht) (29702)Pagina 4085-4091
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 24 mei 2007 over diervoedersPagina 4053-4056

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 98 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Aanvulling
van de Algemene wet bestuursrecht (Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht)
(29702).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet van harte welkom de heer prof. mr. M. Scheltema, regeringscommissaris
voor de algemene regels van bestuursrecht, die het debat zal bijwonen.De heer Van de Camp (CDA):Mijnheer de voorzitter. Ondanks de heer Wolfsen wordt dit wetsvoorstel
vandaag behandeld. Hij heeft ongeveer 17 keer uitstel gevraagd.De heer Wolfsen (PvdA):Voorzitter. Ik adviseer u om de lijsten te bekijken waarop Kamerleden
aangeven wanneer zij wetten niet willen behandelen. Daar zie ik de heer Van
de Camp vaak op staan.De voorzitter:Dat ligt hiermee vast. De heer Van de Camp vervolgt zijn betoog.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter. Het wetsvoorstel lag al een tijd te wachten op plenaire behandeling
en is nu dan toch aan de beurt. De Algemene wet bestuursrecht wordt in tranches
opgebouwd tot een steeds bredere basiswet voor het hele bestuursrecht: heldere
brede wetgeving die juist voor de burgers een toegankelijke breed geldende
wet vormt. Dat heeft de steun van de CDA-fractie. Minder fragmentarische wetgeving
komt de efficiëntie en transparantie van het overheidshandelen ten goede.
De vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht regelt een aantal belangrijke
onderwerpen. Ook hiermee worden het verkeer en de verhoudingen tussen burgers
en overheid uniformer, helderder en eenvoudiger gemaakt.Ik wil eerst iets zeggen over de bestuursrechtelijke geldschulden. In
de verhouding tussen burger en bedrijf aan de ene kant en bestuursorgaan aan
de andere kant gaan veel geldstromen heen en weer. De regels met betrekking
tot die geldstromen worden nu voor het grootste gedeelte bepaald door het
Burgerlijk Wetboek. Het Burgerlijk Wetboek is echter niet onverkort van toepassing.
De verhouding burger/overheid is er immers één van ongelijkwaardige
gelijkwaardigheid. Soms spelen er kwesties waarvoor het Burgerlijk Wetboek
niet een passende oplossing biedt. Om duidelijk te krijgen wat de regels precies
zijn, is niet alleen het wetboek voldoende maar heb je eigenlijk ook een dikke
jurisprudentiebundel nodig. Dat wordt met de voorgestelde regeling veel minder
nodig. Daar is het CDA blij mee.De regering kiest ervoor om in deze tranche niet ineens het hele bestuursrechtelijke
vermogensrecht te codificeren. Wij hebben begrip voor de afweging die de regering
maakt tussen enerzijds het ineens invoeren en anderzijds de nadelen van de
lange voorbereidingstijd en de grote invoeringsoperatie. Inderdaad, wat nu
geregeld wordt, zal nu al voordelen opleveren. En, om in aanbouwtermen te
blijven, waarom het aansluiten van de douche uitstellen als de aanleg van
het zwembad veel tijd in beslag zal nemen? Wel is de CDA-fractie benieuwd
of de minister een indicatie kan geven van de termijn waarop hij denkt, andere
delen van het bestuursrechtelijke vermogensrecht, zoals het schadevergoedingsrecht
en het overeenkomstenrecht, te kunnen invoeren. Hoe staat het met de voortgang
van de studiegroep die zich over een bestuursrechtelijk schadevergoedingsrecht
buigt? Ik verwijs naar pagina's 6 en 17 van de nota naar aanleiding van het
verslag.Daarnaast heb ik een vraag over de verrekening. Als de overheid een vordering
op een burger heeft, kan die vordering na verjaring niet meer verrekend worden,
artikel 4.4.3.1. Een burger met een verrekenbare vordering op de overheid
kan die vordering na verjaring nog wel verrekenen, artikel 4.4.3.5. Het is
terecht dat de rechtszekerheid gebiedt dat de overheid met al haar zware bevoegdheden
na een bepaalde periode niet meer actief kan invorderen, maar ik zal een voorbeeld
geven. De overheid heeft een vordering op de burger en de burger krijgt drie
jaar later een vordering op de overheid. De eerste vordering verjaart. De
burger mag zijn vordering dan nog opeisen, zonder dat de overheid haar vordering
nog mag tegenwerpen. Andersom zou de burger dat wel mogen. Hetzelfde geldt
als de burger failliet gaat. Waar elke andere schuldeiser mag verrekenen,
kan de overheid naar het geld fluiten. De enkele verwijzing naar de Invorderingswet
overtuigt mij niet van de juistheid van deze bepaling. Duidelijkheid en rechtszekerheid
zijn belangrijk, ook als dat een financieel nadeel betekent. Manoeuvreren
wij de overheid hiermee echter niet in een onnodig nadelige positie? Kan de
minister op dat punt reageren?Ook over de rechtsbescherming heb ik een vraag. In de nota naar aanleiding
van het verslag licht de minister toe waarom ervoor gekozen is om de behandeling
van de executiegeschillen bij de burgerlijke rechter te laten. Juist in een
wetsvoorstel dat beoogt om recht te doen aan de specifieke punten van het
administratieve rechtsgebied, valt dit op. Tegen het argument dat de burgerlijke
rechter ervaring heeft, kan worden ingebracht dat de bestuursrechter deze
expertise kan ontwikkelen. Zoals de minister zelf ook constateert, is de bestuursrechter
bevoegd tot – ik voeg daaraan toe: en expert in – het beoordelen
van de onderliggende geldschuld. Kan de minister aangeven of het bestuursrecht
op deze manier altijd afhankelijk blijft van het civiele recht? De belangrijkste
vraag is echter of de toegang tot de burgerlijke kortgedingrechter net zo
eenvoudig is als de weg naar de voorzieningenrechter in het bestuursrecht.
Kan de minister daarop reageren?Het verschil tussen civiel recht en bestuursrecht speelt ook een rol bij
artikel 8:76 over de tenuitvoerlegging van rechterlijke uitspraken die strekken
tot betaling van een geldbedrag. Die uitspraken leveren volgens het voorstel
een executoriale titel op en zijn volgens de regels van het burgerlijk recht
ten uitvoer te leggen. Voordat iets in het burgerlijk recht een titel is,
moet het vonnis onherroepelijk zijn oftewel in kracht van gewijsde zijn gegaan
of door de rechter bij voorraad uitvoerbaar zijn verklaard. Die stap wordt
in het wetsvoorstel overgeslagen. Ik ben bang dat dit tot situaties leidt
waarin overheid of burger zonder meer kunnen verhalen, zonder dat de uitspraak
definitief vaststaat. Deelt de minister die zorg?Dan een paar opmerkingen over de bestuurlijke handhaving. Ook de handhaving
door middel van het bestuursrecht krijgt haar algemene plaats in de wet. Niet
alleen de middelen van bestuursdwang en dwangsom worden geregeld, maar ook
de bestuurlijke boete. De CDA-fractie is er voorstander van om kleinere, ergerniswekkende
overtredingen op andere wijze dan via het strafrecht af te kunnen doen. Ook
de lagere overheden moeten slagvaardiger kunnen optreden tegen allerlei kleine
vergrijpen, zonder dat daarbij per se het hele justitiële apparaat, dat
al druk bezet is, moet worden betrokken. Enerzijds ligt bij ons dit wetsvoorstel,
dat wij hier vandaag bespreken; anderzijds liggen bij de Eerste Kamer het
wetsvoorstel over een bestuurlijke boete voor foutparkeren
en andere lichte verkeersovertredingen en het wetsvoorstel over een bestuurlijke
boete voor overlast in de openbare ruimte. Wij bevinden ons als het ware in
het interbellum van de bestuurlijke boete. Is het juist dat de laatste twee
wetsvoorstellen een andere rechtsbeschermingprocedure kennen zonder bezwaarprocedure,
maar met beroep op de kantonrechter? En hoe verhouden de drie wetsvoorstellen
zich tot elkaar, ook in het licht van de nota naar aanleiding van het verslag,
waarin wordt aangekondigd dat bij de aanpassingswetgeving deze wetsvoorstellen
ook weer aan snee zullen komen?Het is in onze ogen niet nodig om de behandeling van die twee specifieke
wetsvoorstellen in dit debat over te doen. Het is evenmin de bedoeling om
hier te bespreken in welke gevallen bestuursrechtelijke handhaving wel en
in welke gevallen zij niet is toegestaan. Dit wetsvoorstel regelt het algemene
raamwerk, de waarborgen waaraan voortaan elke vorm van bestuurlijke handhaving
zal moeten voldoen. De CDA-fractie is, zoals gezegd, voorstander van deze
aanpak, maar blijft zeer kritisch letten op de waarborgen waarmee de procedures
zijn omgeven. Op de vraag of alle bestuurlijke punitieve sancties onder de
werking van artikel 6 EVRM vallen, reageert het kabinet met de opmerking dat
niet zeker te zeggen is of al deze sancties een criminal charge vormen dan
wel dat de lichte boetes zijn uitgezonderd. In het preadvies van 2005 van
de jonge Vereniging voor Bestuursrecht, de voormalige Vereniging voor Adminis­tratief
Recht, wordt juist bepleit, de typische 6 EVRM-bepalingen uit het wetsvoorstel
niet van toepassing te laten zijn op de lichte sancties. Daarbij wordt verwezen
naar de EHRM-jurisprudentie over boetes in het bestuursrechtelijk georiënteerde
belastingrecht. Niet alleen moeten de boetes deels punitief zijn om onder
artikel 6 EVRM te vallen, ze moeten ook substantieel zijn. Kan de minister
reageren op hetgeen in het preadvies van de Vereniging voor Bestuursrecht
wordt bepleit?Ook wijs ik op de hoge beroepsgrens die voor lichtere strafrechtelijke
vergrijpen geldt. Tegen vonnissen waarbij in totaal maximaal € 50
wordt opgelegd, staat geen hoger beroep open. Tegen uitspraken van de bestuursrechter
met veroordeling tot boetes tot eenzelfde bedrag zou dat wel het geval zijn.
Die situatie is zonder goede reden ongelijk. Ik heb dan ook een amendement
ingediend om voor de gevallen waarin de boete maximaal € 50 bedraagt
na de rechtbank niet ook nog hoger beroep bij de Raad van State of vergelijkbare
administratiefrechterlijk colleges open te stellen. Ik verwijs naar pagina
125 van de memorie van toelichting. Het zou raar zijn als wij een procedure
in het leven roepen om kleinere vergrijpen gemakkelijker te kunnen aanpakken
en vervolgens het traject dat wij daarvoor openstellen langer maken. Laat
ik vooral niet de indruk wekken dat ik vind dat de rechtsbescherming moet
worden verminderd. De toegang tot de rechter, en dus ook de onafhankelijke
controle op dit overheidshandelen, moet in alle gevallen gewaarborgd zijn.
Toch moeten wij de afweging maken of alle geschonden normen en sancties een
even zware procedure vereisen. Bij zware overtredingen moet de procedure des
te uitgebreider zijn, zoals in dit wetsvoorstel geregeld, en bij lichtere
juist minder zwaar.In de argumenten die tot dusverre zijn gewisseld is veel te doen geweest
over het zwijgrecht van een verdachte. Hoewel er vele smaken van zwijgrecht
en cautie mogelijk zijn, komt uit de antwoorden van de minister een evenwichtige
verhouding naar voren van de belangen van een verdachte en het belang van
een effectieve handhaving. Niet al wijzen op het zwijgrecht als een boete
een theoretische optie is, maar wel zodra een normaal denkend mensen op zijn
klompen kan aanvoelen dat het tot een bestraffende sanctie kan leiden. Toch
zal het mij niet verbazen als de hele regeling, hoewel evenwichtig, een ingewikkelde
materie gaat vormen op de werkvloer. Is het bijvoorbeeld voor de ambtenaar
die een controle uitvoert op een bijstandsgerechtigde duidelijk wanneer hij
vragen gaat stellen die tot een boete leiden? Heeft de minister over de uitvoeringspraktijk
overleg gehad met bijvoorbeeld zijn ambtgenoot van Sociale Zaken?Een ander punt in dit verband is de woordkeuze in artikel 8:28a van het
wetsvoorstel voor het horen van een betrokkene door de rechter. De rechter
ondervraagt volgens die bepaling de beboete partij. In het strafrecht klopt
dat beter, maar ook daar wordt de cautie niet enkel voor de ondervraging gegeven,
maar al aan het begin van de zitting. De cautie geldt dan dus voor alles wat
daar gezegd en gevraagd kan worden. In het wetsvoorstel is in artikel 5.0.11
(de algemene bepaling) wel voor de term verhoor gekozen. Waarom dan niet in
de bepaling over de procedure bij de rechter? De term horen omvat immers veel
meer dan de term ondervragen. Los nog van het feit dat de bestuursrechter,
anders dan de strafrechter, de ondervraging niet kent, doet dat ook meer recht
aan de gedachte van de cautie. Die moet immers ook voorkomen dat de betrokkene,
zonder die waarschuwing gehad te hebben, door argeloosheid met een spontane
bekentenis voor de ondervraging of buiten de ondervraging om bij de rechter
zijn eigen graf graaft. Een diepe gedachte: hij heeft niet enkel het recht
om niet te antwoorden, maar ook het recht om te zwijgen.Het ontbreken van een bestuursrechtelijke bewijsregel in het wetsvoorstel
past bij het bijzondere karakter van het bestuursrechtelijke strafrecht. De
verhouding tussen enerzijds de medewerkingsplicht zoals die voornamelijk uit
de bijzondere wetten voortvloeit en anderzijds het recht jezelf niet te belasten
voor wat betreft het "criminal charge" deel, laat zich moeilijk
vatten in een paar bepalingen. De strafrechtelijke regels over bijvoorbeeld
de rechtmatigheid van bewijsgaring laten zich niet een op een toepassen in
het bestuursrecht. Het bestuursrecht is immers niet alleen; het heeft als
volwaardig rechtsgebied al de nodig jurisprudentie daarover ontwikkeld en
zal dat ook blijven doen. Met de minister – en ik kijk vragend zijn
kant op – zullen wij ook die ontwikkelingen met belangstelling blijven
volgen.Tot slot nog drie andere punten over de bestuurlijke handhaving. Dat de
last onder dwangsom een beschikking is, volgt volgens de regering uit de aard
van die last in combinatie met het beschikkingsbegrip uit de Algemene wet
bestuursrecht. Soms wordt er een nieuwe verplichting geschapen, bijvoorbeeld
de verplichting om een gebouw af te breken dat zonder vergunning was gebouwd.
Die verplichting bestond immers niet eerder. Maar als het gaat om het beëindigen
van een overtreding of het voorkomen van een overtreding is dat anders. Dan
ontstaat er geen verplichting die niet al uit de wet of uit vergunningsvoorschriften
is af te leiden. Er is dus niet altijd sprake van een bewust rechtsgevolg.
Kan de minister aangeven of het dus niet verstandig is om juist expliciet
te bepalen dat een last onder bestuursdwang een beschikking
is, zoals dit ook is gedaan ten aanzien van artikel 5.31a?In artikel 5.30 wordt de parate executie geregeld van goederen die in
het kader van bestuursdwang zijn meegevoerd. Mijn vraag is of het bestuursorgaan
dat bijvoorbeeld een hond in beslag heeft genomen, die hond of welk dier dan
ook, zonder nader besluit kan verkopen of vernietigen. Met name bij huisdieren
en andere levende have is dit vaak een emotionele kwestie met alle gevolgen
van dien.Een ander punt gaat over artikel 10.3. Degene die een overtreding constateert
mag niet de bevoegdheid gemandateerd krijgen een bestuurlijke boete op te
leggen. In de Wet-Mulder is het echter de politieagent die en constateert
en de administratieve sanctie oplegt. Ik verwijs hierbij naar artikel 3, lid
2. Waar ligt volgens de minister het onderscheid?De heer Teeven (VVD):Ik wil nog even terug naar de opmerking van de heer Van de Camp over de
parate executie en de levende have. Ik begrijp goed dat er sprake is van een
emotionele gebondenheid van de eigenaar aan het goed. Als de minister zou
antwoorden dat de mogelijkheid om het dier meteen te vervreemden of dood te
maken in die zin wordt toegepast dat het dier in bewaring wordt gegeven, wie
zou dan de kosten van die bewaring moeten betalen? Toen de parate executie
nog niet veelvuldig werd toegepast, hebben wij in het strafrecht te maken
gehad met de opslag van goederen bij Domeinen. Dit bracht enorme kosten met
zich mee. Als je die parate executie niet goed doorvoert, ook niet in het
bestuursrecht, zullen er goederen moeten worden opgeslagen en misschien ook
dieren. Wie betaalt dan de kosten daarvan?De heer Van de Camp (CDA):Onder het beding dat ik ook graag het antwoord van de regering op mijn
vraag hoor, lijkt mij dat in eerste instantie moet worden besloten om het
dier te laten leven. Het moet dan in een dierenasiel worden ondergebracht.
Mijn spontane reactie op deze interruptie is dat de kosten daarvan moeten
worden verhaald op de eigenaar van het dier.Het laatste onderwerp waarvoor ik aandacht wil vragen, is de attributie.
Het verhaal in dit wetsvoorstel is bijzonder technisch. Vooropgesteld, het
belang van helderheid binnen hiërarchische bestuurlijke verhoudingen
onderschrijven wij volledig. Toch heb ik een vraag over de vorm van die duidelijkheid.
Uit de regeling en de toelichting blijkt dat het bovengeschikte bestuursorgaan
algemene en concrete aanwijzingen kan geven aan het ondergeschikte bestuursorgaan.
De zinsnede dat het hogere orgaan de bevoegdheid nimmer zelf kan uitoefenen
is theoretisch gezien juist, maar via de aanwijzingen kan het hogere bestuursorgaan
de beslissing materieel gezien al nemen en de bevoegdheid van de ondergeschikte
daardoor beperken tot het formeel nemen van het besluit, bijvoorbeeld het
zetten van de handtekening. De vraag is of er veel overblijft van de geattribueerde
bevoegdheid, die wij als wetgever met een reden aan de ondergeschikte hebben
toegekend. Kan de minister daarop kort ingaan?Ten slotte kom ik op de aanpassingswetgeving die uit dit wetsvoorstel
moet voortvloeien. Over de twee "bestuurlijkeboetewetten" heb ik
de minister zojuist al vragen gesteld, maar ook verder moet er nog het nodige
worden geregeld. Als ik de nota naar aanleiding van het verslag goed heb gelezen,
wordt ook een aantal materieelbestuursrechtelijke kwesties doorgeschoven naar
de aanpassingswetgeving. Al met al zal het veel werk vergen om de aanpassingswetgeving
tot stand te brengen. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de voorbereiding
hiervan?De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Het wetsvoorstel dat nu voorligt kent een lange voorgeschiedenis.
Het voorstel is een zogenaamde aanbouwwet van de Algemene wet bestuursrecht.
Met het codificeren van algemene bestuursrechtelijke onderwerpen en regels
maakt de AWB de afzonderlijke bepalingen in allerlei wetten overbodig. De
eerste en tweede tranche van de Algemene wet bestuursrecht zijn al lang geleden
in werking getreden, respectievelijk in 1994 en 1998. In 1999 is een voorontwerp
van wet voor de vierde tranche van de AWB aangeboden. In juli 2004 is een
aangepast wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. De vierde tranche heeft
betrekking op een drietal nieuwe onderwerpen, te weten de bestuursrechtelijke
geldschulden, de bestuurlijke handhaving en de attributie. Verder bevat het
voorstel een groot aantal daaruit voortvloeiende wijzigingen van bestaande
AWB-bepalingen.Ik stel voorop dat de VVD-fractie een groot voorstander is van het inzichtelijk
maken van het bestuursrecht. Wij onderschrijven dan ook het belang van het
aanbrengen van samenhang tussen de verschillende regelingen, om daarmee het
bestuursrecht slagvaardiger te maken. Mijn fractie vindt dit vooral belangrijk
omdat burgers en bedrijven in principe ook zonder advocaat moeten kunnen procederen
in bestuursrechtelijke zaken.Het wetsvoorstel dat voorligt biedt een meer uniforme regelgeving, in
samenhang met het burgerlijk recht en het strafrecht. De VVD-fractie ziet
hierin een belangrijke stap voorwaarts in de richting van meer inzichtelijkheid
en een slagvaardiger bestuursrecht.Na het verschijnen van het voorontwerp en het advies van de Raad van State
is er al een aantal aanpassingen aangebracht. In de meeste gevallen gaat het
om technische wijzigingen, maar in een enkel geval ook om een inhoudelijk
punt, bijvoorbeeld in het geval van de last onder bestuursdwang en de last
onder dwangsom. Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen in
de nota naar aanleiding van het verslag, waarin al een groot aantal onderwerpen
nader is toegelicht en verduidelijkt. Ik heb echter nog een aantal vragen,
over algemene kwesties en vervolgens over de drie kernonderwerpen. Ik begrijp
dat de minister die dit wetsvoorstel verdedigt zelf de specialist is, dus
de concrete beantwoording van mijn vragen zal hem niet moeilijk vallen.De regels voor het vorderen van schulden door de overheid zijn thans nog
vastgelegd in een vijftigtal wetten. Door deze regels op te nemen in de AWB
wordt een belangrijke vereenvoudiging bereikt. Hetzelfde geldt voor de regels
voor het betalen van boetes die niet door de rechter zijn opgelegd, de zogeheten
bestuurlijke boetes. In de Algemene wet bestuursrecht worden hiervoor algemene
regels vastgelegd, waardoor het stellen van aparte regels per soort boete
niet meer noodzakelijk is. De VVD-fractie onderschrijft het belang van het
opnemen van deze twee onderwerpen in de AWB. Wel vragen wij ons af, gelet
op het lange wetgevingstraject, hoe de minister de samenhang
ziet tussen het wetsvoorstel dat voorligt en het wetsvoorstel Wet beroep bij
niet tijdig beslissen en het initiatiefwetsvoorstel van de leden Wolfsen en
Luchtenveld over de dwangsom bij niet tijdig beslissen; ik verwijs naar pagina
2 van de nota naar aanleiding van het verslag. Ook de samenhang met het strafrecht
roept een dergelijke vraag op, want wat zijn de gevolgen van de strafrechtelijke
OM-afdoening? Daarnaast krijg ik graag een nadere toelichting op hoe de "samenwerking"
in de praktijk vorm dient te krijgen en op de vragen of de keuzes voor bestuurs-
of strafrechtelijke handhaving voorrang zullen krijgen en hoe die keuzes moeten
worden gemaakt door de betrokken instanties. Kortom, de VVD-fractie vraagt
de minister om nader inzicht te geven in de wijze en de termijn waarop de
verschillende wetten zullen worden aangepast aan de algemene regels in de
Algemene wet bestuursrecht, bijvoorbeeld het schrappen in geval van overlap
zoals bij de Wet financieel toezicht of bij de Wet bestuurlijke boete fout
parkeren. Kan de minister een duidelijk overzicht geven van de specifieke
wetten die nog allemaal zouden moeten worden aangepast?Ook de verhouding bestuurder-rechter baart onze fractie nog enige zorg.
In hoeverre toetst de rechter steeds meer inhoudelijke vraagstukken die eigenlijk
al binnen het bestuursrecht aan de orde dienen te komen? De minister geeft
al aan dat hij, om een dubbele toetsing te voorkomen, een bestuurlijke lus
mogelijk wil maken. Hoe staat het met de realisatie van die bestuurlijke lus
en de bekendheid van die bestuurlijke lus onder bestuurders en leden van de
rechterlijke macht? Ik verwijs in dat verband naar pagina 26 van de nota naar
aanleiding van het verslag. Er wordt ook veel waarde gehecht aan de mogelijkheid
voor de rechter om hoofdbeschikkingen en bijkomende beschikkingen samen te
voegen. Voorziet de minister nog enig effect op het terugdringen van de werklast
bij de bestuursrechter, nota van het verslag pagina 46?De VVD-fractie is het met betrekking tot de bestuursrechtelijke geldschulden
hartgrondig met de ministers eens wanneer zij in de nota naar aanleiding van
het verslag benadrukken dat het uitgangspunt dient te zijn dat schulden worden
voldaan. Omdat niet alle geldschulden binnen het bereik van die titel vallen,
zou ik graag van de minister horen of hij voornemens is, daar op korte termijn
verandering in te brengen en zo ja, welke verandering. De vorige ministers
waren van mening dat het optreden van de wetgever in ieder geval op het terrein
van de schadevergoeding gewenst is. Kan de minister inzicht geven in de voortgang
van de studiegroep die is ingesteld inzake een wettelijke regeling met betrekking
tot de schadevergoeding, nota pagina 7? Met betrekking tot de bestuurlijke
handhaving is de VVD-fractie het ook hartgrondig eens met het uitgangspunt
dat door de toenmalige minister werd benadrukt. Het gaat om de beginselplicht
tot handhaving in het bestuursrecht, pagina 28. Onderschrijven ook de ministers
het belang van deze beginselplicht tot handhaving? Op welke wijze zal de regering
hiervan de naleving stimuleren, om zo het door de vorige ministers genoemde
handhavingstekort aan te pakken?Omdat blijkens het wetsvoorstel ook een derde belanghebbende om effectuering
en handhaving kan verzoeken, vraagt de VVD-fractie zich af wat zijn positie
is bij de afwijzing van dit verzoek. Deze afwijzing is een beschikking, waartegen
bezwaar en beroep openstaan. Maar kan er bijvoorbeeld ook schadevergoeding
worden gevorderd? Voor de duidelijkheid verwijs ik de regering naar pagina
45 van de nota.De bestuurlijke handhaving en algemene regels inzake de bestuurlijke boete
roepen bij de VVD-fractie toch nog een aantal belangrijke vragen op. In het
wetsvoorstel zijn de begrippen herstellende en bestraffende sancties opgenomen,
maar er zijn ook veel sancties nog niet genoemd. Omdat beschikkingen van het
bestuur zowel herstellend als sanctionerend kunnen zijn, vraag ik de minister
om enige opheldering daarover. Hoe weet de betrokkene bijvoorbeeld of de sanctie
bestraffend dan wel herstellend bedoeld is, pagina 34? Voorzien de ministers
een behoefte om naast de boete ook bestraffende sancties aan de vierde tranche
toe te voegen? Zo ja, welke en op welke termijn? In dit kader vraag ik ook
een toelichting op het ontbreken van een regeling – de vorige spreker
had het er al over – inzake het bewijs. De minister geeft aan dat hij
nu nog geen noodzaak ziet, maar wanneer in welke situatie wel? Zie pagina
23 en 27 van de nota.Tot slot wil ik de ministers een nadere toelichting vragen op de mogelijkheden
om decentrale overheden een bestuurlijke boete op te leggen en de praktische
uitvoering daarvan. Ik zou eigenlijk nog specifiek een toelichting willen
krijgen op de rol en gevolgen voor de Belastingdienst en de belastinginspecteur,
dit ook met het oog op het laatste onderdeel van dit wetsvoorstel, de attributie.
De vierde tranche biedt de belastinginspecteur de mogelijkheid om een bestuurlijke
boete aan een belastingsadviseur op te leggen, indien die als medepleger bij
een onjuiste belastingaangifte is betrokken. Onze fractie vraagt zich af of
het wenselijk is dat de inspecteur een boete kan opleggen aan zijn zogenoemde
professionele tegenspeler of daarmee kan dreigen. De vierde tranche geeft
onder andere de Belastingdienst de bevoegdheid tot het beboeten van medeplegers,
opdrachtgevers en feitelijk leidinggevenden. Hoe actief denkt de minister
dat de Belastingdienst hiermee omgaat? Hij kan natuurlijk niet in een glazen
bol kijken, maar is dat enigszins te voorspellen? Gaat in alle gevallen waarin
een beboetbaar feit is begaan, de belastinginspecteur op zoek naar eventuele
medeplegers? Hoe zal de instructie aan de Belastingdienst luiden? Gaat de
inspecteur in alle gevallen waarin een rechtspersoon een beboetbaar feit heeft
gepleegd op zoek naar degene die leiding of opdracht hebben gegeven? Gebeurt
dat bijvoorbeeld ook bij verzuimboetes? Wat wordt het criterium om een onderzoek
in te stellen, indien dit niet stelselmatig wordt onderzocht? Hangt dat af
van het toeval, van de individuele belasting­adviseur? Ik heb hier een
aantal specifiekere vragen over. Mijn fractie denkt dat dit een knelpunt oplevert.
Hoe kan de Belastingdienst de vereiste informatie krijgen om vast te stellen
of iemand medepleger van een beboetbaar feit is? In hoeverre staat dit onderzoek
op gespannen voet met het uit artikel 6 EVRM voortvloeiende zwijgrecht van
de verdachte en het fair-playbeginsel indien het om een belastingadviseur
gaat? De heer Van de Camp sprak hier al over. Ik wijs de regering ook op de
uitspraak die de Hoge Raad op 23 september 2005 heeft gedaan. In hoeverre
zal de inspecteur de benodigde informatie over eventueel medeplegen kunnen
krijgen, indien een advocaat advies over de belastingaangifte heeft gegeven?
Leidt ook deze informatieproblematiek ertoe dat het min of meer toevallig
is wie er als mede­pleger kan worden aangepakt? Ik krijg
hier graag duidelijkheid over. Welk beleid wordt er in de toekomst gevoerd?Op grond van de Invorderingswet 1990, artikel 36 en artikel 32, lid 2
kunnen bestuurders van rechtspersonen in een aantal gevallen aansprakelijk
worden gesteld voor een fiscale boete die aan een rechtspersoon is opgelegd.
Op grond van de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht kan aan bestuurders
ook rechtstreeks een boete worden opgelegd, indien zij opdrachtgever of feitelijk
leidinggever zijn van een beboetbaar feit, gepleegd door de rechtspersoon.
Hoe verhouden deze twee mogelijkheden tot sanctionering zich tot elkaar? Is
dit eigenlijk geen doublure? Is er onder de vierde tranche nog wel behoefte
aan aansprakelijkheid van derden voor bestuurlijke boetes? Is aansprakelijkheid
van derden voor een boete wel te rijmen met de uit artikel 6 EVRM voortvloeiende
regel dat een straf en dus ook een fiscale boete niet ten laste mag komen
van een ander dan degene aan wie zij is opgelegd? Ik verwijs hierbij naar
een uitspraak die de Hoge Raad in 2003 heeft gedaan – voor de fijnproevers:
NJ 2004-81.Het laatste onderdeel wordt gevormd door de attributie. Dit het laatste
nieuwe onderdeel. In de attributie wordt de bestaande regel vastgelegd dat
een ambtenaar die eigen wettelijke bevoegdheden heeft, bijvoorbeeld de belastinginspecteur
of de gemeentelijke belastingambtenaar, niettemin ondergeschikt blijft aan
het politiek verantwoordelijke bestuursorgaan waarvoor hij of zij werkt. Wat
vindt de minister van de noodzakelijkheid en de wenselijkheid om attributie
in een wettelijke regeling op te nemen, gelet op de reeds bestaande en in
de vierde tranche genoemde mandatering en de voorkeur voor deze figuur, niet
alleen van mijn fractie, maar ook van de voorgangers van de minister met wie
wij al over dit wetsvoorstel spraken?Mijn fractie zal het amendement van de heer Van de Camp steunen. Dat lijkt
een logische aanvulling op wat er thans al in andere onderdelen van het procesrecht
is opgenomen. Mijn fractie heeft kritische kanttekeningen bij de vierde tranche
geplaatst, maar dat neemt niet weg dat zij het een belangrijke stap voorwaarts
acht, omdat het bestuursrecht er inzichtelijker door wordt en er in dat kader
slagvaardiger kan worden opgetreden.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij spreken vandaag over een wet uit 1992 waaraan een deel
wordt toegevoegd middels zogeheten "aanbouwwetgeving". Het wetsvoorstel
dat wij vandaag in het bijzonder bespreken, dateert al van een hele tijd geleden.
De verbouwing gaat naar mijn indruk langzaam maar wel degelijk.Voor de bestuursrechtelijke geldschuld wordt een algemene regeling voorgesteld
voor betalingen aan en door bestuursorganen, naast algemene regels over het
ontstaan en de inhoud van de verplichting tot betaling aan de overheid, het
intreden van verzuim en de gevolgen. Het gaat dus om geldschulden waarbij
een van de partijen een bestuursorgaan is. Het kan bijvoorbeeld gaan om de
verplichting om belasting te betalen, het ontvangen van een subsidie na een
daartoe strekkend besluit of het recht op een uitkering. De regels uit het
Burgerlijk Wetboek zijn hierbij als uitgangspunt genomen. Dat lijkt mij ook
wenselijk voor de consistentie van de regelgeving. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft zich op het standpunt gesteld
dat deze juridisering van de regelgeving van de betaling van geldschulden
geen goede zaak is. De VNG verwacht dat de uitvoeringslasten voor gemeenten
aanzienlijk zullen toenemen. Wat vindt de minister van dat standpunt van de
VNG? Mijn fractie plaatst daar vraagtekens bij omdat de nieuwe regeling niet
veel wijzigt aan de bestaande praktijk, nu de regels al grotendeels op het
bestaande Burgerlijk Wetboek gebaseerd zijn.Afdeling 4.4.4 heeft betrekking op de aanmaning, waarvoor het bestuursorgaan
een vergoeding in rekening kan brengen. Hiervoor wordt een bedrag van € 14
genoemd bij een geldschuld hoger dan € 454. Dat lijken mij redelijke
bedragen. Ik heb hiermee dan ook geen grote problemen. Verder kan de wettelijke
rente worden gevraagd, waarover in de memorie van toelichting een uiteenzetting
is terug te vinden. De vraag is echter of het bestuursorgaan nu ook incassokosten
in rekening kan brengen. Ik lees in de memorie van toelichting in ieder geval
dat de kosten van het dwangbevel en buitengerechtelijke kosten bij algemene
maatregel van bestuur zullen worden vastgesteld. Valt er al iets over te zeggen
hoe die AMvB eruit komt te zien en welke staffel er zal worden gehanteerd
bij de incassokosten? In debatten in deze Kamer over de schuldenproblematiek
wordt bijvoorbeeld steeds verwezen naar "voorwerk II", dat steeds
wordt gebruikt bij de hantering van incassokosten. Daarin is terug te vinden
dat het hier kan gaan om maximaal 15% van de hoofdsom. Mijn fractie
is van mening dat er in de regel nooit meer mag worden gevorderd dan die 15%
boven het oorspronkelijk verschuldigde bedrag en dat dat percentage lager
dient te worden naarmate het bedrag stijgt. Worden de incassokosten inderdaad
in rekening gebracht en wat vindt de regering van de koppeling aan het maximum
van 15%?Ik kom bij de bestuurlijke boete, de bestuursdwang en de dwangsom. In
het hoofdstuk Handhaving wordt een titel met algemene bepalingen voorgesteld.
Het codificeren van een algemene regeling en het harmoniseren van bestaande
regelgeving komt de rechtszekerheid ten goede en maakt de huidige rechtspraktijk
uniformer, dus iets eenvoudiger. Een van deze algemene bepalingen definieert
de bestraffende sanctie. Een bestraffende sanctie in de Algemene wet bestuursrecht
is een bestuurlijke sanctie voor zover deze beoogt de overtreder leed toe
te voegen. Wanneer de sanctie bestraft en derhalve beoogt leed toe te voegen,
moet de burger ook de daarbij passende waarborgen hebben.Bestuursdwang wordt voortaan expliciet omschreven als "last onder
bestuursdwang". Naar mijn mening is dat een betere omschrijving, omdat
er pas kan worden opgetreden nadat er een last tot beëindiging van bijvoorbeeld
een overtreding is gegeven. Er wordt een wijziging voorgesteld in de bestuursdwang
en de last onder dwangsom, en wel als volgt, in de artikelen 5.31a en 5.37: "Een
derde die het bestuursorgaan verzoekt sancties aan een ander op te leggen,
krijgt de mogelijkheid om deze handhaving bij de rechter af te dwingen."
Wanneer het bestuursorgaan de sanctie dus oplegt maar niet effectueert, kan
de derde deze handhaving trachten af te dwingen. Met andere woorden, de derde
heeft dus de mogelijkheid om het bestuur via de bestuursrechter tot daadwerkelijk
optreden te bewegen. Mijn fractie vindt dit een vooruitgang. Hiermee wordt
de positie van de belanghebbende, uiteraard niet zijnde de
overtreder, verbeterd. De positie van de derde, die om handhaving heeft gevraagd,
wordt dus versterkt. Kortweg is dus de vraag van de derde aan de rechter,
of het bestuur gaat optreden of niet. Op zich is dit wenselijk, zoals ik al
zei. Op die manier komt er in ieder geval duidelijkheid in de situatie. Het
beantwoordt ook volledig aan de ook in het wetvoorstel liggende beginselplicht
bij handhaving, te weten dat handhaving moet, behoudens bijzondere omstandigheden.Op dit punt heb ik nog wel een vraag aan de minister. Hoe zit het met
de bescherming van de persoonlijke gegevens van deze derde die het bestuursorgaan
om handhaving vraagt? Ik noem het bekende voorbeeld van de ene buur die vraagt
aan de gemeente om op te treden tegen de andere buur. Heeft de persoon die
door de gemeente wordt aangesproken op nakoming, het recht om te weten wie
er geklaagd heeft en wie zich gewend heeft tot het bestuursorgaan? Is het
ook mogelijk om in voorkomende gevallen de klager af te schermen, ter bescherming
van de derde? Is het mogelijk te voorkomen dat bekend wordt wie het is geweest?
Juist op dit vlak zijn er immers voorbeelden van allerlei verwikkelingen die
buitengewoon gevoelig liggen en waar mensen daadwerkelijk door geraakt worden.
In hoeverre wordt dus de persoon beschermd die als derde het bestuursorgaan
vraagt om op te treden?Ik kom op de bestuurlijke boete. Er komt een algemene regeling. De bestuurlijke
boete is een bestraffende sanctie die een onvoorwaardelijke verplichting inhoudt
tot het betalen van een geldsom. De Raad van State benadrukt in zijn advies
dat dit bestraffende bestuursrecht niet nodeloos moet afwijken van het strafrecht,
vooral niet van essentiële punten van artikel 6 EVRM. Er is een aantal
auteurs dat bepleit heeft dat het bestaande bestuursprocesrecht onvoldoende
is toegesneden op de procedures tot oplegging van bestraffende sancties. De
rechtsbescherming van de vermoedelijke overtreder laat volgens deze auteurs
te wensen over. Er zijn bijvoorbeeld weinig regels met betrekking tot het
bewijs. Zo mag er in bepaalde gevallen geen gebruik worden gemaakt van onrechtmatig
verkregen bewijs in de strafrechtelijke betekenis. Deze regel is niet in de
wet vastgelegd. Weliswaar geldt deze regel in de jurisprudentie, maar het
advies van de Raad van State om deze bewijsregel op te nemen in de wet, wordt
door de minister afgewezen. Het zou aansluiten bij de jurisprudentie en het
zou niet verstandig zijn om één of twee bewijsregels op te nemen
in de Algemene wet bestuursrecht. Ook geeft de minister aan een regeling voor
bestuursrechtelijk bewijsrecht niet de urgentie die ik wens. Ik vraag de minister
daarom om een toelichting op dit punt. Het gaat immers om straffen. Het is
te betwijfelen of het bij het opleggen van bestraffende sancties voldoende
is, als men kan inzien op grond waarvan men aansprakelijk wordt gesteld en
bestraft wordt. Dat is immers de normale motivering die hieraan ten grondslag
moet liggen. Het gewone motiveringsbeginsel van artikel 3.46 van de Algemene
wet bestuursrecht is naar mijn oordeel bij een staf niet genoeg. Ik zou graag
zien dat er een goede regeling voor het bewijsrecht in de Algemene wet bestuursrecht
wordt opgenomen. Ik vraag daarom op dit punt om een reactie van de minister,
ondanks dat wij hierover van hem al eerder het een en ander hebben vernomen
in de nota naar aanleiding van het verslag. Mijn fractie is van mening dat er minimaal een verzwaarde motivering vereist
is bij de bestuurlijke boete. Wij zijn ook van mening dat deze verzwaarde
motiveringsplicht een uitdrukkelijke wettelijke basis dient te krijgen. Wij
vinden dat artikel 5.4.2.5 zich hiervoor uitstekend leent. Nu staat er dat
de beschikking van de boete slechts de naam van de overtreder en het bedrag
vermeldt. Uiteraard zie ik ook het probleem dat bij een simpele parkeerboete
niet altijd een verzwaarde motiveringsplicht nodig is. Maar naar de aard van
de overtreding zou de motivering zwaarder moeten zijn. Ik hoor graag wat het
oordeel hierover is van de minister. Wat dat betreft wil ik ook verwijzen
naar de memorie van toelichting zelf, waarin de minister aangeeft dat er bij
een bestuurlijke boete wel degelijk dient te worden onderbouwd. Ik citeer
uit pagina 127 van de memorie van toelichting: "Er worden extra eisen
gesteld aan de voorbereiding, in het bijzonder aan de bewijsvoering van de
overtreding en aan de motivering van het sanctiebesluit." Op dezelfde
pagina wordt een tweetal uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State geciteerd. Graag dus de mening van de minister hierover.Artikel 5.0.10 bepaalt dat de bestuurlijke boete toekomt aan het bestuursorgaan
dat de sanctie heeft opgelegd, tenzij in een wettelijk voorschrift anders
is bepaald. Zijn er nu al voorbeelden te vinden waarin de opbrengst van de
bestuurlijke boete krachtens wettelijk voorschrift ergens anders terechtkomt
dan bij het bestuursorgaan zelf? Is dat nu al gebruikelijk, wordt daar gebruik
van gemaakt of is het een uitzondering? Ik ben daar benieuwd naar, omdat een
al te uitbundig gebruik van de bestuurlijke boete natuurlijk een risico vormt.
Ik wil de link leggen met de prestatiecontracten. Misschien is dat vergezocht,
maar de discussie is dat juist het halen van die prestaties de politie soms
verleidt tot een uitbundig "boeteopleggingsgedrag". Om de prestaties
te halen, worden er dus maar een paar dagen wat meer boetes tegenaan gegooid;
dan kan men in ieder geval ook volgend jaar de subsidies van de overheid tegemoet
zien. Wordt met dit soort regelingen niet de schijn van oneigenlijk gebruik
gewekt, vanwege het financiële belang dat het bestuursorgaan krijgt bij
de sanctie? Ik vind dat wij dit niet moeten hebben. De Hoge Raad en het openbaar
ministerie hebben op dit onderdeel van de regeling kritiek geuit. De minister
is reeds in overweging gegeven – zie met name pagina 72 van de nota
naar aanleiding van het verslag – om een soort handhavingsfonds in te
richten, waarin die boetes worden verzameld.De argumenten van de minister in de nota naar aanleiding van het verslag
overtuigen mij niet. De minister zegt dat in de praktijk geen reden bestaat
voor deze vrees en dat bovendien bezwaar en beroep openstaan. Dat is echter
niet het punt; het gaat niet alleen om onrechtmatig opgelegde sancties. Ik
wil voorkomen dat er een belang ontstaat bij een bestuursorgaan om zo veel
mogelijk bestuurlijke boetes op te leggen, omdat die in de kas komen. Dat
zou alleen al de schijn van misbruik kunnen wekken en dat moeten we niet willen.De heer Van de Camp (CDA):Als ik u zo hoor, blijkt u toch van een groot wantrouwen uit te gaan jegens
het bestuur in Nederland. Denkt u niet dat het bestuur in Nederland de intrinsieke
overtuiging heeft dat boetes moeten worden opgelegd als dat
nodig is, en niet om de begroting sluitend te maken?De heer De Wit (SP):Natuurlijk, daarom zei ik aan het begin van het onderwerp dat men wellicht
zou kunnen worden verleid tot een al te uitbundig gebruik van de mogelijkheid
om die sancties op te leggen. Ik heb geen reden om nu al aan te nemen dat
dit in de praktijk zal leiden tot misbruik, maar ik heb verwezen naar de praktijk
van de prestatiecontracten bij de politie en daarbij bestaat de indruk dat
er een aantal dagen flink boetes worden uitgeschreven om de prestaties te
halen; als die niet worden gehaald, heeft dat immers consequenties in financiële
zin. Die schijn moeten we vermijden, we moeten de indruk voorkomen dat bestuurlijke
boetes worden gegeven om de kas te spekken of de begroting sluitend te krijgen.
Vandaar mijn vraag aan de minister of in de praktijk de bestuurlijke boete
al krachtens wettelijk voorschrift wordt gebruikt voor iets anders dan alleen
het eigen, directe bestuursorgaan, en wat de minister vindt van het idee van
het handhavingsfonds. Ik werp dit op, niet als verdachtmaking aan het adres
van de bestuursorganen, maar meer ter voorkoming van de schijn: zullen we
in de praktijk die schijn kunnen voorkomen?De heer Van de Camp (CDA):Dat is een geruststelling, maar de vraag blijft of er geen principieel
onderscheid is tussen een prestatieafspraak bij de politie om criminaliteit
te bestrijden, die vervolgens een opbrengst heeft, en een bestuurlijke boete,
wat een sanctie is op een overtreding of zelfs een misdrijf.De heer De Wit (SP):Het is de bekende vergelijking die altijd mank gaat. Bij de prestatiecontracten
zie je dit gedrag. Ik zou het risico willen voorkomen dat de bestuurlijke
boete al te uitbundig wordt gehanteerd, want dat vormt een smet op het opereren
van de bestuursorganen in dit land.In artikel 5.0.5. wordt gesteld dat er geen sanctie wordt opgelegd wanneer
er sprake is van een rechtvaardigingsgrond. De regering stelt in de nota naar
aanleiding van het verslag, op de pagina's 55 en 68, dat de inhoud van de
rechtvaardigingsgrond in de jurisprudentie is bepaald. Kan de minister toezeggen
dat de bestuursrechter daarmee rekening houdt? Ik hoor graag het oordeel van
de minister.In artikel 5.4.2.6. staat dat de overtreder in de gelegenheid wordt gesteld
zijn zienswijze naar voren te brengen, maar alleen wanneer het gaat om een
bestuurlijke boete van € 340 of hoger. Wanneer er dus een lagere
boete wordt opgelegd, wordt de beboete persoon niet automatisch gevraagd om
zijn zienswijze bekend te maken. Het Nederlands Juristen Comité voor
de Mensenrechten heeft hiertegen bedenkingen geuit, maar het antwoord van
de minister luidde dat het in de praktijk moeilijk te realiseren zou zijn
om de zienswijze te vragen. Bovendien zou het niet nodig zijn. Waarop berusten
deze overwegingen van de minister? Vindt de minister het niet wenselijk, omdat
bijvoorbeeld de uitvoeringslasten naar verwachting te hoog zullen zijn? Vindt
de minister de mogelijkheid van bezwaar en beroep achteraf voldoende? Ik hoor
het graag, want naar mijn mening is het in de praktijk niet moeilijk te realiseren
dat mensen in de gelegenheid worden gesteld om hun zienswijze aan te voeren.
Daarom vraag ik de minister nogmaals wat de werkelijke achtergrond is van
zijn afwijzing op dit punt.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. De codificatie en het op schrift stellen van deels versnipperde
wetgeving en wellicht ook deels ongeschreven recht verdient naar onze continentale
rechtstraditie de voorkeur. Met het voorliggende wetsvoorstel wordt in ieder
geval het administratieve recht meer doorzichtig, overzichtelijker en toegankelijker.
De versnippering en het bestaan van niet per se noodzakelijke verschillen
tussen allerlei administratiefrechtelijke wetten wordt hiermee tegengegaan.
Dat is een goede zaak.De realisering van dit wetsvoorstel is een van de stappen die in dat proces
moet worden gezet. Het stemt tot tevredenheid dat vandaag de plenaire behandeling
ervan kan plaatsvinden. De regering heeft toegezegd dat de belastingwetgeving
waar nodig en mogelijk zal worden aangepast aan deze vierde tranche van de
Algemene wet bestuursrecht, en dat dit zal gebeuren door middel van een separaat
wetsvoorstel dat nu nog in voorbereiding is. De fractie van de PVV hecht eraan
dat die aanpassing gelijktijdig met de vierde tranche van de Algemene wet
bestuursrecht kracht van wet krijgt. Ik wil graag weten of de regering dit
ook nastreeft. Zo niet, dan verneem ik graag waarom de regering een tijdelijk
uiteenlopen van de vierde tranche Algemene wet bestuursrecht en de fiscale
regelgeving aanvaardbaar acht.Twijfel kan bestaan over de wenselijkheid van de bepaling dat de opbrengst
van bestuurlijke sancties toekomt aan het bestuursorgaan dat de sanctie heeft
opgelegd. Dit kan leiden tot misbruik als het bestuur een financieel belang
heeft bij de oplegging van een boete. Die vrees is in elk geval door diverse
deskundigen geuit. Het zou, zo is ook wel opgemerkt, zeer onwenselijk zijn
als bij de opstelling van een begroting al zou worden geanticipeerd op de
nog op te leggen bestraffende, geldelijke sancties. De regering stelt in de
nota naar aanleiding van het verslag dat de praktijk tot nu toe geen grond
geeft voor een dergelijke vrees, maar ik houd de minister voor dat het toepassingsgebied
van het instrument bestuurlijke boete de afgelopen jaren aan het uitdijen
is geraakt en dat dit proces nog gaande is. Dat maakt in elk geval wel dat
het financiële belang van bestuursorganen bij bestuurlijke boetes ook
steeds groter wordt. Dus het gegeven dat in het verleden wellicht nog niet
gebleken is dat er grote problemen zijn ontstaan in dit opzicht, is op zichzelf
natuurlijk nog geen reden om je daarop niet te beraden. De parkeerboetes die
gemeenten kunnen opleggen, zijn nu gegoten in de vorm van een fiscale aanslag
van € 1 met een heffing erop in verband met de incasso van die ene
euro. Vroeger was dit alles in de vorm van strafrecht gegoten. De overgang
van de strafrechtelijke parkeerboete naar de bestuurlijke parkeerboete is
met veel enthousiasme door de gemeenten opgepakt. Daarom vraag ik de minister
hoe hij erover denkt om het systeem van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften op dit punt algemeen te maken, dus in het algemeen te
bepalen dat de opbrengsten van bestuurlijke boetes in de staatskas vloeien.Uit het deze week gesloten bestuursakkoord tussen het Rijk en de gemeenten
vloeit voort dat de hoogte van de onroerendezaakbelasting een
speelbal van de gemeenten wordt. Velen, en zeker ook de Partij voor de Vrijheid,
vrezen dat de gemeenten de onroerendezaakbelasting als een melkkoe zullen
gebruiken door die fors te verhogen. De fractie van de Partij voor de Vrijheid
zou niet graag zien dat ook bestuurlijke boetes een melkkoe van lagere overheden
kunnen worden. Is de minister bereid onze zorg op dit punt weg te nemen door
artikel 5.0.10 in deze zin aan te passen? Hoe staat de minister bijvoorbeeld –
het is maar een proefballonnetje – tegenover de gedachte om de reeds
bestaande organisatie voor boete-incasso te belasten met de incasso van bestuurlijke
boetes? Ik doel op het Centraal Justitieel Incassobureau. Denkbaar is dat
dit wordt uitgebreid met een tweede tak voor de inning van bestuurlijke boetes
en dus tot centraal bestuurlijk en justitieel incassobureau wordt gepromoveerd.
Ik hoor graag de mening van de minister hierover.De heer Wolfsen (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Mijn collega Van de Camp heeft bij herhaling wat
extra tijd gevraagd voor de voorbereiding van dit wetsvoorstel. Dat is natuurlijk
volslagen terecht. Ik heb hem daarin een paar keer gesteund, wat begrijpelijk
is. Het is een belangrijke wet. Zelf noem ik de Algemene wet bestuursrecht
wel eens een groeibriljant. Er wordt wel eens op gemopperd, maar ik vind dat
geheel ten onrechte. Je kunt er niet lang genoeg op studeren om na een goede,
gedegen voorbereiding hier in de zaal te komen.Die groeibriljant groeit nog steeds en wordt ook steeds opnieuw geslepen,
waar nodig. Dat is goed. Hij groeit door middel van aanbouwwetgeving. Als
je die hier behandelt, is er natuurlijk altijd het gevaar dat het betere de
vijand wordt van het goede en dat wordt gevraagd waarom sommige dingen niet
aanvullend ook geregeld zijn en waarom andere dingen niet kunnen. Alles kan
namelijk altijd anders, alles kan altijd beter en alles kan altijd completer.Wij hebben een lange voorbereiding achter de rug. Wij hebben ook een zeer
degelijke schriftelijke voorbereiding achter de rug. Dank voor de uitvoerige
antwoorden van de minister. Wij hebben ook royaal de tijd genomen om het voorstel
hier te behandelen. Mijn fractie heeft dus vandaag een positievere houding.
Zij zal het wetsvoorstel in hoofdlijnen ook steunen en niet om extra aanvullende
regelingen vragen in het kader van deze wet. Dat wil niet zeggen dat wij niet
de nodige vragen hebben, niet nog wat algemene thema's willen aansnijden en
niet op sommige punten nog een verduidelijking willen. Wij hebben echter geen
nieuwe aanvullende onderwerpen.De doelstelling van de Algemene wet bestuursrecht is duidelijk: algemene
eenheid waar mogelijk, vereenvoudiging waar het kan, codificatie waar mogelijk
en algemene voorzieningen creëren voor kwesties die beter niet of niet
meer in bijzondere wetgeving kunnen worden geregeld. Dit is al het veertiende
jaar van de Algemene wet bestuursrecht. Er komen steeds nieuwe tranches om
de wet aan te vullen. Ook wordt de wet in bijzondere wetgeving aangevuld.
Het is de bedoeling om de wet vandaag aan te vullen met bepalingen inzake
bestuursrechtelijke geldschulden, bestuurlijke handhaving, in het bijzonder
de bestuurlijke boete, en attributie. Dat lijkt ons uitstekend. Ik wil nog een aantal algemene vragen stellen en een paar specifieke opmerkingen
maken. Ik zal dat doen aan de hand van de indeling in hoofdstukken en de artikelen
van de wet zelf. Ik begin met titel 4.4 bestuursrechtelijke geldschulden.
Het is goed dat nu helder is opgeschreven dat de verplichting tot betaling
van een geldsom wordt vastgesteld in een beschikking. Dat creëert duidelijkheid.
Het is ook goed dat deze bepaling zich niet beperkt tot betalingen aan overheid,
maar wordt uitgebreid tot betalingen die de overheid aan burgers moet doen.
Is titel 4.4 echter ook van toepassing op zelfstandige schadebesluiten en
betalingsverplichtingen die voortvloeien uit onrechtmatig of rechtmatig gedrag
van de overheid? Ik begrijp ook niet goed waarom sommige bepalingen uitgezonderd
blijven in het belastingrecht. Ik las ergens dat dit hoofdstuk niet van toepassing
is op teruggaven aan de burgers, die voortvloeien uit ambtshalve correcties
door de inspecteur. Ik hoor hier graag een toelichting op.Een volgende vraag betreft het feit dat executiegeschillen die kunnen
voortvloeien uit die betalingen, ondergebracht blijven bij de civiele kortgedingrechter.
Waarom wordt dit type conflict niet ondergebracht bij de bestuursrechtelijke
voorzieningenrechter? Immers, daarbij is vaak sprake van onderliggende rechtsvragen
van bestuursrechtelijke aard, waardoor de civiele rechter in het bestuursrecht
moet duiken. Waarom komt er niet een kortgedingrechter, een bestuursrechtelijke
voorzieningenrechter, die al dit soort kwesties kan afdoen? Ook wil ik weten
of verzoeken om kwijtschelding nu wel of niet onder titel 4.4 vallen en hoe
een en ander in de praktijk gaat. De oude regelingen op het vlak van de geldschulden
waren bepaald onduidelijk en versnipperd. Het wetsvoorstel betekent dan ook
een grote vooruitgang op dit punt. Terecht wordt nauw aansluiting gezocht
bij het Burgerlijk Wetboek. Dat schept ook duidelijkheid voor burgers, omdat
er een algemene voorziening is, en voor bestuursorganen. Wellicht krijgen
ook advocaten hierdoor wat minder werk. In het algemeen is het dus een goed
wetsvoorstel. Ook komt het de rechtszekerheid, in casu de voorspelbaarheid
van het recht, ten goede.Artikel 4.4.1.9 inzake de verrekeningsmogelijkheden vind ik nogal sober.
Er staat dat verrekening alleen mogelijk is, als er sprake is van een wettelijk
voorschrift. Het moet dus goed geregeld zijn in de wet. Zeker met het oog
op de toeslagenregelingen die tegenwoordig allemaal door de Belastingdienst
worden uitgevoerd, zou de regeling wat breder gemaakt moeten worden. Belastingen
vallen voor de burger gewoon onder de Belastingdienst. Waarom zouden bedragen
die burgers krijgen of die zij juist moeten betalen, niet verrekend mogen
worden? De regeling zou dus uitgebreid moeten worden tot schulden en vorderingen
op een bestuursorgaan. Waarom zou dat criterium niet opgenomen kunnen worden
in de wet?Over bestuurlijke handhaving heb ik een mooi citaat gelezen van het kabinet-Lubbers
III, ook wel het kabinet-Lubbers/Kok genoemd. Er staat: "Het kabinet
is van mening dat de invoering van bestuurlijke boetes op grotere schaal om
verschillende redenen goed past in het handhavingsbeleid dat door dit kabinet
wordt gevoerd." Dat was toen. Inmiddels hebben wij al 50 of 60 bijzondere
wetten waarin de mogelijkheid tot het opleggen van bestuurlijke boetes is
gecreëerd. Daarom is het goed om op dit vlak tot een algemene regeling
te komen. Aangezien de AWB een proceswet is, zal ik vandaag
niets zeggen over het nut van handhaving of het feit dat het gezag van het
recht in het geding is, als er niet wordt gehandhaafd. Dat zal ik bij de behandeling
van de bijzondere wetgeving doen. Wel heb ik nog een aantal vragen over de
algemene bepalingen. Deze zijn grotendeels codificerend van aard. De bedoeling
is dat alle dragende principes in het strafrecht in deze wet worden ondergebracht.
In artikel 5.0.1 staat dat onder overtredingen worden verstaan gedragingen
in strijd met de wet. Heb ik goed begrepen dat dit ook kan duiden op misdrijven?
Ik doel op overtredingen die in het bestuursrecht overtreding worden genoemd
maar die in het strafrecht een misdrijf zijn. Graag op dat vlak een verduidelijking.De rechtvaardigingsgronden worden in artikel 5.0.5 geregeld. Het is de
bedoeling dat het een algemene regel is waar ook overmacht, noodweer en dergelijke
onder vallen. Daar wordt het strafrecht geïncorporeerd in het bestuursrecht.
Ik vind het vreemd om dat in één artikel te regelen. Terwijl
het in het strafrecht mooi en duidelijk is uitgeschreven, wordt het hier ondergebracht
in één artikel. Dat vind ik een teruggang en het komt de duidelijkheid
niet ten goede. Ik kom hier later op terug bij de schulduitsluitingsgronden.Dan kom ik bij artikel 5.0.10 dat ertoe strekt dat bestuursorganen de
boetes in eigen kas mogen houden. Gewezen is hierbij op het gevaar van de "melkkoe".
Ik heb die vrees ook wel, maar ik ben gerustgesteld door het schriftelijke
antwoord van de minister. Er zijn altijd mogelijkheden van bezwaar en beroep
en er blijft democratische controle op de bevoegdheden die worden toegepast
door een bestuursorgaan. Dus ook democratisch kan het altijd worden gecorrigeerd.
Mijn fractie is het zeer eens met de opmerkingen over de prestatiecontracten,
maar ik maak daarbij de kanttekening dat een en ander wel democratisch gelegitimeerd
was door de Kamer. In die zin is er terecht mogelijkheid van correctie.Voor het gemak sluit ik mij met betrekking tot het horen aan bij de vragen
die mijn collega Van de Camp heeft gesteld over artikel 5.0.11. Er is altijd
een spannende overgang tussen aan de ene kant de toezichtstaken van de overheid
en de informatieplicht die burgers hebben en aan de andere kant de handhavingbevoegdheden.
Ik denk dat de praktijk daar wel een weg in vindt.Dan ga ik door naar de bestuurlijke boetes. In het verleden werd heel
voorzichtig gesproken van een verhoging in het belastingrecht. Inmiddels noemt
men dat bestuurlijke boetes. Mensen ervaren die verhogingen ook als boetes.
Wat het bewijsrecht betreft is gekozen voor het vrije bewijsstelsel. Daar
ben ik het op zichzelf mee eens. Daarbij is verwezen naar artikel 3:46 waarin
staat dat een besluit altijd goed gemotiveerd moet zijn en naar artikel 3:2
van de Algemene wet bestuursrecht over de onderzoeksplicht. Het heeft iets
vreemds, bijvoorbeeld bij de regels van onrechtmatig verkregen bewijs. Het
is aan de ene kant begrijpelijk dat gekozen wordt voor een dergelijke open
regeling maar aan de andere kant is het vreemd dat teruggevallen is op een
minimumbepaling, terwijl het in het systeem van strafvordering toegankelijk
voor de burger is uitgeschreven. Dat betekent dat er veel meer geregeld moet
worden in de jurisprudentie, terwijl de AWB juist is bedoeld om jurisprudentie
te codificeren. Op dit vlak had meer geregeld kunnen worden dan nu het geval
is. Waarom is daar niet voor gekozen?Vervolgens kom ik bij de discussie over de criminal charge en de toetsing
door de rechter. Iets wat ruikt als een straf, eruitziet als een straf en
voelt als een straf is natuurlijk ook een straf. Dus moet de rechter die straffen
altijd vol kunnen toetsen. Daar ben ik het zeer mee eens.De griffierechten worden in deze wet niet geregeld. Die worden steeds
in de bijzondere wetgeving geregeld. Er is een onderscheid tussen de zware
procedure en de lichte procedure. Ik kan mij voorstellen dat voor de zware
procedure aansluiting wordt gezocht bij het algemene bestuursrecht, inclusief
griffierechten. Voor de lichte overtredingen, de boetes tot € 340,
zou men ook kunnen kiezen voor de Muldervariant, waarbij de boete eerst wordt
voorgeschoten en geen griffierechten hoeven te worden betaald. Men krijgt
de boete terug wanneer men in het gelijk wordt gesteld.De competentieverdeling is vaak geregeld in bijzondere wetgeving. Ik las
gisteren een uitspraak over een mededingingszaak die tegenwoordig zijn ondergebracht
bij de rechtbank Rotterdam, bij de College van Beroep voor het Bedrijfsleven.
Ik neem aan dat de bedoeling van deze wet is dat alle bijzondere competenties
van de bijzondere colleges volledig intact blijven.In het Wetboek van Strafvordering is een vormverzuimregeling opgenomen.
Als er in strijd met bepaalde vrij elementaire procesrechtelijke waarborgen
is gehandeld door het OM of door de politie hoeft dat gelukkig niet meer te
leiden tot niet-ontvankelijkheid of vrijspraak. Het is heel goed dat dit in
het Wetboek van Strafvordering gecorrigeerd is. Dan kan de rechter in bepaalde
gevallen een lagere straf opleggen waardoor men voldoende is gecompenseerd.
Bestaat die mogelijkheid ook in het bestuursrecht? Het gaat soms om buitengewoon
grote boetes waarbij procesrechtelijke waarborgen worden overtreden. Hoe wordt
dat dan verwerkt in de hoogte van de boete? Artikel 6:22 biedt de mogelijkheid
om over die vormverzuimen heen te stappen, maar kan dit ook tot uitdrukking
worden gebracht in de hoogte van de boete of moet dat altijd?Ik kom terug op artikel 5.4.1.2, in dit geval op de schulduitsluitingsgronden.
Er wordt nu een strafrechtelijke buitenwettelijke schulduitsluitingsgrond
gecodificeerd en dus in de wet opgenomen: geen straf zonder schuld. "Schuld"
wordt dan uiteraard bedoeld in de zin van "verwijtbaarheid". In
de toelichting staat dat ook de klassieke schulduitsluitingsgronden –
ontoerekeningsvatbaarheid, noodweerexces en dat soort gronden – daar "zo
nodig" onder kunnen worden gebracht. Het is heel gek dat dat soort vrij
belangrijke bepalingen zo vaag worden opgenomen in dit wetsvoorstel. Graag
helderheid op dat punt. En waarom wordt niet het hele strafrechtelijke kader
hier van toepassing verklaard? Dat zou de overzichtelijkheid zeer ten goede
komen en zou ook zeer stroken met de algemene beginselen die onder de AWB
liggen: helderheid scheppen en goed codificeren.Dan nog een vraag over artikel 5.4.1.4 over de bekende "una viaregel":
je past ofwel het bestuursrecht toe ofwel het strafrecht. Collega Teeven vroeg
al hoe je dat goed op elkaar kunt afstemmen. Ik vind de opgenomen regeling
op zich goed, maar de vraag is wie leading is. Wie bepaalt wat er in het bestuursrecht
wordt aangepakt en wie bepaalt wat er in het strafrecht wordt aangepakt? Het
lijkt erop dat het OM dat altijd kan als het bestuursrecht
van toepassing is. Ingeval van het strafrecht moet het bestuursorgaan dat
melden aan het OM. Als het OM niet reageert, kan het bestuursrechtelijk worden
aangepakt. Als het ten onrechte niet wordt gemeld, wordt het bestuursorgaan
dan niet ontvankelijk verklaard bij de bestuursrechter? Hoe werkt dat in de
praktijk? Daar zou ik graag een reactie op krijgen, evenals op de vraag hoe
de nog niet van kracht zijnde, maar wel door beide Kamers aangenomen wet over
de OM-afdoening zich hiermee verhoudt.De strafrechtelijke aansprakelijkheid van de overheid is een bekend thema,
is in deze Kamer al vaak is besproken en krijgt ook aandacht in de schriftelijke
voorbereiding. Het is nog niet helemaal duidelijk wat de bedoeling is van
de regering. De Raad van State heeft in de advisering gesteld dat het de wetgever
natuurlijk altijd vrijstaat om in bijzondere wetgeving de mogelijkheid te
creëren om bestuurlijke boetes op te leggen, ook als dat een exclusieve
overheidstaak betreft. Dat is logisch: de wetgever kan bepalen wat de wetgever
zelf wil. Daar ben ik het natuurlijk zeer mee eens en dat zou dan per bijzondere
wet moeten worden bepaald. De jurisprudentie op dat vlak vind ik niet onmiddellijk
duidelijk. Er zijn vrij recent nog een aantal uitspraken over gedaan. Dat
is de bekende Pikmeer- en Volkelproblematiek: de centrale overheid kan tot
op heden nooit strafrechtelijk vervolgd worden. Dat lijkt ook te worden toegepast
door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daarbij wordt
dan gezegd: als geen strafrechtelijke boete kan worden opgelegd, moet dus
ook geen bestuursrechtelijke boete worden opgelegd. Ik vind dat onwenselijk.
Ik zou willen dat duidelijk is dat bestuursorganen altijd, ook voor grotere
overtredingen, bestuursrechtelijke boetes opgelegd kunnen krijgen. Daarvan
is geen enkel bestuursorgaan uitgezonderd. Ik zou graag willen dat het wetsvoorstel
op dat punt wordt verduidelijkt door een toelichting of via een nota van wijziging;
anders zal ik een amendement voorstellen.Wanneer is het strafrecht en wanneer is het bestuursrecht? Dat blijft
ook voor de buitenwereld soms buitengewoon moeilijk; althans, ik vind het
soms moeilijk uit te leggen. Als je in het klein steelt – bijvoorbeeld
winkeldiefstal – maar als dat niet tot schade leidt omdat het gestolen
goed onmiddellijk wordt teruggegeven, blijf je altijd in het strafrecht. Als
je in het groot steelt – van ons allemaal, via de belasting –
komt dat niet in het strafrecht, maar in het bestuursrecht. Voor gevallen
waarin het stelen een nog grotere omvang heeft – bijvoorbeeld ondernemingen
die via allerlei mededingingsbepalingen zichzelf vrij royaal verrijken –
is met de NMa een speciale eenheid gecreëerd die alleen bestuursrechtelijke
boetes oplegt, terwijl ongetwijfeld ook strafbare feiten zijn gepleegd, vaak
valsheid in geschrifte. Dat lijkt een soort wanverhouding tussen het bestuursrecht
en het strafrecht. Ik vind dat datgene wat bestuursrechtelijk kan worden gehandhaafd,
bestuursrechtelijk moet worden gehandhaafd. Het strafrecht moet weer toe naar
de klassieke vorm en moet dus als ultimum remedium en in bijzondere gevallen
worden toegepast.De heer Teeven (VVD):Wat de heer Wolfsen op dat punt zegt, spreekt mij bijzonder aan. Begrijp
ik het goed dat het standpunt van de PvdA-fractie over fraudebestrijding is
dat je in het groot moet worden gestraft als je in het groot steelt?De heer Wolfsen (PvdA):Ja.De heer Teeven (VVD):Dan kun je toch beter via het fiscaal recht iemand straffen met boetes?
Als iemand belastingfraude pleegt en als je dat fiscaal afdoet, krijg je een
veel hogere boete dan wanneer je die zaak in het strafrecht brengt. Wij kennen
beiden die zaken. Is het standpunt van uw fractie ook dat fraude soms effectiever
kan worden bestreden via bestuursrecht en fiscaal recht en dat daarom juist
minder via het strafrecht moet worden gedaan?De heer Wolfsen (PvdA):Soms wel, maar dan wil ik wel een goede verhouding tussen het bestuursrecht
en het strafrecht ook bij andere vormen van zelfverrijking, diefstal en vermogensdelicten.
Wij moeten één lijn trekken. Het mag niet zo zijn dat als je
maar veel steelt of jezelf flink verrijkt, je zaak in het bestuursrecht kan
worden afgedaan, terwijl kleinere delicten die op eenzelfde type gedrag duiden
en tot hetzelfde normatieve verwijt aanleiding geven, binnen het strafrecht
vallen. Ik wil zelf zoveel mogelijk binnen het bestuursrecht brengen, ook
kleinere vermogensdelicten, omdat dit op zich effectiever is. Het strafrecht
moet worden toegepast als het echt toegevoegde waarde heeft, bijvoorbeeld
als er vrijheidstraffen in het geding zijn of ingrijpende dwangmiddelen moeten
worden toegepast. Dat ben ik zeer met u eens, maar er moet wel een goede verhouding
tussen die twee zijn. Niet dat de kleine fraudeurs via het strafrecht worden
aangepakt en de grote fraudeurs via het bestuursrecht. Ik neem aan dat u dit
ook met mij eens bent.De heer Teeven (VVD):Dat ben ik zeer met u eens. Ik denk dat wij elkaar wat dat betreft in
de komende kabinetsperiode gaan vinden. Als voor u de weg is dat wij meer
in het kader van het bestuursrecht dan het strafrecht moeten afdoen en de
echte strafrechtelijke capaciteit moeten gebruiken voor de dingen die echt
daarin thuishoren, dan vindt u mij aan uw zijde.De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben zeer voor die weg. In het verleden heb ik wel eens voorgesteld
om een soort ontvankelijkheidsvereiste in het strafrecht in te bouwen, namelijk
dat het OM alleen dan ontvankelijk is als niet bestuursrechtelijk gehandhaafd
kan worden.De heer Van de Camp (CDA):Even voortbordurend op deze gedachte moet ik zeggen dat ik niet goed begrijp
wat de bestuursrechtelijke relatie is met het stelen van een rolletje drop.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is een vermogensdelict. Als je steelt in een winkel pleeg je een vermogensdelict.
Als je steelt via de fiscus pleeg je ook een vermogensdelict. In beide gevallen
verrijk je je eigen vermogen ten koste van een ander. Het is dus hetzelfde
type delict. Sterker nog, op de grotere delicten staat vaak een verhoudingsgewijs
hogere straf dan op de kleinere delicten, toch worden die grotere zaken vaak
afgedaan in het bestuursrecht en de kleinere in het strafrecht. Dat vind ik
gek.De heer Van de Camp (CDA):Jawel, maar de relatie tussen u en de fiscus is een andere dan de relatie
tussen u en Albert Heijn.De heer Wolfsen (PvdA):Ik kijk vanuit het perspectief van de burger. Het maakt volgens mij in
wezen niet veel uit of een burger Albert Heijn besteelt of de belastingen.
Vindt u het laatste minder erg?De heer Van de Camp (CDA):Nee, twee keer stelen is twee keer fout, maar ik zie de bestuursrechtelijke
relatie niet. De relatie tussen degene die een rolletje drop steelt en de
winkeleigenaar is volgens mij een andere dan de relatie tussen de fiscus en
de burger.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is waar, maar het is beide gevallen diefstal. Je wilt een corrigerende
sanctie opleggen, omdat iemand verwijtbaar gedrag heeft vertoond. Wie het
slachtoffer is van dat verwijtbare gedrag moet wat mij betreft niet uitmaken.Ik wil nog iets zeggen naar aanleiding van artikel 5.4.1.7. In het wetsvoorstel
is terecht opgenomen dat de hoogte van de straf in verhouding moet staan tot
de ernst van het feit en de mate van verwijtbaarheid. Het evenredigheidsbeginsel
wordt dus gehanteerd met een volledige rechterlijke toets. De vraag is wel
of het altijd ambtshalve moet. Hoe is de draagkracht erin verwerkt? Waarom
is niet in het wetsvoorstel opgenomen dat de rechter en het bestuursorgaan
altijd rekening moeten houden met de draagkracht van degene aan wie de sanctie
wordt opgelegd? Zeker bij de hoge boetes speelt dit een belangrijke rol. Het
derde lid van genoemd artikel houdt in dat in het geval van een wettelijk
voorgeschreven boete zonder afwijkingsmogelijkheid, het bestuursorgaan toch
onder bijzondere omstandigheden hiervan kan afwijken. Dat lijkt niet te gelden
voor de rechter. Graag wil ik op dat punt duidelijkheid. Ook in dat artikel
wil ik opgenomen zien dat de rechter altijd rekening moet houden met de draagkracht
van degene die de overtreding pleegt. Die moet natuurlijk nooit uit het oog
worden verloren. Ik ben het eens met de lichte en zware procedures.Het amendement van de heer Van de Camp over de appelmogelijkheid heb ik
nog niet gelezen, maar het komt mij sympathiek voor. Het zou mooi zijn als
daarin een parallel wordt getrokken met het strafrecht. Als dit het geval
is, zal ik het amendement steunen.De attributie wordt steviger in de wet verankerd. Volgens mij wordt expliciet
gemaakt wat vanzelfsprekend is. Dat de politieke verantwoordelijkheid voor
de volle honderd procent in stand blijft, ook al is een bevoegdheid geattribueerd
aan een ondergeschikte, lijkt mij logisch. Het is een verheldering van de
wetgeving zoals die nu luidt.De vergadering wordt van 12.09 uur tot 12.20 uur geschorst.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik zal graag ingaan op de vele opmerkingen die zijn gemaakt
en die vaak verwijzen naar de toekomst van het bestuursrecht. Ik doe dit uiteraard
mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De
regeringscommissaris voor de algemene regels van bestuursrecht, de heer Scheltema,
zal een deel van die opmerkingen beantwoorden.Aan het begin van dit antwoord wil ik graag uitdrukkelijk mijn dank uitspreken
voor de betrokkenheid die de leden van de Kamer die zojuist het woord hebben
gevoerd, hebben getoond bij het onderwerp van de codificatie van het bestuursrecht.
Ik zie dit als een belangrijk onderdeel van onze taak. Het is weliswaar niet
het onderdeel van de wetgeving waarvan ik verwacht dat morgen de kranten ermee
zullen openen, maar het is wel een belangrijk onderdeel van onze wetgeving.
Om allerlei redenen: omdat de Grondwet in artikel 107, tweede lid voorschrijft
dat er algemene regels van bestuursrecht worden gecodificeerd, omdat de regels
die nu worden besproken – dit bleek ook uit de bijdragen van de leden
van uw Kamer – verwijzen naar andere onderdelen van de wetgeving, omdat
ze doorwerken, het belastingrecht werd genoemd, de verhouding tot het strafrecht,
de vraag of overheden kunnen worden aangesproken op overtreding van wettelijke
regels enzovoort. Dit zijn allemaal zaken die voor de burger erg belangrijk
zijn en waarmee het vertrouwen in de rechtsstaat gemoeid is, of bijvoorbeeld
de overheid doeltreffend optreedt tegen normovertreding, maar ook of de overheid
zelf zich laat houden aan regels. De Algemene wet bestuursrecht is bedoeld
om ook het overheidsoptreden te binden aan algemene regels die herkenbaar
zijn en die er niet voor het ene beleidsterrein anders uitzien dan voor het
andere. Daarom zie ik de totstandkoming van de Algemene wet bestuursrecht
en de geleidelijke ontwikkeling daarvan als een van de kerntaken op het gebied
van de wetgeving die ik wederom in deze functie mag behartigen.Ik zeg wederom, omdat ik het genoegen heb gehad om samen met de heer Scheltema
vanaf 1983 bij dit onderwerp betrokken te zijn toen hij als voorzitter en
ik als vicevoorzitter van de Commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht
daarmee aan de slag gingen. Ik moet bekennen dat ik, toen wij in begin jaren
negentig deze Kamer waren om de eerste en de tweede tranche van de Algemene
wet bestuursrecht te bespreken, echt niet had kunnen dromen dat wij hier in
2007 zouden zijn om de vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht te
bespreken.Dit brengt mij direct tot een zekere relativering van de discussie die
zich even ontspon tussen de leden van uw Kamer over het tempo van behandeling
van het wetsvoorstel nadat in april 2006 de schriftelijke voorbereiding was
voltooid. Natuurlijk heb ik de afgelopen maanden ook wel gedacht: zou het
er ooit nog eens van komen, maar per saldo ben ik dankbaar dat de Kamer dit
niet al in mei of juni 2006 heeft afgehandeld, want dan had ik het niet mogen
meemaken.De volgende tranche komt eraan. Er is dus nog meer te doen. Ik heb van
de leden van de Kamer zojuist gehoord dat het belang van het onderwerp voorop
heeft gestaan. Zo zien wij dit ook. De behandeling van een wetsvoorstel waarover
nogal wat vragen zijn gesteld die naar ik vrees niet onmiddellijk voor iedereen
doorzichtig zijn, doet in dit verband dus echt niet af aan het belang dat
de Algemene wet bestuursrecht heeft in het geheel van onze rechtsstaat. Op
dit project volgt inderdaad nog een tranche. Bovendien zijn er relaties met
algemene vragen rond de verhouding tussen bestuurs- en strafrecht.Er is een duidelijke groei waarneembaar van de aandacht voor bestuurlijke
sancties. Dit heeft aanleiding gegeven, in adviezen van de Raad van State
en in een nota hierover van mijn voorganger, tot de vraag of er een juiste
verhouding bestaat tussen bestuurs- en strafrecht. De complementariteit
tussen bestuurs- en strafrecht werd in de betogen van zojuist onderschreven.
De vraag werd opgeworpen of het gevaar niet dreigt dat minder erge zaken strafrechtelijk
worden afgedaan en ergere zaken bestuursrechtelijk. Ik denk dat dit hoogstens
het geval is als deze worden beoordeeld uit het oogpunt van de ermee gemoeide
vermogensrechtelijke belangen; ik geef de heer De Wit zonder meer toe dat
dit een relevant gezichtspunt is. Bij persoonlijke en lichamelijke integriteit
en levensdelicten doet die keuze zich niet voor, althans op het eerste gezicht.
Natuurlijk zijn er bepaalde bestuursrechtelijk gesanctioneerde feiten, bijvoorbeeld
in het milieurecht, die wel degelijk een effect hebben op de gezondheid, in
ieder geval op de lange termijn.Als het gaat om de juiste verhouding, denk ik dus dat we er goed aan doen
om de keuze tussen bestuurs- en strafrecht niet langs één meetlat
te leggen. Het strafrecht heeft een aantal belangrijke kenmerken, die ook
zo moeten blijven. Het openbaar ministerie als het complexe staatsorgaan –
met officieren van justitie, de procureurs-generaal, de advocaten-generaal –
houdt afstand van andere belangen en treedt, zij het onder ministeriële
verantwoordelijkheid, in concrete zaken op binnen de kaders van een algemeen
beleid op het gebied van de rechtshandhaving. Er is dus een algemene beleidsmatige
inkadering en een staatsrechtelijke positie van het openbaar ministerie die
in het kader van de rechtsstaat een bijzondere betekenis heeft. Bij de ontwikkeling
van de strafrechtelijke handhaving in de richting van iets wat overeenkomsten
vertoont met bepaalde onderdelen van het bestuursrecht, heeft het openbaar
ministerie dan ook een centrale plaats gehouden, binnen het kader van de Wet
OM-afdoening en de daarmee verbonden bestuurlijke strafsanctie. Het gaat om
een waarborgfunctie, die het voor de minister van Justitie mogelijk maakt
om verantwoordelijkheid te dragen voor het algemeen beleid op het gebied van
de rechtshandhaving. Het is tevens een deel van de waarde van de Wet OM-afdoening
en de handhavingsinstrumenten die daarin zijn vervat, ook zonder dat het tot
een procedure voor de rechter hoeft te leiden. De gedachten gaan er daarom
naar uit om hetgeen nu als een bijzonder soort bestuursrechtelijke handhaving
is georganiseerd, de materie van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersovertredingen, de Wet-Mulder, op den duur onder te brengen in hetzelfde
kader dat met de Wet OM-afdoening wordt gecreëerd. De waarde is dat in
het strafrechtelijke kader de positie van het openbaar ministerie wordt overgebracht,
juist wanneer we rechtshandhaving als facet van de rechtsstaat zien. De strafrechtelijke
aanpak, evenals de daaraan verbonden toepassing van de Wet OM-afdoening, heeft
ook betekenis uit oogpunt van het tot uitdrukking brengen van de mate waarin
de rechtsorde is aangetast. Sommigen hebben het in dat verband over de morele
verwijtbaarheid. Ik houd zelf wat afstand van die formuleringen, omdat er
met bestuursrechtelijk optreden wel degelijk fundamentele waarden verbonden
kunnen zijn. Dat onderscheid tussen strafrecht en bestuursrecht zou ik niet
in elke bewoording die daarvoor in het verleden is gebruikt willen overnemen.
Wel is het zo dat het strafrecht gekoppeld is aan bijvoorbeeld de regeling
betreffende de verklaring omtrent het gedrag. Ook andere aspecten van het
integriteitsbeleid zijn meer verbonden met het strafrecht. Dit betekent niet
dat ik het beter vind om zoveel mogelijk van het bestuursrecht naar het strafrecht
over te hevelen. Wel wil ik duidelijk maken dat er sprake moet zijn van een
doordachte complementariteit van strafrechtelijke en bestuursrechtelijke handhaving.De puur bestuursrechtelijke handhaving – ik heb het nu niet over
de Wet-Mulder, want die materie zullen wij op den duur weer onderbrengen in
een regeling van het type OM-afdoening – heeft een aantal voordelen
op het punt van directe aansluiting van het toezicht en op het punt van het
functioneren van bestuursorganen, die moeten instaan voor de naleving van
bestuursrechtelijke wetten. Verder zijn er voordelen op het gebied van de
snelheid en de relatief eenvoudige procedures die er omheen zijn gebouwd.
Ook is vanochtend van de kant van de Kamer naar voren gebracht dat de bewijsvoering
niet gebonden is aan de zeer strakke kaders die wij voor het strafrecht noodzakelijk
vinden. Tegelijkertijd moet wel worden voldaan aan de eisen van de rechtsstaat
op het punt van de toegang tot de rechter. Ik ben mij ervan bewust dat er
op dit gebied nog vragen zijn die niet in het kader van dit wetsvoorstel zullen
worden behandeld, bijvoorbeeld over de hoogte van de griffierechten bij bestuurlijke
boetes van laag niveau. Ik kom straks uiteraard nog te spreken over het amendement
van de heer Van de Camp, dat beoogt de rechtsgang verder te vereenvoudigen
voor zover het bestuurlijke boetes met een relatief laag maximum betreft.De bestuursrechtelijke handhaving met boetes kan alleen goed functioneren
als ook daarvoor een goed juridisch kader is gegeven, inclusief de toegang
tot de desbetreffende rechter. Dat is nu precies de doelstelling van het wetsvoorstel
dat vandaag wordt besproken.De heer Teeven (VVD):De minister heeft een zeer interessant betoog gehouden over het evenwicht,
wellicht ook naar aanleiding van de discussie die ik daarover met de heer
Wolfsen had. Mijn volgende vraag valt wellicht niet helemaal in het verband
van dit wetsvoorstel, maar de minister besteedt er buitengewoon veel aandacht
aan. Ik geef als voorbeeld het delict misbruik van voorwetenschap. Stel dat
je, populair gezegd, in een café wat handiger bent dan een ander en
onder het genot van een biertje informatie kunt verkrijgen over aandelenkennis,
dan kun je voordelen behalen met het verhandelen van aandelen. Wij hebben
ervoor gekozen om dit delict in het strafrecht op te nemen. Op grond van heel
veel argumenten, zoals met name snelheid, eenvoud van procedures en effectiviteit,
zouden wij er ook voor kunnen kiezen om in de toekomst dergelijke zaken alleen
via het bestuursrecht af te handelen. Is dat een delict waarvan u zegt: dat
moeten wij in het bestuursrecht regelen?Minister Hirsch Ballin:De heer Teeven zei terecht zelf al dat zijn vraag maar een beperkte relatie
heeft met het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken. Ik zou mij daarvan wel
erg ver verwijderen als ik nu de gedachte van de heer Teeven omhelsde. Ik
ben mij ervan bewust dat juist bij dit delict de bewijsvoering vaak erg ingewikkeld
is. Wanneer echter een en ander in strafrechtelijke zin kan worden aangetoond,
hebben wij te maken met een type maatschappelijke afkeurenswaardigheid dat
maakt dat het een goede zaak is, bijvoorbeeld uit oogpunt van integriteitszorg,
dat het delict in het strafrecht belandt. Ik zou dus de vraag van de heer
Teeven op dit moment niet met ja willen beantwoorden, althans
niet als zijn vraag is of ik het zou willen overhevelen van het strafrecht
naar het bestuursrecht. Ik kan mij gezien de moeilijkheden die er zijn bij
de strafrechtelijke handhaving wel voorstellen dat er misschien nog eens over
moet worden gedacht of ook daar een bepaalde combinatie moet worden gevonden
van strafrechtelijke en andere handhavingsvormen. Dan verwijderen wij ons
echter van het onderwerp van vandaag.Ik wilde dit in ieder geval zeggen omdat het in mijn ogen ook het belang
van het wetsvoorstel uitmaakt: de nadere regeling van de bestuursrechtelijke
handhaving. Wij doen hiermee ook goed voorwerk voor de verdere ontwikkeling
van de complementariteit van bestuursrecht en strafrecht. Mede uitgedaagd
door de opmerkingen die daarover vanochtend zijn gemaakt, wilde ik graag naar
voren brengen hoe wij de verdere ontwikkeling van de verhouding tussen strafrecht
en bestuursrecht voor ons zien. Ik zou de vraag waar de boetes als bron van
inkomsten landen hierbij niet tot maatstaf willen maken. Natuurlijk kan dat
een praktisch belang hebben voor overheidsdiensten. Ik zou trouwens de illusie
willen wegnemen dat het handhaven van het bestuursrecht een lucratieve activiteit
in zichzelf is. Het zou toch eerst en vooral erop aankomen dat de diensten
die het beste geëquipeerd zijn met de handhaving worden belast. Maar
natuurlijk moet men op dit punt nuchter zijn en zich realiseren dat het ook
financiële consequenties heeft wanneer hele categorieën van handhaving
worden overgebracht van de ene overheid naar de andere. Wij moeten situaties
vermijden waarin de motieven voor handhaving niet zozeer gelegen zijn in het
belang van de naleving van wetten, maar in de revenuen van het doen naleven.
Maar overschat dat niet, zou ik er als caveat bij willen zeggen.De heer Wolfsen legt een relatie met een zaak die ons ook overigens nog
bezig zal houden, namelijk de strafrechtelijke immuniteiten voor overheden,
de Pikmeerproblematiek. Dat onderwerp heeft in de vorige kabinetsperiode zowel
van de kant van de regering aandacht gekregen als ook vanuit uw Kamer, naar
aanleiding van een initiatief van de heer Wolfsen. Over beide voorstellen
liggen er inmiddels adviezen van de Raad van State en ik hoop binnenkort te
komen met nadere voorstellen op dit terrein. Het lijkt mij het beste om op
dit punt de beoordeling van die voorstellen af te wachten, voordat wij nog
iets gaan veranderen aan de AWB. Ik zie het belang ervan. Artikel 51 van het
Wetboek van Strafrecht wordt in dit wetsvoorstel van overeenkomstige toepassing
verklaard. Mij staat voor ogen, een aantal aspecten uit het oorspronkelijke
wetsvoorstel nog eens te overwegen naar aanleiding van de ingekomen adviezen
en van gezichtspunten die in het initiatief naar voren zijn gebracht. Ik hoop
dat wij op dit punt in deze kabinetsperiode verder zullen komen.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is prima. Dat wachten wij dan even af, maar er blijft natuurlijk toch
staan dat er geen onhelderheid mag zijn over de vraag waar deze mogelijkheden
tot een bestuurlijke boete in het bestuursrecht toe kunnen leiden. Ik neem
aan dat de minister het met mij eens is dat bestuursorganen in het bestuursrecht –
even los van de strafrechtelijke aansprakelijkheid – altijd een boete
opgelegd moeten kunnen krijgen – dat suggereert de wet ook – zelfs
als het gaat om een exclusieve overheidstaak. Ik denk dat wij dat delen in
het kader van deze wet.Minister Hirsch Ballin:Er is op dit punt enige jurisprudentie. Ik geloof niet dat wij moeten
proberen om die jurisprudentie op dit punt in een ander vaarwater te brengen.
Het zou mij te ver gaan om nu algemene uitspraken op dit terrein te doen,
ongeacht welke overheidstaak het betreft, maar dat er op het gebied van het
bestuursrecht andere overwegingen een rol spelen dan op het gebied van het
strafrecht, is zeker waar. Omdat wij vandaag niet over een wettelijke regeling
kunnen spreken en niet in kaart kunnen brengen wanneer de aard van een bepaalde
staatstaak een rol speelt, wil ik mij terughoudend opstellen. Het lijkt mij
het beste om eerst de strafrechtelijke materie te behandelen. Dat is mogelijk,
omdat het wetsvoorstel de jurisprudentie niet aan handen en voeten bindt en
de vragen die bij het strafrecht spelen, niet precies hetzelfde zijn als die
bij het bestuursrecht.De heer Wolfsen (PvdA):Daar ben ik het niet mee eens. Wij behandelen nu in het kader van de Algemene
wet bestuursrecht de bestuurlijke boete. In de schriftelijke rondes is daarover
onduidelijkheid blijven bestaan. Deze onduidelijkheid moet uit het wetsvoorstel
verdwijnen. Er moet verder snel helderheid komen, omdat de jurisprudentie
van de Afdeling Bestuursrechtspraak niet onmiddellijk duidelijk is. Het is
volgens mij onze plicht als wetgever om dit punt op te helderen.Minister Hirsch Ballin:Het is nog maar de vraag of het verstandig is om het door middel van wetgeving
op te lossen. De bestuursrechter heeft namelijk de mogelijkheid om het in
concreto te beoordelen. Het wetsvoorstel bevat geen algemeen wettelijke belemmeringen.
De heer Wolfsen heeft verder niet voorgesteld om het wetsvoorstel aan te passen.
De bestuursrechter moet dus in concreto beoordelen of er redenen zijn om de
uitzonderingen op de vervolgbaarheid van de overheid bij zijn oordeel te betrekken
of een bestuursrechtelijke sanctie moet worden opgelegd. Als wij meer proberen
te doen, lopen wij het risico dat wij onze hand overspelen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik wil natuurlijk mijn hand niet overspelen, maar ik wil ook niet dat
wij een wet aannemen die tot onduidelijkheid leidt. De wet moet helder zijn.
Als het niet mogelijk is om die helderheid in dit debat te realiseren, zal
ik met een voorstel voor een oplossing komen. Dat is relatief eenvoudig, want
je kunt bepalen dat onder een rechtspersoon ook de publiekrechtelijke rechtspersonen
worden verstaan of dat publiekrechtelijke bestuursorganen van de toepassing
van de titel niet zijn uitgesloten. Ik zou het zeer onbevredigend vinden als
wij na dit debat over een algemene wet naar huis gaan zonder dit punt opgehelderd
te hebben. In de schriftelijke voorbereiding is dit punt namelijk ook al expliciet
aan de orde gesteld door mijn fractie en de Raad van State.Minister Hirsch Ballin:Artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht wordt van overeenkomstige toepassing
verklaard. In dat artikel staat dat de feiten waartegen bestuursrechtelijk
kan worden opgetreden door natuurlijke en rechtspersonen kunnen worden begaan.
Verder zijn er enkele aanvullingen die betrekking hebben op
de vraag tegen wie de sancties kunnen worden uitgesproken. Ik zie daarin geen
beletselen voor de rechtsontwikkeling.De heer Wolfsen (PvdA):Natuurlijk zijn er geen beletselen voor de rechtsontwikkeling, want de
wet is nooit een belemmering voor de rechtsontwikkeling, sterker nog: de wet
moedigt die juist aan.Zegt u nu in cryptische bewoordingen dat onder rechtspersonen alle publiekrechtelijke
rechtspersonen worden begrepen, ook als er exclusieve overheidstaken aan de
orde zijn? Zo ja, betekent dat dan dat aan die rechtspersonen daarom altijd
een bestuurlijke boete kan worden opgelegd?Minister Hirsch Ballin:Ja, maar dan wel zonder dat daarmee wordt uitgesloten dat in de jurisprudentie
beperkingen worden vastgelegd naar gelang de aard van het feit of de norm
die in het geding is.De heer Van de Camp (CDA):De heer Wolfsen stelt in zijn eigen bijdrage en in deze interruptie een
principieel punt aan de orde. In zijn laatste interruptie zei hij bovendien
dat wij dit punt in de schriftelijke behandeling besproken hebben. Mijn perceptie
is een geheel andere. Ik vraag mij af of het niet beter is om dit punt in
een fundamenteel debat te behandelen en niet nu in een zijsprongetje. Mijn
fractie staat hier echt heel anders in. Ik vind dit een horizontalisering
van ons bestuursrecht. Daar moeten wij voorzichtig mee omgaan. Ik wil er nog
eens principieel over praten. Ik kon met deze interruptie overigens niet wachten
tot de tweede termijn.De voorzitter:Dat begrijp ik. Ik heb op dit vlak te weinig juridische kennis om te beoordelen
of dit debat al dan niet reeds is gevoerd. Ik geef de minister de gelegenheid
om te proberen, kort op deze onduidelijkheid in te gaan. Ik stel voor dat
wij daarna het debat voortzetten.Minister Hirsch Ballin:Het antwoord op de vraag van de heer Van de Camp is ja. Dat lijkt mij
ook de beste benadering. Ik teken hierbij wel aan dat de heer Wolfsen deswege
niet buitengewoon verontrust hoeft te zijn. In dit wetsvoorstel staan geen
belemmeringen. De jurisprudentie moeten wij op dit vlak niet proberen, in
een algemene formule van "nooit of te nimmer" dan wel "altijd"
te vangen. Ik hoop dat wij bij de behandeling van de strafrechtelijke aansprakelijkheid
verder komen. Dan kunnen wij ook zeggen of er bestuursrechtelijk al dan niet
geheel naar analogie of anderszins kan worden gewerkt.Ik zeg kort nog iets over de verdere essentie van dit wetsvoorstel. Er
zijn uiteraard andere aanvullingen op de voorafgaande tranches. Ik noem bijvoorbeeld
het punt van de attributie. Daar zijn nog enkele specifieke voorstellen voor
gedaan. Over andere onderdelen van het wetsvoorstel zijn specifieke vragen
gesteld. Zoals gezegd, zal ik de taken over mij en de regeringscommissaris
verdelen. De heer Van de Camp vroeg of het klopt dat het wetsvoorstel bestuurlijke
boete fout parkeren en het wetsvoorstel kleine ergernissen een andere rechtsgang
kennen. Die vraag kan ik bevestigend beantwoorden, inderdaad naar analogie
van de Wet-Mulder, om het zo maar samen te vatten. Voor een deel is dat ook
aan amendering te danken. De heer Van de Camp vroeg of de last onder dwangsom ook een beschikking
is, een besluit in de Algemene wet bestuursrecht waarbij beëindiging
van de overtreding wordt gelast, terwijl er geen nieuwe verplichting wordt
geschapen. Hij vroeg of wij daar nog iets aan moesten toevoegen. Nee, wij
hoeven daar niets aan toe te voegen. Een nieuw element is altijd een begunstigings­termijn
en de dwangsom. Het is goed om dat hier nog eens uit te spreken.De heer Van de Camp vroeg ook naar de woordkeuze in artikel 8: 28a in
de context van zwijgrecht en cautie. Hij vroeg of "horen" niet beter
was dan "ondervragen". Ik hoop dat verduidelijking hiervan voldoende
is. Wij bedoelen met "ondervragen" niets anders dan horen. Als het
goed is, wordt daar nu reeds op gewezen. In ieder geval is dit uitdrukkelijk
in deze bepaling neergelegd.De heer Van de Camp stelde een vraag over de attributie. De wetgever kent
bevoegdheden aan ondergeschikten toe in het kader van attributie van bevoegdheden
aan functionarissen die deel uitmaken van een hiërarchisch geordende
organisatie. Wij mogen aannemen dat dit om een bepaalde reden gebeurt. De
heer Van de Camp vroeg of dit te rijmen valt met de mogelijkheid van de overheid
om aan de functionarissen aan wie bevoegdheden zijn geattribueerd, instructies
te geven. Deze vraag heeft in het verleden ook aanleiding tot discussies onder
juristen gegeven. Ondergeschikten kunnen binnen een bepaalde organisatie bevoegdheden
krijgen omdat men wil garanderen dat de uitvoering geografisch wordt gespreid
of dat een bepaalde dienst of bepaalde ambtenaren daarmee worden belast en
niet anderen. Als de wetgever wil dat de uitvoering aan het hiërarchisch
verband van een ministerie wordt onttrokken, moeten wij de bevoegdheid aan
een zelfstandig bestuursorgaan opdragen. Dit is trouwens ook een van de elementen
om te kunnen spreken van een zelfstandig bestuursorgaan. Ik meen dat het op
deze manier goed is geordend en dat de aanwijzingsbevoegdheid voor de ondergeschikte
aan wie is geattribueerd past binnen de verantwoordingsstructuur voor de organisatie
in kwestie, terwijl er ook goede redenen kunnen zijn voor de wetgever om deze
functionaris dan ook maar rechtstreeks aan te spreken, die dan ook weet dat
hij – voor zover er geen aanwijzing is – met deze bevoegdheid
is belast.De heer Van de Camp (CDA):Wat is dan nog het verschil met mandaat?Minister Hirsch Ballin:U hebt er gelijk in dat wij daarover bij nieuwe wetgeving kunnen aarzelen.
Dit legt een iets zwaarder accent bij de functionaris aan wie is geattribueerd,
terwijl het ook een situatie creëert waarin die functionaris in ieder
geval degene is die de beslissing zal moeten nemen. Het geeft iets meer aan
dan in een mandaatverhouding dat de functionaris aan wie de bevoegdheid is
geattribueerd zich primair zelf zal moeten afvragen wat ermee te doen.De heer Teeven (VVD):Verandert er nu in de werkelijkheid veel door dit attribueren?Minister Hirsch Ballin:Dit creëert duidelijkheid op een onder juristen omstreden punt. Verder
is het eigen aan de Algemene wet bestuursrecht, die een codificerende wet
is, dat voor een flink deel daarvan niet veel verandert, omdat
er wordt gecodificeerd. Door onderwerpen samen te brengen in de Algemene wet
bestuursrecht worden veel andere wettelijke bepalingen overbodig, misschien
niet zozeer bij dit onderwerp maar wel bij andere onderwerpen. Er komt binnenkort
een wetsvoorstel voor de aanpassingswet. Dat is een belangrijke bijdrage aan
de vereenvoudiging van de wetgeving. Er worden dan heel wat bepalingen overbodig
die, soms met variaties, soms met afwijkingen, herhalen wat nu in de Algemene
wet bestuursrecht is geregeld. Nu hoop ik maar dat bij de beoordeling van
de vraag of dit kabinet heeft bijgedragen aan het realiseren van wetgeving
wordt gekeken naar het eindresultaat daarvan. De aanpassingswet zal een heleboel
bepalingen schrappen. Ik hoop maar dat dan niet gebeurt wat voorheen wel gebeurde,
namelijk dat mensen die het dereguleringsbeleid beoordeelden de bladzijden
in het Staatsblad telden. Dan komen wij met een wetsvoorstel dat veel wettelijke
bepalingen schrapt per definitie slecht uit. Wij hebben wetgeving nodig om
wettelijke bepalingen te schrappen. Dat zal dus gebeuren in het kader van
deze aanpassingswet. Dat is ook de waarde van codificerende wetgeving.Ik kom bij de vraag op welke termijn een regeling van bewijs, inclusief
eventueel onrechtmatig verkregen bewijs, aan de orde zal komen. Bij de voorbereiding
van het wetsvoorstel vonden wij het niet wenselijk om een geïsoleerde
regel over onrechtmatig verkregen bewijs in dit verband op te nemen, maar
de commissie-Ilsink tot evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht heeft
recentelijk de aanbeveling gedaan een meer algemene regeling van het bewijs
te overwegen. Daarover zal eind dit jaar een kabinetstandpunt komen. In ieder
geval moet dit als één geheel worden gezien. Dit is het kader
om de bewijsvoering te regelen, inclusief het punt dat werd opgebracht.Dit brengt mij bij de wenselijkheid van het beboeten van adviseurs door
de Belastingdienst. De Belastingdienst vindt de mogelijkheid van het zelfstandig
beboeten van belastingadviseurs een nuttig aanvullend instrument. Bij het
gebruik maken van dit instrument zal professioneel te werk moeten worden gegaan,
maar natuurlijk moet het mogelijk zijn om een belastingadviseur die een scheve
schaats rijdt zelfstandig te beboeten.De heer Teeven heeft gevraagd naar de verhouding tussen beboeten en aansprakelijk
stellen van bestuurders voor feiten van de rechtspersoon. Natuurlijk moet
er niet twee keer voor hetzelfde feit een sanctie worden opgelegd. Het kan
voorkomen dat een belastingschuldige geen boete krijgt opgelegd maar dat er
aan de kant van de aansprakelijk gestelde zozeer sprake is van kwalijke handelingen –
bijvoorbeeld bestuursaansprakelijkheid – dat de zelfstandige een boete
dient te kunnen worden opgelegd.Gaat de Belastingdienst actief medeplegers en feitelijk leidinggevenden
opsporen en proberen te achterhalen? Nee, de Belastingdienst is thans niet
van plan om actief op zoek te gaan naar medeplegers en feitelijk leidinggevenden.
Het zal van geval tot geval worden beoordeeld. Bij een controle of boekenonderzoek
zal dan wel blijken of er sprake is van zo'n situatie.De heer Teeven vroeg of alle geldschulden onder de reikwijdte van de regeling
vallen. Onder de regeling vallen, ingevolge artikel 4.4.1.1. vrijwel alle
bestuursrechtelijke geldschulden binnen de reikwijdte; niet alleen geldschulden
met een wettelijke grondslag, maar ook buitenwettelijke voor zover die vatbaar
zijn voor bezwaar en beroep. Hiermee is ook de financiële afwikkeling
van het zelfstandig schadebesluit onder de werking van het wetsvoorstel gebracht.
Dit is dus een verschil met het voorontwerp; dat was waarschijnlijk de aanleiding
voor de vraag van de heer Teeven. Het voorontwerp had alleen betrekking op
de geldschulden met een wettelijke grondslag.Het volgende punt van de heer Teeven had ik wellicht het best bij mijn
inleidende opmerkingen kunnen betrekken, maar dat heb ik niet gedaan. Wat
zijn de gevolgen voor de verhouding tussen het Openbaar Ministerie en het
bestuur op het punt van de handhaving? Er zal inderdaad afstemming moeten
zijn, niet alleen op het niveau van de wetgeving – ik sprak hierover
in het begin van mijn beantwoording al – maar ook op het concrete niveau
moet deze afstemming met het oog op de complementariteit worden gelegd. Vandaar
dat het bestuur en het OM tot samenwerking gehouden zijn. Zie hiervoor artikel
5.4.1.5. Dit is ook een codificatie van goede praktijk, zij het dat er op
dit punt zo hier en daar nog wel iets te winnen is. Ik zie dat de heer Teeven
deze laatste opmerking herkent.Hij vroeg ook nog of de derde die om handhaving vraagt, bij weigering
schadevergoeding kan vorderen. Als deze weigering onrechtmatig is, kan hij
dit inderdaad.Hoe staat het met de bestuurlijke lus, een onderwerp waarover al vele
jaren wordt gediscussieerd? Het wetsvoorstel Aanpassing bestuursprocesrecht
gaat deze zomer naar de Raad van State. Wij verwachten dat het, als het een
beetje meezit met de advisering, vóór het einde van dit jaar
zal kunnen komen tot indiening van het wetsvoorstel.De heer Wolfsen (PvdA):De minister zei dat er bij de afstemming tussen bestuur en OM nogal wat
te winnen valt. Als iets zowel een bestuursrechtelijke overtreding is als
een strafbaar feit, is er een meldplicht van het bestuursorgaan aan het Openbaar
Ministerie. Dat is mooi en daarmee ben ik het zeer eens, maar wat gebeurt
er als deze meldplicht niet wordt nageleefd? Creëren wij op deze manier
niet allerlei verweermogelijkheden?Minister Hirsch Ballin:Nee, het is niet de bedoeling dat dit op zichzelf tot verweermogelijkheden
leidt. Uiteraard kunnen de handhavende organen elkaar tegenkomen als er een
verweer wordt gemaakt in ne bis ne idemsfeer. Als het gevolg is dat er op
dit punt een fout wordt gemaakt, zal men op de blaren moeten zitten. Een zelfstandige
verweermogelijkheid wordt hieraan echter niet ontleend. Het is uiteraard eigen
aan de Algemene wet bestuursrecht dat het voor een deel gaat over normering
voor de overheid die wél een rol kan spelen bij bijvoorbeeld een klachtbehandeling,
de Nationale ombudsman of bij het evalueren van de diensten. Laten wij niet
vergeten dat dit de ultieme verantwoording is ten opzichte van het vertegenwoordigend
lichaam waaraan het bestuursorgaan verantwoording verschuldigd is.De heer Wolfsen (PvdA):Hoe zit het met de kwesties die ook door de heer Teeven werden aangesneden,
bijvoorbeeld grote, ingewikkelde zaken die bestuursrechtelijk, maar ook strafrechtelijk
kunnen worden aangepakt? Iemand staat dan voor de bestuursrechter, maar zou
kunnen zeggen: het bestuursrecht lijkt allemaal wel mooi, maar ik geef de
voorkeur aan hetstafrecht. Ik kan mij daarbij wat voorstellen,
want daarbij heb je te maken met strakkere bewijsregels, wellicht betere rechtsbescherming
en noem maar op. Zo iemand zou voor de bestuursrechter kunnen zeggen dat het
niet gemeld is en dat hij nu voor de verkeerde rechter staat. Hoe in zo'n
geval te handelen?Minister Hirsch Ballin:Zo iemand staat niet voor de verkeerde rechter. Bij een samenloop in handhavings­mogelijkheden
van bestuursrecht en strafrecht is er – met inachtneming van de uitgangspunten
die ik zojuist heb genoemd – zowel voor het Openbaar Ministerie als
voor het bestuursorgaan een bevoegdheid om op te treden. Dat is het kader.
Het liever naar de strafrechter gaan, omdat er een betere kans is om op die
manier aan een veroordeling te ontkomen – dat lijkt de werkhypothese
van de heer Wolfsen – is misschien juist een reden om het overleg te
laten plaatsvinden om te voorkomen dat de bestuursrechtelijke handhavingsmogelijkheid
onbenut blijft, terwijl er wel reden voor is. De overige vragen en de vragen
van de heer Wolfsen zijn in de taakverdeling bij de regeringscommissaris geland.
Het is mogelijk dat hij daar dadelijk nog enkele opmerkingen over maakt.De heer Teeven heeft een vraag gesteld over de geldschulden en het beperken
van de werklast van de rechterlijke macht. Het meenemen van de bijkomende
beschikking bij de hoofdbeschikking zal misschien wat werk schelen voor de
rechtspraak, maar boek dit niet te snel in als een besparing die voor andere
dingen kan worden benut, want de effecten daarvan zullen zeer beperkt zijn.De heer Teeven vroeg ook naar de voornemens om andere bestraffende sancties
op termijn aan de regeling in hoofdstuk 5 toe te voegen. Dat gebeurt misschien
ooit, maar wij moeten eerst evalueren hoe het staat met wat hierover nu in
de regeling is opgenomen.De heer Teeven vroeg verder naar de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
van een derde belanghebbende, overeenkomstig het strafrecht bij de anonieme
aangifte. Een derde belanghebbende kan niet helemaal anoniem blijven als hij
van de nieuwe regeling wil profiteren. Hij vraagt om een besluit. In het bestuursrecht
is de kwestie van anonieme verzoekers om besluiten moeilijk hanteerbaar, zeker
bij de rechtsmiddelen. Helemaal anoniem blijven, kan gewoon niet. Dat is toch
een andere situatie dan wanneer het OM een rol speelt.Het is wel denkbaar wanneer er ergens een tip wordt gegeven. Dat komt
ook in de huidige praktijk veel voor. Bij een klachtenlijn, bijvoorbeeld op
het gebied van het milieurecht, zijn meldingen vaak een aanleiding voor het
handhavend bestuursorgaan om nog eens te controleren en de registraties van
bijvoorbeeld luchtvervuiling of geluidsbelasting te raadplegen, zodat er daarna
kan worden opgetreden. Dan is er ook geen noodzaak om te wijzen op een bepaalde
omwonende die individueel heeft gevraagd om een handhavingsbesluit.Ik vat het kort samen: indien de burger op wie de heer Teeven doelde,
in de positie verkeert dat hij een aanvraag doet om een handhavingsbesluit,
kan hij niet anoniem blijven. Wanneer een burger echter via een klachtenlijn,
bijvoorbeeld van de milieudienst, aangeeft dat er reden is voor de milieudienst
om extra op te letten, dan hoeven de personalia van degene die de klachtenlijn
benut geen rol te spelen in de bestuurlijke procedure. Dat hoeft niet, maar
het kan wel, al naar gelang de situatie.De heer De Roon heeft gevraagd wanneer de aanpassing van de belastingwetgeving
in werking treedt. Wij zijn bijna klaar met de aanpassingswetgeving, die ook
de fiscale wetgeving omvat. Deze moet gelijktijdig met de vierde tranche in
werking treden.De heer De Wit vroeg naar de noodzaak van nadere bewijsregels, bijvoorbeeld
een zwaardere motiveringsplicht. Hij wees wat dat betreft op artikel 5.4.2.5.
Uit vaste jurisprudentie blijkt dat de zwaarte van de motiveringsplicht afhangt
van de aard van het besluit. Bij bestuurlijke boetes is in het algemeen sprake
van een zwaardere motiveringsplicht. Ook de bestuursrechter gaat daar op het
moment dat het gaat om sancties met het karakter van een straf in de zin van
artikel 6 EVRM op een andere manier mee om, bijvoorbeeld op het punt van getuigenbewijs
en dergelijke, dan bij andere besluiten. Je ziet dat nu ook al in de procesvoering
door de bestuursrechter. Naarmate de boete ingrijpender is, zullen hogere
eisen bij de rechtsgang worden gehanteerd.De heer De Wit (SP):Ik heb zelf al aangegeven dat je voor een parkeerovertreding een andere
motivering hebt dan voor een zwaardere overtreding. Wij kennen al de bepaling
in artikel 5.4.2. Kunnen wij, waar wij nu een aantal zaken in de wet vastleggen,
ook dit vastleggen zodat het duidelijk is en de bestuurspraktijk zich daaraan
kan aanpassen?Minister Hirsch Ballin:De bestuurspraktijk wordt op dit moment natuurlijk genormeerd door de
jurisprudentie. De jurisprudentie houdt in dat op het punt van verwijtbaarheid
en feitenvaststelling de eisen conform artikel 6 EVRM worden geïnterpreteerd.
Als een bestuurlijke sanctie het karakter draagt van een straf in de zin van
artikel 6 EVRM, weten bestuursorganen dat en komen zij dat ook tegen in jurisprudentie.
Het stellen van nadere regels wordt ook voldoende gedekt door de regels die
in de Algemene wet bestuursrecht vervat zijn. Het lijkt mij op dit moment
niet nodig om aanvullende regels te stellen voor de bezwaarschriftenprocedure.
Dat zou namelijk de praktische betekenis kunnen zijn van de vraag van de heer
De Wit. Het is wel denkbaar dat bij de verdere ontwikkeling van het bestuurlijk
sanctierecht op dit punt nadere normen komen. Daarvoor geldt eigenlijk hetzelfde
als wat ik eerder zei over de behoefte om in het bestuursprocesrecht nog op
enig moment de verdere ontwikkeling van het bestuurlijke sanctiestelsel door
te vertalen.Bestuursorganen kunnen inderdaad incassokosten in rekening brengen. De
kosten van de executie komen in beginsel ten laste van de geëxecuteerde.
De gerechtelijke kosten zullen worden berekend met toepassing van het Besluit
tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders Voor verschillende werkzaamheden,
de betekening van de titel, het leggen van beslag et cetera staan in dat besluit
de vaste bedragen vermeld. Die zijn gebaseerd op de werkelijke kosten. Voor
de vergoeding van de buitengerechtelijke kosten zal een Algemene Maatregel
van Bestuur worden vastgesteld. Daarin zal een vergoedingsregeling worden
gekoppeld aan specifieke werkzaamheden. Die Algemene Maatregel van Bestuur
is nu in voorbereiding. Daarbij ligt de keuze voor tussen een vergoeding gebaseerd
op de werkelijk gemaakte kosten of op forfaitaire bedragen.
Overeenkomstig de Kostenwet invordering rijksbelastingen zou het normeren
van de vergoeding tot een bepaald maximumbedrag overwogen kunnen worden –
dat was de suggestie die de heer De Wit ook deed – om te voorkomen dat
exorbitante bedragen moeten worden vergoed. Die gedachte ligt ook ten grondslag
aan de aanbeveling in het rapport Voor-werk II dat de kosten nooit meer mogen
bedragen dan 15% van de hoofdsom. Over de inhoud van de Algemene Maatregel
van Bestuur gaan onze gedachten dus in dezelfde richting als die van de heer
De Wit. Wij moeten uiteraard definitieve besluiten nemen op het moment dat
het ontwerp van de Algemene Maatregel van Bestuur in procedure wordt gebracht
en aan de Raad van State wordt voorgelegd.De heer Wolfsen heeft gevraagd of bestuursrechtelijke overtredingen ook
feiten kunnen omvatten die in het strafrechtelijke kader in de rubriek misdrijven
vallen. Het antwoord op die vraag is ja. Het bleek eigenlijk ook al uit de
voorbeelden die wij zojuist door de zaal lieten gaan. Die strafrechtelijke
rubricering stelt dus geen beperkingen aan het begrip overtredingen in de
bestuursrechtelijke context. Het is trouwens conform bestaande praktijken
en rechtsopvatting.Vervolgens zijn vragen gesteld over de rechtvaardigingsgronden. Waarom
alles in één artikel? Waarom geen bewijsregeling? Is er niet
te veel vertrouwen in de jurisprudentie? Nee, er is niet te veel vertrouwen.
Wij willen ook hier een stapsgewijze benadering. Dus eerst meer ervaring opdoen
en dan eventueel verder zien.De heer Wolfsen heeft ook gevraagd wie leidend is in de samenwerking tussen
bestuur en Openbaar Ministerie. Dat is ongeveer de pijnlijkste vraag die je
samenwerkingspartners kunt stellen. Meestal komt het goed, in elk geval zolang
je die vraag niet stelt. Als er geen goede afspraken komen, kan het Openbaar
Ministerie uiteindelijk de bestuurlijke boete tegenhouden door de zaak an
sich te trekken, tenzij het bestuursorgaan de overtreding niet meldt. Maar
dan is er geen overleg, laat staan een leidend zijn. Dan komt het helemaal
niet op tafel. Er is hier over het geheel genomen steeds vaker sprake van
goede praktijken.Aan het begin van mijn antwoord heb ik al aangekondigd dat ik zou ingaan
op de lichte procedure van het Wet-Muldersysteem met een zekerheidsstelling
in plaats van griffierechten. Ik begrijp de vraag die hierover is gesteld,
maar dat zou wel een hele systeemverandering van het algemeen bestuursrecht
tot gevolg hebben. Ik ben zeker bereid om verder na te denken over dit punt,
ook in het kader van de verdere ontwikkeling van het bestuurlijke handhavingssysteem.
Het is echter een misverstand dat de lichte procedure alleen onder de € 340
geldt. De grens tussen licht en zwaar wordt door de bijzondere wetgever bepaald.
Het boetebedrag van € 340 is een vangnetbepaling.Ten slotte kom ik op het amendement van de heer Van de Camp. Hij wil een
beperking aanbrengen in de rechtsgang voor het geval het overdone zou zijn
om op dit punt verder door te procederen. Ik ben over het algemeen behoedzaam
en terughoudend en ik sta dan ook niet erg positief tegenover het tot stand
brengen van afwijkingen van het principe van hoger beroep bij de Afdeling
bestuursrechtspraak of de gespecialiseerde hogere bestuursrechter. Uit dat
oogpunt wil ik een paar tegenargumenten op tafel leggen. Er moet niet nodeloos
afgeweken worden van de systematiek. Verder is het de vraag in hoeverre daar
behoefte aan is. Immers, in het algemeen wordt er niet in hoger beroep doorgeprocedeerd,
als het belang gering is. Bovendien, als wij beperkingen stellen aan het hoger
beroep, dan trekken wij in ieder geval een laatje met argumenten open die
mogelijk ook op andere punten aanleiding kunnen geven tot de vraag of dat
een goede benadering is. Ik vind de gedachtegang van het amendement van de
heer Van de Camp weliswaar begrijpelijk, maar toch zou het mij liever zijn
als wij de huidige systematiek behouden en het aan het verstandig inzicht
van de rechtzoekenden overlaten om niet nodeloos en eindeloos door te gaan
met zoeken.De heer Teeven (VVD):Voordat de regeringscommissaris aan het woord komt, herinner ik de minister
aan mijn vraag of hij in staat is om de Kamer een overzicht te sturen van
de wetten waarvan hij denkt dat zij in de komende periode naar aanleiding
van de vierde tranche van de AWB moeten worden gewijzigd. Is het mogelijk
dat de Kamer enig zicht krijgt op wat er allemaal nog in de pijplijn zit?Minister Hirsch Ballin:Ik zal de Kamer, naar ik hoop op een termijn van enkele maanden, bedienen
met een subliem overzicht van te wijzigen wetten, namelijk in de vorm van
een aanpassingswetsvoorstel waarbij die wetten worden gewijzigd.De voorzitter:Dat lijkt mij een ruimhartige toezegging.Het woord is nu aan de heer Scheltema, regeringscommissaris voor de algemene
regels van bestuursrecht.De heer Scheltema:regeringscommissarisVoorzitter. Het is voor mij een groot genoegen om in uw midden en wederom
onder leiding van deze minister een tranche van de Algemene wet bestuursrecht
te helpen verdedigen. De minister is evenwel zo goed in de materie thuis dat
er voor mij maar weinig vragen zijn overgebleven om te beantwoorden.Er is nog gevraagd hoe het zit met de voorbereiding van een regeling voor
de schadevergoeding. Daarvoor is een studiegroep in het leven geroepen. Die
studiegroep heeft inmiddels een voorontwerp gepubliceerd dat sinds gisteren
op de site van het ministerie van Justitie is te vinden. Dat voorontwerp is
nu dus openbaar. De gedachte is dat er gelegenheid tot het leveren van commentaar
bestaat tot 1 oktober en dat er dan nagedacht wordt over de indiening
van een wetsvoorstel. De minister heeft al gezegd dat het aanpassingsvoorstel
snel bij de Kamer zal worden ingediend. Het is al bijna gereed.Een belangrijk punt waar een paar vragen over zijn gesteld, betreft de
verrekening. De heer Van de Camp vroeg zich af of het wel juist is dat er
van de kant van het bestuursorgaan na vijf jaar geen verrekeningsmogelijkheid
meer bestaat, terwijl de burger die mogelijkheid wel heeft. Dat hangt samen
met het feit dat de verhoudingen tussen bestuur en burger verschillend liggen,
in die zin dat het bestuur vaak over extra dwangmiddelen beschikt om de vordering
te innen en dat het bestuur binnen die vrij lange periode van vijf jaar duidelijk
moet maken of het gaat innen of niet. Als het vijf jaar helemaal
niets gedaan heeft, ligt het voor de hand dat er vervolgens geen mogelijkheden
voor het bestuur meer bestaan om tegen de zin van de belanghebbende het geld
te innen. Dat is de afweging die is gemaakt. Dat hangt ook samen met het feit
dat het vertrouwensbeginsel ten opzichte van het bestuur een sterkere werking
heeft en dat je eerder uit het gedrag van het bestuur zou mogen afleiden dat
bepaalde dingen niet meer mogen gebeuren dan uit het gedrag van de burger.De heer Wolfsen vindt de regeling van de verrekening sober, omdat verrekening
alleen mogelijk is op grond van een wettelijk voorschrift. In zijn voorbeeld,
dat ik goed kan volgen, gaat het om situaties waarin men met één
dienst te maken heeft en er sprake is van zowel een vordering als een schuld.
Het ingewikkelde is dat verrekening in feite veel ruimer is als deze in het
algemeen wordt opengesteld. Dan zou bijvoorbeeld een geldboete die iemand
moet betalen aan het openbaar ministerie verrekend kunnen worden met een belastingschuld,
omdat de Staat uiteindelijk één rechtspersoon is. De oplossing
is om per gebied te bekijken wanneer verrekening mogelijk is. De bedoeling
is om ook in de aanpassingswet op het terrein van het voorbeeld dat de heer
Wolfsen noemde verrekening wel mogelijk te maken.De heer Wolfsen (PvdA):Dank voor dit antwoord. Ik ben daar zeer benieuwd naar, maar ik had in
mijn voorbeeld niet een rechtspersoon genoemd maar een bestuursorgaan, bijvoorbeeld
de Belastingdienst. Het gaat mij erom dat binnen één bestuursorgaan
ruimere verrekeningmogelijkheden gelden. Ik kan mij voorstellen dat boetes
bij het OM en belastingschulden wat ver uit elkaar liggen en dat verrekening
dan te ingewikkeld wordt. Binnen één bestuursorgaan zou mijns
inziens toch meer mogelijk moeten zijn dan nu in de wet wordt voorgesteld.De heer Scheltema:Dat is voor te stellen, maar soms is een bestuursorgaan veel breder. De
ministers zijn heel in het algemeen over een wijd terrein vaak bestuursorgaan.
Dan kunnen er heel ongelijke vorderingen komen. Daarom is gekozen om meer
precies bij de aanpassingswet te regelen in welke gevallen verrekening dan
wel mogelijk is.Er zijn nog vragen gesteld over de uitvoering van het dwangbevel volgens
de regels van het Burgerlijk Wetboek. De heer Van de Camp vroeg zich af of
het bestuursrecht zich niet al te zeer afhankelijk maakt van het burgerlijk
recht en van de burgerlijk rechter. In mijn opinie is dat schijn. In deze
regeling is ook op het punt van de bestuursdwang geregeld dat bestuursrechtelijke
geschillen voor de bestuursrechter worden uitgevochten. Als eenmaal vaststaat
dat er een bestuursrechtelijke geldschuld bestaat, kunnen executiegeschillen
het beste door de burgerlijk rechter worden beoordeeld, omdat er soms bij
executiegeschillen, juist als het ingewikkeld wordt, ook derden betrokken
kunnen worden en derden belang kunnen hebben bij de executie. De burgerlijk
rechter is gewend om daarmee om te gaan. Daarom is het handiger dat deze rechter
die executiegeschillen uiteindelijk behandelt. Wij hoeven daarbij niet bang
te zijn dat rechterlijke uitspraken die nog niet in kracht van gewijsde gaan
toch worden geëxecuteerd. Volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
is de regeling juist dat het vonnis in kracht van gewijsde moet zijn gegaan
voordat het geëxecuteerd kan worden. Dus die mogelijkheid bestaat in
beginsel niet.Voorzitter. Hiermee heb ik de resterende vragen beantwoord.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.25 uur tot 14.10 uur geschorst.Voorzitter: VerbeetDe voorzitter:De ontvangen brieven en wetsvoorstellen staan op een lijst die op de tafel
van de griffier ligt. Op die lijst staan voorstellen over hoe de Kamer deze
stukken kan gaan behandelen. Als aan het einde van de vergadering geen bezwaar
is gemaakt tegen deze voorstellen, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd.Er zijn geen berichten van verhindering. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-4056-4074.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl