ECLI:NL:CRVB:1995:ZB1495, Centrale Raad van Beroep, 01-11-1995, AAW/WAO 94/307
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1995-11-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: AWB, renteschade, wettelijke rente, ingangsdatum.

AAW/WAO 1994/307                             O.
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    [appellant], wonende te [woonplaats], appellant,
    
    en
    
    het bestuur van de Nieuwe Industriële Bedrijfsvereniging, gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Bij brief van 22 juli 1992 is vanwege gedaagde aan appellant kennis gegeven
      van het besluit om de hem voorheen verstrekte uitkeringen ingevolge de
      Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) en de Wet op de
      arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) - naar een mate van arbeidsongeschiktheid
      van 80-100% - met ingang van 1 september 1992 te verlagen en te
      berekenen naar een mate van arbeidsongeschiktheid van 25-35%.
    
    
    
      Het beroep van appellant tegen dat besluit is door de Arrondissementsrechtbank
      te Arnhem bij uitspraak van 18 januari 1994 ongegrond verklaard.
    
    
    
      Het namens appellant tegen die uitspraak ingesteld hoger beroep strekt tot
      vernietiging van die uitspraak en van dat besluit.
    
    
    
      Gedaagde heeft een verweerschrift d.d. 17 januari 1995 ingediend - nog
      aangevuld bij schrijven d.d. 23 januari 1995 - waarbij als nader standpunt
      werd ingenomen dat appellant per 1 september 1992 van 35-45%
      arbeidsongeschikt was te achten, onder verzoek aan de Raad om onder toepassing van
      artikel 8:72 lid 4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) conform het
      vorenstaande zelf in de zaak te voorzien.
    
    
    
      Namens appellant zijn nog nadere stukken aan de Raad gezonden en is
      vervolgens een verzoek gedaan om gedaagde te veroordelen tot
      schadevergoeding ingevolge artikel 8:73 van de Awb, met name tot vergoeding van
      wettelijke rente.
      Het geding is behandeld ter terechtzitting van de Raad van 9 augustus 1995,
      waar voor appellant is opgetreden mr M.J. Klinkert, advocate te Utrecht, en
      voor gedaagde mevrouw F. van den Berg en mr M. de Borst, beiden werkzaam
      bij het Gemeenschappelijk Administratiekantoor.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Verlaging arbeidsongeschiktheidsuitkering
      Tussen partijen is vooreerst in geschil in welke mate appellant met ingang
      van 1 september 1992 ingevolge de AAW en WAO arbeidsongeschikt was te
      achten.
    
    
    
      Evenals de eerste rechter kent de Raad bij de beantwoording van die vraag
      doorslaggevende betekenis toe aan de ten behoeve van de gedingvoering in
      eerste aanleg uitgebrachte rapporten van 28 december 1992 en van oktober
      1993 van de internist H.S. Schneider. Deze heeft gesproken van een
      betrekkelijk lichte vorm van colitis ulcerosa en heeft zich kunnen
      verenigen met de door de Gemeenschappelijke Medische Dienst (GMD) in
      aanmerking genomen medische beperkingen per 1 september 1992 tot het
      verrichten van werkzaamheden, onder aantekening dat er een toilet in de
      buurt dient te zijn. Genoemde internist heeft op 24 december 1992
      inlichtingen verkregen van de behandelende internist dr H.S. Tan, die ten
      tijde hier van belang eveneens arbeidsverrichting mogelijk achtte. De
      internist Schneider heeft naderhand voorts nog kennis genomen van een later
      rapport van 5 juli 1993 van de internist Tan, die appellant tóen
      arbeidsongeschikt achtte, met een defaecatie-patroon van 4 tot 5 maal
      daags, echter er was toen sprake van een periode van exacerbatie. In een en
      ander heeft de internist Schneider geen aanleiding kunnen vinden om met
      betrekking tot de datum in dit geding van belang, te weten 1 september
      1992, zijn oordeel te wijzigen, naar hij in zijn aanvullend rapport van
      oktober 1993 uitdrukkelijk heeft opgemerkt.
      De Raad meent dit oordeel te moeten volgen. Met betrekking tot de
      aanwezigheid van een toilet acht de Raad voldoende aannemelijk geworden
      hetgeen de arbeidsdeskundige J.R. Jilesen in zijn rapport van 23 februari
      1993 heeft opgemerkt, te weten dat de loopafstand van werkplek naar toilet
      in de voorgehouden functies niet groter dan 20 à 25 m zal zijn geweest.
      Mede in aanmerking genomen dat appellant onder omstandigheden gebruik
      pleegt te maken van opvangmiddelen en dat buiten de periode van exacerbatie
      het defaecatie-patroon een lagere frequentie zal hebben dan hierboven
      genoemd, acht de Raad een toiletvoorziening als zojuist aangegeven
      toereikend. De Raad acht voorts onvoldoende aannemelijk geworden dat het te
      verwachten ziekteverzuim - welk risico in beginsel wordt opgevangen in het
      kader van de Ziektewet - zodanig excessief zal zijn, dat van een werkgever
      niet in redelijkheid zou kunnen worden verwacht om appellant in dienst te
      nemen.
    
    
    
      Derhalve was appellant ten tijde hier van belang in staat te achten om de
      hem voorgehouden functies te verrichten. Dit betekent echter nog niet dat
      de in het bestreden besluit aangegeven mate van arbeidsongeschiktheid per
      1 september 1992, te weten van 25 tot 35%, als juist moet worden beschouwd,
      immers daarbij is van een onjuist, niet geactualiseerd zogenoemd
      maatmaninkomen uitgegaan, zoals ook door gedaagde toegegeven. In
      aanmerking genomen gedaagdes verweerschrift d.d. 17 januari 1995 en met name het
      aanvullend schrijven d.d. 23 januari 1995 acht de Raad in voldoende mate
      aannemelijk geworden dat de mate van arbeidsongeschiktheid met ingang van 1
      september 1992 dient te worden gesteld op 35-45%.
    
    
    
      Mitsdien kunnen de aangevallen uitspraak en het bestreden besluit niet in
      stand blijven, voor zover daarbij is uitgegaan van een mate van arbeidsongeschiktheid
      van 25-35% met ingang van 1 september 1992 en zal de Raad
      met toepassing van artikel 8:72 lid 4 van de Awb die mate van arbeidsongeschiktheid
      stellen op 35-45%.
    
    
    
      Renteschade
      Appellant verzoekt op grond van artikel 8:73 Awb veroordeling tot betaling
      van de wettelijke rente over de aan hem na te betalen uitkeringstermijnen
      vanaf het moment dat deze betaalbaar gesteld hadden moeten worden, tot de
      dag der voldoening. De Raad begrijpt het standpunt van appellant aldus dat
      hij stelt schade te lijden ten gevolge van het niet tijdig betalen van de
      AAW/WAO-uitkering (hierna ook: de uitkering) die hem vanaf 1 september 1992
      rechtens toekwam, welke schade berekend moet worden op de voet van de
      artikelen 6:119 en 6:120 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
    
    
    
      Gedaagde stelt zich, kort samengevat, op het standpunt eerst wettelijke
      rente verschuldigd te zijn vanaf 17 januari 1995, zijnde de datum waarop
      bij verweerschrift nader het standpunt is ingenomen dat appellant recht
      heeft op uitkering naar een mate van arbeidsongeschiktheid van 35 tot 45%
      ingaande 1 september 1992. Subsidiair meent hij dat de wettelijke rente
      niet over de nabetaling van het bedrag van de bruto-uitkering, maar van de
      netto-uitkering moet worden berekend, en dat voor de berekening van de
      wettelijke rente de bedragen die hij over de periode waarop de nabetaling
      betrekking heeft op grond van enige sociale verzekeringswet of de
      Algemene Bijstandswet heeft moeten verrekenen of aan derden uitbetalen,
      op die uitkering in mindering dienen te worden gebracht. De Raad zal op
      deze punten hieronder nader ingaan.
    
    
    
      Vooropgesteld wordt, zoals de Raad eerder in zijn uitspraak van 30 maart
      1995, gepubliceerd in onder meer AB 1995, 334, heeft overwogen, dat, hoewel
      artikel 8:73 Awb geen materiële criteria ter bepaling van de schade bevat,
      voor de beantwoording van de vraag of een partij schade lijdt en in welke
      omvang, zoveel mogelijk aansluiting dient te worden gezocht bij het
      civielrechtelijk schadevergoedingsrecht. Daarbij is in het bijzonder van
      belang de jurisprudentie van de burgerlijke rechter betreffende de gevolgen
      van een door de administratieve rechter vernietigd overheidsbesluit.
    
    
    
      Uit die jurisprudentie blijkt dat het bestuursorgaan dat een dergelijk
      besluit heeft genomen - behoudens bijzondere omstandigheden - een hem toe te
      rekenen onrechtmatige daad heeft gepleegd, waaruit voor hem de plicht
      voortvloeit aan de belanghebbende de schade te vergoeden die deze als
      gevolg van dat besluit lijdt.
    
    
    
      Blijkens het hiervoor overwogene is hier sprake van een onrechtmatig
      besluit van gedaagde d.d. 22 juli 1992 waarbij de uitkering van appellant
      ten onrechte op en na 1 september 1992 is berekend naar een mate van
      arbeidsongeschiktheid van 25-35%. Nu niet is gebleken van bijzondere
      omstandigheden, rust op de rechtspersoon onder wiens verantwoordelijkheid
      dat besluit is genomen, de plicht tot vergoeding van de schade die
      appellant lijdt als gevolg van dat besluit.
    
    
    
      Nu appellant heeft verzocht om vergoeding van de wettelijke rente, brengt
      aansluiting bij het civielrechtelijk schadevergoedingsrecht mee dat wordt
      aangeknoopt bij eerdergenoemde artikelen 6:119 e.v. BW. Ingevolge
      evengenoemde bepaling bestaat de schadevergoeding, verschuldigd wegens
      vertraging in de voldoening van een geldsom, in de wettelijke rente van die
      som over de tijd dat de schuldenaar met de voldoening daarvan in verzuim
      is geweest.
    
    
    
      Gedaagde stelt, onder verwijzing naar de artikelen 6:81 e.v. BW, dat voor
      de toepassing van voornoemde bepalingen onderscheid moet worden gemaakt
      tussen de opeisbaarheid van de vordering tot schadevergoeding uit
      onrechtmatige daad en de opeisbaarheid van de na te betalen uitkering.
      Vergoeding van wettelijke rente over de na te betalen uitkering stuit zijns
      inziens naar burgerlijk recht af op het vereiste van de opeisbaarheid
      van de (hoofd)vordering, waarvan eerst sprake is na een (toekennings-)beslissing
      of een uitspraak van de rechter en na ingebrekestelling.
      Hij heeft nader gesteld dat nu de uitkering zelf geen schade is, voor
      toewijzing van de wettelijke rente als accessoire vordering geen plaats
      is.
    
    
    
      De Raad deelt dat standpunt niet. Naar zijn oordeel miskent gedaagde dat de
      gevorderde vertragingsschade gevolg is van het feit dat gedaagde niet
      aanstonds het besluit heeft genomen dat hij rechtens had behoren te
      nemen, en dat deze schade betrekking heeft op de geldsom ter hoogte van de
      uitkering waarover appellant dientengevolge niet of niet tijdig heeft
      kunnen beschikken. De vordering tot betaling van de vertragingsschade wordt
      overeenkomstig artikel 6:83 BW zonder ingebrekestelling opeisbaar vanaf het
      moment dat een onrechtmatig gebleken besluit schade tot gevolg heeft. Zulks
      staat los van de vraag van de grondslag van de uitkering zelf en wanneer
      deze opeisbaar wordt.
    
    
    
      Ingangsdatum
      De Raad acht de schade die gevormd wordt door de wettelijke rente,
      toewijsbaar vanaf het moment dat gedaagde de uitkering uiterlijk zou
      hebben moeten uitkeren, indien het onrechtmatig geoordeelde besluit zou
      hebben geluid, zoals het rechtens had moeten luiden, in het onderhavige
      geval derhalve conform hetgeen de Raad hierna zal beslissen met toepassing
      van artikel 8:72, lid 4, van de Awb.
    
    
    
      In artikel 41, lid 1, van de AAW en artikel 50, lid 1, van de WAO is
      bepaald dat de betaling van de uitkering als regel in termijnen van niet
      langer dan een   maand geschiedt. Deze wetten bevatten echter geen
      voorschriften met betrekking tot de dag waarop de uitkering wordt betaald.
      Gelet hierop neemt de Raad omwille van een praktische en eenvormige
      rechtstoepassing tot uitgangspunt dat in geval van herziening of
      intrekking van een uitkering op grond van die wetten het juiste bedrag aan
      uitkering had moeten zijn uitgekeerd uiterlijk op de laatste dag van de
      maand waarin de datum valt met ingang waarvan de uitkering ten onrechte is
      ingetrokken of naar een te lage arbeidsongeschiktheidsklasse is herzien. De
      eerste dag waarop de rente verschuldigd is, wordt derhalve gesteld op 1
      oktober 1992. Op overeenkomstige wijze dient telkens het tijdstip te
      worden bepaald waarop gedaagde na 1 oktober 1992 is tekortgeschoten in
      het tijdig betalen van de aan appellant nog toekomende uitkering, tot aan
      de dag der voldoening toe.
      Daarbij geldt dat telkens na afloop van een jaar het bedrag waarover de
      wettelijke rente wordt berekend, dient te worden vermeerderd met de over
      dat jaar verschuldigde rente.
    
    
    Bruto of netto
    
    
      In het voetspoor van de rechtspraak van de Hoge Raad
      - recentelijk nog bevestigd in zijn arrest van 24 juni 1994, NJ 1994, 596 -
      inzake de berekening van de wettelijke rente over het door de werkgever
      verschuldigde bruto-loon, dient naar het oordeel van de Raad voor de
      berekening van de wettelijke rente te worden uitgegaan van de bruto-uitkering.
    
    
    
      Verrekening
      Met gedaagde is de Raad van oordeel dat bij de berekening van de wettelijke
      rente, als vorenbedoeld, rekening dient te worden gehouden met
      hetgeen gedaagde krachtens een sociale zekerheidswet over hetzelfde
      tijdvak als waarop de nabetaling van de uitkering betrekking heeft, bruto
      heeft moeten verrekenen of aan derden bruto heeft moeten uitbetalen. De
      Raad zoekt daartoe aansluiting bij hetgeen de Hoge Raad in zijn arrest
      van 22 september 1995 (NJB-katern 1995, p. 498 nr 187 en Jurisprudentie
      Bestuursrecht 1995, nr. 275) heeft overwogen.
    
    
    
      Conclusie
      Op grond van het vorenstaande is de Raad van oordeel dat appellants verzoek
      voor toewijzing in aanmerking komt. De Nieuwe Industriële
      Bedrijfsvereniging moet veroordeeld worden tot betaling van de wettelijke
      rente op de voet van de artikelen 6:119 en 6:120 BW. Die rente moet worden
      berekend over het bruto bedrag van de uitkering waarop appellant alsnog
      vanaf 1 september 1992 recht heeft verkregen, nadat daarop in mindering is
      gebracht het bruto bedrag van de uitkering die appellant over gelijke
      periode is verstrekt uit hoofde van een andere sociale zekerheidswet, zulks
      ten aanzien van de eerste uitkeringstermijn met ingang van 1 oktober 1992
      en vervolgens ten aanzien van de nadien verschijnende termijnen telkens met
      ingang van een maand later, tot aan de dag ter voldoening toe. Daarbij
      dient telkens na afloop van een jaar het bedrag waarover de wettelijke
      rente aldus is berekend, te worden vermeerderd met de over dat jaar
      verschuldigde rente.
    
    
    
      Griffierecht
      Gelet op het bepaalde in artikel 24 en artikel 25 lid 1 Beroepswet gelast
      de Raad dat het door appellant in eerste aanleg en in hoger beroep betaalde
      griffierecht van totaal f 175,-- aan hem wordt vergoed.
    
    
    
      Proceskosten
      De Raad acht termen aanwezig om gedaagde te veroordelen in de aan de zijde
      van appellant gevallen kosten, begroot op f 1.420,-- in eerste aanleg en
      eveneens f 1.420,-- in hoger beroep, wegens verleende rechtsbijstand,
      totaal derhalve f 2.840,--.
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      1. Vernietigt de aangevallen uitspraak en het bestreden besluit, voorzover
      daarbij is uitgegaan van een mate van arbeidsongeschiktheid van 25- 35%
      met ingang van 1 september 1992;
      2. Bepaalt die mate van arbeidsongeschiktheid per 1 september 1992 op 35-45%;
      3. Veroordeelt de Nieuwe Industriële Bedrijfsvereniging tot
      betaling van de renteschade als hiervoor is aangegeven;
      4. Veroordeelt gedaagde in de proceskosten ten bedrage van f 2.840,--;
      5. Gelast dat het griffierecht van f 175,-- aan appellant wordt vergoed;
      6. Wijst de Nieuwe Industriële Bedrijfsvereniging aan als de rechtspersoon
      die de bedragen sub 4 en 5 dient te betalen.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr N.J. Haverkamp als voorzitter en mr H.J. Grendel en
      mr F.P. Zwart als leden, in tegenwoordigheid van mr S. Breuls als
      griffier.
    
    
    
      Uitgesproken in het openbaar op 1 november 1995 door voornoemde voorzitter,
      in tegenwoordigheid van voornoemde griffier.
    
    
    
    (get.) N.J. Haverkamp.
    
    
    
    (get.) S. Breuls.