Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister-president over diens uitlatingen in het Jaarboek voor het Democratisch Socialisme over de speculatieve ontwikkeling op de aandelen- en woningmarkten (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 863-869

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 13, pagina 863-869

26-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister-president over diens uitlatingen in het Jaarboek voor het Democratisch Socialisme over de speculatieve ontwikkeling op de aandelen- en woningmarkten (mondelinge vragenuur)Pagina 863-869
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 oktober 1999 over de Algemene nabestaandenwetPagina 876-878
Presentie en opening (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 863-863
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de grens tussen de gemeenten Deventer en Gorssel, tevens provinciegrens tussen Overijssel en Gelderland (26528)Pagina 878-886
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000 (26800 XIII); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2000 (26800 D)Pagina 886-912
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 872-872
Vragen van het lid Karimi aan de minister-president, minister van Algemene Zaken, over een voorgenomen handelsmissie onder leiding van staatssecretaris Ybema naar Cuba, later deze weekPagina 870-872
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2000 (26800 IV), en over: - de motie-Van der Knaap over een topconferentie op koninkrijksniveau (26800 IV, nr. 5); - en twee andere moties (26800 IV, nr. 6 en 7)Pagina 875-875
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 26 oktober 1999)Pagina 912-915
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 872-875
Stemmingen over tien moties, ingediend tijdens het notaoverleg over De derde eeuw spoor: - de motie-Reitsma c.s. houdende het verzoek af te zien van beursgang bij NSR (26464, nr. 3); - de motie-Reitsma c.s. over het samenhangen van prestatiecontract, infraheffing en concessieverlening (26464, nr. 4); - de motie-Reitsma c.s. over Noord-Holland Noord (26464, nr. 5); - en 7 andere motiesPagina 875-876
Vragen van het lid Dittrich aan de minister van Justitie over de website waarop de woonplaatsen van ex-zedendelinquenten in kaart worden gebrachtPagina 869-870

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het mondelinge vragenuur overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van orde.Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister-president,
minister van Algemene Zaken, over diens uitlatingen in het Jaarboek voor
het Democratisch Socialisme over de speculatieve ontwikkeling op de aandelen-
en woningmarkten.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Vorige week kwam dit boekje uit, het twintigste Jaarboek voor
het Democratisch Socialisme, uitgegeven door het wetenschappelijk bureau van
de Partij van de Arbeid onder de titel "Het hedendaags kapitalisme". In dat
boek staat een lezenswaardig interview met de minister-president. Hij zegt
daarin onder andere: Wij leven in ons deel van de wereld inclusief de Verenigde
Staten, op een soort vulkaan. De papieren winsten – hij heeft het dan
vooral over de beurskoersen – hebben ook een virtuele component. De
prijzen op de huizenmarkt weerspiegelen niet meer de reële waarde. Voel
ik me daar gemakkelijk bij? Nee, is het antwoord van de minister-president.
En dan volgt er een punt.Voorzitter! Deze waarschuwing in de richting van de Nederlandse bevolking
en misschien ook wel verder, staat haaks op de vertrouwenwekkende en eerlijk
gezegd ook wel geruststellende mededelingen die wij de afgelopen maanden en
weken konden lezen in de Miljoenennota. Deze woorden staan ook haaks op wat
minister Zalm de vorige werk nog heeft gezegd over de kracht van de Nederlandse
economie. Zij zou sterk zijn en robuust. Maar een land op een vulkaan is natuurlijk
niet een sterk land, laat staan een land met een robuuste economie. Reden
genoeg dus om de minister-president hierover aan de tand te voelen met een
aantal vragen.1. Staat de minister-president nog steeds achter de uitspraken die hij
in dit boek heeft gedaan?2. Is hij het eens met de stelling dat het bij de huizenprijzen veel meer
om een Nederlands vraagstuk gaat en dat er bij de aandelenkoersen, de papieren
winsten, sprake is van een internationale component?3. Waarom hebben wij over deze waarschuwing die toch niet mis te verstaan
is, niets gehoord in de Troonrede, niets gelezen in de Miljoenennota en er
ook niets van vernomen bij de algemene politieke beschouwingen?Ik zei al, voorzitter, dat de uitspra- ken van minister van Financiën
Zalm bepaald anders van toonzetting zijn. Jammer dat het met de regie nog
niet helemaal wil lukken in het kabinet. Kan de minister-president een verklaring
geven voor dat verschil in benadering – en dan druk ik mij voorzichtig
uit – tussen hem en de minister van Financiën?Voel ik me daar gemakkelijk bij? Nee, zei de minister-president. Vanwaar
deze toch wat gelaten acceptatie van de uitwassen van het kapitalisme, een
sociaal-democraat bijna onwaardig, zo zou ik hem stellenderwijs willen voorhouden,
met natuurlijk de vraag om een reactie.Mijn een na laatste vraag is of de minister-president het eens is met
de stelling dat het kabinet eigenlijk wel driftig heeft meegewerkt aan de
opbouw van die vulkaan door die enorme verrijking nagenoeg ongemoeid te laten
en de afgelopen periode met omvangrijke ongerichte lastenverlichting te komen.Ten slotte – en dat is wellicht nog het belangrijkste – waarom
gebeurt er niets of bijna niets aan? Ziet de minister-president geen mogelijkheden
om in het belastingplan mede een antwoord te geven op het probleem dat hij
ten dele ook terecht gesignaleerd heeft? Waarom worden in dat belastingplan
de vermogenden zo met een fluwelen handschoen aangepakt? Is dat niet een van
de instrumenten die het kabinet heeft om dit vraagstuk mede van een antwoord
te voorzien?Minister Kok:Voorzitter! De vragen van de heer Rosenmöller bieden mij de gelegenheid
om een mogelijk misverstand weg te nemen en enige toelichting te geven op
door mij gedane uitspraken tijdens dat interview. Het misverstand zou zijn
dat mijn uitlatingen betrekking hadden op de conditie van de Nederlandse economie.
Dat misverstand wil ik dan gelijk de wereld uit helpen, want onze economie
verkeert in een goede gezondheid en dat is nog steeds zo. Waarschijnlijk zal
dat in de nabije toekomst ook zo blijven gelet op de groeiverwachtingen –
zie het IMF van vanmorgen –, de groei van de werkgelegenheid en de spectaculaire
daling van de werkloosheid waarbij alle records sinds de jaren zeventig worden
geslagen, en zie ook de daling van het overheidstekort. Ook het overleg met
sociale partners hedenmorgen stond in het teken van dat gefundeerde optimisme.Natuurlijk is er ook aanleiding om attent te zijn en te blijven, bijvoorbeeld
op de risico's van een toch wel tikkeltje hoge inflatie en dat wij zo zelfgenoegzaam
worden dat wij niet meer aan onze concurrentiepositie denken. Overigens, ook
economisch weer kan snel omslaan, hetgeen wij nog maar zo'n jaar geleden hebben
kunnen ervaren. Toen heerste er ook een wat andere stemming in dit land over
de internationale economie.Dit heeft alles te maken met waar het in dat vraaggesprek wel over ging,
namelijk de invloed van internationale kapitaalbewegingen en elkaar en zichzelf
versterkende speculaties op internationale markten die snel tot een vorm van
latente instabiliteit kunnen leiden. Ik sta dus nog achter mijn uitspraken,
maar als ik een nieuwe metafoor zou moeten bedenken, dan zou ik eerder spreken
van latente instabiliteit, dus een wat slapende vulkaan, dan te kiezen voor
de alarmerende werking die van de zinsnede "de vulkaan tikt onder Nederland"
zou kunnen uitgaan. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik er overheen heb gekeken
toen ik het interview accordeerde. Ik heb het zo bij wijze van spreken gezegd,
er staat ook "een soort vulkaan", maar ik heb in ieder geval bedoeld aan te
geven, en dat meen ik voor 100%, dat wij ons ook in Nederland – hoewel
de essentie van die instabiliteit wat verder van ons weg ligt – bewust
moeten zijn van risico's van elkaar versterkende bewegingen die er bijvoorbeeld
toe leiden, hetgeen wij al zien gebeuren in met name de Amerikaanse economie,
dat prijzen ook op aandelenmarkten zich wat los zingen van de reële waarde
die ondernemingen vertegenwoordigen. In een land als Nederland komt daar inderdaad
nog een aspect bij, maar dat is niet de hoofdoorzaak, en wel de prijsstijgingen
van onroerend goed die deels ook door schaarsteverhoudingen worden gestimuleerd.Wat doen wij daartegen? In de internationale samenleving proberen wij,
lering trekkend uit de ervaringen van de Aziëcrisis, een betere financiële
architectuur te ontwikkelen. Dat betekent in gewoon Nederlands dat het IMF,
de Wereldbank en andere instellingen samen met de private banken zorgen voor
waarschuwingssystemen en een beter toezicht op financiële stelsels, waardoor
uitwassen zoals die zich recent hebben voorgedaan zich niet kunnen herhalen.
Wat wij er nationaal aan doen – daar staat de Miljoenennota bol van –
is ook in tijden van voorspoed behoedzaamheid als uitgangspunt blijven hanteren.
Dan kan het eerder mee- dan tegenvallen en als dan, als het meevalt, de goede
keuzes worden gemaakt, dan sta je in elk geval bij het vermijden van kwetsbaar
makende risico's aan de goede kant van de streep.En ten slotte: individuele mensen kunnen ervoor kiezen om waaghalzerij
te bedrijven. Als zij de lasten van de verplichtingen die zij aangaan alleen
kunnen dragen door prijsstijgingen die geen reële waarde vertegenwoordigen,
dan vind ik dat niet verstandig, maar dat maken die mensen uiteindelijk zelf
uit. Hiermee denk ik de belangrijkste elementen van de vragen van de heer Rosenmöller
te hebben beantwoord, zij het in een andere volgorde.Nog één ding over de verhoudingen in het kabinet. Wat ik
heb gezegd en hoe ik zaken heb toegelicht, verhouden zich voor 100% met de
opvattingen over deze materie binnen het kabinet. Over de regie hoeft men
zich dus geen zorgen te maken.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! Als de minister-president nu nog eens dik moet onderstrepen
dat in het interview wordt gesproken van een "soort vulkaan", dan lijkt hij
mij met deze beantwoording toch een beetje op de terugtocht. Als je zestig
jaar hebt volgehouden dat je uit de polder komt, dan zal niemand geloven dat
je letterlijk op een vulkaan woont. Waarschijnlijk heeft hij het wel gezegd;
als zo'n interviewer zoiets hoort zeggen, dan streept hij dat niet zomaar
weg. Misschien heeft hij eroverheen gelezen. Maar als de minister-president
zegt dat hij liever had gesproken van "latente instabiliteit" in plaats van
"een vulkaan", dan gaat de kracht van de waarschuwing er wel wat van af; dan
zitten wij weer met Haags, of liever "Kokkiaans", jargon waarmee de essentie
van de boodschap verloren gaat. Daar wil ik toch nog nader op reageren.Als minister Kok spreekt over de huizenmarkt en de aandelenmarkt, dan
heeft hij het over wezenlijke onderdelen van de Nederlandse economie. Als
die instorten, dan stort ook de Nederlandse economie voor een deel in; dan
blijkt die niet zo sterk en robuust. Wij hoeven ons misschien geen zorgen
te maken over de eenheid en de regie binnen het kabinet, maar ik blijf erbij
dat er de in de afgelopen weken een verschil van mening tussen hem en minister
Zalm heeft bestaan.Maar als men mij vraagt of ik mij hier gemakkelijk bij voel, moet ik zeggen:
nee. Als iemand het gemakkelijk vindt om van zijn ongemakkelijke gevoel af
te komen, dan is minister Kok dat wel. Hij is de eerste in het kabinet die
dit thema zou kunnen agenderen. Waarom draagt hij de staatssecretaris van
Volkshuisvesting of van Financiën, of beiden, niet eens op om een plan
te maken waarmee op de mogelijke instorting van de huizenmarkt kan worden
geanticipeerd? Die instorting is niet irreëel; hij waarschuwt er zelf
ook voor. Waarom gaat hij niet eens met de president van De Nederlandsche
Bank naar het CPB, om een risicoanalyse te laten maken van de mogelijke instorting
van de huizenmarkt of aandelenmarkt? Zou hij zich willen wagen aan een oproep
aan de banken om het gemak te temperen waarmee zij tegenwoordig hypotheken
verstrekken? Het winstbejag van banken is begrijpelijk, maar de risico's hiervan
zijn niet beperkt.Nog één opmerking over de papieren winsten op de aandelenmarkten.
Dat gaat niet om een nationale kwestie, maar om een internationale. Minister
Kok is een gezaghebbend Europees leider. Hij zit graag naast Clinton, Schröder,
Blair en de andere hele en halve sociaal-democraten in deze wereld. Laat hem
dat thema eens in dat forum agenderen! Het is niet overdreven om hem in dit
vragenuur eens voor te houden dat hij bij die gesprekken meer moet doen dan
alleen met een "big smile" over "the polder model" te spreken. Er is veel
meer aan de hand.Minister Kok:Voorzitter! De heer Rosenmöller zegt dat met de nadere toelichting
wat van het waarschuwende karakter van de uitspraak is weggenomen. Het was
niet mijn bedoeling om een waarschuwende uitspraak te doen. Het ging om een
onderdeel van een wat beschouwend interview over de onderliggende, waarneembare
ontwikkelingen in de financiële wereld, ook internationaal; het ging
over de betekenis van het internationale kapitaalverkeer, dat zich steeds
minder aan grenzen hoeft te houden. De internationalisering kent zeker ook
positieve aspecten. Alle landen nemen hieraan deel en als een land sterk is
en goed functioneert, zijn de voordelen zonder meer groter dan de nadelen.
Er zijn echter ook dilemma's verbonden aan het zichzelf versterkend effect
dat optreedt als speculatie zich in sommige delen van de economie of in sommige
delen van de wereld concentreert.Deze onderliggende problematiek die niet in het bijzonder op Nederland
van toepassing is, vereist de nodige aandacht. De heer Rosenmöller vroeg
of deze problematiek aan de orde komt in mijn internationale contacten met
regeringsleiders in West-Europa of daarbuiten. Het antwoord op die vraag is
"ja". Hierbij moet wel worden aangetekend dat het versterken van die financiële
architectuur in mondiaal verband, niet in een handomdraai tot een nieuwe toverformule
kan leiden. Geprobeerd moet worden om de kapitaalbewegingen die de stabiliteit
van bepaalde delen van de wereld kunnen bedreigen, eerder te onderkennen.
Verder moet de kwaliteit van het financieel toezicht worden versterkt, met
name in de "emerging economies". Dat zijn landen die snel zijn opgekomen en
vaak nog een onvolwassen financiële toezichtstructuur hebben.Er moet ook een medebetrokken- heid van de particuliere banken worden
georganiseerd. Overheden hebben in dezen een onvervreemdbare verantwoordelijkheid,
maar het particuliere bankwezen heeft hier wel degelijk ook een rol te spelen.
Nederland staat bepaald niet achter in de rij om deze problematiek te bespreken
en te agenderen. Dat geldt zowel het niveau van de ministers van financiën
als het niveau van regeringsleiders.De heer Rosenmöller vroeg of ik mij hierbij gemakkelijk voelde. Ik
antwoordde daarop negatief, mede gelet op hetgeen ik zojuist heb gezegd. De
kern van mijn opmerkingen is namelijk dat ik niet kan ontkennen dat er enige
risico's zijn voor de toekomst van de wereldeconomie. Het heeft geen zin om
hierover in de Kamer te gaan staan somberen, maar met name de Amerikaanse
economie geeft aanleiding tot enige zorg. Wij kunnen deze problematiek agenderen,
maar niemand in Nederland kan voorspellen of de Amerikaanse economie een zachte
of een wat hardere landing zal maken. De economie van de VS overziend –
de structuur van de besparingen, het kapitaalrekeningtekort en de prijs-waardeverhouding
van een aantal beursgenoteerde internationale ondernemingen die hun basis
in de VS hebben – kan ik niet op voorhand stellen dat het vaststaat
dat de Amerikaanse economie de zachte landing zal maken die wij wensen, als
de economische groei daar minder wordt. Hierover wordt natuurlijk in de internationale
gremia gesproken. De heer Rosenmöller heeft ook enige opmerkingen gemaakt die meer
specifiek betrekking hebben op de Nederlandse situatie. Het CPB heeft in zijn
beschouwingen wel eens uitspraken gedaan over de mogelijke gevolgen van een
prijsdaling op de onroerendgoedmarkt of de aandelenmarkt. Deze effecten zullen
in Nederland minder dramatisch zijn dan eventueel in de VS het geval zal zijn.
Zij kunnen echter optreden. Wij moeten daarbij dan wel een onderscheid maken
tussen de feiten en de manier waarop je een en ander door beleid kunt beïnvloeden.
De feiten zijn helaas dat wat schaars is, ook duur is.De heer Rosenmöller heeft gelijk dat het van belang is om samen met
de banken te spreken over de wenselijkheid dat zij zich verantwoord opstellen
bij het aangaan van kredietverplichtingen. Verder zal er gevarieerder moeten
worden gebouwd. Men zal meer rekening moeten houden met de verschillende segmenten
van de kopersmarkt voor koopwoningen.Men zal ook bepaalde vormen van speculatie moeten tegengaan. Staatssecretaris
Remkes heeft hierover onlangs mededelingen gedaan. Voorkomen moet worden dat
woningen al tijdens de bouw worden gekocht met als enige bedoeling daar nog
tijdens de bouw al aan te verdienen. Deze woningen worden niet aangekocht
voor eigen bewoning, maar voor speculatieve doeleinden.Ten slotte zal aan de grondproblematiek aandacht moeten worden geschonken.
Ik heb dat zelf in de APB aan de orde gesteld, maar ook de Kamer heeft over
de grondproblematiek vragen gesteld. Dit fenomeen is immers mede verantwoordelijk
voor het uit de hand lopen van de onroerendgoedprijzen.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter! Na het pittige interview lijkt het nu wat saai te worden.
De minister-president brengt een aantal nuanceringen aan. Toch was er iets
opvallends aan de hand met het interview vorige week. De minister-president
heeft van verschillende kanten bijval gekregen. Er werd gezegd: met de waarschuwing
tegen kwetsbare ontwikkelingen heeft de premier een punt. Zijn opmerking over
de aandelen en huizenprijzen is typisch iets dat zich op de Nederlandse situatie
richt. Waarom is de minister-president zo snel na de publicatie het beeld
gaan veranderen en nuanceren? Hij zei: het heeft geen betrekking op de Nederlandse
situatie. Zeer velen zijn evenwel van opvatting dat de aandelen en de ontwikkelingen
van de huizenprijzen wel betrekking hebben op de Nederlandse situatie. Waarom
deze snelle wending?Voorzitter! De premier zei zo-even dat er sprake is van mogelijk risicovolle
ontwikkelingen. Als er sprake is van een opeenstapeling van risicovolle ontwikkelingen,
dan is er reden voor behoedzaamheid. Waarom komen wij zo weinig van dergelijke
waarschuwingen tegen in de Miljoenennota? Die is tamelijk geruststellend van
toon.Voorzitter! Mijn derde vraag...De voorzitter:En dat is de laatste.De heer Balkenende (CDA):In de discussie rondom het interview is gevraagd hoe verstandig het beleid
in de afgelopen tijd is geweest. Wij weten met elkaar dat de bestedingen heel
belangrijk zijn voor de economische groei in dit land. Heeft het kabinet door
de lastenverlichting niet te veel gedaan aan het genereren van een hoge economische
groei?Minister Kok:Voorzitter! Het is jammer dat sommigen het betreuren dat het woordgebruik
rondom de vulkaan – het draagt iets vurigs in zich – is teruggebracht
tot iets wat veel saaier is. Het spijt mij voor degenen die hier wat ontgoocheld
over zijn. De essentie van mijn beschouwingen is absoluut niet veranderd.
De essentie is dat wij in de internationale economie altijd rekening moeten
houden met de mogelijkheid van een zekere ingebouwde instabiliteit. Verleden
jaar hebben wij die beleefd ten tijde van de Aziëcrisis. Wij zijn daar
snel van hersteld. Het goede incasseren wij altijd graag. Wij moeten bij het
noemen van die internationale latente instabiliteit niet de fout maken dat
te vereenzelvigen met een relativering van de kracht van de Nederlandse economie.
Nee, Nederland staat economisch als een huis, maar de internationale stabiliteit
wat betreft het krachtenveld op de middellange en lange termijn is niet gegarandeerd.
Daarom is het van belang om je huis verder op orde te brengen en behoedzaam
te zijn bij het maken van de eigen keuzen. Vandaar de uitgangspunten krachtens
het regeerakkoord en de lijn die in de algemene beschouwingen is toegelicht
en met de Kamer besproken. De Kamer heeft op twee punten aangedrongen op een
lichte bijstelling van het kabinetsbeleid. In de eerste plaats is een stukje
van de lastenverlichting die na 2000 was gereserveerd, naar voren gehaald
voor de mensen met de laagste inkomens. In de tweede plaats is een stukje
ruimte, dat binnen het uitgavenkader van het kabinet beschikbaar was, al besteed
voor een aantal urgente uitgaven en intensiveringen. Beide keuzes waren en
zijn in lijn met de contouren van het behoedzame kabinetsbeleid. Ik heb aan
het einde van de laatste termijn in de Kamer een waarschijnlijk niet door
iedereen gehoorde en misschien ook niet van instemming voorziene slotopmerking
gemaakt over het feit dat wij met elkaar in de euforie verkeren over een gunstige
economische situatie, maar er toch verstandig aan doen om, terugkijkend naar
het recente verleden, behoedzaam te zijn en aan de voorzichtige kant te blijven.
Dat vind ik nog steeds. Het gehele kabinet zal zich hieraan houden.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik vind het buitengewoon aangenaam wanneer juist deze premier
de nadelen van het moderne kapitalisme breed onder de aandacht brengt. Het
is een van de grote verschillen van inzicht geweest tussen mijn fractie en
deze premier en dit kabinet, waar het ging om de ongebreidelde macht voor
het kapitaal en het geloof in de mogelijkheden van de markt. Het is nu van
tweeën één: óf wij hebben te maken met een sociaal-democratisch
imago dat wel dingen wil oppoetsen, maar niet de daad bij het woord voegt –
zoals te zien was bij de exorbitante verrijking van sommigen waarvoor later
geen beleid is geformuleerd – óf wij hebben te maken met een
premier die tot een nieuw inzicht is gekomen en bijvoorbeeld kan besluiten
de ongebreidelde hypotheekrenteaftrek aan te pakken. Dit was namelijk een van de motoren achter de enorme stijging van de huizenprijzen. Deze
premier kan ook het initiatief nemen om het belastingplan verder te amenderen,
door iets aan die koerswinsten te gaan doen. Tot slot noem ik het flitskapitaal,
de Tobin-taks, dat ook door de premier kan worden aangepakt. Als concrete
maatregelen uitblijven, rijst bij mij het beeld van een pyromaan die het betreurt
dat zijn eigen huis in de fik staat.Tot slot wil ik de fractievoorzitter van de PvdA een vraag stellen. De
heer Melkert heeft zichzelf in een vorig leven ooit getypeerd met de opmerking:
ich bin ein Rheinländer. Zijn partij heeft nu al vijf jaar samengewerkt
met de VVD en het neoliberale beleid in Nederland vormgegeven. Nu wij steeds
meer geconfronteerd worden met de nadelen van het Angelsaksische model vraag
ik hem of hij de uitspraak "ich bin een Rheinländer" niet moet aanpassen.Minister Kok:Voorzitter! Ik heb absoluut niet dat vreselijke gevoel dat men heeft als
het eigen huis in brand zou staan. Het eigen huis staat er gezond en keurig
bij en er is zelfs geen sprake van brandgevaar. Wel mag, bij het nadenken
over wat zich internationaal voltrekt, een reële blik op de plussen en
minnen die aan het grensoverschrijdend kapitaalverkeer zijn verbonden, worden
geworpen. De term "modern kapitalisme" wordt gebruikt, maar ik meen dat het
internationale kapitaalverkeer alle economieën in de wereld, of het nu
de West-Europese landen betreft of de volksrepubliek China, raakt. Grenzen
zijn namelijk weg. Dat betekent dat wij ons moeten bezinnen op de vraag hoe
in de internationale samenleving vermijdbare risico's in verband met speculatieve
tendensen kunnen worden verminderd. Vervolgens dient men in de eigen samenleving
ervoor te zorgen dat vermijdbare risico's tot het uiterste worden teruggebracht.
Het belastingplan amenderen heeft geen enkele zin, dat is straks aan de Kamer.
Het kabinet heeft tijdens de zomer het belastingplan afgerond. Dit plan is
in alle opzichten het verdedigen meer dan waard en dat zullen wij dan ook
blijven doen.De heer Melkert (PvdA):Voorzitter! De heer Marijnissen is de afgelopen jaren vooral in Nederland,
en niet in Rheinland of in Engeland, getuige geweest van de ontwikkeling van
de kracht van de economie en de koppeling daaraan van beleid dat steeds meer
het predikaat "sociaal" verdient: onderwijs, gezondheidszorg, inkomen en werkgelegenheid.
Het is zover gekomen in de afgelopen vijf jaar dat de fractie van de SP een
aantal voorstellen van de fractie van de PvdA van harte heeft ondersteund.
Dat is wat mij betreft de synthese van sterk en sociaal die de komende jaren,
zelfs met deze partners, kan worden voortgezet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! De minister-president zegt dat de economie staat als een huis,
maar wij weten ook dat er op dat huis een groeiende hypotheek ligt. Het is
verheugend dat het kabinet hier uitspreekt dat het zich zal verstaan met de
banken over een wat minder uitbundige hypotheekverstrekking, maar het is dan
ongeloofwaardig om het lek van Vermeend, de ongebreidelde aftrek van de hypotheekrente,
in stand te laten bij de gelegenheid van de belastingherziening 2001. Waarom
gaat de regering wel praten met de banken, zo is mijn vraag, maar vermijdt
zij tegelijkertijd een van de factoren die leiden tot een al te uitbundige
hypotheekverstrekking, namelijk de ongebreidelde hypotheekrenteaftrek aan
te pakken?Ik kom tot mijn tweede vraag, voorzitter. De minister-president maakt
zich zorgen over speculatieve internationale kapitaalbewegingen die een bedreiging
vormen voor de stabiliteit niet van de Nederlandse economie maar van de hele
wereldeconomie. Die zorg delen wij, maar de vraag is dan wel: heeft hij misschien
inspiratie opgedaan in Tampere? Want wij weten dat de Finse regering grote
sympathie koestert voor het voorstel van de Tobin-taks. De vraag is: neemt
hij daarmee ook afstand, met zijn pleidooi om niet daartoe over te gaan, van
het Finse voorzitterschap terzake?Minister Kok:Voorzitter! Waarom de aftrek van de hypotheekrente zijn plaats heeft in
het voorstel van het kabinet inzake het fiscale stelsel 2001, is, dacht ik,
alom bekend. Dat is onderdeel van een totaalpakket, waarin op het vlak van
de hypotheekrente natuurlijk wel beperkingen worden aangebracht. Denk aan
de tweede woning; denk ook aan het niet langer toestaan van bepaalde vormen
van spaarhypotheken die in de toekomst niet meer kunnen voortduren. Het is
een onderdeel van een afgewogen totaalpakket, waarbij ook een evenwicht is
gevonden met de hoogte van de tarieven, met de hele tarievenstructuur.Ik meen dat over het onderwerp "spreken met de banken" al wel eerder het
een en ander bekend is geworden. Ik herinner mij dat minister Zalm mededelingen
heeft gedaan – ik weet niet of dat mondeling of schriftelijk is geweest –
over voornemens van De Nederlandsche Bank om, ook als toezichthouder op het
geheel, in samenspraak met het Nederlandse bankwezen na te gaan hoe kan worden
bevorderd dat men zich toch ook rekenschap geeft van een morele verplichting
die misschien bestaat bij het tot stand komen van kredieten, door ook aandacht
te hebben voor de vraag: wat kan men dragen en gaat men daar op een of andere
manier verder dan wat men kan dragen?Ten slotte wat betreft het onderwerp Tampere: dat is mij niet bekend.
Wij hebben in de Europese Raad van Tampere over de zone van veiligheid, vrede
en rechtvaardigheid gesproken en 's avonds over de uitbreiding. Maar over
financieel-economische onderwerpen is in de Raad van vorige week niet gesproken.De heer Dijkstal (VVD):Voorzitter! Ik zou de minister-president willen prijzen voor de waarschuwingen
die hij in dat artikel uitgesproken heeft. Er zijn overigens nog een paar
andere die misschien daarbij horen, als ik denk aan de inflexibiliteit op
de arbeidsmarkt, de staatsschuld en de inflatie. Het is misschien verstandig
als dat ook nog even in dit korte debatje bevestigd kan worden. Ik heb twee vragen. De eerste is aan de minister-president. Als ik mij
goed herinner, zei de heer Rosenmöller dat hij het in het licht van de
grote verrijking die plaatsvindt op de aandelenmarkten, zij het dan nog een
papieren verrijking, niet kon begrijpen dat de lastenverlichting die de afgelopen
jaren is ingevoerd, daar geen antwoord op gaf. Ik zou om die reden aan de
minister-president ter bevestiging willen vragen of hij nog steeds van mening
is dat de lastenverlichting zoals die afgelopen jaren tot en met de dag van
vandaag is ingevoerd, vooral tot functie had: een evenwichtige inkomensontwikkeling
zoals afgesproken in een regeerakkoord, het stimuleren van de werkgelegenheid
en het trachten ernstige knelpunten op de arbeidsmarkt op te lossen, met name
aan de onderkant. Want dat zijn volgens mij drie zeer goede redenen waarom
dat lastenverlichtingspakket toen is doorgevoerd en hopelijk ook straks wordt
doorgevoerd.In de richting van de heer Rosenmöller heb ik een andere vraag. Ik
zie met welke snelheid hij zich in de richting van zo'n ministerszetel probeert
te bewegen. Onlangs, zo begrijp ik, vond GroenLinks het goed dat we in de
NAVO blijven. Nu, dat is ook weer winst. Maar nu op dat punt van die verrijking:
als de heer Rosenmöller dat vindt, wat vindt hij dan eigenlijk dat er
aan lastenverlichtingsmaatregelen moeten plaatsvinden? Moet dan datgene wat
het kabinet heeft voorgesteld terzijde worden gesteld en wat stelt hij daar
dan voor in de plaats?Minister Kok:Voorzitter! In antwoord op de heer Dijkstal het volgende. Mijn woorden
in het interview hadden niet de bedoeling om dramatiserend te waarschuwen
voor ernstige risico's, die ons in Nederland bedreigen of die zich internationaal
aftekenen. Wel was het een antwoord op de gestelde vraag, een opmerking die
inhield dat het nodig is blijvend alert te zijn, internationaal en nationaal,
en ieder voor zichzelf. Wij moeten niet al te snel denken dat het goede dat
er gekomen is en het goede dat er is, automatisch blijft. Ook in het beleidspakket
dat je ontwikkelt binnen de marges en de mogelijkheden die je daarvoor hebt,
moet je ervoor zorgen dat je mogelijkheden krijgt voor de versterking van
de eigen positie.De heer Dijkstal vraagt mij wat ik over de inflatie wil zeggen. Wij hebben
daarover vanmorgen kort met de sociale partners gesproken. Ik vind de inflatie
in Nederland een tikkeltje aan de hoge kant, zonder er nu ineens dramatisch
over te doen. Wij hebben niet meer de beïnvloe- dingsmogelijkheden in
het nationale monetaire beleid, die er vroeger wel waren. De facto waren wij
ook aan de DM-mark gekoppeld maar wij hadden toen iets meer mogelijkheden
dan thans. Dat betekent dat je op andere terreinen dan het monetaire beleid
ervoor moet zorgen dat je wat de inflatoire ontwikkelingen betreft aan de
goede kant van de streep blijft.Over de inflexibiliteit op de arbeidsmarkt kan ik zeggen dat het altijd
flexibeler kan. Maar ik kom nogal wat collega's tegen in de Europese landen
die goed geïnformeerd zijn en die ons juist bewonderen om dat fraaie
evenwicht dat wij tussen flexibiliteit en zekerheid hebben gevonden.Voorts is het streven van het kabinet er, met betrekking tot de staatsschuld,
op gericht om de tekortpositie weg te werken en daarmee een eind te maken
aan een tientallen jaren lang bestaand probleem van het steeds maar toevoegen
van porties financieringstekort aan de schuld.Over de lastenverlichting kan ik zeggen dat nieuwe tijden natuurlijk weer
om nieuwe doseringen en afwegingen kunnen vragen. Ik ben trots op een beleid
dat de VVD, D66 en PvdA sinds 1994 samen hebben kunnen voeren waarbij, mede
omdat de overheidsfinanciën al in een vroeger stadium bij de grenzen
van de Maastrichtcriteria waren gekomen, het mogelijk was om de lastenverlichting
onderdeel van een succesformule te laten zijn. Zonder dat – de tekortreductie
en de lastenverlichting ter ondersteuning van een gematigde inkomensontwikkeling –
waren wij qua werkgelegenheid niet gekomen waar wij nu zijn. Daar ben ik voluit
van overtuigd. Dat betekent dus ook dat wij doorgaan met datgene waarvoor
wij voor de komende jaren hebben getekend. Je zult altijd in de vormgeving
en de maatvoering van de lastenverlichtingsmaatregelen in de richting van
het bedrijfsleven en de burgers en in het licht van nieuwe conjuncturele en
structurele verhoudingen nieuwe keuzes maken, maar als onderdeel van een succesvolle
formule heeft het zijn waarde bewezen en blijft het van grote betekenis.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik zal graag de op vraag van de heer Dijkstal ingaan.Over een ministerschap voor onze partij of voor mij wordt in de afgelopen
weken en maanden zoveel gesproken, dat wij er straks voor moeten oppassen
dat andere mensen denken dat ik al minister geweest ben zonder dat ik zelf
die ervaring heb, zoals de heer Dijkstal die wel heeft gehad. Wij zullen het
dus nog maar afwachten in de komende jaren.Inderdaad gaan wij onverkort verder met de aanpak van de verrijking en
de ongerichte lastenverlichting. Ik heb altijd begrepen dat zeker de VVD in
de coalitie de belangrijkste blokkade is om de ongerichte lastenverlichting
tot een gerichte lastenverlichting te maken, waarbij je overigens ook een
basis creëert om het sociaal minimum te verhogen zodat je iets doet aan
gerichte nivelleringspolitiek. Dat is wat wij willen.Inderdaad kun je via een andere aanpak van het vermogen de verrijking
op een zodanige wijze aanpakken dat solidariteit in het inkomens- en vermogenssysteem
nadrukkelijk wordt gecreëerd. Wat dat betreft kan de Kamer via collega
Vendrik in de komende maanden amendementen met betrekking tot het belastingplan
tegemoetzien.De heer Bakker (D66):Mevrouw de voorzitter! Toen ik de uitspraken van de minister-president
's ochtends in de krant las, dacht ik: nou zullen we het vandaag hebben op
de beurs. Maar er gebeurde helemaal niets. Sterker, de koersen gingen, als
ik het mij goed herinner, die dag omhoog. Dat bewijst maar weer eens dat ook
onze beurs al zo internationaal is geworden dat men veel sneller reageert
op uitlatingen uit het verre buitenland van mensen als Greenspan of Duisenberg
dan op puur binnenlandse uitlatingen. Er is een Amerikaans rapport dat heet: Bubble trouble. Nu gaat die "bubble"
over een zeepbel en dat is weliswaar iets anders dan een vulkaan, maar het
gaat om hetzelfde probleem. In dat rapport staat: het kan best zijn dat wij
in Amerika een zeepbel hebben, maar het kan ook zijn dat dit niet het geval
is. Eerlijk gezegd, kan de analyse niet zo goed de conclusie dragen die men
daar soms trekt. En dat geldt ook voor de conclusie die de minister-president
als mogelijke, misschien wel meer intuïtieve dan wel analyserende conclusie
naar voren heeft gebracht. Mijn vraag is nu de volgende: wil het kabinet,
wil de minister-president, zich scharen achter het verzoek dat mijn fractie,
maar ook de fractie van de Partij van de Arbeid, twee weken geleden heeft
gedaan: het Centraal planbureau vragen om, net als in het begin van de jaren
negentig is gebeurd, de economie in een aantal scenario's voor de wat langere
termijn in beeld brengen? Wij weten dan beter op welke manier wij over de
nabije, maar vooral de wat verdere toekomst moeten praten en denken.Minister Kok:Voorzitter! Op het laatste punt reagerend: ik neem aan dat collega Zalm
tijdens de algemene financiële beschouwingen namens het kabinet hierover
iets heeft gezegd. Wij moeten de mogelijkheden die er zijn voor het inwinnen
van de adviezen van het Centraal planbureau benutten. Het planbureau heeft
het natuurlijk af en toe erg druk met het bijstellen van de raming voor de
korte termijn. Het is evenwel zeer goed het planbureau samen met andere deskundigen
in te schakelen bij het gestructureerd nadenken over een aantal langeretermijnontwikkelingen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-863-869.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl