Beleidsdebat inzake Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 1204-1210

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-05-1995

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 29, pagina 1204-1210

16-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Beleidsdebat inzake Landbouw, Natuurbeheer en VisserijPagina 1204-1210
Behandeling van de Raming der voor de Eerste Kamer in 1996 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (EK nr. 230)Pagina 1189-1190
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op de studiefinanciering inzake verlenging cursusduur technische opleidingen en opleidingen op het gebied van landbouw en natuurlijke omgeving in het wetenschappelijk onderwijs (23703)Pagina 1192-1204
Herdenking overlijden van de minister van Staat dr. I. SamkaldenPagina 1210-1211
Lijst van besluiten en ingekomen stukken (dinsdag 16 mei 1995)Pagina 1228-1229
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van bepalingen van de Mediawet met het oog op de uitvoering van richtlijn nr. 89/552/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 3 oktober 1989 betreffende de coördinatie van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de Lid-Staten inzake de uitoefening van televisie-omroepactiviteiten (PbEG L 298), en het stellen van overeenkomstige regels inzake de uitoefening van radio-omroepactiviteiten (23752)Pagina 1190-1192
Voortzetting van het beleidsdebat inzake Landbouw, Natuurbeheer en VisserijPagina 1211-1228
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van enkele bepalingen van de Wet op de waterhuishouding betreffende het vergunningstelsel en het regime voor buitengewone omstandigheden (vergunningplicht voor lozingen in verband met ontwatering) (23925); Wijziging van de Wet op de kansspelen in verband met het instellen van een College van toezicht op de kansspelen (23605); Regeling van de vergoeding voor de werkzaamheden, de secundaire voorzieningen en de kostenvergoedingen van de leden van de Eerste KamerPagina 1189-1189

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is: 
 
 het beleidsdebat inzake Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De sprekerslijst is iets korter uitgevallen dan normaal het geval is,
maar zij is toch nog wat langer dan aangekondigd, want ook de heer Barendregt
voeg ik er nog gaarne aan toe. Deze zal straks in ongeveer 20 minuten zijn
oordeelsvorming proberen te formuleren.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Braks (CDA):
 
 Voorzitter! Vandaag heeft het beleidsdebat plaats naar aanleiding van
de begroting over het lopende jaar van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, een begroting die inmiddels administratief is vastgesteld.
 
 Intussen is aan de Tweede Kamer de in het vooruitzicht gestelde Prioriteitennota
voorgelegd, onder de sprekende titel: "Dynamiek en vernieuwing". Die nota
is nog niet aan de overkant behandeld en dit betekent voor ons dat vandaag
enige terughoudendheid geboden is. Misschien is dat ook de reden, waarom de
participatie aan dit debat zo smal is. Toch vind ik het onbevredigend dat
vandaag niet alle fracties aan het debat kunnen of willen deelnemen.
 
 Als ik het wel heb, is het vandaag, afgezien van een kennismaking in de
landbouwcommissie en de korte interventie zojuist, de eerste gelegenheid om
met de nieuwe minister van Landbouw in dit huis van gedachten te wisselen.
Daarom wil ik beginnen met hem van harte geluk te wensen met zijn benoeming.
Het was een verrassende benoeming, maar bij de kabinetsformatie en in de Nederlandse
politiek in het algemeen deden zich vorig jaar wel meer verrassingen voor.
Ook wil ik niet nalaten vandaag waardering en dank uit te spreken aan het
adres van de voorgangers van deze minister, die onder moeilijke omstandigheden
mijn taak in het vorige kabinet moesten overnemen.
 
 Een verheugend feit bij het aantreden van het nieuwe kabinet, mijnheer
de voorzitter, was het geheel intact blijven van de beleidsverantwoordelijkheden
van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Dat was een goede
start en ik spreek bij voorbaat de wens uit dat dit zo blijft. Voor een internationaal
erkend groot landbouwland als Nederland met zijn alom gewaardeerde landbouwmodel
is zo'n ministerie gewoon een "must".
 
 Minder verheugend was bij het aantreden het budgettaire kader waarin het
ministerie moest starten: een forse aanvullende financiële taakstelling,
naast de budgettaire kortingen die al eerder waren opgelegd. De vrees werd
uitgesproken of onder die omstandigheden de instrumenten van het ministerie
ten behoeve van de uitvoering van het beleid nog wel zouden kunnen functioneren.
Onze toekomstige collega, de toenmalige voorzitter van het landbouwschap,
zou dan ook op die gronden het ministerschap geweigerd hebben. Het getuigt
van verantwoordelijkheid van deze minister dat hij het wel aanvaard heeft.
 
 Bij zijn aantreden sprak de minister de verwachting uit dat er nog meer
middelen beschikbaar zouden kunnen komen. Inmiddels is de Prioriteitennota
bekend, zij het dat die wel erg laat is. Jammer genoeg lekte een vroege versie
uit, hetgeen aanleiding was voor veel vragen en nogal wat kritiek. De landbouw
leeft met een erg onzeker perspectief en dan is het overheidsbeleid
richtinggevend. Vandaar die onrust.
 
 De nu verschenen nota geeft bij eerste lezing weinig houvast. Een goede
beschrijving en analyse geeft zij wel, maar voor de rest is zij vaag over
de werkelijke beleidsvoornemens. Ik kan er in ieder geval bij lezing maar
moeilijk greep op krijgen. Waarschijnlijk komt dat ook doordat er onmiskenbaar
gebruik is gemaakt van een erg optimistische toonzetting voor de sector. Het
wordt dan moeilijk om er doorheen te prikken. Tegelijk wordt er wel erg veel
aan de sector zelf overgelaten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Men moet het mij vergeven, maar ik heb altijd
de neiging nieuwe beleidsvoornemens, gepresenteerd door het ministerie van
LNV, te toetsen aan de regeringsbeslissingen in de LSN en het NBP die begin
1990 verschenen en door de Tweede Kamer werden overgenomen. Deze nota's bevatten
het beleid voor de jaren negentig over het hele terrein van taken van het
ministerie van LNV. Voor de landbouw werden beleid en instrumenten ontwikkeld
die moeten leiden tot een duurzame, veilige en concurrerende landbouw in Nederland.
Het NBP gaat uit van de ontwikkeling en instandhouding van de ecologische
hoofdstructuur met een aantal verwante beleidsinstrumenten voor de bescherming
en ontwikkeling van natuur en landschap.
 
 Die beleidsvoornemens gingen gepaard met een financieel plaatje met forse
extra financiële middelen voor de begroting om vooral de aanvullende
taken voor milieu- en natuurvoorwaarden te kunnen invullen. Wat is er sindsdien
gebeurd en hoe kijkt de minister aan tegen de toen geformuleerde doelstellingen
en instrumenten? Zijn de nu beschikbare financiële middelen toereikend
om zo'n beleid vorm te geven en te realiseren?
 
 De rode draad in de beleidsopvattingen van de minister is, zoals ik het
ervaar, nog meer marktgericht, terwijl de LSN ook al een sterk marktgeoriënteerd
karakter droeg.
 
 Mijnheer de voorzitter! Waar ligt de grens? In de eerste plaats ligt die
bij het inkomen van de boer! Wij weten immers uit ervaring dat een nogal sterk
liberaal marktbeleid dodelijk is voor de duurzaamheid van de landbouw. Volledige
concurrentie brengt zoveel onzekerheid met zich mee, dat een boer niet meer
in de toekomst wil en kan investeren. We weten uit het verleden dat ook in
Nederland vooral uit de bodemgebonden produktiesectoren felle weerstand kan
komen als men nog verdergaande prijsdalingen aankondigt.
 
 Die grens ligt echter niet alleen bij het inkomen van de boer, want in
hoeverre is zo'n benadering onder de huidige omstandigheden ook nog realistisch
voor de Europese Unie? Het belangrijkste landbouwpolitieke instrument voor
de Nederlandse landbouw is immers het markt- en prijsbeleid van de EG; een
grote verworvenheid die met veel politiek en diplomatiek kunst- en vliegwerk
in de jaren zestig binnen de EG werd gerealiseerd? Nederland heeft daarin
onder leiding van Mansholt met overtuiging een vitale rol gespeeld. Het is
van levensbelang dat dit intact blijft. Er is op het scherp van de snede gestreden
voor een drietal beginselen die toegepast moeten worden bij de uitwerking
van het markt- en prijsbeleid van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Een
gemeenschappelijk landbouwbeleid dat, mede op basis van die beginselen, een
grote vlucht heeft genomen en uitgegroeid is tot de meest voortgeschreden
integratiesector in de EG, ook politiek.
 
 De beginselen betroffen in de eerste plaats het vrije verkeer van goederen,
ook voor landbouwprodukten. Wij ervaren dat nu als een vanzelfsprekendheid
maar dat was aan het begin van de discussies over het te vormen beleid in
de EG geenszins het geval. Met grote hardnekkigheid hebben de traditionele
importlanden, aanvankelijk het Verenigd Koninkrijk maar eenmaal gestart met
de zes, ook de toenmalige Bondsrepubliek Duitsland, zich tegen zo'n vrijhandelsregime
verzet. Alleen vanwege compensatie-afspraken en door een hechte samenwerking
tussen Nederland en Frankrijk is het gelukt om ook voor landbouwprodukten
vrij handelsverkeer af te spreken. Dat zou anders uitgevallen zijn wanneer
Duitsland zijn zin had gekregen; dan hadden we voor de landbouw in de EG genoegen
moeten nemen met bilaterale, kwantitatieve handelsbeperkingen die elk jaar
over en weer zouden moeten worden afgesproken. Wij kunnen het vrije verkeer
van goederen voor de totale landbouw, vooral voor Nederland, niet hoog genoeg
schatten.
 
 Een tweede beginsel was de gemeenschapspreferentie ten opzichte van derde
landen. Wij verwierven daarmee een voorkeur voor de afzet van onze produkten
boven de produkten van derde landen. Maar via het stelsel van heffingen en
restituties werden de contacten met de wereldmarkt wel onderhouden.
 
 Het derde, en naar mijn mening het meest vitale principe van het gemeenschapskader
van het landbouwbeleid is de financiële solidariteit. Niet de nationale
schatkist maar het Europese fonds draagt de financiële verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van het werk. Dat heeft een enorme binding opgeleverd in
het politieke instrument van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
 
 De Nederlandse opstelling om deze principes te realiseren binnen de EG
heeft altijd brede politieke steun gehad in het Nederlandse parlement. Ik
herhaal nog eens dat traditionele importlanden als Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk zich altijd hebben verzet en eigenlijk doen zij dat tot op de dag
van vandaag nog. Uit het oogpunt van hun belang is dat natuurlijk ook wel
verklaarbaar. Frankrijk werd, na aanvankelijke aarzelingen omdat hun fundamentele
geloof in de EG van kanttekeningen was voorzien, een sterke bondgenoot van
Nederland.
 
 Waarom, voorzitter, geef ik deze beschrijving die al enige tijd historie
is? Ik denk dat dit nog steeds uitermate relevant is omdat hiermee de fundamenten
voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn uitgesproken. Ik doe dat ook,
omdat ik me ernstige zorgen maak over een in Nederland opkomende discussie,
waarbij het woord renationalisatie voortdurend centraal staat. Ook in de Prioriteitennota
wordt er gewag van gemaakt. Weliswaar wordt er dan alleen gesproken over de
renationalisatie van de gemeenschappelijke financiering, daarbij de indruk
wekkend dat de rest wel overeind zal blijven. Maar dat is natuurlijk niet
zo! Nederland graaft met deze benadering naar mijn stellige overtuiging voor
de toekomst zijn eigen graf. Door het terugvallen op nationale financieringsinstrumenten
zullen onherroepelijk andere, al dan niet handelsbelemmeringen worden opgeworpen.
 
 Natuurlijk kan niet alles bij het oude blijven. De totale uitgaven van
 de EG en van het gemeenschappelijk landbouwbeleid lopen heel
hoog op, te hoog. Dat hebben we eerder meegemaakt. Ook in de jaren tachtig
zijn ten behoeve van de beheersing van de uitgaven en de beheersing van de
produktie die zich vertaalde in onaanvaardbare overschotten, forse bijstellingen
doorgevoerd. Het meest aansprekend was de introductie van produktiedoelstellingen
in meer sectoren dan suiker alleen – daar heeft men reeds sinds het
eind van de jaren zestig met produktiequota gewerkt – en de introductie
van de superheffing in de zuivelsector. Maar ook de braakligregeling en het
prijsmechanisme bij granen, oliehoudende zaden en aardappelzetmeel zijn gericht
op produktiebeheersing. Wij hebben aan de introductie van deze maatregelen,
na aanvankelijke aarzeling, constructief meegewerkt, omdat hiermee de basisbeginselen
van het markt- en prijsbeleid in stand bleven. Ook toen dreigden in de discussie
over de noodzaak van verdergaande prijsdalingen renationalisatietendensen
in sommige lidstaten de overhand te krijgen. Juist een land als Nederland,
met zijn sterk gespecialiseerde, marktgeoriënteerde landbouwproduktie,
moet ernstig waken tegen introductie van internationale belemmeringen in de
handel, maar ook in de produktie.
 
 Ook kwantitatieve afspraken in het kader van het GATT kunnen een relatief
sterk op de internationale handel gericht land als Nederland specifiek treffen,
zoals het geval is met de Nederlandse zuivel in de afspraken over de zuivelexport.
Hoe kijkt de minister aan tegen de uitwerking voor de Nederlandse zuivel?
Is er op dit moment een zodanige afspraak, dat we mogen verwachten dat het
in ieder geval een soepele en flexibele introductie zal krijgen? En hoe zal
de nogal agressieve produktie- en exportpolitiek van de VS uitwerken op de
markten van de EU? Wil hij daarbij ook de FAO-publikatie in de Volkskrant
van 8 april betrekken, die concludeert dat Afrika er bij het vrijmaken van
markten erg bekaaid vanaf komt?
 
 Tijdens de laatste GATT-onderhandelingen, het proces op weg naar de conclusies,
besloten buitenstaanders tot radicale veranderingen in het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Het ging niet alleen om buitenstaanders van de ministers van
landbouw binnen de Gemeenschap maar ook die uit het buitenland. Ik doel daarbij
met name op de enorme druk van de Verenigde Staten. De McSharry-voorstellen
werden hals over kop aanvaard. In plaats van prijsbescherming ten behoeve
van de inkomensvorming in de landbouw, werden er inkomenstoeslagen geïntroduceerd
voor een aantal bodemgebonden sectoren: granen, oliehoudende zaden, etcetera.
De basisbeginselen van het gemeenschappelijk markt- en prijsbeleid bleven
echter overeind. De overschotten verdwenen en de totale uitgaven bleven binnen
de budgettaire bodem – plafonds – van 1988, ondanks het feit dat
nu de steun via de schatkist loopt, terwijl voorheen de consument een goed
deel betaalde via hogere prijzen. Men kan de vraag stellen of de directe inkomenstoeslagen
nog wel helemaal ten dienste staan van het markt- en prijsbeleid. Onmiskenbaar
gelden ook sociale, regionale, natuur- en milieu-overwegingen een rol bij
het introduceren van deze nogal sterk op het beschermen van het platteland
gerichte subsidies. Men zou daarover kunnen discussiëren en de vraag
stellen in hoeverre die beleidsdoelstellingen, die verweven zijn met het inkomenstoeslagenbeleid,
nog gemeenschappelijk gefinancierd moeten worden. Ook de afspraken over de
toetreding van de Scandinavische landen bevatten dit soort elementen en daar
blijft een goed deel van de regionale steuntoeslagen nog nationaal gefinancierd.
Daarmee hangt ook de vraag samen in hoeverre nationale additionele voorwaarden
gesteld kunnen en mogen worden aan het verstrekken van inkomenstoeslagen.
Voor Nederland wordt die discussie nog maar in de marge gevoerd, in tegenstelling
tot andere landen waar de regionale verschillen zich veel manifester voordoen.
Wat betreft Nederland heb ik de indruk, dat men of door onvoorzichtigheid
of door onwetendheid te sterk de renationalisatie van de financiering benadrukt
in de richting van de financiering van het markt- en prijsbeleid. Uitlatingen
van de minister van Financiën en ook in de overigens vandaag niet direct
aan de orde zijnde Prioriteitennota laten daar naar mijn mening geen twijfel
over bestaan. Ik zou daarover vandaag graag zoveel mogelijk duidelijkheid
verkrijgen. Als het gaat over een aanpassing van de financieringsmechanismen,
kan dit geen betrekking hebben op dat gedeelte van de financiering dat het
markt- en prijsbeleid betreft.
 
 Ik vrees dat het belangrijkste motief gelegen is in het feit dat Nederland
netto-ontvanger uit Brussel is geweest en nu, door het veranderde systeem,
nettobetaler is geworden als gevolg van het gewijzigde systeem van inkomenssteun
in de landbouw. Natuurlijk is het van belang dat de totale uitgaven voor het
gemeenschappelijk landbouwbeleid zo laag mogelijk blijven, maar de discussie
die leidt tot renationalisatie van de uitgaven is sterk overtrokken en roept
in de EU ook ernstige vragen op over de werkelijke betekenis van de Nederlandse
Europese gezindheid.
 
 Met de introductie van het systeem van inkomenstoeslagen verandert er
sociaal economisch immers weinig. Het argument voor een gemeenschappelijke
financiering van het markt- en prijsbeleid blijft immers onverkort van kracht.
Wel veranderen de kostenstromingen en de boekhoudkundige verantwoording. Liepen
de vergoedingen voor exportrestituties vroeger vooral via Nederland door zijn
handelsfunctie, nu worden de inkomenstoeslagen rechtstreeks aan de producenten
in andere lidstaten, vooral Frankrijk, betaald. Vroeger kwam het geld ook
in Frankrijk terecht – ook al lijkt dat nu niet het geval – omdat
de Nederlandse handelaren de voorwaarde hadden minimumprijzen aan de boeren
in Frankrijk te respecteren. Sociaal-economisch verandert er dus niet zo veel,
de boekhoudkundige verantwoording wel. Maar ook de wijziging in de boekhoudkundige
verantwoording levert vele voordelen op. Er hoeft immers geen voorschot meer
uit de Nederlandse schatkist betaald te worden en de overheid loopt niet langer
het risico om de voorschotten niet terugbetaald te krijgen als er bij de afrekening
bij het FEOGA problemen ontstaan over het overleggen van origine- en bestemmingscertificaten.
Geen geringe zaak, ook politiek niet, naar het oordeel van het publiek over
de werking van het systeem. Er is dan ook weinig begrip in de EU voor de Nederlandse
opstelling. Daar wordt ons steeds onder ogen gebracht, dat Nederland nog heel
gelukkig mag zijn dat de McSharry-toeslagen nog maar partieel worden toegepast.
 Immers, de dierlijke sector en meer in het bijzonder de grote
zuivelsector van Nederland worden nog voor een goed deel via prijsbescherming
rechtstreeks door de consument gefinancierd, die meteen hogere prijzen moeten
betalen. Als dat nog zou veranderen, zou er voor Nederland een geheel ander
plaatje tevoorschijn komen. Het zou veel meer geld via de schatkist vragen,
want dan zouden wij deze steunbedragen rechtstreeks moeten financieren. De
flinke uitkeringen in Nederland zouden dan ook niet achterwege blijven, waardoor
het netto-betaaleffect of het ontvangsteffect een heel ander aanzicht zou
hebben. In het buitenland weet men dat. Het roept hier en daar wat irritatie
op, ook in Nederland. Ik wijs op de uitlatingen van de voormalige staatssecretaris
Dankert. De heer Stokkers, vertegenwoordiger van het Nederlandse landbouwbedrijfsleven,
maakte recentelijk in "Oogst" gewag van grote zorg, dat er een specifieke
afroming van de quota zou plaatshebben voor die landen, die op grond van historische
prestaties een vrij groot aandeel hebben. Ook de Europese commissaris voor
Landbouw Fischler heeft in het openbaar zijn bedenkingen geuit tegen deze
opstelling van Nederland. In de wandelgangen is het natuurlijk een publiek
geheim. Hoe denkt Nederland werkelijk bondgenoten te vinden om inderdaad de
noodzakelijke afspraken te maken?
 
 Het belangrijkste probleem van de te hoge uitgaven in de EU is veel meer
gelegen in de bijzonder grote uitbreiding van de laatste jaren van de solidariteitsfondsen.
Zij zijn goed bedoeld, maar er worden zaken uit gefinancierd die onzes inziens
toch beter nationaal kunnen worden aangepakt. Het gaat erom, regionale achterstandssituaties
weg te werken. Dat is op zichzelf een goede zaak. Maar in veel lidstaten bestaan
er grote regionale verschillen binnen de landsgrenzen. Daar heeft vanuit de
binnenlandse verantwoordelijkheid nauwelijks solidariteitsoverheveling plaats.
Nu laat men dat aan de gemeenschap over, met het gevolg dat sommige lidstaten
grote sommen voor hun achtergebleven regio's ontvangen en dat andere lidstaten
weinig of niets krijgen – er wordt met kunst en vliegwerk wat geprobeerd
voor Flevoland – terwijl zij zelf zorg hebben gedragen voor een homogene
structuur.
 
 Wij zien momenteel dan ook dat er investeringen met gemeenschapsgeld gefinancierd
worden die de concurrentie verstoren en die uit een oogpunt van natuur, milieu
en landschap, ook bij de desbetreffende organisaties, ernstige vragen oproepen.
De indruk bestaat dat sommige lidstaten over zoveel middelen beschikken dat
zij moeten zoeken naar bestedingen. Dit steekt schril af bij de voortdurende
aanscherping van de voorwaarden waaraan ook de Nederlandse steunbedragen moeten
voldoen. Aan de inkomenstoeslagen zouden meer randvoorwaarden gesteld moeten
worden, evenals aan de braakligregelingen. Ook daar zie je renationalisatietendensen,
omdat in de ene lidstaat wèl en in de andere lidstaat geen beperkingen
worden doorgevoerd.
 
 Wij roepen het zelf over ons heen door de gemeenschappelijke financiering
aan de orde te stellen bij het markt- en prijsbeleid. Ook de recente berichten
over het doorrekenen van de monetaire ontwikkelingen in de steunbedragen wijzen
daarop. De sterke Nederlandse gulden betekent dan lagere bedragen voor Nederland,
voor de boer. Wat is het oordeel van de minister over deze suggesties uit
Brussel? En wanneer is er een aanpassing van de Nederlandse prijzen te verwachten
als gevolg van de recente monetaire ontwikkelingen? Of is die niet te verwachten?
Hoe is het oordeel van de minister daarover, met name als het gaat over het
gevolg van de recente monetaire ontwikkelingen? De 5%-grens die daarvoor geldt,
is toch gepasseerd. Ik verneem graag welke verwachtingen de minister hieromtrent
heeft. Mijn grote vrees is dat Nederland geïsoleerd raakt als het gaat
om de discussie over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Signalen wijzen daarop.
 
 Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben hun belangen in die discussie
eerder veilig gesteld. Dat is een complicerende factor. Bij de discussie over
de solidariteitsfondsen en anderszins hebben deze landen afspraken kunnen
bewerkstelligen om niet mee te betalen aan die compensatiebedragen. Daarmee
zijn zij eigenlijk geen normale gesprekspartners meer als het gaat over een
aantal aanpassingen van principiële aard in het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Dit speelt ook sterk met het oog op de recente uitbreidingen en de gevolgen
daarvan en in de toekomstige relaties met Oost- en Midden-Europa. Ik verneem
van de minister graag hoe hij hier tegenaan kijkt, ook in het licht van de
verlenging van het besluit eigen middelen, die binnenkort moet worden gerealiseerd.
Daarbij spelen dergelijke uitzonderingssituaties een belangrijke rol.
 
 Het is moeilijk om in dit tijdbestek de juiste toon te vinden. Ik zal
de laatste zijn die dat ontkent. Daarom heb ik met groot plezier en veel instemming
kennis genomen van het antwoord van de minister op een aantal gerichte vragen
bij de voorbereiding van de begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer. De minister
zei toen:
 
 "Nederland is het eens met de Europese Commissie dat een hervorming van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid op korte termijn niet nodig is. De huidige
problemen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn sinds enige tijd relatief
beheersbaar geworden. Er zijn geen grote voorraden en spanningen met de handelspartners
na het afsluiten van de GATT-onderhandelingen zijn zo goed als weggenomen.
Tegen de achtergrond van een nieuwe uitbreiding van de Unie met een aantal
landen uit Midden- en Oost-Europa, voorzien voor rond de eeuwwisseling, is
een bezinning over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid echter
beslist noodzakelijk. In de aanloop naar deze toetreding zal zeker intensief
gediscussieerd worden over de toekomst van het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Ik wil daarbij een stimulerende en initiërende rol spelen. Daarvoor is
het nodig dat Nederland zijn contacten met andere lidstaten intensiveert en
daarin ook bewust tijd en energie investeert."
 
 Voorzitter! Ik ben zeer benieuwd hoe dat wordt aangepakt! Verder stelde
de minister:
 
 "Hoe de mogelijke aanpassingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
er na de toetreding van de Visegrad-landen Polen, Tsjechië, Slowakije
en Hongarije precies uit zullen zien, is nu nog moeilijk te zeggen. Nadere
studie is nodig om de verschillende modaliteiten van toetreding en de gevolgen
ervan voor de EU te analyseren. Dat zal zeker in EU-kader gebeuren, maar ook
hier zal Nederland een actieve rol spelen. Het is de bedoeling
om hiervoor op korte termijn een aantal scenario's uit te werken."
 
 Voorzitter! Mijn vraag is wanneer wij die toegezegde scenario's onder
ogen mogen krijgen. Het is van groot belang dat wij daarover een oordeel kunnen
vormen.
 
 Tot slot zei de minister:
 
 "Hoe de aanpassingen van het beleid er ook uit mogen zien, voor Nederland
blijft een goede werking van de interne markt en de gemeenschappelijke handelspolitiek
een belangrijk uitgangspunt. Voorts moet het beleid op het gebied van landbouw
en visserij goed uitvoerbaar en controleerbaar blijven."
 
 Mijnheer de voorzitter! Dit klinkt allemaal zeer optimistisch. Maar wij
hebben ernstige twijfels over de goede afloop van deze intenties sinds wij
kennis genomen hebben van enkele opvattingen van de regering, meer in het
bijzonder zoals deze zijn neergelegd in de Prioriteitennota. Een prioriteit
voor lagere prijzen staat haaks op de opvattingen van de partners. Dat is
niet nieuw. Ook vroeger zijn wij wel eens van een koude kermis thuisgekomen.
De landbouwcommissie in het Europees Parlement komt nu al met een voorstel
om de prijzen niet te verlagen, maar met 1% te verhogen. Ik wil niet nalaten
om ook gewag te maken van onze ervaring met de nieuw gekozen president van
Frankrijk, Jacques Chirac, uit de tijd dat hij de Franse minister van landbouw
was. Die ervaring is geenszins aanleiding te veronderstellen dat hij de benadering
van Nederland in casu de benadering die in de Prioriteitennota is vastgelegd
straks zal ondersteunen, integendeel. Ik verneem graag hoe de minister, na
de ervaringen die hij inmiddels heeft opgebouwd, hiernaar kijkt. Plaatst hij
zich inderdaad buiten de Europese werkelijkheid, zoals voormalig staatssecretaris
Dankert recentelijk nogal uitdrukkelijk verklaarde? Dit zijn niet mijn eigen
termen. Ik citeer iemand die in Brussel in de afgelopen jaren veel gezag heeft
ontwikkeld.
 
 Het markt- en prijsbeleid is in deze situatie – ik blijf het herhalen –
veruit het belangrijkste instrument. Het functioneert goed voor de Nederlandse
omstandigheden, echter onder één voorwaarde: zolang onze concurrentiepositie
sterk is. Wij hebben dan ook een sterke specialisatie gekend in onze produktie,
juist om een sterke concurrentiepositie binnen die vrije Europese markt uit
te kunnen buiten. Maar, zo vraag ik mij af, is onze concurrentiepositie nog
wel zo sterk? In diverse publikaties wordt daaraan getwijfeld. Enerzijds is
dat een taak van het bedrijfsleven zelf. Op dat punt ben ik het met de minister
eens. Anderzijds heeft ook de Nederlandse overheid zich hiervoor altijd ingezet,
door een gericht beleid ten behoeve van de structurele ontwikkelingen: de
landinrichtingsdienst, het O en S-fonds en last but not least het kenniscentrum
van het OVO-drieluik. Daaraan is binnen de beperkte nationale middelen in
het verleden altijd voorrang gegeven boven additionele inkomensondersteuning.
Dat heeft Nederland sterk gemaakt. Het is typisch dat dit in andere lidstaten
anders gebeurde. Daar werd altijd voorrang gegeven aan de directe inkomensondersteuning.
Op het punt van de structurele ontwikkeling en de concurrentiepositie had
Nederland dan ook een voorsprong. Ik ben ervan overtuigd dat de Nederlandse
benadering nog steeds de juiste is. De nu aangekondigde bezuinigingen en ombuigingen
op deze beleidssectoren betekenen een forse kostenverzwaring voor de agrarische
sector. Ik denk dan aan instrumenten als de privatisering, het doorvoeren
van het profijtbeginsel in keuringskosten en de kwaliteitszorg. In andere
landen wordt op deze terreinen de overheidssteun nu juist flink geïntensiveerd.
Dat gebeurt zeker in landen die met ons concurreren, zoals Frankrijk. Ook
de afzetkant werd bij structurele wijzigingen vroeger in Nederland niet vergeten.
Ik noem de exportbevordering als hoofdpunt van beleid. Wil de minister daarmee
doorgaan? En er werden sectorplannen ontwikkeld om de diverse sectoren te
saneren en marktleiderschappen te bevorderen. In vele sectoren is dat aardig
gelukt. Momenteel zijn er echter wezenlijke problemen in de vee- en vleessector.
Hoe beoordeelt de minister de situatie en hoe kijkt hij aan tegen de recente
saneringsmaatregelen in de slachterijen?
 
 Bij de behandeling van de landbouwbegroting in de Tweede Kamer werd gezegd
dat de omstandigheden gunstig waren, zo heb ik met plezier gelezen. In alle
sectoren was de economische situatie redelijk, ook in de plantaardige sectoren,
waar wij vroeger zo mee hebben moeten worstelen. Nu werd gezegd dat alleen
de varkenssector nog problemen heeft. Is dat wel waar? Heeft de minister kennis
genomen van de zeer slechte prijsontwikkelingen in de pluimveesector en in
het bijzonder de eiersector? Heeft het ministerie enig inzicht in de vraag
of dit structureel is, omdat het al zolang duurt en zo diep weggezakt is,
dan wel tijdelijk?
 
 De glastuinbouw, die toch al met de nodige moeilijke problemen kampt op
de traditionele afzetmarkten, staat voortdurend voor aanpassingsopdrachten.
Deze sector is ook groot geworden door nieuwe situaties altijd daadwerkelijk
aan te pakken. Dat is voorbeeldig. Daarom moeten ontwikkelingsmogelijkheden
niet belemmerd worden. Het is dan ook begrijpelijk dat er kritisch werd en
wordt gereageerd op uitspraken over de toekomstige ruimte voor de ontwikkeling
en het voortbestaan van het Westland. De zorg is er natuurlijk in gelegen
dat door gebrek aan groeimogelijkheden de voordelen van de centrumfunctie
van zo'n concentratie als het Westland aangetast kunnen worden. Kan de minister
ons ook hier – ik heb uiteraard gelezen dat hij dat gisteravond al ter
plekke heeft gedaan – geruststellen dat dit niet de bedoeling is van
de regering?
 
 Een ander verschijnsel dat wij de laatste tijd voortdurend waarnemen,
is dat met name in Duitsland Nederlandse landbouwprodukten op een indringende
wijze in een erg kwaad daglicht worden gesteld. Op zulke momenten hebben de
desbetreffende sectoren steun nodig van de overheid om de kwaliteit van de
produkten te garanderen. Kan en wil de minister in voorkomende gevallen –
op dit moment is de babyvoeding weer ter discussie – hierin het voortouw
nemen? Ik meen dat de sector hierop rekent, maar ik zeg: kan en wil de minister.
 
 Het landbouwkennissysteem is altijd een van de pijlers geweest van het
Nederlandse landbouwmodel. Nu wij aan de vooravond staan van noodzakelijke
technologische vernieuwingen en er nieuwe randvoorwaarden worden gesteld aan
de produktie en verwerking, vraagt dat extra inspanningen. Toch wordt er fors
gekort op de budgettaire inspanningen en wordt het profijtbeginsel meer en
meer gehanteerd. Wij vrezen dat daardoor straks alleen de
grote kapitaalkrachtige bedrijven en sectoren kunnen overleven. De overheidsopdracht
was er toch vooral op gericht zoveel mogelijk mensen en ondernemingen in de
land- en tuinbouw te ondersteunen en te doen overleven? Wij vrezen dat met
het beleid van deze minister het persoonsgebonden familiale bedrijf op de
tocht komt te staan. Wij zullen ons daartegen blijven verzetten, mede omdat
de flexibele inzet van arbeid en kapitaal ook grote voordelen heeft voor de
continuïteit voor zo'n type bedrijf. Grote, als vennootschappen geëxploiteerde
bedrijven hebben nog geenszins bewezen op den duur te kunnen overleven.
 
 In de Landbouwstructuurnota werd ruime aandacht geschonken aan de mogelijkheden
en gevaren van de toepassing van de biotechnologie. Ik zou graag nader vernemen
wat de regering daarover denkt. Eigenlijk vind ik daarover te weinig terug
in de geschriften, ook in de Prioriteitennota, maar ik ben er op grond van
eigen ervaring van overtuigd dat collega Schuurman hier straks nog wat anders
over te zeggen heeft. Ik wil hem niet voor de voeten lopen, zoals ik dat vroeger
ook niet deed. Ik wil eerst weten wat hij zegt. Ik heb zijn tekst nog niet
gekregen. Het is overigens altijd een uitdaging geweest om op het scherp van
de snede over die zaken met elkaar van gedachten te mogen wisselen. Ik zie
dat met belangstelling tegemoet.
 
 Bij een vorige behandeling van de landbouwbegroting in de Eerste Kamer
heeft collega Van Gennip een uitvoerig exposé gegeven over plattelandsvernieuwing.
Dat was een nieuw begrip eind jaren tachtig, toen de stadsvernieuwing zo prominent
was en het platteland in moeilijkheden dreigde te geraken. Ik zou het prettig
vinden om de daadwerkelijke invulling daarvan nog eens op een rijtje te zien.
Nu is dat voor een gedeelte gebeurd in het vervolg op hetgeen daarover in
het Natuurbeleidsplan en het Structuurschema groene ruimte is neergelegd,
waarover de memorie van antwoord op dit moment in de Kamer ligt. Ik wil daarnaar
verwijzen. Dat kan de minister wat mij betreft ook doen, omdat het straks
nog aan de orde komt.
 
 Wel ben ik zeer benieuwd naar het financiële plaatje tot 1998. Ik
ben van mening dat dit belangrijk is, omdat het Rijk primair de verantwoordelijkheid
draagt voor de realisatie van de economische hoofdstructuur. De lagere overheden
zijn belast met de aanwijzing en uitvoering. De minister legt een nogal sterke
nadruk op de noodzaak van grotere grondmobiliteit. Ik ben dat geheel met hem
eens. Naar mijn mening wordt daarmee een groot knelpunt gesignaleerd, maar
dat is niet nieuw. Ik ben dan ook benieuwd welke nieuwe instrumenten de minister
in petto heeft om dat te bevorderen. Het is wat vreemd dat hij af wil van
het produktiequotasysteem in de Europese Gemeenschap, want dat schept de meeste
ruimte voor beschikbare grond. Bij vrije produktie heeft de landbouw nu eenmaal
de neiging om alle beschikbare grond te blijven exploiteren. De minister wil
daar op den duur van af, maar ik verwacht dat hij in de Europese Gemeenschap
nog lang daarop zal moeten wachten.
 
 Voor de realisatie van de economische hoofdstructuur is een bedrag van
163 mln. uitgetrokken plus extra middelen uit het fonds voor economische structuurverbetering.
Daaraan is toegevoegd: mits er een relatie is met verkeer en vervoer. Ik ben
benieuwd hoe dat verder wordt uitgewerkt. Ik vraag of deze bedragen primair
zijn bedoeld voor grondverwerving.
 
 Opvallend is dat de landinrichting deze keer, zeker voor de korte termijn,
minder ter discussie staat dan in het verleden. Ik ben daar blij mee. Deze
dienst heeft immers een bijzondere bijdrage geleverd aan de herstructurering
van de Nederlandse landbouw en de laatste decennia steeds meer taken vervuld
met betrekking tot de inrichting van landschap, natuur en milieu. Aan die
taken wordt nu het beheer van het water toegevoegd. Dat zijn belangrijke zaken,
maar de uitvoeringsduur beloopt nog steeds ongeveer een generatie. Dat is
te lang. De minister zegt dat zelf eigenlijk ook. Wat zijn zijn voornemens
om de uitvoeringsduur daadwerkelijk te verkorten, ook al om de motivatie van
de grondeigenaren en -gebruikers te kunnen blijven stimuleren? Daar zit een
kentering in. Ik ben bang dat die kentering wordt gevoed door de plannen van
de minister om deze eigenaren en gebruikers in toenemende mate met de lasten
op te schepen.
 
 Aan het begin van de jaren tachtig zijn de eerste milieumaatregelen getroffen
voor de agrarische sector, zoals de noodmaatregelen met betrekking tot het
verbod op bestrijdingsmiddelen. Dat ondervond op dat moment niet veel begrip,
zeker niet in de agrarische sector. Er was geen draagvlak voor. Als je de
situatie van tien jaar terug afzet tegen de huidige situatie, dan kunnen wij
er toch niet omheen waardering uit te spreken voor de forse milieu-investeringen
in de agrarische sector. De kwaliteit van de technische input is flink verbeterd:
de samenstelling van het veevoer, de aard en de samenstelling van de bestrijdingsmiddelen,
etcetera. Het aanvankelijke verzet tegen deze milieuvoorwaarden en de noodzaak
van forse milieu-investeringen is omgebogen in een breed gedragen begrip.
Er bestaat zonder meer een draagvlak. Ik vind dat zo verbazingwekkend dat
ik het vandaag herhaal. Toch blijft de situatie onzeker wegens onduidelijkheden
over de einddoelstellingen en te lange discussies over de verliesnormen en
de instrumenten die gehanteerd zullen worden: komt er een mineralenboekhouding
of niet? De sector wil duidelijkheid. Wij hopen dat dit kabinet snel duidelijkheid
zal verschaffen. De in het vooruitzicht gestelde mestnotitie kan niet snel
genoeg komen. Ook elders lijkt dit kabinet voortvarend. Ik denk aan Schiphol
en aan de Betuwespoorlijn. Dat schept verplichtingen jegens de agrarische
sector en het platteland. Dit kabinet zou zich zeer aan de landbouw verplichten
als snel een aantal knelpunten daadwerkelijk en constructief werd opgelost.
 
 Ik sluit mijn betoog af. Er is al bijna een jaar voorbij en de concrete
resultaten zijn nog erg beperkt. De voornemens liggen er. Die situatie is
te betreuren, omdat tegelijkertijd het beeld wordt overgebracht dat veel aan
de sector zelf wordt overgelaten. Natuur en landschap krijgen terecht veel
aandacht, maar wat betekent het in de praktijk? Bovendien is de indruk gevestigd
dat die aandacht financieel ten koste gaat van de landbouw die toch het belangrijkste
economische draagvlak in het platteland is, nog afgezien van de belangrijke
bijdrage aan de Nederlandse economie en handel, die overigens ook door de
minister uitvoerig wordt geprezen. 
 
 Het kernpunt is nog steeds het gebrek aan middelen bij het ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, met name ten behoeve van de agrarische
activiteiten. Er is sprake van een te grote taakstelling, waarbij duidelijk
prioriteiten zijn gesteld voor natuur en landschap, hoezeer die zaken op zichzelf
ook gemotiveerd zijn. Daardoor is het gewoon niet doenlijk de instrumenten
van beleid adequaat te laten functioneren. Ik herhaal dat het getuigt van
durf en verantwoordelijkheid van deze minister, dat hij de taak op zich heeft
genomen. Het is tegelijkertijd een opdracht, de functies van het departement
in stand te houden. Dat zal heel wat inspanningen vragen. Inmiddels zijn de
voorbereidingen getroffen voor de opstelling van de begroting voor 1996. Wij
hopen dat die de nodige duidelijkheid zal verschaffen. Tot op dit moment blijven
wij grote zorgen koesteren over de daadwerkelijke prioriteit die dit kabinet
aan de land- en tuinbouw geeft.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het is de bedoeling dat om ongeveer half vijf de herdenking van de heer
Samkalden hier zal plaatsvinden in aanwezigheid van de minister-president.
Na deze herdenking hervatten wij het beleidsdebat inzake Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.25 uur tot 16.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Tjeenk Willink
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19941995-29-1204-1210.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl