ECLI:NL:CRVB:1996:ZB6126, Centrale Raad van Beroep, 20-05-1996, 94/770 CSV,  94/806 CSV,  94/803 CSV
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1996-05-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: (Geen) verjaring van aansprakelijkheidsstelling van bestuurders.

94/770 CSV, 94/806 CSV, 94/803 CSV
      O.
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    
      het bestuur van de Bedrijfsvereniging voor Detailhandel,
      Ambachten en Huisvrouwen, appellant,
    
    
    en
    
    A., wonende te B., gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Onder dagtekening 1 juni 1992 en 6 april 1993 heeft appellant
      gedaagde als voormalig bestuurder van een tweetal besloten
      venootschappen, te weten B.V. X. (hierna: X.), te Y,
      en B.V. Q. (hierna: Q.), te P., op grond van artikel 16d van de Coördinatiewet Sociale
      Verzekering (hierna: CwSV), tot bedragen van respectievelijk f
      78.325,85 en f 95.002,89 hoofdelijk aansprakelijk gesteld voor
      de premies die X. over de jaren 1986 tot en met 1989, en
      Q. over de jaren 1987 tot en met 1989 onbetaald heeft
      gelaten.
    
    
    
      De Arrondissementsrechtbank te Haarlem heeft bij uitspraak van
      24 oktober 1994 de tegen voormelde beslissingen ingestelde
      beroepen gegrond verklaard en die beslissingen vernietigd.
    
    
    
      Appellant is van die uitspraak bij de Raad in hoger beroep
      gekomen. In een aanvullend beroepschrift d.d.
      22 februari 1995 zijn de gronden uiteengezet waarop het hoger
      beroep steunt.
    
    
    
      Bij brief van 15 juni 1995 heeft mr R.T.M. Borsjé, advocaat te
      Haarlem, namens gedaagde een verweerschrift ingediend.
    
    
    
      De gedingen zijn gevoegd behandeld ter zitting van de Raad van
      10 april 1996, waar appellant zich heeft doen vertegenwoordigen
      door mr H.J. van Werven, werkzaam bij de Uitvoeringsinstelling
      BVG/DETAM B.V., en waar gedaagde in persoon is verschenen,
      bijgestaan door mr Borsjé voornoemd als zijn raadsman.
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      De rechtbank heeft de beslissingen tot aansprakelijkstelling
      van 1 juni 1992 vernietigd, omdat de in die beslissingen aan
      de aansprakelijkstelling ten grondslag gelegde rechtsgrond
      niet langer werd gehandhaafd.
    
    
    
      De rechtbank heeft de beslissingen tot aansprakelijkstelling
      van 6 april 1993 op diverse gronden vernietigd. De rechtbank
      heeft weliswaar geoordeeld dat appellant aannemelijk heeft
      gemaakt dat het niet betalen van de premies het gevolg was van
      aan gedaagde te wijten kennelijk onbehoorlijk bestuur. De
      rechtbank heeft echter de aansprakelijkstelling voor de premie
      van X. over het jaar 1986 - zonder aan een beoordeling toe te
      komen van de juistheid van het premiebedrag - vernietigd vanwege
      verjaring. De rechtbank heeft geoordeeld dat een aansprakelijkstelling
      op grond van artikel 16d van de CwSV een bijzondere
      vorm van premievaststelling is. Aangezien gedaagde pas
      op 1 juni 1992 aansprakelijk is gesteld voor de premie van
      X. over 1986, stuit de mogelijkheid tot aansprakelijkstelling
      volgens de rechtbank af op het bepaalde in artikel 13 van
      de CwSV.
    
    
    
      Wat betreft het premiejaar 1989 heeft ambtshalve vaststelling
      van premie plaatsgevonden met verhoging van 100% op grond van
      artikel 12, tweede lid, van de CwSV. De rechtbank heeft in de
      aangevallen uitspraak vermeld dat (de gemachtigde van) appellant
      ter zitting zou hebben erkend dat bij ambtshalve premievaststelling
      en verhoging sprake is van een "criminal charge"
      als bedoeld in artikel 6 van het Verdrag tot bescherming van
      de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna:
      EVRM) en zich achter die opvatting gesteld. De rechtbank heeft
      voorts overwogen dat er weliswaar aanleiding is om een verhoging
      op te leggen, echter tevens als zijn oordeel uitgesproken
      dat appellant onvoldoende heeft aangetoond dat sprake was van
      opzet of grove schuld. Ook overigens heeft de rechtbank overwogen
      dat onvoldoende inzicht is gegeven in de premievaststelling
      over 1989.
    
    
    
      Appellant heeft het hoger beroep beperkt tot een tweetal
      grieven.
      "Eiser is van mening dat artikel 13 van de CSV
      - anders dan bij aansprakelijkstelling op grond van
      artikel 16a of b CSV - niet van overeenkomstige
      toepassing is bij hoofdelijke aansprakelijkstelling
      op grond van artikel 16d CSV. De wetgever heeft de
      verjaringstermijnen van artikel 13 CSV in tegenstelling
      tot bij de artikelen 16 a en b van de CSV,
      uitdrukkelijk niet van overeenkomstige toepassing
      verklaard bij artikel 16 d CSV. Dit hangt naar de
      mening van eiser samen met het anderssoortige
      karakter van deze aansprakelijkstelling. De wetgever
      heeft met artikel 16a en b CSV een risicoaansprakelijkheid
      beoogd voor inleners en hoofdaannemers en
      dit willen koppelen aan een bepaalde verjaringstermijn.
      Daarbij komt dat voor aansprakelijkstelling de
      premie waarvoor de betreffende inlener/hoofdaannemer
      aansprakelijk kan worden gesteld opnieuw dient te
      worden vastgesteld en berekend aan de hand van de
      bij deze inlener/hoofdaannemer uitgevoerde werkzaamheden.
      Bij aansprakelijkstelling van de bestuurders op
      grond van artikel 16d CSV gaat het om hoofdelijke
      aansprakelijkstelling van door hun kennelijk onbehoorlijk
      bestuur veroorzaakte onbetaald gebleven
      premie. De bestuurder wordt als het ware vereenzelvigd
      met de rechtspersoon de werkgever.
      Deze doorbraak van aansprakelijkheid is meer gericht
      op invordering en niet op een hernieuwde vaststelling
      van premies.
      Eiser meent voor haar zienswijze steun te vinden in
      de uitspraak van Uw Raad d.d. 10 maart 1993, RSV 94,
      35. Uw Raad stelt hierin met betrekking tot de tijdigheid
      van de aansprakelijkstelling vast dat binnen
      de ingevolge artikel 13 CSV geldende verjaringstermijn
      aanvullend premies zijn vastgesteld ten laste
      van de vennootschap.
      Voorts wordt in de uitspraak van de Arrondissementsrechtbank
      te Haarlem gesteld dat eiser het standpunt
      dat bij de ambtshalve premievaststelling en verhoging
      over het jaar 1989 sprake is van een "criminal
      charge" in de zin van artikel 6 EVRM ter zitting
      heeft onderschreven.
      Dit is evenwel niet juist. Eiser is van mening dat
      slechts sprake is van een "criminal charge" in de
      zin van artikel 6 EVRM met betrekking tot de verhoging
      van artikel 12 CSV, echter niet voor wat betreft
      de ambtshalve premievaststelling op zichzelf.
      Eiser verwijst in dit verband naar de uitspraak van
      uw Raad d.d. 11 maart 1992 AB/NJ 92,462.".
    
    
    
      De gemachtigde van gedaagde heeft in het verweerschrift het
      oordeel van de rechtbank met betrekking tot de verjaring
      onderschreven. Bovendien handelt appellant, naar de opvatting
      van gedaagde, "in strijd met het beginsel van het instellen
      van een 'criminal charge' in de zin van artikel 6 EVRM door na
      zovele jaren eerst gedaagde op voornoemde wijze op vorengenoemde
      gronden voor pretense niet betaalde premie aansprakelijk te stellen".
      De gemachtigde heeft er voorts ten aanzien van de premieaanslag
      over 1986 van X. nog op gewezen dat deze premie niet op
      goede gronden en niet tot het juiste bedrag is vastgesteld en
      dat er van valse facturen in dat jaar geen sprake was.
      De gemachtigde heeft er ten slotte bezwaar tegen gemaakt dat
      appellant thans terugkomt op het ter zitting van de rechtbank
      ingenomen standpunt dat de "ambtshalve premievaststelling en
      verhoging over het jaar 1989 een 'criminal charge' is". Hij
      heeft er op gewezen dat in het systeem van de CwSV de ambtshalve
      premievaststelling onverbrekelijk verbonden is met de
      wettelijke verhoging, dat de ambtshalve premievaststelling
      over 1989 geen verantwoorde schatting was, dat er in 1989 geen
      sprake was van valse facturen en van kennelijk onbehoorlijk
      bestuur en dat artikel 6 van het EVRM vergt dat uitgegaan
      dient te worden van het vermoeden van onschuld.
    
    
    De Raad overweegt het volgende.
    
    Verjaring
    
    
      De Raad onderschrijft het standpunt van appellant dat de
      rechtbank ten onrechte de aansprakelijkstelling van gedaagde
      voor de premieschuld van X. over 1986 wegens verjaring heeft
      vernietigd.
      Ook de Raad wijst er daarbij allereerst op dat artikel 16d
      (evenals artikel 16c) van de CwSV, in expliciete afwijking van
      de artikelen 16a en 16b van de CwSV, het bepaalde in artikel
      13 van de CwSV niet van overeenkomstige toepassing verklaart.
      Dat zulks geen omissie is van de wetgever, leidt de Raad af
      uit de memorie van toelichting bij die wet (Tweede Kamer, zitting
      1980-1981, 16 530, nrs. 3-4). Daarin is op de pagina's 16
      en 17 onder meer het volgende overwogen:
      "De Commissie Vennootschapsrecht heeft in haar advies
      van 16 mei 1979 bepleit dat de verbintenis uit de
      wet van bestuurders en daarmee gelijkgestelde personen
      gebonden wordt aan een vrij korte vervaltermijn.
      Zij meent dat het in strijd is met de rechtszekerheid
      dat bestuurders en daarmee gelijkgestelde personen
      voor zulk een verbintenis, die de schuld van
      een ander - het lichaam - betreft nog jaren nadat de
      schuld is vastgesteld, kunnen worden aangesproken.
      Hetgeen door de commissie in dit verband wordt aangevoerd
      spreekt ons op het eerste gezicht wel aan.
      Het is inderdaad niet onredelijk dat de periode
      gedurende welke bestuurders kunnen worden
      aangesproken, in beginsel niet van al te lange duur is. Het
      eventueel stellen van een termijn op dit punt kan
      echter niet los worden gezien van de andere in de
      Coördinatiewet en de belastingwetgeving voorkomende
      termijnen inzake vaststelling en invordering van
      premie en belastingen. In artikel 13, eerste lid,
      van de Coördinatiewet is bepaald dat premie niet
      meer wordt vastgesteld, indien meer dan drie jaren
      (oud, thans vijf jaren) sedert het einde van het
      kalenderjaar, waarin de premie verschuldigd is
      geworden zijn verstreken.
      Premie welke niet is ingevorderd binnen tien jaren
      na de vaststelling kan ingevolge het tweede lid van
      dit artikel niet meer worden ingevorderd.
      (......)
      Aan de voorgestelde aansprakelijkheidsregeling ligt
      de gedachte ten grondslag dat de verjarings- en
      vervaltermijnen voor de aansprakelijke bestuurder
      zijn gekoppeld aan die van de hoofdschuldenaar.
      Het lijkt ons dan ook niet juist, dat voor een aansprakelijk
      gestelde bestuurder andere termijnen
      zouden gaan gelden dan voor de hoofdschuldenaar, nu
      de aansprakelijkstelling juist geschiedt in verband
      met een verwijtbaar handelen van de betrokken bestuurder.
      (.....)
      Er is dan ook geen behoefte aan een speciale termijnstelling
      voor deze aansprakelijkheid, omdat,
      wanneer de interne verhoudingen binnen de rechtspersoon
      duidelijk zijn, een aansprakelijkstelling
      kan plaatsvinden zodra de rechtspersoon in gebreke
      is en er voor de bestuurders geen disculpatiegronden
      zijn. In andere gevallen daarentegen - bij voorbeeld
      wanneer de bestuurlijke verhoudingen binnen de rechtspersoon
      gecompliceerd zijn, wanneer er andere
      lichamen als bestuurder optreden of wanneer de bestuurders
      in wezen slechts stromannen zijn - kunnen
      uitgebreide onderzoeken nodig zijn om tot een aansprakelijkstelling
      te komen die de toets van de
      rechter zal kunnen doorstaan. Zeker in de gevallen
      waarin ingewikkelde constructies zijn opgebouwd zou
      een korte termijnstelling een belemmering zijn om
      dergelijke onderzoeken in te stellen. Hiermede zou
      de doelstelling van het wetsontwerp, te weten de
      bestrijding van het misbruik van rechtspersonen
      worden ondergraven. De ondergraving zou zich zeker
      ook voordoen als mala fide figuren, die door vertrek
      naar het buitenland of op andere wijze kans zien een
      tijd buiten schot te blijven niet meer zouden kunnen
      worden aangesproken doordat de termijn intussen
      verstreken is."
    
    
    
      Niet betwist is dat de aanvullende premienota ten laste van
      X. over 1986 op 4 september 1989, derhalve binnen de
      daarvoor geldende verjaringstermijn van artikel 13 CwSV is
      vastgesteld. Aangezien artikel 16d geen eigen verjaringstermijn
      bevat voor de aansprakelijkstelling van de bestuurder, kan
      niet gezegd worden dat de mogelijkheid tot aansprakelijkstelling
      op 1 juni 1992 als gevolg van verjaring was teniet gegaan.
      De Raad markeert daarbij dat verjarings- en vervaltermijnen in
      het algemeen beogen de rechtszekerheid te dienen. Wanneer - bij
      het ontbreken van een verjarings- of vervaltermijn - een uitvoeringsorgaan
      evenwel zonder noodzaak te lang talmt met een
      aansprakelijkstelling, kan een dergelijk talmen onder omstandigheden
      in strijd zijn met de algemene beginselen van behoorlijk
      bestuur, dan wel kan de daardoor ontstane vertraging in
      de toegang tot de rechter strijd opleveren met het recht op
      rechtspraak binnen een redelijke termijn als vastgelegd in
      artikel 6, eerste lid, van het EVRM.
    
    
    
      Aangezien de rechtbank ten onrechte de hoofdelijke aansprakelijkstelling
      over 1986 heeft vernietigd wegens verjaring,
      slaagt het hoger beroep van appellant in zoverre. De Raad
      stelt daarbij wel vast dat de rechtbank overigens niet is
      toegekomen aan beoordeling van de juistheid van de premievaststelling
      over 1986. Het komt de Raad deswege geraden voor dat
      appellant, wanneer hij overweegt gedaagde opnieuw aansprakelijk
      te stellen, de juistheid van de premievaststelling over
      1986 ten laste van X., nogmaals kritisch beziet.
    
    
    
      Ambtshalve premievaststelling.
      De Raad deelt eveneens het standpunt van appellant dat ambtshalve
      premievaststelling als zodanig nog niet inhoudt het
      instellen van een strafvervolging, als bedoeld in artikel 6,
      tweede lid, van het EVRM, voorzover zulks door de rechtbank, -
      al dan niet in navolging van een mededeling van de gemachtigde
      van appellant ter zitting van de rechtbank - is aangenomen.
      Naar het oordeel van de Raad is van het instellen van een
      strafvervolging als bedoeld in artikel 6, tweede lid, van het
      EVRM, eerst sprake indien aan die ambtshalve vastgestelde
      premie daadwerkelijk overeenkomstig de leden 2 en 3 van artikel
      12 van de CwSV, een verhoging wordt verbonden.
      De Raad wijst er daarbij wel op dat de wijze waarop appellant
      blijkens de gedingstukken in het geval van gedaagde uitvoering
      heeft gegeven aan de ambtshalve premievaststelling over 1989,
      alle aanleiding geeft tot het oordeel van de rechtbank. In de
      premienota van 9 april 1990 is eenvoudigweg sprake van een
      premieloon voor de Ziektewet in 1989 van f 510.000,--. Niet
      gebleken is dat bij deze ambtshalve vastgestelde premienota
      een brief is gevoegd waarin uiteen wordt gezet dat de ingevolge
      artikel 12, eerste lid, van de CwSV ambtshalve op
      f 254.800,-- vastgestelde premieloonsom, op grond van het
      tweede lid van artikel 12 met 100% is verhoogd en op welke
      gronden die verhoging is geschied en voorts dat en waarom er
      geen aanleiding is om overeenkomstig artikel 12, derde lid,
      van de CwSV deze opgelegde verhoging geheel of gedeeltelijk
      kwijt te schelden. De Raad wijst in dit verband op de vaste
      jurisprudentie van de Hoge Raad ten aanzien van de uit het
      EVRM voortvloeiende waarborgen, onder meer in het arrest van
      20 december 1989, gepubliceerd in BNB 1990/102, inhoudend dat
      de gronden van een administratieve boete uiterlijk bij het
      opleggen daarvan aan de belastingplichtige moeten worden
      medegedeeld. De Raad is van oordeel dat deze waarborgen
      evenzeer gelden bij het opleggen van een verhoging overeenkomstig
      artikel 12, tweede en derde lid, van de CwSV.
    
    
    
      Het vorenstaande leidt er toe dat de aangevallen uitspraak,
      voorzover in hoger beroep aangevochten, niet in stand kan
      blijven en dient te worden vernietigd.
    
    
    
      De Raad ziet geen aanleiding om toepassing te geven aan artikel
      8:75 van de Awb.
    
    
    
      De Raad beslist mitsdien als hierna in rubriek III van deze
      uitspraak is weergegeven.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    
      De Centrale Raad van Beroep,
      Recht doende:
    
    
    
      Vernietigt de aangevallen uitspraak voor zover in hoger beroep
      aangevochten.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr A.F.M. Brenninkmeijer als voorzitter en
      mr G.P.A.M. Garvelink-Jonkers en mr L.J.A. Damen als leden, in
      tegenwoordigheid van mr L.H. Vogt als griffier en uitgesproken
      in het openbaar op 20 mei 1996.
    
    
    
    (get.) A.F.M. Brenninkmeijer.
    
    
    (get.) L.H. Vogt.
    
    
    RH 2405