ECLI:NL:HR:2000:AA8200, Hoge Raad, 07-11-2000, 01227/99
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2000-11-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: -

7 november 2000
      Strafkamer
      nr. 01227/99
    
    
    
      Hoge Raad der Nederlanden
      Arrest
    
    		
    
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof te Arnhem van 
      10 december 1998 alsmede tegen alle op de terechtzitting van dit Hof gegeven 
      beslissingen in de strafzaak tegen:
    
    
    
      [Verdachte], geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1967, wonende te 
      [woonplaats].
    
    
    1. De bestreden einduitspraak
    
    
      Het Hof heeft in hoger beroep - met vernietiging van een von-nis van de 
      Politierechter in de Arron-disse-ments-rechtbank te Zwolle van 10 november 1997 - 
      de verdachte ter zake van "opzettelijk handelen in strijd met een in artikel 3, 
      eerste lid onder C, van de Opiumwet gegeven verbod" veroordeeld tot een 
      geldboete van vijfhonderd gulden, subsidiair tien dagen hechtenis, met verbeurd-
      verklaring en onttrekking aan het verkeer zoals in het arrest omschreven.
    
    
    2. Geding in cassatie
    
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft mr. L. de Leon, 
      advocaat te Utrecht, bij schriftuur middelen van cassatie voorgesteld. De schriftuur 
      is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
      De waarnemend Advocaat-Generaal Keijzer heeft geconcludeerd dat de Hoge 
      Raad de bestreden uitspraak zal vernietigen en de zaak zal verwijzen naar het 
      Gerechtshof te Leeuwarden, teneinde op het bestaande hoger beroep opnieuw te 
      worden berecht en afgedaan.
    
    
    3. Beoordeling van het eerste middel
    
    
      3.1. Naar de Hoge Raad begrijpt, beoogt het middel te klagen over ’s Hofs 
      verwerping van het verweer dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk in de 
      strafvervolging dient te worden verklaard wegens schending van het 
      vertrouwensbeginsel.
    
    
    
      3.2. Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep houdt voor wat betreft 
      het door de verdediging gevoerde verweer in:
    
    
    
      “Het openbaar ministerie doorkruist door in de onderhavige zaak te vervolgen het 
      volgens de landelijke richtlijn geldend algemeen gedoogbeleid ten aanzien van 
      coffeeshops. In deze richtlijn is immers bepaald dat in beginsel niet strafrechtelijk 
      zal worden opgetreden tegen coffeeshops met een handelsvoorraad beneden de 
      500 gram. Uit het proces-verbaal blijkt niet dat in de gemeente Kampen is 
      geopteerd voor de zogenaamde nul-optie. De drugsnota die de gemeente Kampen 
      in de zomer van 1997 had zullen publiceren is nog niet verschenen. Nu de
      gemeente Kampen niet zichtbaar voor de nul-optie heeft gekozen, is de algemene 
      richtlijn van toepassing en aangezien is voldaan aan de voorwaarden waaronder 
      niet strafrechtelijk zal worden opgetreden, dient het openbaar ministerie in zijn 
      vervolging niet-ontvankelijk te worden verklaard. 
      Mijn cliënt houdt zich aan het landelijk gedoogbeleid. Hij heeft zijn coffeeshop 
      sinds 18 december 1996 ongehinderd kunnen blijven exploiteren en daaruit mag 
      een “gedogen” worden afgeleid”.
    
    
    3.3. In zijn arrest heeft het Hof dit verweer als volgt verworpen:
    
    
      “De raadsman heeft de ontvankelijkheid van de officier van justitie in zijn vervolging 
      bestreden op grond dat de vervolging het volgens de landelijke richtlijn geldende 
      gedoogbeleid zou doorkruisen. 
      Het hof verenigt zich daarmee niet. Er bestaat geen landelijk gedoogbeleid ten 
      aanzien van de exploitatie van zogenaamde coffeeshops. De landelijke richtlijn 
      (waarmee kennelijk bedoeld is de “Richtlijnen voor het opsporings- en 
      strafvorderingsbeleid inzake strafbare feiten van de Opiumwet” hierna “de 
      richtlijnen”) geeft in haar inleiding integendeel met zoveel woorden aan dat het 
      beleid met betrekking tot de coffeeshops wordt bepaald in het lokale 
      driehoeksoverleg.
      Voorzover de richtlijnen al iets gedogen is dat niet de exploitatie van coffeeshops, 
      maar de vaststelling van lokaal gedoogbeleid. Onder bepaalde voorwaarden 
      (waarvan het hof aanneemt dat verdachte eraan voldoet) zal volgens punt 3.3 van 
      de richtlijnen niet strafrechtelijk worden opgetreden tegen coffeeshops die op 
      grond van het lokale driehoeksoverleg worden gedoogd.
      Aan die laatste voorwaarde is in elk geval niet voldaan. Van de zijde van het 
      openbaar ministerie is betoogd dat het lokale driehoeksoverleg te Kampen tot een 
      nul-optie is gekomen. Van de zijde van de verdediging is dat bestreden met het 
      betoog dat van die nul-optie dan toch iets gepubliceerd zou moeten zijn. Wat 
      daarvan ook zij, de verdediging heeft niet aangevoerd en er is ook geen enkele 
      andere reden voor de veronderstelling dat te Kampen een beleid vastgesteld zou 
      zijn op grond waarvan de onderhavige coffeeshop gedoogd zou worden. Bij 
      gebreke daarvan verzetten de richtlijnen zich niet tegen de onderhavige vervolging.
      De verdediging heeft nog aangevoerd dat te Kampen feitelijk een gedoogbeleid 
      geldt nu verdachte zijn coffeeshop sinds 18 december ongehinderd heeft kunnen 
      blijven exploiteren. Daaruit mag volgens de verdediging een “gedogen” worden 
      afgeleid. Ook daarmee verenigt het hof zich niet. Met de onderhavige vervolging 
      heeft het openbaar ministerie duidelijk te kennen gegeven dat het verdachtes 
      coffeeshop helemaal niet wenst te gedogen en aan die duidelijkheid wordt niet 
      afgedaan door het feit dat men in afwachting op een eindbeslissing op die 
      vervolging geen verdere maatregelen heeft genomen”.
    
    
    
      3.4 Op grond van het onder 3.3 overwogene moet er in cassatie van worden 
      uitgegaan dat de gemeente Kampen geen beleid heeft vastgesteld met betrekking 
      tot het gedogen van de handel in soft drugs in zogenaamde coffeeshops.
    
    
    
      3.5. De hier toepasselijke “Richtlijnen opsporings- en vervolgingsbeleid strafbare 
      feiten Opiumwet” (Stcrt. 1996, nr. 187), hierna aan te duiden als de richtlijnen, 
      luiden, voorzover nu van belang, als volgt: 
    
    
    
      "In de derde plaats is de richtlijn aangepast op het punt van de coffeeshops. 
      (Behalve ...) is thans nadrukkelijker dan voorheen aangegeven dat het beleid met 
      betrekking tot de coffeeshops wordt bepaald in het lokale driehoeksoverleg, 
      uiteraard binnen de kaders van de richtlijn. Dat kan ook inhouden dat in een 
      bepaalde gemeente in het geheel geen coffeeshops worden gedoogd. Als 
      coffeeshops zich toch in de gemeente vestigen, kan het OM optreden, ook als de 
      AHOJ-G criteria niet overtreden worden. Overigens is het niet zo dat de lokale 
      nuloptie door optreden van het OM alleen gehandhaafd dient te worden. 
      (...)
      In de inleiding is al opgemerkt dat in het lokale driehoeksoverleg kan worden 
      afgesproken dat in een bepaalde gemeente in het geheel geen coffeeshops
      worden gedoogd.
      Het OM werkt bij de totstandkoming en handhaving van lokaal coffeeshopbeleid 
      samen met de lokale autoriteiten. In het kader van een in de lokale driehoek 
      gezamenlijk uit te werken integraal beleid ten aanzien van coffeeshops, dient tot 
      een evenwichtige inzet van de verschillende beheersinstrumenten te worden 
      gekomen.
      Een actieve rol vanuit het OM geeft het signaal dat justitie het belang van de 
      aanpak onderschrijft, de bestuurlijke aanpak strafrechtelijk ondersteunt en haar 
      eigen verantwoordelijkheid daarin neemt.
      (...)
      Als de driehoek heeft gekozen voor de zogenoemde nuloptie, kan ook zonder 
      overschrijding van bovenstaande criteria strafrechtelijk worden opgetreden tegen 
      coffeeshops die zich toch in de gemeente vestigen. Het sluiten van een 
      coffeeshop is voorbehouden aan het lokale bestuur”.
    
    
    
      3.6. De richtlijnen houden in dat in het kader van in het zogenaamde 
      driehoeksoverleg uit te werken beleid per gemeente kan worden besloten onder 
      bepaalde in de richtlijnen aangeduide voorwaarden niet strafrechtelijk op te treden 
      tegen coffeeshops. Nu de richtlijnen te dien aanzien niets inhouden moet worden 
      aangenomen dat bij gebreke van een dergelijk gedoogbeleid wel strafrechtelijk kan 
      worden opgetreden tegen coffeeshops, ongeacht op welk tijdstip die in de 
      gemeente zijn gevestigd. Daarbij maakt het geen verschil of die coffeeshops zich 
      houden aan de in de richtlijnen aangeduide voorwaarden. Die spelen pas een rol 
      als besloten is coffeeshops te gedogen. Door te overwegen als hiervoor onder 3.3 
      weergegeven, heeft het Hof een en ander niet miskend. Daarom faalt het middel 
      dat van een tegengestelde opvatting uitgaat. 
    
    
    4. Beoordeling van het tweede middel
    
    
      Het middel klaagt over een beslissing tot ontneming van wederrechtelijk verkregen 
      voordeel. Een dergelijke beslissing komt evenwel in de bestreden uitspraak niet 
      voor, zodat het middel bij gebrek aan feitelijke grondslag niet tot cassatie kan 
      leiden.
    
    
    5. Slotsom
    
    
      Nu de middelen niet tot cassatie kunnen leiden terwijl de Hoge Raad ook geen 
      grond aanwezig oordeelt waarop het bestreden arrest ambtshalve zou behoren te 
      worden vernietigd, moet het beroep worden verworpen.
    
    
    6. Beslissing
    
    De Hoge Raad verwerpt het beroep.
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president W.J.M. Davids als voor-zit-ter, en de 
      raadsheren F.H. Koster, A.M.M. Orie, J.P. Balkema en B.C. de Savornin Lohman, 
      in bijzijn van de griffier S.P. Bakker, en uitgesproken op 7 november 2000.