ECLI:NL:HR:2015:3250, Hoge Raad, 10-11-2015, 14/04698
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2015-11-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Art. 283 Sv. Gemachtigd raadsman, gelegenheid om het laatst het woord te voeren. Art. 283 Sv is van overeenkomstige toepassing ingeval de vraag aan de orde is of de rechter in h.b. kan toekomen aan een beoordeling van de zaak zelf (vgl. ECLI:NL:HR:2005:AS7542). Uit het pv van de ttz in h.b. blijkt niet dat de gemachtigde raadsman van de verdachte nogmaals het woord heeft kunnen voeren nadat de AG andermaal het woord had gevoerd. Daarom moet het ervoor worden gehouden dat het in het zesde lid in verbinding met het derde lid van art. 283 Sv gegeven voorschrift niet is nageleefd. Dit in het belang van de verdachte gegeven voorschrift is in het onderhavige geval waarin het Hof de verdachte n-o heeft verklaard in het h.b., van zo grote betekenis dat, al is dit niet uitdrukkelijk in de wet bepaald, de niet-nakoming ervan zozeer strijdt met een behoorlijke procesorde dat het nietigheid van het onderzoek en de naar aanleiding daarvan gedane uitspraak meebrengt.

10 november 2015
    Strafkamer
    nr. S 14/04698
    LBS
     
    Hoge Raad der Nederlanden
    
    
      Arrest
    
    
      
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, van 10 september 2014, nummer 21/004143-13, in de strafzaak tegen:
    
    
      
        [verdachte]
      , geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1974. 
    
  
  
    
      1Geding in cassatie
    
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft mr. B.P. de Boer, advocaat te Amsterdam, bij schriftuur een middel van cassatie voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
      	De Advocaat-Generaal A.J. Machielse heeft geconcludeerd tot vernietiging van het bestreden arrest en tot terugwijzing van de zaak naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, teneinde opnieuw te worden berecht en afgedaan.
    
  
  
    2	Beoordeling van het middel
    
      
    
    
      2.1.
      Het middel klaagt dat het Hof de gemachtigde raadsman ten onrechte niet de gelegenheid heeft gegeven het laatst te spreken.
      
      
        2.2.1.
        
          Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep houdt het volgende in: 
          "De verdachte (...) is niet verschenen.
          Als raadsman van de verdachte is wel verschenen mr. J.G.M. Dassen, advocaat te Utrecht, die verklaart uitdrukkelijk gemachtigd te zijn de verdediging te voeren.
          De advocaat-generaal voert het woord, zakelijk weergegeven, als volgt:
          Verdachte moet niet-ontvankelijk in zijn appel worden verklaard. In het grievenformulier geeft verdachte aan dat hij op de hoogte was van de zitting, maar hij kon niet aanwezig zijn in verband met zijn werk. Ik verzoek het hof verdachte niet ontvankelijk te verklaren in zijn hoger beroep aangezien het hoger beroep niet binnen 14 dagen na de uitspraak in eerste aanleg is ingesteld.
          De raadsman voert het woord, zakelijk weergegeven, als volgt:
          Ik stel vast dat op het grievenformulier niet het handschrift van mijn cliënt staat. Mijn cliënt heeft iemand bereid gevonden dit formulier in te vullen. Het is een grievenformulier van 2013 en het gaat om een gebeurtenis uit 2011. Ik vind het te ver gaan om aan deze opmerking, die twee jaar later is ingevuld, de conclusie te verbinden dat hij destijds op 4 november 2011 op de hoogte was van de zitting.
          De advocaat-generaal voert het woord, zakelijk weergegeven, als volgt:
          Ik kan me wel voorstellen dat hij nog weet dat hij toen moest werken. Deze zitting was een van de laatste uitnodigingen om te verschijnen na een lange reeks.
          Het hof verklaart het onderzoek gesloten en deelt mede onmiddellijk uitspraak te zullen doen."
        
        
      
      
        2.2.2.
        Het Hof heeft de verdachte niet-ontvankelijk verklaard in het hoger beroep op de grond dat het beroep is ingesteld na het verstrijken van de daarvoor geldende wettelijke termijn.
      
      
        2.3.1.
        
          Art. 283 Sv, dat ook in hoger beroep toepasselijk is, luidt:
          "1. In de gevallen waarin van nietigheid van de dagvaarding, onbevoegdheid van rechtbank of niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie zonder onderzoek van de zaak zelf kan blijken, is de verdachte bevoegd dit verweer reeds dadelijk na de ondervraging bedoeld in artikel 273, voor te dragen en toe te lichten. 
          2. De officier van justitie kan daarop antwoorden.
          3. De verdachte kan andermaal en, als de officier van justitie daarna weer het woord voert, nogmaals het woord voeren.
          4. De rechtbank gaat tot beraadslaging over en doet uitspraak over het gevoerde verweer.
          5. Wordt het verweer ontijdig of ongegrond bevonden, dan wordt het onderzoek in de zaak zelf onmiddellijk voortgezet. 
          6. Ook ambtshalve kan de rechtbank zonder onderzoek in de zaak de nietigheid van de dagvaarding, haar onbevoegdheid of de niet-ontvankelijkheid van de officier van justitie uitspreken, nadat zij de officier van justitie en de verdachte heeft gehoord." 
        
        
      
      
        2.3.2.
        Art. 283 Sv is van overeenkomstige toepassing ingeval de vraag aan de orde is of de rechter in hoger beroep kan toekomen aan een beoordeling van de zaak zelf (vgl. HR 5 april 2005, ECLI:NL:HR:2005:AS7542).
        
      
    
    
      2.4.
      Uit het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep blijkt niet dat de gemachtigde raadsman van de verdachte nogmaals het woord heeft kunnen voeren nadat de Advocaat-Generaal andermaal het woord had gevoerd. Daarom moet het ervoor worden gehouden dat het in het zesde lid in verbinding met het derde lid van art. 283 Sv gegeven voorschrift niet is nageleefd. Dit in het belang van de verdachte gegeven voorschrift is in het onderhavige geval waarin het Hof de verdachte niet-ontvankelijk heeft verklaard in het hoger beroep, van zo grote betekenis dat, al is dit niet uitdrukkelijk in de wet bepaald, de niet-nakoming ervan zozeer strijdt met een behoorlijke procesorde dat het nietigheid van het onderzoek en de naar aanleiding daarvan gedane uitspraak meebrengt.
      
    
    
      2.5.
      Het middel is terecht voorgesteld.
      
    
  
  
    
      3Slotsom
    
    
      Hetgeen hiervoor is overwogen brengt mee dat de bestreden uitspraak niet in stand kan blijven en als volgt moet worden beslist.
    
    
  
  
    
      4Beslissing
    
    
      De Hoge Raad:
      vernietigt de bestreden uitspraak;
      wijst de zaak terug naar het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president A.J.A. van Dorst als voorzitter, en de raadsheren E.S.G.N.A.I. van de Griend en E.F. Faase, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 10 november 2015.