ECLI:NL:CRVB:1996:ZB6577, Centrale Raad van Beroep, 31-12-1996, 96/707 WW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1996-12-31 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: De tijdens detentie in een Huis van Bewaring verrichte arbeid is niet verricht in een dienstbetrekking in de zin van art. 3 of in een arbeidsverhouding als bedoeld in de art. 4 en 5. Evenmin kan die arbeid worden aangemerkt als werkzaamheden in de zin van art. 8, eerste lid onder a, als omschreven in onder meer RSV 1990/345. De setting waarbinnen betrokkene die arbeid verricht wordt zodanig overheerst door diens gevangenschap, dat iedere vergelijking met de in de art. 3, 4 en 5 vervatte begrippen dienstbetrekking en arbeidsverhouding en met de in art. 8 bedoelde werkzaamheden mank gaat. 
      
      Een restrictieve uitleg van art. 17, tweede lid aanhef en onder a in die zin dat voor het vaststellen van de referteperiode van 52 weken alleen die perioden buiten aanmerking worden gelaten waarin de werknemer niet heeft kunnen werken uitsluitend als gevolg van ziekte of arbeidsongeschiktheid, is in overeenstemming met de bedoeling van de wetgever, althans met die bedoeling zeker niet in strijd. De strekking van de verlengingsregeling is geen andere dan die van de onder de oude WW geldende verlengingsregeling.

96/707 WW
  
  
  U I T S P R A A K
  
  
  in het geding tussen:
  
  
    het bestuur van "De Samenwerking" Bedrijfsvereniging voor het
    Slagers- en Vleeswarenbedrijf, de Groothandel in Vlees en de
    Pluimveeslachterijen, appellant,
  
  
  en
  
  
    [A. te B.], gedaagde.
  
  
  I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
  
  
    Appellant is op de daartoe in een aanvullend beroepschrift
    aangevoerde gronden in hoger beroep gekomen van een door de
    Arrondissementsrechtbank te Alkmaar onder dagtekening 11
    januari 1996 tussen partijen gegeven uitspraak, waarnaar
    hierbij wordt verwezen.
  
  
  
    Bij brief van 24 mei 1996 heeft mr E. Holscher, werkzaam bij
    het Buro voor rechtshulp te Hoorn, namens gedaagde van verweer gediend.
  
  
  
    Het geding is behandeld ter zitting van de Raad op 10 december
    1996, waar appellant zich heeft doen vertegenwoordigen door mr
    A.B.M. Adriaansen, werkzaam bij GUO Uitvoeringsinstelling BV,
    en waar gedaagde, zoals tevoren bericht, niet is verschenen.
  
  
  
  II. MOTIVERING
  
  
    Blijkens rubriek 3 van de aangevallen uitspraak - waarin
    appellant als verweerder is aangeduid, en gedaagde als eiser -
    heeft de rechtbank de navolgende feiten als vaststaande
    aangenomen:
    "Eiser werkte sedert 2 januari 1992 ingevolge een
    arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd voltijds
    als uitbener bij X. B.V..
    Op 24 januari 1994 is eiser arbeidsongeschikt
    geraakt. Op 25 januari 1994 is aan eiser, als verdachte
    van een strafbaar feit, zijn vrijheid ontnomen.
    Bij brief van 11 mei 1994 is de arbeidsovereenkomst
    namens eisers werkgever met onmiddellijke ingang
    beëindigd, aangezien eiser inmiddels tot een onvoorwaardelijke
    vrijheidsstraf was veroordeeld.
    Bij besluit van 28 september 1994 is eiser met ingang
    van 21 september 1994 het recht op ziekengeld
    ingevolge de Ziektewet ontzegd, op de grond dat
    eiser vanaf laatstgenoemde datum niet meer arbeidsongeschikt
    is. Na op 2 november 1994 in vrijheid te
    zijn gesteld, heeft eiser op 13 november 1994 een
    uitkering ingevolge de Werkloosheidswet (WW) aangevraagd.
    Deze uitkering is hem bij besluit van 29 november
    1994 geweigerd, aangezien eiser niet voldeed aan de
    eis dat hij in de twaalf maanden voorafgaande aan
    2 november 1994 tenminste 26 weken als werknemer
    arbeid heeft verricht.
    Tegen dit besluit is namens eiser bezwaar ingesteld
    bij verweerder. Bij besluit van 4 mei 1995 heeft
    verweerder het eerder ingenomen standpunt gehandhaafd.".
  
  
  
    Die feiten worden door partijen niet betwist en vormen ook
    voor de Raad het uitgangspunt bij zijn oordeelsvorming, met
    dien verstande dat voor de woorden "twaalf maanden" moet
    worden gelezen "52 weken".
    De Raad voegt hier nog aan toe dat hij er, met partijen en de
    rechtbank, van uitgaat dat gedaagdes werkloosheid op 2
    november 1994 is ingetreden.
  
  
  
    In eerste aanleg heeft het geschil tussen partijen zich
    toegespitst op de vraag welke betekenis moet worden toegekend
    aan artikel 17, tweede lid, aanhef en onder a, van de WW,
    zoals dat artikel luidde ten tijde hier van belang. De tekst
    van het eerste en tweede lid van dat artikel luidde toen als
    volgt (en het is die, tot 1 maart 1995 gegolden hebbende,
    tekst waar de Raad in deze uitspraak van uitgaat):
    "1. Recht op uitkering ontstaat voor de werknemer
    indien hij in 52 weken onmiddellijk voorafgaande aan
    de eerste dag van werkloosheid in tenminste 26 weken
    als werknemer arbeid heeft verricht.
    2. Voor de vaststelling van het in het eerste lid
    bedoelde aantal van 52 weken worden niet in aanmerking
    genomen perioden waarin de werknemer
    a. wegens ziekte of arbeidsongeschiktheid geen arbeid
    kon verrichten;
    of
    b. werkzaamheden heeft verricht als bedoeld in artikel
    8 en hij de hoedanigheid van werknemen heeft herkregen.".
  
  
  
    Namens gedaagde is gesteld dat, nu gedaagde van 24 januari
    1994 tot en met 20 september 1994 arbeidsongeschikt was wegens
    ziekte, die periode niet in aanmerking mag worden genomen voor
    de vaststelling van het in het eerste lid bedoelde aantal van
    52 weken, zodat de zogeheten referteperiode dient te worden
    "voorverlengd" met die periode van arbeidsongeschiktheid.
    Appellant daarentegen heeft zich op het standpunt gesteld -
    samengevat - dat artikel 17, tweede lid, aanhef en onder a, van
    de WW aldus moet worden gelezen dat slechts dan een periode
    van ziekte buiten aanmerking blijft indien de werknemer in die
    periode uitsluitend wegens die ziekte geen arbeid kon
    verrichten. Aangezien gedaagde tijdens zijn onderhavige ziekte
    gedetineerd was, en derhalve reeds om die reden in de
    onmogelijkheid verkeerde arbeid te verrichten, kan gedaagdes
    ziekte niet tot de door hem beoogde voorverlenging van de
    referteperiode leiden, aldus appellant.
  
  
  
    De rechtbank heeft appellant in diens hiervoor weergegeven
    standpunt niet kunnen volgen. Daartoe heeft die rechter
    overwogen dat de term "uitsluitend" niet in meergenoemd
    onderdeel van artikel 17 van de WW voorkomt, en dat overigens
    noch in de WW, noch in de toelichting daarop aanwijzingen zijn
    te vinden dat die bepaling moet worden gelezen in de door
    appellant verdedigde zin.
    De rechtbank is daarom van oordeel dat in gedaagdes geval de
    referteperiode moet worden verlengd met de periode van ziekte,
    en dat appellants bestreden besluit reeds op die grond voor
    vernietiging in aanmerking komt.
    Daarnaast heeft de rechtbank in de aangevallen uitspraak
    opgemerkt dat het bestreden besluit ook op een andere grond
    voor vernietiging in aanmerking komt. Daaraan ligt de volgende
    overweging ten grondslag:
    "Ter zitting heeft de gemachtigde van eiser aangegeven
    dat eiser in het huis van bewaring arbeid heeft
    verricht. Dit is van de zijde van verweerder bevestigd.
    In verband met het vast te stellen recht op uitkering
    ingevolge de WW is van belang of de door eiser
    verrichte arbeid met zich heeft meegebracht dat
    eiser als werknemer in de zijn van de WW moet worden
    beschouwd, dan wel of de door eiser verrichte werkzaamheden
    als arbeid zoals bedoeld in artikel 8 van
    de WW moeten worden aangemerkt. Eveneens is het in
    dat kader van belang over welke periode eiser arbeid
    heeft verricht en hoeveel uren per week daarmee
    gemoeid zijn geweest.
    Verweerder heeft evenwel ten onrechte nagelaten een
    en ander te onderzoeken, zodat aan het bestreden
    besluit in dit opzicht een draagkrachtige motivering ontbreekt.".
  
  
  
    In hoger beroep heeft appellant met betrekking tot de eerste
    van de door de rechtbank gehanteerde vernietigingsgronden
    aangevoerd dat weliswaar toegegeven moet worden dat de term
    "uitsluitend" niet voorkomt in de tekst van artikel 17 van de
    WW, maar dat het in strijd met de strekking van de WW zou zijn
    indien de referteperiode wordt verlengd met een periode van
    arbeidsongeschiktheid gedurende welke gedaagde toch al, als
    gevolg van zijn detentie, in de feitelijke onmogelijkheid verkeerde
    arbeid te verrichten.
    Appellant heeft in dit verband gewezen op de tekst van artikel
    3 van het Besluit van de (voormalige) Sociale Verzekeringsraad
    van 18 december 1986, Stcrt. 1987, 45, in welk artikel het
    woord "uitsluitend" wél voorkomt, alsmede op de in 's Raads
    uitspraak van 14 februari 1984, RSV 1984/159, opgenomen
    overweging omtrent het oogmerk van de in artikel 27 van de
    oude Werkloosheidswet vervatte verlengingsregeling.
  
  
  
    Met betrekking tot de andere door de rechtbank gehanteerde
    grond voor de vernietiging van het bestreden besluit heeft
    appellant in zijn aanvullend beroepschrift het volgende aangevoerd :
    "De rechtbank is van mening dat hoewel is komen vast
    te staan dat door gedaagde in het huis van bewaring
    arbeid is verricht, van de zijde van appellant onvoldoende
    onderzoek is verricht of deze arbeid met
    zich mee heeft gebracht dat gedaagde als werknemer
    in de zin van de WW moet worden beschouwd, dan wel
    of de verrichte werkzaamheden als arbeid zoals bedoeld
    in artikel 8 van de WW moeten worden aangemerkt.
    Appellant wenst op te merken dat uit onderzoek is
    gebleken en ter terechtzitting ook naar voren is
    gebracht - zie het procesverbaal - dat gedaagde arbeid
    verrichtte in de houtwerkplaats. Tot het verrichten
    van de arbeid was gedaagde niet verplicht, terwijl
    tevens tegenover het verrichten van deze arbeid geen
    loon stond maar werd volstaan met een vergoeding.
    Op grond van artikel 3 van de WW wordt als werknemer
    beschouwd de natuurlijke persoon, jonger dan 65
    jaar, die in privaatrechtelijke of in publiekrechtelijke
    dienstbetrekking staat.
    Gezien de omstandigheden waaronder en de voorwaarden
    waarop door gedaagde arbeid werd verricht, is appellant
    van mening dat er noch sprake kan zijn van het
    bestaan van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk
    recht, noch dat de arbeid door gedaagde is verricht
    in de uitoefening van een bedrijf of in de zelfstandige
    uitoefening van een beroep.".
  
  
  
    De Raad acht het aangewezen allereerst te beoordelen wat er
    zij van het door de rechtbank, kennelijk ambtshalve, gegeven
    oordeel dat appellant had dienen te onderzoeken of de door
    gedaagde in het Huis van Bewaring verrichte arbeid met zich
    bracht dat gedaagde als werknemer in de zin van de WW moet
    worden beschouwd, dan wel of dat werk als arbeid in de zin van
    artikel 8 van die wet moet worden aangemerkt.
  
  
  
    De Raad merkt dienaangaande in de eerste plaats op dat de
    rechtbank in een aan dat oordeel voorafgaande overweging reeds
    had vastgesteld dat gedaagde "vanaf 24 januari 1994 tot zijn
    eerste dag van werkloosheid geen arbeid als werknemer heeft
    verricht". Daarmee is evenwel in tegenspraak dat appellant op
    dat punt onderzoek had dienen te doen.
  
  
  
    Ook overigens kan de Raad het hier aan de orde zijnde gedeelte
    van de aangevallen uitspraak niet onderschrijven.
    Wat er ook zij van de precieze aard, omvang en duur van de
    door gedaagde tijdens zijn detentie verrichte arbeid, de Raad
    vermag niet in te zien dat van die arbeid gezegd zou moeten
    worden dat gedaagde die verrichtte in een dienstbetrekking in
    de zin van artikel 3 van de WW of in een arbeidsverhouding als
    bedoeld in de artikelen 4 en 5 van die wet. Evenmin ziet de
    Raad aanleiding die arbeid aan te merken als werkzaamheden in
    de zin van artikel 8, eerste lid, van de WW, zoals de Raad
    dergelijke werkzaamheden in zijn rechtspraak - zie onder meer
    de uitspraak van 17 juli 1990, RSV 1990/345 - heeft omschreven.
    De Raad baseert dit oordeel op de omstandigheid dat de setting
    waarbinnen door een gedetineerde in een Huis van Bewaring
    arbeid wordt verricht zodanig wordt overheerst door diens
    gevangenschap, dat iedere vergelijking met de, in de artikelen
    3, 4 en 5 van de WW vervatte, begrippen dienstbetrekking en
    arbeidsverhouding en met de in artikel 8 van die wet bedoelde
    werkzaamheden mank gaat.
  
  
  
    Vervolgens dient de Raad de vraag te beantwoorden die partijen
    in eerste aanleg verdeeld hield, en ook thans nog verdeeld
    houdt, te weten of de periode van gedaagdes ziekte tijdens
    diens detentie kan leiden tot het zogenoemde voorverlengen van
    de referteperiode.
  
  
  
    Daaromtrent overweegt de Raad dat de tekst van het tweede lid,
    aanhef en onder a, van artikel 17 van de WW naar zijn oordeel
    geen volstrekte duidelijkheid geeft.
    Enerzijds zou het ontbreken van het woord "uitsluitend" in die
    tekst kunnen leiden tot de door gedaagde en de rechtbank
    gehuldigde uitleg, anderzijds kan uit het woord "wegens" in
    die tekst begrepen worden dat er sprake moet zijn van een
    direct oorzakelijk verband tussen de arbeidsongeschiktheid en
    het niet-werken, met uitsluiting van eventuele andere oorzaken.
  
  
  
    De onderhavige bepaling blijkt mitsdien voor meer dan één
    uitleg vatbaar te zijn, welke omstandigheid er toe noopt na te
    gaan welke uitleg het best aansluit bij de wetssystematiek
    en/of de bedoeling van de wetgever.
  
  
  
    In dat verband stelt de Raad vast dat het bepaalde in het
    tweede lid van artikel 17 van de WW moet worden aangemerkt als
    een uitzondering op de in het eerste lid van dat artikel
    neergelegde hoofdregel dat de referteperiode slechts 52 weken bevat.
    Om die reden acht de Raad het in de rede liggen dat tweede lid
    in restrictieve zin uit te leggen, hetgeen met zich brengt dat
    de referteperiode slechts kan worden voorverlengd indien en
    voor zover die bepaling dan wel de toelichting daarop daartoe
    ondubbelzinnig dwingt. Zoals in het vorenstaande is overwogen
    geeft de onderhavige bepaling geen ondubbelzinnige regeling
    voor situaties waarin meerdere oorzaken gelijktijdig aan de
    mogelijkheid tot het verrichten van arbeid in de weg staan.
  
  
  
    Een restrictieve uitleg in de door appellant verdedigde zin -
    dus: voor het vaststellen van de referteperiode van 52 weken
    worden alleen die perioden buiten aanmerking gelaten waarin de
    werknemer niet heeft kunnen werken uitsluitend als gevolg van
    ziekte of arbeidsongeschiktheid - acht de Raad in
    overeenstemming met de bedoeling van de wetgever, althans met
    die bedoeling zeker niet in strijd. De Raad wijst er op dat de
    strekking van de in de (nieuwe) WW neergelegde
    verlengingsregeling, voor zover hier van belang, geen andere
    is dan die welke was neergelegd in artikel 27, eerste lid, van
    de oude Werkloosheidswet (zie 's Raads uitspraak van 11
    februari 1992, RSV 1992/219), en dat de Raad in de door
    appellant genoemde uitspraak, gepubliceerd in RSV 1984/159,
    onder verwijzing naar de wetsgeschiedenis het oogmerk van de
    in laatstgenoemd artikel vervatte verlengingsregeling heeft
    omschreven als: "voor in de oorspronkelijke referteperiode van
    12 maanden gelegen dagen, waarop de werknemer door
    arbeidsongeschiktheid in de feitelijke onmogelijkheid
    verkeerde ter voldoening aan de dageneis werkzaam te zijn,
    compensatie te bieden door aan die referteperiode een
    overeenkomstig aantal dagen toe te voegen waarop voor de
    werknemer die mogelijkheid wél bestond."
  
  
  
    Een en ander brengt de Raad tot het oordeel dat appellant zich
    terecht op het standpunt stelt dat de periode gedurende welke
    gedaagde tijdens diens detentie arbeidsongeschikt was niet
    buiten aanmerking mag worden gelaten voor de vaststelling van
    de referteperiode.
  
  
  
    Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat, nu vaststaat dat
    gedaagde in de overeenkomstig het eerste lid van artikel 17
    van de WW berekende referteperiode in minder dan 26 weken als
    werknemer arbeid heeft verricht, appellant bij het bestreden
    besluit terecht de afwijzing van gedaagdes aanvraag om
    uitkering ingevolge de WW heeft gehandhaafd. Dat besluit is
    derhalve door de rechtbank ten onrechte niet in stand gelaten,
    zodat de aangevallen uitspraak zal moeten worden vernietigd en
    gedaagdes inleidend beroep alsnog ongegrond zal moeten worden verklaard.
  
  
  
    De Raad acht geen termen aanwezig om toepassing te geven aan
    het bepaalde in artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.
  
  
  III. BESLISSING
  
  De Centrale Raad van Beroep,
  
  Recht doende:
  
  
    Vernietigt de aangevallen uitspraak;
    Verklaart het inleidend beroep alsnog ongegrond.
  
  
  
    Aldus gegeven door mr J.C.F. Talman als voorzitter en
    mr P.H. Hugenholtz en mr Th.C. van Sloten als leden, in
    tegenwoordigheid van mr G. Leppink-Kooistra als griffier en
    uitgesproken in het openbaar op 31 december 1996.
  
  
  (get.) J.C.F. Talman.
  
  (get.) G. Leppink-Kooistra.
  
  
    RH
    3112