ECLI:NL:CRVB:2000:ZB8917, Centrale Raad van Beroep, 18-07-2000, 98/8537 NABW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 2000-07-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: Uitkering ineens van bijzonder weduwenpensioen is inkomen in de zin van art. 47.1.a Abw. Geen sprake van een bijstandsaanvraag die te wijten is aan het feit dat betrokkene blijk heeft gegeven van een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan.

98/8537 NABW
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    
    A., wonende te B., appellante,
    
    en
    
    
      het College van burgemeester en wethouders van de gemeente
      Dongen, gedaagde.
    
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Namens appellante heeft mr K.M. van der Zouwen, advocaat te
      Oosterhout, op in het beroepschrift aangegeven gronden hoger
      beroep ingesteld tegen een door de Arrondissementsrechtbank te
      Breda op 30 oktober 1998 tussen partijen gewezen uitspraak,
      waarnaar hierbij wordt verwezen.
    
    
    Gedaagde heeft een verweerschrift ingediend.
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van de Raad op 6 juni 2000.
      Daar is appellante verschenen bij haar gemachtigde mr Van der
      Zouwen voornoemd en heeft gedaagde zich doen vertegenwoordigen
      door J.M.M. Bankers, werkzaam bij de gemeente Dongen.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Blijkens de gedingstukken is aan appellante met ingang van 28
      oktober 1996 een uitkering ingevolge de Algemene bijstandswet
      (Abw) toegekend, berekend naar de norm voor een alleenstaande
      en verhoogd met een toeslag van 10%; op deze uitkering wordt
      inkomen in de vorm van een arbeidsongeschiktheidsuitkering die
      appellante ontvangt in mindering gebracht.
      Bij pensioenbrief van 11 juli 1997 is vanwege het
      Bedrijfspensioenfonds voor de Bouwnijverheid aan appellante
      bericht, dat zij op grond van het overlijden van haar gewezen
      echtgenoot C. met ingang van 1 mei 1997 recht heeft op een
      bijzonder weduwepensioen van f 38,95 per maand en dat de
      afrekening plaatsvindt in de vorm van een uitkering ineens van
      f 4.432,69 netto.
      Op 15 juli 1997 is dat bedrag aan appellante betaalbaar
      gesteld. Hiervan heeft zij aan gedaagde opgave gedaan door
      middel van het rechtmatigheidsformulier over juli 1997.
      Die opgave heeft ertoe geleid dat appellante op
      19 augustus 1997 een gesprek had met een medewerker van de
      afdeling sociale zaken van de gemeente Dongen. Daarbij kwam
      onder andere naar voren dat appellante het genoemde bedrag van
      de uitkering ineens inmiddels volledig had aangewend voor het
      aflossen van schulden.
      Vervolgens heeft gedaagde bij besluit van 5 september 1997 het
      volgende ter kennis van appellante gebracht:
      "Ingaande 01-07-1997 zal de periodieke uitkering  ingevolge de
      Algemene bijstandswet worden voortgezet met toepassing van
      artikel 24 aanhef en sub b van de Algemene bijstandswet. Dit
      betekent dat vanaf die datum de bijstand wordt
      verstrekt in de vorm van een renteloze geldlening. Hierbij is
      overwogen    dat de noodzaak tot bijstandsverlening vanaf
      01-07-1997 het gevolg is van een tekortschietend besef van
      verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan, omdat
      door U een bedrag ad.
      f 4.432,69 ineens is ontvangen en dit bedrag door U
      onmiddellijk is aangewend ter aflossing van diverse schulden.
      Door op deze wijze te handelen heeft U zichzelf in een positie
      gebracht waardoor U direkt weer aangewezen bent op
      bijstandsverlening.
      De totale geldlening (artikel 24 Abw) is vastgesteld op f
      4.432,69. Zodra dit bedrag aan U middels periodieke bijstand
      betaalbaar is gesteld, wordt de uitkering vervolgens weer a
      fonds perdu verstrekt.
      Het bedrag ad. f 4.432,69 werd door U ontvangen in de vorm van
      een afkoopsom bijzonder weduwepensioen. Ingevolge de Algemene
      bijstandswet dient dit bedrag te worden aangemerkt als
      ontvangen inkomen ineens ter voorziening in de noodzakelijke
      kosten van het bestaan.
      Tevens is besloten om met ingang van 01-07-97 de aflossing van
      de renteloze geldlening vast te stellen op een bedrag ad. f
      139,83 per maand totdat het bedrag ad. f 4.432,69 volledig is
      voldaan. (...)".
      Tegen dat besluit heeft mr Van der Zouwen bezwaar aangetekend.
      Hierbij is het standpunt ingenomen dat de uitkering ineens voor
      de toepassing van de Abw als vermogen moet worden aangemerkt en
      gevorderd dat aan appellante met ingang van 1 juli 1997
      bijstand om niet wordt verleend.
      Bij besluit van 28 oktober 1997 heeft gedaagde met handhaving
      van de motivering van het besluit in primo het bezwaar als
      ongegrond afgewezen.
    
    
    
      De rechtbank heeft bij de uitspraak van 30 oktober 1998 het
      beroep dat appellante tegen het besluit van
      28 oktober 1997 had laten instellen, ongegrond verklaard. De
      rechtbank heeft zich ten volle met het bestreden besluit
      verenigd.
    
    
    
      Appellante kan zich in hoger beroep niet in die uitspraak
      vinden. Hiertoe heeft appellante volhard in hetgeen zij in het
      bezwaar tegen het besluit van 5 september 1997 naar voren had
      gebracht.
    
    
    Met inachtneming daarvan overweegt de Raad het volgende.
    
    
      Evenals de rechtbank zal de Raad eerst aandacht schenken aan de
      vraag of de uitkering ineens die appellante heeft ontvangen,
      het karakter heeft van inkomen in de zin van artikel 47 van de
      Abw.
      De rechtbank heeft bij de aangevallen uitspraak die vraag
      bevestigend beantwoord en daartoe als volgt overwogen:
      "Uit de toelichting op artikel 47, eerste lid, aanhef en onder
      a, blijkt dat een eerste criterium om te beoordelen of middelen
      als inkomen aangemerkt zouden moeten worden is gelegen in het
      karakter ervan: middelen die over het algemeen periodiek worden
      ontvangen, zoals uitkeringen, kunnen worden ingezet voor de
      voorziening in het levensonderhoud. Ook eenmalig ontvangen
      inkomens die naar hun aard hiermee overeenkomen dienen als
      inkomen in aanmerking te worden genomen. Als voorbeeld wordt
      hierbij de alimentatie-afkoopsom genoemd.
      Een tweede criterium voor het in aanmerking nemen van middelen
      als inkomen is de periode waarop de inkomsten betrekking
      hebben. Bij uitkeringen, waaronder een pensioenuitkering, is
      dat de periode waarvoor de uitkering bestemd is. Bij bedragen
      ineens dient evenzeer te worden beoordeeld op welke periode
      deze kunnen worden geacht betrekking te hebben.
    
    
    
      Gelet op het bovenstaande kan de uitkering van weduwepensioen,
      al dan niet ten titel van een afkoopsom, naar het oordeel van
      de rechtbank worden aangemerkt als bedoeld ter voorziening in
      de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan. De rechtbank
      ziet niet in waarom de vergelijking met een
      alimentatie-afkoopsom in casu niet op kan gaan. Hetgeen eiseres
      hierover aanvoert, wordt door haar ook niet nader onderbouwd.
      Het uitgekeerde weduwepensioen kan dan ook niet worden
      aangemerkt als vermogen.
      De pensioenuitkering wordt voorts geacht betrekking te hebben
      op de periode juli 1997 en daarna.".
    
    
    
      Ook de Raad beantwoordt de hier aan de orde zijnde vraag
      bevestigend en schaart zich hiertoe geheel achter deze
      overwegingen van de rechtbank die hij tot de zijne maakt.
    
    
    
      Voorts dient de Raad na te gaan of gedaagde terecht met
      toepassing van artikel 24, aanhef en onder b, van de Abw ertoe
      is overgegaan de aan appellante verleende bijstand met ingang
      van 1 juli 1997 te verlenen in de vorm van een geldlening.
      Deze vraag beantwoordt de Raad anders dan de rechtbank
      ontkennend.
    
    
    
      Ingevolge artikel 24, aanhef en onder b, van de Abw kan
      - voorzover hier van belang - bijstand eveneens worden verleend
      in de vorm van een geldlening, indien de noodzaak tot
      bijstandsverlening het gevolg is van tekortschietend besef van
      verantwoordelijkheid voor de voorziening in het bestaan.
    
    
    
      De Raad is van oordeel dat dit voorschrift, gezien de tekst
      ervan en mede gelet op de wetsgeschiedenis (in het bijzonder de
      MvT Kamerstukken II, 1991/1992, 22545) betrekking heeft op de
      situatie, waarin de noodzaak tot bijstandsverlening is te
      wijten aan het feit dat de betrokkene blijk heeft gegeven van
      een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de
      voorziening in het bestaan. Een dergelijke situatie doet zich
      in dit geval niet voor. Appellante verkeerde immers zowel vóór
      als na de uitbetaling van het bedrag van f 4.432,69 in juli
      1997 in omstandigheden als bedoeld in artikel 7 van de Abw,
      zodat de noodzaak tot bijstandsverlening geen verband houdt met
      de wijze waarop appellante dit bedrag heeft besteed.
    
    
    
      Het voorgaande leidt de Raad tot de slotsom dat het bestreden
      besluit inzake de toepassing van artikel 24, aanhef en onder b,
      van de Abw met de wet in strijd is en daarom niet in stand kan
      blijven. Ook de aangevallen uitspraak dient te worden
      vernietigd.
    
    
    
      Dit laat echter onverlet dat gedaagde in het kader van de
      bijstandsverlening aan appellante wel rekening moet houden met
      de door appellante ontvangen uitkering ineens. Hierbij is niet
      van invloed dat appellante, naar haar stelling, het bedrag van
      de uitkering ineens voorafgaande aan 1 juli 1997 volledig heeft
      gebruikt om schulden af te lossen.
      In dit verband tekent de Raad - ten overvloede - aan dat het
      voor de hand ligt dat gedaagde van het bedrag van de uitkering
      ineens maandelijks, met ingang van 1 juli 1997, een deel op de
      bijstandsuitkering van appellante in mindering brengt, op een
      zodanige wijze dat bedoeld bedrag binnen een redelijk te achten
      termijn met de bijstandsuitkering van appellante is verrekend.
      Hieraan voegt de Raad - ten overvloede - toe dat daartoe het
      bedrag ad f 139,83 per maand, waarmee appellante sedert 1 juli
      1997 de haar verleende renteloze geldlening aflost, als
      richtsnoer kan dienen.
    
    
    
      De Raad acht, ten slotte, termen aanwezig om op grond van
      artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht gedaagde te
      veroordelen in de proceskosten van appellante in beroep en in
      hoger beroep. Deze kosten worden begroot op
      (f 1.420,-- + f 1.420,-- =) f 2.840,-- voor verleende
      rechtsbijstand.
    
    
    De Raad beslist als volgt.
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Vernietigt de aangevallen uitspraak;
      Verklaart het inleidend beroep gegrond;
      Vernietigt het bestreden besluit;
      Bepaalt dat gedaagde een nieuw besluit op bezwaar neemt met
      inachtneming van deze uitspraak;
      Veroordeelt gedaagde in de proceskosten van appellante, zowel
      in beroep als in hoger beroep tot een bedrag, groot
      f 1.420,-- (in totaal f 2.840,--), door de gemeente
      Dongen te betalen aan de griffier van de Raad;
      Gelast de gemeente Dongen aan appellante het gestorte recht van
      f 55,-- in beroep en f 160,-- in hoger beroep (in totaal f
      215,--) te vergoeden.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr J.G. Treffers als voorzitter en
      mr R.M. van Male en mr drs N.J. van Vulpen-Grootjans als
      leden, in tegenwoordigheid van I.J.M. Peereboom-Nieuwenburg als
      griffier, en uitgesproken in het openbaar op 18 juli 2000.
    
    
    
    
    (get.) J.G. Treffers.
    
    
    (get.) I.J.M. Peereboom-Nieuwenburg.
    
    
    
    
      HL
      307