ECLI:NL:HR:2020:1217, Hoge Raad, 07-07-2020, 19/01188
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2020-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Bedreiging, meermalen gepleegd (art. 285 Sr), mishandeling (art. 300 Sr) en belaging (art. 285b Sr). Herstelbeslissing en ontvankelijkheid cassatieberoep, art. 432.1.b Sv. Verontschuldigbare termijnoverschrijding op de grond dat cassatieberoep is ingesteld nadat hof (ruim 7 maanden na arrest) bij herstelarrest in aanvulling op arrest alsnog vorderingen b.p.’s heeft toegewezen en schadevergoedingsmaatregelen heeft opgelegd? HR herhaalt relevante overwegingen uit ECLI:NL:HR:2012:BW1478 m.b.t. gevallen waarin en wijze waarop feitenrechter herstelbeslissing kan geven. M.b.t. mogelijkheid van controle door rechter in h.b. of cassatie is van belang dat tegen herstelbeslissing (of weigering daarvan) staat geen rechtsmiddel openstaat. Herstelbeslissing (of weigering daarvan) heeft evenmin invloed op termijn voor instellen van rechtsmiddel tegen (al dan niet herstelde) uitspraak. Indien herstelbeslissing wordt gegeven, kunnen zich wel bijzondere, procespartij niet toe te rekenen omstandigheden voordoen die overschrijden van termijn voor instellen van rechtsmiddel tegen (herstelde) uitspraak verontschuldigbaar doen zijn. Daaraan kan i.h.b. worden gedacht in het geval dat herstelbeslissing wordt genomen waarin uitspraak wordt hersteld met beslissing waarop procespartij niet bedacht had hoeven te zijn en procespartij zo spoedig mogelijk na kennisgeving van die beslissing alsnog rechtsmiddel tegen (herstelde) uitspraak instelt. Als herstelbeslissing betrekking heeft op kennelijke fout die zich leent voor eenvoudig herstel brengt dat overigens mee dat procespartij daarop wel bedacht had moeten zijn. In herstelarrest opgenomen verbeteringen van einduitspraak - bestaande uit toevoeging van overwegingen t.a.v. vorderingen b.p.’s en t.a.v. oplegging van schadevergoedingsmaatregelen ex art. 36f Sr en toevoeging aan dictum van beslissingen daaromtrent - zijn niet verbeteringen als hiervoor bedoeld en verdachte behoefde daarop dus niet bedacht te zijn. Overschrijding van wettelijke termijn waarbinnen beroep in cassatie tegen einduitspraak had moeten worden ingesteld, is daarom verontschuldigbaar. Hieruit vloeit voort dat middel terecht klaagt over ongeoorloofdheid van door hof aangebrachte verbeteringen in einduitspraak. Volgt partiële vernietiging t.a.v. wijzigingen die hof in ’s hofs arrest heeft aangebracht bij herstelbeslissing. CAG: anders t.a.v. ontvankelijkheid verdachte in cassatieberoep.

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
    
    
    
      STRAFKAMER
    
    
    
    
    
      
        Nummer	19/01188 
      
        Datum		7 juli 2020
    
    
    
    
      ARREST
    
    
    
    
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 26 januari 2018, nummer 21/004821-17, in de strafzaak 
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        [verdachte], 
      geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1966,
      hierna: de verdachte.
    
    
  
  
    
      1Procesverloop in cassatie
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft G. Spong, advocaat te Amsterdam, bij schriftuur een cassatiemiddel voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit. 
      De advocaat-generaal T.N.B.M. Spronken heeft geconcludeerd tot niet-ontvankelijkverklaring van de verdachte in het cassatieberoep waarbij de Hoge Raad – in een overweging ten overvloede – zal bepalen dat het herstelarrest van 29 augustus 2018 buiten beschouwing moet worden gelaten of aan het hof Arnhem-Leeuwarden in overweging geeft het op 29 augustus 2018 gewezen herstelarrest door middel van een nieuw herstelarrest in te trekken, of een andere aanbeveling zal doen die de Hoge Raad gepast acht.
      De raadsman van de verdachte heeft daarop schriftelijk gereageerd.
    
  
  
    
      2Procesverloop in hoger beroep
    
      2.1
      De verdachte is bij arrest van 26 januari 2018 door het hof Arnhem-Leeuwarden in de zaak met parketnummer 08-730447-17 ter zake van 1. bedreiging met enig misdrijf tegen het leven gericht en bedreiging met verkrachting en 2. bedreiging met verkrachting, meermalen gepleegd en in de zaak met parketnummer 08-730215-17 wegens 1. mishandeling en 2. belaging veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 6 maanden. Daarnaast heeft het hof aan de verdachte twee vrijheidsbeperkende maatregelen van drie jaren opgelegd met bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid van de opgelegde maatregelen.
    
    
      2.2
      
        Bij de stukken van het geding bevindt zich een door het hof op 29 augustus 2018 gewezen "herstelarrest", inhoudende:
        “Uitspraak d.d.: 26 januari 2018
        (...)
        Het hof heeft geconstateerd dat in het op 26 januari 2018 in deze zaak gewezen arrest abusievelijk geen beslissing is genomen op de vorderingen van de benadeelde partijen. Dit betreft een omissie die zich leent voor eenvoudig herstel. In onderstaand arrest is één en ander hersteld:
        (...)”
      
    
    
      2.3
      
        Aansluitend aan de hiervoor weergegeven passage uit het herstelarrest heeft het hof ingevoegd de tekst van het oorspronkelijke arrest van 26 januari 2018 met daarin – in afwijking van het oorspronkelijke arrest – overwegingen met betrekking tot en beslissingen over de vorderingen van de benadeelde partijen en over de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel. Deze overwegingen houden het volgende in:
        “Vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 1] 
        De benadeelde partij heeft zich in eerste aanleg in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding. Deze bedraagt € 1.217,86. De vordering is bij het vonnis waarvan beroep toegewezen. Uit het onderzoek ter terechtzitting is voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 1 bewezenverklaardé handelen van verdachte rechtstreeks schade heeft geleden. Verdachte is tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering zal worden toegewezen. Om te bevorderen dat de schade, door verdachte wordt vergoed, zal het hof de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht opleggen op de hierna te noemen wijze. 
      
      
      
        Vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 2] 
        De benadeelde partij heeft zich in eerste aanleg in het strafproces gevoegd met een vordering tot schadevergoeding. Deze bedraagt € 600,00. De vordering is bij het vonnis waarvan beroep toegewezen. Uit het onderzoek ter terechtzitting is voldoende gebleken dat de benadeelde partij als gevolg van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 2 bewezenverklaarde handelen van verdachte rechtstreeks schade heeft geleden. Verdachte is tot vergoeding van die schade gehouden zodat de vordering zal worden toegewezen. Om te bevorderen dat de schade door verdachte wordt vergoed, zal het hof de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht opleggen op de hierna te noemen wijze.”
        De beslissingen houden het volgende in:
        “Vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 1] 
        Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde partij 1] ter zake van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 1 bewezen verklaarde tot het bedrag van € 1.217,86 (duizend tweehonderdzeventien euro en zesentachtig cent) bestaande uit € 467,86 (viérhonderdzevenenzestig euro en zesentachtig cent) materiële schade en € 750,00 (zevenhonderdvijftig euro) immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening. 
        Verwijst de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil. 
        Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde partij 1], ter zake van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 1 bewezen verklaarde een bedrag te betalen van € 1.217,86 (duizend tweehonderdzeventien euro en zesentachtig cent) bestaande uit € 467,86 (vierhonderdzevenenzestig euro en zesentachtig cent) materiële schade en € 750,00 (zevenhonderdvijftig euro) immateriële schade, bij gebreke van betaling en verhaal te vervangen door 22 (tweeëntwintig) dagen hechtenis, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening, met dien verstande dat de toepassing van die hechtenis de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet opheft.
        Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte aan een van beide betalingsverplichtingen heeft voldaan, de andere vervalt. 
        Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de materiële en de immateriële schade op 11 januari 2017. 
      
      
      
        Vordering van de benadeelde partij [benadeelde partij 2] 
        Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [benadeelde partij 2] ter zake van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 2 bewezen verklaarde tot het bedrag van € 600,00 (zeshonderd euro) ter zake van immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening. 
        Verwijst de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil. 
        Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [benadeelde partij 2], ter zake van het in de zaak met parketnummer 08-730215-17 onder 2 bewezen verklaarde een bedrag te betalen van € 600,00 (zeshonderd euro) als vergoeding voor immateriële schade, bij gebreke van betaling en verhaal te vervangen door 12 (twaalf) dagen hechtenis, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening, met dien verstande dat de toepassing van die hechtenis de verplichting tot schadevergoeding aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer niet opheft. 
        Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte aan een van beide betalingsverplichtingen heeft voldaan, de andere vervalt. 
        Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 11 januari 2017.”
      
    
  
  
    
      3Beoordeling van het cassatiemiddel
    
      3.1
      Het middel klaagt over de herstelbeslissing van het hof.
    
    
      3.2
      In deze zaak heeft (i) het hof op 26 januari 2018 uitspraak gedaan in de strafzaak tegen de verdachte, (ii) het hof op 29 augustus 2018 een “herstelbeslissing” gegeven en (iii) de verdachte op 10 september 2018 cassatieberoep doen instellen.
      
        3.3.1
        Bij het geven van een herstelbeslissing gaat het om een zelfstandige, niet in de wet verankerde en beperkte mogelijkheid voor de feitenrechter om een in zijn uitspraak voorkomende kennelijke rekenfout, schrijffout of andere kennelijke fout die zich voor eenvoudig herstel leent te verbeteren. Dat brengt mee dat de feitenrechter slechts in evidente gevallen gebruik kan maken van de bevoegdheid het dictum te verbeteren, mede met het oog op de juiste executie van de uitspraak. Er is geen aanleiding in strafzaken de procespartijen in de gelegenheid te stellen zich over een voorgenomen verbetering uit te laten.	Een herstelbeslissing dient te worden gewezen door de rechter(s) die op de zaak heeft/hebben gezeten. De griffier dient er zorg voor te dragen dat de herstelbeslissing wordt aangetekend op dan wel wordt gehecht aan het origineel van de uitspraak en per gewone brief ter kennis van de procespartijen wordt gebracht. (Vgl. HR 12 juni 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW1478).
      
      
        3.3.2
        Met betrekking tot de mogelijkheid van controle door de rechter in hoger beroep of in cassatie is het volgende van belang. Tegen de herstelbeslissing (of de weigering daarvan) staat geen rechtsmiddel open. Een herstelbeslissing (of de weigering daarvan) heeft evenmin invloed op de termijn voor het instellen van een rechtsmiddel tegen de (al dan niet herstelde) uitspraak. Indien een herstelbeslissing wordt gegeven, kunnen zich wel bijzondere, de procespartij niet toe te rekenen omstandigheden voordoen die het overschrijden van de termijn voor het instellen van het rechtsmiddel tegen de (herstelde) uitspraak verontschuldigbaar doen zijn. Daaraan kan in het bijzonder worden gedacht in het geval dat een herstelbeslissing wordt genomen waarin de uitspraak wordt hersteld met een beslissing waarop de procespartij gelet op het hiervoor onder 3.3.1 geschetste kader niet bedacht had hoeven te zijn en de procespartij zo spoedig mogelijk na kennisgeving van die beslissing alsnog een rechtsmiddel tegen de (herstelde) uitspraak instelt. Als een herstelbeslissing betrekking heeft op een kennelijke fout die zich leent voor eenvoudig herstel zoals bedoeld in 3.3.1, brengt dat overigens mee dat de procespartij daarop wel bedacht had moeten  zijn.
      
    
    
      3.4
      De hiervoor weergegeven verbeteringen op 29 augustus 2018 in de einduitspraak van 26 januari 2018 – bestaande uit de toevoeging van overwegingen ten aanzien van de vorderingen van benadeelde partijen en ten aanzien van de oplegging van schadevergoedingsmaatregelen als bedoeld in artikel 36f Sr en de toevoeging aan het dictum van beslissingen daaromtrent – zijn niet verbeteringen als hiervoor bedoeld in 3.3.1 en de verdachte behoefde daarop dus niet bedacht te zijn. Daarom is de Hoge Raad van oordeel dat de overschrijding van de wettelijke termijn waarbinnen het beroep in cassatie tegen de einduitspraak van 26 januari 2018 had moeten worden ingesteld, verontschuldigbaar is. Uit het voorgaande vloeit tevens voort dat het cassatiemiddel terecht klaagt over de ongeoorloofdheid van de door het hof aangebrachte verbeteringen in de einduitspraak. De Hoge Raad zal de bestreden uitspraak in zoverre vernietigen. 
    
  
  
    
      4Beslissing
    
      De Hoge Raad:
      - vernietigt het arrest van het hof van 26 januari 2018, maar uitsluitend voor zover het betreft de wijzigingen die het hof daarin heeft aangebracht bij zijn beslissing van 29 augustus 2018;
      - verwerpt het beroep voor het overige.
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president J. de Hullu als voorzitter, en de raadsheren Y. Buruma, E.S.G.N.A.I. van de Griend, A.L.J. van Strien en M.J. Borgers, in bijzijn van de waarnemend griffier S.P. Bakker, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 7 juli 2020.