Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 193-206

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-11-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 5, pagina 193-206

28-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30844Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 223-232
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 193-206
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 houdende bepalingen inzake een nadere splitsing van de Rijksbegroting (Tweede wijziging van de Comptabiliteitswet 2001) (29833); het wetsvoorstel Regeling van het beroepsgoederenvervoer en het eigen vervoer met vrachtauto's (Wet wegvervoer goederen) (30896); het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Gerechtsdeurwaarderswet in verband met de bevoegdheid van deurwaarders om informatie op te vragen en elektronisch te betekenen in geval van derdenbeslag (31240), en van 4 andere wetsvoorstellen (31118, 31119 en 31360 en 31503)Pagina 206-207
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de verstrekking van bijdragen aan zorgaanbieders die inkomsten derven ten gevolge van het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan bepaalde groepen vreemdelingen en van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten met het oog op verzekering van bepaalde groepen minderjarige vreemdelingen (31249)Pagina 207-215
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met het verlenen van het kiesrecht voor de verkiezing van de leden van het Europees Parlement aan alle Nederlanders die in de Nederlandse Antillen en Aruba woonachtig zijn (31392)Pagina 215-223
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) (30844)Pagina 245-253
Lijst van besluiten (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 253-254
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de verstrekking van bijdragen aan zorgaanbieders die inkomsten derven ten gevolge van het verlenen van medisch noodzakelijke zorg aan bepaalde groepen vreemdelingen en van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten met het oog op verzekering van bepaalde groepen minderjarige vreemdelingen (31249)Pagina 232-245
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 254-255
Presentie en opening (dinsdag 28 oktober 2008)Pagina 193-193
Noot (zie blz. 206): JBZ instemmingsbesluit 28 oktober 2008 m.b.t. Ontwerpkaderbesluit wijziging kaderbesluit 2002/475/JBZ inzake terrorismebestrijdingPagina 256-256

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
inzake een vergunningstelsel met betrekking tot activiteiten die van invloed
zijn op de fysieke leefomgeving en inzake handhaving van regelingen op het
gebied van de fysieke leefomgeving (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht)
(30844).De voorzitter:Ik heet de minister van VROM van harte welkom in dit huis.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Mevrouw de voorzitter. Allereerst meld ik u dat de heer Schouw van de
fractie van D66 mij heeft verzocht om deze inbreng mede namens zijn fractie
uit te spreken.Het wetsvoorstel Wabo, zoals ik het maar kortheidshalve en herkenbaar
zal noemen, heeft een lang en intensief traject in deze Kamer doorgemaakt
alvorens wij het hier vandaag plenair kunnen behandelen en tot zo mogelijk
een finaal oordeel kunnen komen. De VVD-fractie heeft in dat traject met name
de nadere memorie van antwoord zowel in toon als in inhoud gewaardeerd. Gaf
de memorie van antwoord op vele punten voor de VVD-fractie aanleiding tot
nog grotere afstand van het voorstel, de nadere memorie van antwoord maakt
die op een aantal punten weer kleiner. Dat wil geenszins zeggen dat de afstand
daarmee op voorhand voldoende overbrugd is om hier vandaag zonder meer onze
instemming te kunnen geven. Laat ik het zo stellen: het is een dubbeltje op
zijn kant en veel zal afhangen van de reactie van de minister."De werkelijkheid is een zeis voor idealen" is een volgens mij
van Duitse origine toepasselijke spreuk op het ontwikkelingsproces van de
Wabo. En, voeg ik daaraan toe, naarmate de tijd langer duurt om die idealen
te verwezenlijken, lijkt de zeis scherper en werkzamer te worden. Het ideaal
om burgers en bedrijven te verlossen van een papierberg aan benodigde vergunningen
bij een activiteit in de fysieke leefomgeving en deze te vervangen door één
aanvraag, die – kan het nog mooier? – vanuit de warme huiskamer
of het vertrouwde kantoor simpelweg door het invullen van een digitaal formulier
kan worden verricht dat uiteindelijk ook nog eens goedkoper moet zijn, is
in het overgereguleerde Nederland bijna te mooi om waar te zijn.
Het is dan ook zeer begrijpelijk dat het bedrijfsleven hiernaar uitziet en
aandringt op snelle besluitvorming en invoering.De zorg van de VVD is of die belofte waargemaakt kan worden; of de Wabo
werkelijk een verbetering is ten opzichte van de huidige praktijk. In het
nadere verslag heeft de VVD-fractie zich voornamelijk gericht op de zorgvuldigheid,
de uitvoerbaarheid en de financiën. Vanaf het moment van het nadere verslag,
de reactie van de minister en deze behandeling tellen wij inmiddels vier maanden
verder.Op twee belangrijke bezwaren van de VVD-fractie heeft de minister op het
eerste oog positief gereageerd: de invoering is nu vastgesteld op 1 januari
2010 en over de financiën lijkt meer duidelijkheid te bestaan, althans
volgens de minister. Ik kom daar zo op terug. Voor wat betreft de zorgvuldigheid
en uitvoerbaarheid verzekert de minister ons dat juist door het uitstel er
voldoende gelegenheid is om de mogelijke uitvoeringsproblemen op te lossen
dan wel te voorkomen. In het perspectief van de tijd ben ik geneigd om de
minister daarin te volgen, maar toch ben ik verre van optimistisch, want de
zeis lijkt hier zijn werk uitermate grondig te hebben verricht en is ook nog
niet uitgewerkt, wat straks ontegenzeggelijk zal blijken in de algemene maatregel
van bestuur en de invoeringswet.De uitvoering van de Wabo lijkt een dermate ingewikkelde constructie te
worden dat de verbijsterende simpelheid van het gestelde ideaal door de werkelijkheid
van de invoeringswet volledig teniet wordt gedaan. Wat dreigt over te blijven,
is slechts een decorstuk dat naar buiten de illusie hoog houdt van vereenvoudiging,
maar dat aan de achterkant met stutten en ijzeren balken overeind gehouden
moet worden. De werkelijkheid is ook dat het wetsvoorstel de belofte van vereenvoudigde
regelgeving in essentie niet waarmaakt: de Wabo dereguleert niet, maar regelt
de afstemming van werkprocessen van de overheden en met name die van de gemeenten
en die tussen gemeenten en provincies. De onderliggende vergunningen en regelingen
blijven onverkort bestaan. De omgevingsvergunning is het integratiekader daarvan,
de strik om de stapel papier die de stapel niet kleiner maakt, maar bij elkaar
houdt en met elkaar verbindt. Graag hoort de VVD nogmaals de bevestiging van
de minister daarvan zodat ook afdoende wordt vastgesteld hoe hoog de lat der
verwachtingen mag liggen.Opmerkelijk is de andere toon die de minister gebruikt in de nadere memorie
van antwoord ten opzichte van haar reactie op het verslag. De aanvankelijk
dwingende rijksarm uit de memorie van antwoord die ingreep in bedrijfsvoeringsprocessen
van andere overheden om zodoende de dienstverlening te verbeteren, heeft plaatsgemaakt
voor een steuntje in de rug om gemeenten in staat te stellen om efficiënter
en klantgerichter te werken. "De Wabo is nodig", zo stelt de minister, "om
wettelijke belemmeringen voor het verder optimaliseren van zo'n werkwijze
weg te nemen." Geen dwangmiddel maar een hulpmiddel dus!De in gang gezette beweging, de bewustwording van gemeenten dat het niet
alleen anders, efficiënter moet, maar ook kan, biedt nieuwe kansen. De
VVD-fractie steunt de minister in haar benadering dat de Wabo daartoe een
steun in de rug is. Deze benadering sluit aan bij het basisidee achter de
Wabo dat de gemeente hét loket van de overheid is, omdat de gemeente
het dichtst bij de burger staat. Daar kan het beste maatwerk worden verricht,
daar vindt het klantencontact plaats en daar wordt vertrouwen gecreëerd
en kennis uitgewisseld: het dichtst bij huis of bij kantoor of fabriek. De
vraag is echter of de wijze waarop de minister haar steun in de rug verder
vorm wil geven, gemeenten en dus ook de burger daadwerkelijk helpt.Zorg blijft ook bestaan over de ICT. Opmerkelijk is dat de minister daaraan
relatief weinig aandacht besteedt, terwijl het digitale aanvraagformulier
toch de "backbone" van de omgevingsvergunning vormt. Denkt de minister
dat de onvolkomenheden die uit de pilots blijken, bij de feitelijke invoering
zullen zijn opgelost? Het Rijk, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen
hebben over de uitwerking van het Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening
en E-overheid (NUP) een principeakkoord bereikt. De kern daarvan is dat voor
eind 2010 gezamenlijk de noodzakelijke basisvoorziening voor de e-overheid
gerealiseerd wordt. De Wabo is daarin een van de zes voorbeeldprojecten die
onder dat NUP vallen. Toch stelt de minister dat per 1 januari 2010 de
ICT zodanig op orde zal zijn dat de Wabo per die datum kan worden ingevoerd.
Kan de minister verduidelijken waarom het principeakkoord dan spreekt over
eind 2010?Ten aanzien van de financiën laat de VNG ons weten dat de onduidelijkheid
voortduurt. De minister heeft wel toegezegd twee derde van de invoeringskosten
te willen en zullen compenseren – wat neerkomt op ongeveer 62 mln. –
maar heeft daarvoor geen geld op haar begroting opgenomen. Een dergelijke
afspraak is geen liefdadigheid maar een in de Financiële-verhoudingswet
verankerde verplichting. Het is evident dat de gemeenten een fors gedeelte
van die kosten voor hun eigen rekening nemen, als maar helder blijft dat hierdoor
lokaal de lasten kunnen stijgen. Het is dan ook opmerkelijk dat de minister
in haar nadere memorie van antwoord uitermate vaag blijft over de mogelijke
dekking van de invoerings- en aanloopkosten. Hoe zij het ook wendt of keert,
en uit welk potje dan ook de gemeenten die tekorten dekken, de dekking komt
altijd uit de gemeentelijke portemonnee en drukt op de lokale uitgaven. Ook
giet zij het begrip "kostendekkendheid" in wel erg wijde zakken.
Ineens wordt de gemeentelijke autonomie om dit begrip zelf in te vullen, wel
erg benadrukt. In het licht van het warme pleidooi voor de verplichte instelling
van omgevingsdiensten lijkt dit verdacht veel op een gelegenheidsredenering.
Graag verneemt de VVD van de minister wat ten aanzien van de financiën
de actuele stand van zaken is. De VVD-fractie is voorts erg benieuwd naar
de berekening die ten grondslag ligt aan de stelling van de minister dat over
drie tot vier jaar de legeskosten lager kunnen zijn dan de huidige.De minister stelt in haar nadere memorie van antwoord desgevraagd dat
het gekozen model voor de Wabo de bestaande toetsingskaders intact laat en
derhalve ook in de invoeringswet gehandhaafd blijven. Over de wenselijkheid
daarvan wordt in deze Kamer verschillend gedacht en hoewel de VVD-fractie
liever ook meer integraliteit in de toetsing had gezien, heeft de minister
ons weliswaar niet helemaal overtuigd, maar kunnen wij begrip hebben voor
de argumentatie: de Wabo is immers ook geen integrale vergunning. Daarin blijft
de minister dus consistent, maar tegelijkertijd is de werkelijkheid dat de
minister een aantal nieuwe, vernieuwende of zich zo noemende
inzichten introduceert die zij in de invoeringswet wil regelen. Deze inzichten
raken fundamenteel aan de essentie en het hart van de "moederwet "
Wabo: decentraal wat kan en centraal wat moet.En passant worden de aanbevelingen van de commissie-Mans, nota bene al
voordat het kabinet hierover een standpunt heeft ingenomen, vertaald in verplichte
regionale omgevingsdiensten en aangeprezen als het ultieme middel tot kwaliteitsborging.
Met alleen al het noemen van een verplichting tot het realiseren van die diensten
verlaat de minister de gedachte dat de gemeente het overheidsloket voor de
burger is en introduceert zij op zijn minst een nieuwe structuur, nieuwe regels,
nieuwe afstemming en een nieuwe bureaucratie. Waar is nu de eerder geprezen
autonomie van gemeenten om op hun wijze de problematiek rondom financiën
en ICT op te lossen gebleven? En wat denkt de minister dat de effecten zijn
op de zo geprezen voortvarendheid waarmee gemeenten werkelijk werk maken van
de invoering van de Wabo?Door de speculaties over de omgevingsdiensten ontstaat een vacuüm
die invoering per 1 januari 2010 eerder op afstand zet dan dichterbij
brengt. De kwaliteitseisen die aan de overige overheden worden gesteld in
hun vergunning- en handhavingstaken, dienen dermate helder en eensluidend
te zijn dat die overheden die taken in autonome verantwoordelijkheid kunnen
uitvoeren. De eigenstandige dus autonome afweging om deze taken in samenwerking
met andere gemeenten dan wel in een gemeenschappelijke regeling regionaal
te organiseren, is een primair lokale afweging. In haar reacties laat de minister
niet na te benadrukken dat in circa 98% van de vergunningen de gemeenten
het bevoegde gezag zijn. Zij spreekt vervolgens met veel nadruk over het verplicht
instellen van regionale omgevingsdiensten, waarin provincies en gemeenten
op dit gebied samenwerken om daarmee de kwaliteit te borgen. De minister stelt
in haar nadere memorie van antwoord dat de instelling van deze diensten niet
raakt aan de autonomie van de gemeenten, omdat hier sprake is van een gemeenschappelijke
regeling en derhalve van verlengd lokaal bestuur. Gemeenten kiezen juist steeds
minder vaak voor de constructie van een gemeenschappelijke regeling in hun
samenwerking. Gemeenten krijgen geen warm gevoel bij samenwerking op de schaal
en de vorm van de veiligheidsregio's. Hierin is de minister naar de mening
van de VVD wel erg voortvarend, temeer omdat dat wetsvoorstel nog volop in
behandeling is in de Tweede Kamer. Op voorhand kan ik verklappen dat die maat
en schaal voor de VVD nog bij lange na niet de maat der dingen vormen. Dus
ook niet die van eventuele omgevingsdiensten. Samenwerken is een keuze: iedereen
moet er beter van worden. Samenwerken gebeurt omdat het nodig is en gemeenten
zo nodig verstandig genoeg zijn om dat te doen. En als het nodig is, regelen
zij dat zelf in een gemeenschappelijke regeling: dat is autonomie.Afhankelijk van de reactie van de minister zal zo nodig over dit onderwerp
in tweede termijn een motie worden ingediend. Het ideaal van de Wabo wordt
door de VVD-fractie gedeeld. Wij zijn echter bevreesd en waarschuwen voor
de werking van de zeis in de uitvoering en vooral voor de invoeringswet. Kunnen
we met dit voorstel de gewekte verwachtingen waarmaken of is hier sprake van
een keuze tussen het halve ei en de lege dop? De VVD-fractie wacht met bijzondere
belangstelling de reactie van de minister af.De heer Janse de Jonge (CDA):Mevrouw de voorzitter. De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht is een
boeiend wetsvoorstel, omdat het een volledig nieuwe werkwijze van de overheid
voorschrijft bij vergunningverlening en omdat het doel is om bedrijven en
burgers sneller en goedkoper aan een integrale vergunning te helpen. Dat is
mede gebaseerd op ons verkiezingsprogramma en het is terug te vinden in het
regeerakkoord.Het is goed om stil te staan bij de positieve punten van het wetsvoorstel
en de doelstellingen. Onze fractie kan hiermee zeer wel instemmen. Dienstverlening
aan burgers en bedrijven staat daarbij voorop. Iedereen weet dat wij lange
procedures kennen van vergunningaanvraag en -verlening en lange procedures
van bezwaar, beroep enzovoorts. Als dit op een andere, efficiëntere en
voor burger en bedrijf vriendelijke manier kan gebeuren, hebben wij daar zeer
veel waardering voor. Het moet en kan beter gaan met vergunningverlening in
ons land. Een integrale vergunningverlening kan, als het goed werkt, daarbij
veel voordeel opleveren. Voorwaarde is wel dat het back office op orde moet
zijn. Wij waarderen dus zeer deze initiatieven voor deze kwalitatieve impuls,
die noodzakelijk is. Processen bij gemeenten en provincies kunnen erg lang
duren.Dit wil echter niet zeggen dat wij er daarmee zijn. Het is niet alleen
een boeiend voorstel in deze zin. In zijn oorspronkelijke vorm is het ook
een boeiend voorstel omdat het een aantal bestuurlijke en juridische grenzen
dreigt te overschrijden. Ik dank de regering en met name de minister van VROM
en haar ambtenaren voor de inzet en de kwaliteit van de beantwoording van
de vele vragen en opvattingen die door mijn fractie en andere fracties zijn
ingebracht. Wij zijn met een aantal essentiële wijzigingen ten opzichte
van het oorspronkelijke wetsvoorstel, zoals het bij dit huis werd ingediend,
een aantal stappen verder gekomen. Dat betekent overigens niet dat het voorstel
thans een fraai product van wetgeving is. Het zal het naar mijn mening ook
nooit worden.In mijn betoog zal ik mij houden aan de systematiek zoals gevolgd in de
schriftelijke voorbereiding. Ik zal eerst ingaan op de staatsrechtelijke aspecten
van het voorstel. Daarna volgen bijdragen over de bestuurlijke complexiteit,
de bevoegdheden, het specialiteitsbeginsel, het toetsingskader, de omgevingsdiensten
en de lex silencio.De Grondwet geeft in grote lijnen de bevoegdheidsverdeling aan in ons
staatsbestel. Er zijn grenzen aangegeven voor wat het Rijk mag. Ik zeg dit
bewust zo. Het is glashelder dat wij op basis van de Grondwet moeten uitgaan
van een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Autonomie is de grondslag van het
bestaansrecht en de rechtsbevoegdheid van decentrale overheden. Autonomie
wordt niet verleend; zij ís er. Het vertrekpunt bij ons staatsbestel
is dat gemeenten, provincies en waterschappen beschikken over autonomie. Dat
wordt pas ingeperkt als daaraan van rijkswege grenzen worden gesteld door
middel van medebewind. Dat is de essentie van onze Grondwet. Dat betekent
concreet dat bevoegdheden zo veel mogelijk bij gemeenten en provincies thuishoren.
Subsidiariteit, zoals dat in Europees jargon heet, is voor mijn
fractie een essentieel uitgangspunt. Elk wetsvoorstel dat hier passeert, toetsen
wij aan deze beginselen.Wij hebben een uitvoerig debat gevoerd met de regering over autonomie
en medebewind. Interpretatie van de grondwetsartikelen 124, 127, 128 en 132
laat zien dat niet aanstonds helder is of een wetsvoorstel past binnen dit
grondwettelijke kader. Het ontwerp van de Wabo paste daar duidelijk niet in.
Het leek de grenzen van de Grondwet te overschrijden door de systematiek dwingend
op te leggen aan decentrale besturen. Daarmee maakt het voorstel inbreuk op
de autonomie van de gemeenten. Om het anders te zeggen: het voorstel is ondanks
argumentatie van de regering geen medebewindwet en zal dat ook nooit worden.
Ik zal dit illustreren met het volgende. In antwoord op de door de CDA-fractie
opgeworpen vraag of het voorstel niet op gespannen voet staat met artikel
128 van de Grondwet, in die zin dat de Wabo het mogelijk maakt dat autonome
vergunningsbevoegdheden van het college van B&W worden overgeheveld naar
gedeputeerde staten of de minister – en dat autonome vergunningsbevoegdheden
van gedeputeerde staten worden overgeheveld naar het college van B&W of
de minister – stelt de minister op bladzijde 7 van de nadere memorie
van antwoord: "Aan de leden van de CDA-fractie kan worden bevestigd dat
decentrale overheden onverminderd bevoegd blijven tot vaststelling van het
omgevingsbeleid voor activiteiten als bedoeld in artikel 2.2 van de Wabo.
De keuze of er voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.2 een vergunningsplicht
wordt ingesteld en, zo ja, voor welke gevallen die geldt, blijft een (autonome)
bevoegdheid. van de organen die daar ook tot nu toe bevoegd zijn. De Wabo
creëert daarvoor geen medebewindsbevoegdheid, zoals de leden terecht
opmerken. Ook de criteria aan de hand waarvan moet worden beoordeeld of een
vergunning kan worden verleend, worden op decentraal niveau vastgesteld. De
Wabo brengt dan ook geen verandering in de materiële normstelling; dit
blijft een bevoegdheid van de decentrale overheden. Van de materiële
normstelling kunnen worden onderscheiden de bevoegdheden tot vergunningverlening
en handhaving. Met de komst van de Wabo worden deze bevoegdheden niet langer
bij verordening geregeld, evenals bijvoorbeeld geldt voor de procedureregelingen.
In plaats daarvan voorziet de Wabo in een landelijk uniforme regeling. Dit
hangt samen met de integratie van de afzonderlijke vergunningen in de omgevingsvergunning.
(...) Zoals in de memorie van antwoord is onderbouwd, staat artikel 124 van
de Grondwet daar niet aan in de weg. In vrijwel alle gevallen geschiedt de
toedeling van het bevoegd gezag aan organen van gemeenten of provincies. Dit
is overeenkomstig het beginsel van subsidiariteit, zoals de leden van de fractie
van het CDA opmerken." Verder merkt deze minister op dat "bij het
verlenen en handhaven van de omgevingsvergunning door het bevoegd gezag in
die gevallen sprake is van medebewind als bedoeld in artikel 124, tweede lid,
van de Grondwet. Bij of krachtens de Wabo wordt het bevoegd gezag aangewezen
dat een omgevingsvergunning verleent of handhaaft. De toekenning van bevoegdheden
op grond van de Wabo betreft, naar het oordeel van het kabinet, dan ook geen
toekenning van autonome bevoegdheden als bedoeld in artikel 124, eerste lid,
van de Grondwet waarop artikel 128 van de Grondwet van toepassing is". Over deze uitleg hebben wij heel wat discussie gehad met deze minister.
De redenering van de regering is niet consistent, ook niet met wat de regering
in het verleden als opvatting aangaf bij de uitleg van dit grondwetsartikel.
Ik heb toen verwezen naar het standpunt van minister Remkes, van het vorige
kabinet. Wij zijn thans gekomen aan een voorlopige afronding van deze discussie.
De CDA-fractie kan op basis van de volgende uitleg van de regering vooralsnog
leven met de spanning tussen de Wabo en de Grondwet. Wij zijn tot dit voorlopige
oordeel gekomen op basis van onder meer de volgende passage op pagina 9 van
de nadere memorie van antwoord: "Zoals hierboven is vermeld blijven de
huidige bestuursorganen bevoegd om te bepalen of – en in welke gevallen –
er in de betrokken gemeente of provincie voor een activiteit als bedoeld in
artikel 2.2 een vergunningplicht geldt." Concreter geformuleerd: het
blijven de gemeenteraad en provinciale staten die uit hoofde van hun autonome
verordenende bevoegdheid de hier bedoelde vergunningsbevoegdheden creëren.Bij die vergunningsbevoegdheden gaat het dus om autonome bevoegdheden.
Wat mijn fractie betreft, is in de memorie van antwoord en de nadere memorie
van antwoord welbewust sprake van "geregeld" en niet van "toegekend",
want het toekennen van die vergunningsbevoegdheden zal ook onder de Wabo in
de praktijk geschieden door de raad respectievelijk Provinciale Staten op
basis van hun autonome verordenende bevoegdheid. Daarmee hebben wij als Kamer
met de regering de grondwettelijke problematiek rond de Wabo scherp gekregen.Ik voeg daaraan toe dat de voorgestelde aanpassingen van artikel 2.2 van
de Wabo ook passen in deze benadering. Ook daar gaat de memorie van antwoord
uitvoerig op in. Deze aanpassingen zijn alles bijeen genomen van groot belang
voor de werking en reikwijdte van deze wet in de bestuurspraktijk. Bij de
invoeringswet Wabo en het Besluit omgevingsrecht zien wij de aanpassingen
en toelichtingen graag goed en volledig verwoord en onderbouwd terug. Wij
zien tevens uit naar het advies van de Raad van State over de invoeringswet
Wabo. Alsdan kunnen wij als Kamer de totaalbalans opmaken.Het tweede onderdeel is de bestuurlijke complexiteit, waarop mevrouw Huijbregts
zojuist al uitvoerig is ingegaan. De vraag doet zich voor of dit wetsvoorstel
past in onze bestuurlijke structuur en cultuur. Laat helder zijn dat dit voorstel
zeker aansprekende doelstellingen bevat; ik begon mijn inbreng daarmee. Een
snellere en integrale vergunningverlening verdient voluit ondersteuning. Ook
verminderde administratieve lasten zijn zeer positief te waarderen en zijn
goed voor bedrijven en burgers. Er ontbreekt echter een visie op de kwaliteit
van de leefomgeving; geeft dit voorstel een aanzet tot beter beheer van de
kwaliteit van de leefomgeving? Ook bij de evaluatie zal dit helder moeten
worden.De Wabo gooit echter tevens alle bestaande processen en culturen overhoop.
Nogmaals: op zich kan er veel gezegd worden voor beter integraal werken bij
de overheid, maar integraal werken is niet van vandaag of gisteren. AI decennia
trachten wij integraal te werken bij overheden en bedrijfsleven. Het leven
in de bestuurspraktijk is echter weerbarstiger. Dat ligt niet aan het systeem,
maar aan de complexiteit van de vraagstukken waarmee overheden worden geconfronteerd.
Overheden en met name gemeenten hebben in de loop van de jaren steeds
meer taken op hun schouders gekregen. Vanuit diverse hoeken van de samenleving
wordt veel verwacht van overheidsingrijpen en overheidssturing. Dat gevoegd
bij de complexiteit van de vraagstukken maakt het bepaald niet eenvoudiger
om integraal te werken. Redeneren en handelen vanuit een specifiek belang
lijkt in de praktijk dus erg aantrekkelijk. De eenvoud en overzichtelijkheid
van dat ene belang, zullen we maar zeggen, is hanteerbaar op de werkvloer.
Kortom, er is echt meer nodig om integraal werken te leren hanteren. Vanuit
welk programma van het Rijk, de provincies en de gemeenten gaat men werken
aan de succesvolle uitvoering van deze wet en welke rol hebben VROM en BZK
daarin? Ik kom daar aan het slot van mijn inbreng op terug.Uit de praktijk hoor ik overigens dat veel gemeenten en provincies allang
investeren in een betere en gecoördineerde afstemming. De Wabo schijnt
in de praktijk op sommige punten ook al te werken. De AWB en de Wet samenhangende
besluiten AWB werken dus zo slecht nog niet. Bij die betere afstemming en
coördinatie worden bestuursorganen geholpen door adequate ICT-voorzieningen,
maar juist op dat terrein heeft de overheid geen goede naam; overigens worstelen
ook bedrijven met dit probleem. Wij roepen de minister ertoe op om op dit
punt krachtdadig op te treden en voluit deze ICT-revolutie te steunen, ook
in financiële zin. Het belang van burgers en met name bedrijven dient
immers voorop te staan.Ik kom bij het onderdeel "bevoegdheden en efficiency". In de
schriftelijke voorbereiding hebben wij aangegeven dat het veel verstandiger
zou zijn om als uitgangspunt voor deze wet te nemen dat primair gemeenten
de bevoegdheid krijgen tot integrale vergunningverlening. Nu blijkt, ook uit
de stukken, dat in de praktijk ongeveer 98% van alle Wabo-vergunningen
door gemeenten wordt afgehandeld. Vervolgens hebben wij aangegeven dat de
resterende 2% voor de verantwoordelijkheid van de provincies en in
enkele gevallen van het Rijk is. Wij weten vrij nauwkeurig om hoeveel en om
welk soort vergunningen het gaat en onder welke omstandigheden de provincie –
soms de minister – de vergunningverlening "overneemt" van
gemeenten. Ik vraag nogmaals aan de minister of het niet erg verstandig is
om het door ons gemaakte onderscheid in de bevoegdheidsverdeling op te nemen
in de wet. Als het zojuist geformuleerde uitgangspunt helder in de wet wordt
aangebracht, voorkomt dat ongelooflijk veel procedures, worden de afspraken
veel beter gecoördineerd en zijn convenanten veel minder noodzakelijk.
Kortom, veel bureaucratie wordt voorkomen omdat de bevoegdheden helder zijn
bepaald. Iedere bestuurslaag weet goed waar die aan toe is.Ik heb een voorbeeld gezien van de provincie Flevoland, waarbij de meest
merkwaardige constructies worden verzonnen om als gemeente toch de vergunning
te verlenen terwijl de provincie – lees: het college van Gedeputeerde
Staten – formeel bevoegd is. Men gaat onder meer werken met onbezoldigde
provincieambtenaren die werken bij de gemeente. Het is ongetwijfeld praktisch,
klantvriendelijk enzovoorts, maar zo is de wet echt niet bedoeld. Blijkbaar
wordt nu al bezien hoe je als gemeente aan de eindeloze protocollen, convenanten,
geldstromen en bestuurlijke lasten kunt ontkomen. Ook over het specialiteitsbeginsel en de toetsingskaders wil ik een paar
opmerkingen maken. Vanuit mijn eigen ervaring bij zowel de provincie als een
aantal gemeenten kan ik stellen dat een procedurewet zoals de Wabo niet in één
keer de cultuur kan veranderen. Dat zal mijns inziens een geleidelijk proces
worden, ondanks de soms ronkende woorden van de regering over gemeenten die
staan te popelen om de Wabo in te voeren. Om toch op termijn een goed werkend
back office te krijgen, dient aan een aantal voorwaarden voldaan te worden.
Allereerst dient er gewerkt te worden aan een verandering van de cultuur.
Dat is een continu proces. Interne afstemming tussen de verschillende afdelingen
binnen een gemeente is noodzakelijk. Misschien nog belangrijker is dat de
verschillende belangen evenwichtig bij elkaar komen en individueel en in samenhang
tegen elkaar afgewogen worden.Wij komen daarmee bij het specialiteitsbeginsel. Het mag naar de mening
van mijn fractie niet zo zijn dat in 2010 of daarna bepaalde belangen ondergesneeuwd
dreigen te raken bij de Wabo-vergunningverlening. Ik refereer nog maar eens
aan het belang van cultuurhistorie, waardevol landschap of ecologie naast
het belang van de aanleg van een snelweg of een bedrijventerrein. Elk belang
is gelijkwaardig – ik zeg niet "gelijk" maar "gelijkwaardig" –
en zal altijd inzichtelijk moeten worden gemaakt. Dat is van essentieel belang
voor de vergunningverlening en in een later stadium ook voor de derde belanghebbende.
Niet in de laatste plaats zijn wij van oordeel dat ook voor de rechter bij
toetsing van de vergunning inzichtelijk moet worden gemaakt welke belangen
in het spel waren voor de bestreden Wabo-vergunning en hoe die gewogen zijn
door het bestuursorgaan. Ik vraag de minister om nog eens heel helder aan
te geven dat deze zorgvuldige belangafweging gehandhaafd wordt in het toekomstige
Wabo-regime.Ten aanzien van de toetsingskaders het volgende. Wij zijn ingenomen met
het feit dat de minister in de beide memories van antwoord niet meer toewerkt
naar een integraal toetsingskader. "Het streven is niet gericht op één
alomvattend toetsingskader, maar op een meer samenhangend toetsingskader",
aldus de memorie van antwoord, op pagina 16. Met dit "samenhangende toetsingskader"
kan ons inziens tevens meer recht worden gedaan aan de sectorale belangen
die mede door Europese en internationale regelgeving worden ingegeven. De
CDA-fractie is van oordeel dat voorkomen moet worden dat een "ongeclausuleerde
totaalafweging" aan het bevoegde gezag zal worden overgelaten. Zie de
argumenten die ik zojuist heb vermeld. Immers: het bestaande beschermingsniveau
mag door de komst van de Wabo niet worden aangetast, met name gelet op de
beginselen van specialiteit en rechtszekerheid.Ik proef hier enige spanning tussen het wetsvoorstel en onze, in dit huis
overigens breed gedragen, opvatting over het toetsingskader. Mede gelet op
de motie op stuk nr. 23 van de Tweede Kamer, verzoek ik de minister om dit
onderwerp mee te nemen en te regelen bij de invoeringswet. Ik heb dit overigens
nog niet gezien als een van de aandachtspunten voor de invoeringswet. Het
betreft hier een principieel en belangrijk onderwerp over de aard en reikwijdte
van de Wabo.Mede in verband met het zojuist door mij naar voren gebrachte probleem
van de bestuurlijke complexiteit speelt de kwestie van de mogelijke oprichting
van omgevingsdiensten. Mevrouw Huijbregts ging daar zojuist
uitgebreid op in. Formeel staat dit onderwerp min of meer los van dit wetsvoorstel,
maar de visie op dit onderwerp is wel direct verbonden met de Wabo en de minister
is in de nadere memorie van antwoord ook uitvoerig ingegaan op het onderdeel
toezicht en handhaving. Vandaar dat ik hier graag op wil ingaan. Ik verwijs
daarbij tevens naar de serie 29383 over de herijking van de VROM-regelgeving.
De commissie-Mans heeft deze nazomer haar aanbevelingen gepubliceerd inzake
het handhavingsstelsel van de VROM-regelgeving. Zij pleit onder meer voor
de instelling van 25 omgevingsdiensten. De handhaving van de omgevingsvergunning
wil het kabinet koppelen aan die van de milieuwetgeving. Dat betekent dat
er een koppeling wordt gemaakt tussen de Wabo en de handhaving daarvan door
middel van omgevingsdiensten. Mijn fractie kan zich op zich goed vinden in
deze koppeling, die ingewikkelde trajecten inzichtelijker en verantwoordelijkheden
helderder maakt. Als wij het goed begrijpen, kan dit echter ook betekenen
dat eerst de invoering van de omgevingsvergunning plaatsvindt en dat vervolgens
omgevingsdiensten worden ingevoerd. Dit is naar ons oordeel een zeer onverstandige
aanpak, niet alleen organisatorisch – gemeenten moeten de hele boel
weer overhoop halen, terwijl de Wabo net is ingevoerd – maar ook bestuurlijk:
wie is nu waarvoor verantwoordelijk? Hebben wij het nou over autonomie en
gemeenten en wie draagt in dit land de verantwoordelijkheid voor de vergunningverlening?
Is dat dan niet primair in 98% van de gevallen de gemeente? De vraag
is ook op welk niveau je dit gaat organiseren. Deze essentiële vragen
spelen hierbij een rol.De CDA-fractie wil in dit verband de volgende suggesties aan de minister
meegeven. Het idee van omgevingsdiensten is op zich niet verkeerd. Wij hebben
daar zelf iets over gemeld in ons voorlopig verslag, op pagina 11. Bundeling
van kwaliteit en regiefunctie op regionaal niveau is zeker noodzakelijk. Juist
die kwaliteitsimpuls bij handhaving is heel hard nodig in ons land. Laat volstrekt
duidelijk zijn dat dit speerpunt nummer 1 is. Wij kennen een aantal voorbeelden
van uitstekende handhavingsdiensten in ons land. In de schriftelijke voorbereiding
hebben wij het voorbeeld gegeven van de DCMR in Rijnmond. Laat kennis en ervaring
inzetbaar zijn in heel ons land. Kijk over geografische grenzen heen. Bundeling
van handhaving op regionale schaal is zeker zinvol. Fundamentele bezwaren
hebben wij echter tegen het opleggen van bovenaf en de mogelijke fixatie op
25 omgevingsdiensten. Is het niet veel zinvoller om deze diensten te koppelen
aan bestaande bestuurslagen die nu al belast zijn met het handhaven van de
milieuregelgeving? Denkbaar is ook dat voor de industriële BRZO- en IPPC-bedrijven –
dat zijn ongeveer 800 bedrijven – een landelijke omgevingsdienst wordt
ingesteld. Deze nationale omgevingsdienst verleent alsdan de omgevings-, emissie-
en watervergunning voor 800 industriële bedrijven. Dat is wel zo klantvriendelijk
voor de grote bedrijven, er zijn deskundigheid en kwaliteit en het werkt nog
efficiënt ook.Concreet gaat het dus om de koppeling van bestaande bestuurslagen, zoals
gemeenten, provincies en stadregio's, aan de omgevingsdiensten. De suggestie
van de commissie-Mans over een koppeling aan de politieregio's baart ons veel
zorgen. Dat is niet het juiste democratische niveau om dit soort taken neer
te leggen. In die zin is de analyse van de commissie-Mans dus enigszins oppervlakkig.
Wij willen geen bestuurlijke krachtpatserij en wij kunnen ons goed vinden
in de visie van de VROM-raad in zijn rapport "Wisselende coalities: naar
een effectief regionaal ruimtelijk beleid". Het gaat niet om geografische
grenzen en bevoegdhedenstrijd tussen bestuurslagen. Die stammenoorlogen en
prestigestrijd hebben wij in ons land helaas al veel te lang gevoerd. Nogmaals:
het gaat om kwaliteit van handhaving en om efficiency voor burgers en bedrijven.
Is de minister het met ons eens dat wij geen nieuwe, vierde bestuurslaag moeten
introduceren in de vorm van omgevingsdiensten, hetgeen bovendien leidt tot
onvoorstelbaar veel bureaucratie? Is zij bereid om in nauw overleg met het
IPO, de VNG en de SKVV te bezien op welke wijze dit goed georganiseerd kan
worden en op welke wijze dit past bij democratisch gelegitimeerde bestuursorganen?
En wil zij daarbij als uitgangspunt nemen dat een flinke kwaliteitsimpuls
van de handhaving van VROM-regelgeving vooropstaat? Is dit niet het goede
moment om daar in ons land aan te gaan werken? Op dat punt krijg ik graag
een duidelijke toezegging van deze minister.Het laatste punt is de lex silencio positivo. Wij hebben uitvoerig gediscussieerd
over de vergunning van rechtswege indien een gemeentebestuur niets onderneemt
na een aanvraag voor een Wabo-vergunning. Onze fractie heeft kennisgenomen
van de antwoorden van de minister en haar voorstellen tot inkadering van dit
verschijnsel. Tevens hebben wij zeer recent kennis genomen van de regeling
van dit vraagstuk in de Dienstenwet; zie de Tweede Kamerstukken 31579, nummers
1-3. Uit met name het laatste voorstel, dat op dit moment bij de Tweede Kamer
ligt en dat, als het wordt aangenomen, ook hier langskomt, leiden wij het
volgende af. De regering heeft de lex silencio met een aantal waarborgen omkleed.
Ook geeft zij aan dat bij de invoeringswet Wabo enkele extra waarborgen zullen
worden gegeven. Het gaat concreet om standaardvoorschriften voor elke vergunde
activiteit, ongeacht een verzoek van de derde belanghebbende. Publicatie van
de van rechtswege verleende vergunning is ons inziens essentieel. Bij niet-bekendmaking
mag er geen activiteit plaatsvinden. De bezwaartermijn van zes weken heeft
bovendien schorsende werking. Lopende de bezwaarprocedure is uitvoering niet
mogelijk. De Wabo kent de voorziening dat het bevoegd gezag de Wabo-vergunning
van rechtswege mag intrekken, maar slechts op grond van "ernstige gevolgen
voor de leefomgeving". Wil de minister dat nog nader duiden? Als wij
het goed zien, geeft de regering in voorstel 31579 een algemene regeling van
de lex silencio positivo ter opneming in de AWB. Wij wachten met belangstelling
de verdere afhandeling van dit voorstel door de Tweede Kamer af. Vraag is
thans in welke mate de door mij hiervoor aangeven waarborgen rond de Wabo-vergunning
gehandhaafd worden in het kader van dit wetsvoorstel. Met andere woorden:
waarover besluiten wij hier als Kamer ten aanzien van de Wabo als onhelder
is dat er later een andere wettelijke wijziging zou komen? Wij willen heel
graag weten waar wij hier met de Wabo aan toe zijn.Wij zien het antwoord en de reactie van het kabinet met meer dan gewone
belangstelling tegemoet.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Vandaag behandelen we in deze Kamer het wetsvoorstel
inzake omgevingsrecht. In dit wetsvoorstel worden 25 afzonderlijke vergunningen
in één besluit, één vergunning, samengebracht.
Dat is knap en een compliment waard aan de ministers en de ambtelijke organisatie,
die jarenlang met de voorbereiding bezig geweest zijn.Het zal de minister, gelet op de uitgebreide schriftelijke behandeling
van dit wetsvoorstel in deze Kamer, echter niet verbazen dat de fractie van
de PvdA haar twijfels heeft zowel over de verwachtingen die bestaan of gewekt
zijn over het eindbeeld waarop deze wet gericht is als over de uitvoeringscomponent
en verantwoordelijkheidsverdeling die deels in dit wetsvoorstel besloten liggen
en deels in de discussies de afgelopen maanden naar voren gekomen zijn. Dit
betekent dat voor ons uiteindelijke oordeel niet alleen veel afhangt van deze
behandeling van dit wetsvoorstel in deze Kamer en de antwoorden die wij krijgen
op een aantal essentiële vraagstukken, maar ook van de invoeringswet
die snel zal volgen. Die vraagstukken zijn: coördinatie of integratie,
de lex silencio positivo, het belanghebbendenbegrip en de verantwoordelijkheidsverdeling.Het eerste punt is: coördinatie of integratie. Besluiten gecoördineerd
kunnen behandelen en gelijktijdig bekend maken kan veel ergernis en onbegrip
voorkomen en kan zonder meer als winst aangemerkt worden. Het bevordert duidelijkheid
voor de aanvragende partij, maar ook voor de samenleving. Niet alleen wordt
voorkomen dat verschillende vergunningen voor één en hetzelfde
project ongelijktijdig afgegeven worden; nog belangrijker is dat niet voor
hetzelfde project de ene vergunning wel en de andere vergunning niet afgegeven
wordt. Wij beschouwen dan ook de gelijktijdige afhandeling door het ene loket
en de stroomlijning van procedures als de belangrijkste verworvenheid van
deze wet en hebben ons enigszins verbaasd over het feit dat tijdens de behandeling
van dit wetsvoorstel in beide Kamers op vragen van diverse Kamerleden aangegeven
wordt dat het mogelijk blijft om niet alle activiteiten voor een project in één
keer te hoeven aanvragen, dat voor bepaalde activiteiten eerder een beslissing
verkregen kan worden, bijvoorbeeld de kap van een boom voor een bouwproject,
en dat de wet de nodige flexibiliteit bevat om een vergunning op maat te maken.
Als wij nu juist de gelijktijdigheid van het nemen van besluiten over de afzonderlijke
vergunningen als één van de belangrijkste verworvenheden van
deze wet zien, verbaast ons het gemak waarmee die ongelijktijdigheid er toch
weer insluipt. Of hebben wij dat verkeerd begrepen en wie bepaalt dat dan?
Misschien kan de minister nog eens aangeven of wat haar betreft deze ongelijktijdigheid
slechts bij hoge uitzondering kan plaatsvinden en aan welke voorwaarden dan
voldaan moet worden.De ene vergunning, waar het in dit wetsvoorstel over gaat, wordt in één
keer, het liefst digitaal, aangevraagd middels één aanvraagformulier
bij het ene loket, het front office. Dat idee is prachtig, maar de weerbarstige
werkelijkheid wordt niet door een mooi idee veranderd. Een front office waar
de ene alles omvattende vergunning kan worden aangevraagd en verkregen, is
zonder nadere waarborgen geen garantie voor een inzichtelijke integrale afweging
voor aanvragers en derde belanghebbenden en ook niet voor de beoogde vermindering
van de administratieve lasten. Het kernvraagstuk is ons inziens eerder een
bestuurlijk-organisatorisch probleem dan een juridisch probleem; daarop zal
de aandacht in het vervolgtraject dan ook vooral gericht moeten zijn.De minister heeft ongetwijfeld uit de schriftelijke behandeling van dit
wetsvoorstel al begrepen dat naar het oordeel van de PvdA-fractie het gebruikmaken
van de in juni 2008 vastgestelde algemene coördinatieregeling in de AWB,
gekoppeld aan de nieuwe Wet ruimtelijke ordening, een mogelijk beter en effectiever
instrument geweest zou zijn dan streven naar de ene integrale vergunning in
een gecompliceerde wetgeving, zoals die nu voorligt. Een belangrijke reden
waarom wij liever gezien hadden dat de coördinatiebepaling van toepassing
verklaard was, heeft te maken met de verschillende ideeën over het gewenste
eindbeeld van deze wet. De ene groep, te lokaliseren in sommige politieke
en bestuurlijke kringen en werkgeverskringen, wil dat deze wet de voorbode
is van de ene snel afgegeven integrale vergunning, waarbij weinig waarborgen
vastgelegd worden over de afweging van de deelbelangen. Het "ene globale
toetsingskader" is daarbij een toverterm. De critici, tot wie de fractie
van de PvdA in deze Kamer zich rekent, zijn van mening dat die ene integrale
vergunning er alleen mag komen als te allen tijde de afweging van de deelbelangen
zichtbaar gemaakt wordt en opvraagbaar is door derden. Democratische controle
en toetsing op deelbelangenafweging blijven noodzakelijk. De werkelijkheid
is immers meervoudig en ontkenning daarvan kan schadelijke neveneffecten opleveren,
zoals ook in het recent uitgekomen voortreffelijke advies van de RMO "De
ontkokering voorbij" betoogd en toegelicht wordt. Weliswaar gaat het
daar om de sociale infrastructuur, maar zonder enige moeite is de denklijn
van toepassing op de fysieke infrastructuur. Om met professor Schlössels
te spreken: "Het zogenaamde specialiteitsbeginsel is het behoud van de
bestuurden en behoort tot het wezen van het rechtsstatelijk bestuur."
Naar zijn oordeel – hij staat daarin als deskundige niet alleen; zie
ook het advies van de Raad van State – wordt het specialiteitsbeginsel
met deze wet enigszins geweld aangedaan. Dat kan voorkomen worden als de minister
vandaag nog eens wil aangeven hoe zij zich het eindbeeld van het "een
besluitmodel" voorstelt.Het gewenste eindbeeld van één besluit na de afweging van
per aanvraag te onderscheiden deelbelangen mag naar ons oordeel nooit leiden
tot het afgeven van een integrale vergunning waarbij slechts algemene begrippen,
bijvoorbeeld "in het algemeen maatschappelijk belang" of "in
het belang van een duurzame leefomgeving", het enige, niet nader omschreven
toetsingskader vormen. Ik hoop dat de minister zal aangeven dat dit door sommigen
verwachte eindbeeld naar het rijk der fabelen verwezen kan worden, want de
vaagheid en het multi-interpretabele karakter van een dergelijk ongedefinieerd
toetsingskader zou volstrekte willekeur in de afhandeling van ook voor derden
ingrijpende aanvragen mogelijk maken en de rechtsbescherming voor derde belanghebbenden
tot een onaanvaardbaar minimum terugdringen.Bovendien komt het ons voor dat duidelijkheid vooraf, ook al is niet iedereen
even blij met de inhoud van die duidelijkheid, snelle besluitvorming bevordert.
Wij hopen dat de minister op dit vraagstuk wil ingaan en zal toezeggen dat
zij in de invoeringswet daaraan concreet uitwerking zal geven.Dan de lex silencio positivo. In artikel 3.9 wordt geregeld dat de vergunning
van rechtswege verleend wordt bij het overschrijden van de termijnen. De Raad
van State heeft daar ernstige bezwaren tegen en is van oordeel dat het verlenen
van een vergunning van rechtswege betekent dat negatieve consequenties van
het gebrek aan voortvarendheid van het bestuursorgaan niet bij dat orgaan
terechtkomen, maar bij derden of bij de samenleving als geheel. Vanuit eigen
praktijkervaringen in onze fractie en vanuit signalen uit de bestuurspraktijk
de afgelopen jaren delen wij deze bezwaren. Alleen al het feit dat bestuursorganen
en waterschappen de bevoegdheid tot vergunningverlening met de invoering van
deze wet kwijtraken maar wel een adviesbevoegdheid hebben, zal betekenen dat
voor advies en behandeling van alle adviezen tijd ingeruimd moet worden. De
achtwekentermijn met mogelijkheid van verlenging van zes weken is kort om
de afweging van verschillende belangen zorgvuldig te doen plaatsvinden. Snelheid
van handelen is voor de ondernemende burger en ondernemende bedrijven van
belang, maar een zorgvuldige afweging van belangen, waarin ook plaats ingeruimd
is voor de omwonende of milieubewuste burgers en bedrijven, is niet alleen
van even groot belang voor de samenleving als geheel maar kan ook veel ellende
in het natraject voorkomen. Ik wijs maar weer eens op het rapport van de commissie-EIverding,
vooral met betrekking tot het voortraject van de besluitvorming.In de schriftelijke behandeling is bij dit onderdeel van de wet uitvoerig
stilgestaan, niet alleen door onze fractie maar ook door andere fracties.
Bij de beantwoording van onze kritische inbreng op dit punt blijkt dat de
teller van de acht weken inderdaad begint te lopen op de dag van binnenkomst
van de aanvraag en niet op de dag van de noodzakelijke bekendmaking van de
aanvraag. Zoals bekend maken veel gemeenten gebruik van wekelijks verschijnende
huis-aan-huisbladen en dat kan betekenen dat al meer dan een week verstreken
is voordat belanghebbenden kennis kunnen nemen van de aanvraag. Wij verzoeken
de minister om dat punt in de invoeringswet te veranderen en de teller van
de acht weken te laten ingaan op de dag van publicatie van de aanvraag. Immers,
zienswijzen en adviezen kunnen of zullen niet serieus genomen worden als zij
in week 7 of 8 van de termijn verschijnen. Als wij het goed begrepen hebben,
kan een vergunning nooit verleend zijn als daar geen publicatie aan vooraf
is gegaan. Dat houdt dan toch in dat de achtwekentermijn niet opgaat als de
vergunningverlener zich niet gehouden heeft aan een aantal essentiële
procescriteria, zoals publicatie vooraf van de aanvraag en van vergunningverlening
achteraf? Kan de minister dat bevestigen? En wij hebben toch ook goed begrepen
dat pas zes weken na publicatie zonder bezwaar de vergunning daadwerkelijk
van kracht is? Wat gebeurt er als de aanvrager al in week 3 begint met de
uitvoering van het werk en in week 4 alsnog bezwaar wordt gemaakt?In de memorie van toelichting en de memorie van antwoord is nog eens gewezen
op het feit dat de achtwekentermijn slechts geldt voor de ongecompliceerde
eenvoudige aanvragen en dat voor de meer gecompliceerde aanvragen automatisch
de langere termijn gaat gelden. Wat onder de reguliere procedure valt en wat
onder de meer uitgebreide procedure valt, wordt naar ons oordeel onvoldoende
duidelijk gemaakt. Zo wordt in artikel 2.1 onder c onder reguliere procedure
verstaan "handelen in afwijking van het ruimtelijke plan of besluit",
de huidige binnenplanse afwijkingen. Het komt ons voor dat vooral op dat punt
in de invoeringswet meer duidelijkheid verschaft moet gaan worden, zodat de
aanvrager al bij de voorbereiding zich er goed van op de hoogte kan stellen
of het project onder de korte dan wel de langere procedure zal gaan vallen.
Kan de minister dat toezeggen?In de schriftelijke behandeling wordt wat dit punt betreft verder aangegeven
dat in de Wabo is aangesloten bij de AWB maar dat middels de initiatiefwet-Wolfsen/Luchtenveld
de opschortingsgronden in de AWB worden uitgebreid en dat het parlement beloofd
is dat deze initiatiefwet uiterlijk 1 januari 2010 in werking zal treden.
Kan dat, zo vragen wij de minister, gelijk opgaan met de vertaling van deze
opschortingsgronden naar deze wet toe in de invoeringswet?Hoewel er bij bestuursorganen altijd van wordt uitgegaan dat zij te goeder
trouw en in het algemeen belang handelen – en dat is natuurlijk ook
zo – zijn er te veel incidenten waaruit blijkt dat het wel eens goed
uit kan komen om een vergunning niet tijdig te verstrekken, waardoor deze
van rechtswege verleend wordt. Daarom is oplettendheid en zorgvuldigheid geboden.Ons derde punt, belanghebbenden. AI enige maanden geleden, bij de behandeling
van de Wet ruimtelijke ordening, heeft de minister aangekondigd en toegezegd
dat de regering over de nadere definiëring van het belanghebbendenbegrip
in het licht van verschillende wetten de fysieke leefomgeving betreffende –
de WRO, de Waterwet, de Wabo – en in relatie tot het verdrag van Aarhus
aan de Raad van State om advies zou vragen. Het komt ons voor dat enige haast
geboden is met het uitkomen van dat advies, mede omdat de Raad van State zelf
in de afgelopen maanden in de bestuursrechtrechtspraak een aantal uitspraken
gedaan heeft die het begrip "belanghebbende" bij rechtspersonen
die "alleen procederen" aldus het oordeel van de bestuursrechter,
inperken. Wat is er over de voortgang te melden?Ons vierde punt is de verantwoordelijkheidsverdeling. Hart van de wet
is dat slechts één overheid de vergunning afgeeft. Dus waar
nu voor sommige aanvragen meerdere overheden verantwoordelijk zijn –
de provincie voor een aantal vergunningen betreffende milieuregels, het waterschap
wat betreft de indirecte lozingen en de gemeente voor een aantal andere onderdelen –
zal straks slechts één overheid de vergunning af gaan geven.
De staatsrechtelijke complicaties rondom die verantwoordelijkheidsverdeling
heeft collega Janse de Jonge uitvoerig mede namens ons aan de orde gesteld.
Wij wachten wat dat punt betreft met belangstelling de antwoorden van de minister
af.Straks zijn er nog maar twee overheden die een vergunning afgeven. In
98% van de gevallen zal dat de gemeente zijn en in 2% –
of zelfs minder, zoals wordt gesteld – de provincie. Het waterschap
raakt zijn vergunningverlening wat betreft de indirecte lozing kwijt, niet
zo logisch en ook niet zo begrijpelijk, zeker niet als wij naar de in behandeling
zijnde Waterwet kijken. Samenhang en coördinatie moeten bij verschillende
onderdelen van beleid plaatsvinden en het is slim om vervolgens te bekijken
welke overheid dat op dit moment op grond van kennis, snelheid en veiligheidswaarborgen
pragmatisch gezien het beste zou kunnen doen. In dat opzicht kunnen we ons
goed vinden in de denklijn van het VROM-raadsadvies "wisselende
coalities". Wij zijn huiveriger voor structuurdiscussies dan voor de
lappendeken die de structuurveranderaars vrezen. Wij menen dat het uit een
oogpunt van niet alleen vergunningverlening maar vooral ook naleving, handhaving
en optreden bij calamiteiten die het gevolg zijn van indirecte lozingen, veel
verstandiger geweest zou zijn om de vergunning voor de indirecte lozing bij
het waterschap te laten. Wij hopen dan ook dat deze doelmatigheidsoverwegingen
komend jaar nader tegen het licht gehouden worden wanneer beide invoeringswetten
rond de Waterwet en deze Wabo verder ingevuld gaan worden.Welke aanvraag door gemeente of provincie behandeld gaat worden, zal in
een AMvB geregeld gaan worden, zo hebben wij begrepen. Dat zal afhankelijk
zijn van de complexiteit van de aanvraag en niet van de vraag of de gemeente
hier wel of niet toe in staat is. Dat is een keuze die ook anders had kunnen
uitvallen door te differentiëren naar gemeenten die de meer complexe
aanvragen wel aankunnen en zij die dat niet kunnen en daarvoor de ondersteuning
van de provincie nodig hebben. Ook hier wordt gekozen voor de ene landelijke
structuur en niet voor differentiatie op grond van lokale en regionale verschillen.Dat geldt ook voor de belangrijke discussie die de afgelopen weken speelt
over de al dan niet van bovenaf verplicht opgelegde omgevingsdiensten. Deze
discussie speelt naar aanleiding van het advies van de commissie-Mans "De
tijd is rijp". Ook wij hebben dat advies gelezen en met instemming een
aantal constateringen over bijvoorbeeld de ernst van milieucriminaliteit en
nadruk op de kwaliteit van vooral handhaving en toezicht gelezen. Het kan
zijn dat er bij het rapport bijlagen zijn die wij niet hebben aangetroffen
die de beweringen in het advies onderbouwen, maar wij hebben een harde kwantitatieve
probleemdefiniëring niet gevonden. Een precieze probleemdefiniëring,
gekoppeld aan de omvang van de verschillende problemen, is immers essentieel
voor het nemen van maatregelen. Anders bestaat het gevaar dat je voor 5%
van de vergunningen met problemen een structuurwijziging voor 100%
van de vergunningen gaat doorvoeren. Wij hebben ons daarom verwonderd over
de aanbevelingen van de commissie en over de denklijn dat de meer algemene
problemen rond kwaliteitsborging en handhaving rond het omgevingsrecht opgelost
zouden kunnen worden door een structuurwijziging in plaats van het bieden
van oplossingen op maat voor onder andere de actuele problemen rond voldoende
beschikbaarheid van deskundig personeel.Wij verbazen ons ook over de naïviteit van de commissie, die blijkbaar
niet in de gaten heeft gehad dat de discussie rond het wetgevingstraject van
de veiligheidsregio's al bijna tien jaar loopt en nog steeds niet is afgerond.
De PvdA-fractie in deze Kamer trekt daaruit de conclusie dat de huidige wetgevingssystematiek
en structuurdiscussies problemen niet oplossen, maar eerder tot nadenken aanzetten
over een heel andere insteek. Bij dat nadenken zijn goede adviezen onontbeerlijk,
adviezen van wetenschappers en ervaringsdeskundigen onderbouwd door bruikbaar
onderzoeksmateriaal. Die adviezen liggen op tafel. Wat wij in deze Kamer vaker
constateren, is dat buitengewoon interessante adviezen met zinnige aanbevelingen
van de adviesraden, zoals het recente advies van de WRR "onzekere veiligheid"
over de verantwoordelijkheden rond fysieke veiligheid en het even recente
advies van de VROM-raad "wisselende coalities" nauwelijks doordringen
binnen de dagelijkse werkelijkheid van regering en ambtelijke voorbereiders
en dat er aan de andere kant door diezelfde regering aan de lopende band adviescommissies
in het leven geroepen worden, veelal onder leiding van oud-bestuurders, waarvan
soms de dag na het uitbrengen van het advies al door de regering gezegd wordt
dat de aanbevelingen geheel of gedeeltelijk overgenomen worden. Dat vinden
wij voor de kwaliteitsborging van wetgeving uitermate zorgelijk. Kan de minister
aangeven op welke wijze zij beide door mij genoemde recente adviezen van VROM-raad
en WRR wil betrekken bij de wetsvoorstellen die ons de komende jaren staan
te wachten? Wij hopen dat zij juist die adviezen wil betrekken bij het regeringsstandpunt
over het advies van de commissie-Mans.Wij zouden geen aanleiding gezien hebben om vooruitlopend op het kabinetsstandpunt
over de commissie-Mans hier vandaag zo uitvoerig bij stil te staan, ware het
niet dat op de Wabo-dag eind september door de minister gezegd is dat voor
haar vaststaat dat er een stevige uitvoeringsstructuur moet komen van ongeveer
25 regionale uitvoeringsdiensten. Misschien moet je bij een gemeente gewerkt
hebben om te kunnen begrijpen dat een dergelijke mededeling op dat moment
voor veel mensen, allemaal betrokkenen bij de invoering van de Wabo, als een
donderslag bij heldere hemel komt en dat zij zich afvragen waar zij op dit
moment in hun gemeenten eigenlijk mee bezig zijn. Het is demotiverend, veroorzaakt
onrust en is contraproductief in het op korte termijn aanpakken van de geconstateerde
problemen.De tekortkomingen worden in de voorstellen van het advies die zijn overgenomen
door de minister, niet opgepakt op de plek waar zij zich voordoen. Er wordt
een nieuwe systeemwijziging voorgesteld, een nieuw instituut in het leven
geroepen en wederom een aanslag gedaan op het huis van Thorbecke. Wie vindt
het nog gek dat we verminderde interesse zien om gemeentelijk ambtenaar of
raadslid te worden?Veel middelgrote en grotere gemeenten zijn zelf inmiddels hard aan het
werk gegaan om op tijd, 1 januari 2010, klaar te zijn en hebben daar
behoorlijk in geïnvesteerd. In kleinere gemeenten wordt en is gezocht
naar samenwerkingspartners in de directe omgeving om kennis en kosten te delen.
Het moge duidelijk zijn dat men in gemeenteland op dit moment in verwarring
is en nauwelijks meer bereid is om door te gaan met eerst in eigen huis de
organisatie op te zetten tegen hoge kosten en om die vervolgens over twee
of drie jaar neer te moeten zetten bij een door henzelf betaalde regionale
omgevingsdienst.De veronderstelling van mijn fractie is dat 90% van alle aanvragen
eenvoudig zijn en weinig gecompliceerd. Deze aanvragen kunnen zonder meer
nu en later door gemeenten afgehandeld worden; 2% van de aanvragen
is van gecompliceerde aard en gaat, ook volgens dit wetsvoorstel, naar de
provincie. Als onze aanname juist is, resteert niet meer dan 8% van
de aanvragen, die wel eens geconcentreerd zou kunnen zijn in bepaalde regio's
die ingewikkelder zijn. Daarvoor is het niet nodig om 25 verplicht op te leggen
regionale omgevingsdiensten op te richten. Er wordt dan niet gezocht naar
maatwerk maar naar een uniform van bovenaf opgelegd systeem voor het gehele
land. Geef de provincies de verantwoordelijkheid om dat naar
bevind van zaken op te lossen en het toezicht op de naleving ter hand te nemen.Wij hechten er zeer aan om de regering nu al duidelijk te maken dat wat
ons betreft de aanbevelingen van de commissie-Mans niet nagevolgd moeten worden
en hebben daarover dan ook een motie voorbereid, die wij in tweede termijn
samen met andere fracties zullen indienen. Met meer dan gewone belangstelling
wachten wij de reactie van de minister af.Mevrouw Meulenbelt (SP):Voorzitter. Als burger die nooit te maken heeft gehad met het aanvragen
van een bouwvergunning leek het mij op het eerste gezicht een prima idee als
er één loket zou komen waarbij de aanvrager alle nodige vergunningen
ook in één keer zou kunnen aanvragen om daar dan ook in één
keer antwoord op te krijgen. Het duizelt de burger alleen al bij het zien
van de lijst bouw-, aanleg-, sloop-, gebruiks-, monumenten- en milieuvergunningen,
benevens vergunningen en ontheffingen op het terrein van natuurbescherming
en de Faunawet, waarvan de laatste als ik het goed begrijp niet bij de Wabo
worden aangehaakt. Bij nader inzien blijkt die vereenvoudiging waar iedereen
toch alleen maar voor kan zijn aanzienlijk complexer dan gedacht, want ondanks
de eenIoketgedachte moet toch aan al die deelbelangen die nu nog tot uiting
komen in al die deelvergunningen tegemoet gekomen worden en moeten alle belanghebbenden,
zowel de aanvrager als de overheid en ook derden, in de beslissing worden
meegenomen. De beste samenvatting van waar wij het over hebben, noemde een
collega aan de overzijde toen hij sprak over een afhaalchinees: één
loket met een chaotische keuken daarachter. Met excuses aan alle afhaalchinezen
die ondanks die chaotische keukens toch fantastische maaltijden weten te brengen,
wil ik helemaal niet weten wat er in die keukens gebeurt. In dit geval zijn
wij echter wel verplicht om achter dat loket te kijken.Laten we hierover duidelijk zijn, de Wabo is minder alomvattend dan het
lijkt. Het is al gezegd: 85% van de aanvragen bestaat uit enkelvoudige
vergunningsaanvragen; de eenloketgedachte is in niet meer dan een op de zes
gevallen, de complexere aanvragen, van toepassing. Wij kunnen het nog wel
over getallen hebben, maar wij weten uit pilots dat zelfs dat kleine aantal
na de invoering van de Wabo lang niet altijd in één keer zal
worden aangevraagd, maar gefaseerd of op onderdelen zal worden aangevraagd.
Dat wil zeggen: opgeknipt in de oude vertrouwde deelvergunningen.De aanvrager zal er ongetwijfeld belang bij hebben dat zijn aanvraag zo
snel mogelijk gehonoreerd wordt. Tegelijkertijd moet de gemeente – ik
ga er hier nog even van uit dat de gemeente de aanvraag moet behandelen –
voldoende expertise in huis hebben om ook bij complexe aanvragen alle deelaspecten
op tijd te behandelen. Onze vraag daarbij is of daarmee ook voldoende ruimte
is gecreëerd voor democratische controle en de inbreng van derden, omwonenden,
instanties of burgers, die menen dat andere belangen door de aanvraag worden
geschaad. Wij denken aan de regel dat vergunningen automatisch worden verstrekt
als de overheid niet binnen de termijn reageert en hoe moeilijk het daarna
nog is voor andere burgers en instanties om er nog tegen te kunnen protesteren
als er werkelijk sprake is van andere belangen of van schade. Wij willen hier
graag antwoord op hebben.De woordvoerders van de andere fracties hebben al kritische geluiden laten
horen over de staatsrechtelijke aspecten van het wetsvoorstel. Met name de
woordvoerder van het CDA, de heer Janse de Jonge, is uitvoerig ingegaan op
de haken en ogen van het wetsvoorstel in vergelijking met de Grondwet. Wij
kunnen ons daar geheel bij aansluiten. De vraag of de Wabo in de praktijk
zal leiden tot verminderde administratieve lasten, transparantie en een werkelijke
integratie van de verschillende deskundigheden en het grote aantal wet- en
regelgeving is voor ons werkelijk een vraag. Landenvergelijking laat in ieder
geval zien dat een integrale omgevingsvergunning nog nergens werkelijk van
de grond is gekomen, niet in Duitsland, Zweden en Finland, waar het niet verder
is gekomen dan één milieuwetboek. Ook na de uitvoerige beantwoording
van de minister in de nadere memorie van antwoord blijft de indruk bestaan
dat het wat betreft bevoegdhedenverdeling, invoeringsbegeleiding, de dekking
van bestuurlijke lasten en de digitale afhandeling geen eenvoudige zaak gaat
worden.Voor mijn fractie is het een zorg of de verschillende belangen in de samenleving
voldoende zwaar worden gewogen. Wij begrijpen dat het wetsvoorstel vooral
de aanvraag van vergunningen voor ondernemers wil vereenvoudigen. Nu blijkt
uit de pilots dat veel projectontwikkelaars helemaal niet zo blij zijn met
de omgevingsvergunning en dat een deel van hen liever werkt met gefaseerde
aanvragen, zeker als het gaat om grote werken. Het is dus de vraag of wij
niet zullen meemaken dat juist de complexere aanvragen opnieuw zullen worden
opgeknipt. Wat is dan de meerwaarde van de Wabo? Ik refereer hier bijvoorbeeld
aan de pilot in de gemeente Leiden, die zegt geen duidelijke meerwaarde te
zien in de omgevingsvergunning, terwijl het duidelijk is dat er sprake gaat
zijn van een moeizame reorganisatie die in veel gemeenten nu al is ingezet.Een vraag, meer voor de toekomst, is of het gemeenschappelijk belang van
landschap en natuur na de koppeling met de milieuwetgeving voldoende zal worden
gewaarborgd. Het bedrijfsleven, de grootste belanghebber bij deze wetgeving,
heeft voldoende juridische expertise in huis, maar wie verdedigen de niet
zo makkelijk in klinkende munt te vertalen belangen als natuur en open landschap?Het is duidelijk dat op dit moment model 3, wel een procedurele integratie
maar nog geen model 4, dus nog geen integraal toetsingskader, het beschermingsniveau
van "zachtere" waarden als natuur en landschap nog niet zal aantasten.
Wij hebben het met dit wetsvoorstel nog over een optelsom van de verschillende
toetsingscriteria, waarbij bijvoorbeeld de habitattoets, de soortentoets,
de monumententoets enzovoorts naast elkaar zullen blijven bestaan en waarbij
elk toetsingscriterium kan leiden tot een integrale of gedeeltelijke weigering
van de omgevingsvergunning. Voor natuur en landschap verandert er nu dus nog
weinig, maar wij denken vooruit aan wat er nog gaat komen, vooral aan de waarschuwing
uit het rapport van Kistenkas en Broekmeyer uit Wageningen, die signaleren
dat het bij een integraal toetsingskader waarschijnlijk is dat het beschermingsniveau
van natuur en landschap achteruit zal gaan, nog afgezien van het feit dat
dit integrale toetsingscriterium op gespannen voet zal staan met het Europese sectorale milieurecht. Kan de minister aangeven hoe er volgens
haar gehandeld moet gaan worden als het komt tot een integraal toetsingskader?Een volgende vraag is waarom alle aanpassingen in wetten die geraakt worden
door de Wabo niet geregeld worden in een invoeringswet. Zoals ik het begrijp,
wordt in die afzonderlijke wetten het nieuwe omgevingsrecht toegevoegd als
wijziging. Daarmee loopt de Wabo uit de pas met de Wet ruimtelijke ordening,
terwijl de wetten beoogd waren min of meer tegelijkertijd te worden ingevoerd.
De vraag die wij willen stellen, is zelfs of de coördinatieregeling van
de Wet samenhangende besluiten en de nieuwe Wet ruimtelijke ordening niet
al prima instrumenten zouden zijn om zonder meer bestuurlijke rompslomp hetzelfde
te bereiken als nu met de Wabo wordt beoogd.Dan als laatste punt een zaak die mijn fractie en niet alleen mijn fractie
erg dwars zit. Formeel hebben wij niet op tijd het kabinetsstandpunt ontvangen
over de uitvoeringsstructuur van de Wabo, maar het is toch erg moeilijk om
de uitspraak van de minister die zij op 24 september heeft gedaan, namelijk
dat er ongeveer 25 regionale uitvoeringsdiensten moeten komen naar model van
de veiligheidsregio's, te negeren. Wij kunnen ons op dit punt goed vinden
in de opmerkingen en vragen van collega Meindertsma. De VNG wijst er in onze
ogen terecht op dat dit zou gaan om een volstrekte top-downbeslissing, waarbij
de gemeenten die ten slotte in de afgelopen jaren de expertise hebben verzameld
om met omgevingsvergunningen om te gaan of al aan het nadenken zijn hoe zij
die expertise in huis kunnen halen of krachten kunnen bundelen waar dat noodzakelijk
is, niet worden gehoord. Terwijl zij als het goed is nu al bezig zijn om de
omslag te kunnen maken naar de uitvoering van de Wabo met zijn eenloketgedachte,
zou hun dus opnieuw een reorganisatie te wachten staan als er verplichte omgevingsdiensten
ingesteld zouden worden. Zeker gezien het beperkte aantal complexe aanvragen
waar het om gaat, lijkt ons dat een te zwaar instrument. Het negeert bovendien
de inspanningen die de gemeenten al doen om klaar te zijn voor de Wabo en
waar nodig samenwerking te zoeken waar eigen expertise niet voldoende voorhanden
is. Minimaal kan de invoering van omgevingsdiensten afhankelijk worden gemaakt
van het overleg met de gemeenten en geschieden op vrijwillige basis, zodat
er voor verschillende gemeenten – het maakt heel veel uit of je in een
grote of in een kleine gemeente werkzaam bent – sprake kan zijn van
maatwerk.Kortom, mijn fractie heeft ernstige bedenkingen tegen dit wetsvoorstel.
De intentie, versimpeling van de vergunningenvoorziening en bundeling door
middel van een loket zou mooi zijn als wij ervan overtuigd waren dat het met
de chaotische keuken achter het vriendelijke loket van de afhaalchinees maar
goed zou komen. Wij kijken dan ook net als de vorige sprekers met grote belangstelling
uit naar de pogingen van de minister om ook mijn fractie over te halen.De heer Laurier (GroenLinks):Voorzitter. 25 Vergunningen in een loket! Het lijkt een prachtig perspectief
en ik moet ook zeggen dat mijn fractie zich aangesproken voelt door de achterliggende
gedachte van de Wabo, namelijk dat de coördinatielast die nu bij de burger
ligt, door middel van deze wet bij de overheid komt te liggen. Niet langer
hoeft de burger al het beleid van de overheid te integreren, maar gaat de
overheid het zelf doen. Dat is de intentie van het wetsvoorstel en het zal
u niet verbazen dat die intentie ons aanspreekt. Alleen, als het om de uitwerking
gaat, wordt het een stukje complexer.Het eerste vraagstuk waar je op stuit, is het vraagstuk van de verdeling
van de bevoegdheden. De heer Janse de Jonge van het CDA heeft in het bijzonder
over het vraagstuk van de grondwettelijkheid van bepaalde zaken zeer indringende
vragen gesteld. Mijn fractie heeft zich daarbij aangesloten. Over de grondwettelijkheid
wordt een reeks geruststellende opmerkingen gemaakt, maar toch blijft mijn
fractie over een aantal punten twijfelen, met name in gevallen dat sprake
is van een verspringing van de bevoegdheden waarbij een minder decentrale
overheid een aantal bevoegdheden krijgt. In dat kader hebben wij in tweede
termijn – daar is antwoord op gegeven in de nadere memorie van antwoord –
gevraagd om dat te concretiseren. Wij hebben dat gevraagd voor bijvoorbeeld
de vergunningverlening rond de baggerstort in de Oostvlietpolder in Leiden
en de bomenkap in Onderbanken, waarbij duidelijk verschillende belangen een
rol speelden. Het spijt mijn fractie dat er geen antwoord is gekomen op onze
vragen over het laatste voorbeeld vanwege het feit dat daarbij ook bestuursrechtelijke
aspecten aan de orde zijn.Ik zou de minister willen uitnodigen om nader in te gaan op de vraag hoe
onder een Wabo-regime de verantwoordelijkheden zouden komen te liggen. Met
betrekking tot de Oostvlietpolder wordt een factor over het hoofd gezien.
Interessant aan dit voorbeeld is namelijk niet alleen dat de provincie vergunningverlener
wordt, maar ook dat de provincie in dezen een economisch belang heeft. De
provincie is namelijk als exploitant medeverantwoordelijk. De vraag die daar
achter ligt, is of je in een geval als dat van de Oostvlietpolder wel gelukkig
moet zijn met één vergunningverlener of dat het beter zou zijn
als er verschillende vergunningverleners zouden zijn. Hierop zou ik graag
een reactie van de minister horen.In de loop van de behandeling is een nieuw politiek feit geschapen: de
minister heeft zich uitgesproken voor een specifiek aantal omgevingsdiensten.
In feite raakt dit de verdeling van verantwoordelijkheden. Mevrouw Meindertsma
heeft daar indringende vragen over gesteld. Daar wil mijn fractie zich bij
aansluiten.In een aantal situaties verspringt de verantwoordelijkheid naar een minder
decentrale overheid. Zegt de minister daarmee dat, zodra er bij de afweging
van een reeks belangen een grensoverschrijdend belang aan de orde is –
een belangrijk argument op grond waarvan de verantwoordelijkheid kan verspringen –
er dan automatisch een hoger belang aan de orde is? Overigens spreekt de minister
geruststellende woorden over de verspringing van verantwoordelijkheid. In
2% van de gevallen zal dat aan de orde zijn en in 98% van de
gevallen zullen de vergunningen door de gemeente verleend blijven worden.
Wel is duidelijk dat het bij die 2% om veel complexere vraagstukken
gaat. Mag ik ervan uitgaan dat er vanwege de complexiteit bij die 2%
altijd sprake zal zijn van een verlengde termijn?Vanuit de verantwoordelijkheidsverdeling heb ik het bruggetje gemaakt
naar de complexiteit die het wetsvoorstel in zich houdt, de keuken van de
afhaalchinees, zoals mevrouw Meulenbelt het zo-even noemde. De
vraag is natuurlijk of er op dit ogenblik voldoende waarborgen zijn om in
het licht van de complexiteit de Wabo ook uitvoerbaar te maken. Is de minister
niet bang dat er op de grensgebieden van overheidsverantwoor­delijkheden
een competentiestrijd tussen verschillende overheden kan ontstaan? Hoe zit
het precies met de handhaving waar gemeenten een verordenende bevoegdheid
hebben, terwijl de vergunningverlener van een hoger overheidsniveau is? In
dat geval is de vergunningverlener verantwoordelijk voor de handhaving. De
vraag is echter of deze wel voldoende capaciteit in huis heeft, omdat de handhaving
normaliter op gemeentelijk niveau wordt uitgevoerd.Op het gebied van de reductie van complexiteit laat het wetsvoorstel een
groot vertrouwen in de mogelijkheden van de ICT zien. Ik zou daar graag iets
meer over willen horen van de minister. Als ICT de ruggengraat is van het
wetsvoorstel, moet zij ons op dit punt gerust kunnen stellen.De lex silencio positivo is al door meerdere sprekers genoemd. Mijn fractie
is niet erg gecharmeerd van de constructie die hier gekozen is. Waarom is
niet simpelweg een boetestelsel gekozen? Dat lijkt ons een veel charmantere
constructie. Daardoor creëer je niet een situatie waarin onomkeerbare
beslissingen kunnen bestaan. De nu gekozen constructie leidt tot de vraag
wat de positie van derden of belanghebbenden in het geheel is. In de memorie
van antwoord is sprake van rechtstreeks belanghebbenden. Wij zouden graag
een verduidelijking op dit punt willen hebben, omdat wij ons afvragen wat
de positie van niet-rechtstreekse belanghebbenden zou zijn. Ook zouden wij
graag toegelicht willen hebben wat de positie is van de belanghebbenden als
de aanvrager van een vergunning besluit om de aanvraag gefaseerd in te leveren.
Is er dan sprake van een verspringend begrip van belanghebbenden? Hoe gaat
dat in zijn werk? Wij zijn erkentelijk dat de minister een aantal waarborgen
in de lex silencio positivo heeft ingebouwd. Naar de mening van mijn fractie
gaat zij hierin echter nog niet ver genoeg. Bijvoorbeeld het van rechtswege
verlenen van een vergunning en die vervolgens intrekken, lijkt ons een heel
merkwaardige figuur in het geheel. Wij zouden geïnteresseerd zijn in
de visie van de minister hoe een dergelijke figuur in feite bestuursrechtelijk
handhaafbaar is.Mijn fractie wacht, evenals alle andere fracties, met grote belangstelling
de beantwoording door de minister af.De heer De Boer (ChristenUnie):Voorzitter. Na ruim twee jaar is het dan zover: de Wabo wordt plenair
in deze Kamer behandeld. De intensieve voorbereiding van deze behandeling
geeft al aan dat wij met een voor het openbaar bestuur belangrijk wetsvoorstel
te maken hebben. Onze fracties – ik spreek ook namens de fractie van
de SGP – willen de minister nadrukkelijk bedanken voor de uitvoerige
wijze waarop zij de vragen die een- en andermaal gesteld zijn, heeft beantwoord.
Daaruit blijkt grote betrokkenheid van de minister bij dit wetsvoorstel.Voordat wij ingaan op enkele inhoudelijke zaken waar onze fracties nog
steeds vragen bij hebben, willen wij de volgende opmerking maken. Naar ons
gevoel lijkt steeds meer de mening post te gaan vatten dat de gemeenten in
ons land nogal wat steken laten vallen bij het verlenen van vergunningen aan
burgers en bedrijven. Ongetwijfeld gaat er regelmatig iets mis, maar dat betekent
niet dat de gemeenten er als regel met de pet naar gooien. Integendeel. Onze
ervaring is dat gemeenten en gemeentelijke medewerkers als regel zeer gemotiveerd
en zeer deskundig bezig zijn om burgers en bedrijven van dienst te zijn. Dat
willen wij hier gezegd hebben. Gemeenten – en uiteraard ook provincies,
maar ik zal meestal alleen de gemeenten noemen – zijn in de loop der
jaren geconfronteerd met steeds ingewikkelder regelgeving; regelgeving die
met name door de wetgever is vormgegeven.Onze fracties zijn van mening dat de doelstellingen van het onderhavige
wetsvoorstel – het verminderen van administratieve lasten, het verbeteren
van de dienstverlening door de overheid en het versnellen van de vergunningprocedures –
nadrukkelijk onderschreven kunnen worden. Daarbij merken wij op dat het verminderen
van regeldruk geen eenvoudige zaak is. De voorzitter van de Interbestuurlijke
taskforce vermindering regeldruk gemeenten, de heer Wallage, stelde onlangs
onzes inziens dan ook terecht: "We praten over een ingewikkeld proces.
Alle regels die we in Nederland hebben, zijn niet voor niets ontstaan. Niemand
mag dan ook doen alsof regeldruk verminderen simpel is". Onze fracties
onderschrijven deze waarschuwing.In het nader voorlopig verslag hebben onze fracties gesteld dat het uitermate
gewenst is dat tijdens de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel het beoogde
eindbeeld beschikbaar is. De minister reageert daar uitvoerig op in haar nadere
memorie van antwoord. Zij stelt echter aan het slot van haar antwoord dat
het eindbeeld een integraal onderdeel zal zijn van de beleidsreactie van het
kabinet op het rapport van de commissie-Mans. Die beleidsreactie is er echter
nog niet. Dat betekent dat het eindbeeld thans nog niet formeel beschikbaar
is. Onze fracties betreuren dat. Zeker nu de discussie over de omgevingsdiensten
duidelijk op gang is gekomen. Wij proberen dan nu zelf maar een eenvoudig
eindbeeld te schetsen en vragen de minister daarop te reageren.De Wabo regelt het front office bij gemeenten inzake vergunningverlening.
Het back office bij de gemeenten beoordeelt de diverse onderdelen van de vergunningsaanvraag
conform de huidige bestaande wetten. Het toetsingskader blijft dus gelijk,
alleen vindt er gelijktijdige en snellere beoordeling van de vergunningaanvraag
plaats. De zojuist geciteerde doelstelling van de Wabo wordt op deze manier
naar verwachting bereikt. Belangrijk voor ons is dat ook bij verdere inhoudelijke
integratie als gevolg van meer samenhang op het niveau van de regelgeving
de diverse belangen binnen het toetsingskader zullen blijven gewaarborgd.
Dit beeld is voor onze fracties helder en acceptabel. Wij vernemen graag of
de minister dit beeld met ons deelt. Daarbij willen wij wel opmerken dat gemeenten
ongetwijfeld hun huidige beleid – namelijk samenwerking met andere gemeenten,
dikwijls buurgemeenten, en/of de provincie daar waar dat de dienstverlening
aan burgers en bedrijven verbetert – zullen voortzetten en wellicht
als gevolg van de Wabo nog zullen verdiepen. Ook nu al werken de gemeenten
regelmatig samen, niet alleen bij onderwerpen op het gebied van ruimtelijke
ordening, maar ook bij andere zaken, bijvoorbeeld de sociale recherche. Dat
is goed. Als een gemeente zelf over onvoldoende professionaliteit
beschikt, laat zij het dan zoeken bij andere gemeenten, buurgemeenten.Graag wil ik even ingaan op het rapport van de commissie-Mans. De commissie-Mans
richt zich op handhaving van omgevingsrecht. Dat staat op pagina 51 van het
rapport. Dan kan het toch niet zo zijn – en dat is voor onze fracties
van belang – dat het geheel of een groot deel van de activiteiten van
het back office van de Wabo, waar wij het zojuist over hadden, verplicht via
de pakweg 25 door de commissie-Mans bepleite omgevingsdiensten zal plaatsvinden?
Dat dit de bedoeling is, leiden wij af uit wat de minister schrijft op pagina
13 van de nadere memorie van antwoord. Waar zijn wij dan mee bezig? Is dit
een adequate uitvoering van het beginsel "decentraal wat decentraal kan"?
Of krijgen wij zodoende weer een tussenlaag erbij die tot en met de bomenkap
beslist over wat er in een gemeente toegestaan is, al blijft formeel de verantwoordelijkheid
bij de gemeenten liggen?Samenwerking in het back office tussen lokale en regionale overheden op
het terrein van de Wabo is prima. Invoering echter van een landelijk netwerk
van omgevingsdiensten waarbij aansluiting verplicht is en die zal leiden tot
verdere bureaucratisering en competentiediscussies, is voor onze fracties
een schrikbeeld. Daar zijn burgers en bedrijven niet mee gediend. Daar kunnen
ook gemeenten, zoals blijkt uit diverse reacties en mails die wij kregen,
niet mee uit de voeten. Voor een goede uitvoering van de Wabo mag inderdaad
van gemeenten gevraagd worden in voorkomende situaties samen te werken. Bij
die samenwerking moet de inhoud, datgene wat men wil bereiken, centraal staan.
Het is een illusie om te menen dat het van bovenaf formuleren en opleggen
van een structuur automatisch zal leiden tot het bereiken van het inhoudelijke
doel.Wij zien graag dat de minister uitvoerig en concreet op deze zaak ingaat.
Wij verwachten dat zij zich niet verschuilt achter "Het kabinetsstandpunt
is er nog niet", maar precies aangeeft wat haar bedoeling is.Een volgend probleem dat wij in de schriftelijke discussie aan de orde
hebben gesteld, betreft de tijdige beschikbaarheid van de ICT-voorzieningen
die voor de uitvoering van de Wabo gebruikt moeten worden. De heer Laurier
had het daar zojuist ook al even over. Invoering van de Wabo zonder een goed
werkend geheel aan ICT-voorzieningen is naar de mening van onze fracties vragen
om mislukken ervan. De minister geeft zowel in de memorie van antwoord als
in de nadere memorie van antwoord uitgebreid weer hoe zij de ontwikkeling
van dit instrumentarium ziet. Zij is daarbij positief gestemd. Dat is op zichzelf
een goede eigenschap, mits deze stoelt op verantwoorde aannames. De minister
verwijst in haar antwoord ook naar het belangrijke proefproject van de provincie
Overijssel met de gemeenten Zwolle, Enschede, een waterschap en een internationaal
concern. Zij geeft aan dat dit project voldoende reden geeft om door te gaan
met de inrichting van het bedrijfsproces voor de Wabo. Wie echter de in augustus
jongstleden vastgestelde eindrapportage van dit project leest, wordt bevestigd
in de scepsis of de ICT-voorzieningen wel tijdig gereed zijn. Ik noem enkele
conclusies uit deze eindrapportage: - Er zit onvoldoende logica
in de vraagboom van de landelijke voorziening omgevingsvergunning, de LVO;- De LVO is alleen voor doorgewinterde experts bruikbaar;- De LVO is – gezien de 179 bevindingen van de praktijkproeven –
onvoldoende ver ontwikkeld om een eindindruk te kunnen geven van de werkbaarheid
voor de vergunningenpraktijk van gemeenten, provincies en waterschappen. Een
eindoordeel of de LVO bedrijfsklaar en bedrijfszeker is voor de vergunningenpraktijk
van gemeenten, provincies en waterschappen kan daarom op basis van het Voorbeeldproject
niet gegeven worden.Als wij hierbij nog bedenken dat de ingewikkelde milieuregelgeving nog
lang niet in digitale vragenlijsten is verwerkt, dan kan het niet anders of
het tijdig beschikbaar komen van de ICT-voorzieningen komt in ieder geval
onder druk te staan. Daarbij moeten wij ook nog bedenken dat – ik dacht
volgens planning en afspraak – de gemeenten en provincies medio 2009,
dus over pakweg zeven maanden, het materiaal tot hun beschikking moeten hebben,
wil een goede implementatie nog kans van slagen hebben voor uitvoering van
de Wabo per 1 januari 2010. De minister zal begrijpen dat onze fracties
het uitermate lastig vinden om een wetsvoorstel aan te nemen waarvan de invoering
bepaald is op een moment dat een vitaal instrumentarium voor de uitvoering
ervan wellicht nog niet adequaat beschikbaar is. Wij vragen de minister dan
ook zeer indringend om een helder antwoord op de vraag of zij indien nodig
bereid is de invoering van de wet, hoe vervelend ook, nog iets langer uit
te stellen, als voorjaar 2009 blijkt dat het ICT-instrumentarium voor de uitvoering
van de Wabo onvoldoende gereed is. Immers, liever iets langer gewacht dan
in een chaos terechtkomen.Een volgend punt betreft de geconstateerde spanning tussen de Wabo en
de Grondwet, met name artikel 128. Tijdens de schriftelijke discussie met
de minister hebben onze fracties zich aangesloten bij de vragen die de fractie
van het CDA heeft gesteld. Kortheidshalve willen wij dat ook nu doen, met
dank aan de heer Janse de Jonge die zojuist dit punt naar voren heeft gebracht.In antwoord op onze vraag naar de bescherming van archeologische monumenten
heeft de minister in de nadere memorie van toelichting helder aangegeven dat
voor van rijkswege beschermde archeologische monumenten geen gebruik kan worden
gemaakt van een omgevingsvergunning voordat een archeologische monumentenvergunning
op grond van de Monumentenwet 1988 is verleend. Dat is klip en klaar. Veel
onhelderder wordt het antwoord van de minister echter, als ze het heeft over
terreinen waar sprake is van archeologische waarden of verwachtingen. Dan,
aldus het antwoord van de minister "kan" via een omgevingsvergunning
worden voorzien in de bescherming van archeologische belangen, dan biedt de
Wabo de "mogelijkheid" de archeologische monumentenzorg bij de besluitvorming
te betrekken. Dan "kunnen bijvoorbeeld" voorschriften aan die vergunning
worden verbonden in het belang van de archeologische monumentenzorg. Mevrouw
de voorzitter, dit is boterzacht. Over welke mogelijke voorschriften hebben
wij het? Wie beoordeelt er uiteindelijk? Wij verzoeken de minister dringend
om duidelijk aan te geven dat en ook hoe archeologische belangen via de Wabo
moeten worden gewaarborgd. Laat men goed bedenken dat ons bodemarchief maar één
keer kan worden verstoord; daarna is het er niet meer. De praktijk is dat
bij bouw- en aanlegactiviteiten archeologische waarden en belangen meer dan
eens kind van de rekening zijn. De aandacht die wij voor archeologische monumenten
vragen, hangt ook samen met een toezegging die deze Kamer op
19 december 2006 van de minister van OCW kreeg, namelijk dat najaar 2008 –
dat is nu dus – de gegevens beschikbaar zouden zijn van een uitgebreide
steekproef inzake de manier waarop gemeenten het archeologisch aspect betrekken
in hun ruimtelijk beleid, met name in bestemmingsplannen. Wij zijn daar in
het licht van de Wabo zeer benieuwd naar.Wij komen tot een samenvatting. De doelstelling van de Wabo wordt door
onze fracties onderschreven. Grote bezwaren zijn er echter tegen een back
office dat werkt via omgevingsdiensten. Dat blauwdrukdenken is niet meer van
deze tijd. Gemeenten hebben mogelijkheden genoeg om zelf te bepalen hoe en
met wie wordt samengewerkt. Grote vraagtekens zetten onze fracties bij het
tijdig gereed komen van een goede ICT-structuur. Bezorgd zijn wij over de
bescherming van archeologische waarden. Wij wachten de beantwoording van de
minister op de door ons gestelde vragen en op de vragen over de relatie tussen
de Grondwet en de Wabo, met grote belangstelling af.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 11.55 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:Aan de orde is de herdenking naar aanleiding van het overlijden van het
oud-lid de heer C.A. Koopman. Ik verzoek de leden, te gaan staan.Op 4 oktober jongstleden werd melding gemaakt van het feit dat oud-senator
Bram Koopman op 91-jarige leeftijd is overleden. Hij was lid van de Eerste
Kamer van 1971 tot 1978 voor de fractie van de Partij van de Arbeid. Bram
Koopman stond in de Eerste Kamerfractie van de Partij van de Arbeid bekend
om zijn grote kennis van en betrokkenheid bij het onderwijs. Zijn loopbaan
stond dan ook in het teken van onderwijs in zijn vele vormen. Zijn studie
aan de hogere handelsschool vervolgde hij met een opleiding aan de kweekschool
in zijn geboorteplaats Den Helder. In de oorlogsjaren ging hij daar aan de
slag als onderwijzer aan de christelijke lagere school en later de uloschool.
Na het behalen van een onderwijsgraad in zowel handelswetenschappen als economie,
werd hij in 1955 docent economie aan de gemeentelijke handelsdagschool en
de hbs in Alkmaar. Van diezelfde school werd hij in 1958 directeur, een functie
die hij tien jaar met veel plezier zou vervullen.Naast zijn drukke werkzaamheden rondde hij in 1960 zijn academische studie
economische wetenschappen aan de Vrije Universiteit te Amsterdam af. Hij werd
wetenschappelijk hoofdmedewerker aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde
op een dissertatie over onderwijsplanning. Na zijn promotie werd hij directeur
van de stichting voor economisch onderzoek van de Universiteit van Amsterdam.
Vanaf begin jaren zestig begon ook de politiek in zijn leven een grotere rol
te spelen. In 1964 trad hij voor de Partij van de Arbeid toe tot de provinciale
staten van Noord-Holland. Dat verruilde hij in 1971 voor het lidmaatschap
van deze Kamer. Zijn maidenspeech betrof de Wet op het wetenschappelijk onderwijs,
meer in het bijzonder de positie van confessioneel-theologisch onderwijs.
Naast zijn rol als woordvoerder onderwijs was senator Koopman ook actief in
de commissies Landbouw, Ontwikkelingssamenwerking en Europese Zaken. Hij was
onder meer lid van de Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en de
West-Europese Unie.Nadat onze oud-collega in 1978 gelijktijdig de Eerste Kamer verliet en
zijn directeurschap neerlegde, heeft hij gelukkig nog 30 jaar kunnen genieten
van zijn pensionering en terug kunnen zien op, zoals de overlijdensaankondiging
het stelt, een lang en welbesteed leven. Zijn echtgenote, zijn dochters en
zijn kleindochters wensen wij steun bij het verwerken van dit grote verlies.
Wij gedenken Bram Koopman met dankbaarheid voor hetgeen hij voor de Eerste
Kamer en voor de samenleving heeft betekend.Ik verzoek om enkele ogenblikken stilte.(De aanwezigen nemen staande enige ogenblikken stilte in acht.)De voorzitter:Ik deel de Kamer mee dat een voorgenomen beslissing omtrent een ter instemming
aangeboden JBZ-besluit tijdens deze vergadering in de zaal ter inzage wordt
gelegd, conform het voorstel van de commissie voor de JBZ-Raad. Als aan het
einde van deze vergadering geen bezwaren zijn ingekomen, neem ik aan dat de
Kamer heeft besloten conform dit advies.(De besluiten zijn als noot opgenomen aan het einde van deze editie.)1 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20082009-193-206.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl