ECLI:NL:GHARL:2021:4401, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 04-05-2021, 200.241.742/01
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden — Uitspraak 
Datum: 2021-05-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Engelse contractspartij beroept zich op een forumkeuzebeding. In eerste aanleg is dit verweer gehonoreerd en heeft de rechtbank zich onbevoegd verklaard. Het hof verwerpt echter het verweer op het forumkeuzebeding en wijst de zaak terug naar de rechtbank voor een inhoudelijke behandeling. Volgens het hof is de strekking van het forumkeuzebeding beperkter dan de Engelse partij wil doen voorkomen. Het forumkeuzebeding is ook niet op een andere manier van toepassing op het geschil over niet betaalde facturen.

GERECHTSHOF ARNHEM-LEEUWARDEN
    locatie Leeuwarden
    afdeling civiel recht, handel
    
    
      zaaknummer gerechtshof 200.241.742/01
      (zaaknummer rechtbank Noord-Nederland 118977)
    
    
    
      
        arrest van 4 mei 2021
      
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      
        Bakker TIB B.V.,
      gevestigd in Meppel,
      appellante,
      bij de rechtbank: eiseres,
      hierna: Bakker,
      advocaat: mr. H.P. van der Veen, die kantoor houdt in Zwolle,
    
    
    
    
      tegen
    
    
    
    
      de vennootschap naar het recht van Engeland en Wales G.B. Electronics Limited,
      onder meer handelend onder de naam GBE Fire Security,
      gevestigd in Cheltenham (Engeland),
      geïntimeerde,
      bij de rechtbank: gedaagde,
      hierna: GBE,
      advocaat: mr. A.A.M. Hoogveld, die kantoor houdt in Maastricht.
    
    
    
  
  
    
      1Het verdere verloop van het geding in hoger beroep
    
      1.1
      Het hof neemt de inhoud van het tussenarrest van 11 februari 2020 hier over.
      
    
    
      1.2
      De in het tussenarrest bepaalde meervoudige comparitie van partijen heeft plaatsgevonden op 10 september 2020. Van de comparitie is proces-verbaal opgemaakt.
      
    
    
      1.3
      Arrest is bepaald op vandaag, te wijzen op de procesdossiers die voor de comparitie aan het hof zijn gegeven.
      
      
    
  
  
    
      2De vaststaande feiten
    
      2.1
      Bakker is een technisch installatiebureau. GBE is een Engelse vennootschap die diensten levert voor installatieprojecten in het Verenigd Koninkrijk. Partijen zijn een samenwerking aangegaan voor de bouw van drie nieuwe datahallen in de Eemshaven. De werkzaamheden stonden gepland om op 1 april 2015 te beginnen.
      
    
    
      2.2
      Aanvankelijk waren naast Bakker meer gegadigden in de race voor de opdracht van GBE. Op 3 maart 2015 heeft tussen partijen een bespreking plaatsgevonden. Hierbij waren aanwezig de heer [A] namens Bakker en de heer [B] namens GBE. Op 3 maart 2015 heeft GBE kenbaar gemaakt dat zij met Bakker in zee wilde gaan.
      
    
    
      2.3
      
        
          [B] heeft op 4 maart 2015 per e-mail aan (onder meer) [A] laten weten:
        "(...) 
        
          As promised please find attached the NDA [hof: non-disclosure agreement, hierna: NDA] document for which I would be pleased if you could sign, scan and return. On receipt I will send you the pdf drawings.
      
      
      
        
          Could you also take a look at a confidentiality cause [hof begrijpt: clause] which we would like you to agree to before going into contract agreement. You may see certain parts which you do not like, if you do please let me know."
      
      
    
    
      2.4
      Op 5 maart 2015 heeft [A] namens Bakker de NDA getekend retour gestuurd. De NDA is een geheimhoudingsovereenkomst tussen Bakker en ISG Fit out Ltd, gevestigd in Londen (hierna: ISG). ISG is de opdrachtgever van GBE. De NDA komt erop neer dat Bakker de vertrouwelijkheid van de gegevens van ISG waarover zij de beschikking zal krijgen, moet waarborgen. Art. 10 van de NDA luidt:
      
      
        "10.	Law and jurisdiction
        
          	The Agreement shall be considered as a conract made in England and according to the laws of England and Wales and shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the English or the Scottish Courts, to which jurisdiction the Parties hereby irrevocably submit."
      
      
    
    
      2.5
      In een e-mail van 6 maart 2015 heeft [B] een aantal pdf-bestanden (tekeningen) aan [A] gezonden:
      
      
        "Please find attachedsystem schematic drawings produced to date and (yet another) equipment take off. There are still likely to be changes to quantities of interfaces but the sub-contractt will be based on these quantities initially.
      
      
      
        
          There are a number of contractual conditions you need to be aware of which I list below: [hof: volgt een opsomming van 17 genummerde voorwaarden]".
      
      
    
    
      2.6
      Op 9 maart 2015 heeft Bakker haar eerste offerte aan GBE uitgebracht, bestaande uit een prijscalculatie aan de hand van de ontvangen tekeningen. Na overleg tussen partijen heeft Bakker op 10 en 11 maart 2015 aangepaste offertes uitgebracht aan GBE.
      
    
    
      2.7
      Tussen 12 maart 2015 en 16 maart 2015 hebben partijen per e-mail gecorrespondeerd over de inhoud van een op 16 maart 2015 gedateerd document genaamd "Confidentiality agreement for a collaboration relating to G.B. Electronics Limited's contract with [ISG Netherlands] between G.B. Electronics Limited Trading as GBE Fire and Security and Bakker TIB BV". Een afschrift van het document is, door Bakker ondertekend, per e-mail van 17 maart 2015 aan GBE gestuurd.
      
    
    
      2.8
      
        In deze Confidentiality Agreement staat onder meer het volgende:
        "(...)
        
          Background
        
        
          (A)	GBE and Bakker TIB BV have agreed to work together in collaboration to provide [describe services] to a client of GBE being [ISG Netherlands] who in turn are providing the services to [Google Inc.].
        
        
          (B)	The parties, for their mutual benefit, wish to exchange confidential information subject to the terms of this agreement.
        
        
          (C)	GBE wishes to protect its goodwill in its client [ISG Netherlands] and its end client [Google Inc.] and as such in consideration of being a party to the collaboration, agree to be bound by the restrictive conventants contained in this agreement.
        
      
      
      
        
          Agreed Terms
        
        
          1.	
          Interpretation
        
      
    
    
      1.1
      
        
          The definitions and rules of interpretation in this clause apply in this agreement.
        
        
          Collaboration
          : means GBE and Bakker TIB BV working together to provide the [describe the services] to GBE's client [ISG Netherlands] and its end client [Google Inc.]
        
        
          Confidential Information
          : has the meaning given in clause 2.
        
        (...)
        
          2.	
          Confidential Information
        
      
    
    
      2.1
      
        
          In this agreement, 
          Confidential Information
           means:
        
        
          a)	the fact that the parties are considering and or carrying out the Collaboration or that discussions are taking (or have taken) place concerning the Collaboration;
        
        
          (b)	the existence and contents of this agreement;
        
        
          (c)	all confidential or proprietary information (however recorded or preserved) relating to GBE, or any information relating to GBE's client [ISG Netherlands] and its end client [Google Inc.] that is directly or indirectly disclosed to Bakker TIB BV by GBE, or which comes to Bakker TIB BV attention in connection with the Permitted Purpose; and
        
        
          (d)	all confidential or proprietary information (however recorded or preserved) relating to Bakker TIB BV, that is directly or indirectly disclosed to GBE by Bakker TIB BV, or which comes to GBE's attention in connection with the Permitted Purpose;
        
        
          	but excludes the information in clause 2.2.
        
        (...)
      
      
        8.	
        Restrictions on Bakker TIB BV
      
    
    
      8.1
      
        Bakker TIB BV shall not, during the duration of the Collaboration (other than for the purposes of carrying out the Collaboration) and for a period of 7 years after the Collaboration has ended, deal with or seek the custom of [ISG Netherlands] or [Google Inc.] in respect of services, the same as or similar to, the services provided by the Collaboration, in the Netherlands and or Belgium.
      
    
    
      8.2
      
        The undertaking in this clause 8 apply to actions carried out bij Bakker TIB BV in any capacity and whether directly or indirectly, on its own behalf, on behalf of any other person or jointly with any other person.
      
    
    
      8.3
      
        
          The covenant in this clause 8 is considered fair and reasonable by the parties.
        
        (...)
      
      
      
    
  
  
    
      13Entire agreement
    
      13.1
      
        This agreement constitutes the entire agreement between the parties and supersedes and extinguishes all previous discussions correspondence, negotiations, drafts, agreements, promises, assurances, warranties, representations and understandings between them, whether written or oral, relating to its subject matter.
      
    
    
      13.2
      
        Each party acknowledges that in entering into this agreement (and any documents referred to in it), it does not rely on, and shall have no remedies in respect of, any statement, representation, assurance or warranty (whether made innocently or negligently) that is not set out in this agreement. Each party agrees that it shall have no claim for innocent or negligent misrepresentation or negligent misstatement based on any statement in this agreement.
      
    
    
      13.3
      
        Confidential information may not be accurate or complete and neither party is liable to the other party or the other party's Permitted Recipients if it is relied upon.
      
    
    
      13.4
      
        
          If the Collaboration proceeds, the parties shall enter into a shareholders' agreement in which they shall be required to acknowledge that they have not been induced to enter into the shareholders' agreement by any warranty or representation other than as set out in the shareholders' agreement [or in documents referred to in it].
        
        (...)
        
          22.	
          Governing law and jurisdiction
        
      
    
    
      22.1
      
        This agreement and any dispute or claim arising out of or in connection with it or its subject matter or formation (including non-contractual disputes or claims) shall be governed by and construed in accordance with the law of England and Wales.
      
    
    
      22.2
      
        
          Each party irrevocably agrees that the courts of England and Wales shall have exclusive jurisdiction to settle any dispute or claim that arises out or in connection with this agreement or its subject matter or formation (including non-contractual disputes or claims).
        
        (...)
      
      
    
    
      2.9
      Op 27 maart 2015 heeft GBE de eerste opdrachtbevestiging gestuurd aan Bakker. In deze opdrachtbevestiging en in de daarop volgende is onder meer opgenomen:
      
      
        "This order to be read in conjunction with our standard terms and conditions, which must also have been signed as accepted by the subcontractor prior to commencement of work on sight and submission//payment of any invoice.
        (...)"
      
      
      
        In de opdrachtbevestiging zijn 19 voorwaarden opgenomen. De eerste 17 zijn gelijk aan die genoemd zijn in de e-mail van 6 maart 2015 (zie 2.5). De laatste voorwaarde luidt als volgt:
      
      
      
        	"19) Non-competitive agreement signed by Bakker (now with GBE)"
      
      
      
        Op de laatste pagina van de opdrachtbevestiging is vermeld:
      
      
      
        "This order is subject to our terms and conditions of purchase - a copy of which is available on request."
      
      
    
    
      2.10
      Bakker heeft GBE niet verzocht om toezending van een exemplaar van de algemene voorwaarden (terms and conditions of purchase). GBE beschikt niet over een door Bakker getekend exemplaar van haar algemene voorwaarden.
      
    
    
      2.11
      
        In de algemene voorwaarden van GBE is een forumkeuzebeding opgenomen:
        "(...)
        
          14.	
          Governing law and jurisdiction
        
        
          The Contract shall be governed by the laws of England and Wales and the parties agree to submit to the exclusive jurisdiction of the England and Wales courts.
        
        (...)"
      
      
    
    
      2.12
      Per e-mail van 13 juni 2016 heeft de heer [C] van Honeywell na een controle van de werkzaamheden van Bakker verklaard dat de installatie die door Bakker is gemaakt op het project Buckingham, gebouw D1A en de bijgebouwen, cosmetisch voldoet aan de Honeywell standaard en zeer netjes is aangelegd.
      
    
    
      2.13
      Op 5 juli 2016 heeft de gemachtigde van Bakker GBE schriftelijk verzocht om haar betalingsverplichtingen binnen zeven dagen na te komen. Partijen hebben per e-mail gecorrespondeerd over de betaling door GBE van de facturen van Bakker. GBE heeft een gedeelte van het gefactureerde bedrag betaald. 
      
      
    
  
  
    
      3Het geschil en de beslissing van de rechtbank
    
      3.1
      In de procedure bij de rechtbank heeft Bakker gevorderd dat GBE wordt veroordeeld primair tot betaling van € 773.725,59, subsidiair tot betaling van een door de rechtbank te bepalen bedrag, met bijkomende vorderingen zoals de wettelijke (handels)rente en buitengerechtelijke kosten. Verder heeft Bakker gevorderd dat GBE bij wijze van voorlopige voorziening wordt veroordeeld tot betaling van € 160.377,10, vermeerderd met de wettelijke (handels)rente.
      
    
    
      3.2
      Voordat zij inhoudelijk verweer heeft gevoerd tegen de vordering van Bakker, heeft GBE een incident opgeworpen. Hierin stelt GBE zich op het standpunt dat de Nederlandse rechter onbevoegd is om van het geschil tussen partijen kennis te nemen.
      
    
    
      3.3
      In het bestreden vonnis van 11 april 2018 heeft de rechtbank dit standpunt van GBE gevolgd en zich onbevoegd verklaard, met veroordeling van Bakker tot betaling van de (geliquideerde) proceskosten van GBE.
      
      
    
  
  
    
      4De vordering in hoger beroep
    
      4.1
      In de memorie van grieven (inclusief provisionele vordering) heeft Bakker geconcludeerd (samengevat) tot vernietiging van het bestreden vonnis van de rechtbank van 11 april 2018, tot het alsnog afwijzen van de incidentele vorderingen van GBE, tot het bevoegd verklaren van de rechtbank Noord-Nederland in de hoofdzaak, tot veroordeling van GBE bij wijze van voorlopige voorziening tot betaling aan Bakker van € 160.377,10 vermeerderd met de wettelijke (handels)rente, tot veroordeling van GBE tot betaling aan Bakker van € 773.725,59 vermeerderd met de wettelijke (handels)rente en tot veroordeling van GBE tot betaling aan Bakker van de buitengerechtelijke incassokosten, proceskosten en nakosten, vermeerderd met de wettelijke rente.
    
    
      4.2
      In het tussenarrest van 11 februari 2020 is Bakker niet-ontvankelijk verklaard in haar provisionele vordering en veroordeeld tot betaling van de kosten van het incident aan GBE.
      
      
    
  
  
    
      5De beoordeling van de grieven en de vordering in hoger beroep
    
      5.1
      Bakker heeft drie genummerde grieven ontwikkeld. Grief 1 houdt in dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat de samenwerking tussen partijen tot stand is gekomen door de ondertekening van de Confidentiality Agreement en dat die overeenkomst ten grondslag ligt aan de nadien verzonden opdrachtbevestigingen. Met grief 2 bestrijdt Bakker het oordeel van de rechtbank dat het forumkeuzebeding rechtsgeldig is overeengekomen. De rechtbank heeft zich dan ook ten onrechte onbevoegd verklaard om van het geschil tussen partijen kennis te nemen, aldus Bakker in grief 3. De grieven lenen zich voor een gezamenlijke beoordeling.
      
      
        
          geen geldig forumkeuzebeding door verwijzing naar de algemene voorwaarden
        
      
    
    
      5.2
      De regels van internationaal bevoegdheidsrecht zijn van openbare orde zijn en moeten ambtshalve worden toegepast (HR 14 april 2017, ECLI:NL:HR:2017:694). De rechter is niet gebonden aan de stellingen en verweren van partijen, maar moet ook acht slaan op alle hem ter beschikking staande gegevens over de werkelijk tussen partijen bestaande rechtsverhouding. Wel geldt in dit verband de beperking dat indien de verwerende partij de stellingen van de eisende of verzoekende partij betwist, de rechter in het kader van de bepaling van zijn bevoegdheid geen gelegenheid hoeft te geven voor bewijslevering (HR 29 maart 2019, ECLI:NL:HR:2019:443).
      
    
    
      5.3
      
        De beoordeling van de rechtsmacht dient te geschieden naar het moment van het aanhangig maken van de procedure in eerste aanleg. Aangezien de uittreding van 
        Groot-Brittanië uit de Europese Unie op dat moment nog geen feit was, is de 
        Verordening nr. 1215/2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken, hierna: Brussel I-bis) in deze zaak ook in hoger beroep van toepassing.
      
      
    
    
      5.4
      Art. 25 Brussel I-bis bevat een aantal vormvereisten voor de geldigheid van een forumkeuzebeding. De rechter moet nagaan of het forumkeuzebeding daadwerkelijk het voorwerp is geweest van wilsovereenstemming tussen partijen, die duidelijk en nauwkeurig tot uiting moet komen (HvJ EU 7 juli 2016, ECLI:EU:C:2016:525). Een geldig tot stand gebracht forumkeuzebeding schept exclusieve bevoegdheid voor het aangewezen gerecht van een lidstaat.
      
    
    
      5.5
      De enkele verwijzing in de opdrachtbevestigingen van GBE naar het forumkeuzebeding in haar algemene voorwaarden (zie 2.9 en 2.11) is onvoldoende. GBE heeft deze algemene voorwaarden niet verstrekt aan Bakker, noch beschikt GBE over een door Bakker getekend exemplaar van die algemene voorwaarden (zie 2.10). Ook overigens blijkt nergens uit dat het forumkeuzebeding zoals opgenomen in de algemene voorwaarden van GBE onderwerp van gesprek is geweest tussen partijen, laat staan dat Bakker en GBE hierover wilsovereenstemming hebben bereikt. Het hof volgt GBE dan ook niet in haar standpunt dat het forumkeuzebeding zoals verwoord in art. 14 van haar algemene voorwaarden tussen partijen geldig tot stand is gekomen en dat daarop de bevoegdheid van de rechter van Engeland en Wales gebaseerd kan worden.
      
      
        
          uitleg van het forumkeuzebeding in de Confidentiality Agreement
        
      
    
    
      5.6
      Tussen partijen is niet in geschil dat die wilsovereenstemming wel bestaat over het forumkeuzebeding in de Confidentiality Agreement. Over de inhoud van die overeenkomst hebben partijen onderhandeld (zie 2.7) en Bakker heeft aangegeven kennis te hebben genomen van het forumkeuzebeding. Bakker heeft met het beding ingestemd en de Confidentiality Agreement waarin het beding voorkomt, ondertekend. Daarmee is het forumkeuzebeding in art. 22.2 van de Confidentiality Agreement geldig tot stand gebracht.
      
    
    
      5.7
      Over de reikwijdte van dat beding verschillen partijen echter van mening. Volgens Bakker heeft het beding alleen betrekking op de onderwerpen die zijn geregeld in de Confidentiality Agreement, te weten: het waarborgen van de vertrouwelijkheid van de gegevens waarover Bakker de beschikking zou krijgen. De opdrachtbevestigingen van GBE, die ten grondslag liggen aan het huidige geschil, staan volgens Bakker los van de Confidentiality Agreement. Het beding heeft geen betrekking op de opdrachten als zodanig en op geschillen die daaruit voortvloeien. Het beding heeft aldus een beperkte strekking, volgens Bakker. GBE stelt daar tegenover dat het beding van toepassing is op de gehele samenwerking tussen partijen. Dat blijkt volgens GBE onder meer uit de considerans ("Background") waarin wordt gerefereerd aan de samenwerking tussen partijen. De ruime formulering van het beding ("any dispute or claim out or in connection with this agreement or its subject matter or formation") maakt volgens GBE dat de forumkeuze niet alleen van toepassing is op geschillen die rechtstreeks voortvloeien uit de overeenkomst, maar op alle geschillen die naar aanleiding van die overeenkomst ontstaan. Ter onderbouwing van dit standpunt verwijst GBE naar een arrest van hof Den Haag van 16 januari 2018 (ECLI:NL:GHDHA:2018:12).
      
    
    
      5.8
      Het hof stelt voorop dat de vraag op welke geschillen dit forumkeuzebeding betrekking heeft, een vraag is van uitleg van de forumkeuze. Deze uitleg dient te geschieden naar het recht van Engeland en Wales, aangezien dat rechtsstelsel is aangewezen in art. 22.1 van de Confidentiality Agreement.
      
    
    
      5.9
      Bakker heeft aangevoerd dat bij de uitleg van een contract naar Engels recht de taalkundige interpretatie voorop staat. Dit is door GBE niet betwist, zodat het hof dit tot uitgangspunt neemt.
      
    
    
      5.10
      
        Hiervan uitgaande volgt het hof Bakker in haar opvatting dat in de 
        Confidentiality Agreement geen concrete afspraken zijn gemaakt over de uitvoering van het project zelf en een beperkte strekking heeft. In de overeenkomst van 16 maart 2015 wordt onder Background en in art. 1.1 weliswaar kort verwezen naar de omstandigheid dat partijen een samenwerking zijn aangegaan, maar dat gaat niet verder dan het schetsen van een achtergrond voor de daarna weergegeven afspraken. De inhoud van de 
        Confidentiality Agreement bestaat louter uit bepalingen die betrekking hebben op de omgang met vertrouwelijke informatie en het non-concurrentiebeding. Concrete afspraken over de door Bakker uit te voeren werkzaamheden, de planning en prijsafspraken worden in de Confidentiality Agreement niet beschreven. Naar het oordeel van het hof wijst Bakker er voorts terecht op dat met de "Entire agreement clause" die in art. 13 van de 
        Confidentiality Agreement is opgenomen, bedoeld is te benadrukken dat alles wat partijen hebben willen afspreken, in de Confidentiality Agreement is opgenomen. Deze clausule geeft te minder aanleiding voor een ruime uitleg van de onderwerpen die in de 
        Confidentiality Agreement zijn opgenomen en die niet direct blijken uit de tekst daarvan. En anders dan GBE aanvoert, is het arrest van hof Den Haag van 16 januari 2018 niet vergelijkbaar. In de door het hof Den Haag berechte zaak ging het om een forumkeuzebeding in algemene voorwaarden die van toepassing waren op een koopovereenkomst, waarbij in geschil was een vordering tot schadevergoeding wegens niet-nakoming van die koopovereenkomst door de Deense curator. Die feiten en omstandigheden wijken zodanig af van deze zaak tussen GBE en Bakker dat het arrest van het hof Den Haag geen aanleiding is voor de ruimere uitleg van het forumkeuzebeding in de Confidentiality Agreement zoals door GBE bepleit. De omstandigheid dat Bakker eerder (op 5 maart 2015) een geheimhoudingsovereenkomst heeft getekend met een andere partij (ISG; zie 2.3 - 2.4), leidt evenmin tot een andere uitkomst.
      
      
    
    
      5.11
      Anders dan GBE is het hof dan ook van oordeel dat de formulering van het forumkeuzebeding ("any dispute or claim out or in connection with this agreement or its subject matter or formation") niet betekent dat de forumkeuze ook van toepassing is op geschillen buiten de omgang met vertrouwelijke informatie en het non-concurrentiebeding, meer specifiek op de door Bakker gevorderde betaling van haar facturen.
      
      
        
          geen incorporatie van de Confidentiality Agreement in de opdrachtbevestigingen
        
      
    
    
      5.12
      GBE wijst er op dat in de opdrachtbevestigingen wordt verwezen naar de Confidentiality Agreement (zie 2.9, voorwaarde 19). Het gaat hier om een voorwaarde die volgens GBE is toegevoegd op het moment dat partijen overeenstemming hadden bereikt over hun samenwerking, zoals is vastgelegd in die Confidentiality Agreement. Door uitvoering te geven aan de opdrachtbevestigingen en haar werkzaamheden aan GBE te factureren, heeft Bakker deze voorwaarde aanvaard. Eén en ander betekent dat het in de Confidentiality Agreement opgenomen forumkeuzebeding is geïncorporeerd in de opdrachtbevestigingen, aldus GBE.
      
    
    
      5.13
      
        Het hof verwijst naar wat hierboven is overwogen over de uitleg van het forumkeuzebeding in de Confidentiality Agreement en het ontbreken van een verband tussen de afspraken over geheimhouding van gegevens (de Confidentiality Agreement) en de uitvoering door Bakker van de projectwerkzaamheden en de daaruit voortvloeiende facturering. Het standpunt van GBE komt erop neer dat de reikwijdte van de 
        Confidentiality Agreement achteraf wordt uitgebreid door een verwijzing naar die Confidentiality Agreement op te nemen in een opdrachtbevestiging. Wanneer over de uitbreiding van die reikwijdte niet is onderhandeld - en gesteld noch gebleken is dat zulks het geval is - vindt het standpunt van GBE geen steun in art. 25 Brussel I-bis. Het van toepassing verklaren van het forumkeuzebeding uit de Confidentiality Agreement is immers niet daadwerkelijk het voorwerp van wilsovereenstemming tussen partijen, noch is die duidelijk en nauwkeurig tot uiting gekomen in de opdrachtbevestigingen (HvJ EU 7 juli 2016, ECLI:EU:C:2016:525). Ook op deze grondslag is geen sprake van een geldig forumkeuzebeding dat van toepassing is op de door Bakker gevorderde betaling van haar facturen.
      
      
      
        
          slotsom
        
      
    
    
      5.14
      Op grond van wat hierboven is overwogen, is het hof van oordeel dat GBE zich niet kan beroepen op een geldig forumkeuzebeding. Aangezien de projectwerkzaamheden zijn uitgevoerd in Nederland, is de Nederlandse rechter bevoegd op grond van art. 7 lid 1 Brussel I-bis. Omdat Bakker is gevestigd in Meppel, is de rechtbank Noord-Nederland, locatie Assen, op grond van art. 109 Rv bevoegd om kennis te nemen van het geschil. Deze rechtbank heeft zich in het bestreden vonnis van 11 april 2018 daarom ten onrechte onbevoegd verklaard.
    
    
      5.15
      
        De grieven slagen en het bestreden vonnis zal worden vernietigd. Partijen hebben het hof niet gevraagd om de zaak aan zich te houden, zodat de zaak met toepassing van 
        art. 76 Rv zal worden terugverwezen naar de rechtbank. GBE zal worden veroordeeld tot betaling van de proceskosten, zowel van de eerste aanleg als van deze procedure bij het hof. 
        De geliquideerde kosten van in het incident in het geding in eerste aanleg aan de zijde van Bakker worden vastgesteld op € 452,-. Omdat de zaak wordt terugverwezen naar de rechtbank voor een inhoudelijke behandeling, worden de explootkosten en het griffierecht dat in eerste aanleg door Bakker is betaald niet meegenomen in deze proceskostenveroordeling. De kosten van het geding in hoger beroep aan de zijde van Bakker worden vastgesteld op € 807,- aan verschotten (griffierecht € 726,- en explootkosten € 81,-) en op € 2.228,- voor salaris advocaat (2 punten in tarief II). De gevorderde nakosten zullen op na te melden wijze worden toegewezen.
      
      
      
      
        
          De beslissing 
        
        Het hof, rechtdoende in hoger beroep:
      
      
      
        vernietigt het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland, locatie Assen, van 11 april 2018 en doet opnieuw recht;
      
      
      
        verwijst de zaak terug naar de rechtbank voor verdere behandeling en beslissing;
      
      
      
        veroordeelt GBE in de proceskosten van het geding in eerste aanleg en stelt deze kosten aan de zijde van Bakker vast op € 452,- aan geliquideerd salaris van de advocaat,
      
      
      
        veroordeelt GBE in de proceskosten van het geding in hoger beroep en stelt deze kosten aan de zijde van Bakker vast op:
      
      - € 807,- aan verschotten,
      - € 2.228,- aan geliquideerd salaris van de advocaat,
      - € 163,- voor nasalaris van de advocaat,
      - € 85,- voor nasalaris van de advocaat indien niet binnen veertien dagen na aanschrijving aan deze uitspraak is voldaan én betekening heeft plaatsgevonden;
      
      
        verklaart dit arrest ten aanzien van de daarin opgenomen veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
      
      
      
        wijst af wat meer of anders is gevorderd.
      
      
      
        Dit arrest is gewezen door mrs. M.M.A. Wind, J. Smit en H.M. Fahner, en is door de rolraadsheer in tegenwoordigheid van de griffier in het openbaar uitgesproken op 
        dinsdag 4 mei 2021.