Behandeling van het wetsvoorstel Strafbaarstelling van misbruik van een alarmnummer voor publieke diensten (23797)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 5045-5051

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-06-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 85, pagina 5045-5051

08-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23797Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Strafbaarstelling van misbruik van een alarmnummer voor publieke diensten (23797)Pagina 5045-5051
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met sociale vernieuwing (Regeling samenwerking sociale vernieuwing onderwijs) (23078)Pagina 5052-5072
Regeling van werkzaamheden (donderdag 8 juni 1995)Pagina 5051-5052
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening (23969)Pagina 5045-5045
85ste vergadering; 8 juni 1995Pagina 5045-5045
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 8 juni 1995)Pagina 5072-5072

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Strafbaarstelling
van misbruik van een alarmnummer voor publieke diensten (23797).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Nu de CDA-fractie zich onverwacht heeft teruggetrokken uit het debat,
mag ik het spits afbijten bij de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel.
Voorzitter! De VVD-fractie wil over de strafbaarstelling bij misbruik van
het 06-11-nummer geen misverstand laten bestaan: daarbij moet een sanctie
kunnen gelden. Je zult maar acute hulp behoeven! Je zult maar van je fiets
gereden zijn en moeten wachten op de ziekenwagen en dan te horen krijgen dat
het alarmnummer niet gebeld kan worden, omdat anderen het nummer in beslag
nemen. Daardoor zou jij niet de hulp krijgen die je nodig hebt. Over de strafbaarstelling
kan wat ons betreft dus geen misverstand bestaan.
 
 De schriftelijke meningswisseling laat voor de VVD-fractie echter nog
een paar vragen open. Het lijkt nu nuttig eerst aan te geven wat ook hierbij
voor onze fractie leidraad is geweest bij de discussie. Bij iedere behandeling
van een voorstel voor wetgeving is de vraag aan de orde: is regeling bij wet
nodig? Is een andere manier mogelijk? Kun je effectiever handelen? Vooral
geldt de vraag: is het voorgestelde uitvoerbaar en, niet in de laatste plaats,
is het handhaafbaar? Ik denk in dit verband ook aan de opmerkingen die van
de zijde van D66 op dit punt zijn gemaakt.
 
 Bij dit voorstel is sprake van een oplopende strafmaat. In de memorie
van toelichting constateert de minister, dat de civielrechtelijke procedure
lange tijd in beslag kan nemen en dat het daarom zeer nuttig is te zoeken
naar andere vormen. De VVD-fractie heeft in de schriftelijke voorbereiding
gevraagd: is het mogelijk om de civiele procedure korter te
laten duren? Het antwoord dat op die vraag werd gegeven, luidde: de vraag
was te ruim geformuleerd. Met het oog op dit antwoord, lijkt het mij goed
om nu op deze vraag terug te komen.
 
 Wij reageerden bij deze vraagstelling op de opmerking in de memorie van
toelichting waarmee werd gezegd dat de procedure te lang was. De vraag van
de VVD-fractie was vervolgens: is het niet mogelijk eens na te gaan of de
procedure kan worden ingekort? Het antwoord daarop was toen: dit is een zeer
ruim geformuleerde vraag. Misschien kan de minister nu wat nadrukkelijker
op onze vraag ingaan.
 
 Als een van de problemen bij de civiele procedure is de bewijsvoering
genoemd. Straks zullen echter de technische voorzieningen zodanig zijn, dat
je ook kunt zien wie de alarmcentrale belt en dan moet het toch geen probleem
zijn om de bewijsvoering te leveren.
 
 Vervolgens wil ik iets zeggen over het punt van de alternatieve sanctie.
Ik wil de bedoeling van de VVD-fractie duidelijk maken aan de hand van een
vergelijking en om daarbij in de politiesfeer te blijven, noem ik het handhaven
van de openbare orde. Stel dat de openbare orde wordt verstoord. In dat geval
kun je, na eerst enkele waarschuwingen te hebben gegeven, een charge met honden
of de wapenstok uitvoeren. Ik zie de heer Dittrich lachen, maar ik dacht aan
een recent voorval, een gebeurtenis die zich voordeed na een voetbalwedstrijd.
 
 Vervolgens is sprake van, zoals dat in het jargon heet, een gat tussen
deze mogelijkheid en andere. Ik denk daarbij aan het gebruik van honden en
de wapenstok en anderzijds aan het gebruik van het pistool. En dus is daar
de tussenoplossing van traangas, al wordt dat pas onder een aantal voorwaarden
gebruikt. Ik weet ook uit mijn verleden dat dit niet snel gebruikt wordt,
maar ik zoek even naar een vergelijking in dezelfde sfeer. Uit langjarige
ervaring weet ik dat traangas geen ideaal middel is, maar het is heel bewust
gekozen als tussenvorm om niet op de uiterste sanctie terecht te hoeven komen.
 
 In dat verband heeft de VVD-fractie gekeken welke tussenvorm gevonden
kan worden tussen de waarschuwing en de uiterste sanctie van veertien dagen
cel. De vraag is natuurlijk hoeveel waarschuwingen het kabinet in gedachten
heeft, alvorens bij verdere sancties terecht te komen. Welke alternatieve
sancties zijn er, voordat je op het uiterste van veertien dagen cel terechtkomt,
rekening houdend met het beslag dat hierdoor wordt gelegd op het aantal cellen
dat wij hebben? Wat de VVD-fractie betreft, is nog steeds de sanctie van het
afsluiten van de telefoon bij notoire misbruikers in beeld. Die mensen kunnen
dan nog wel gebeld worden, maar zij kunnen zelf niet meer bellen. Daar kun
je natuurlijk tegen inbrengen dat als een kind van 8 of 11 jaar almaar zit
te bellen, de rest van de familie daar ook last van heeft wanneer de telefoon
wordt afgesloten. Er is echter ook nog zoiets als een opvoedende waarde. Iedereen
merkt dan hoe vervelend dit soort zaken is. Je zou ook kunnen denken aan het
schoonmaken van telefooncellen en het reinigen van dienstwagens die met 06-11
te maken hebben. Wij hebben begrip voor de opmerking van de minister dat er
vertrouwelijke informatie bij 06-11 kan binnenkomen en dat die in de goede
oren terecht moet komen. Dat wil echter nog niet zeggen dat de alternatieve
sanctie daarmee voor ons uit beeld is.
 
 Kortom, voorzitter, op de vraag of er sprake moet zijn van strafbaarstelling,
is het antwoord voor de VVD-fractie: ja. Er moet ook sprake zijn van een oplopende
strafmaat. Wij willen echter geen symboolwetgeving, maar een handhaafbare
wetgeving.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Dijksman (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De fractie van de PvdA is tevreden met het wetsvoorstel
Strafbaarstelling van misbruik van een alarmnummer voor publieke diensten.
Het misbruik van het 06-11-nummer nam de afgelopen jaren zo in omvang toe,
dat echte hulpvragers geen toegang konden krijgen tot het nummer. In levensbedreigende
situaties kan dit zeer ernstige gevolgen hebben. Ook nu nog blijkt dat de
mensen werkzaam bij de 06-11-centrale, veelvuldig gestoord worden door lieden
die zonder noodzaak lijnen bezet houden. Dat aan deze situatie een einde moet
komen, spreekt voor zichzelf.
 
 Daar zijn ook mogelijkheden toe. In de regio Haaglanden maakt 90% van
de bellers verkeerd gebruik c.q. misbruik van het 06-11-nummer. In de regio
Amsterdam waar in dit verband een experiment gaande is waardoor bellers via
het ANI-systeem kunnen worden achterhaald, is het opzettelijk misbruik aanzienlijk
afgenomen. Volwassenen, maar vooral veel kinderen maken op de woensdagmiddagen
en in het weekend misbruik van het nummer om hun ongenoegen te uiten tegen
het bevoegde gezag. De telefonades variëren sterk. Soms gaat het om langdurige,
nogal platte verwensingen. In andere gevallen betreft het eenzame mensen.
In weer andere gevallen gaat het om burgers die verkeerd gebruik maken van
het 06-11-nummer door informatie te vragen over hoe men de woning moet beveiligen.
De laatste groep maakt geen misbruik, maar heeft wel een verstorend effect
op het 06-11-gebruik.
 
 In Amsterdam waar het automatischnummeridentificatiesysteem is ingevoerd,
blijkt dat nog geen enkele procedure is gestart om het misbruik te bestraffen.
Het feit dat massamediaal bekend werd gemaakt dat men de bellers kon achterhalen,
heeft, zoals ik al eerder meldde, geleid tot een aanzienlijke afname van het
misbruik. In de praktijk blijkt dat de categorie bellers die overblijft, genoeg
heeft aan een waarschuwende brief van de PTT waarin staat dat hun nummer zal
worden vrijgegeven aan de politie. De enkele vaste, eenzame, gestoorde of
beschonken beller die daarna bij voortduring blijft bellen, wordt in zo'n
situatie bezocht door de wijkagent die zijn of haar nummer door heeft gekregen
van de meldkamer, waarna in samenwerking gezocht wordt naar een oplossing
voor het probleem.
 
 Mijnheer de voorzitter! Een ander aandachtspunt dat binnen de PvdA-fractie
aan de orde is gekomen, betreft de vraag hoe de minister de aanpak van misbruik
van de 06-11-nummers door jongeren, voordat zij als notoire wetsovertreders
kunnen worden aangepakt, wil realiseren. Vooralsnog heeft de minister in de
nota naar aanleiding van het verslag voor ons niet duidelijk genoeg aangegeven
wat zij voornemens is te doen aan deze groep. Zij zegt wel dat er in eerste
instantie zal worden gewaarschuwd, maar hoe zal dit in de praktijk vorm krijgen,
en zal dit niet ten koste gaan van menskracht bij de verschillende
diensten?
 
 Kinderen beneden de 12 jaar zijn strafrechtelijk niet te vervolgen, maar
kunnen zeer hinderlijk bellen uit een telefooncel of een woning. Als hun wettige
vertegenwoordigers te achterhalen zijn, kan men met de wet in de hand wel
naar hen toe om te voorkomen dat het hinderlijk bellen doorgaat. In die zin
lijkt mij dat de wet als stok achter de deur kan worden gebruikt. In dit geval
wil ik tevens pleiten voor een uitgebreide voorlichtingscampagne via de media,
maar ook op de scholen. Kan de minister aangeven, welke oplossingen zij ziet
voor deze groep jeugdige bellers? Kan eventuele schade als gevolg van het
bezet houden van de 06-11-lijn door de hulpvragers worden verhaald op degenen
die misbruik maakten?
 
 Mijnheer de voorzitter! Een ander essentieel onderdeel van het wetsvoorstel
is de landelijke invoering van nummeridentificatie bij 06-11-centrales op
basis van het CLI-systeem – CLI staat voor calling line identification –
zoals indertijd al is besloten door de voorganger van deze minister. Vanaf
medio 1996 zal dit als standaarddienst door de PTT worden aangeboden op het
openbaar net. Ook nu al is er op basis van een ander systeem, het ANI-systeem,
een experiment gaande. Kan de minister van haar kant aangeven, wat de uitkomsten
zijn van het experiment in Amsterdam? Welke maatregelen zijn daar genomen
om het misbruik van de 06-11-centrale tegen te gaan? Overweegt de minister
deze ANI-voorziening, die nu al wordt beproefd in Amsterdam, ook in Den Haag
en Utrecht in te voeren en, zo ja, op welke termijn is dat dan te verwachten?
Ik wil hier benadrukken dat mijn fractie het van groot belang vindt dat dit
systeem zo snel mogelijk wordt ingevoerd. Ik heb begrepen dat het per 1 januari
1996 technisch mogelijk wordt het CLI-systeem in te voeren. Dit systeem is
een verbeterde versie van het ANI-systeem. Overweegt de minister te wachten
met verdere invoering van het ANI-systeem totdat het CLI-systeem landelijk
kan worden ingevoerd?
 
 Het CLI-systeem zal in de toekomst, samen met het geïntegreerde meldkamersysteem,
tevens bijdragen aan een verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening
door politie, brandweer en ambulancediensten. Een knelpunt in die dienstverlening
is de bescherming van de privacy voor burgers. Middels het CLI-systeem kan
het nummer, waarvandaan wordt gebeld, worden gedetecteerd. Het is tevens mogelijk
via de PTT de naam, het adres en de woonplaats van de aansluiter te lokaliseren.
Het laatste stuit op verzet van zowel de PTT als de Registratiekamer, omdat
het de privacy van burgers schendt. Ziet de minister mogelijkheden in de betreffende
regelgeving uitzonderingen te maken voor een deblokkade van deze gegevens
voor het 06-11-nummer, als het acute noodsituaties en situaties met een grote
maatschappelijke impact betreft? Ik noem als voorbeeld iemand die belt en
slechts kan fluisteren dat er een ambulance moet komen, waarbij later blijkt
dat die persoon een hartaanval heeft gekregen, of het concrete geval van een
bommelding, een gijzeling of een bankoverval. In deze gevallen zou het toch
mogelijk moeten zijn, ook te kunnen beschikken over het adres en de woonplaats
van de beller, zodat hulp kan worden geboden.
 
 Met dit wetsvoorstel wordt beoogd het opzettelijk misbruik maken van een
alarmnummer ten behoeve van publieke diensten tegen te gaan c.q. te bestraffen.
Ik heb begrepen dat het wetsvoorstel vooral is bedoeld als hulpmiddel bij
het tegengaan van aanhoudend bijzonder misbruik en niet de intentie heeft
zoveel mogelijk strafzaken op te zetten. Ik wil dan ook het preventieve karakter
van dit wetsvoorstel benadrukken. Goede voorlichting over het verstandig gebruik
en het tegengaan van misbruik van 06-11-lijnen is noodzakelijk om deze wet
in de praktijk goed te kunnen uitvoeren. Na invoering van het algehele nummeridentificatiesysteem
bij alle 06-11-centrales op basis van het CLI-systeem zal het misbruik van
deze nummers vermoedelijk voor een groot deel kunnen worden teruggedrongen,
en kan daadwerkelijk strafrechtelijk optreden hopelijk beperkt blijven tot
enkele hardnekkige overtreders.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het bestaan van het 06-11-alarmnummer heeft al
in veel noodsituaties zijn diensten kunnen bewijzen. Met name ouderen vinden
het een heel geruststellende gedachte dat er 24 uur lang iemand bereikbaar
is in geval van nood. De enkele aanwezigheid van 06-11 geeft een gevoel van
veiligheid, wat een niet te onderschatten goed is. Daarom is het ook belangrijk
dat misbruik van het 06-11-alarmnummer zoveel mogelijk wordt tegengegaan.
 
 In de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel heb ik namens de
fractie van D66 een vraagteken geplaatst bij het uiteindelijke nut van de
strafbaarstelling.
 
 Ter voorbereiding van dit debat ben ik op bezoek geweest bij de 06-11-centrale
in Amsterdam. Ik wil even stilstaan bij de procedure die men in de regio Amsterdam,
in overleg met de PTT, heeft opgezet om geconstateerd herhaaldelijk misbruik
tegen te gaan. Vanaf de invoering van het automatisch-nummeridentificatiesysteem
is het telefoonnummer van degenen die meer dan vijf maal misbruik maken van
06-11 aan de PTT doorgegeven. De 06-11-centrale zelf kent alleen het telefoonnummer
waar vandaan wordt gebeld, maar heeft geen verdere gegevens. De PTT heeft
vanaf het begin van het ANI-systeem, november 1993, tot en met mei 1995 155
brieven gestuurd aan deze onverlaten, mensen dus die meer dan vijf maal misbruik
maakten van het 06-11-nummer. In deze brief stond dat als zij dat nog een
keer zouden doen, de gegevens zouden worden doorgegeven aan de centrale. Het
is gebleken dat de meeste plaaggeesten na ontvangst van die eerste brief zijn
opgehouden met misbruik maken. Twaalf mensen ontvingen echter een tweede brief
waarin de PTT meedeelde dat de persoonsgegevens aan de centrale waren doorgegeven.
Die plaaggeesten werden vervolgens bezocht door een agent van het wijkteam.
Het bleek hierbij meestal te gaan om mensen die in psychische nood verkeerden,
in de war waren, of het betrof kinderen die absoluut niet van ophouden wisten.
Na het bezoek van het wijkteam hield bijna elke plagerij op.
 
 Overleg met de PTT heeft geleerd dat de PTT zich op het standpunt stelt
dat pesten een zaak is tussen twee partijen, waar de PTT buiten staat. De
PTT ziet zich louter als doorgeefluik, maar in de algemene voorwaarden
van de PTT staat omschreven dat de PTT in nauw omschreven gevallen de bevoegdheid
heeft om over te gaan tot het buiten gebruik stellen van een telefoonaansluiting,
bijvoorbeeld als de contractant klaarblijkelijk in strijd handelt met de belangen
van de PTT. De fractie van D66 vindt het een goed idee als de minister, desgewenst
in overleg met de minister van Verkeer en Waterstaat, er bij de PTT op aandringt
om te bezien wat de mogelijkheden zijn om de algemene voorwaarden van de PTT
wellicht zodanig aan te passen, dat bij aanhoudende pesterijen de telefoonaansluiting
in sommige gevallen kan worden afgesloten. Ik vraag de minister of zij bereid
is een dergelijk overleg te openen en de Kamer hierover te zijner tijd verder
te rapporteren.
 
 Dan kom ik terug bij de vraag die ik namens mijn fractie stelde. Is strafbaarstelling
wel nodig, nu de praktijk raad weet met geconstateerd misbruik? Ik ben geneigd
om die vraag toch met "ja" te beantwoorden, want veel van de misbruikplegers
zijn jongeren. Indien dat misbruik vanuit een telefooncel plaatsvindt, kan
gerichte voorlichting op bijvoorbeeld in de nabijheid gelegen scholen goed
werken. Het kunnen dreigen met een straf, als het ware een stok achter de
deur, wil nog wel eens helpen. Overigens denkt D66 pas in de allerlaatste
plaats aan een gevangenisstraf. Dienstverlening, het verplicht volgen van
een cursus, of een geldboete, komt veel eerder in aanmerking, tenzij de plaaggeest
veel te jong is. Kinderen onder de 12 jaar vallen niet onder het bereik van
het strafrecht. Gerichte voorlichting, een gesprek met de verzorgers door
bijvoorbeeld de wijkagent, zou veel meer soelaas kunnen bieden. Zo is het
jongetje van 8 jaar, dat tijdens de afgelopen kerstvakantie de 06-11-centrale
in de regio Gelderland-zuid heeft platgelegd met allerlei telefonades vanuit
een telefooncel, tot bedaren gebracht. Toch schat ik in dat wij zullen moeten
leren leven met een vast percentage plagerijen. Tegen pesterijen is geen enkele
wet voor 100% bestand. Daarbij komt dat er steeds nieuwe kinderen op de pestmarkt
verschijnen. Ik heb mij er dan ook door de politie Amsterdam van laten overtuigen
dat strafbaarstelling een zekere preventieve werking kan hebben en dat dit
nuttig is.
 
 Voorzitter! Vervolgens stel ik enkele specifieke punten aan de orde. In
de wettekst wordt de term "alarmnummer voor publieke diensten" gebruikt. In
de voorbereiding op dit debat hebben wij eigenlijk alleen gesproken over "06-11".
Het is toch juist dat de alarmnummers in de regio voor de ambulance, de brandweer
en de politie ook onder het bereik van de strafbepaling vallen? Graag hierop
een duidelijk antwoord van de minister.
 
 Er is een afspraak tussen de PTT en de 06-11-centrales dat alleen in gevallen
van nood of bij plagers het binnenkomende telefoontje mag worden gemarkeerd,
zodat men kan zien vanaf welke aansluiting gebeld wordt. Voor gewone meldingen
mag men niet markeren. Toch kan dit relevant zijn. Ik wijs op degene die serieus
om hulp vraagt en de verbinding verbreekt. Er is dan geen sprake van nood
en volgens de regels mag dan niet bekeken worden waar iemand vandaan belt.
Ik heb begrepen dat men dit op de 06-11-centrales toch als knellend ervaart.
Wil de minister in overleg met de Registratiekamer bezien of het mogelijk
is dat 06-11-centrales over een automatische "blocking overrule" beschikken
wanneer dit soort telefoontjes binnenkomen?
 
 Binnenkomende telefoongesprekken worden allemaal op de band opgenomen,
zo schreef de minister. Er is echter ook de afspraak dat alles wat opgenomen
wordt niet voor justitiële doeleinden mag worden gebruikt. Het komt voor
dat men 06-11 belt voor bijvoorbeeld een bommelding of het melden van een
brandstichting. De 06-11-centrale mag die opgenomen gesprekken dan niet ter
beschikking van justitie stellen. Ook kan een tipgever bellen met een mededeling
over een bepaald misdrijf. Volgens mijn informatie zijn sommige zaken hier
al op stuk gegaan. De D66-fractie komt dit op het eerste gezicht als te strak,
te rigide voor. Wij zien echter ook wel in dat dit soort meldingen minder
vaak zullen voorkomen als de beller weet dat zijn stem wordt opgenomen en
dat er nummeridentificatie kan volgen. Wat is de mening van de minister in
dezen? Is zij bereid de voors en de tegens op een rijtje te zetten en, eventueel
in overleg met de Registratiekamer, te bezien of een versoepeling van deze
regels wenselijk is, zodat sommige gegevens toch ter beschikking van justitie
kunnen worden gesteld?
 
 Voorzitter! In de wettekst staat "opzettelijk zonder noodzaak het alarmnummer
draaien". Tijdens mijn bezoek aan een 06-11-centrale belde er een mevrouw
die geen telefoongids bij de hand had om informatie over een telefoonnummer.
Dat gebeurde opzettelijk en ook zonder noodzaak. Is het de bedoeling dat ook
dit soort telefoontjes onder het bereik van de strafbepaling vallen?
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ga eerst in op de algemene vragen naar het
waarom van deze strafbepaling. Ik kan mij wel voorstellen dat men zich afvraagt
of het noodzakelijk is, het misbruik tegen te gaan. Bestudering van het probleem
heeft mij tot de conclusie geleid dat dit nodig is. Het is echter wel een
ultimum remedium dat specifiek voor deze situatie geldt. Er zijn verschillende
mogelijkheden om iets te doen tegen het misbruik van 06-11 en andere publieke
nummers. Het is verstandig om die mogelijkheden, al naar gelang de situatie,
ook te benutten. In de stukken worden voorbeelden daarvan gegeven en ook de
heer Dittrich is daarop ingegaan. Even afgezien van de technische voorzieningen
is het de vraag wat er gedaan moet worden als een beller op het spoor wordt
gekomen. Natuurlijk wordt er eerst gewaarschuwd en natuurlijk wordt er nagegaan
wie er belt. Als het iemand is die verward is of maatschappelijk niet goed
functioneert, heeft het natuurlijk niet veel zin om daar via het strafrecht
iets aan te doen. In zulke gevallen zal de hulpverlenende sector worden ingeschakeld.
Ook een gesprek met een wijkagent kan al een groot deel van dit specifieke
probleem wegnemen. Daarmee doel ik niet op de problematiek van degene die
belt, maar op het probleem van het almaar bellen van het 06-11-nummer. Een
groot deel van de problematiek is op deze wijze al op te lossen. Strafbaarstelling
kan echter de functie hebben van een stok achter de deur. Natuurlijk mag een
strafbepaling niet louter voor preventiedoeleinden worden gebruikt. Zij zal
echter een groot preventief effect hebben, zeker als het gaat om jongeren. 
 
 Zoals ik al zei, wordt er gewaarschuwd. Er kan civiel ingegrepen worden
en dat kan onder omstandigheden nuttig zijn. Het kan ook nuttig zijn om een
kort geding aan te spannen. De vraag naar de verkorting van de civiele procedure
moet in een breder kader worden geplaatst. Die civiele procedures moeten in
het algemeen beter gestroomlijnd verlopen. Daar houden wij ons ook mee bezig.
Wij kunnen natuurlijk niet specifiek voor dit geval een aparte procedure in
het leven roepen. De kort-gedingprocedure verloopt vrij snel en kan gemakkelijk
in gang worden gezet, maar het is niet in alle gevallen de meest effectieve
methode. Het kan goed zijn om bijvoorbeeld ouders met kinderen beneden de
12 jaar verantwoordelijk te stellen voor de daden van hun kinderen en hen
wel in een kort geding te dagvaarden. Door middel van een dwangsom kan dan
getracht worden het misbruik te doen stoppen. Schadevergoeding is mogelijk,
maar moeilijk in de praktijk te brengen, omdat de omvang van de schade vaak
lastig is vast te stellen. Deze methode lijkt mij dus moeilijk toepasbaar.
Zij is bijvoorbeeld wel te gebruiken als er sprake is van echt misbruik, in
die zin dat er ambulances moeten uitrijden etcetera, terwijl er helemaal niets
aan de hand is. Dan kun je schade vaststellen, maar wanneer het alleen maar
om schelden en pesten gaat, is deze lastiger vast te stellen.
 
 Het strafrecht kan, zeker ten aanzien van jongeren, een goede functie
vervullen. Er staat in het wetboek dat men veroordeeld kan worden tot een
geldboete van de tweede categorie en een gevangenisstraf van veertien dagen,
maar men moet zich niet voorstellen dat de cellencapaciteit ernstig belast
zal worden door mensen die deze gevangenisstraf moeten uitzitten. Natuurlijk
niet. In eerste instantie zal het om boetes gaan, en zeker als het jongeren
betreft denk ik aan alternatieve sancties, zoals een HALT-afdoening. Zoals
in de nota naar aanleiding van het verslag staat, is het misschien niet direct
de aangewezen methode om iemand bij de telefooncentrale zelf te laten werken.
Er is echter genoeg ander werk dat connectie heeft met dit alarmnummer dat
in het kader van een HALT-project of een alternatieve sanctie gedaan kan worden.
Ik ben daar een groot voorstander van. Zoals men weet heeft een HALT-afdoening
ook geen invloed op de capaciteit van de strafrechter, zodat een en ander
buiten dat circuit kan worden afgedaan.
 
 Vervolgens kom ik bij de technische voorzieningen. Uit de ANI-proef in
de 06-11-centrale te Amsterdam is gebleken dat 65% van het misbruik gebeurde
door particulieren en 90% in telefooncellen. Dit misbruik is gedaald tot 25%
particulier en 75% cellen. Het grootste probleem is dus het telefoneren uit
telefooncellen. Dat is ook veel lastiger te bestrijden dan wanneer het een
particuliere aansluiting betreft. Wat dat betreft zullen er dus andere maatregelen
genomen moeten worden. Natuurlijk kan door de registratie van nummers bepaald
worden om welke cellen het gaat en op welke tijden er het meest gebeld wordt.
Deze cellen kunnen geobserveerd worden om te zien om wat voor jongeren het
in het algemeen gaat. Als dan blijkt dat er vaak op woensdagmiddagen gebeld
wordt, kan er iemand gaan kijken en dan kan zo'n jongere in de kraag gevat
worden. Het experiment heeft een groot succes, zeker als het gaat om het doen
ophouden van het misbruik door middel van brieven en waarschuwingen. De vraag
is dan nog waar je het strafrecht voor nodig hebt. Ik denk dat het juist voor
de bellers uit telefooncellen een heel geschikt middel kan zijn.
 
 Het succes van het experiment zou ertoe kunnen leiden om het ANI-systeem
landelijk in te voeren. Dit was aanvankelijk ook de gedachte. Het systeem
is echter erg kostbaar. Het blijkt dat in de loop van de periode een nieuw
systeem is ontwikkeld door de PTT, het CLI-systeem, waarvan al melding werd
gemaakt. Dit systeem wordt volgend jaar door de PTT landelijk aangeboden.
Het is daarom de vraag of je eerst de investering moet doen in het aanbrengen
van het ANI-systeem, terwijl er het volgend jaar een systeem is dat landelijk
gaat gelden.
 
 Wij – mijn collega's van Binnenlandse Zaken, van Verkeer en Waterstaat
en ik – hebben besloten om dit niet te doen en te kiezen voor een naar
voren gehaald experiment met het CLI in de meest kwetsbare regio's, namelijk
Den Haag en Utrecht en Amsterdam waar het ANI-systeem nu werkt. Wij kiezen
dus voor een landelijk systeem volgend jaar.
 
 Het CLI-systeem houdt in dat bij degene die het telefoontje ontvangt,
het nummer van de beller op een schermpje verschijnt, mits men natuurlijk
een abonnement en de randapparatuur heeft. Nu kan degene die belt dit door
middel van een technische handeling blokkeren. Hij kan er dus voor zorgen
dat zijn nummer niet op het schermpje verschijnt. Er moet dus bij die publieke
alarmcentrales een deblokkeringssysteem worden aangebracht. "Blocking overrule"
heet dit in de vaktaal. Voor het structureel aanbrengen van dit systeem is
wetswijziging noodzakelijk. Dit heeft de Registratiekamer op onze adviesaanvrage
geantwoord. Deze wettelijke regeling is dan ook in voorbereiding.
 
 Ik kom nu bij de opmerking over de bandopnames die niet voor Justitie
beschikbaar zouden zijn. Ik denk dat er ook bij de politie-instanties soms
wat onwetendheid is over de wettelijke mogelijkheden. De Wet persoonsregistratie
geeft in artikel 11 aan dat verstrekking van gegevens mogelijk is op grond
van dringende en gewichtige redenen. Dat wordt nog wel eens vergeten. De Registratiekamer
heeft hierop ook gewezen in het advies dat is aangevraagd naar aanleiding
van het gebruik van de ANI-installatie. De Registratiekamer heeft gezegd dat
dit soort gegevens, wanneer het noodzakelijk is, verstrekt kunnen worden.
Maar nogmaals, voor een structurele deblokkering van het CLI-systeem is wel
een wettelijke voorziening nodig. Deze wordt dus gemaakt.
 
 Dan de voorlichting. Natuurlijk moet er ook op scholen regelmatig voorlichting
plaatsvinden over dit soort dingen, zoals je kinderen ook heel regelmatig
moet voorlichten over het verrichten van strafrechtelijke c.q. onwenselijke
handelingen in de maatschappij in het algemeen. Dit wordt ook gedaan. Een
grootscheepse voorlichtingscampagne is voorzien, juist bij de invoering van
het CLI-systeem. Deze campagne zal geïntensiveerd en herhaald worden
wanneer er een Europees alarmsysteem komt. Dit is voorzien eind 1996, begin
1997. Er komt dan een Europees nummer 112 in plaats van ons 06-11-nummer.
Ook dit zal natuurlijk weer voorlichting vereisen. Iedereen dient hiervan
op de hoogte te worden gebracht. 
 
 Ik kom nu bij de technische opmerkingen van de heer Dittrich over het
"opzettelijk zonder noodzaak". De mevrouw die belt met een mededeling die
daar in feite niet thuishoort, zal natuurlijk niet strafrechtelijk worden
vervolgd. Maar er moet haar wel duidelijk gemaakt worden welk nummer zij aan
de lijn krijgt en dat het niet de bedoeling is dat zij dit nummer belt, maar
dat zij 008, de inlichtingen dient te bellen, waar zij het nummer kan krijgen
dat zij nodig heeft. Je moet er een beetje verstandig mee omgaan, zoals natuurlijk
altijd verstandig moet worden omgegaan met strafrechtelijke bepalingen.
 
 Het lijkt mij dat de technische vraag van het "opzettelijk zonder noodzaak"
in de nota naar aanleiding van het verslag voldoende is beantwoord.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor haar antwoorden, waardoor op een
aantal punten gewenste verduidelijking is geboden.
 
 Over de civiele procedure dreigt nu een verwarring te ontstaan. Eerst
vond de minister dat mijn vraag te ruim was geformuleerd. Uit de antwoorden
van de minister krijg ik nu de indruk dat zij meent dat wij een aparte procedure
voor deze specifieke strafbaarstelling willen. Het gaat er echter om dat de
procedure in het algemeen te lang is. De Kamer en het kabinet hebben dan de
verantwoordelijkheid om de procedures korter te maken en daarmee een effectiever
gebruik mogelijk te maken. Ik hoor graag van de minister wanneer zij denkt
de voorstellen op dit punt aan de Kamer te presenteren.
 
 Hoe stelt de minister zich voor om aan de oplopende strafmaat praktisch
vorm te geven? De ervaring leert dat lang niet iedereen weet welke mogelijkheden
op welk moment kunnen worden gebruikt. Een aantal collega's en de minister
hebben geopperd om de wijkagent in te schakelen, maar in een aantal plaatsen
bestaat die al lang niet meer. Op hem kunnen wij ons dus ook niet verlaten.
De generale taakstelling levert in de praktijk nog niet overal de gewenste
effecten op.
 
 Het was goed om te horen dat de minister het veel meer langs de lijn van
de alternatieve sanctie wil laten lopen. Door lik op stuk te geven, kan worden
voorkomen dat het misbruik doorgaat.
 
 Het misbruik vanuit telefooncellen zal misschien teruglopen door de opmars
van de telefoonkaart, want daardoor kan niet meer met contant geld worden
gebeld.
 
 De minister heeft aangegeven hoe zij het voorlichtingsbeleid denkt uit
te voeren. Ik wil haar een ervaring niet onthouden, die ik onlangs in Frankrijk
opdeed. In de auto klonk een piepend geluid en ik keek meteen gealarmeerd
naar mijn oliepeil. Het bleek echter mijn draagbare telefoon te zijn, die
ik nog maar kort tevoren had aangeschaft en aan het geluid waarvan ik dus
nog niet gewend was. De beller bleek op zoek te zijn naar de politie. Het
is prettig om te weten dat mensen zoveel vertrouwen hebben in politici dat
zij het nummer draaien waarop ik ben aangesloten. Maar kennelijk is de onbekendheid
met het 06-11-nummer nog zo groot dat een nummer dat er in geen velden of
wegen op lijkt, toch wordt gedraaid. Mijn verzoek is dan ook om op korte termijn
voorlichting te geven via de stadsbladen en de advertentiebladen over het
doel van dit nummer. Door onbekendheid daarmee moeten mensen een veel langere
weg gaan om het doel te bereiken waarvoor het 06-11-nummer is opgetuigd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Dijksman (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor haar antwoorden. Ik ben
blij dat zij de nadruk legt op de alternatieve mogelijkheden voor met name
jongeren. Volgens mij is het ook zinnig om een paar mensen van de afdeling
jeugdzaken bij een telefooncel neer te zetten om na te gaan wie er voortdurend
bezig zijn. Dat geldt zeker voor de woensdagmiddag, want dan zijn de piekuren
waarin veel jongeren bellen. De afdeling jeugdzaken kan zo een belangrijke
bijdrage leveren.
 
 Inzake het CLI-systeem hoor ik graag van de minister op welke termijn
naar verwachting de deblokkering kan worden aangebracht. Kan dat tegelijk
met de invoering?
 
 Er is al veel over de voorlichting gesproken. Het 06-11-nummer is gratis.
Indertijd vroegen veel bezoekers van Schiphol via dat nummer informatie aan
de politie. Dat is niet de bedoeling en daar is toen iets aan gedaan. Is de
minister bereid om in de voorlichtingscampagnes ook aandacht te besteden aan
het verkeerde gebruik van het nummer, dus niet alleen het misbruik?
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor haar heldere antwoorden.
Er resteren nog twee punten die ik graag wil bespreken. In de eerste plaats
noem ik het misbruik vanuit huizen, met behulp van de privételefoon.
Mensen bellen dan de 06-11-centrale te vaak. In eerste termijn heb ik gesteld
dat de PTT zichzelf als doorgeefluik ziet, maar dat de PTT toch ook algemene
voorwaarden hanteert voor de aansluitingen van contractanten. Ik heb de minister
gevraagd of zij bereid is om, desgewenst samen met haar collega van Verkeer
en Waterstaat, bij de PTT na te gaan of het niet mogelijk is om die algemene
voorwaarden uit te breiden. Men zou de clausule kunnen opnemen dat bij herhaald
misbruik aansluitingen kunnen worden afgesloten. Op die suggestie is de minister
nog niet ingegaan, maar ik denk dat dit een praktische oplossing kan bieden
waardoor het strafrecht wellicht minder behoeft te worden gebruikt.
 
 In de tweede plaats noem ik de mobiele telefoon. Uitgelokt door mevrouw
Van der Stoel die met een autotelefoon in de auto zat, wijs ik erop dat mij
is gebleken dat iemand die waar dan ook in Nederland met een mobiele telefoon
loopt en 06-11 draait, altijd met de centrale in Driebergen wordt verbonden.
Alle mobiele telefoons zijn op de centrale in Driebergen aangesloten. Vervolgens
moet men een en ander in Driebergen registreren waarna de 06-11-centrale in
de regio moet worden benaderd. Is het niet raadzaam om een rechtstreekse verbinding
tot stand te brengen met de 06-11-centrale in de regio waar men zich op dat
moment bevindt? Bij die werkwijze gaat er minder tijd overheen, hetgeen in
dit soort situaties soms een mensenleven kan schelen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van der Stoel (VVD):
 
 Ter informatie wijs ik erop dat het soms al mogelijk blijkt te zijn om
met een portable telefoon 112 te draaien. Daarmee wordt dit
probleem wellicht minder belangrijk.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Ik vraag mij af of dat juist is. Ik geloof niet dat als u hier op straat
loopt en 112 draait, u wordt doorverbonden. In Den Haag word je met Driebergen
doorverbonden en in Driebergen moet men dan weer naar Den Haag. Dat levert
rompslomp en tijdverlies op, terwijl dat niet nodig is.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Mijnheer de voorzitter! Mevrouw Van der Stoel meent dat de civiele procedure
in het algemeen te lang is. Ik denk dat zij daar in het algemeen gelijk in
heeft. De kort-gedingprocedure vormt daarop natuurlijk een uitzondering. Bij
de voorstellen die wij aan het ontwikkelen zijn, letten wij niet zozeer op
de kort-gedingprocedure alswel op de bodemprocedure. In het kader van de herziening
van de rechterlijke organisatie komt de civiele procedure aan de orde. Met
een aantal rechtbanken, waaronder die in Zwolle, zijn wij doende met experimenten
waarbij rechters en advocaten zijn betrokken. De bedoeling is na te gaan hoe
die civiele procedures kunnen worden verkort. De Kamer zal wat dit betreft
niet snel nieuwe voorstellen voorgelegd krijgen, maar in de praktijk wordt
bekeken hoe aan de hand van de bestaande regelgeving de procedures kunnen
worden verkort. De herziening van de rechterlijke organisatie laat nog even
op zich wachten.
 
 Voorzitter! Als men zich wat de strafmaat betreft echt op de strafbepalingen
richt, zijn er in oplopende ernst de volgende mogelijkheden: een waarschuwing,
een brief, een bezoek, politie of hulpverlening, een proces-verbaal of een
HALT-afdoening, een boete, een alternatieve sanctie en, in het uiterste geval,
de cel. Dat zijn de modaliteiten, en natuurlijk is het niet zo dat in ieder
geval de hele trits wordt afgelopen. Men kan een keuze maken aan de hand van
de ernst van het feit. Het strafrecht kan leiden tot een waarschuwing of een
brief, maar die waarschuwing of die brief kan ook langs een andere weg aan
de orde komen, namelijk gewoon door het constateren van het misbruik zonder
strafrecht. Dat wordt nu gedaan in het kader van het ANI-experiment. Het loopt
dus een beetje door elkaar met de sanctiemogelijkheden, maar ik denk dat dat
in een geval als dit wel goed is. Het is gewoonweg een maatschappelijk kwaad,
waarbij het goed is dat er verschillende mogelijkheden zijn om er iets aan
te doen.
 
 De onbekendheid is inderdaad een punt. In de voorlichtingscampagnes die
er gaan komen, zullen wij extra aandacht besteden aan zaken als wat voor nummer
het is en waar het voor is, het misbruik en het gevolg daarvan. Het betreft
aldus het hele scala van de bekendheid van het nummer op zich en vragen als
waar het precies voor is, wat de bedoeling ervan is, waar je wel en waar je
niet voor belt, wat er gebeurt als je er misbruik van maakt en wat dit voor
maatschappelijke gevolgen heeft. Dat geheel zal in de voorlichtingscampagnes
meegenomen moeten worden.
 
 In antwoord op de vraag van mevrouw Dijksman, inzake het CLI-systeem,
merk ik het volgende op. Het wetsvoorstel waar ik in eerste termijn al op
doelde, inzake een deblokkerend systeem, zal over niet al te lange tijd de
Kamer bereiken. De bedoeling is dat tegelijk met de invoering van het systeem
ook de wettelijke regeling er is, zodat het in één keer meegenomen
kan worden; het zou niet erg handig zijn om het anders te doen.
 
 Ik heb in eerste termijn een vraag van de heer Dittrich vergeten te beantwoorden,
over andere publieke diensten dan de politie. In de wettelijke omschrijving
is het zo dat het slaat op het 06-11-nummer en op elk ander soortgelijk telefoonnummer
voor een publieke dienst, dus niet op het nummer voor een particuliere alarmdienst,
enz. Wel valt een ambulancedienst eronder of een brandweer, voor zover deze
niet aangesloten zijn of voor zover men niet het 06-11-nummer belt maar een
ander nummer van een publieke dienst. Dit laatste dient dan wel een alarmnummer
te zijn en niet zomaar het nummer van het gemeentehuis.
 
 De PTT ziet zichzelf als een verschaffer van diensten, wat in dit geval
kan leiden tot de opmerking: wij zijn een doorgeefluik en wij zijn zelf niet
een instantie die zich bezighoudt met misbruik van telefoonaansluitingen.
Maar in de algemene voorwaarden staat wel dat bij misbruik van de voorziening
de telefoon kan worden afgesloten. Ik vind dan ook dat in een uiterste geval,
wanneer dat de enige oplossing is, de PTT die aansluiting verder moet blokkeren.
Ik zal mijn collega van Verkeer en Waterstaat in overweging geven om nog eens
met de PTT daarover overleg te plegen.
 
 
 
 
 
 De heer Dittrich (D66):
 
 Mag ik de minister vragen of wij op dit punt te zijner tijd een brief
kunnen krijgen, zodat wij weten wat het overleg heeft opgeleverd?
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Ja, ik zal zorgen dat er in elk geval een mededeling naar de Kamer over
komt.
 
 Wat de mobiele telefoon betreft, berichten de ambtenaren mij dat Binnenlandse
Zaken in overleg is met de PTT over de mogelijkheden om de mobiele-telefoonnummers
naar de juiste 06-11-centrale te geleiden. Ik kan mij voorstellen dat dit
op zichzelf een ingewikkeld probleem is, doordat je met de mobiele telefoon
ook altijd het netnummer moet draaien. Er zal dus een technische voorziening
voor moeten komen. Binnenlandse Zaken is hierover echter in overleg met de
PTT en ook daarover zal de Kamer een bericht bereiken.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt, na goedkeuring van de onderdelen, zonder stemming
aangenomen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 11.04 uur tot 13.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-85-5045-5051.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl