ECLI:NL:CBB:2001:AA9525, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 16-01-2001, AWB 99/553
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 2001-01-16 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: -

College van Beroep voor het bedrijfsleven
    
    
    
      No. AWB 99/553						16 januari 2001
      	11245
    
    
    
    
    Uitspraak in de zaak van:
    
    
      1. de stichting "Anti Vivisectie Stichting",
      2. de vereniging "Vereniging AVS Proefdiervrij", beiden te 's-Gravenhage, appellanten,
      gemachtigde: mr drs J.W. Edinga, advocaat te Amsterdam, 
      tegen
      de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, verweerder,
      gemachtigden: mr Th.S. Offerhaus en drs S. Knijff,
    
    
    
      aan welk geding voorts als partij deelneemt:
      de vereniging Nederlands Kanker Instituut, te Amsterdam,
      gemachtigde: mr A.J.H.W.M. Versteeg, advocaat te Amsterdam.
    
    
    
    
      1.	De procedure
      Op 21 juni 1999 heeft het College van appellanten een beroepschrift ontvangen, waarbij 
      beroep wordt ingesteld tegen een besluit van verweerder van 11 mei 1999.
      Bij dat besluit heeft verweerder vergunning als bedoeld in artikel 66, eerste lid, onderdeel a 
      en b van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (Stb. 1992, 85, hierna: Gwwd) 
      verleend aan het Nederlands Kanker Instituut (hierna: NKI) voor het verrichten van 
      biotechnologische handelingen met muizen.
      Verweerder heeft op 18 augustus 1999 een verweerschrift ingediend.
      Het College heeft de zaak onderzocht ter zitting van 24 oktober 2000. Bij die gelegenheid 
      hebben partijen bij monde van hun gemachtigden hun standpunten nader toegelicht.
    
    
    
      2.	De grondslag van het geschil
      2.1	Artikel 66 van de Gwwd luidt, voor zover hier van belang, als volgt:
      "	 1.Het is zonder vergunning verboden:
      a. genetisch materiaal van dieren te wijzigen op een wijze die voorbij gaat aan 
      de natuurlijke barriŠres van geslachtelijke voortplanting en van recombinatie;
      b. biotechnologische technieken bij een dier of embryo toe te passen;
      (...)
      2. Op een aanvraag voor een vergunning als bedoeld in het eerste lid beslist 
      Onze Minister, gehoord de Commissie biotechnologie bij dieren, bedoeld in 
      artikel 69.
      3. Een vergunning als bedoeld in het eerste lid wordt slechts verleend indien 
      naar het oordeel van Onze Minister:
      a. de handelingen geen onaanvaardbare gevolgen hebben voor de gezondheid 
      of het welzijn van dieren en
      b. tegen de handelingen geen ethische bezwaren bestaan;
      (...)".
    
    
    
      Artikel 113 van de Gwwd luidt:
      "	Deze wet treedt niet in hetgeen bij of krachtens de Wet op de dierproeven (Stb. 
      1977, 67) is geregeld, met dien verstande dat onverminderd van kracht blijft 
      hetgeen is of wordt bepaald bij of krachtens de artikelen 35, 38, 42, 45 tot en 
      met 54, 55, 66 en 76."
    
    
    
      Bij Koninklijk besluit van 9 december 1996 (Stb 1997,5) is vastgesteld het Besluit 
      biotechnologie bij dieren (hierna: het Besluit). Het Besluit regelt de samenstelling en de 
      werkwijze van de Commissie biotechnologie bij dieren (hierna: de Commissie). In de Nota 
      van toelichting bij het Besluit is onder meer het volgende opgemerkt:
      "	(....) De vergunningplicht van artikel 66 van de wet heeft betrekking op 
      afzonderlijke biotechnologische handelingen en niet op onderzoeksprojecten 
      Het moet echter mogelijk zijn dat een vergunningaanvrager ‚‚n aanvraag 
      indient voor meerdere biotechnologische handelingen die hij in het kader van 
      zijn onderzoek gaat verrichten. Als randvoorwaarde voor een dergelijke 
      clustering geldt dan wel dat de afzonderlijke handelingen een duidelijke 
      samenhang moeten vertonen  en voor wat betreft de wettelijke criteria - 
      gezondheid en welzijn van dieren en ethische aspecten - vergelijkbaar moeten 
      zijn op de volgende essentiële punten:
      - de doelstelling;
      - de gebruikte technieken;
      - de te gebruiken diersoorten;
      - de te verwachten effecten op de gezondheid of het welzijn van de dieren;
      - het al dan niet aanwezig zijn van re‰le alternatieven;
      (....)
    
    
    
      De afweging zal zich in belangrijke mate richten op de vraag of het belang van 
      het onderzoek dermate substantieel is dat een ontheffing van het verbod op 
      biotechnologische handelingen in beginsel te rechtvaardigen is. Bij een 
      substantieel belang wordt in de eerste plaats natuurlijk gedacht aan 
      fundamenteel wetenschappelijk en medisch wetenschappelijk onderzoek. 
      Anderzijds moet de maatschappelijke bezorgdheid over de beheersbaarheid van 
      dit type onderzoek serieus genomen worden. Hoewel de maatschappelijke 
      betekenis van dit onderzoek in het algemeen buiten kijf staat, is daarmee nog 
      niet elke biotechnologische handeling met dat doel gerechtvaardigd. Van 
      belang is - naast de in geding zijnde levensbeschouwelijke overwegingen  over 
      met name de grenzen van het menselijk ingrijpen in de natuur - de mate waarin 
      de betrokken dieren in het project schade ondervinden. "Schade" is in dit 
      verband een ruim begrip. In dit kader worden daaronder mede begrepen de 
      aantasting van de integriteit of de eigenwaarde van het dier en de aantasting 
      van de mogelijkheid van het dier om met soortspecifieke middelen normaal te 
      kunnen functioneren. Om welke soort of categorie van dieren het gaat speelt in 
      het kader van deze beoordeling geen rol. Noch op principiële of ethische 
      gronden noch vanuit het belang dat met de biotechnologische handeling wordt 
      gediend, is een onderscheid tussen bepaalde soorten of categorie‰n van dieren 
      op voorhand te rechtvaardigen.
      Deze overwegingen hebben ook in het kader van de wijziging van de Wet op 
      de dierproeven geleid tot het laten vervallen van de uitzonderingspositie voor 
      aap, hond, kat en paard (Stb. 1996, 500). Tot slot is voor het oordeel over de 
      gerechtvaardigdheid van de biotechnologische handeling van belang of er re‰le 
      (niet-biotechnologische) alternatieven aanwezig zijn, danwel het uitzicht 
      daarop bestaat, waarmee hetzelfde doel verwezenlijkt kan worden.
    
    
    (...)
    
    
      Voorts is - indien sprake is van een dierproef in de zin van die wet - de Wet op 
      de dierproeven van toepassing. Op grond van artikel 113 van de Gezondheids- 
      en welzijnswet voor dieren zijn beide wetten in dat geval onverkort van 
      toepassing. In het kader van de Wet op de dierproeven wordt getoetst of het 
      belang van de dierproef opweegt tegen de mate van ongerief dat aan het 
      proefdier wordt berokkend. Na inwerkingtreding van de op 12 september 1996 
      vastgestelde wet tot wijziging van deze wet (Stb. 500) is deze toets verplicht 
      voor alle dierproeven.
    
    
    (...)
    
    
      De wetgever is zich blijkens artikel 113 van de Gezondheids- en welzijnswet 
      voor dieren bewust geweest van de raakvlakken tussen de beide wetten en het 
      gevaar van overlap. In beginsel treedt de Gezondheids- en welzijnswet voor 
      dieren niet in hetgeen bij of krachtens de Wet op de dierproeven is bepaald. 
      Uitdrukkelijk wordt hierop echter een uitzondering gemaakt, onder meer voor 
      het verrichten van biotechnologische handelingen. Bewust heeft de wetgever 
      derhalve gekozen voor een dubbele toets - op basis van de Wet op de 
      dierproeven ‚n op basis van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren - van 
      biotechnologische handelingen.
    
    
    (...)
    
    
      Vanuit de gedachte dat biotechnologische handelingen met dieren 
      problematisch zijn, ongeacht of er sprake is van ongerief en ongeacht met welk 
      doel ze worden verricht, is in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren 
      expliciet een ethische toets voorgeschreven. In de toets wordt de 
      maatschappelijke aanvaardbaarheid van de handeling beoordeeld.
    
    
    (...)"
    
    
      Ten behoeve van de Commissie biotechnologie bij dieren (i.o) is met betrekking tot de 
      inhoud en de context van de ethische toets in september 1996 door een commissie van 
      externe deskundigen een rapport uitgebracht getiteld: "Het toetsen van biotechnologische 
      handelingen bij dieren". In dit rapport is een beoordelingskader in vijf stappen uiteengezet, 
      gevormd door drie inhoudelijk ethische vragen, gevolgd door vragen naar alternatieven en 
      naar de afweging. 
      2.2	Op grond van de stukken en het onderzoek ter zitting zijn in deze zaak de volgende feiten 
      en omstandigheden voor het College komen vast te staan.
      - Bij formulier, ingekomen bij verweerder op 10 juni 1998 heeft het NKI een aanvraag 
      ingediend om vergunning voor het vervaardigen van genetisch gemodificeerde 
      muizen.
      -	Bij brieven van 17 juli 1998 en 2 oktober 1998 heeft verweerder gevraagd om nadere 
      informatie.
      - Bij brief van 26 november 1998, ingekomen bij verweerder op 4 december 1998  
      heeft het NKI met gebruikmaking van een viertal formulieren nieuwe aanvragen 
      ingediend en wel voor:
      	het vervaardigen van genetisch gemodificeerde muizen door middel van het 
      injecteren van DNA-constructen in embryonale cellen;
      	het vervaardigen van genetisch gemodificeerde muizen door middel van infectie 
      dan wel transfectie van pre-implantatie embryo's met gemodificeerde virussen;
      	het vervaardigen van genetisch gemodificeerde muizen door middel van het 
      inbrengen van genetisch gemodificeerde embryonale stamcellen, in 
      muizenblastocysten en pre-implantatie embryo's;
      	het vervaardigen van genetisch gemodificeerde muizen door middel van micro-
      injectie van embryonale stamcellen  in tetraplo‹de blastocysten.
      -	Op 24 december 1998 heeft de Commissie omtrent de aanvragen advies uitgebracht. 
      De meerderheid van de Commissie adviseerde de gevraagde vergunning te verlenen 
      onder een aantal nader genoemde voorschriften en beperkingen.
      -	Op 27 januari 1999 heeft verweerder in het kader van de toepassing van de 
      procedure, bedoeld in afdeling 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: 
      Awb), een ontwerpbesluit tot vergunningverlening ter inzage gelegd.
      -	Op 11 februari 1999 heeft een hoorzitting plaatsgevonden. Tegen het ontwerp-besluit 
      zijn bedenkingen ingebracht.
      -	Op 1 april 1999 heeft de Commissie op de bedenkingen gereageerd. Tevens heeft zij 
      op die datum een herzien advies uitgebracht.
      -	Bij brief van 27 april 1999 aan verweerder, heeft de Commissie een toelichting 
      gegeven op het herziene advies.
      -	Vervolgens heeft verweerder het bestreden besluit genomen.
    
    
    
      3.	Het bestreden besluit
      Bij het bestreden besluit heeft verweerder als volgt beslist:
      "	1. Een vergunning als bedoeld in artikel 66, eerste lid, onderdelen a en b, van 
      de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren wordt verleend aan het 
      Nederlands Kanker Instituut te Amsterdam.
      2. De vergunning wordt verleend voor de werkzaamheden omschreven in 
      beperking 2 en zoals beschreven in de aanvraag van 26 november 1998 met 
      inachtneming van de in deze vergunning opgenomen voorschriften en 
      beperkingen.
      3. Geen vergunning wordt verleend voor het verrichten van de 
      biotechnologische handelingen als omschreven in beperking 2, vijf jaar na 
      dagtekening van dit besluit."
    
    
    Aan de vergunning zijn beperkingen en voorschriften verbonden.
    
    
      4.	Het standpunt van appellanten
      Appellanten hebben ter ondersteuning van het beroep, samengevat weergegeven, het 
      volgende tegen het bestreden besluit aangevoerd.
      1. De verleende vergunning betreft een zodanige verzameling te weinig gespecificeerde 
      handelingen, genen en genconstructen dat aan de bedoeling van de wetgever inzake het 
      clusteren van projecten, zoals die blijkt uit de Nota van toelichting bij het Besluit, niet 
      beantwoord wordt.
      2. Ten onrechte is in de vergunning niet de voorwaarde opgenomen dat biotechnologisch 
      handelen waarbij extra ongerief is opgetreden, ter toetsing wordt voorgelegd aan de 
      dierexperimentencommissie.
      3. Ten onrechte heeft verweerder het meerderheidsstandpunt van de Commissie gevolgd, 
      inhoudend dat in het geval van biomedisch onderzoek de mate van aantasting van de 
      gezondheid, het welzijn en de integriteit van dieren afgewogen kan worden tegen een 
      vermeend gezondheidsbelang van mensen. Uit enquetes is gebleken dat slechts 40% van de 
      Nederlandse bevolking dit meerderheidsstandpunt deelt.
      4. Verweerder heeft onvoldoende getoetst of er reele alternatieven zijn. Ten onrechte heeft de 
      Commissie goedgekeurd dat er "verschillende ijzers in het vuur" zijn, waarbij het maken 
      van genetisch gemodificeerde dieren altijd een van die ijzers zou moeten kunnen zijn. 
      Hierdoor wordt het wettelijk overeengekomen "nee, tenzij" beleid inzake transgenese bij 
      dieren uitgehold tot een "en-en" en "ja, mits" praktijk. Hierdoor zal het proefdiergebruik 
      eerder toe- dan afnemen.
      5. Appellanten hebben bezwaar tegen het grote aantal dieren (69.645) dat bij de vergunde 
      biotechnologische handelingen gebruikt mag worden. 
    
    
    
      Ter zitting hebben appellanten benadrukt dat het toetsingskader dat is neergelegd in de 
      Nota van toelichting bij het Besluit, in strijd is met de Gwwd, omdat niet duidelijk is wat 
      de begrippen welzijn en gezondheid kunnen zijn en op welke wijze bepaald kan worden 
      wat ethische bezwaren zijn. Ten onrechte wordt aangegeven dat een substantieel 
      onderzoeksbelang volledig afgewogen zou kunnen worden tegen de mate waarin de 
      betrokken dieren schade ondervinden. De wetgever heeft niet gekozen voor een 
      proportionaliteitsnorm; dan zou in de wet niet het criterium onaanvaardbaar maar 
      onevenredig zijn opgenomen. De wetgever heeft het gezondheids- en welzijnscriterium als 
      ondergrens geformuleerd. Waar die grens ligt, moet aan de hand van ethische bezwaren 
      worden bepaald. In dit geval wordt zij ruimschoots overschreden.
    
    
    
      5.	Het standpunt van verweerder
      In het verweerschrift is met betrekking tot hetgeen door appellanten is aangevoerd het 
      volgende opgemerkt:
      "	Ad 1.
      Het gebrip "toetsbare eenheid" is bij de totstandkoming van de regelgeving in 
      overleg met alle betrokkenen ge‹ntroduceerd om te voorkomen dat voor ‚‚n 
      onderzoek ettelijke vergunningen zouden moeten worden behandeld. Een 
      aanvraag voor een cluster van biotechnologische handelingen zou vertraging 
      van een onderzoek kunnen voorkomen (zie p. 13 van de toelichting, Stb 1997, 
      nr 5).
      In het advies van de Commissie van 24 december 1998 en in de verleende 
      vergunning wordt uitvoerig gespecificeerd op welke genen en soorten genen de 
      vergunning betrekking heeft. Deze worden allen genoemd onder beperking 2 
      van het bestreden besluit. Het betreft genen die betrokken zijn bij 
      tumorvorming en metastasering, genen waarvan vermoed wordt dat die bij 
      inactivatie leiden tot de verdere ontwikkeling van tumoren, genen die inzicht 
      kunnen geven in het functioneren van de bovengenoemde genen, genen die 
      inzicht kunnen verschaffen in de rol van externe factoren en genen die andere 
      veranderingen in het genoom zichtbaar en controleerbaar te maken. Dit zijn 
      gangbare systemen waarvan bekend is welk effect ze hebben.
      Verweerder is van mening dat het advies van de Commissie geen blijk geeft 
      van een onjuiste interpretatie van de toelichting bij het Besluit biotechnologie 
      bij dieren. Het geheel betreft de genen die betrokken zijn bij de groei en differentiatie van cellen. Afwijkingen in deze genen kunnen erfelijke of later 
      verkregen kanker veroorzaken. Er is volgens verweerder sprake van een cluster 
      van biotechnologische handelingen die een duidelijke samenhang vertonen en 
      voor wat betreft de wettelijke criteria vergelijkbaar zijn. Aldus is voldaan aan 
      de vereisten zoals gesteld in de Nota van toelichting bij het Besluit 
      biotechnologie bij dieren (Stb. 1997, nr. 5).
    
    
    
      Ad 2.
      In de Wet op de dierproeven (Wet van 12 januari 1997, Stb. 67) is voorzien in 
      de erkenning van dierexperimentencommissies. Deze erkenning en het toezicht 
      op het handelen van deze commissies valt onder de bevoegdheid van de 
      Minister van Volksgezondheid, Welzijn en sport.
      Zoals in de bestreden beslissing (bijlage l, p. 12) is uiteengezet voorziet de Wet 
      op de dierproeven overigens in een voortdurend toezicht op lopende 
      dierproeven door een proefdierdeskundige. Eventueel ernstig lijdende dieren 
      zullen altijd al onder dit toezicht vallen. Bovendien moet elke dierproef voor 
      advies worden voorgelegd aan de dierexperimentencommissie. Een extra 
      voorwaarde strekkende tot het voorleggen van ernstig ongerief aan de 
      dierenexperimentencommissie voegt naar de mening van verweerder niets toe 
      aan het reeds vigerende stelstel. Het in de Wet op de dierproeven voorziene 
      toezicht acht verweerder voldoende teneinde het lijden van proefdieren zoveel 
      mogelijk te voorkomen.
    
    
    
      Ad 3.
      Verweerder heeft het advies van de Commissie overgenomen na zorgvuldige 
      raadpleging en afweging van zowel het minderheids- als het meerderheids-
      standpunt. Hij onderschrijft het oordeel van de Commissie dat de onderhavige 
      aanvraag voldoet aan de wettelijke eisen, zoals gesteld in artikel 66 van de 
      GWWD. Er is geen sprake van handelingen die onaanvaardbare gevolgen 
      hebben voor de gezondheid en het welzijn van dieren.
      Daarnaast wegen de ethische bezwaren niet op tegen het belang van de 
      doelstelling van het onderzoek.
      Een enquˆte kan nooit in de plaats van de wet worden gesteld. Nu verder niet 
      gebleken is van een onzorgvuldige of onvolledige toepassing van de wet meent 
      verweerder het advies van de Commissie over te kunnen nemen.
    
    
    
      Ad 4.
      Het bestreden besluit is tot stand gekomen na een zorgvuldige procedure. In het 
      advies van de Commissie, de reactie op de bedenkingen en het uiteindelijke 
      besluit is duidelijk na te lezen hoe de verschillende belangen zijn afgewogen. 
      De aanvrager heeft niet kunnen volstaan met een algemene verwijzing naar het 
      belang van de bestrijding van kanker. Er is nauwkeurig aangegeven in de 
      vergunning voor welke onderzoekslijn de vergunning geldt, en de Commissie 
      heeft expliciet overwogen dat de kans op resultaat in die richting dermate groot 
      gewicht voor de samenleving heeft dat andere belangen daarvoor moeten 
      wijken.
    
    
    
    
      Wanneer appellanten nu komen met een algemene stelling dat het belang van 
      de proefdieren onvoldoende gewaardeerd is, moet verweerder deze terzijde 
      schuiven omdat de stelling te algemeen is, en voorbij gaat aan de 
      bovengenoemde zorgvuldige en inzichtelijke totstandkoming van het bestreden 
      besluit.
    
    
    
      Ad 5.
      Deze grief komt overeen met eerde door de AVS ingebrachte bedenkingen. Op 
      pagina 12 van bijlage l van het bestreden besluit wordt de reactie van de 
      Commissie weergegeven:
    
    
    
      "In het advies van de Commissie is sprake van minimaal 5.965 en 
      maximaal 13.930 muizen op jaarbasis, die nodig zijn voor het verkrijgen 
      van genetisch gemodificeerde dieren. Het aantal van 13.930 op jaarbasis 
      komt overeen met het in het conceptbesluit genoemde aantal van 69.650 
      gedurende vijf jaar. De looptijd van de vergunning is vijf jaar na 
      dagtekening van het besluit. In de periode 1993-1997 werden op jaarbasis 
      13.400 muizen gebruikt voor vergelijkbaar onderzoek. De Commissie 
      achtte in dat licht het door de onderzoekers genoemde aantal van 
      maximaal 13.930 op jaarbasis redelijk. Zelfs als het maximale aantal 
      dieren gebruikt zou worden, wat niet zeker is, gaaat het niet om een 
      significante toename. Bovendien zal de dierexperimentencommissie van 
      het NKI de te gebruiken aantaallen toetsen."
    
    
    
      Verweerder acht een maximaal aantal zoals nu vergund niet onredelijk. Naar 
      het oordeel van verweerder blijkt uit het advies van de Commissie duidelijk dat 
      de aanvraag in zijn geheel voldoet aan de wettelijke eisen. Het vergunde aantal 
      dieren is in overeenstemming met de doelstelling van het onderzoek."
    
    
    
      6.	Het standpunt van het NKI
      Namens het NKI is ter zitting het hiervoor weergegeven standpunt van verweerder 
      onderschreven.
      7.	De beoordeling van het geschil
      Het College ziet zich in deze zaak in de eerste plaats gesteld voor de vraag op welke wijze 
      de in de wet gegeven toetsingscriteria dienen te worden  uitgelegd en gehanteerd. Daarbij is 
      in het bijzonder aan de orde welke plaats en waardering moet worden toegekend aan zich 
      voordoende ethische bezwaren naast de oordeelsvorming die moet plaatsvinden omtrent de 
      vraag of van onaanvaardbare gevolgen voor de gezondheid of het welzijn van het dier 
      sprake is. 
      Appellanten zijn kennelijk van opvatting dat, indien zich een ethisch bezwaar voordoet, 
      van welk gewicht dan ook, dit niet, anders dan het geval is bij de beoordeling van de 
      aanvaardbaarheid van de  gevolgen van de handeling, kan worden afgezet tegen het belang 
      van het onderzoek, hoe substantieel ook.  Het bestaan van ethische bezwaren, mits coherent 
      en consistent verwoord en in overeenstemming met de doelstelling van het beleid, zo kan 
      het betoog van appellanten worden verstaan, is op zichzelf prohibitief voor het verlenen 
      van de vergunning.  
      Het College deelt die opvatting niet. Naar het oordeel van het College heeft  verweerder, in 
      navolging van de Commissie, terecht het begrip ethische bezwaren als neergelegd in artikel 
      66, derde lid, geduid als: doorslaggevende ethische bezwaren. 
      Te dien aanzien wordt het volgende overwogen. Uit de totstandkomingsgeschiedenis van 
      voormeld artikel 66, derde lid, blijkt dat de wetgever betekenis heeft willen toekennen aan 
      de intrinsieke waarde van het dier. Ook wanneer geen sprake is van onaanvaardbaar lijden, 
      kunnen zich ethische bezwaren voordoen, bijvoorbeeld in de vorm van aantasting van die 
      intrinsieke waarde. Deze bezwaren spelen een rol voor de beoordeling of de voorgenomen 
      biotechnologische handelingen kunnen worden toegestaan. Die rol, zo leidt het College af 
      uit de totstandkomingsgeschiedenis van de in geding zijnde bepaling, gaat niet zover dat zij 
      iedere weging van een ethisch bezwaar uitsluit; gewezen zij in dit verband op de 
      toelichting bij het eerste van de reeks amendementen die aan de bepaling ten grondslag 
      hebben gelegen alsmede bij de wijziging daarvan, onder meer luidende:
      "	Deze amendementen strekken ertoe te voorkomen dat uit ethische 
      overwegingen ongewenste handelingen met dieren of met het genetisch 
      materiaal van dieren toegepast worden. De ontwikkelingen in de 
      biotechnologie gaan zo snel, en zijn zo onvoorspelbaar, dat het niet voldoende 
      is te bepalen dat bij algemene maatregel van bestuur regelen gesteld kunnen 
      worden ten aanzien van deze handelingen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat 
      ontwikkelingen teruggedraaid moeten worden die niet meer terug te draaien 
      zijn. Een discussie vooraf over de wenselijkheid van deze technieken is nodig. 
      de betreffende handelingen zullen alleen worden toegestaan als de 
      wenselijkheid hiervan voldoende is aangetoond, en de ethische bezwaren niet 
      doorslaggevend zijn. (.) (TK 1988-1989, 16 447, nrs 23 en 63).
    
    
    
    
      Uit een en ander trekt het College de conclusie dat bij de beoordeling of sprake is van 
      ethische bezwaren mag worden ingelezen: doorslaggevende bezwaren. Te dien aanzien 
      wordt voorts overwogen dat reeds de invoering van ethische bezwaren als toetsings-
      criterium, de mogelijkheid van een weging van die bezwaren lijkt te impliceren. Het ligt in 
      de rede bij die weging het doel van de biotechnologische handelingen waarvoor de 
      vergunning wordt gevraagd, te betrekken. Hiervan is ook uitgegaan in het uit 1996 
      daterende rapport van externe deskundigen, dat blijkens het verhandelde ter zitting mede 
      als richtsnoer voor de beoordeling van de aanvragen heeft gediend.
      Gezien het vorenstaande heeft de Commissie terecht de toetsing van de aanvraag doen 
      plaatsvinden aan de hand van het gestelde in de Nota van toelichting bij het Besluit, zoals 
      dat hiervoor is weergegeven. Ten aanzien van de vraag of de uitkomst van de toetsing 
      rechtens aanvaardbaar is overweegt het College als volgt. 
      Bij afweging van de in geding zijnde ethische bezwaren tegen het belang dat gelegen is in 
      het kunnen verrichten van het onderzoek heeft verweerder, gelet op het aanzienlijke belang 
      voor de volksgezondheid dat bij dit onderzoek is betrokken, aan laatstvermeld belang in 
      redelijkheid doorslaggevende betekenis kunnen toekennen. 
      Het College deelt niet het standpunt van appellanten dat verweerder het advies van de 
      minderheid van de Commissie had moeten volgen op de grond dat, naar stelling van 
      appellante, blijkens onderzoek 60% van de Nederlandse bevolking desgevraagd de zijde 
      van die minderheid zou kiezen. Aan het advies van de Commissie komt in de 
      besluitvorming rond biotechnologische handelingen een groot gewicht toe. Indien 
      verweerder zou besluiten de opvatting van de meerderheid van die Commissie naast zich 
      neer te leggen zou hij daarvoor sterkere argumenten moeten hanteren dan de notie dat 
      enquˆtes een andere uitkomst hebben gegeven. Gegevens die zonneklaar doen zijn dat het 
      meerderheidsadvies niet behoorde te worden gevolgd, zijn evenwel, zoals ook uit het 
      vorenstaande blijkt, door appellanten niet aangedragen.
      Met betrekking tot de vraag of verweerder zich op goede gronden op het standpunt heeft 
      gesteld dat de aanvragen betrekking hebben op "toetsbare eenheden" merkt het College op 
      dat beoordeling van die vraag door de Commissie heeft plaatsgevonden aan de hand van de 
      in de Nota van toelichting bij het Besluit neergelegde grenzen. In zijn nader advies van 
      1 april 1999 heeft de commissie het NKI verzocht de oorspronkelijke aanvragen verder te 
      splitsen, aan welk verzoek gevolg is gegeven. Het College is na kennisneming van de 
      argumenten van appellanten niet tot de overtuiging kunnen komen, dat de opvatting van de 
      Commissie dat de hogerbedoelde grenzen - die ook naar het oordeel van het College 
      aanvaardbaar zijn - niet zijn overschreden, onjuist is.
      Met betrekking tot de stelling van appellanten dat in de vergunning een voorschrift had 
      moeten zijn opgenomen met betrekking tot het extra voorleggen aan de dier-
      experimentencommissie van gevallen van ongerief, overweegt het College dat verweerder 
      daarvan terecht heeft afgezien.  Nu de Wet op de dierproeven, die - zoals hiervoor is 
      aangegeven - voor biotechnologische handelingen onverkort van toepassing is naast de 
      Gwwd, de toetsing van de betrokken handelingen door de dierexperimentencommissie 
      uitdrukkelijk voorschrijft,  is het opnemen van een voorwaarde van voormelde strekking  
      ook naar het oordeel van het College overbodig. 
      Appellanten hebben het College niet tot de overtuiging kunnen brengen dat voor het 
      voorgestelde project re‰le alternatieven voorhanden zijn.  Juist de effecten van de 
      genetische modificatie zijn van betekenis voor de inzichten die men beoogt te verwerven. 
      Deze kunnen naar hun aard niet op andere wijze verworven worden. Het College deelt niet 
      de opvatting van appellanten dat daarmede het "nee, tenzij" beleid, dat met betrekking tot 
      biotechnologische handelingen is neergelegd in artikel 66, derde lid, van de Gwwd, is 
      verworden tot een "ja, mits"- beleid, aangezien gelet op het hogeroverwogene, ook voor de 
      vraag of re‰le alternatieven voorhanden zijn, de aard en het belang van het onderzoek in de 
      beoordeling behoren te worden betrokken.
    
    
    
    
    
    
      Ten aanzien van het aantal te gebruiken proefdieren tenslotte is van de zijde van het NKI  
      gesteld dat dit is bepaald aan de hand van gegevens, verkregen uit vergelijkbaar onderzoek, 
      uitgevoerd in de periode onmiddellijk voorafgaand aan de aanvraag om vergunning die tot 
      het bestreden besluit heeft geleid. Appellante heeft niet aannemelijk gemaakt dat met 
      minder proefdieren zou kunnen worden volstaan. Het College is dan ook van oordeel dat 
      verweerder ook op dit punt het advies van de Commissie, die het aantal te gebruiken 
      proefdieren redelijk achtte, kon volgen.
      Uit het vorenoverwogene volgt dat het beroep niet kan slagen.
      Het College acht geen termen aanwezig voor een proceskostenveroordeling met toepassing 
      van artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.
    
    
    
      De beslissing
      Het College verklaart het beroep ongegrond.
    
    
    Aldus gewezen door mr C.M. Wolters, mr H.C. Cusell en mr G.A.J. van den Hurk, in tegenwoordigheid van mr M.M. Smorenburg, als griffier, en uitgesproken in het openbaar op 16 januari 2001.
    
    
    
    
      w.g. C.M. Wolters					de griffier bevindt zich 
      in de onmogelijkheid
      de uitspraak mede te 
      ondertekenen.