Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Politiewet 1993 en de LSOP-wet in verband met de invoering van de inspectiefunctie op rijksniveau en de invoering van een stelsel van kwaliteitszorg bij de politie, alsmede enkele aanpassingen van deze en andere wetten van technische aard (25298)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 7241-7248

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-09-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 103, pagina 7241-7248

03-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25298Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Politiewet 1993 en de LSOP-wet in verband met de invoering van de inspectiefunctie op rijksniveau en de invoering van een stelsel van kwaliteitszorg bij de politie, alsmede enkele aanpassingen van deze en andere wetten van technische aard (25298)Pagina 7241-7248
Behandeling van het wetsvoorstel Regelen inzake medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen) (22588)Pagina 7288-7315
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 september 1997)Pagina 7248-7248
Debat over het toelatingsbeleid "witte" illegalenPagina 7248-7288
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 3 september 1997)Pagina 7315-7316
Presentie en opening (woensdag 3 september 1997)Pagina 7241-7241

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Politiewet 1993 en de LSOP-wet in verband met de invoering van de inspectiefunctie
op rijksniveau en de invoering van een stelsel van kwaliteitszorg bij de politie,
alsmede enkele aanpassingen van deze en andere wetten van technische aard
(25298).De voorzitter:De minister van Justitie heeft gevraagd of zij vooraf nog een technische
mededeling mag doen. Daartoe geef ik haar het woord.Minister Sorgdrager:Voorzitter! De agenda is een beetje anders dan de bedoeling was. Wij willen
nog graag een nota van wijziging indienen. Wij hadden erop gerekend dat dit
debat donderdagavond zou plaatsvinden, zodat de nota hier nog tijdig kon zijn.
Ik verzoek u daarom deze nu te mogen indienen. Het gaat om een technische
wijziging, waarbij een wettelijke basis voor het jaarverslag van de politie
wordt beoogd, naast het beleidsplan.De voorzitter:Er zijn voldoende exemplaren om alle aanwezige collega's te bedienen.
De nota van wijziging zal nu worden rondgedeeld.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik waardeer de snelle manier van overleg met de Kamer die
de minister van Justitie zojuist heeft gehanteerd. Dat heeft mijn warme sympathie.De fractie van het CDA onderschrijft nut, noodzaak en wenselijkheid van
een inspectiefunctie bij de politie. Deze zal bijdragen tot verbetering van
de kwaliteit en de doorzichtigheid. Ook bij de beoordeling van het gevoerde
beleid zal zo'n kwaliteitsoordeel heel goed zijn. Bovendien
zal een antwoord gegeven kunnen worden op de vraag op welke wijze de rijksprioriteiten
doorvertaald worden en hoe dat functioneert bij de regiopolitie.In de nota naar aanleiding van het verslag is een aantal kwesties verduidelijkt.
Nochtans heeft de fractie van het CDA op drie punten cruciale bezwaren: de
positionering van de inspectie, de samenstelling en de werkwijze van de visitatiecommissie
en de benadering van het LSOP.Eerst ga ik in op de positionering van de inspectie. Het lijdt geen twijfel
dat de inspectie onder volledige verantwoordelijkheid van de ministers dient
te opereren. De ministeriële verantwoordelijkheid dient ten volle te
worden waargemaakt, maar dat neemt niet weg dat de inspectie ten aanzien van
de beleidsdirecties een volstrekt autonome onafhankelijke positie dient te
hebben. Immers, de waarde van een kwaliteitsoordeel neemt af naarmate beleidsafdelingen
beïnvloedend kunnen werken. Dit impliceert dat de taakstelling en bevoegdheden
van de inspectie vooraf en door organisatorische inbedding goed geregeld moeten
worden. Voor de CDA-fractie betekent een onafhankelijke oordeelsvorming dat
wij uitsluiten dat de inspectie ingebed kan worden in een beleidsdirectie
dan wel in het directoraat-generaal voor de openbare orde en veiligheid. Wij
zijn uitdrukkelijk voorstander van een rechtstreekse directe rapportage aan
de minister. Daarom hebben wij ook een amendement ingediend dat inmiddels
verspreid is.Voorzitter! Ik kom te spreken over de samenstelling en de werkwijze van
de visitatiecommissie. De CDA-fractie steunt de gedachte van kennisoverdracht
tussen de verschillende regiokorpsen. Een stuk zelfevaluatie aan de hand van
ervaringen die zijn opgedaan in een regiokorps, kan natuurlijk van nut zijn
voor de gang van zaken en inzicht bij een ander korps. Het idee dat deze doorlichting
gebaseerd moet worden op een intercollegiale visitatiecommissie waarin een
korpsbeheerder, een korpschef en een hoofdofficier van andere politiekorpsen
participeren, lijkt geen garantie te bieden, omdat wij vrezen dat er sprake
is van toch een stukje belangenverstrengeling. Rapportages waarbij over en
weer op die wijze met elkaar omgegaan wordt, is iets waar wij toch vraagtekens
bij zetten. Het is een te veel naar binnen gekeerde activiteit. De onderlinge
belangen zijn vrij groot. Naar de mening van de CDA-fractie zal bij de samenstelling
van de visitatiecommissies ook aandacht en ruimte moeten worden gegeven aan
externe deskundigen en aan de mensen van de inspectie van het departement.
Ik ben zeer benieuwd wat de minister ten aanzien van de samenstelling van
de commissie zegt. Als hij mij daarin niet tegemoetkomt, zal ik daar in tweede
termijn vermoedelijk een uitspraak over vragen.Een volgend punt is de benadering ten aanzien van het LSOP. De stellingname
van de minister met betrekking tot het LSOP is erg summier. Men volstaat met
één zin. De motivering om de inspectiefunctie te regelen, wordt
als volgt gegeven: wij vinden het wenselijk. Ja, dat is natuurlijk een heel
duidelijke zin, maar op zichzelf nog niet een duidelijke onderbouwing en motivering.
Met deze summiere stellingname gaat men voorbij aan het feit dat ten aanzien
van het LSOP, een zelfstandig bestuursorgaan, geheel andersoortige inspectietaken
in het geding zijn. Daar gaat het vooral om de kwaliteit van opleiding en
onderwijs. De hele filosofie rond de modernisering van de landelijke selectie
en opleiding is in volle beweging. Naar ik hoop zullen wij nog voor het einde
van het jaar daarover met de bewindslieden in het kader van de wijziging van
de LSOP-wet discussiëren. Inhoudelijk kan vandaag dus niets maar dan
ook niets worden ingevuld ten aanzien van de inspectietaak richting LSOP.
Mijn fractie vraagt zich dan ook af of wij dit soort zaken nu dan wel gelijktijdig
met de aanpassing en de wijziging van de wetgeving rond het LSOP zouden moeten
regelen.Voorzitter! Ik wil in dit verband nog een vraag stellen. Zou de minister
kunnen aangeven wanneer hij de Kamer informeert over de "agent van het jaar
2005"?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Onder leiding van de Amsterdamse korpsbeheerder is in 1993
de stuurgroep kwaliteitszorg aan de slag gegaan. Niet toevalligerwijs viel
dit moment samen met de invoering van de Politiewet. Er bleek behoefte aan
duidelijk omschreven kaders waaraan de kwaliteit van het politieoptreden getoetst
kan worden. En terecht. D66 heeft de invoering van een stelsel van integrale
kwaliteitszorg dan ook altijd toegejuicht. In die zin verwelkomen wij dit
wetsvoorstel. De invoering van een inspectiefunctie op rijksniveau speelt
bij het bewaken van kwaliteit een cruciale rol. Het toezicht moet goed geregeld
worden en daarom waarderen wij ook de intentie van dit wetsvoorstel.Wij plaatsen echter wel enkele kanttekeningen. In de evaluatienota van
de Politiewet van begin dit jaar wordt een aantal maatregelen voorgesteld
die hetzelfde beogen als dit wetsvoorstel. Onze fractie heeft toen op 9 juni
haar standpunt ten aanzien van deze aanbevelingen naar voren gebracht. Kort
samengevat kwam het op het volgende neer. Kabinet, ga niet al te enthousiast
timmeren en zagen aan het regionale politiebestel, vooral omdat al vaker gebleken
is dat tijdens een verbouwing de verkoop niet helemaal vanzelfsprekend gewoon
doorgaat. De politie heeft rust nodig, bijsturen op onderdelen is gewenst,
maar grote ingrepen in de gezags- en bestuursverhoudingen zijn funest. Ook
dit heeft de fractie van D66 in het hoofd bij het beoordelen van dit wetsvoorstel.Wij hebben met name een vraagteken geplaatst bij de inbedding van de inspectiefunctie
in het departement. Een belangrijke taak van de inspectie zal zijn: het bewaken
van de kwaliteit van de taakuitvoering, de resultaten en het beheer van de
politie en het onderzoeken van politieoptreden in bijzondere gevallen bij
bijzondere gebeurtenissen. Met het kabinet zijn wij van mening dat het moeilijk
is om het te toetsen politieoptreden in artikel 53a nauwkeuriger te omschrijven
dan nu is geschied. Voor normale situaties is er bijvoorbeeld de ombudsman.Het is de taak van de inspectie om de bewindslieden van Binnenlandse Zaken
en Justitie te informeren en te rapporteren. De inspectie zal daarbij naar
ons oordeel in voorkomende gevallen ook moeten nagaan of de omstandigheden
voor de taakuitvoering c.q. het politieoptreden wel optimaal waren. Daarbij
zal soms ook een oordeel geveld moeten worden over de wijze waarop de rijksoverheid, de ministers c.q. de wetgeving, die taken hebben
beïnvloed c.q. bemoeilijkt. Dat kan ook beslissingen van de minister
over bijvoorbeeld geld en sterkte betreffen.Juist vanwege die twee zijden van de medaille, de beoordeling van de korpsen
en zo nodig ook van de omgevingsfactoren gecreëerd door de rijksoverheid,
is een zekere onafhankelijkheid van de inspectiefunctie gewenst. Daarom vindt
de fractie van D66 het zo belangrijk dat er sprake is van een onafhankelijke
inspectie die niet alleen vrij ten opzichte van de korpsen staat, maar die
ook een zekere vrijheid ten opzichte van de bewindslieden heeft. Dat kan het
beste door de inspectiefunctie extern op afstand te plaatsen. Deze onafhankelijkheid
achten wij even belangrijk als helderheid omtrent de ministeriële verantwoordelijkheid.
Door het op afstand plaatsen goed te regelen, kan die helderheid worden verkregen.
Sterker nog: door de onafhankelijkheid van de inspectiefunctie zal de minister
uiteindelijk zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de politie beter
kunnen waarmaken. Dat is onze overtuiging. Hij krijgt immers onafhankelijke
adviezen van de inspectie over beide zijden van de medaille. Ik denk dat een
dergelijke inspectie ook een belangrijke rol zou hebben kunnen spelen in situaties
als nu rond korpschef Brinkman zijn ontstaan.Wij geloven er niet in dat een inspectie, hoe onafhankelijk ook bedoeld
en wellicht zelfs intern verzelfstandigd, de door ons gewenste onafhankelijkheid
zal kunnen hebben als deze in het departement blijft en wordt gevestigd op
de 17de of 18de verdieping of welke verdieping dan ook van het departement
van Binnenlandse Zaken of Justitie, te midden van de overige delen van de
directie openbare orde en veiligheid of elders. Sterker nog: wij vrezen dat
het dan een directie als de andere zal worden met nauwe banden en relaties
binnen de ministeries. Wordt daarmee de geest van de Politiewet 1993, met
de gescheiden verantwoordelijkheden tussen korpsen en ministers, geen onrecht
aangedaan? Past het ook niet veel meer bij de huidige toezichtsfilosofieën
om de inspectiefunctie meer op afstand te plaatsen? Moeten wij niet streven
naar een onafhankelijke inspectie die niet alleen controleert, maar vooral
ook signaleert en daardoor ook een zekere onpartijdigheid uitstraalt en waarvan
zo nodig een katalyserende werking uitgaat? Mijn fractie heeft daar een sterke
voorkeur voor. Daarvan hebben wij in de stukken doen blijken. De redenen waarmee
het kabinet dit afwijst, zijn te mager en gaan onvoldoende in op de kern van
ons betoog. Daarom besteed ik hier nu plenair aandacht aan.Ook de Raad van State heeft aandacht besteed aan dit vraagstuk en heeft
er met name op gewezen dat, waar de wetstekst in artikel 53a, vijfde lid,
spreekt over een minister die zijn ambtenaren opdracht geeft om de inspectiefunctie
uit te voeren, de memorie van toelichting spreekt over een inspectie die ruimte
gegeven zal worden om zelfstandig tot haar bevindingen te komen en daarover
zelfstandig te rapporteren.De heer Gabor (CDA):Voor de zuiverheid: in de memorie van toelichting staat: "enige ruimte".
Het is dus nog erger.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ja, het is nog erger. Er is duidelijk licht tussen tekst en toelichting
en beide bemeten de onafhankelijkheid van de inspectie heel krap. Dat ben
ik met de heer Gabor eens.De fractie van D66 vreest dat een inspectie die in een directe lijn met
de ministers en de beleidsdirecties staat, nooit meer dan een soort veredelde
keurmeester kan zijn. Dat achten wij niet gewenst in het belang van een onafhankelijke
toezichtsuitoefening.Voorzitter! De fractie van D66 is kort en goed voor een goed geregelde
externe verzelfstandigde inspectiefunctie, een inspectie die onafhankelijk
gegevens vergaart bij de korpsen en zo nodig ook op het departement, een inspectie
die signaleert, controleert en rapporteert op een vergelijkbare wijze als
andere toezichthoudende organen. Iedereen denkt erover na hoe het het beste
kan. Naar ons oordeel is dat via externe verzelfstandiging. Als ik het goed
zie, zou dat geregeld moeten worden via een aparte verzelfstandigingswet,
volgend op de wettelijke regeling waarmee wij thans bezig zijn. In het onderhavige
wetsvoorstel wordt de inspectiefunctie neergelegd. Wij hebben daartegen op
zichzelf geen bezwaar. Wij vinden dat die functie verzelfstandigd moet worden.
Het is duidelijk dat de aparte wet getoetst moet worden aan de aanwijzingen
en alles wat ermee samenhangt. Ik vraag aan de bewindslieden of zij daartoe
bereid zijn.Minister Sorgdrager:Mijnheer de voorzitter! Ik concludeer uit de bijdragen van de beide sprekers
dat zij het over het geheel genomen eens zijn met hetgeen wordt voorgesteld.De heer Gabor sprak over de positionering van de inspectie. De inspectie
is natuurlijk onafhankelijk. Of het een orgaan moet zijn dat volstrekt onafhankelijk
gepositioneerd is, is de vraag. Er zijn veel meer inspecties die bij een ministerie
gepositioneerd zijn. Ik denk aan de inspectie onderwijs, volksgezondheid,
brandweer, enz. Waarom zou terzake van de politie een andere positie gekozen
moeten worden? Mevrouw Scheltema heeft gelijk als zij zegt dat de discussie
over de inspecties nog gevoerd moet worden. Als de discussie over andere inspecties
wordt gevoerd, dan heeft de inspectie van de politie daarin ook een plaats.Ik ben het eens met de opmerking van de heer Gabor dat je binnen een departement
een positie creëert die de onafhankelijkheid, ook uiterlijk gezien, waarborgt.
Als je een inspectie hebt, is het de bedoeling dat die onafhankelijk functioneert.
Dat zal ook zeker gebeuren. Als men de inspectie toch wil zien als een apart
onderdeel, dan ben ik het daarmee eens. Ik heb dan ook geen bezwaar tegen
het amendement dat door de heer Gabor wordt ingediend.Voorzitter! Het LSOP is regelmatig in discussie geweest. Wij hebben afgesproken
dat wij over enige tijd over het LSOP in zijn geheel spreken naar aanleiding
van de evaluatie. Vooropstaat dat het van en voor de politie is, ingebed in
de politieorganisatie. Dat is de reden waarom wij vinden dat ook het LSOP
op dezelfde manier als de gehele politieorganisatie onderworpen moet zijn
aan de inspectie, hoewel de taak volstrekt anders is dan die van een regiokorps.
Naar aanleiding van de vraag van de heer Gabor of die inspectie ook onderwijsachtige
onderzoeken moet doen, geef ik dat direct toe. Dat moet dan wel gebeuren op
min of meer dezelfde manier als binnen de regiokorpsen op
grond van een deskundigheid die eventueel wordt aangevuld bij specifiek onderzoek
binnen het LSOP. Het zal de Kamer namelijk niet verbazen dat de ministers
ook de mogelijkheid van rapportages willen hebben om eventueel aan de hand
daarvan maatregelen te nemen binnen het LSOP, voorzover dat binnen onze bevoegdheden
ligt. Daarom hebben wij het LSOP op dezelfde manier als de regiokorpsen ondergebracht
in dit wetsvoorstel.Minister Dijkstal:Voorzitter! Daar ik eerder met de Kamer in algemene zin heb gesproken
over de positie van inspecties, ligt het een beetje voor de hand dat ik hierop
iets meer inga aan de hand van de nog onbeantwoorde vragen.Wat mij betreft was het een zeer interessant debat met de Kamer over de
positionering van de inspecties. Ik heb daarvan de indruk overgehouden dat
de hoofdlijn van het kabinet, dat in veel gevallen de inspecties onder een
ministeriële verantwoordelijkheid behoren te functioneren, als zodanig
niet door de Kamer is afgewezen. Wel hebben wij met D66 met name hierover
uitvoerig gediscussieerd naar aanleiding van de vraag of de inspecties eigenlijk
niet altijd ten principale extern georganiseerd moeten worden, wat een legitiem
standpunt is. Ik heb toen echter niet gemerkt dat de andere fracties ook die
mening van D66 zijn toegedaan.Hiermee hangt samen dat een aantal zeer belangrijke bestaande inspecties
ook niet extern georganiseerd zijn. Ik denk aan die voor de volksgezondheid
en voor het onderwijs. Bovendien is het kennelijk niet noodzakelijk om de
onafhankelijkheid, waar wij allemaal van uitgaan, te garanderen door alleen
maar externe plaatsing, buiten de ministeriële verantwoordelijkheid.
Dit is dus ook een vrij cruciaal punt in dit debat.In de discussie over de vraag of inspectiefuncties niet naar de provincie
gedecentraliseerd zouden kunnen worden, bleek er in ieder geval overeenstemming
over te bestaan dat de inspectie georganiseerd moet worden op het bestuursniveau
waar de bevoegdheid ligt. De bekende complicerende factor hierbij is evenwel
dat de verdeling van de bevoegdheid niet eenduidig is. Dit komt nog wel vaker
aan de orde. Een kenmerk van de politie is namelijk dat bepaalde bevoegdheden
op het rijksniveau liggen en andere op het regionale niveau.De vraag is nu welke consequentie daaraan verbonden wordt. De lijn van
redeneren van mevrouw Scheltema is: dit pleit er des te meer voor om extern
te verzelfstandigen. Mijn redenering is echter precies tegenovergesteld: ingeval
van "medebewind" aangaande de politie worden wij een beetje belemmerd in het
ten volle realiseren van een inspectie overeenkomstig een inspectie waar de
bevoegdheid eenduidig is toegedeeld. Dit heb ik indertijd ook gezegd in de
Kamer bij de bespreking van de nota over de positionering van inspecties.
Nu zijn wij als het ware een inspectie op kousenvoeten aan het organiseren
en dat hangt direct samen met de gecompliceerde situatie rond het politiebestel.
Die manier is voor ons aanvaardbaar, mits er maximale waarborgen zijn ingebouwd
voor de onafhankelijkheid. De heer Gabor heeft hier ook over gesproken. Daar
zijn wij het ook allemaal over eens.De vraag is nu aan de orde of het amendement van de heer Gabor daar een
extra bijdrage aan levert. Wij hebben overigens geen bezwaar tegen dat amendement.
Als het gevoel bestaat dat wij met dat amendement de onafhankelijkheid nog
scherper accentueren, dan valt daarmee wat ons betreft zeer goed te leven,
omdat die onafhankelijkheid ook voor ons cruciaal is. Wij zijn ons er zeer
goed van bewust dat de waarde van een inspectie en van het verslag dat zij
uitbrengt, rechtstreeks samenhangt met de mate van onafhankelijkheid waarmee
zij haar werk kan doen. In die zin hebben wij geen bezwaar tegen aanneming
van het amendement van de heer Gabor.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Hoe onafhankelijker in het departement ingebed hoe beter. Daar zijn wij
het over eens. Het gaat mij nu echter niet ver genoeg, zoals de minister weet.
Hij weet ook waarom wij dat vinden. Naar aanleiding van de inspecties hebben
wij hierover een algemeen debat gevoerd. Toen is gezegd dat het kabinet nog
eens diep zou doordenken over het hele toezicht en dat daarbij de vraag aan
de orde zou komen of de externe verzelfstandiging niet betere mogelijkheden
geeft. Ik ben daarmee toen akkoord gegaan. Ik neem aan dat het nog steeds
de bedoeling van de minister is om hierover diep door te denken en dat in
die discussie de politie-inspectiefunctie een rol kan spelen, zoals minister
Sorgdrager heeft gezegd. Als dat het geval is, is mijn fractie bereid daarop
te wachten.Minister Dijkstal:Ik zeg dat gaarne toe. Het is inderdaad een afspraak die in het kabinet
is gemaakt. Aan het ministerie van Binnenlandse Zaken is de opdracht gegeven
om te proberen in een veel breder kader in kaart te brengen welke toezichtsinstrumenten
en -organen wij allemaal hebben bij de rijksoverheid, hoe effectief die zijn
en of er niet een zekere ordening in moet plaatsvinden. Wij zijn daar volop
mee bezig. Ik kan mevrouw Scheltema dus gemakkelijk en met overtuiging toezeggen
dat wij hierop terugkomen. Ik begrijp dat zij het wetsvoorstel steunt, onder
het voorbehoud dat het ter discussie komt als wij straks een andere koers
inslaan.Het tweede punt betreft de visitatie en de opmerkingen die daarover met
name door de heer Gabor zijn gemaakt. Ik heb daar wat aarzelingen bij, en
wel om de volgende reden. Cruciaal in het hele denken over kwaliteitszorg
is onze overtuiging dat het gaat om het zelfcorrigerende of zelfsturende vermogen
van een organisatie. Als je een arbeidsorganisatie hebt, is het vrij gemakkelijk
om te bedenken wie er van buitenaf naar kan kijken en langs die weg kan sturen.
Dat kunnen accountants zijn, inspecteurs of wie dan ook. Dat is allemaal interessant
en van belang. In de moderne managementtheorieën is echter het meest
interessant de vraag welke voorziening men kan treffen om het vermogen tot
stand te brengen om zichzelf te corrigeren en de eigen kwaliteit te verbeteren.
Wat ik razend interessant vind, is dat de Nederlandse politie enerzijds is
opgedeeld in 25 plus 1, dus 26 regionale korpsen en daarin heel autonoom is,
maar anderzijds de behoefte heeft om iets van één Nederlandse
politie uit te stralen. Dat is allemaal al heel lastig. Tegelijkertijd is
die Nederlandse politie bereid toe te staan dat collega's van een ander korps
in de keuken komen kijken. Iedereen kan nu al op zijn vingers natellen wat
dat allemaal voor gevolgen kan hebben. Een korps kan wel eens
in een heel kritisch daglicht gesteld worden. Ik vind het van groot belang
dat wij dit fenomeen van de visitatie hebben. Als je het hebt, moet je ervoor
oppassen dat je de visitatiecommissies niet bemant met mensen van buiten de
politiekorpsen. Het is immers de bedoeling dat zij het bij elkaar doen. Het
hart van de visitatiecommissies wordt daarom gevormd door politiefunctionarissen
van het ene korps, die bij het andere korps kunnen kijken. Dit hoeft niet
uit te sluiten dat een externe deskundige hierbij hand- en spandiensten kan
verlenen of kan helpen. Dat is mogelijk. Wij komen hier later op terug, omdat
de uitwerking hiervan niet in de wet is geregeld, maar straks bij de algemene
maatregel van bestuur op basis van artikel 53c zal plaatsvinden. Ik zal de
kwestie van de deskundigen daarbij betrekken. Wel heb ik er grote bezwaren
tegen als leden van de inspectie in de visitatiecommissie zitten, want dat
is slecht voor de werking van de visitatiecommissie. Het is ook niet goed
voor de inspectie zelf. De inspectie behoort juist afstand te houden, niet
alleen van ministers, maar bijvoorbeeld ook van korpsen en visitatiecommissies.
Het zou mij dus een stap te ver gaan om leden van de inspectie zitting te
laten nemen in de visitatiecommissie. De kwestie van de externe deskundigen
zal ik echter betrekken bij de algemene maatregel van bestuur.Ten slotte merk ik in het verlengde van de opmerkingen van mevrouw Sorgdrager
over het LSOP en het onderwijs op dat daar inderdaad de voor ons ook interessante
vraag over "de agent van het jaar 2005" speelt. Ik kan de heer Gabor verzekeren
dat wij daar zeker op zullen terugkomen. Eerst moet het onderwijs opnieuw
gestalte krijgen want de allereerste vraag daarbij zal zijn waartoe de mensen
eigenlijk opgeleid moeten worden. Dan moet je een beeld hebben van de agent
van het jaar 2005.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording, zeker nu
ik heb begrepen dat ook zij zeer grote waarde hechten aan de onafhankelijke
positionering van de inspectie. Het lijkt mij dan ook goed dat mevrouw Scheltema
de bewoordingen van haar amendement inderdaad in overeenstemming brengt met
wat wij hier beleden hebben, opdat het for the time being zo in de wet geregeld
wordt. Ik sta zeer open voor de benaderingswijze van mevrouw Scheltema om
naar een externe positionering te gaan. Dat is ook de inzet geweest van mijn
fractie tijdens de schriftelijke behandeling. Uit de stukken blijkt echter
dat de bewindslieden deze benadering afwijzen vanwege het feit dat zij hun
politieke verantwoordelijkheid hiervoor niet kunnen waarmaken. In dat geval
ben ik vooralsnog genegen om binnen de wetgeving te streven naar een maximale
onafhankelijkheid binnen de ministeriële verantwoordelijkheid, lees de
directe lijn naar de ministers. Ik zie vol spanning uit naar het debat waarin
wij een grand design van de inspecties in Nederland zullen bespreken. In een
dergelijke interessante discussie zullen wij ook uitdrukkelijk participeren.
Of daar uitkomt hetgeen mevrouw Scheltema wil, is voor mij echter de vraag.
Ten aanzien van de lijn steun ik haar wel.Voorzitter! Wat betreft het LSOP ben ik het ermee eens dat daar ook een
inspectiefunctie en -taak is. Mijn zorg was alleen dat wij deze inhoudelijk
niet kunnen invullen omdat wij in een totaaldebat zijn over de moderne wijze
waarop wij inhoud willen geven aan politieopleiding en -selectie. Daarom kunnen
er op dit moment ook geen duidelijke instructies worden gemaakt over de wijze
waarop de inspectie zal moeten functioneren. Aan het einde van het jaar nemen
wij de gehele wet door en dan pas zal blijken welke agenten wij willen hebben,
welke opleiding er moet zijn en hoe daarop met de inspectie kan worden ingespeeld.
Voor mij staat vast dat de wet herzien moet worden en mijn zorg was dat dit
aspect op dat moment wordt geregeld. Ik heb er geen bezwaar tegen om het nu
in algemene termen in de wet te regelen, maar ik zal het aan het einde van
dit jaar uitdrukkelijk inzetten. Het is overigens niet helemaal zuiver, want
niet alle onderdelen van artikel 53 hebben te maken met het LSOP terwijl in
de tekst wordt gesproken over A t/m C. Dat klopt niet, want C heeft bijvoorbeeld
betrekking op een onderzoek naar de grootschalige politie-inzet en daar heeft
het LSOP naar mijn gevoel absoluut niets mee te maken.Voorzitter! Uit de tekst van de memorie van toelichting putte ik nog enige
hoop, omdat daar wordt gezegd dat in ieder geval de korpsbeheerders, de hoofdofficieren
van justitie en de korpschefs hiervan deel zullen maken. Als die er in ieder
geval deel van uitmaken, lees ik eruit dat er ruimte is voor anderen om daarin
te participeren. Ik begrijp dat de minister niet wil uitsluiten dat externe
deskundigheid wordt betrokken. Voor mij is dat een te grote afstand van de
smalle marges van hoop die ik had naar aanleiding van deze tekst. Mijn fractie
hecht eraan op te merken dat er ondanks de voordelen van het zelfreinigend
effect van de organisatie en ondanks de verwachte effecten van de onderlinge
beoordeling ook nog wel gevaren aan vastzitten. Ik noem bijvoorbeeld het gevaar
van een naar binnen gekeerde organisatie, hetgeen bij de politie helaas maar
al te vaak aan de orde is. Wij willen ook andere deskundigen. Vandaar dat
ik de volgende motie voorstel.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel, dat belangenverstrengeling bij de visitatiecommissies vermeden
dient te worden;verzoekt de regering bij de samenstelling van de interdisciplinaire visitatiecommissies
erop toe te zien dat externe deskundigheid een overwegende rol krijgt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Gabor. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (25298).De heer Korthals (VVD):"Een overwegende rol krijgen" betekent dat, dat de meerderheid uit externe
deskundigen moet bestaan?De heer Gabor (CDA):Ik wil dat in de oordeelsvorming externe deskundigen Gaborzonder meer
een zware inbreng kunnen leveren. Het gaat niet om de kwantitatieve
maar om de kwalitatieve benadering. De externe deskundigheid moet niet ondergesneeuwd
raken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik begrijp dat de heer Gabor behoefte heeft aan externe deskundigheid
in de visitatiecommissies. Er wordt echter ook een inspectiefunctie opgetuigd,
waarbij afstandelijkheid een rol speelt. Als er twee externe deskundigheden
op de politie worden losgelaten, bestaat dan niet het risico dat de politie
horendol wordt van al die mensen die het beter weten? Dat is mijn grote angst.De heer Gabor (CDA):Er bestaat een politiecarrousel. Dat betekent snelle mutatie aan de top
van de politie. In korte tijd verhuist men van de ene post naar de andere.
Er is dus sprake van een zeer grote innerlijke verwevenheid in de organisatie.
Daar heb ik niets op tegen. Bij het goede instrument van de spiegel voorhouden
speelt zowel de officier van justitie als de korpsbeheerder een rol. Daarbij
is sprake van wederzijdse belangen. Zeker aan de top zijn die belangen zeer
groot. Daarom wil ik de kwaliteit versterken en dat kan alleen maar als ook
buitenstaanders daarover een objectief oordeel kunnen geven. Ik heb te lang
in de politieorganisatie gezeten om te weten hoe fantastisch de onderlinge
contacten zijn en hoe belangrijk het is deze ook goed te houden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ook ik wil de gelegenheid niet voorbij laten gaan om de bewindslieden
te danken voor hun antwoord. Ik realiseer mij dat de discussie over de verzelfstandiging
vervolgd zal worden bij de behandeling van het grand design voor inspectie
en toezicht in het algemeen. Wanneer zal dat debat kunnen worden gehouden?
Ik hoop wel dat dit nog deze kabinetsperiode mogelijk is.Mijn fractie is bereid op dit moment niet verder te gaan dan een zo goed
mogelijke inbedding van de inspectiefunctie binnen de bestaande situatie.
Wij staan dus – ik moet dat nog wel bespreken in de fractie –
positief tegenover het amendement van de heer Gabor.De heer Gabor heeft gesproken over de ministeriële verantwoordelijk.
Er wordt zo vaak gezegd: externe verzelfstandiging betekent dat de ministeriële
verantwoordelijkheid wordt afgezwakt. Ik bestrijd dat met kracht. De externe
verzelfstandiging moet goed worden geregeld. Dat wil zeggen dat de externe
organisatie de bevoegdheid krijgt om te informeren, te signaleren en te rapporteren.
De ministers krijgen dan veel betere informatie over de gang van zaken in
een bepaald korps of in een bepaalde situatie. Op basis van die gegevens kunnen
zij heel goed beslissingen nemen. Daar gaat het mij om. Dat is voor mij reden
om te zeggen: wij moeten uitgaan van het beginsel van externe verzelfstandiging
met een grote mate van onafhankelijkheid om juist aan beide kanten, de departementen
en de te onderzoeken instantie, alle stenen boven water te krijgen. Op die
basis kan een mooi huis worden gebouwd. De ministeriële verantwoordelijkheid
zou daarbij gebaat zijn.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik ben het eens met mevrouw Scheltema. Ik heb echter het kabinet
geciteerd. En dat is belangrijk. Het kabinet heeft de Kamer geschreven: wij
achten het niet wenselijk en niet noodzakelijk, te komen tot een instelling
van een volstrekt externe inspectie, zoals de leden van de CDA-fractie bepleiten.
En dán komt het: daarmee zou onvoldoende recht worden gedaan aan onze
politieke verantwoordelijkheid voor de politie. Daarover maak ik mij zorgen.
Kennelijk komt bij een externe verzelfstandiging de ministeriële verantwoordelijkheid
in het gedrang, zodanig dat die externe verzelfstandiging niet meer gewenst
is. Mevrouw Scheltema spreekt mij dus niet aan. Ik sta zelfs min of meer aan
haar kant. Nee, zij spreekt het kabinet aan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik spreek eigenlijk iedereen aan, ook het kabinet natuurlijk. Ik wil duidelijk
maken waarom D66 zo sterk geporteerd is voor de mate van onafhankelijkheid
en externe verzelfstandiging.Voorzitter! Dan ga ik nog kort in op de externe deskundigheid en de visitatiecommissies.
De heer Gabor heeft op dit punt een motie ingediend. Hij is onvoldoende ingegaan
op mijn vraag of korpsen niet horendol worden van die externe zelfstandigheid
en die visitatiecommissies. Daar zou ook nog een inspectie bij moeten komen.
Ik denk dat wij niet daartoe moeten overgaan. Toezicht houden, signaleren
en controleren moet bij één instantie worden ondergebracht,
namelijk de inspectie. En die moet onafhankelijk zijn en goed worden toegerust.
De visitatie moet veel rustiger en veel eenvoudiger worden opgetuigd.Minister Sorgdrager:Mijnheer de voorzitter! Ik leg er de nadruk op dat alle voorstellen die
hier worden voorgelegd, samen met de politie zijn ontwikkeld. Dat is belangrijk.
Het is goed dat er binnen de politie een draagvlak is voor datgene wat hier
wordt voorgesteld. Als dat draagvlak er binnen de Nederlandse politie niet
is, is het heel moeilijk om te doen wat je van plan bent. Er mag natuurlijk
wel eens een keer wat gebeuren. Maar om eventueel te kunnen ingrijpen, is
datgene nodig wat hier wordt voorgesteld. Het is belangrijk dat de politie
zelf ook inziet dat het noodzakelijk is dat deze instrumenten worden gecreëerd.
Het is dan ook belangrijk om op deze manier hiermee aan het werk te gaan.
De discussie over de positionering van het toezicht zal te zijner tijd nader
worden gevoerd. De minister van Binnenlandse Zaken zal daarover straks nog
iets zeggen. Maar ik zal heel blij zijn als dit voorstel door beide Kamers
der Staten-Generaal wordt aangenomen. Wij kunnen hiermee dan aan de slag gaan.Dan kom ik te spreken over het LSOP. In antwoord op een vraag van de heer
Gabor merk ik op dat wij niet onmiddellijk aan de gang gaan met een inspectieonderzoek
bij het LSOP. Dat heeft op dit moment niet vreselijk veel zin, omdat er met
het LSOP al een en ander gebeurt. Dat wil niet zeggen dat dit voor de toekomst
niet moet worden vastgelegd. Wij hebben dit aspect opgenomen, juist vanuit
de principiële opstelling dat het LSOP gewoon een onderdeel is van de
Nederlandse politie. Daarom geldt de inspectiefunctie ook voor het LSOP.Op de motie van de heer Gabor zal de minister van Binnenlandse Zaken nader
ingaan.Minister Dijkstal:Voorzitter! Voor alle zekerheid, er komt geen grand design
over de inspecties, want het stuk over de inspecties was al bij de Kamer;
er is al over gesproken. Er wordt alleen in een veel breder kader gekeken
naar toezicht: Verzekeringskamer, Algemene Rekenkamer, externe accountants,
interne accountants en allerlei andere systemen inclusief inspecties. Dat
is een nogal breed terrein. Ik ben op dit moment niet in staat om mevrouw
Scheltema te zeggen wanneer wij daarmee komen. Ik heb onlangs weer een gesprek
binnen mijn departement gehad, want het is nog niet zo eenvoudig om de begrenzing
van dit terrein aan te geven. Ik zal zeker proberen om voor het eind van het
jaar hierover iets te produceren in de richting van het kabinet en na de jaarwisseling
hopelijk ook in de richting van de Kamer. Er is ook mij veel aan gelegen –
het zou heel goed kunnen werken – om er een Kamerdebat over te kunnen
hebben nog voordat een regeerakkoord en een volgend kabinet aan de orde zijn.De heer Gabor is een beetje in verwarring gebracht door de zinsnede "de
politieke verantwoordelijkheid voor de politie". Ik verzoek hem dit zo te
lezen dat de politieke verantwoordelijkheid voor de politie, die wij onmiskenbaar
hebben, ook inhoudt de politieke verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van
het Nederlandse politieproduct. Wie daarvoor de verantwoordelijkheid draagt,
draagt ook de politieke verantwoordelijkheid voor een inspectie, bijvoorbeeld
voor de kwaliteit van die inspectie. Dat wordt hiermee bedoeld. Ik geef mevrouw
Scheltema na dat je het ook anders had kunnen organiseren, maar wij vinden
dat er redenen zijn om het te organiseren zoals wij dat nu hebben gedaan.
Daarover mag verder geen misverstand bestaan. Er mag niet uit gelezen worden
dat wij bedoelden dat de inspectie een mooi en handig instrument is voor twee
ministers om in de politiek daarmee te kunnen manoeuvreren, want dat zou afbreuk
doen aan de onafhankelijkheidsgedachte.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Die interpretatie heb ik aan die zin absoluut niet gegeven.
Ik heb het als volgt geïnterpreteerd: als wij zouden verzelfstandigen
in externe zin, zouden wij onze politieke verantwoordelijkheid niet kunnen
waarmaken. De discussie gaat over de vraag in hoeverre de ministeriële
verantwoordelijkheid ook met een externe inspectiedienst kan worden waargemaakt.Minister Dijkstal:Voorzitter! Ik kom bij de visitatiecommissie. De situatie is niet dat
wij, zoals de heer Gabor zei, niet uitsluiten dat er externe deskundigen in
die commissie zitten. Neen, het is aanzienlijk positiever. Wij kunnen ons
zeer wel voorstellen dat men externe deskundigen erin wil hebben, omdat men
in de eigen kring geen deskundigheid heeft op het terrein van bijvoorbeeld
kwaliteitszorg of het organisatiewezen. Dan wil men graag iemand van buiten
die helpt bij het werk dat men moet doen. Die positie nemen wij nu in. Bij
de AMvB wordt dat nader uitgewerkt.Ik heb op twee punten een beetje moeite met de motie van de heer Gabor.
Hij verzoekt de regering erop toe te zien dat externe deskundigheid een overwegende
rol krijgt. Dat doet volgens mij zeer afbreuk aan wat bedoeld is, namelijk
dat men zelf die visitatie ter hand wil nemen binnen de politie. Ik ben het
ook niet eens met het woord "belangenverstrengeling" in de overweging. Wie
vreest dat dit een zinloze weg is omdat het "old boys' network" of het "twee
handen op een buik" weer zal toeslaan, moet er niet aan beginnen. Ik vind
het interessant om toch even te kijken of dat gevaar dreigt dan wel of er
juist een grote bereidheid is binnen de politie om het wel te doen. Dat laatste
heb ik tot nu toe bespeurd. De gedachte is ook niet van ons gekomen, maar
is gegroeid vanuit de politie zelf. Dat vind ik interessant. Natuurlijk bouw
je dan je maximale garanties in dat het goed gebeurt. Ik verwijs bijvoorbeeld
naar het openbare rapport dat men moet maken. Dat rapport gaat via de inspectie
en de minister naar de Kamer. Wie hiermee het falen van een ander korps wil
toedekken, zal dat wel heel slim moeten formuleren in zijn openbare rapporten,
want het wordt openbaar discussiemateriaal. Ik ben daar absoluut niet bang
voor. Zoals de motie nu luidt, gaat die mij echt te ver en wil ik aanneming
ervan dan ook ontraden. Als ik de motie zo mag lezen dat externe deskundigen
deel moeten kunnen nemen aan de visitatiecommissies, is dat geen probleem,
want dat vinden wij ook.Voorzitter! Het ene onderwerp trekt natuurlijk meer parlementaire en publicitaire
aandacht dan het andere. Wij zijn zeer verheugd door de steun die impliciet
door de afwezigheid en expliciet door de aanwezigheid aan dit wetsvoorstel
wordt gegeven. Ik denk dat het zeer onderschat wordt hoe essentieel dit wetsvoorstel,
samen met een paar andere dingen, zal zijn voor de verbetering van de kwaliteit
van de Nederlandse politie. Dat heeft te maken met dit soort instrumenten.
Dat heeft natuurlijk ook te maken met mensen; de carrousel kan daarin een
rol spelen. Een pikant detail is dat de grote motor op het departement achter
dit wetsvoorstel, degene die wij node hebben afgestaan aan de nieuwe directie
van het korps Amsterdam-Amstelland, de heer Kapsenberg is. Hij is volgens
mij daar nu al in dienst, dus hij zit hier in feite ten onrechte. Met dergelijke
kwaliteitsimpulsen proberen wij steeds tot verbetering te komen. Wij danken
de Kamer voor haar inbreng.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 11.05 uur tot 13.00 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.Ik geef het woord aan de heer Van der Burg tot het uitbrengen van verslag
namens de commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven.De heer Van der Burg:voorzitter
der commissieMijnheer de voorzitter! De commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven
heeft de eer Voorzitterte rapporteren, dat zij na onderzoek van de in haar
handen gestelde stukken eenparig tot de conclusie is gekomen, dat de heer
A. de Jong te Leiden terecht benoemd is verklaard tot lid
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.De commissie heeft derhalve de eer voor te stellen hem als lid der Kamer
toe te laten, nadat hij de bij de wet van 27 februari 1992, Stb. 120, voorgeschreven
verklaringen en beloften zal hebben afgelegd.De commissie verzoekt u, de Kamer voor te stellen het volledige rapport
in de Handelingen op te nemen.De voorzitter:Ik bedank namens de Kamer de commissie voor haar verslag en stel voor,
dienovereenkomstig te besluiten.Daartoe wordt besloten.(Het rapport is opgenomen aan het eind van deze weekeditie.)3De voorzitter:De heer A. de Jong is in het gebouw der Kamer aanwezig. Ik verzoek de
griffier hem binnen te leiden.Nadat de heer A. de Jong door de griffier is binnengeleid, legt hij in
handen van de voorzitter de bij de wet voorgeschreven verklaringen en beloften
af.De voorzitter:Ik wens u geluk met uw benoeming en verzoek u in ons midden plaats te
nemen, maar eerst schors ik de vergadering even om de collega's de gelegenheid
te geven u geluk te wensen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-7241-7248.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl