ECLI:NL:GHAMS:2001:AB2556, Gerechtshof Amsterdam, 29-06-2001, 00/1154
Gerechtshof Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2001-06-29 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: Niet aannemelijk is dat de onderhavige lijfrente-overeenkomst op 15 oktober 1990 bestond. Niets staat in de weg aan navordering van inkomstenbelasting in verband met ten onrechte afgetrokken lijfrentepremie. Kennis van de tussenpersoon over het tijdstip van totstandkoming van de overeenkomst kan niet aan belanghebbende worden toegerekend; daarom vervalt de boete.

GERECHTSHOF TE AMSTERDAM
      Achtste Enkelvoudige Belastingkamer
    
    
    
      UITSPRAAK
      op het beroep van X te Z, belanghebbende,
      tegen
      een uitspraak van het Hoofd van de Belastingdienst P, de inspecteur.
      1. Loop van het geding
      Van belanghebbende is ter griffie een beroepschrift ontvangen op 17 maart 2000, ingediend door mr. A als gemachtigde en aangevuld bij brieven gedagtekend 17 maart 2000 en 15 mei 2000.
      Het beroep is gericht tegen de uitspraak van de inspecteur, gedagtekend 18 februari 2000, betreffende de aan belanghebbende opgelegde navorderingsaanslag in de inkomsten-belasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994.
      Aan belanghebbende is een aanslag opgelegd berekend naar een belastbaar inkomen van ƒ 66.666. De bestreden navorderingsaanslag is berekend naar een belastbaar inkomen van ƒ 71.666. Voorts is daarbij een boete opgelegd van (per saldo) ƒ 1.250. Na bezwaar tegen de navorderingsaanslag en de boete zijn deze bij de bestreden uitspraak gehandhaafd. 
      Het beroep strekt tot vernietiging van de uitspraak van de inspecteur en tot vernietiging van de navorderingsaanslag en de boete.
      De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend en concludeert tot ongegrondverklaring van het beroep.
      Met toestemming van het Hof heeft belanghebbende een conclusie van repliek ingediend. De inspecteur heeft een conclusie van dupliek ingezonden.
      Het beroep is behandeld ter zitting van 18 april 2001. Met toestemming van partijen zijn aldaar tevens 22 andere zaken behandeld. Ter zitting is B als getuige gehoord. Van het verhandelde ter zitting heeft de griffier proces-verbaal opgemaakt, wat aan deze uitspraak wordt gehecht.
      2. Tussen partijen vaststaande feiten
      2.1. In 1990 heeft belanghebbende met C te G (hierna: de tussenpersoon) overleg gevoerd over een door belanghebbende af te sluiten lijfrenteverzekering. Op 26 september 1990 heeft de tussenpersoon belanghebbende een aanbiedingsbrief gezonden, waarbij was gevoegd een aanvraagformulier voor een kapitaalverzekering met lijfrenteclausule bij D (hierna: de verzekeraar). Belanghebbende heeft nog in 1990 bij de verzekeraar door tussenkomst van de tussenpersoon een kapitaalverzekering met lijfrenteclausule gesloten. Het aanvraagformulier is gedagtekend 1 oktober 1990 en als ingangsdatum vermeldt het 1 oktober 1990. De op het aanvraagformulier geplaatste handtekening is niet die van belanghebbende. De tussenpersoon heeft het formulier in één pakket te zamen met een groot aantal andere aanvraagformulieren door tussenkomst van een bij de verzekeraar in loondienst zijnde verzekeringsinspecteur aan de verzekeraar doen toekomen. Midden bovenaan op het aanvraagformulier is een stempelafdruk "22 OKT. 1990" geplaatst en links is een stempelafdruk "BEHANDELD DOOR AFD. KLANT 24 OKT. 1990" geplaatst. De polis draagt de dagtekening 29 oktober 1990 en vermeldt als ingangsdatum 1 oktober 1990. E is als rechtsopvolger van de verzekeraar de huidige verzekeraar van de onderhavige verzekeringsovereenkomst.
      2.2. Belanghebbende heeft voor het jaar 1994 aangifte gedaan van een belastbaar inkomen van ƒ 66.666. Daarbij is de premie van ƒ 5.000 voor de hiervoor onder 1 vermelde levensverzekering als persoonlijke verplichting in aftrek gebracht. Met dagtekening 30 juni 1995 heeft de inspecteur aan belanghebbende een aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 opgelegd overeenkomstig de aangifte.
      2.3. Met dagtekening 4 maart 1999 schrijft de Belastingdienst/Directie Particulieren aan het Verbond van Verzekeraars onder meer:
      "Naar aanleiding van bij verzekeringsmaatschappijen ingestelde derden-onderzoeken zijn premiebetalende polissen van kapitaalverzekeringen met lijfrenteclausule aangetroffen waarvan de onderliggende verzekerings-overeenkomsten naar het oordeel van de Belastingdienst na 15 oktober 1990 tot stand zijn gekomen. (…)
      Mede gelet op het aantal aangetroffen polissen heeft de Belastingdienst aanleiding gevonden om in bepaalde situaties toe te staan dat een niet tijdig tot stand gekomen verzekeringsovereenkomst met terugwerkende kracht wordt aangepast aan het nieuwe regime. (…)
      Navordering c.q. correctie van de premie-aftrek vindt plaats indien de Belastingdienst op grond van feiten en omstandigheden, in onderling verband en samenhang bezien, het aannemelijk acht dat bewust er naar gestreefd is de indruk te wekken dat een verzekeringsovereenkomst, in weerwil van de werkelijkheid, voor 16 oktober 1990 tot stand is gekomen, dan wel bewust er naar gestreefd is aan te sturen op handhaving van het oude regime zoals dit gold op 31 december 1991.
      In situaties waarin zulks naar het oordeel van de Belastingdienst niet het geval is, geldt (…) het volgende. In die situatie zal worden toegestaan dat een niet tijdig tot stand gekomen en niet (tijdig) aangepaste verzekeringsovereenkomst met terugwerkende kracht kan worden aangepast naar het regime van de Brede Herwaardering. "
      2.4. Met dagtekening 2 december 1999 schrijft de inspecteur aan belanghebbende onder meer:
      "Ik heb het voornemen u een navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen over 1994 t/m 1997 op te leggen.
      De navorderingsaanslag zal ik opleggen omdat uit feiten en omstandigheden gebleken is dat u een verzekeringsovereenkomst heb[t] gesloten waarvan aannemelijk is dat deze niet tot stand is gekomen voor 15 oktober 1990. (…)
      Ik heb het voornemen om de navorderingsaanslag op te leggen met een boete.
      Bij het het bepalen van de boete ben ik van plan uit te gaan van de volgende feiten en omstandigheden: Bij de totstandkoming van de overeenkomst heeft u gebruik gemaakt van de diensten van een tussenpersoon. De tussenpersoon verricht slechts handelingen in uw opdracht. Handelingen van de tussenpersoon worden dan ook toegerekend aan de opdrachtgever. Omdat het aannemelijk is dat de tussenpersoon verantwoording aflegt aan de opdrachtgever en het niet gebruikelijk is dat een tussenpersoon op eigen gezag verzekerings-overeenkomsten sluit, acht ik het aannemelijk dat u op de hoogte bent geweest van eventuele handelingen van de tussenpersoon. Gezien die wetenschap had u al in 1992 de verzekeraar moeten verzoeken de polis aan te passen aan het nieuwe regime. Nu u dit laatste niet gedaan heeft en de premie wel elk jaar in aftrek heeft gebracht heeft u bewust het risico genomen dat de Belastingdienst de aftrek ten onrechte zou toelaten. Daarom acht ik voorwaardelijke opzet aanwezig. "
      2.5. Met dagtekening 14 december 1999 schrijft de inspecteur aan belanghebbende onder meer:
      "Ik deel u mede dat ik u een navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen over 1994 op zal leggen. Omdat de termijn voor een dergelijke aanslag per 31 december 1999 verstrijkt heb ik besloten de navorderingsaanslag nu op te leggen zonder rekening te houden met nadere gegevens van u of uw gemachtigde. De navorderingsaanslag leg ik op omdat uit feiten en omstandigheden gebleken is dat u een verzekeringsovereenkomst heb[t] gesloten waarvan aannemelijk is dat deze niet tot stand is gekomen voor 15 oktober 1990 (…)
      De navorderingsaanslag(en) leg ik op met een boete.
      Bij het het bepalen van de boete ga ik uit van de volgende feiten en omstandigheden: Bij de totstandkoming van de overeenkomst heeft u gebruik gemaakt van de diensten van een tussenpersoon. De tussenpersoon verricht slechts handelingen in uw opdracht. Handelingen van de tussenpersoon worden dan ook toegerekend aan de opdrachtgever. Omdat het aannemelijk is dat de tussenpersoon verantwoording aflegt aan de opdrachtgever en het niet gebruikelijk is dat een tussenpersoon op eigen gezag verzekerings-overeenkomsten sluit, acht ik het aannemelijk dat u op de hoogte bent geweest van eventuele handelingen van de tussenpersoon. Gezien die wetenschap had u al in 1992 op de hoogte kunnen zijn van het feit dat de verzekering niet voor 15 oktober 1990 tot stand is gekomen en daarom de verzekeraar moeten verzoeken de polis aan te passen aan het nieuwe regime. Nu u dit laatste niet gedaan heeft en de premie wel elk jaar in aftrek hebt gebracht heeft u bewust het risico genomen dat de Belastingdienst de aftrek ten onrechte zou toelaten. Daarom acht ik voorwaardelijke opzet aanwezig. "
      2.6. Met dagtekening 31 december 1999 heeft de inspecteur de bestreden navorderingsaanslag opgelegd, berekend naar een belastbaar inkomen van (ƒ 66.666 + ƒ 5.000 =) ƒ 71.666. Daarbij is een boete opgelegd van per saldo ƒ 1.250, dat is 50% van de nagevorderde belasting.
      2.7. Met dagtekening 14 januari 2000 maakt de tussenpersoon namens belanghebbende bezwaar tegen de navorderingsaanslag. In het bezwaarschrift staat onder meer:
      "Achtergrond totstandkoming overeenkomsten
      (…)
      Vanaf het voorjaar van 1990 is door de tussenpersoon (…) geïnventariseerd welke cliënten geïnteresseerd waren in een lijfrenteverzekering. Dat dit niet direct in een aanvraagformulier resulteerde kan als volgt verklaart worden:
      -De betaling van een lijfrentepremie resulteert in een teruggaaf. Om liquiditeitsredenen is het voor cliënt aantrekkelijk om de datum van betaling zo dicht mogelijk (voor betreffende polissen einde kalenderjaar) bij de datum van teruggaaf te brengen (volgende kalenderjaar).
      -Het is om tariefsmatige en provisietechnische redenen interessant om aanvragen te bundelen.
      In september 1990 kwamen er bij de tussenpersoon steeds meer berichten via verzekeraars, branchevereniging alsmede andere assurantiekantoren dat er wel eens een abrupt einde (…) zou kunnen komen aan de mogelijkheid om de aan de cliënt voorgestelde lijfrenteverzekeringen om te zetten in polissen. (…) De tussenpersoon werd hier onder meer door de branchevereniging NVA van op de hoogte gesteld. (…)
      Totstandkoming overeenkomsten
      Op 26 september 1990 zijn aan geïnteresseerde cliënten aanbiedingsbrieven en nog te ondertekenen aanvraagformulieren gestuurd op basis van offertes van E.
      Een aantal cliënten heeft deze aanbiedingsbrieven bewaard. Aannemelijk is dat ook de andere cliënten, waaronder belastingplichtige, deze brief hebben ontvangen maar deze 9 jaar na dato niet meer hebben bewaard. (…)
      Uit bovenstaande mag geconcludeerd worden dat reeds voor 16 oktober 1990 overleg met cliënt is geweest over de betreffende verzekeringsovereenkomst en dat het aannemelijk is dat cliënt reeds bij het telefonisch contact (waaraan gerefereerd wordt in de aanbiedingsbrief) of anders uiterlijk bij het ondertekenen en retourneren van het oorspronkelijke aanvraagformulier zijn wil heeft geuit om de betreffende overeenkomst aan te gaan. (…)
      Het is derhalve aannemelijk dat de betreffende overeenkomst reeds tot standkwam bij acceptatie door belastingplichtige van de door verzekeraar gedane aanbieding en niet op het moment van de feitelijke ontvangst van het aanvraagformulier op het hoofdkantoor van de verzekeraar. 
      Datering en handtekeningen
      Cliënten hebben de aanbiedingsbrief d.d. 26 september 1990 ontvangen met het verzoek het bijgevoegde aanvraagformulier getekend te retourneren. (…)
      De handtekening op de door de verzekeraar ontvangen aanvraagformulieren is echter niet de handtekening van de verzekeringnemer zelf. Het is 9 jaar na dato moeilijk na te gaan waarom dit niet het geval is.
      Het is niet ongebruikelijk in de verzekeringsbranche om, indien cliënt de tussenpersoon op andere wijze zijn wil om een verzekeringsovereenkomst aan te gaan of te wijzigen heeft kenbaar gemaakt, namens de cliënt te tekenen. (…) Normaliter wordt in dergelijke gevallen per order getekend. Het is niet meer na te gaan waarom hier destijds van afgeweken is. (…)
      Datum ontvangst aanvraagformulier verzekeraar
      Normaliter werden aanvragen bij het wekelijkse bezoek van de inspecteur van E meegegeven. De exacte datum waarop de inspecteur de betreffende aanvragen heeft meegenomen is niet na te gaan. "
      2.8. F, in 1990 als verzekeringsinspecteur in dienst van de verzekeraar, (hierna: de verzekeringsinspecteur) heeft op verzoek van de tussenpersoon met dagtekening december 1999 onder meer het volgende verklaard:
      "U vroeg mij naar de gang van zaken rond het afsluiten van polissen bij D in 1990 toen ik als inspecteur van deze maatschappij op uw kantoor kwam.
      Hoewel ik mij na 9 jaar beslist niet meer alle details precies herinner kan ik u wel het volgende meedelen.
      In 1990 voerde uw kantoor een actie m.b.t. lijfrenteverzekeringen onder uw relaties waarvoor u ook de belastingaangifte verzorgde. (…)
      Uiteindelijk heb ik een groot aantal formulieren in één keer van uw kantoor meegekregen. (…)
      Ik weet niet meer exact hoe ik deze aanvragen op het hoofdkantoor van D heb bezorgd. Ik verzond regelmatig aanvragen per post, maar als ik toch naar Amsterdam ging nam ik ze ook wel zelf mee. Het staat mij niet bij dat er bijzondere haast was met die aanvragen. "
      3. Geschil
      In geschil is of de hiervoor onder 2.1 bedoelde verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond. Bij ontkennende beantwoording is in geschil of de inspecteur de bestreden navorderingsaanslag mocht opleggen. Indien ook die vraag ontkennend wordt beantwoord is in geschil of de inspecteur belanghebbende in de gelegenheid moet stellen de verzekeringsovereenkomst aan te passen aan de met ingang van 1992 voor premieaftrek geldende voorwaarden en of hij alsdan de navorderingsaanslag moet vernietigen. Voorts is in geschil of de boete terecht is opgelegd.
      4. Standpunten van partijen
      Voor de standpunten van partijen verwijst het Hof naar de gedingstukken.
      5. Beoordeling van het geschil
      5.1. Het tijdstip waarop de verzekeringsovereenkomst tot stand is gekomen
      5.1.1. Een verzekeringsovereenkomst komt niet tot stand door de invulling en verzending van een aanvraagformulier, ook niet als die aanvraag als de aanvaarding van een aanbod van de verzekeraar moet worden beschouwd, gelijk belanghebbende betoogt. Voor de totstandkoming van een verzekering is immers vereist dat het - volgens belanghebbende als aanvaarding van een aanbod te beschouwen - aanvraagformulier de verzekeraar heeft bereikt (Hoge Raad 11 april 1997, nr. 16.240, NJ 1998, 111 (Bike Brothers)). In casu zijn geen feiten gesteld of aannemelijk geworden die aanleiding geven af te wijken van deze algemene regel.
      5.1.2. Op het aanvraagformulier voor de onderhavige verzekering staat de stempelafdruk "22 OKT. 1990". De getuige B heeft verklaard dat dit de door de postkamer aangebrachte dagtekening is, dat deze dagtekening bij ontvangst is aangebracht en dat het aanvraagformulier vermoedelijk via de PTT aan de verzekeraar is gezonden of buiten kantoortijd door de inspecteur in de brievenbus van het kantoor van de verzekeraar is gedeponeerd. Op grond van deze verklaring acht het Hof - behoudens tegenbewijs dat in casu niet is geleverd - aannemelijk dat (maandag) 22 oktober 1990 de eerste werkdag was na de ontvangst van het aanvraagformulier op het kantoor van de verzekeraar. Dat brengt mee dat het aanvraagformulier niet eerder dan op (vrijdag) 19 oktober 1990 het kantoor van de verzekeraar heeft bereikt. 
      Indien wordt aangenomen dat de inontvangstneming van het aanvraagformulier door de verzekeringsinspecteur van de verzekeraar kan worden beschouwd als het bereiken van de verzekeraar, geldt het volgende. Niet aannemelijk is geworden dat de verzekeringsinspecteur het pakket aanvraagformulieren, waaronder het aanvraagformulier van belanghebbende, reeds voor of op (maandag) 15 oktober 1990 in ontvangst heeft genomen en ze enige dagen onder zich heeft gehouden. Zulks volgt niet, althans onvoldoende uit de hiervoor onder 2.8 aangehaalde verklaring van de verzekeringsinspecteur. Daarbij acht het Hof van belang dat de verzekeringsinspecteur zich niet herinnert dat bijzondere haast was met de aanvragen, terwijl de datum van 15 oktober 1990 van cruciaal belang was en de verzekeringsinspecteur daarvan - naar mag worden aangenomen - op de hoogte was. Ook acht het Hof het niet voor de hand liggen dat de verzekeringsinspecteur gelet op het grote belang van de datum van 15 oktober 1990 de aanvraagformulieren juist rond die datum enige dagen onder zich heeft gehouden. Niet gesteld of aannemelijk geworden is dat de verzekeringsinspecteur daarvoor een bijzondere reden had. Ook van de zijde van de tussenpersoon zijn dienaangaande onvoldoende concrete bewijzen geleverd. Daarvoor is onvoldoende basis te vinden in de algemene beschrijving van de gang van zaken die de tussenpersoon geeft in het namens belanghebbende ingediende bezwaarschrift, dat hiervoor onder 2.7 is aangehaald. Daaruit volgt veeleer dat de tussenpersoon de afwikkeling van aanvraagformulieren placht uit te stellen tot een datum zo dicht mogelijk bij het einde van het kalenderjaar om ze dan gebundeld aan (de verzekeringsinspecteur van) de verzekeraar aan te bieden, en voorts dat de tussenpersoon ervan uitging dat het moment van de feitelijke ontvangst van het aanvraagformulier door de verzekeraar voor de totstandkoming van de overeenkomst niet van belang was. Gelet op het vorenoverwogene acht het Hof niet aannemelijk dat het aanvraagformulier voor 16 oktober 1990 de verzekeraar of de verzekeringsinspecteur heeft bereikt. 
      5.1.3. Uit hetgeen hiervoor is overwogen volgt dat het Hof niet aannemelijk acht dat de verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond. Van een op 15 oktober 1990 bestaande overeenkomst als bedoeld in artikel 75 van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (hierna: de Wet) is dan ook geen sprake.
      5.2. De bevoegdheid tot navordering
      5.2.1. Belanghebbende heeft nog gesteld dat de Belastingdienst te laat was met het opleggen van de navorderingsaanslag en dat een 'nieuw feit' ontbreekt. Niet in geschil is dat de bestreden navorderingsaanslag is opgelegd binnen de wettelijke termijn van vijf jaren na het einde van het belastingjaar waarop zij betrekking heeft. Belanghebbende stelt dat de inspecteur een verzuim heeft begaan door niet bij de vaststelling van de aanslag te onderzoeken of de onderhavige verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond en dat hij daarom geen 'nieuw feit' heeft, dat nodig is voor de vaststelling van de bestreden navorderingsaanslag. Belanghebbende stelt voorts dat de Belastingdienst in strijd handelt met het zorgvuldigheidsbeginsel door pas in 1997 een onderzoek in te stellen naar het tijdstip van totstandkoming van levensverzekeringen die vallen onder de eerbiedigende werking van artikel 75 van de Wet en daardoor belanghebbende voor de schier onmogelijke taak stelt acht jaar na dato aannemelijk te maken dat de onderhavige verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond.
      5.2.2. Het Hof is van oordeel dat geen rechtsregel de inspecteur verplicht de juistheid te onderzoeken van de door belanghebbende in de aangifte ingenomen stelling dat de onderhavige verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond. Het achterwege laten van het onderzoek staat dan ook naar het oordeel van het Hof niet in de weg aan de bestreden navorderingsaanslag. Ook staan de beginselen van behoorlijk bestuur, in het bijzonder het zorgvuldigheidsbeginsel, niet in de weg aan het door de Belastingdienst ingestelde onderzoek naar - onder meer - het tijdstip van totstandkoming van bepaalde verzekeringsovereenkomsten. Het Hof is van oordeel dat het door belanghebbende vermelde tijdsverloop niet in de weg staat aan de rechtmatigheid van de bestreden navorderingsaanslag en dat dit tijdsverloop evenmin aanleiding geeft de inspecteur te belasten met de taak de juistheid aannemelijk te maken van zijn stelling dat de onderhavige verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 niet bestond.
      5.3. Aanpassing van de verzekeringsovereenkomst
      5.3.1. De Belastingdienst voert het beleid dat onder bepaalde omstandigheden aan belanghebbenden bij een verzekeringsovereenkomst die op 15 oktober 1990 niet bestond, de gelegenheid wordt geboden de overeenkomst met terugwerkende kracht aan te passen aan de voorwaarden die met ingang van 1992 gelden voor premieaftrek. Het Hof begrijpt dat met de term 'terugwerkende kracht' wordt bedoeld dat de overeenkomst wordt geacht steeds aan de bedoelde voorwaarden voor premieaftrek te hebben voldaan. Dit beleid van de Belastingdienst is neergelegd in de hiervoor onder 2.3 aangehaalde brief. Ter zitting heeft de inspecteur verklaard dat ook belanghebbenden daarvoor in aanmerking komen die het aanvraagformulier voor 16 oktober 1990 hebben ondertekend, maar waarbij de overeenkomst pas na die datum tot stand is gekomen, omdat vertraging is opgetreden bij het doorzenden van het aanvraagformulier door de tussenpersoon aan de verzekeraar. 
      5.3.2. De inspecteur stelt dat belanghebbende niet op grond van dit beleid in de gelegenheid behoeft te worden gesteld de verzekeringsovereenkomst aan te passen met de in het beleid beschreven gevolgen, omdat het aanvraagformulier niet door belanghebbende is ondertekend, terwijl is getracht de indruk te wekken dat dit wel het geval was. Voorts stelt de inspecteur dat het aanvraagformulier op of na 16 oktober 1990 is ingevuld en ondertekend, dat de op het aanvraagformulier vermelde dagtekening derhalve onjuist is en dat daarmee is getracht in strijd met de waarheid de indruk te wekken dat de verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond.
      5.3.3. Het Hof acht - naar hiervoor onder 5.1 is overwogen - niet aannemelijk dat de verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 bestond. Voorts acht het Hof gelet op de hiervoor onder 2.1, 2.7 en 2.8 beschreven gang van zaken aannemelijk dat de tussenpersoon er bewust naar heeft gestreefd de indruk te wekken dat de verzekeringsovereenkomst, in weerwil van de werkelijkheid, voor 16 oktober 1990 tot stand is gekomen. Ook doet zich hier niet de situatie voor dat de belanghebbende het formulier voor 16 oktober 1990 heeft ondertekend, reeds omdat het aanvraagformulier niet door belanghebbende is ondertekend. Derhalve is het Hof van oordeel dat het hiervoor onder 5.3.1 bedoelde beleid van de Belastingdienst niet meebrengt dat belanghebbende in aanmerking komt voor de in dat beleid begrepen gunstige behandeling.
      5.3.4. Voor zover belanghebbende bedoelt te stellen dat de Belastingdienst in redelijkheid niet heeft kunnen besluiten tot het hiervoor onder 5.3.1 bedoelde beleid en dat het gelijkheidsbeginsel meebrengt dat ook belanghebbende in aanmerking moet komen voor de daarin begrepen begunstigende behandeling, oordeelt het Hof als volgt. Achtergrond van het bedoelde beleid is kennelijk dat de begunstigende behandeling slechts wordt toegepast als alle betrokken partijen (belanghebbende, tussenpersoon en verzekeraar) ervan uitgingen dat de overeenkomst op 15 oktober 1990 bestond en zij daar ook redelijkerwijs van mochten uitgaan. Het Hof acht dit uitgangspunt niet onredelijk en is van oordeel dat de Belastingdienst dit beleid mag voeren, zonder in strijd te komen met het gelijkheidsbeginsel of enig ander beginsel van behoorlijk bestuur.
      5.3.5. Het vorenoverwogene brengt mee dat de inspecteur niet alsnog de premieaftrek behoeft te verlenen indien belanghebbende - na daartoe in de gelegenheid te zijn gesteld - de verzekeringsovereenkomst aanpast aan de voorwaarden die met ingang van 1992 gelden voor premieaftrek.
      5.4. De boete
      5.4.1. De inspecteur heeft belanghebbende een boete opgelegd omdat het aan opzet of grove schuld van belanghebbende is te wijten dat de primitieve aanslag tot een te laag bedrag is vastgesteld. Daartoe voert hij, samengevat, aan dat belanghebbende op de hoogte moet zijn geweest van eventuele aan belanghebbende toe te rekenen handelingen van de tussenpersoon, dat belanghebbende daarom ervan op de hoogte had kunnen zijn dat de verzekeringsovereenkomst op 15 oktober 1990 (nog) niet bestond, dat belanghebbende, zonder de verzekeraar te hebben verzocht de polis aan te passen aan het nieuwe regime, de premie elk jaar in aftrek heeft gebracht en dat belanghebbende daardoor bewust het risico heeft genomen dat de Belastingdienst de aftrek ten onrechte zou toelaten.
      5.4.2. Het Hof acht aannemelijk dat belanghebbende - die geen deskundige is op verzekeringstechnisch en fiscaal terrein - bij het doen van zijn aangifte is afgegaan op de mededeling van de tussenpersoon dat de onderhavige premie aftrekbaar was. De tussenpersoon was werkzaam als assurantietussenpersoon en hij vulde beroepsmatig belastingaangiften in voor zijn cliënten. Op grond daarvan mocht belanghebbende er - naar 's Hofs oordeel - van uitgaan dat de tussenpersoon deskundig was op het gebied van levensverzekeringen en van inkomstenbelasting. Voorts acht het Hof van belang dat belanghebbende reeds voor 15 oktober 1990 met de tussenpersoon over een lijfrenteverzekering had gesproken, dat de inhoud van de polis overeenstemt met hetgeen belanghebbende met de tussenpersoon had besproken en dat de op de polis vermelde ingangsdatum voor 16 oktober 1990 ligt. Gelet op het vorenoverwogene had belanghebbende naar het oordeel van het Hof geen reden te twijfelen aan de fiscale aanvaardbaarheid van de hiervoor bedoelde mededeling van de tussenpersoon. Dat brengt mee dat de kennis van de tussenpersoon over het tijdstip van totstandkoming van de verzekeringsovereenkomst, niet aan belanghebbende kan worden toegerekend. Voor het overige heeft de inspecteur geen, althans onvoldoende, feiten of omstandigheden gesteld die meebrengen dat het aan opzet of grove schuld van belanghebbende is te wijten dat de primitieve aanslag tot een te laag bedrag is vastgesteld. Daaruit volgt dat naar het oordeel van het Hof de boete ten onrechte is opgelegd. Het Hof zal daarom de boete vernietigen.
      6. Proceskosten
      Nu het beroep gegrond is, veroordeelt het Hof de inspecteur in de kosten als bedoeld in artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht. Hierbij neemt het Hof in aanmerking dat de beroepen met kenmerken 00/1154, 00/1158, 00/1159, 00/1162 tot en met 00/1170, 00/1172, 00/1482, 00/1842, 00/1843 en 00/2024 tot en met 00/2026 met elkaar samenhangen. Van deze 19 beroepschriften zijn er 14 zonder motivering ter griffie ontvangen tussen 17 maart 2000 en 14 april 2000. De vrijwel gelijkluidende motivering is ontvangen tussen 18 en 22 mei 2000. De overige vijf beroepschriften zijn - met een motivering die steeds vrijwel overeenstemt met die van de andere 14 beroepschriften - ontvangen op 23 mei 2000. Het grote aantal samenhangende zaken vormt naar het oordeel van het Hof een bijzondere omstandigheid in de zin van artikel 2, derde lid, van het Besluit proceskosten bestuursrecht, welke rechtvaardigt de wegingsfactor voor samenhangende zaken op 3 te stellen. Ingevolge voormeld Besluit het stelt het Hof het bedrag van de proceskostenvergoeding op: 2,5 (proceshandelingen: beroepschrift, conclusie van repliek, verschijnen ter zitting) ? 1 (wegingsfactor gewicht van de zaak) ? 3 (wegingsfactor samenhangende zaken) ? ? 710, ofwel ? 5.325. De kostenveroordeling heeft betrekking op 19 zaken, hetgeen per zaak neerkomt op ? 280,26.
      7. Beslissing
      Het Hof:
      -verklaart het beroep gegrond;
      -vernietigt de uitspraak van de inspecteur;
      -vermindert de navorderingsaanslag tot een berekend naar een belastbaar inkomen van ƒ 71.666, zonder verhoging;
      -gelast de Staat het gestorte griffierecht ad ƒ 60 aan belanghebbende te vergoeden, en;
      -veroordeelt de inspecteur in de proceskosten van belanghebbende tot een beloop van ƒ 280,26 en wijst de Staat aan dit bedrag aan belanghebbende te voldoen.
      De uitspraak is vastgesteld op 29 juni 2001 door mr. Schaap, in tegenwoordigheid van mr. Van de Merwe als griffier. De beslissing is op dezelfde dag ter openbare zitting uitgesproken.
    
    
    
      Het Hof heeft geen bezwaar tegen afgifte door de griffier van een afschrift van de uitspraak in geanonimiseerde vorm.
      Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de verzenddatum van deze uitspraak beroep in cassatie worden ingesteld bij de Hoge Raad der Nederlanden. Daarbij moet het volgende in acht worden genomen:
      1.Het instellen van beroep in cassatie geschiedt door het indienen van een beroepschrift bij dit gerechtshof (zie voor het adres de begeleidende brief).
      2.Bij het beroepschrift wordt een afschrift van de bestreden uitspraak overgelegd.
      3.Het beroepschrift wordt ondertekend en bevat ten minste:
      -de naam en het adres van de indiener;
      -de dagtekening;
      -een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
      -de gronden van het beroep in cassatie.
      Voor het instellen van beroep is een griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt U een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad.  In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.
    
     
    
      GERECHTSHOF TE AMSTERDAM
      Achtste Enkelvoudige Belastingkamer
      Proces-verbaal
      van het verhandelde ter zitting met gesloten deuren, gehouden op 18 april 2001 inzake de beroepen van
      ·X te Z, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01154),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01158),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01159),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01160),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01161),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01162),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01164),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01165),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01166),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01167),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01169),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01170),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01171),
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01172), en
      alle opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst P, inspecteur.
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01163);
      opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst Q, inspecteur.
      ·…, betreffende de navorderingsaanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor de jaren 1994 (kenmerk 00/01168), 1996 (kenmerk 00/01843), 1997 (kenmerk (00/02024) en 1998 (kenmerk 00/02025);
      alle opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst R, inspecteur.
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1994 (kenmerk 00/01482);
      opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst S, inspecteur.
      ·…, betreffende de navorderingsaanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor de jaren 1996 (kenmerk 00/01842) en 1997 (kenmerk 00/02026);
      beide opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst T, inspecteur.
      ·…, betreffende de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen voor het jaar 1996 (kenmerk 00/03160);
      opgelegd door het Hoofd van de Belastingdienst U, inspecteur.
      Voor zover het beroep betrekking heeft op de aan belanghebbenden opgelegde boeten heeft het onderzoek in het openbaar plaatsgehad.
      Gezeten is mr. Schaap, lid van de belastingkamer, in tegenwoordigheid van mr. Van de Merwe als griffier.
      Ter zitting zijn verschenen:
      H, I, J, K, L en M, allen belanghebbende,
      mr. A, als gemachtigde van belanghebbenden,
      tot bijstand vergezeld van N,
      alsmede
      O, namens de inspecteurs,
      tot bijstand vergezeld van Q.
      Voorts is verschenen R, als bijstand van de getuige B.
      Ter zitting is als getuige gehoord B. Het lid van de belastingkamer heeft de getuige beëdigd. Daarop heeft de getuige als volgt verklaard, zakelijk weergegeven.
      " Mijn geboortedatum is 20 oktober 1949. Ik woon te S. Mijn beroep is manager van de afdeling interne controle van E. Ik ben sinds 1 november 1979 bij E in dienst. Ik spreek hier namens E. Ik heb bij E geen andere functies bekleed dan manager van de afdeling interne controle. E is de rechtsopvolger van D en als zodanig de huidige verzekeraar ten aanzien van de vandaag ter discussie staande verzekeringsovereenkomsten. De afdeling interne controle bestaat uit 4 medewerkers, die verschillende controles uitvoeren. Ik stippel het controlebeleid uit. Daartoe behoort de controle van de jaarrekening in samenwerking met de externe accountant. Ik ben de interne controller. Ik rapporteer aan de directeuren. Ik heb een lijst ontvangen, ik weet niet of daarop alle te behandelen zaken staan. Ik heb een afschrift gekregen van de processtukken uit het dossier van de heer K. Aan de hand van de mij geleverde stukken heb ik een intern onderzoek uitgevoerd, daarbij heb ik, waar nodig, het systeem geraadpleegd. Tijdens het onderzoek van de Belastingdienst had de heer T, medewerker van E, de taak de Belastingdienst te voorzien van de gevraagde informatie en de gestelde vragen te beantwoorden. Voor zover ik weet is dit onderzoek van de Belastingdienst niet met E geëvalueerd. Ik heb geen mening over het onderzoek van de Belastingdienst. Ik weet niet wat zij precies hebben gedaan. Ik heb geen verslag gezien. Ik heb in het procesdossier wel stukken aangetroffen. Daar zat inderdaad een verslag bij. Ik kan mij geen officieel verslag of echt rapport herinneren. Ik heb rechtstreeks toegang tot en inzicht in de polisadministratie bij E. De administratieve procedure is als volgt. Afhankelijk van het contract komt een aanvraagformulier via de tussenpersoon of rechtstreeks van de klant binnen. Op de postkamer wordt een dagtekening aangebracht. Zo nodig wordt de relatie ingevoerd en wordt een polisnummer afgegeven. Dan volgt het acceptatieproces, dat bestaat uit een medische en een technische beoordeling, en, zo nodig, een voorbewerking. Een eenvoudige verzekering wordt direct ingevoerd. Het systeem bevat rekenmodules. In 1990 was er een batch-proces-systeem: de rapportage en de documenten volgden de volgende dag. De uitvoer werd gecontroleerd en ging dan naar de klant en andere belanghebbenden. Overal zijn werkvoorraden. Er kunnen vertragingen voorkomen, soms 3 tot 8 weken. De verzekeringnemer vult het aanvraagformulier in en ondertekent het, eventueel met hulp van de tussenpersoon en/of de inspecteur. De inspecteur is in loondienst bij E. De tussenpersoon verleent service aan de klant. De tussenpersoon kan post rechtstreeks of via een buitendienstinspecteur aan de verzekeraar zenden. De inspecteur geeft de post soms rechtstreeks aan de desbetreffende afdeling en passeert dan de postkamer. De postkamer stempelt ontvangen post bij ontvangst. Bij toekenning van een polisnummer stempelt de afdeling klant, daarna gaat het niet meer terug naar de postkamer. Op het aanvraagformulier dat u mij toont staat rechtsboven een datumstempel: 22-10-90. Dat is de door de postkamer aangebrachte dagtekening. Dit formulier is op 23 oktober door de afdeling klant behandeld. Het transport van de postkamer naar de afdeling klant duurt hoogstens 4 uur. Op 23 oktober 1990 heeft de feitelijke invoer plaatsgevonden. Dat blijkt uit de stempels. Het nummer links in het midden is het polisnummer. Als de inspecteur het formulier eerder in ontvangst heeft genomen, kan het voorkomen dat dit document later op de afdeling klant is ingekomen. Dat kan enige dagen nemen, bijvoorbeeld door een weekend, ziekte of verhindering. Ik denk dat dit formulier via de PTT is ingekomen of dat de inspecteur het buiten openingstijd van het kantoor in de brievenbus heeft geworpen. De inspecteur pleegt niet de datum van ontvangst aan te tekenen. Alleen bij bijzonderheden signaleert de inspecteur dat. Het is dus denkbaar dat de stempel op een latere datum is gezet dan de datum waarop het aanvraagformulier door de verzekeringsinspecteur is aangenomen. Daar kunnen meerdere dagen tussen zitten. Het tijdsverloop tussen de datum van het poststempel op het aanvraagformulier en de afgifte van de polis kan aanzienlijk zijn: 2 à 3 weken tot 8 weken. Dat is ook afhankelijk van het risico en de werkvoorraad. Destijds waren daarvoor nog geen normen. Het tijdsverloop tussen de aanvraag en de afgifte van de polis in de vandaag ter discussie staande zaken kan zijn vergroot door werkdruk, beschikbaarheid personeel en systemen, benodigde nadere informatie of onduidelijke of onvolledige invulling van het aanvraagformulier. Het is niet uitgesloten dat een aanvraagformulier dat voor 15 oktober 1990 is ontvangen, leidt tot een polisafgifte op bijvoorbeeld 23 november 1990. Ik heb onderzoek gedaan in de administratie naar de serie van 107 nummers waarin de polisnummers van alle vandaag ter discussie staande zaken zich bevinden. Het is een oud systeem, waarvan ik relevante delen heb kunnen herstellen. Ik heb niet alle posten van deze serie aangetroffen. Dat kan komen doordat de verzekering achteraf niet tot stand is gekomen. Ik kan niet nagaan of in die gevallen de polisnummers zijn uitgegeven via de tussenpersoon C te G (hierna: C). Alle in deze serie wel afgegeven polissen lopen via C. Een belangrijk deel van deze serie polisnummers heeft niet geleid tot afgifte van een polis. Of het precies de helft is, weet ik niet. Dat is niet normaal, maar het komt wel vaker voor. Bijvoorbeeld bij hypotheekposten, waar vooraf polisnummers worden uitgegeven, kiest de klant wel eens voor een andere verzekeraar. Ik kan niet uitmaken of deze aanvraagformulieren in grote haast zijn opgemaakt. Het tijdsverloop tussen ontvangst van de aanvraag en afgifte van de polis is in elk geval niet erg kort. Ik heb een rekenblad ontvangen. Dat is een afdruk van het offerteprogramma met een voorstel voor de premie en dergelijke. De datumafdruk komt uit het systeem dat wij aan de tussenpersonen ter beschikking stellen. Deze afdruk is van 19 oktober 1990, mogelijk zijn er al eerder afdrukken gemaakt. Bij een aanvraag behoeft geen rekenblad te worden gevoegd. Wij maken zelf interne berekeningen. In dit geval heeft de tussenpersoon een offerte gemaakt. Alleen ingewikkelde offertes worden op het kantoor van E gemaakt. Het is mogelijk dat dit rekenblad niet bij de aanvraag was gevoegd, maar pas later bij E is binnengekomen. Een lijfrenteverzekering waarvoor geen medische acceptatie nodig is, is geen ongebruikelijk product. Wij voeren het product en wij komen ermee tegemoet aan de wensen van onze klanten. Ik heb geen financieel of ander zakelijk of persoonlijk belang om deze verklaring als getuige af te leggen. Het is een onderdeel van mijn taak. Ik leg deze verklaring af met goedkeuring van de directie.
      Mijn onderzoek naar deze serie polisnummers heb ik uitgevoerd in een oud systeem. Ik heb de data van ontvangst, van invoer in het systeem en van acceptatie beoordeeld. Indien medische acceptatie nodig is, vindt een beoordeling plaats door paramedisch personeel en de medisch adviseur. Dat kan binnen een dag. Dan kan de polis binnen acht à tien dagen tot stand komen. Ik heb niet onderzocht wat in de vandaag ter discussie staande gevallen de oorzaak was van de vertraagde afgifte. Als de tussenpersoon de juiste tarifering toepast en het geen complexe post is, wordt hij binnen redelijke termijn afgehandeld. C beschikte over ons offerteprogramma. De inspecteur behoort de aanvraagformulieren te beoordelen op een volledige invulling, maar daarop wordt hij niet aangesproken. Ik heb een rapport gezien van een algemeen onderzoek van de Belastingdienst bij E, maar niet een rapport met betrekking tot C. De onderhavige aanvraagformulieren zijn niet rechtstreeks bij de afdeling `Klant' binnengekomen, maar via de postkamer. De post op de postkamer wordt altijd op de dag van ontvangst afgestempeld. Indien het gaat om een lijfrenteverzekering met premierestitutie, waarvan de aanvraag is ingediend met behulp van een offerteprogramma en waarbij de juiste premies en kapitalen zijn vermeld, neemt de technische acceptatie weinig tijd. Ik weet niet precies hoeveel aanvragen na toekenning van een polisnummer alsnog niet doorgaan. Het komt regelmatig voor, ook bij lijfrenten. In 1990 was de heer De Hoogen werkzaam op de afdeling polisopmaak. Sinds een jaar werkt hij bij de afdeling fiscale ondersteuning. Ik weet niet wat hij op vragen van de Belasting-dienst heeft geantwoord.
      Het is denkbaar dat C een groot aantal aanvragen heeft ingediend en dat daarvan een gedeelte binnen een à twee weken is ingetrokken. De provisie van de tussenpersoon kan afhankelijk zijn van het bereiken van een bepaald quotum. Daarvoor maakt het geen verschil of de aanvragen tegelijkertijd of verspreid door het jaar zijn ingediend. "
      Beide partijen hebben een pleitnota overgelegd en voorgedragen. De inspecteur heeft voorts een pleitnota overgelegd en voorgedragen met betrekking tot het beroep van T inzake de navorderingsaanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen over het jaar 1998, kenmerk 00/02025.
      Vervolgens is door en namens partijen - zakelijk weergegeven - het volgende verklaard.
      Belanghebbende H: Ik toon u mijn agenda van 1990. Ik heb op 4 oktober 1990 op het kantoor van C de aanvraag getekend. Ik heb altijd het volste vertrouwen gehad in C en hij heeft het steeds goed gedaan. Ik weet niet of ik een aanbod om de polis aan te passen, zou aanvaarden.
      Belanghebbende J: Ik weet niets meer over een mij toegezonden aanvraagformu-lier. Het is op 4 oktober 1990 op het kantoor van C afgehandeld. Ik woonde destijds in U. Het kantoor van C is in G.
      Belanghebbende I: In 1989 heb ik een huis gekocht. Via de notaris ben ik in contact gekomen met C. In het voorjaar en de zomer van 1990 heb ik daar mijn toekomstvoorzieningen besproken. In september heb ik een schriftelijk aanbod gekregen. In de daarop volgende week is mondeling contact geweest. In november is telefonisch contact met C geweest en in december heb ik de polis ontvangen en de premie betaald. Ik heb nooit gedacht dat er iets mis was. Of ik het aanvraagformulier heb getekend, weet ik niet meer. In een telefonisch contact heb ik mijn instemming gegeven. Ik vond het niet vreemd dat er veel tijd overheen ging. Dat was bij de hypotheek ook zo.
      Belanghebbende K: Sinds 1980 heb ik C als tussenpersoon. Per 1 januari 1990 ben ik freelance gaan werken met een terugkeergarantie bij mijn oude werkgever. Per 1 mei 1990 ben ik in een woning met kantoor getrokken. De hypotheek is ook via C geregeld. Toen is ook over mijn pensioen gesproken. Per 1 juli ben ik bij mijn werkgever vertrokken. Nadien heb ik met C telefonisch contact gehad. Daarna zijn de papieren ingevuld en teruggestuurd. Het ging om ƒ 5.000 per persoon, dus ƒ 10.000 voor man en vrouw samen. Ik wist ook niet hoe de aftrek ging. Ik heb het formulier per omgaande teruggestuurd. Ik herinner mij dat het een warme dag was. De ingangsdatum van de polis is 9 oktober 1990. De polis is in december afgegeven. Mijn vrouw is gehandicapt door een herseninfarct. Ik heb sinds drie maanden suikerziekte. Ik ben meer dan gemiddeld gedupeerd. Ik weet niet of de op het formulier geplaatste handtekening van mij is. Ik herken het formulier niet. Ik vermoed dat ik een ander formulier heb getekend.
      Belanghebbende L: Ik ben wel voor 5 jaar afgekeurd, maar ik voel mij geen uitkerings-trekker. Ik maakte me zorgen over het pensioengat. Ik zat in het onderwijs. Het was kort na de zomervakantie. Ik besloot dat ik mijn alimentatie zou besteden aan een lijfrente. Ik heb het aan C overgelaten om het te regelen. We wisten dat er wijzigingen op komst waren. Ik ben toen tevreden naar huis gegaan. De brief van de Belastingdienst kwam als een donderslag bij heldere hemel. Ik heb nooit gelezen dat er iets veranderde dat op mij betrekking had. Op de polis staat 1 oktober 1990. Ik ben mij van geen kwaad bewust. Ik voel mij onheus behandeld. Wij zitten klem tussen C en de Belastingdienst.
      Belanghebbende M: Ook bij mij speelde de aankoop van een huis. Ik zat sinds 1989 bij C. In 1990 kreeg ik mijn eerste vaste baan en in november maakte ik promotie. De brief van 26 september 1990 heb ik teruggezonden zonder het aanvraagfor-mulier erbij. Ik denk dat ik met C had afgesproken dat hij het zou regelen. De ingangsdatum was 1 oktober, daaruit leid ik af dat het tijdig was. C heeft mij er niet op gewezen dat de polis niet tijdig was. Ik heb jaarlijks te goeder trouw de premie afgetrokken. Ook mijn nieuwe tussenpersoon vond het goed. Tot de ontvangst van de polis heb ik geen contact meer met C gehad. De datum 15 oktober 1990 kende ik niet, voor ik de brief van de Belastingdienst ontving.
      Gemachtigde: Het is denkbaar dat de handtekeningen en de data op de aanvraag door de inspecteur van de verzekeraar zijn geplaatst. De belastingaangiften van belanghebbenden liepen ook via C, dus de hele administratieve gang van zaken lag daar. De inspecteur stelt dat de Belastingdienst niet wist dat er rond 15 oktober 1990 veel fout is gegaan. Ik betwist dat. Mensen in dat wereldje hebben mij verteld dat het uiteraard wel het geval is geweest. In elk geval waren er twijfelgevallen. Ik meen dat er in verband met het grote tijdsverloop sinds 1990 niet meer mag worden nagevorderd in verband met undue delay en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Ik heb bij E niet met anderen dan met de getuige B gesproken. Het is niet uitgesloten dat F heeft meegedaan aan het invullen van de aanvraagformulieren. Het is mogelijk dat fout ingevulde formulieren zijn teruggezonden aan C en dat die vervolgens goede formulieren heeft opgemaakt. Het overzicht van Stad Rotterdam geeft aan dat het polisverloop van C normaal is geweest. Ik zal de gegevens inzake de hoogte van de aftrek van V aan het Hof en de inspecteur toezenden. In veel gevallen ligt de ingangsdatum van de polis voor de datum van afgifte. Ik trek mijn stelling in dat de polissen voldoen aan artikel 45, eerste lid, onderdeel g, van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 (zoals die bepaling luidde in de jaren waarover de procedures gaan). Ik zal nog reageren op het aanbod de polissen van H en van J te mogen aanpassen.
      Namens de inspecteurs: Elk jaar en elke aanslag moeten op zichzelf worden bezien. De boete vloeit voort uit de onjuistheid van de aangifte. Dat geldt ook voor de vervolgjaren. De kennisgroep verzekeringsproducten van de Belastingdienst heeft onderzoek gedaan naar 23 of 24 problemen die samenhangen met de Brede Herwaardering. Eén daarvan is de aanpassing van polissen aan de Brede Herwaardering. De Belastingdienst had niet het idee dat hier bewust fouten zijn gemaakt. De Belastingdienst heeft vertrouwen in verzekerings-maatschappijen. Bij enkele inspecteurs en tussenpersonen hebben zich evenwel problemen voorgedaan. De Belastingdienst heeft de verkregen gegevens binnen een redelijke tijd ver-werkt. Er is geen sprake van undue delay: dat gaat over het tijdsverloop tussen aankondi-ging van de boete en de definitieve beslissing daarover. Het tijdsverloop sinds 1990 speelt daarbij geen rol. Ik heb inderdaad gezegd dat belanghebbenden niet kan worden verweten C het aanvraagformulier heeft ingevuld en ondertekend. Maar ik ben van mening dat de gevolgen ervan en de belastingaangifte wel voor rekening komen van de belanghebbenden. De verzekeringsovereenkomst komt tot stand bij acceptatie door de verzekeringsmaatschappij (zie het Bike Brothers-arrest). Ik ontken niet dat tussen C en belanghebbenden vooroverleg is geweest over lijfrenten en dat daarbij een premiebedrag is besproken. Op 26 september 1990 heeft C brieven gezonden aan de belanghebbenden. Ik betwist dat de aanvragen voor 16 oktober 1990 aan C zijn teruggezonden. Ik stel dat C toen snel aanvragen heeft opgemaakt en aan de verzekeraar heeft gezonden. Dat verklaart het tijdsverloop tussen de aanvraag en de afgifte van de polis. Als twee belanghebbenden hun aanvraag wel tijdig zelf hebben getekend en aan C teruggestuurd, zal de boete in dat geval moeten vervallen. Belanghebbenden hebben op 26 september 1990 een aanvraagformulier toegezonden gekregen. De uiteindelijk ingevulde formulieren zijn door verschillende medewerkers van C ingevuld, ook door iemand die daar niet op de afdeling verzekeringen, maar op de afdeling hypotheken werkte. Ik stel dat C na het bericht in het journaal met spoed aanvragen heeft gedaan en belanghebbenden daarover heeft ingelicht. Het is vreemd dat de verzekeraar niet direct polissen heeft opgemaakt. Er zijn vier polissen na zeer korte tijd weer ingetrokken. Ik acht onaannemelijk dat een fout aanvraagformulier is gebruikt. In de dossiers die C zijn aangetroffen, zaten geen eerdere aanvragen. Ik neem aan dat bij de brief van 26 september 1990 formulieren van D waren gevoegd. De brief verwijst daarnaar en de genoemde premie is daarmee in overeenstemming. Ik weet niet hoe de aftrek inzake V is berekend. Uit de aanvraag blijkt niet hoeveel premie in 1994 is betaald. Er is ƒ 8.990 afgetrokken. De polis van I heeft dagtekening 23 november 1990. De pleitnota van de gemachtigde is op dat punt onjuist. De uitkeringen uit de onderhavige polissen zullen worden belast volgens de saldomethode. De Belastingdienst voert het beleid dat belanghebbenden bij te laat afgesloten polissen in de gelegenheid worden gesteld de polis aan te passen aan de nieuwe wettelijke eisen, indien geen van de betrokkenen (belanghebbende, tussenpersoon en verzekeraar) een verwijt kan worden gemaakt. In deze gevallen kan in elk geval aan de tussenpersoon een verwijt worden gemaakt, dus het beleid geldt hier niet. Ik zie nu dat het bij de belanghebbenden H en J anders is, aangezien zij hun aanvraagformulier voor 16 oktober 1990 zelf hebben ondertekend. Ik ben bereid hen alsnog in de gelegenheid te stellen de polis aan te passen. Ik heb niet de vrijheid een compromis te sluiten in de zaken die vandaag aan de orde zijn.
      Hierop heeft het lid van de belastingkamer het onderzoek ter zitting in de zaken van H, J en V geschorst tot een nader te bepalen datum in verband met het inwinnen van schriftelijke inlichtingen.
      Vervolgens heeft het lid van de belastingkamer het onderzoek in de overige zaken gesloten en medegedeeld dat schriftelijk uitspraak wordt gedaan.
      De griffier heeft dit proces-verbaal opgemaakt. Het is door het lid van de belastingkamer en de griffier ondertekend.
      (griffier)				(lid van de belastingkamer)