ECLI:NL:CRVB:1997:ZB7402, Centrale Raad van Beroep, 09-12-1997, 96/8265 IOAZ
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1997-12-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Pensioenuitkering via ex-echtgenoot; inkomen i.v.m. arbeid in het bedrijfs- en
         beroepsleven.

96/8265 IOAZ
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    
      het College van burgemeester en wethouders van de gemeente
      Eindhoven, appellant,
    
    
    en
    
    [gedaagde], wonende te [woonplaats], gedaagde.
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Appellant is op bij het beroepschrift - met bijlagen -
      aangegeven gronden in hoger beroep gekomen van een door de
      Arrondissementsrechtbank te 's-Hertogenbosch op 15 juli 1996
      tussen partijen gewezen uitspraak, waarnaar hierbij wordt
      verwezen.
    
    
    
      Namens gedaagde heeft mr M.C.J. Houben, advocaat te Eindhoven,
      een verweerschrift ingediend.
    
    
    
      Het geding is behandeld ter zitting van 28 oktober 1997, waar
      appellant zich heeft doen vertegenwoordigen door J.J.M.
      Hendriksen, werkzaam bij de gemeente Eindhoven, en waar
      gedaagde in persoon is verschenen, bijgestaan door mr Houben,
      voornoemd.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Gedaagde, geboren in 1932, is werkzaam geweest als
      maatschappelijk werkster en als zelfstandig paranormaal
      genezeres. Nadat zij die werkzaamheden om gezondheidsredenen
      had gestaakt, heeft appellant haar met ingang van 1 september
      1988 een uitkering toegekend ingevolge de Wet
      inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
      gewezen zelfstandigen (IOAZ).
    
    
    
      Gedaagde is in gemeenschap van goederen gehuwd geweest met P.
      van der Lely. Zij zijn sedert 1987 gescheiden.
      Bij deze echtscheiding is geregeld dat gedaagde jegens haar
      ex-echtgenoot recht kan doen gelden op uitkering van 34,36%
      van het bruto levenslange ouderdomspensioen, dat deze
      ex-echtgenoot heeft verworven door arbeid in het bedrijfs- en
      beroepsleven.
      In verband met de pensionering van de ex-echtgenoot ontvangt
      gedaagde vanaf 1 april 1994 van de ex-echtgenoot een deel van
      zijn pensioen.
    
    
    
      Bij besluit van 17 november 1994 heeft appellant aan gedaagde
      meegedeeld dat op haar IOAZ-uitkering vanaf 1 april 1994 die
      bedragen worden ingehouden, die zij in verband met de
      pensioenaanspraken heeft ontvangen van haar ex-echtgenoot.
    
    
    
      Het bezwaar tegen dit besluit heeft appellant bij besluit van
      14 februari 1995 ongegrond verklaard.
    
    
    
      De rechtbank heeft bij de aangevallen uitspraak het beroep
      tegen het besluit van 14 februari 1995 gegrond verklaard, dat
      besluit vernietigd en bepaald dat (thans) gedaagde ingaande 1
      april 1994 recht heeft op uitkering ingevolge de IOAZ zonder
      dat daarop het bedrag dat zij van het pensioen van haar
      ex-echtgenoot ontvangt, in mindering wordt gebracht.
    
    
    
      De rechtbank heeft daarbij met name overwogen dat het pensioen
      dat gedaagde van haar gewezen echtgenoot ontvangt, niet is aan
      te merken als haar inkomen in verband met arbeid en dat
      artikel 7, eerste lid, aanhef en onder b, van de IOAZ (waarop
      appellant zich baseert) niet ziet op inkomen van een ander,
      maar uitsluitend op inkomen uit of in verband met arbeid van
      de IOAZ-gerechtigde.
    
    
    De Raad overweegt als volgt.
    
    
      Artikel 7 van de IOAZ bepaalt in het eerste lid, aanhef en
      onder b, dat als inkomen wordt aangemerkt voor de
      alleenstaande gewezen zelfstandige: zijn inkomen uit of in
      verband met arbeid in het bedrijfs- en beroepsleven.
      Ingevolge artikel 9 IOAZ wordt dit inkomen in mindering
      gebracht op de IOAZ-uitkering.
    
    
    
      Ingevolge artikel 4, eerste lid, aanhef en onder b, van het
      Inkomensbesluit IOAZ wordt onder inkomen in verband met arbeid
      in het bedrijfs- of beroepsleven verstaan: de opbrengst van
      arbeid, als bedoeld in artikel 7 van het Inkomensbesluit IOAW.
      Artikel 7, eerste lid, aanhef en onder c, van het
      Inkomensbesluit IOAW, bepaalt dat onder inkomen in verband met
      arbeid in het bedrijfs- of beroepsleven wordt verstaan: een
      uitkering op grond van een pensioenregeling, voor zover niet
      begrepen onder a.
    
    
    
      Uit dit samenstel van bepalingen blijkt dat onder inkomen in
      verband met arbeid in het bedrijfs- en beroepsleven, als
      bedoeld in artikel 7, van de IOAZ, worden begrepen:
      uitkeringen op grond van een pensioenregeling.
    
    
    
      De ex-echtgenoot van gedaagde ontvangt, zoals hierboven reeds
      is gesteld, uitkeringen op grond van een pensioenregeling.
      Ingevolge de regeling die gedaagde en haar ex-echtgenoot bij
      hun echtscheiding hebben getroffen, heeft gedaagde, zoals
      hierboven opgemerkt, recht op een aandeel van deze
      pensioenuitkeringen, ter hoogte van 34,36%.
    
    
    
      Dit recht van gedaagde vindt zijn basis in de jurisprudentie
      van de Hoge Raad.
      De Hoge Raad heeft overwogen dat terzake van pensioenrechten
      niet alleen verknochtheid bestaat met de persoon van de
      rechthebbende op pensioen, maar dat er in de regel tevens een
      niet te verwaarlozen band bestaat met de persoon van de andere
      echtgenoot.
    
    
    
      Voor wat betreft de ouderdomspensioenen bestaat deze band,
      aldus de Hoge Raad, hierin dat het pensioenrecht, zo de
      rechthebbende gehuwd is, uit maatschappelijk oogpunt bestemd
      is om te voorzien in de behoeften van beide echtgenoten en dat
      voorts de opbouw van een zodanig pensioen, in verband met de
      gehele of gedeeltelijke financiering daarvan uit de
      gemeenschap en de bij velen bestaande taakverdeling binnen het
      huwelijk, in beginsel moet worden gezien als het resultaat van
      de gemeenschappelijke inspanning van beide echtgenoten,
      voortvloeiende uit de zorg die zij krachtens artikel 81, Boek
      1, BW, aan elkaar verschuldigd zijn.
      Op grond van dit een en ander moet, zo stelt de Hoge Raad,
      worden aangenomen dat pensioenrechten als de onderhavige voor
      het gedeelte dat op het tijdstip van de ontbinding van de
      gemeenschap door echtscheiding reeds was opgebouwd, bij de
      verdeling van de gemeenschap door middel van verrekening in
      aanmerking moeten worden genomen.
      De Hoge Raad voegt daar onder meer aan toe dat eisen van
      redelijkheid en billijkheid mee kunnen brengen dat verrekening
      van pensioenrechten tussen de ex-echtgenoten slechts plaats
      kan vinden door aan de pensioengerechtigde echtgenoot een
      voorwaardelijke uitkering op te leggen, die gebonden is aan
      het leven van beide echtgenoten, opeisbaar wordt naarmate de
      pensioentermijnen opeisbaar worden en kan worden uitgedrukt in
      een percentage daarvan (HR 27 november 1981, NJ 1982, nr 403).
    
    
    
      Uit het bovenvermelde blijkt dat de uitkeringen die de
      ex-echtgenoot van gedaagde aan haar van zijn pensioen
      verstrekt, hun juridische grondslag vinden in de band die er,
      aldus de Hoge Raad, bestaat tussen deze pensioenrechten en
      gedaagde. Gelet daarop is de conclusie dat deze uitkeringen
      aan gedaagde als uitkeringen moeten worden aangemerkt op grond
      van een pensioenregeling.
      Hieraan doet niet af dat gedaagde niet rechtstreeks rechten
      kan doen gelden op de pensioenuitkeringen, maar deze ten
      aanzien van haar ex-echtgenoot geldend moet maken.
      Het indirecte karakter van dit recht verandert niet aan de
      grondslag ervan.
    
    
    
      De Raad voegt hieraan nog toe dat, gelet op het bovenvermelde,
      de door de rechtbank getrokken vergelijking met alimentatie
      niet opgaat. Het recht op alimentatie heeft immers zijn
      juridische grondslag in de bepalingen in het Burgerlijk
      Wetboek omtrent de wederzijdse onderhoudsplicht van
      echtgenoten en ex-echtgenoten.
    
    
    
      De aangevallen uitspraak dient, gezien het bovenvermelde, te
      worden vernietigd en het inleidend beroep moet alsnog
      ongegrond worden verklaard.
    
    
    
      De Raad ziet tenslotte geen termen voor toepassing van artikel
      8:75 van de Algemene wet bestuursrecht.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    
      Vernietigt de aangevallen uitspraak en verklaart het inleidend
      beroep ongegrond.
    
    
    
      Aldus gegeven door mr C.G. Kasdorp als voorzitter en
      mr J.M.A. van der Kolk-Severijns en mr Ch.J.G. Olde Kalter als
      leden in tegenwoordigheid van A.H. Berends als griffier en
      uitgesproken in het openbaar op 9 december 1997.
    
    
    
    
    (get.) C.G. Kasdorp.
    
    
    
    (get.) A.H. Berends.
    
    
    
    
      EB/AS
      2711