ECLI:NL:RBNHO:2020:1161, Rechtbank Noord-Holland, 18-02-2020, 8120110
Rechtbank Noord-Holland — Uitspraak 
Datum: 2020-02-18 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Verzoek bewind en mentorschap ondanks levenstestament. Nietigheid levenstestament.

RECHTBANK NOORD-HOLLAND
    
      Handel, Kanton en Bewind
      locatie Alkmaar
    
    
    
      Zaaknummer: 8120110 CB VERZ 19-90/ GS
      Uitspraakdatum:  18 februari 2020
    
    
  
  
    Beschikking van de kantonrechter 
    
    
      Op verzoek van:
      
        [verzoekster] , 
      geboren te [geboortedatum] , 
      wonende te [woonplaats] ,
      hierna te noemen: verzoekster,
      gemachtigde: mr. M.J.P. Schipper,
    
    
    
      met betrekking tot:
      
        [moeder]
      
      geboren te [geboortedatum] ,
      wonende te [woonplaats] ,
      hierna ook te noemen: betrokkene.
    
    
  
  
    procedure 
    De kantonrechter heeft kennisgenomen van:
    
      
        het verzoekschrift met bijlagen, ter griffie ingekomen op 21 oktober 2019;
      
      
        het verweerschrift van [dochter] , hierna te noemen: [dochter] , gemachtigde: mr. C. van den Brink, ingekomen op 14 november 2019;
      
      
        het verweerschrift van [zoon] , hierna te noemen: [zoon] , gemachtigde: mr. M. Stammes, ingekomen op 5 december 2019;
      
      
        een aanvullend verweerschrift van [dochter] , ingekomen op 23 december 2019;
      
      
        de reactie van verzoekster op het verweer, ingekomen op 5 februari 2020;
      
      
        aanvullende producties van verzoekster, ingekomen op 10 februari 2020.
      
    
    
    
      Op 11 februari 2020 heeft een mondelinge behandeling van het verzoek plaatsgevonden.
      Betrokkene is door de kantonrechter op haar adres gehoord op 13 februari 2020.
    
    
  
  
    standpunten van partijen
    Verzoekster heeft het verzoek tot ondercuratelestelling ter zitting gewijzigd in een verzoek tot instelling van een bewind over de goederen die (zullen) toebehoren aan betrokkene alsmede tot instelling van een mentorschap ten behoeve van betrokkene. Het verzoek strekt er tevens toe een onafhankelijke bewindvoerder en mentor te benoemen. Verzoekster heeft daartoe, zakelijk weergegeven, verklaard dat betrokkene een levenstestament heeft waarin [zoon] is aangewezen als algemeen gevolmachtigde op vermogensrechtelijk gebied. Voor geneeskundige aangelegenheden heeft betrokkene haar drie kinderen tezamen aangewezen als gevolmachtigde. Het levenstestament dateert van 5 juni 2018. Op 12 februari 2019 heeft Th. Trompetter, arts, hierna te noemen: dokter Trompetter, een huisbezoek gebracht aan betrokkene en geconcludeerd dat betrokkene wilsonbekwaam is ten aanzien van het opstellen van een notariële volmacht of levenstestament. Dokter Trompetter zegt in zijn medische verklaring van 6 september 2019 dat reeds in juni 2018 sprake was van gevorderde psychogeriatrische beperkingen, waardoor betrokkene bovenmatig beïnvloedbaar was en zij de reikwijdte van een notariële volmacht niet kon overzien. Van een zelfstandig oordeel van betrokkene was volgens dokter Trompetter geen sprake meer. Hij acht betrokkene ook in juni 2018 wilsonbekwaam met het oog op de reikwijdte en mogelijke gevolgen van een notariële volmacht. Verzoekster stelt zich daarom op het standpunt dat het levenstestament nietig of vernietigbaar is. Nu betrokkene niet meer in staat is haar belangen zelf behoorlijk waar te nemen, is het noodzakelijk dat er een bewind en mentorschap wordt ingesteld. Betrokkene is niet meer in staat om zelf een bewindvoerder en mentor te kiezen. Er is geen sprake van een uitdrukkelijke voorkeur van betrokkene, omdat het levenstestament nietig is. De kinderen van betrokkene zijn niet in staat om op een goede manier met elkaar te overleggen over de financiën en de zorg. Het is daarom volgens verzoekster in het belang van betrokkene om een onafhankelijke bewindvoerder en mentor te benoemen. In het geval de kantonrechter van oordeel is dat het levenstestament niet nietig is, stelt verzoekster dat het levenstestament niet voorziet in een deugdelijke belangenbehartiging van betrokkene. De kinderen kunnen het gezamenlijk niet eens worden over de zorg die betrokkene krijgt. Hoewel de zorg een gezamenlijke beslissing vereist, beslist [zoon] alleen over het al dan niet financieel afwikkelen daarvan. Dat verhoudt zich heel slecht met elkaar. Bovendien heeft [zoon] de wens om de woning van betrokkene te verkrijgen. Gelet op mogelijke belangenverstrengeling en de verstoorde verstandhouding tussen de kinderen is het volgens verzoekster noodzakelijk dat er een onafhankelijke bewindvoerder en mentor wordt benoemd. 
    
    
      Tegen het verzoek hebben [zoon] en [dochter] verweer gevoerd. In het levenstestament van betrokkene is [zoon] aangewezen als algemeen gevolmachtigde voor de vermogensrechtelijke belangen van betrokkene. Het levenstestament is opgesteld om te voorkomen dat er een wettelijk beschermingsmaatregel wordt ingesteld. Destijds was iedereen akkoord met de inhoud van het levenstestament. Er vindt maandelijks zorgoverleg plaats, maar verzoekster weigert daarbij aanwezig te zijn. [zoon] houdt [dochter] en verzoekster regelmatig op de hoogte van de financiën van betrokkene. Er is geen reden om te twijfelen aan de wilsbekwaamheid van betrokkene ten tijde van het opstellen van het levenstestament. De notaris zag geen aanleiding voor het invullen van het ‘wilsbekwaamheidsprotocol’. Een diagnose dementie betekent niet dat iemand op elk terrein wilsonbekwaam is. Het is ter beoordeling aan de notaris of zij iemand voldoende wilsbekwaam vindt voor hetgeen deze via de notaris wil regelen. Dokter Trompetter kan op geen enkele wijze met terugwerkende kracht mededelingen doen over de wilsbekwaamheid van betrokkene ten tijde van het ondertekenen van het levenstestament. Het levenstestament is rechtsgeldig tot stand gekomen. Ondanks dat verzoekster daartoe niet bevoegd was op grond van het levenstestament, heeft verzoekster betrokkene laten tekenen voor een PGB-aanvraag. Zowel betrokkene als haar overleden echtgenoot hebben altijd gewild dat [zoon] hun financiën zou beheren. Uit de verklaringen van de zorgverleners blijkt dat [zoon] de zorg rond betrokkene heeft geregeld en dat de zorgverleners graag zien dat [zoon] contactpersoon blijft. [zoon] voert zijn taken naar behoren uit en houdt zijn zussen op de hoogte. Hij is niet voornemens de woning van betrokkene te gaan betrekken. Hij heeft een woning gekocht en zal in juni dit jaar dichtbij betrokkene gaan wonen zodat hij haar gemakkelijker kan ondersteunen. [zoon] en [dochter] verzoeken primair het verzoek af te wijzen. Indien toch bewind en mentorschap wordt ingesteld, verzoeken zij [zoon] te benoemen tot bewindvoerder en mentor.
    
    
    
  
  
    beoordeling
    
      
        met betrekking tot de gronden voor bewind en mentorschap
      
      De kantonrechter acht het voldoende aannemelijk dat betrokkene thans als gevolg van haar geestelijke of lichamelijke toestand tijdelijk of duurzaam niet in staat is ten volle haar belangen behoorlijk waar te nemen. 
    
    
    
      
        met betrekking tot het levenstestament
      
      Nu een levenstestament is opgesteld door betrokkene is er in beginsel geen reden om bewind en mentorschap uit te spreken. De kantonrechter ziet, anders dan verzoekster, geen aanleiding om het levenstestament terzijde te schuiven. Verzoekster stelt wel dat het levenstestament nietig is, maar de onderhavige verzoekschriftprocedure biedt niet het kader om de nietigheid van een rechtshandeling te beoordelen. Het is aan de notaris om te bepalen of betrokkene nog bekwaam geacht wordt om bepaalde rechtshandelingen te verrichten. De notaris heeft geen redenen gezien om het levenstestament niet te passeren. Uit de stukken en het verhandelde ter zitting is gebleken dat de conceptakte van het levenstestament gewijzigd is na commentaar van de kinderen van betrokkene. Verzoekster was op de hoogte van de gehele inhoud van de conceptakte en wist wanneer betrokkene met haar echtgenoot naar de notaris zouden gaan om het levenstestament te ondertekenen. Dit is voor haar geen reden geweest in discussie te gaan met haar ouders, broer en zus over taakverdeling in het levenstestament noch om de notaris op de hoogte te stellen van haar bedenkingen met betrekking tot de wilsbekwaamheid van betrokkene. Naar het oordeel van de kantonrechter is het aan verzoekster zelf te wijten dat nu discussie is ontstaan over de vraag of betrokkene de inhoud van het levenstestament ten volle heeft kunnen begrijpen. Tijdens het huisbezoek heeft de rechter geconstateerd dat betrokkene nog altijd weet dat zij haar zaken op papier heeft geregeld en zij nog altijd aangeeft dat zij wil dat [zoon] de financiën doet en de drie kinderen samen de beslissingen nemen over haar gezondheid.
    
    
    
      
        met betrekking tot de noodzaak voor het instellen van bewindvoering
      
      Er zijn echter omstandigheden denkbaar waaronder het, ondanks een levenstestament, wel aangewezen is om een wettelijk beschermingsmaatregel uit te spreken. De vraag is of het levenstestament van betrokkene in de praktijk uitvoerbaar is. Voor wat betreft financiële aangelegenheden is [zoon] aangewezen als algemeen gevolmachtigde. Niet is gebleken dat de financiële belangen van betrokkene niet goed worden behartigd door [zoon] . De stelling van verzoekster dat sprake zou zijn van een belangenverstrengeling, omdat [zoon] de woning van betrokkene zou willen verkrijgen, is door [zoon] gemotiveerd betwist. Naar het oordeel van de kantonrechter is geen sprake van gewichtige redenen die het rechtvaardigen om ondanks het bestaan van het levenstestament een onderbewindstelling uit te spreken. 
    
    
    
      
        met betrekking tot de noodzaak voor het instellen van mentorschap
      
      Voor wat betreft het regelen van de zorg blijkt de wens van moeder dat de drie kinderen tezamen gevolmachtigd zijn om te beslissen over geneeskundige aangelegenheden en met elkaar dienen te overleggen, niet werkbaar door de voortdurende onenigheden tussen haar kinderen. Verzoekster wil niet zelf deelnemen aan zorgoverleggen en stuurt een ‘zaakwaarnemer’.  Ook ter zitting is gebleken dat verzoekster niet bereid is om overleg te voeren met de andere twee kinderen van betrokkene. Zij staat er op dat een onafhankelijk mentor wordt benoemd. Gelet hierop is de kantonrechter van oordeel dat het levenstestament de niet-vermogensrechtelijke belangen van betrokkene onvoldoende beschermt en dat het daarom noodzakelijk is een mentorschap in te stellen ten behoeve van betrokkene.
      Bij de benoeming van een mentor dient de kantonrechter op grond van de wet de uitdrukkelijke voorkeur van betrokkene te volgen. Betrokkene heeft tijdens het bezoek van de kantonrechter op haar adres verklaard dat zij het liefst ziet dat haar kinderen met elkaar overleggen en samen beslissingen nemen over de zorg die zij krijgt. Zij vindt het met name van belang dat [zoon] en verzoekster samen beslissen. [dochter] woont te ver weg. Als dat echter niet werkbaar is, wil zij dat de oudste van haar kinderen, [zoon] , de beslissingen neemt. Naar het oordeel van de kantonrechter is geen sprake van gewichtige redenen die het rechtvaardigen om af te wijken van de voorkeur van betrokkene. Het enige feit dat sprake is van een verstoorde verstandhouding tussen verzoekster enerzijds en [zoon] en [dochter] anderzijds, acht de kantonrechter daartoe onvoldoende. Daarbij neemt de kantonrechter in aanmerking dat niet is weersproken dat [zoon] de belangen van betrokkene goed behartigt en de zorgverleners graag zien dat [zoon] contactpersoon voor betrokkene blijft. De beslissing luidt derhalve als volgt.
    
    
  
  
    beslissing
    De kantonrechter:
    
      
        stelt een mentorschap in ten behoeve van eerder genoemde [moeder];
      
      
        benoemt tot mentor: [zoon]  , geboren te [geboortedatum] , wonende te [woonplaats] ;
      
      
        wijst het meer of anders verzochte af.
      
    
    
    
      Deze beschikking is gegeven door mr. M.T. Goossens, kantonrechter, en in het openbaar uitgesproken op bovengenoemde datum in aanwezigheid van de griffier. 
    
    
    
      De griffier	De kantonrechter
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
    
      Tegen deze beschikking kan hoger beroep worden ingesteld bij het Gerechtshof te Amsterdam binnen drie maanden na de dag van deze uitspraak (dit dient te geschieden door een advocaat).