ECLI:NL:GHSHE:2025:820, Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 25-03-2025, 200.331.905_01
Gerechtshof 's-Hertogenbosch — Uitspraak 
Datum: 2025-03-25 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht; Verbintenissenrecht

Samenvatting: Geen recht op betaling factuur voor non-conforme levering van bevroren fruit. Vordering tot betaling schadevergoeding afgewezen.

GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH
  
  Team Handelsrecht
  
    zaaknummer 200.331.905/01
  
  
    
      arrest van 25 maart 2025
    
  
  
    in de zaak van 
  
  
    
      Polproduct Netherlands B.V.,
    gevestigd te [vestigingsplaats] ,
    appellante,
    hierna aan te duiden als Polproduct,
    advocaat: mr. M.C.V. Dornstedt te Hellevoetsluis, gemeente Voorne aan Zee,
  
  
    tegen
  
  
    
      Mucahit Petrol Urunleri Gida Hayvancilik Tarim Nakliye Sanayi Ticaret LTD. STI,
    
    gevestigd te [vestigingsplaats] , Turkije,
    geïntimeerde,
    hierna aan te duiden als Freshsan,
    advocaat: mr. S. Besli te Ede,
  
  
    als vervolg op het door het hof gewezen tussenarrest van 31 oktober 2023 in het hoger beroep van het door de rechtbank Zeeland-West-Brabant, zittingsplaats Breda, gewezen vonnis van 3 mei 2023 onder zaaknummer C/02/397991 / HA ZA 22-273 tussen Polproduct als gedaagde in conventie, eiseres in reconventie en Freshsan als eiseres in conventie, verweerster in reconventie. 
  
  
    
      5Het geding in hoger beroep
    
    
      Het verloop van de procedure blijkt uit:
    
    - het tussenarrest van 31 oktober 2023 waarbij een mondelinge behandeling na aanbrengen is bepaald; 
    - het proces-verbaal van de mondelinge behandeling na aanbrengen van 15 januari  2024;
    
      
        de memorie van grieven met producties;
      
      
        de memorie van antwoord met producties;
      
      
        de akte zijdens Polproduct;
      
      
        de antwoordakte zijdens Freshsan;
      
      
        de mondelinge behandeling van 9 december 2024, waarbij beide partijen spreekaantekeningen hebben overgelegd.
      
    
    
    
      Het hof heeft daarna een datum voor arrest bepaald. Het hof doet recht op bovenvermelde stukken en de stukken van de eerste aanleg.
    
    
  
  
    
      6De beoordeling
    
    
      
        De feiten
      
    
    
    
      6.1.
      In dit hoger beroep kan worden uitgegaan van de volgende feiten.
      
      
        6.1.1.
        
          Polproduct houdt zich onder meer bezig met de in- en verkoop en de im- en
          export van agrarische producten en zij drijft een groothandel in onder meer bevroren
          fruit en groente.
        
        
      
      
        6.1.2.
        
          Freshsan is een leverancier van en groothandel in onder meer (bevroren)
          fruitproducten in Turkije.
        
        
      
      
        6.1.3.
        
          Vanaf mei 2019 doen partijen zaken met elkaar waarbij Polproduct
          (bevroren) fruit van Freshsan afneemt en de producten op haar beurt (door)verkoopt
          aan haar klanten.
        
        
      
      
        6.1.4.
        
          Freshsan heeft aan Polproduct een partij bevroren abrikozen van 20.880 kilo
          (drie à vier vrachtwagens) verkocht en geleverd vanuit Turkije, dit tegen een prijs
          van € 1.08/DAP (wat staat voor Delivered at Place, waaruit volgt dat Freshsan het
          vervoer naar de afgesproken plaats van bestemming regelt en betaalt), zijnde een
          bedrag van in totaal € 22.550,40.
        
        
      
      
        6.1.5.
        
          Polproduct heeft voorafgaand aan het sluiten van voornoemde
          overeenkomst haar algemene voorwaarden en een productspecificatie aan Freshsan
          toegezonden. De productspecificatie is door Freshsan ondertekend. In deze
          productspecificatie staat onder meer vermeld: “Total Defects Maximum < 5%”.
        
        
      
      
        6.1.6.
        
          De levering is op verzoek van Polproduct per wegtransport afgeleverd op
          17 januari 2020 op het adres [adres] te [plaats] in Frankrijk. 
        
        
      
      
        6.1.7.
        
          Bij factuur met het [nummer] (hierna: [nummer] ) heeft Freshsan voornoemd bedrag van € 22.550,40 aan Polproduct in rekening gebracht. Polproduct heeft dit
          bedrag onbetaald gelaten.
        
        
      
      
        6.1.8.
        
          De diepvries abrikoosproducten zijn bij aankomst in Frankrijk namens
          Polproduct (steekproefsgewijs) gecontroleerd, waarna de producten zijn gelost en
          opgeslagen.
        
        
      
      
        6.1.9.
        
          
            [persoon A] heeft op 5 februari 2020 namens Polproduct een e-mailbericht gezonden aan [persoon B] van Freshsan onder verwijzing naar batch- en factuurnummer, waarin foto’s van de gecontroleerde abrikozen zijn opgenomen. In dit e-mailbericht schrijft [persoon A] : “As discussed with [persoon C] yesterday, one pallet was at random selected for quality inspection and was refused and rejected second truck, batch FAPRC9212-1, your invoice reference [nummer] .
          
            Today, we received pictures they took: apricot with stains, mold, many stalks and too many
          
          
            immature.
          
          
            As [persoon C] proposed, you can come and see for yourself together with Freshan owner how the quality of the fruit is like, to understand and discuss and come to a solution.”
          
        
        
      
      
        6.1.10.
        
          [persoon D] heeft op 5 februari 2020 een non-conformiteitsformulier ondertekend waarbij de lading met batchnummer FAPRC9212-1 is geweigerd. 
        
      
      
        6.1.11.
        In de maanden januari tot en met juni 2020 is tussen medewerkers van enerzijds Polproduct en anderzijds Freshsan in diverse telefoongesprekken, Whatsappberichten en e-mailberichten gesproken over onder meer inspectie door Freshsan van de in Frankrijk afgeleverde abrikozen en een door haar te verzorgen vervangende levering.
        
      
      
        6.1.12.
        Op 2 maart 2020 hebben namens Polproduct [persoon E] en [persoon F] een bezoek gebracht aan Freshsan in Turkije ter inspectie en bespreking van de kwaliteit van het te leveren fruit. 
        
      
      
        6.1.13.
        
          Op 11 mei 2020 schrijft [persoon B] namens Freshsan in een e-mailbericht aan Polproduct: “As a result of our investigation for the quality issue of rejected apricots, our statement is attached.” 
          Bij deze e-mail zit een bijlage gevoegd waarop vermeld staat: 
          
            “STATEMENT
          
          
            Producer:  (…) Freshsan
          
          
            Customer: Polproduct Netherlands B.V
          
          
            Product: IQF Apricots Halves
            
            (…)
          
          
            As a result of the examination made by our production and quality team regarding the non
          
          
            conformity of the product, the following results were reported: 
            
            (…) it is thought that the main reason of the nonconformity of Immature products, Leaves, Stems, Cotton fiber, Frozen in clusters could be processing the early harvest products and the failure of workers in the process of selecting immature products and finished products.
            
            (…)”. 
          
        
        
        
          
            De procedure bij de rechtbank
          
        
        
      
      
        6.2.1.
        
          In de onderhavige procedure vorderde Freshsan samengevat in conventie
          - na akte wijziging en aanvullingen van eis - om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, Polproduct te veroordelen tot:
          I. betaling aan Freshsan van € 22.550,40 ten behoeve van de onbetaald gelaten hoofdsom;
          II. betaling aan Freshsan van de wettelijke Turkse handelsrente over de hoofdsom
          onder het I. gevorderde, althans de Nederlandse handelsrente berekend vanaf 24 januari 2020, althans een naar goede justitie te bepalen rentepercentage en renteperiode;
          III. betaling aan Freshsan van de buitengerechtelijke incassokosten ter grootte van
          € 1.210,60, althans een in goede justitie te bepalen bedrag, vermeerderd met de wettelijke rente daarover;
          IV. en V. betaling van de nakosten en de proceskosten vermeerderd met wettelijke rente.
        
        
      
      
        6.2.2.
        Aan deze vordering heeft Freshsan, kort samengevat, ten grondslag gelegd, dat Polproduct de tussen partijen gesloten koopovereenkomst tot levering van 20.880 kg bevroren abrikozen dient na te komen. Deze abrikozen zijn op 17 januari 2020 geleverd en Polproduct dient daarom de factuur met nummer [nummer] ten bedrage van € 22.550,40, alsmede wettelijke (Turkse) handelsrente en de verschuldigde buitengerechtelijke incassokosten te voldoen.
        
      
      
        6.2.3.
        Polproduct heeft gemotiveerd verweer gevoerd. Daarnaast heeft Polproduct een eis in reconventie ingesteld. Polproduct vorderde in reconventie om bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, Freshsan te veroordelen tot:
        - vergoeding van de door Polproduct in reconventie geleden schade, bestaande uit
        
          € 97.300,28 aan extra gemaakte kosten en, bij een veroordeling van Polproduct in conventie
          tot betaling van de factuur ad € 22.550,40, € 19.418,40 aan misgelopen omzet;
        
        - voldoening van de kosten van deze procedure, primair op basis van de reëel gemaakte
        
          kosten door Polproduct begroot op € 15.701,96, te vermeerderen met
          omzetbelasting, dan wel een in goede justitie te bepalen bedrag, subsidiair op basis
          van het liquidatietarief.
        
        
      
      
        6.2.4.
        Polproduct heeft aan haar vordering in reconventie ten grondslag gelegd dat Freshsan in totaal drie leveringen heeft verzorgd die alle drie non-conform waren, waardoor de koopovereenkomst niet deugdelijk is nagekomen. Freshsan is gehouden om de dientengevolge geleden schade, bestaande uit kosten en misgelopen omzet, te vergoeden, aldus Polproduct. Freshsan heeft gemotiveerd verweer gevoerd tegen de vordering in reconventie.
        
      
      
        6.2.5.
        In het vonnis van 3 mei 2023 heeft de rechtbank in conventie Polproduct veroordeeld tot betaling van een bedrag van € 22.550,40, te vermeerderen met de Nederlandse wettelijke handelsrente over dit bedrag vanaf 24 januari 2020 tot aan de dag der algehele voldoening. Daarnaast heeft de rechtbank Polproduct veroordeeld tot betaling aan Freshsan van de buitengerechtelijke incassokosten ten bedrage van € 1.210,60, te vermeerderen met de wettelijke rente daarover vanaf vijftien dagen na dagtekening van dit vonnis tot aan de dag der algehele voldoening, een en ander met veroordeling van Polproduct in de proceskosten in conventie. In reconventie heeft de rechtbank de vordering afgewezen met veroordeling van Polproduct in de proceskosten in reconventie. 
        
        
          
            De procedure in hoger beroep
          
        
        
      
    
    
      6.3.
      Polproduct heeft in hoger beroep vijf grieven aangevoerd. Polproduct heeft geconcludeerd tot vernietiging van het beroepen vonnis en tot het alsnog afwijzen van de vorderingen van Freshsan en toewijzing van de vorderingen van Polproduct.
      
      
        
          Non-conformiteit
        
      
      
    
    
      6.4.
      De zaak in hoger beroep draait allereerst om de vraag of sprake is van non-conformiteit van het door Freshsan geleverde bevroren fruit aan Polproduct. Freshan vordert betaling van de factuur met nummer [nummer] ten bedrage van € 22.550,40 ter zake aan Polproduct geleverde abrikozen. Met grief 2 voert Polproduct - samengevat - aan dat het door Freshsan geleverde bevroren fruit non-conform was en dat het niet voldeed aan hetgeen tussen partijen is overeengekomen. Naar het oordeel van het hof is inderdaad sprake van een non-conforme levering, met als gevolg dat Freshsan geen recht heeft op betaling van de factuur met factuurnummer [nummer] . Het volgende is hiervoor redengevend.
      
    
    
      6.5.
      Het hof stelt voorop dat, nu het Polproduct is die zich erop beroept dat Frehshan in de nakoming van de verbintenis is tekortgeschoten, de stelplicht en bewijslast ter zake van de tekortkoming op Polproduct rust. Zij voert aan dat de dozen slecht waren afgeplakt en dat bij controle van één pallet bleek dat de abrikozen vlekken, schimmel en veel steeltjes hadden en dat zij veel te onrijp waren. Ter onderbouwing verwijst Polproduct naar het e-mailbericht van [persoon A] van 5 februari 2020 aan [persoon B] en op het non-conformiteitsformulier van 5 februari 2020 waarbij de lading is geweigerd (zie rechtsoverweging 6.1.9 en 6.1.10). Daarnaast heeft Polproduct onder verwijzing naar stukken gewezen op de gevoerde telefoongesprekken, Whatsappberichten en e-mailberichten, waarbij gesproken is over onder meer inspectie in Frankrijk van afgeleverde abrikozen door Freshsan en een vervangende levering. Polproduct wijst verder op het inspectiebezoek van 2 maart 2020 in Turkije. Ook voert Polproduct de e-mail van 11 mei 2020 aan van [persoon B] aan Polproduct, met als bijlage de ‘statement’ zoals weergeven onder rechtsoverweging 6.1.13. 
      
    
    
      6.6.
      Tussen partijen staat vast dat Freshsan de in Frankrijk op 17 januari 2020 geleverde lading abrikozen met batchnummer FAPRC9212-1 en factuurnummer [nummer] niet is komen inspecteren. Naar het oordeel van het hof moet de door Freshsan bij e-mailbericht van 11 mei 2020 aan Polproduct toegezonden verklaring, mede in het licht van de eerdere communicatie tussen partijen, gezien worden als een erkenning van non-conformiteit van de levering met factuurnummer ( [nummer] ), in die zin dat het percentage non-conforme abrikozen (ver) boven de overeengekomen maximumnorm lag. In het e-mail bericht stuurt Freshsan de ‘statement’ toe ‘as a result of our investigation for the quality issue of rejected apricots’. In de desbetreffende ‘statement’ wordt vervolgens ingegaan op de redenen voor non-conformiteit. Ter zitting in hoger beroep heeft [persoon B] verklaard dat deze verklaring ziet op de laatste levering. Dat deze verklaring beschouwd moet worden als een routine werkwijze of standaard antwoord zoals namens Frehshan tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep naar voren is gebracht, acht het hof in het licht van de tekst van de verklaring en de overige omstandigheden van het geval niet geloofwaardig. Naar het oordeel van het hof heeft Polproduct voldoende gemotiveerd onderbouwd dat sprake was van een non-conforme partij bevroren abrikozen en is Frehshan tekortgeschoten in de nakoming van de koopovereenkomst.
      
    
    
      6.7.
      Freshsan heeft deze tekortkoming niet hersteld door in plaats van deze lading een vervangende lading abrikozen af te leveren. Freshsan voert weliswaar aan dat Polproduct als (onredelijke) voorwaarde voor een vervangende levering terugbetaling van de eerdere door Polproduct betaalde facturen ter zake van eerdere leveringen heeft gesteld, maar dit is door Polproduct betwist. Freshsan verwijst ter onderbouwing hiervan op het verloop van de zitting in eerste aanleg, maar het hof volgt Freshsan daarin niet. Ter zitting in eerste aanleg heeft [persoon A] verklaard dat Polproduct als voorwaarde stelde de terugbetaling van reeds betaalde leveringen die volgens Polproduct ook non-conform waren, maar zij heeft daaraan toegevoegd: ‘althans de tweede levering niet te betalen’. Uit de correspondentie in de eerste helft van 2020 blijkt niet dat Polproduct de door Frehshan beweerde voorwaarde heeft gesteld, maar volgt juist dat Freshsan zelf in eerste instantie de vervanging per e-mail aan Polproduct heeft bevestigd. Op 13 februari 2020 wordt per Whatsappbericht aan [persoon C] van Polproduct de vervanging van de levering aangekondigd. [persoon B] schrijft verder op 31 maart 2020 per e-mail aan [persoon C] van Polproduct: “As a result of explanations above, we need a few days to schedule our programme for the replacement of apricots. I will inform you about the possible loading and delivery date of the first truck of apricots asap.”. Naar het oordeel van het hof kan hieruit niets anders worden afgeleid dan dat Frehshan ongeclausuleerd heeft toegezegd dat zij zou overgaan tot een vervangende levering en dat niet is gebleken dat Polproduct daaraan de voorwaarde van terugbetaling heeft gesteld. Nu Freshsan niet is overgegaan tot een vervangende levering, heeft zij de tekortkoming niet hersteld. 
      
    
    
      6.8.
      De slotsom is dat de op 17 januari 2020 door Freshsan geleverde abrikozen met batchnummer FAPRC9212-1 non-conform waren en dat Freshsan niet heeft voldaan aan haar verplichtingen uit hoofde van de koopovereenkomst. Dit brengt met zich dat grief 2 slaagt. Tegen deze achtergrond kan de vordering van Freshan tot betaling van de door haar verzonden factuur met nummer [nummer] niet worden toegewezen. Polproduct heeft haar betalingsverplichting terecht en op juiste gronden opgeschort. Hiermee ontvalt ook de grondslag van de door Freshsan gevorderde rente en buitengerechtelijke incassokosten. Dit betekent dat grieven 3 en 4 in zoverre slagen. In het licht van het voorgaande, behoeft grief 1 geen bespreking meer. Het hof merkt nog op dat, nu geen van partijen tot ontbinding van de overeenkomst is overgegaan (of dat alsnog heeft gevorderd), partijen (nog) niet bevrijd zijn van hun verbintenissen. 
      
      
        
          Schadevergoeding?
        
      
      
    
    
      6.9.
      
        Met grief 5 betoogt Polproduct dat zij schade heeft geleden als gevolg van diverse eerdere non-conforme leveringen van bevroren fruit, welke schade door Freshsan vergoed moet worden. Ter toelichting wijst Polproduct erop dat naast de levering met factuurnummer [nummer] ook de leveringen met factuurnummers [nummer] , [nummer] en
        
          [nummer] non-conform waren en dat Polproduct daardoor schade heeft geleden bestaande uit gemaakte transport-, opslag- en sorteerkosten en omzetderving. Polproduct verwijst daarbij naar een groot aantal facturen ter zake door haar gemaakte kosten. 
      
      
    
    
      6.10.
      Naar het oordeel van het hof komt de schadevordering van Polproduct niet voor toewijzing in aanmerking. Door Polproduct is niet betwist dat Freshsan niet in gebreke is gesteld, terwijl dat in de gegeven omstandigheden wel van Polproduct als (professionele partij) verwacht had mogen worden. Er was voor Polproduct voldoende tijd en gelegenheid om een ingebrekestelling aan Freshsan te versturen. Het had op de weg van Polproduct gelegen om per afzonderlijke levering een (voldoende duidelijke) ingebrekestelling te sturen. Dit klemt te meer, nu naar aanleiding van de leveringen klachten zijn besproken waarna Polproduct vervolgens tot betaling is overgegaan. Freshsan heeft in dit verband naar voren gebracht dat zij in de veronderstelling verkeerde dat de klachten hiermee waren opgelost. Weliswaar heeft Polproduct zelf een latere partij aangemerkt als vervangende levering, maar niet, althans onvoldoende, is komen vast te staan dat tussen partijen daarover overeenstemming bestond. Freshsan heeft betwist ten aanzien van een van de leveringen (met factuurnummer ‘ [nummer] ’) de non-conformiteit te hebben erkend; volgens Freshsan ziet de mail van 11 februari 2020 niet op die levering. Wat daar ook van zij, Freshsan heeft verklaard dat zij werkte aan een “detailed plan for the solution”, maar daaruit volgt niet dat tussen partijen overeenstemming bestond over een vervangende levering in de door Polproduct voorgestane zin. 
      
    
    
      6.11.
      
        Vanwege het ontbreken van een ingebrekestelling (of ingebrekestellingen) is ter zake van de eerdere leveringen geen verzuim ingetreden en kan Polproduct geen schadevergoeding vorderen. Voor zover nog door Polproduct is aangevoerd dat niettemin verzuim is ingetreden op grond van de (derogerende werking van de) redelijkheid en billijkheid, verwerpt het hof dit beroep. Polproduct heeft onvoldoende concrete feiten en omstandigheden aangevoerd waaruit kan worden afgeleid dat het in dit geval naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is voor Freshsan om zich te beroepen op het ontbreken van een ingebrekestelling. 
        Ten overvloede overweegt het hof dat een afdoende onderbouwing van Polproduct ontbreekt met betrekking tot de door haar in het geding gebrachte facturen, de noodzaak tot het maken van de gevorderde kosten en het causaal verband met de door haar gestelde non-conformiteit, terwijl dit wel op de weg van Polproduct had gelegen. Het hof zal de vordering van Polproduct tot vergoeding van schadevergoeding afwijzen. Dit betekent dat grief 5 niet slaagt. 
      
      
      
        
          Slotsom
        
      
      
    
    
      6.12.
      De slotsom is dat het hoger beroep van Polproduct alleen slaagt voor wat betreft de door Freshsan ingestelde vorderingen. Aan bewijslevering komt het hof niet toe. Dit betekent dat het bestreden vonnis deels dient te worden vernietigd en voor het overige dient te worden bekrachtigd. 
      
    
    
      6.13.
      Polproduct vordert in hoger beroep buitengerechtelijke kosten, maar zonder dat zij daarbij enig bedrag vermeldt. Ook een toelichting bij dit onderdeel van haar vordering ontbreekt. Het hof zal dit onderdeel van de vordering van Polproduct dan ook afwijzen.
      
    
    
      6.14.
      Voor een veroordeling van Freshsan in de reële proceskosten is geen aanleiding, nu niet is gesteld of gebleken van misbruik van procesrecht. Als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij zal Freshsan worden veroordeeld in de kosten van de procedure in hoger beroep. Daarnaast zal Freshsan worden veroordeeld in de kosten van de procedure in conventie in eerste aanleg. 
      
    
    
      6.15.
      De kosten voor de procedure in conventie in eerste aanleg aan de zijde van Polproduct zullen vastgesteld worden op:
      
        
          griffierechten			€   2.837,-
        
        
          salaris advocaat			€   2.163,- (3 punten x tarief III)
        
        
          nakosten			€      178,- (plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)			                 + 
        
      
      Totaal				€   5.178,-. 
      
      
        De kosten voor de procedure in hoger beroep aan de zijde van Polproduct zullen vastgesteld worden op:
      
      
        
          appeldagvaarding		€      106,73
        
        
          griffierechten			€   2.135,-
        
        
          salaris advocaat			€   4.713,- (3 punten x tarief III)
        
        
          nakosten			€      178,- (plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)			                 + 
        
      
      Totaal				€  7.132,73.
      
      
    
  
  
    
      7De uitspraak
    
    
      Het hof:
    
    
    
      vernietigt het vonnis van 3 mei 2023 gewezen in conventie;
    
    
    
      opnieuw rechtdoende: 
    
    
    
      wijst de vorderingen van Freshsan af;
    
    
    
      veroordeelt Freshsan in de proceskosten in conventie in eerste aanleg, en begroot deze kosten aan de zijde van Polproduct op € 5.178,-, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe. Als Freshsan niet tijdig aan de veroordeling voldoet en het arrest daarna wordt betekend, dan moet Freshsan € 92,- extra betalen vermeerderd met de kosten van betekening;
    
    
    
      bekrachtigt het vonnis van 3 mei 2023 gewezen in reconventie;
    
    
    
      veroordeelt Freshsan in de proceskosten in hoger beroep, en begroot deze kosten aan de zijde van Polproduct op € 7.132,73,-, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe. Als Freshsan niet tijdig aan de veroordeling voldoet en het arrest daarna wordt betekend, dan moet Freshsan € 92,- extra betalen vermeerderd met de kosten van betekening;
    
    
    
      verklaart de proceskostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad;
    
    
    
      wijst het door Polproduct in hoger beroep meer of anders gevorderde af.
    
    
    
    
      Dit arrest is gewezen door mrs. E.H. Schulten, A.C. van Campen en E.H. Pijnacker Hordijk en is in het openbaar uitgesproken door de rolraadsheer op 25 maart 2025.
    
    
    
      	griffier					rolraadsheer