ECLI:NL:HR:2021:1044, Hoge Raad, 02-07-2021, 20/01212
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2021-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: Dividendbelasting; art. 2, lid 1, letter d, en art. 11, lid 2, BRK; art. 3, lid 4 Verdrag Nederland-Singapore; uitleg ‘geleid en bestuurd’, vestigingsplaats.

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
    
    
    
      BELASTINGKAMER
    
    
    
    
      
        Nummer	20/01212
      
        Datum 2 juli 2021
    
    
    
    
      ARREST
    
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      
        [X] B.V. te [Z] (hierna: belanghebbende)
    
    
    
      tegen
    
    
    
      de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN 
    
    
    
    
      op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag van 19 februari 2020, nrs. BK-18/00981 tot en met BK-18/00983, op het hoger beroep van belanghebbende tegen een uitspraak van de Rechtbank Den Haag (nrs. SGR 16/6199 tot en met SGR 16/6201) betreffende aan belanghebbende opgelegde naheffingsaanslagen in de dividendbelasting ter zake van dividenduitkeringen in het jaar 2010 en de daarbij gegeven beschikkingen inzake belastingrente. De uitspraak van het Hof is aan dit arrest gehecht.
    
    
  
  
    
      1Geding in cassatie
    
      Belanghebbende, vertegenwoordigd door F.M. Wessels, heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit. 
      De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [...] , heeft een verweerschrift ingediend.
      Namens partijen is de zaak mondeling toegelicht, voor belanghebbende door M. Sanders, advocaat te Amsterdam, voor de Staatssecretaris door C.M. Bergman en C.J. Wiltink, advocaten te Den Haag.
      De Advocaat-Generaal P.J. Wattel heeft op 2 december 2020 geconcludeerd tot ongegrondverklaring van het beroep in cassatie.
      Belanghebbende heeft schriftelijk op de conclusie gereageerd. 
    
  
  
    
      2Uitgangspunten in cassatie
    
      2.1.1
      Belanghebbende, een besloten vennootschap, fungeert als persoonlijke houdstermaatschappij van de natuurlijke persoon die de enige aandeelhouder is (hierna: de aandeelhouder). De aandeelhouder was tot eind 2006 tevens de enige bestuurder van belanghebbende. De statutaire vestigingsplaats van belanghebbende is gelegen in Nederland. De bezittingen van belanghebbende bestaan per 31 december 2006 uit bankrekeningen, effecten, vorderingen op de aandeelhouder en op een gelieerde vennootschap, alsmede certificaten van aandelen die een belang van 12,5 procent vertegenwoordigen in een vennootschap waarvan de aandeelhouder tot eind 2006 (tezamen met een derde) bestuurder was.
    
    
      2.1.2
      In verband met zijn emigratie eind 2006 naar Sint Maarten is aan de aandeelhouder een conserverende aanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen opgelegd. Voorafgaand aan de emigratie heeft de aandeelhouder ontslag genomen als bestuurder van belanghebbende. De algemene vergadering van aandeelhouders van belanghebbende heeft daarop een nieuwe bestuurder aangesteld, een (werknemer van een) in Singapore gevestigde trustinstelling van een bank. Belanghebbende en die trustinstelling hebben in verband hiermee op 4 november 2006 een managementovereenkomst gesloten. Vanaf dat moment is het vestigingsadres van belanghebbende gewijzigd in een adres in Singapore en is belanghebbende als inwoner van dat land in de belastingheffing betrokken. 
    
    
      2.1.3
      Belanghebbende is in de jaren 2006 tot en met 2010 geadviseerd door een in Nederland gevestigd belastingadvieskantoor, dat tevens (belasting)adviezen voor de aandeelhouder verzorgde. Vanaf april 2008 werd belanghebbende ook bijgestaan vanuit een vestiging van dat belastingadvieskantoor op de Nederlandse Antillen (hierna tezamen: de belastingadviseurs). 
    
    
      2.2
      In 2010 heeft belanghebbende drie dividenduitkeringen aan de aandeelhouder gedaan voor een bedrag van in totaal € 34.570.000 (hierna: de dividenduitkeringen). In dit verband heeft belanghebbende drie aangiften voor de dividendbelasting ingediend waarbij steeds is vermeld dat geen dividendbelasting is verschuldigd. De Inspecteur heeft het standpunt ingenomen dat belanghebbende niet is gevestigd in Singapore en heeft aan belanghebbende in verband daarmee de onderhavige naheffingsaanslagen in de dividendbelasting opgelegd. 
    
  
  
    
      3De oordelen van het Hof
    
      3.1
      Voor het Hof was in geschil of de heffing van dividendbelasting over de dividenduitkeringen wordt beperkt door (i) de Belastingregeling voor het Koninkrijk (hierna: BRK), dan wel (ii) het Belastingverdrag Nederland-Singapore van 19 februari 1971 (hierna: het Verdrag). 
    
    
      3.2
      Naar het oordeel van het Hof is belanghebbende, ook bij afwezigheid van een feitelijke vestigingsplaats in Nederland, op basis van de vestigingsplaatsfictie van artikel 2, lid 4, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 inwoner van Nederland. De oprichting naar Nederlands recht moet worden aangemerkt als ‘enige andere soortgelijke omstandigheid’ in de zin van artikel 2, lid 1, letter d, BRK, aldus het Hof. Het heeft vervolgens uit het arrest van de Hoge Raad van 28 februari 2001, ECLI:NL:HR:2001:AB0296 (het zogenoemde Drielandenpuntarrest), afgeleid dat een op grond van de vestigingsplaatsfictie in Nederland gevestigd lichaam slechts belastingplichtig is voor het gedeelte van zijn wereldinkomen dat in een verdrag met een derde staat aan Nederland ter belastingheffing is toegewezen. Dit is geen volledige onderworpenheid als bedoeld in artikel 2, lid 1, letter d, BRK, als gevolg waarvan volgens artikel 11, lid 2, BRK aan Nederland geen heffingsrecht toekomt over de dividenduitkeringen. Het Hof heeft daarom onderzocht of belanghebbende voor de toepassing van het Verdrag als inwoner van Singapore moet worden beschouwd.
    
    
      3.3
      Volgens het Hof is belanghebbende op grond van artikel 3 van het Verdrag inwoner van zowel Nederland (op grond van de vestigingsplaatsfictie) als Singapore (omdat zij aldaar daadwerkelijk in de heffing is betrokken). Het Hof is daarbij ervan uitgegaan dat ook voor de toepassing van artikel 3 van het Verdrag de oprichting naar Nederlands recht ‘enige andere soortgelijke omstandigheid’ is. Om die reden heeft het de zogenoemde tiebreaker van artikel 3, lid 4, van het Verdrag toegepast, volgens welke bepaling belanghebbende inwoner is van de staat waarin zij wordt geleid en bestuurd. Het is aan de Inspecteur om feiten en omstandigheden te stellen en aannemelijk te maken waaruit volgt dat belanghebbende in het onderhavige jaar niet werd geleid en bestuurd door het formele bestuur in Singapore, maar door een (of meer) ander(en), aldus het Hof. De Inspecteur moet volgens het Hof daarbij tevens aannemelijk maken vanuit welke plaats die ander de leiding uitoefent. 
    
    
      3.4
      Het Hof heeft geoordeeld dat de Inspecteur aannemelijk heeft gemaakt dat belanghebbende niet werd geleid en bestuurd door de bestuurder in Singapore, maar door één of meer anderen in Nederland. Het Hof heeft hieraan ten grondslag gelegd dat de Inspecteur tal van feiten en omstandigheden heeft aangevoerd die erop wijzen dat het Nederlandse kantoor van de belastingadviseurs, al dan niet in samenspraak met de aandeelhouder, initiërend en coördinerend heeft opgetreden met betrekking tot de kernactiviteiten van belanghebbende, en dat zij de bestuurder in Singapore belangrijke aanwijzingen en instructies heeft gegeven. De stelling van belanghebbende dat de adviseurs louter (fiscaal) advies hebben gegeven – en naar het Hof begrijpt: louter een ondersteunende taak hebben gehad – vindt volgens het Hof geen steun in de aannemelijk geworden feiten en omstandigheden. 
    
    
      3.5
      Voor de beantwoording van de vraag waar belanghebbende werd geleid en bestuurd, heeft het Hof aan de hand van het arrest van de Hoge Raad van 19 januari 2018, ECLI:NL:HR:2018:47 (het zogenoemde Singapore-arrest), voor de hoofdactiviteiten van belanghebbende onderzocht welke kernbeslissingen daarmee samenhingen en waar deze werden genomen.
      
        3.5.1
        Met betrekking tot de houdsteractiviteiten heeft het Hof aannemelijk geoordeeld dat het vooral de zoon van belanghebbende (hierna: de zoon) en het Nederlandse kantoor van de belastingadviseurs zijn geweest die instructies hebben doen uitgaan naar de bestuurder in Singapore, eventueel in samenwerking met de aandeelhouder, van wie geenszins kan worden uitgesloten dat hij op de relevante momenten in Nederland verbleef. Het Hof heeft verworpen de subsidiaire stellingen van belanghebbende dat het besluit om, met gebruikmaking van een voorkeursrecht, certificaten van aandelen te kopen en het besluit om certificaten van aandelen aan de aandeelhouder te verkopen, zijn genomen in Sint Maarten. In verband met de houdsteractiviteiten heeft het Hof verder nog overwogen dat, zeker gezien het door de Inspecteur aangedragen bewijs met betrekking tot de frequentie en duur van de aanwezigheid van de aandeelhouder in Nederland, belanghebbende haar standpunt dat de aandeelhouder op die momenten steeds in Sint Maarten was, van meer onderbouwing had moeten voorzien dan zij heeft gedaan. 
      
      
        3.5.2
        Met betrekking tot de financieringsactiviteiten heeft naar het oordeel van het Hof de initiërende en dirigerende rol bij het Nederlandse kantoor van de belastingadviseurs gelegen. Het kantoor van de belastingadviseurs op de Nederlandse Antillen heeft in dit kader taken op uitvoerend niveau voor het Nederlandse kantoor verricht. Het subsidiaire standpunt van belanghebbende dat de aandeelhouder de desbetreffende kernbeslissingen heeft genomen in Sint Maarten, is door het Hof afgewezen. Dat de aandeelhouder heeft besloten belanghebbende te verzoeken om hem de geldleningen te verstrekken, houdt nog niet in dat de invloed van de aandeelhouder groter is geweest dan gebruikelijk. Bovendien kan volgens het Hof geenszins worden uitgesloten dat de aandeelhouder, zo diens invloed niettemin doorslaggevend is geweest, op de relevante momenten in Nederland verbleef. Belanghebbende had volgens het Hof haar standpunt dat de aandeelhouder op die momenten in Sint Maarten was, van meer onderbouwing moeten voorzien. 
      
      
        3.5.3
        Tot slot heeft de Inspecteur omtrent het vermogensbeheer aannemelijk gemaakt, aldus het Hof, dat de kernbeslissingen noch door de bestuurder in Singapore, noch door de aandeelhouder zijn genomen, maar dat ook hier het Nederlandse kantoor van de belastingadviseurs de leiding heeft gehad. Daarbij heeft het Hof in aanmerking genomen (i) dat dit kantoor met betrekking tot de beleggingsportefeuilles in Curaçao in feite de functies heeft verricht die normaliter het bestuur zou verrichten, (ii) dat het onder beheer van het bestuur gebrachte vermogen in Singapore relatief zeer gering was, en (iii) dat naar zijn oordeel de borgstelling door belanghebbende voor de conserverende aanslag die is opgelegd aan de aandeelhouder geen relevante kernactiviteit van belanghebbende was, dan wel, zo dit anders zou zijn, dat de beslissingen op dit punt, in het licht van alle overige feiten en omstandigheden die wijzen op aansturing vanuit Nederland, niet voldoende zijn om tot een andere slotsom te komen dan vermeld in 5.48.1 van zijn uitspraak (hiervoor in 3.4 weergegeven). 
        
      
    
  
  
    
      4Beoordeling van de middelen
    
      4.1.1
      Middel 1 is gericht tegen de hiervoor in 3.4 tot en met 3.5.3 weergegeven oordelen van het Hof. Het middel betoogt dat het Hof de termen “geleid en bestuurd” uit artikel 3, lid 4, van het Verdrag op onjuiste wijze heeft uitgelegd. Het voert hiertoe aan dat een belastingadviseur geen ondernemingsbeslissingen ten aanzien van een tot zijn klantenkring behorende vennootschap neemt. Als een ander dan het formele bestuur belanghebbende heeft geleid en bestuurd, dan werd belanghebbende geleid en bestuurd door de aandeelhouder en niet door het Nederlandse kantoor van de belastingadviseurs, aldus het middel. 
    
    
      4.1.2
      Het middel faalt. De uitdrukking “managed and controlled” (geleid en bestuurd) in artikel 3, lid 4, van het Verdrag houdt niet iets anders in dan de term “effective management” (feitelijke leiding) in artikel 4, lid 3, van het OESO-modelverdrag. Daarvan uitgaande, geven de oordelen van het Hof niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting en kunnen zij, als verweven met waarderingen van feitelijke aard, voor het overige door de Hoge Raad in de cassatieprocedure niet op juistheid worden onderzocht. Zij zijn ook niet onbegrijpelijk of onvoldoende gemotiveerd. Anders dan het middel betoogt, kan niet ervan worden uitgegaan dat een belastingadviseur nimmer ondernemingsbeslissingen neemt ten aanzien van een tot zijn klantenkring behorende vennootschap. Dat het niet voor de hand ligt dat de zoon kernbeslissingen zou hebben genomen omdat deze geen aandeelhouder is van belanghebbende en ook niet een officiële functie bij haar heeft, behoefden het Hof niet van zijn oordelen te weerhouden. Waar het middel betoogt dat áls belanghebbende niet, zoals zij voor het Hof verdedigde, werd bestuurd door haar formele bestuur in Singapore, het – gelet op de aard van de kernbeslissingen en op het karakter van belanghebbende (een vennootschap zonder onderneming en zonder werknemers, die daardoor is gericht op het belang van de aandeelhouder) – niet anders kan zijn dan dat zij werd bestuurd door de aandeelhouder en dus vanuit Sint Maarten, miskent het middel dat het Hof ermee rekening heeft gehouden dat de beslissingen zullen zijn genomen in samenspraak met de aandeelhouder. Een dergelijke samenspraak dwingt echter niet tot de conclusie dat de aandeelhouder de bestuurder is. Verder ligt aan dat betoog van het middel ten grondslag de aanname dat, als ervan wordt uitgegaan dat de kernbeslissingen worden genomen door (mede) de aandeelhouder, de besluitvorming van de aandeelhouder aangaande die beslissingen dan ook steeds plaatsvindt in diens woonplaats en dus niet in Nederland. Dat uitgangspunt is in zijn algemeenheid onjuist. In het licht van hetgeen het Hof heeft overwogen over het door de Inspecteur aangedragen bewijs met betrekking tot de frequentie en de duur van de aanwezigheid van de aandeelhouder in Nederland, is zijn oordeel dat belanghebbende niet vanuit Sint Maarten werd bestuurd, ook niet onbegrijpelijk of onvoldoende gemotiveerd. 
    
    
      4.2
      De overige middelen kunnen evenmin tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze middelen is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81, lid 1, van de Wet op de rechterlijke organisatie). 
    
  
  
    
      5Proceskosten
    De Hoge Raad ziet geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten. 
  
  
    
      6Beslissing
    De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond.
    
    
      Dit arrest is gewezen door de vice-president M.E. van Hilten als voorzitter, en de raadsheren E.N. Punt, P.M.F. van Loon, E.F. Faase en J.A.R. van Eijsden, in tegenwoordigheid van de waarnemend griffier E. Cichowski, en in het openbaar uitgesproken op 2 juli 2021.
    
    
  
  
     ECLI:NL:PHR:2020:1150.