ECLI:NL:GHAMS:2009:BJ1917, Gerechtshof Amsterdam, 16-04-2009, 05/00055
Gerechtshof Amsterdam — Uitspraak 
Datum: 2009-04-16 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: Uit de wijze waarop de diverse autoriteiten de onderhavige onderzoeksprocedure hebben laten verlopen en gezien de omstandigheid dat belanghebbende geen kennis behoefde te hebben van de malversaties, komt de Douanekamer tot de conclusie, dat er aanleiding is voor het oordeel dat belanghebbende in een bijzondere situatie is komen te verkeren. Deswege zijn er, mede gelet op het arrest van het Hof van Justitie van 28 juli 2008, CAS SpA, C-204/07, termen aanwezig de verzoeken tot terugbeta-ling op de voet van artikel 905 van de Uitvoeringsverordening van de CDW voor te leggen aan de Commissie.

GERECHTSHOF TE AMSTERDAM
    
    Douanekamer
    
    Uitspraak
    
    
    
      in de zaak nr. 05/55 DK
      de dato 16 april 2009
    
    
    1.	De procedure
    
    1.1. Op 6 januari 2005 is bij de Douanekamer van het Gerechtshof te Amsterdam (hierna: de Douanekamer) een beroepschrift ingekomen van K en mr. V, ingediend namens de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Z B.V. te R, be-langhebbende. Het beroepschrift is gericht tegen de uitspraak van de Belasting-dienst/Douane Noord/kantoor  Arnhem (hierna: de inspecteur) van 29 november 2004, kenmerk …, waarbij het bezwaar van belanghebbende tegen de beschikking van de inspecteur van 4 november 2003, kenmerk … betreffende  verzoeken om te-rugbetaling van op 85 uitnodigingen tot betaling geheven bedragen aan douanerech-ten, werd afgewezen.
    
    1.2. Van belanghebbende is een griffierecht geheven van € 273,--. De inspecteur heeft een verweerschrift en een aanvulling daarop ingediend.
    
    1.3. De mondelinge behandeling van de zaak heeft plaatsgevonden tijdens de zitting van de Douanekamer van 3 juni 2008. Aldaar zijn toen verschenen en gehoord na-mens belanghebbende K voornoemd en drs. R. Namens de inspecteur zijn versche-nen mr. M en mr. C. Belanghebbende en de inspecteur hebben ieder een pleitnota overgelegd en voorgelezen. De Douanekamer rekent deze pleitnota’s tot de stukken van het geding.
    
    
    2. 	De vaststaande feiten
    
    
      2.1. Gedagtekend 23 februari 2000 heeft de inspecteur van Douanedistrict Arnhem
      belanghebbende onder nummer 0018.31.719/00.7.0703 uitgenodigd tot betaling van f 865,70 (€ 392,84) ter zake van invoer van schoenen uit Vietnam met gebruikmaking van valse c.q. vervalste certificaten van oorsprong Form A. 
      De tegen deze uitnodiging, alsmede tegen de overige 84 in 1.1. genoemde uitnodi-gingen ingediende bezwaar- en beroepschriften zijn ongegrond verklaard. Daartegen is geen beroep in cassatie ingesteld.
    
    
    
      2.2. Belanghebbende heeft op 18 december 2000 een verzoek om terugbetaling van dit bedrag - alsmede van de op de overige 84 uitnodigingen tot betaling geheven be-dragen - ingediend op grond van artikel 239 van het Communautair douanewetboek (hierna: CDW).
      Bij de sub 1.1. vermelde beschikking zijn de verzoeken afgewezen, met de overwe-ging dat belanghebbende met betrekking tot 62 aangiften ten invoer, gedaan na 26 maart 1997, kennelijk nalatig heeft gehandeld, en dat met betrekking tot de overige aangiften, gedaan voor die datum, geen sprake is van een bijzondere situatie.
    
    
    2.3. De European Anti-Fraud Office (OLAF), een dienst van de Europese Commis-sie, heeft in de periode 24 november 1998 tot 9 december 1998 samen met vertegen-woordigers van de lidstaten Duitsland en Nederland, in Vietnam een onderzoek inge-steld naar de oorsprong van schoeisel afkomstig uit Vietnam. Ook de Chamber of Commerce & Industry of the S.R. Vietnam te Ho Chi Minh City en de Vietnam Chamber of Commerce and Industry (hierna beide: VCCI) zijn bij de uitvoering van dit onderzoek betrokken.  In de “Agreed Minute” betreffende het onderzoek is onder meer vermeld:
    
    
      “In the course of the joint inquiries it was established that a considerable number of certificates of origin Form A had been presented at importation in the Member States of the European Community which were not issued by the competent authority in the 
      Socialist Republic of Vietnam. It was agreed that the products described on these certificates were not eligible to obtain tariff preference at the time of their importa-tion into the European Community.
      Tn addition, a number of enterprises under the control of the VCCI Hanoi and Ho Chi Minh City Branch were visited. It was ascertained from these visits that, whilst the enterprises existed in the Socialist Republic of Vietnam, they were not responsi-ble for the export of the products in question. The co-operation of these enterprises was expressed in detailed, written declarations on the part of the responsible officials of the enterprise relating to the specific false or forged GSP Forms A.
      In the light of the experiences above, other certificates of origin Form A, purportedly issued by the VCCI for footwear products for other exporting enterprises and submit-ted by the European Community delegation will be the subject of detailed postverifi-cation procedures as foreseen in the relevant provisions of the GSP Regulations. The results of which will be communicated, as soon as possible, and in accordance with the prescribed time limits of the appropriate Regulation, to the Services of the Euro-pean Commission.”.
    
     
    2.4. Op 8 december 1998 heeft de VCCI in een brief aan oLAF medegedeeld dat 601 certificaten van oorsprong, genoemd in de als bijlage bij deze brief gevoegde Sche-duke A, vals of vervalst zijn en daarom niet geldig zijn met het oog op het verkrijgen van een preferentieel tarief.
    
    2.5. Na vergeefs bezwaar is belanghebbende in beroep gekomen bij de Douaneka-mer.
    
    
                  3. Het geschil
    
    In geschil is het antwoord op de vraag of  de inspecteur - zonder tussenkomst van de Commissie - gerechtigd was op de litigieuze verzoeken te beslissen.
    
    
    4.  Het standpunt van belanghebbende 
    
    4.1. Artikel 239 CDW bevat een algemene billijkheidsclausule. Wanneer daarop een beroep word gedaan, en stukken worden overgelegd die kunnen dienen als bewijs voor het bestaan van een bijzondere situatie, dient het verzoek te worden voorgelegd aan de Commissie. De inspecteur mag niet zelf beoordelen of een bijzondere situatie aanwezig is. 
    
    
      4.2. Een bijzondere situatie in de zin van artikel 239 CDW is aanwezig omdat:
      - de missierapporten van de voormalige Unité de Coordination de la lutte Anti-fraude (een dienst van de Europese Commissie, hierna UNCLAF), die tot de bestreden uit-nodigingen tot betaling hebben geleid, niet aan belanghebbende ter beschikking zijn gesteld;
      - de inspecteur heeft nagelaten zelfstandig onderzoek te verrichten;
      - de bevoegde autoriteiten in Vietnam hebben nagelaten de nodige maatregelen te treffen om de oorsprong van de producten en de overige vermeldingen op de afgege-ven certificaten van oorsprong te controleren;
      - de onderzoeksmissie slechts enkele dagen had om een zeer groot aantal certificaten te onderzoeken;
      - de Commissie in gebreke is gebleven de importeurs van schoenen in kennis te stel-len van bestaande gegronde twijfel over de juistheid van certificaten van oorsprong betreffende  schoenen waarvoor bij invoer de oorsprong ‘Vietnam’ werd geclaimd.
      Ook de Nederlandse overheid is in dit opzicht tekortgeschoten.
    
    
    4.3. Het arrest van het Hof van Justitie van 9 maart 2006, Beemsterboer, C-293/04, blz. I-2263, is gewezen na de mondelinge behandeling van de beroepen inzake de rechtmatigheid van de uitnodigingen tot betaling, waaronder de litigieuze; daardoor kon belanghebbende in die procedures niet aanvoeren dat de inspecteur niet aan zijn bewijslast heeft voldaan.
                 
    
                    4.4. Gelet op de complexiteit van de onderhavige materie en de door belanghebbende  
                    betrachte zorgvuldigheid kan niet gezegd worden dat zij klaarblijkelijk nalatig 
                    gehandeld heeft. 
    
                  
    
                    4.5. Ter zitting heeft belanghebbende nog opgemerkt: 
                    Er zijn niet meer bewijsstukken dan nu zijn overgelegd.
                    Belanghebbende kreeg aanvankelijk uitnodigingen tot betaling met een zeer 
                    summiere motivering. Met het missierapport kon zij niets beginnen. 
                    Als de zaak aan de Commissie wordt voorgelegd kan zij de dossiers inzien,
                    beoordelen wat de rol van de overheid is, en of ‘Brussel’ op de hoogte was van de    
                    malversaties. Het missierapport alsmede nadere informatie van 125 bladzijden zijn in  
                    de loop van de procedure ontvangen
      De uitnodiging tot betaling van 23 februari 2000, nr. …, is representatief voor de overige 84 uitnodigingen tot betaling.          
    
    
    
                  5. Het standpunt van de inspecteur
    
    
      5.1. De bevoegdheidsverdeling tussen de Commissie en de lidstaten is als volgt. De lidstaat beoordeelt of het verzoek is vergezeld van bewijsstukken waarmee het be-staan kan worden aangetoond van een bijzondere omstandigheid. De inspecteur is bevoegd te toetsen of aan de voorwaarden van artikel 905, lid 1, UCDW is voldaan.
      De lidstaat is dus bevoegd om te besluiten dat de door belanghebbende overgelegde stukken geen bewijsstukken zijn waarmee het bestaan van een bijzondere situatie kan worden aangetoond in de zin van artikel 905, lid 1, UCDW. De lidstaat mag de over-gelegde stukken ‘wegen’ en dan het besluit nemen dat de bij het verzoek overgelegde stukken geen bewijsstukken zijn in de zin van artikel 905, lid 1, UCDW.  
      Indien een lidstaat na toetsing van het verzoek vaststelt dat de verzoeker niet heeft aangetoond dat aan de te vervullen voorwaarden is voldaan, is doorverwijzing naar de Commissie niet aan de orde.
    
    
    5.2. Begin 2002 zijn 125 bladzijden geanonimiseerde informatie verstrekt inzake de missie naar Vietnam; daarbij bevindt zich het missierapport. 
                  
    
                    5.3. Belanghebbende is een ervaren marktdeelnemer. Zij heeft niet de zorgvuldigheid 
                    betracht die in die hoedanigheid van haar mocht worden verwacht. Zij had, gelet op 
                    een bij de aangifte van 26 maart 1997 overgelegde factuur genummerd …,
                    waarop is vermeld dat de goederen de oorsprong ‘China” hebben, moeten twijfelen 
                    aan de oorsprong van de goederen, daarnaar (verder) onderzoek moeten doen, en niet 
                    klakkeloos de oorsprong “Vietnam” mogen aangeven. Weliswaar was voor deze 
                    aangifte geen beroep op een tariefpreferentie gedaan, en is zij ook niet in de 
                    onderhavige verzoeken om teruggaaf betrokken, maar dat neemt niet weg dat ten 
                    onrechte de oorsprong   Vietnam is vermeld. Dat geldt ook voor de 62 nadien gedane 
                    aangiften, waarop de onderhavige procedure wel betrekking heeft. De conclusie moet  
                    zijn dat belanghebbende met betrekking tot 62 van de hier aan de orde zijnde 
                    aangiften klaarblijkelijk nalatig heeft gehandeld.
    
    
    5.4. Voor alle 85 aangiften geldt dat belanghebbende een scala van argumenten heeft aangedragen en een groot aantal bijlagen heeft bijgevoegd, waarmee zij het bestaan van bijzondere omstandigheden wil aantonen. Geen van die bijlagen ondersteunt haar argumenten dat sprake is van bijzondere omstandigheden. In dat geval beslist de be-voegde douaneautoriteit zelf op het verzoek.   
                    
    
                    5.5. Ter zitting heeft de inspecteur nog opgemerkt:
                    Als er geen of onvoldoende bewijsmateriaal is, kan de zaak worden afgehandeld.
                    De bedoeling van de regeling is de Commissie te ontlasten.
      De uitnodiging tot betaling van 23 februari 2000, nr. …, is representatief voor de overige 84 uitnodigingen tot betaling.          
    
    
      
                  6.  De rechtsoverwegingen
    
    
                    6.1. In beroep stellen partijen zich – naar het oordeel van de Douanekamer terecht –
                    eenparig op het standpunt dat de verzoeken moeten worden beoordeeld   
                    op de voet van artikel 239 CDW, en dat het onderhavige feitencomplex niet kan 
                    worden gerangschikt onder de in de artikelen 900 tot en met 903 UCDW vermelde          
                    gevallen, zodat deze niet met toepassing van artikel 899 UCDW kunnen worden 
                    afgehandeld. 
    
                                               	
    
      6.2.  Artikel 905 UCDW is gewijzigd bij Verordening (EEG) nr. 1335/2003 van de Commissie van 25 juli 2003, Pb L 187. Artikel 2 van die verordening bepaalt dat de-ze in werking treedt op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publi-catieblad van de Europese Unie, en dat de wijzigingen met ingang van 1 augustus 2003 van toepassing zijn op alle gevallen die niet vóór die datum aan de Commissie zijn voorgelegd. Nu de onderhavige gevallen niet vóór 1 augustus 2003 aan de Com-missie zijn voorgelegd, geldt daarvoor de gewijzigde tekst. 
      Ingevolge artikel 905 UCDW dient een verzoek om terugbetaling als in dit artikel bedoeld vergezeld te zijn van bewijsstukken waarmee het bestaan kan worden aange-toond van bijzondere omstandigheden die geen frauduleuze handeling of  klaarblijke-lijke nalatigheid van de zijde van de belanghebbende inhouden. 
    
    
    6.3. Voor alle 85 aangiften heeft de inspecteur gesteld dat bewijsstukken, waaruit kan worden afgeleid dat belanghebbende in een bijzondere situatie heeft verkeerd, ont-breken.
    
    
      6.4. De Douanekamer kan de inspecteur in die stelling niet volgen.
      Uit de wijze waarop de diverse autoriteiten de onderhavige onderzoeksprocedure hebben laten verlopen en gezien de omstandigheid dat belanghebbende geen kennis behoefde te hebben van de malversaties, komt de Douanekamer tot de conclusie, dat er aanleiding is voor het oordeel dat belanghebbende in een bijzondere situatie is komen te verkeren. Deswege zijn er, mede gelet op het arrest van het Hof van Justitie van 28 juli 2008, CAS SpA, C-204/07, termen aanwezig de verzoeken tot terugbeta-ling op de voet van artikel 905 van de Uitvoeringsverordening van de CDW voor te leggen aan de Commissie.
    
    
    6.5. Het sub 5.3 door de inspecteur gestelde biedt naar het oordeel van de Douane-kamer onvoldoende steun voor de conclusie dat belanghebbende klaarblijkelijke na-latigheid moet worden verweten.
    
    6.6. Het beroep is gegrond.
    
    
    7. De proceskosten
    
    7.1. De Douanekamer acht termen aanwezig voor een veroordeling van de inspecteur in de proceskosten, welke worden vastgesteld op 2 (beroepschrift, verschijnen ter zit-ting) x 1,5 (gewicht van de zaak) x € 322 = € 966.
    
    7.2. De Douanekamer ziet geen aanleiding om belanghebbende een schadevergoe-ding toe te kennen als bedoeld in artikel 8:73 Algemene wet bestuursrecht.               
    
    
                  8.  De beslissing
    
    
      De Douanekamer: 
      -	verklaart het beroep gegrond;
      -	vernietigt de uitspraak op bezwaar en de beschikking van de inspecteur van 4 no-vember 2003;
      -	draagt de inspecteur op het dossier aan de Commissie van de Europese Gemeen-schappen voor te leggen;
      -	veroordeelt de inspecteur in de proceskosten van belanghebbende en wijst de Staat aan deze kosten, groot € 966, aan belanghebbende te voldoen;
      -	wijst de Staat aan het griffierecht ad € 273 aan belanghebbende te vergoeden.
    
                         
    
    Aldus vastgesteld op 16 april 2009 door mr. F.H.M. Possen, voorzitter, mr. A. Bijls-ma en mr. E.M.Vrouwenvelder, leden, in tegenwoordigheid van de griffer.
    
    
    
    De griffier:						De voorzitter:
                                                                                    
    
    
    
                                                                                      De uitspraak is getekend door
                                                                                      mr. E.M. Vrouwenvelder
    
                                                                                      
    
    
    
    
    Beroep in cassatie
    
    
    
                        Tegen deze uitspraak kan binnen zes weken na de verzenddatum van de uitspraak beroep in cassatie worden inge-     
                         steld bij de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Daarbij moet het   
                         volgende in acht worden genomen:
    
    
    
      1. 	- bij het beroepschrift wordt een afschrift van de bestreden uitspraak overgelegd.
      2. 	- het beroepschrift moet ondertekend zijn en ten minste het volgende vermelden:                                                                                                                              
      a) de naam en het adres van de indiener;
      b) een dagtekening;
      c) een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
            d) de gronden van het beroep in cassatie.
    
    
    
                     Voor het instellen van beroep is een griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de 
                     indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. 
                     In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de 
                     proceskosten.