ECLI:NL:HR:2014:1237, Hoge Raad, 27-05-2014, 12/01663
Hoge Raad — Uitspraak 
Datum: 2014-05-27 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Witwassen. Voorwerpen verkregen uit eigen misdrijf, oorbellen verpakt aangetroffen in rugkussen van een tweezitsbank. Uit de bewijsvoering kan niet worden afgeleid dat sprake is van meer dan het enkele voorhanden hebben van de door verdachte gestolen sieraden; niet blijkt van gedragingen van verdachte die ook (kennelijk) gericht zijn geweest op het daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele herkomst van die voorwerpen. HR doet de zaak zelf af en spreekt verdachte in zoverre vrij.

27 mei 2014
    Strafkamer
    nr. 12/01663
    
    Hoge Raad der Nederlanden
    
    
      Arrest
    
    
      
      op het beroep in cassatie tegen een arrest van het Gerechtshof te 's-Gravenhage van 26 maart 2012, nummer 22/003517-11, in de strafzaak tegen:
    
    
      
        [verdachte]
      , geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1971. 
    
  
  
    
      1Geding in cassatie
    
    
      Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze hebben mr. A. Boumanjal en mr. A.C. Vingerling, beiden advocaat te Utrecht, middelen van cassatie voorgesteld. De schriftuur is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.	
      	De Advocaat-Generaal D.J.C. Aben heeft geconcludeerd tot vernietiging van de bestreden uitspraak, doch uitsluitend wat betreft de strafoplegging, tot vermindering van de straf en tot verwerping van het beroep voor het overige.
      
        2.	Beoordeling van het tweede middel
      
    
    
    
      2.1.
      Het middel klaagt onder meer dat het Hof zijn oordeel dat de bewezenverklaring van de onder het negentiende en eenentwintigste gedachtestreepje van feit 2 genoemde voorwerpen (een oorbelset donkere parel en zilverkleurige oorbellen met witte parel) "witwassen" oplevert, ontoereikend heeft gemotiveerd.
      
      
        2.2.1.
        
          Ten laste van de verdachte is onder 2 en 3 bewezenverklaard dat:
          "hij op 19 februari 2011, te Ede, tezamen en in vereniging met een ander voorwerpen, te weten een geldbedrag (van euro 15.400) en sieraden, te weten: 
          - een zilverkleurig dameshorloge (merk Longings)
          - een zilverkleurige damesring met doorzichtige steen bovenop en aan de zijkant lichtkleurige steentjes
          - een zilverkleurige armband met strassteentjes in schakel (merk: Folli Follie)
          - een (gouden) kinderbedel (met op de achterzijde gegraveerd "Daniel", merkteken 585)
          - een (gouden) hanger met parel (2 grijskleurige parels)
          - een (metalen) horloge (merk Cartier, met op de achterzijde "21 chronoscaph")
          - een (zilverkleurig) stainless steel dameshorloge (type cartier, "Balmain", op achterzijde Pierre Balmain, Swiss made, 3215)
          - een (zilverkleurig) stainless steel dameshorloge ("Clariti", Citizen)
          - een (zilveren) broche met daarin een pauw afgebeeld, ingezet, met kleine Steentjes
          - een (zilverkleurige) draad "slaven"armband "retagier"
          - een (zilverkleurige) alliance damesring met groen/witte steentjes
          - een (zilveren) ring met lichtkleurige steentjes en hartvormige figuurtjes in de rand
          - een (gouden) markies/pave ingelegde damesring met briljantjes/zirkonia (Atasay 875)
          - een (gouden) markies geslepen stenen ring
          - een (parelmoer) ovale hanger aan veter met gouden arabische tekst (18k) (op achterzijde inkerving 5.4)
          - een (gouden) damesring met robijn steen en briljant/zirkonia steentjes (18k)
          - een (gouden) damesring met zwarte steen
          - een (zilveren) damesring met turkoise steen
          - een oorbelset donkere parel
          - een (wit gouden) oorbelset (585) zilverkleurig ovaalvormig met steentjes
          - zilverkleurige oorbellen met witte parel
          - een (gouden) damesring met smaragd steentje en briljantjes/zirkonia (585)
          - een (gouden) damesring met middenrij gezette briljantjes
          - een (gouden) herenring (zegelringmodel) met briljantje met 1 vermist steentje
          - een (gouden) alliance damesring (2 rijen bestaande uit 1 rij witte steentjes en 1 rij oranje steentjes)
          - een (gouden) alliance damesring met witte steentjes en blauwe saffier
          - een (gouden) hartvormige hanger ingezet met kleine pareltjes en briljantjes in hartvorm (op achterzijde "Le Gi” en zonnetje)
          - een (gouden) Atasay 21 k damesring rosé goud met zirkonia/briljant
          - een zilverkleurige koord armband
          - een (zilveren) damesring met markies geslepen zirkonia/briljant
          - een (zilveren) creool (Esprit) met steentjes aan de zijkant
          - een (zilveren) creool (bol)
          - een zilverkleurige oorsteker met steentjes (langwerpig)
          - een gedeelte (gouden) schakelketting
          - een (gouden) fantasiehanger gezet met steentjes (zirkonia/briljant, Simya 575)
          - een (gouden) damesring ("Atasay 576") ingelegd met steentjes
          - een (gouden) fantasiering met rond parelmoeren opzet met goud arabische letters
          - een (gouden) hanger met turkoise steen rondom ingezet met briljant/zirkonia
          - een gedeelte (gouden) schakelketting
          - een (gouden) bedel ("harlekijn ")
          - een (gouden) ringetje met turkoise parel en hangende pareltjes
          - een paar (goud) gematteerde creolen
          - een (gouden) bedel "christus"
          - een paar bicolor creolen
          - een paar (gouden) (21k) klapcreolen met steentjes en sterretje (zijden)
          - een paar (gouden) oorknoppen pave gezet met briljant
          - een zilverkleurige fantasiehangertje met briljantjes/zirkonia
          - een zilverkleurige damesring briljant/saffier/smaragd alliance ring (klapmodel)
          - een paar (zilveren) oorstekers met ingelegde zirkonia/brilliantjes
          - een paar (zilveren) creolen met steentjes aan 1 zijde
          - een (gouden) oorstekertje in de vorm van een bloemetje (rosegoud)
          - een oorsteker met steentjes (langwerpig)
          - een oorsteker met lus en zwarte steentjes
          - een zilverkleurig stainless steel dameshorloge "Ck"Quartz
          - een (zilveren) Fl.50,- munt (met o.a. munster 1948 en afbeelding Beatrix)
          - een (double) dameshorloge "Timex", met briljantje/zirkonia in wijzerplaat met open gourmetschakel
          - een zilverkleurig collier met strass "rozetjes"
          - een (gouden) bedel (balletschoen)
          - een zilverkleurige "slaven"armband met zirkonia/briljant steentjes aan 3 zijden
          - een zilverkleurige E 5 2003 munt met inscriptie Beatrix en "Vincent"
          - een (gouden) graveerplaatje (met inscriptie "Ivo ")
          - een (gouden) bedel "geloof/hoop/liefde"
          - een goudkleurige ketting en oorbel
          - een goudkleurig Filligran collier met bloemen en gourmetschakel
          - een paar paars/rode "fantasie"kralen grootformaat oorstekers
          - een goudkleurige collier
          - een collier met parelkralen met 2 goudkleurige bolletjes (mat)
          - een goudkleurig dameshorloge (Van Cleef en Arpel)
          - goudkleurige "Pave"creolen en broche (ATASAY 875), 
          voorhanden heeft gehad, terwijl hij wist, dat bovenomschreven voorwerpen - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit enig misdrijf
        
        
        
          3. hij op 29 januari 2011 te Dordrecht met het oogmerk van wederrechtelijke toeëigening uit een woning (aan de [a-straat 1]) heeft weggenomen sieraden en een horloge toebehorende aan [betrokkene 1], waarbij verdachte zich de toegang tot de plaats des misdrijfs heeft verschaft door middel van braak"
        
        
      
      
        2.2.2.
        
          Deze bewezenverklaring steunt op onder meer de volgende bewijsmiddelen:
          "8. Het proces-verbaal van de Regiopolitie Zuid-Holland-Zuid d.d. 20 februari 2011, met nr. PL1810 2011015435-35 (00/AH/02). Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven - : 
          als relaas van de betreffende opsporingsambtenaren, dan wel één hunner: 
          Op 19 februari 2011 hebben wij een onderzoek ingesteld op locatie [b-straat 1] te Ede, waarbij het volgende is bevonden.
          Woonkamer: 
          Tegen het raam aan de voorzijde van de woning stond een zwarte tweezitsbank. De twee rugkussens werden verwijderd. Achter het linkerrugkussen werd een plastic zakje aangetroffen met daarin diverse sieraden. 
          Tegen de muur stond een soortgelijke tweezitsbank. Ook deze bank werd aan nader onderzoek onderworpen. Na het weghalen van de rugkussens werden tussen het rugpand en het rechter zittingskussen een plastic gripzakje aangetroffen met daarin een stapel bankbiljetten van 500 Euro. Nadat het linkerrugkussen was geopend werd tussen de stof en de binnenvoering een plastic zakje aangetroffen met daarin twee kunststof doosjes, kleur groen en lila. Deze doosjes werden niet geopend. 
          Tevens werd hier een plastic zak aangetroffen met daarin een groot aantal bankbiljetten van 50, 100, 200 en 500 Euro. Verder werd in dit kussen een plastic zakje 
          aangetroffen met daarin diverse sieraden. Op de onderste glasplaat van de salontafel stond een bruin sieradenkistje. In dit kistje werd een goudkleurig kinderkopje aangetroffen. Tevens werd op deze glasplaat een zwart/grijs stoffen doosje aangetroffen met daarin een horloge en een zilverkleurige ring. 
          Keuken:
          In de keuken werd op het keukenblad op het deksel van een glazen pot een zilverkleurige armband aangetroffen. 
          Slaapkamer 1e verdieping: 
          Op het nachtkastje, staand tegen de rechterzijde van een tweepersoonsbed werd een blauw/grijze sieradendoos aangetroffen, inhoudende sieraden.
          (...)
          9. Het proces-verbaal van de Regiopolitie Zuid-Holland-Zuid d.d. 3 april 2011, met nr. PL1810 2011015435-53 (00/AH/03). Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -: 
          als relaas van de betreffende opsporingsambtenaar: 
          op 21 februari 2011 heb ik een onderzoek ingesteld op locatie Overkampweg te Dordrecht waarbij het volgende is bevonden. 
          Op 19 februari 2011 werd op het adres [b-straat 1] te Ede een doorzoeking gedaan in de woning op het genoemde adres. De aanleiding hiervoor was dat drie van de bewoners waren aangehouden in verband met een woninginbraak te Dordrecht. Op 21 februari 2011 heb ik de aangetroffen goederen nader bekeken op de afdeling Unit Forensische Opsporing.
          (...)
          Paars plastic doosje: 
          (...)
          19) oorbelset donkere parel,
          (...)
          21) zilverkleurige oorbellen met witte parel,
          (...)
          10. Een proces-verbaal van de politie Zuid-Holland-Zuid d.d. 7 februari 2011 met nr. PL1810 201108955-1. Dit proces-verbaal houdt onder meer in – zakelijk weergegeven - (02/AG/01): 
          als de op 29 januari 2011 afgelegde verklaring van [betrokkene 1], die aangifte deed:
          (...)
          Bijlage goederen: 
          Sieraden, waaronder
          1 paar oorsieraden, zilverkleurig, wit gouden oorhanger, witte zuidzee parels 
          1 paar oorsieraden, zilverkleurig, zwarte parel
          (...)
          12. Het proces-verbaal van de Regiopolitie Zuid-Holland-Zuid d.d. 25 februari 2011, met nr. PL1810 2011008955-11 (als onderdeel 02/AH/03 gevoegd in het dossier nr. PL1810/2011.0117647)). Dit proces-verbaal houdt onder meer in - zakelijk weergegeven -: 
          als relaas van de betreffende opsporingsambtenaar: 
          Op 29 januari 2011 deed [betrokkene 1] aangifte van diefstal door middel van verbreking uit zijn woning aan de [a-straat 1] te Dordrecht. In deze aangifte gaf Kalter aan dat een aantal sieraden van zijn vrouw was weggenomen. Na het doen van aangifte overhandigde hij een aantal foto's waarop een aantal ontvreemde sieraden zichtbaar. Op foto 1 was te zien dat zijn vrouw aan haar rechter oor een oorbel droeg, zilverkleurige "doorstekers", oorhangers, met een roomkleurige parel. Op de andere foto was te zien dat zij aan haar linkeroor een oorbel droeg, een donkere parel. 
          Door de Unit Forensische Opsporing waren detailfoto’s genomen van de bij de verdachten inbeslaggenomen sieraden, afkomstig uit hun woning te Ede [hof: aan de [b-straat 1]]. 
          Dit betrof onder andere een paar zilverkleurige (lange) oorhangers met een roomkleurige parel en een paar goudkleurige oorstekers met donkere parel [hof: genoemd in bewijsmiddel 5 (de Hoge Raad begrijpt: bewijsmiddel 9)onder 19) resp. 21)] 
          Op 24 februari 2011 toonde ik [betrokkene 1] de reeks foto's van inbeslaggenomen sieraden. 
          
            [betrokkene 1] herkende de meergenoemde oorhangers en oorstekers als soortgelijke sieraden die uit haar huis waren ontvreemd. 
          
            [betrokkene 1] vertelde mij dat de zilverkleurige oorhangers met parel een combinatie was van witgoud met zuid-zeeparel en dat deze van Chinese afkomst waren en niet waren voorzien van een merkteken. Dit was volgens haar bijzonder omdat in Nederland alle edelmetalen worden voorzien van een merkteken. 
          Ik heb mij naar juwelier [betrokkene 2] te Dordrecht [begeven]. [betrokkene 2] deelde mij mede dat hij na onderzoek kon bevestigen dat de beschreven oorhangers met roomwitte parel vervaardigd waren van witgoud en niet waren voorzien van een merkteken."
        
        
      
      
        2.2.3.
        
          Het Hof heeft ten aanzien van de bewezenverklaring van het onder 2 tenlastegelegde voorts het volgende overwogen:
          "Voor de bewezenverklaring van medeplegen van witwassen acht het hof in het bijzonder het navolgende van belang. 
          Blijkens het proces-verbaal van bevindingen, PL1810 2011015435-53, werd op 19 februari 2011 op het adres [b-straat 1] te Ede, waar de verdachte, de medeverdachte [medeverdachte 1] en hun medeverdachte zoon [medeverdachte 2] wonen, een groot aantal sieraden en een groot geldbedrag, € 15.400,=, aangetroffen. Een deel van de sieraden werd - verpakt in zakjes - aangetroffen in (een kussen van) een bank in de woonkamer. Ook het geldbedrag werd in een van de kussens aangetroffen. Verspreid door het huis werden ook andere sieraden aangetroffen. 
          De verdachte heeft tegenover de politie verklaard (...) dat er geld in het kussen van het bankstel was verstopt, dat dat geld voor de kinderen is, dat hij dat van zijn familie had gekregen en dat dat geld was verpakt in zakjes. Voorts heeft de verdachte ten aanzien van de aangetroffen sieraden verklaard dat deze werden bewaard in het kussen van het bankstel. 
          Gelet op de plaats waar het geld en het merendeel van de sieraden zijn aangetroffen, de omstandigheid dat een aantal sieraden (een zilverkleurige munt met inscripties "Beatrix" en "Vincent" en een gouden graveerplaatje met inscriptie "Ivo") namen bevatten van personen die niet te relateren zijn aan de verdachte of zijn familieleden oordeelt het hof dat het niet anders kan zijn dan dat deze goederen en het grote geldbedrag, ten aanzien waarvan de verdachte een voor wat betreft de herkomst niet te verifiëren en mede gelet op de overige omstandigheden dan ook onaannemelijke verklaring heeft afgelegd, van misdrijf afkomstig zijn. Nu de verdachte heeft nagelaten een plausibele verklaring omtrent de herkomst van dat geld en die goederen af te leggen staat naar het oordeel van het hof vast - in ieder geval in de zin van voorwaardelijk opzet - dat de verdachte wist dat de aangetroffen goederen die en het aangetroffen geld dat hij en zijn mededader voorhanden hadden van misdrijf afkomstig waren."
        
        
      
    
    
      2.3.
      Blijkens de gebezigde bewijsvoering heeft het Hof aannemelijk geacht dat de onder het negentiende en eenentwintigste gedachtestreepje genoemde voorwerpen uit eigen misdrijf - de onder 3 bewezenverklaarde diefstal met braak - afkomstig zijn. Het Hof heeft het onder 2 bewezenverklaarde gekwalificeerd als witwassen. Het oordeel van het Hof dat het voorhanden hebben van genoemde voorwerpen witwassen oplevert is ontoereikend gemotiveerd, aangezien uit de bewijsvoering niet kan worden afgeleid dat sprake is van meer dan het enkele voorhanden hebben van genoemde voorwerpen doordat de gedragingen van de verdachte ook (kennelijk) gericht zijn geweest op het daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele herkomst van die voorwerpen. Dat de genoemde voorwerpen, zoals uit de bewijsvoering kan worden afgeleid, zijn aangetroffen in het huis van de verdachte in een paars plastic doosje in een plastic zakje in de binnenvoering van een rugkussen van een tweezitsbank in de woonkamer, brengt niet mee dat de verdachte de criminele herkomst van die voorwerpen heeft getracht te verbergen of te verhullen. Het middel slaagt in zoverre. 
      
    
    
      2.4.
      De Hoge Raad zal om redenen van doelmatigheid de verdachte alsnog vrijspreken van deze onderdelen van de tenlastelegging. Voor terugwijzing of verwijzing van de zaak voor een nieuwe behandeling bestaat onvoldoende grond, aangezien door deze vrijspraak de aard en de ernst van het bewezenverklaarde in zijn geheel beschouwd niet worden aangetast.
    
  
  
    
      3Beoordeling van de middelen voor het overige
    
    
      De middelen kunnen ook voor het overige niet tot cassatie leiden. Dit behoeft, gezien art. 81, eerste lid, RO, geen nadere motivering nu de middelen in zoverre niet nopen tot beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of de rechtsontwikkeling.
    
    
  
  
    
      4Ambtshalve beoordeling van de bestreden uitspraak
    
    
      De Hoge Raad doet uitspraak nadat meer dan twee jaren zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep. Dat brengt mee dat de redelijke termijn als bedoeld in art. 6, eerste lid, EVRM is overschreden. Dit moet leiden tot vermindering van de aan de verdachte opgelegde gevangenisstraf van 24 maanden.
    
    
  
  
    
      5Slotsom
    
    
      Nu geen van de middelen tot cassatie kan leiden, terwijl de Hoge Raad geen andere dan de hiervoor onder 4 genoemde grond aanwezig oordeelt waarop de bestreden uitspraak ambtshalve zou behoren te worden vernietigd, brengt hetgeen hiervoor is overwogen mee dat als volgt moet worden beslist. 
    
    
  
  
    
      6Beslissing
    
    
      De Hoge Raad:
      	vernietigt de bestreden uitspraak maar uitsluitend wat betreft de bewezenverklaring van het onder 2  tenlastegelegde voor zover daarin is vermeld "een oorbelset donkere parel" en "zilverkleurige oorbellen met witte parel" en de duur van de opgelegde gevangenisstraf;
      	spreekt de verdachte vrij van het onder 2 tenlastegelegde voor zover inhoudende "een oorbelset donkere parel" en "zilverkleurige oorbellen met witte parel";
      	vermindert de duur van de opgelegde gevangenisstraf in die zin dat deze 23 maanden beloopt;
      	verwerpt het beroep voor het overige.  
    
    
    
      	Dit arrest is gewezen door de vice-president W.A.M. van Schendel als voorzitter, en de raadsheren B.C. de Savornin Lohman en Y. Buruma, in bijzijn van de waarnemend griffier S.C. Rusche, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 27 mei 2014.