Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 1112-1135

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 16, pagina 1112-1135

23-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24233Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen, voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233)Pagina 1112-1135
Presentie en opening (woensdag 23 oktober 1996)Pagina 1045-1045
Voortzetting van de behandeling van: het rapport van de Tijdelijke commissie klimaatverandering (24695) (debat met de regering); - de vervolgnota Klimaatverandering (24785); - de brief van de ministers van Economische Zaken, van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en van Verkeer en Waterstaat, ten geleide van de notitie "Eerste aanzet tot een CO2-reductieplan" (25026, nr. 1) en een aantal motiesPagina 1070-1078
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1997 (25000 E); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet)(24866) en twee andere wetsvoorstellenPagina 1078-1085
Regeling van werkzaamheden (woensdag 23 oktober 1996)Pagina 1069-1070
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1997 (25000 E); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24858) en twee andere wetsvoorstellenPagina 1045-1069
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1995 (slotwet) (24848); en - Financiële verantwoording van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) over het jaar 1995 (24844, nr 6)Pagina 1085-1112
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 23 oktober 1996)Pagina 1135-1135

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 110 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet en enige andere wetten
teneinde de aanspraak van vreemdelingen jegens bestuursorganen op verstrekkingen,
voorzieningen, uitkeringen, ontheffingen en vergunningen te koppelen aan rechtmatig
verblijf van de vreemdeling in Nederland (24233).(Zie vergadering van 17 oktober 1996.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de uitvoerige wijze waarop zij
zowel schriftelijk als mondeling zijn ingegaan op de verschillende
opmerkingen van de CDA-fractie. Gelet op de discussie die wij in eerste termijn
hebben gevoerd, hecht ik eraan te onderstrepen dat natuurlijk niemand echt
staat te juichen bij de invoering van de koppelingswet. Het gaat namelijk
om mensen en het is altijd bevredigender om mensen iets te geven dan om mensen
iets te onthouden. Dat geldt ook heel nadrukkelijk voor mijn fractie. Wij
als Kamer hebben echter in grote meerderheid op een gegeven moment gezegd
dat een geloofwaardig en houdbaar vreemdelingenbeleid vereist dat illegaliteit
wordt voorkomen en waar nodig wordt bestreden. De koppelingswet is daarvoor
niet het sluitstuk, maar wel een belangrijk middel. Een vreemdelingenbeleid
dat rechtvaardig, helder maar ook strikt is, betekent dat de overheid die
zegt dat iemand hier niet wordt toegelaten, daaraan consequenties verbindt
op andere terreinen. Om met de staatssecretaris te spreken, de CDA-fractie
staat een beleid voor dat zo zorgvuldig mogelijk is, met zo kort mogelijke
procedures, een beleid dat zorgdraagt voor een humaan opvangbeleid en een
integratiebeleid voor degenen die hier kunnen blijven, alsmede een actief
terugkeerbeleid voor degenen die hier niet kunnen blijven en een ontmoedigingsbeleid
voor degenen die hier illegaal blijven.Een consequente overheid houdt naar mijn mening ook in dat wij behalve
de Kamerbreed gewenste uitzonderingen op het gebied van onderwijs en volksgezondheid,
niet weer verder allerlei andere uitzonderingen moeten gaan inbouwen ten aanzien
van het algehele koppelingsprincipe. Wij kunnen naar mijn mening dus niet
zeggen: wij moeten het koppelingsbeginsel hanteren voor bijvoorbeeld de bijstand
en tegelijkertijd moet er een voorziening komen om tijdelijk weer wel bijstand
te verlenen. Wij moeten niet een pleidooi houden voor een uniform beleid en
tegelijkertijd weer voorstander zijn van beleidsvrijheid voor de gemeenten
in de uitvoering van dat koppelingsprincipe. Of om een laatste voorbeeld te
noemen: de wet als zodanig accepteren maar tegelijkertijd stellen dat het
onvermijdelijk lijkt dat deze wet niet in werking kan treden voordat bijvoorbeeld
de wettelijke basis voor het MVV-vereiste er is.De heer Apostolou (PvdA):Bent u ertegen dat gemeenten bijvoorbeeld in noodsituaties mensen helpen,
onafhankelijk van wat hun verblijfsstatus is? Bent u er ook tegen dat het
MVV-vereiste ingevoerd wordt samen met deze wet?De heer Verhagen (CDA):De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft heel nadrukkelijk
en op een heel heldere wijze aangegeven wat de mogelijkheden zijn voor gemeenten.
Op het moment waarop wij formeel pleiten voor een uniforme uitvoering van
het beleid, kunnen wij niet tegelijkertijd beleidsvrijheid voorstaan voor
de diverse gemeenten ten aanzien van de hantering van dat koppelingsbeginsel.
Wat betreft het MVV-vereiste kan ik als mede-initiatiefnemer van het wetsvoorstel
terzake, verzekeren dat het zeer wel mogelijk is om de koppelingswet in werking
te laten treden zonder dat tegelijkertijd het MVV-vereiste geldt. Dit om de
doodeenvoudige reden dat ik ook wat dat betreft vertrouwen heb in deze staatssecretaris,
in de zin dat wanneer zij een wetsvoorstel indient, zij zich terdege bewust
is van de noodzaak om uitvoering ervan mogelijk te maken. Dat wil niet zeggen
dat ik geen voorstander ben van een wettelijk MVV-vereiste, want anders zou
ik het initiatiefvoorstel terzake niet hebben ingediend. Mag ik gelet op het
hartstochtelijk pleidooi van de heer Apostolou er overigens van uitgaan dat
de PvdA snel zal meewerken aan de totstandkoming van die wettelijke basis?Voorzitter! Nogmaals, het is geen leuke boodschap voor betrokkenen, maar
wij moeten niet weglopen voor onze eigen verantwoordelijkheid als wij de keuze
als medewetgever eenmaal hebben gemaakt. Wij kunnen niet weglopen voor onze
verantwoordelijkheid door aan windowdressing te doen en wij moeten ook niet
proberen weg te lopen voor onze verantwoordelijkheid door nota bene bij monde
van de plaatsvervangend voorzitter van de Partij van de Arbeid, de heer Vreeman,
te stellen dat het CDA spreekt over onderduikers vangen als het spreekt over
de koppelingswet. Mag ik de heer Apostolou eens vragen waar en wanneer ik
dat gezegd zou hebben? En waarom, als het allemaal zo schandalig was wat de
CDA-fractie in eerste termijn over de koppelingswet heeft gezegd, heeft de
heer Apostolou mij dan niet eenmaal geïnterrumpeerd tijdens mijn bijdrage
in eerste termijn?De heer Apostolou (PvdA):Ik ben niet de heer Vreeman. Ik heb u in eerste termijn gehoord en de
heer Vreeman heeft in een toespraak op een partijbijeenkomst zijn wijze van
zien uiteengezet. Ik denk niet dat hij over de schreef is gegaan als hij gewoon
aan heeft willen geven dat bij het CDA veel meer op repressieve wijze gekeken
wordt naar dit probleem. Dat heeft u in uw inbreng ook duidelijk naar voren
gebracht.De heer Verhagen (CDA):U heeft mij niet geïnterrumpeerd. U stelt nu dat de heer Vreeman
iets gezegd heeft. Ik lees in de krant dat de heer Vreeman heeft gezegd: het
CDA spreekt over onderduikers vangen als het het heeft over de koppelingswet.
Waar heeft het CDA dat gezegd? Ik heb die woorden in ieder geval niet uitgesproken
en ik vind het beneden de maat als de bijdrage van de CDA-fractie in eerste
termijn, inclusief mijn pleidooi voor onderwijs en gezondheidszorg, inclusief
mijn pleidooi voor een volwaardig terugkeerbeleid, inclusief wederopbouw en
ontwikkelingsperspectief in de landen van herkomst en inclusief mijn pleidooi
voor een vreemdelingen- en asielbeleid dat opvang blijft bieden aan de echte
vluchteling, door de plaatsvervangend voorzitter van de PvdA wordt afgedaan
met de zinsnede: het CDA spreekt over onderduikers vangen als het het heeft
over de koppelingswet. Dat vind ik beneden de maat, temeer daar u in uw eerste
termijn heel nadrukkelijk heeft gesteld waardering te hebben, zelfs grote
waardering te hebben, voor hetgeen ik met betrekking tot juist het punt van
ontwikkelingssamenwerking naar voren heb gebracht in mijn eerste termijn.
Ik kan u citeren, maar u weet precies wat u daarover heeft gezegd.De heer Apostolou (PvdA):Als de heer Verhagen behoefte heeft om tegen de heer Vreeman iets te zeggen,
moet hij dat ook tegen de heer Vreeman zeggen. Ik hoef mij hier toch niet
te verantwoorden voor een toespraak op een partijbijeenkomst?De heer Verhagen (CDA):Als de plaatsvervangend voorzitter van de PvdA dusdanige
uitspraken doet, kan ik u als vertegenwoordiger van de PvdA daarop aanspreken,
temeer daar u in eerste termijn gesteld heeft dat wij niet in de krant, maar
hier in de Kamer debatteren.De heer Apostolou (PvdA):Ik heb mij ook niet schuldig gemaakt aan wat dan ook in een krantenbericht.
Wat dat betreft voel ik mij dan ook helemaal niet aangesproken.De heer Verhagen (CDA):Dan vraag ik via u aan de heer Vreeman om zijn uitspraken op dit punt
terug te nemen.De heer Apostolou (PvdA):Volgens mij zijn er ook andere wegen om aan de heer Vreeman duidelijk
te maken waar het CDA staat.De heer Verhagen (CDA):Ik zou het in ieder geval waarderen als de PvdA niet haar eigen verantwoordelijkheid
probeert te ontlopen door onwaarheden over de CDA-fractie naar buiten te brengen.De heer Apostolou (PvdA):Ik denk dat ik in mijn inbreng tijdens de eerste termijn duidelijk genoeg
ben geweest en ik zal dat in tweede termijn ook zijn. De fractie van de PvdA
spreekt via mij hier in het parlement en daarop moet u afgaan en daarop moet
u kritiek leveren. Als er iets buiten het parlement gebeurt, moet u de geëigende
kanalen volgen om weerwoord te bieden.De heer Verhagen (CDA):Ik ga er dan van uit dat, gelet op uw uitspraak dat u mijn bijdrage waardevol
vond en op het feit dat u mij in eerste termijn niet eenmaal heeft geïnterrumpeerd,
de fractie van de PvdA bij monde van de heer Apostolou niet die woorden zal
gebruiken die de heer Vreeman heeft gebruikt.De heer Apostolou (PvdA):Het zou inderdaad te gek zijn om te zeggen dat de inbreng van het CDA
compleet dezelfde is als de inbreng van de PvdA.De heer Verhagen (CDA):Ik zal de laatste zijn die dat zal suggereren.De heer Apostolou (PvdA):Dat ik niet geïnterrumpeerd heb, betekent niet dat ik het met alles
wat u hier naar voren heeft gebracht, eens ben.De heer Verhagen (CDA):Maar als u stelt dat mijn bijdrage, met name als het ging om ontwikkelingsperspectieven,
zeer waardevol was, vind ik dat een andere toon dan de suggestie van de plaatsvervangend
partijvoorzitter dat wij het hebben over het vangen van onderduikers.De heer Apostolou (PvdA):Op het punt van de terugkeermogelijkheden heb ik u inderdaad bijgevallen.
Dat klopt. Wanneer het echter gaat om gesloten opvang en andere zaken die
u hier naar voren heeft gebracht, dan hebben wij daar grote bezwaren tegen.
Misschien heeft de heer Vreeman in zijn toespraak inderdaad proberen aan te
geven dat wij daar in ieder geval met elkaar van mening verschillen.De heer Verhagen (CDA):Ik blijf erbij dat het afdoen van mijn eerste termijn met deze woorden
werkelijk beneden de maat is. De Partij van de Arbeid moet niet weglopen voor
haar eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van de koppelingswet door dit
soort suggesties te wekken over de opstelling van het CDA.Voorzitter! Ik richt mij tot de staatssecretaris. Ik loop even de vele
antwoorden na op de vele vragen, zeker in het schriftelijke gedeelte, want
ik ontkom hier niet aan.Ik begin met de reactie van de staatssecretaris op mijn opmerkingen over
het terugkeerbeleid, een belangrijk onderdeel van mijn bijdrage in eerste
termijn. Ik ben het op zichzelf met de staatssecretaris eens dat vrijwillige
terugkeer een extra impuls nodig heeft en dat er nadere afspraken en overleggen
moeten komen met onder andere het IOM. Ik waardeer dat zeer. Ik waardeer het
ook dat zij heeft gesteld dat er reeds in een zo vroeg mogelijk stadium informatie
over terugkeer gegeven moet worden. Ten slotte ben ik ook ingenomen met de
door haar aangekondigde nota waarin de knelpunten van het terugkeerbeleid
aan de orde zullen komen.Dat laat echter onverlet dat ik van mening ben dat er op een aantal punten
van de zijde van de Nederlandse overheid actiever ingezet zou moeten worden
om te komen tot afspraken met de landen van herkomst. In antwoord op mijn
vraag over een terugnameclausule bij de Lomé-overeenkomst wordt gesteld
dat het terugkeeraspect in de periode 1993-1995 nog geen dusdanig gewicht
had dat het ingebracht kon worden bij de midterm review van Lomé. Ik
zet dan toch mijn vraagtekens bij de getoonde inzet. Ook in de vorige kabinetsperiode
is van de zijde van de Kamer meermalen gesteld dat men juist ook in het kader
van ontwikkelingssamenwerking zou moeten komen tot overeenstemming over de
terugname van onderdanen. Dat speelde dus ook een rol in de periode 1993-1995.Even onbevredigend vind ik overigens de reactie inzake Ethiopië en
Eritrea. Beide landen, zo blijkt uit de beantwoording, hebben prioriteit gegeven
aan de opvang van personen uit de buurlanden zoals Soedan. Ondersteuning van
die opvang van terugkerenden uit Soedan sluit naar mijn mening echter opvang
en ondersteuning van terugkerenden uit Nederland niet uit. Ik zie ook niet
hoe dit antwoord te rijmen valt met de brief die de IND gestuurd heeft aan
VluchtelingenWerk Nederland. Daarin stelde zij dat de ambassade medewerking
zal geven zodra er nadere afspraken zijn gemaakt met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Het kan dus niet zo zijn dat er blijkbaar geen afspraken zijn, zoals uit de
schriftelijke reactie blijkt, want beide landen geven prioriteit aan anderen.
Ik zou het kabinet daarom willen aanzetten tot een actiever beleid op dit
punt. Ik wil derhalve de volgende motie aan de Kamer voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat uitgeprocedeerde asielzoekers en niet rechtmatig in Nederland
verblijvenden Nederland dienen te verlaten;constaterende, dat sommige landen niet bereid zijn mee te werken aan de
terugkeer van hun onderdanen;verzoekt de regering naast het waar nodig ondersteunen van op wederopbouw
en integratie gerichte projecten teneinde de terugkeer te faciliteren, Verhagenvoor
die landen die niet bereid blijken mee te werken aan de terugkeer van hun
onderdanen, consequenties te verbinden aan de hoogte van de
financiële hulp uit Nederland;verzoekt de regering voorts dit onderwerp in de EU aan de orde te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34 (24233).De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik zal verder de volgorde aanhouden zoals die door het kabinet
in de schriftelijke beantwoording is gevolgd.Allereerst de reactie inzake artikel 48 van de Vreemdelingenwet. De staatssecretaris
heeft in haar antwoord benadrukt dat artikel 48 van de Vreemdelingenwet niet
verplicht tot melding van onrechtmatig verblijf. Als gegevensuitwisseling
niet verplicht is maar blijkbaar wel mag op grond van hetzelfde artikel, wie
bepaalt dan of het feitelijk gebeurt en op grond van welke criteria het dan
gebeurt? Is dit de ambtenaar aan de balie? Of is het een bestuursorgaan op
basis van ter plaatse gevoerd beleid? Want op het moment dat de persoonlijke
overtuiging van bijvoorbeeld de ambtenaar doorslaggevend zou zijn, maakt het
voor de vreemdeling dus uit wie hij toevallig aan de balie treft. Ik hoor
graag de nadere reactie van de staatssecretaris. Op zichzelf is het niet ongewoon
dat een ambtenaar informatie doorgeeft of door moet geven. Dat geldt zelfs
voor bankemployés als het gaat om de Wet melding ongebruikelijke transacties.
Zij zijn dan verplicht die informatie door te geven. De gebruikte formulering
komt mij vreemd voor. Ik krijg daarover graag nadere informatie.Het antwoord op mijn vraag of de Algemene wet bestuursrecht van toepassing
is, analoog aan de casus-Apeldoorn, heeft mij verontrust. Het antwoord luidde:
ja, in alle gevallen. Als ik die vaststelling toepas op de beslissing waartoe
de gemeente Apeldoorn door de rechter verplicht werd, namelijk de beslissing
van het Rijk om de opvang te stoppen marginaal te toetsen, ontstaat een probleem.
Moet de gemeente straks ook marginaal gaan toetsen of iemand wel illegaal
is? Leent de uitvoering van de koppelingswet, gelet op dit probleem, zich
niet voor plaatsing op de bijlage met uitzonderingen van die Algemene wet
bestuursrecht? Het gaat immers om besluiten waardoor de rechtspositie van
de betrokkene als zodanig niet gewijzigd wordt. Ik hoor graag de reactie van
de staatssecretaris.De beantwoording van de vragen heeft de aandacht van mijn fractie weer
eens gericht op het merkwaardige fenomeen dat men zich in een gemeente kan
inschrijven zonder over een geldige verblijfstitel te beschikken. Ik vind
het uitermate vreemd dat een gemeente zonder verdere consequenties een illegaal
inschrijft in de gemeentelijke bevolkingsadministratie. Het argument dat de
gemeente wil weten wie in de gemeente verblijft, gaat niet op. Er zijn tal
van categorieën die zich niet inschrijven, zoals asielzoekers. Er zijn
tal van mensen die zich niet inschrijven, als illegaal. Waarom zou in de optiek
van de staatssecretaris een gemeente iemand moeten registreren? Waarom zou
een illegaal, tenzij hij daarbij belang heeft, zich inschrijven in de gemeentelijke
bevolkingsadministratie? De gehanteerde argumentatie schiet mijns inziens
tekort. Vandaar dat ik op dit punt een amendement mede heb ingediend om artikel
26 van de Wet GBA te wijzigen.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik heb een vraag over dit amendement en over de toelichting
die de heer Verhagen zojuist gaf. Hoe gaat het met de mensen die wel ingeschreven
staan omdat zij rechtmatig in Nederland verbleven, maar in de loop van de
tijd niet meer rechtmatig hier zijn? Wat moeten de mensen van het bevolkingsregister
dan doen? Moeten die mensen koudweg uitgeschreven worden? Hoe ziet de heer
Verhagen dat?De heer Verhagen (CDA):Op basis van de eerste koppeling, waarbij een discrepantie bleek tussen
GBA en vreemdelingenadministratie van rond 50.000 personen, heeft een adrescontrole
plaatsgevonden. Uit publicaties die daarover verschenen zijn, zijn deze mensen
uitgeschreven nadat adrescontrole had plaatsgevonden. Voor een bepaalde categorie
is gekeken of zij toch in aanmerking kwamen hier te verblijven. Met andere
woorden: juist op grond van die koppeling van de bestanden heeft een opschoning
van de gemeentelijke bevolkingsadministratie plaatsgevonden. Als je die vervuiling
nu weer invoert en daardoor een schijn van legaliteit creëert –
vanaf het begin was dat een element dat een rol speelde bij deze wet –
dan plaats ik daar vraagtekens bij.De heer Dittrich (D66):Mijn vraag is een andere. Wat doet de heer Verhagen met degenen die rechtmatig
in Nederland zijn, ingeschreven staan en in de loop der tijd niet meer rechtmatig
hier verblijven? Deze mensen staan nog steeds ingeschreven. Wat is dan volgens
de heer Verhagen de juiste methode?De heer Verhagen (CDA):Als zij op basis van de gegevens van de vreemdelingenadministratie hier
niet meer legaal verblijven, dient er een adrescontrole plaats te vinden.
Als de betrokkene niet meer hier verblijft, wordt hij uitgeschreven. Indien
hij nog wel hier verblijft, zal hij een aanzegging moeten krijgen om het land
te verlaten, dan wel daadwerkelijk het land moeten verlaten. In beide gevallen
zal het leiden tot een uitschrijving.De heer Dittrich (D66):Nog steeds blijft dit amendement in strijd met de gedachte van de koppelingswet.
De koppeling is er juist om die bestanden te vergelijken en door een codering
aan te geven wat iemands verblijfstitel is. De heer Verhagen zal dat toch
met mij eens zijn. Als iemand hier niet rechtmatig verblijft, blijft het hokje
leegstaan. Daaraan kunnen de ambtenaren zien of iemand rechtmatig of onrechtmatig
in Nederland is.De heer Verhagen (CDA):Nee, de ambtenaar kan zien of iemand hier rechtmatig verblijft door, wanneer
hij of zij bijvoorbeeld voor een bijstandsuitkering in aanmerking wil komen,
de naam in te tikken. Hij krijgt dan de code door dat betrokkene hier niet
legaal verblijft en wijst daarom de aanvraag af. Juist door de koppeling van
bestanden kan hij zien of de aanvrager hier al dan niet legaal verblijft.De heer Dittrich (D66):Maar dat is toch geen reden om mensen die illegaal zijn
uit te sluiten van registratie?De heer Verhagen (CDA):Een van de zaken die aan de basis van deze discussie en van de koppelingswet
hebben gestaan, is juist het vermijden van de schijn van legaliteit. Als illegalen
zich kunnen inschrijven in de gemeentelijke bevolkingsadministratie, ontstaat
weer diezelfde schijn van legaliteit. "Want", wordt er dan gezegd, "mijn kinderen
zitten hier op school en ik ben ingeschreven in de gemeente. Ik heb altijd
gedacht dat ik hier mocht blijven. Hoe komt u erbij dat ik hier illegaal ben?".De heer Dittrich (D66):Juist de koppelingswet beoogt een eind te maken aan die schijn van legaliteit
door inschrijving.De heer Verhagen (CDA):Juist!De heer Dittrich (D66):Daar dient juist de koppeling van bestanden voor.De heer Verhagen (CDA):En juist daarom is het onlogisch om een illegaal toch in te schrijven
in de gemeentelijke bevolkingsadministratie.De heer Dittrich (D66):Dat heeft te maken met het eerste argument dat u noemde, namelijk dat
een gemeentelijke overheid het belangrijk kan vinden om te weten wie er in
de gemeente wonen.De heer Verhagen (CDA):Maar dat argument gaat niet op, want een gemeentelijke overheid hoeft
dat blijkbaar niet te weten als iemand in de asielprocedure zit en in een
asielcentrum verblijft.De heer Dittrich (D66):De asielprocedure is op een andere manier geregistreerd, en dus weet de
overheid langs die weg dat iemand in het land verblijft.De heer Verhagen (CDA):Ik verschil met u van mening over de betekenis die aan de inschrijving
kan worden ontleend. Het belangrijkste vind ik dat daardoor een schijn van
legaliteit kan ontstaan. Ik vind het vreemd dat, juist nu wij een koppeling
van de bestanden invoeren, het kabinet daaraan niet de consequentie heeft
verbonden om de Wet gemeentelijke bevolkingsadministratie te wijzigen.De heer Dittrich (D66):En dat vind ik weer vreemd, want uit de wetsgeschiedenis van de Wet GBA
blijkt dat het nooit de bedoeling is geweest dat mensen die illegaal in Nederland
verblijven, niet ingeschreven kunnen staan. Nee, men wilde juist de koppeling
hebben. Die wetsgeschiedenis beslaat een pak papier van een halve meter dik
en de fractie van het CDA heeft daar nooit bezwaar tegen gemaakt. Ik vind
het raar dat, nu de koppeling gerealiseerd wordt, u dat opeens vreemd vind.De heer Verhagen (CDA):Ik vind het vreemd dat klaarblijkelijk wel gecheckt kan en moet worden
of iemand hier legaal verblijft wanneer hij een huisvestingsvergunning, een
bijstandsuitkering of huursubsidie aanvraagt, en dat hem die geweigerd wordt
wanneer hij illegaal blijkt te zijn, maar dat dezelfde overheid zegt: u bent
wel illegaal, maar desalniettemin schrijf ik u rustig in.De heer Dittrich (D66):Omdat de overheid er belang bij kan hebben om te weten wie er in de gemeente
wonen.De heer Verhagen (CDA):Wat wilt u dan met die kennis doen? Wilt u de registratie in het bevolkingsregister
van iemand die later door de koppeling van de bestanden illegaal blijkt te
zijn, gebruiken om naar hem toe te gaan? Wat stelt u zich voor met die gegevens
te doen?De heer Dittrich (D66):Dat is een mogelijkheid, ja. Je zou ze ook kunnen gebruiken om na te gaan
of illegalen die wel ingeschreven staan, voldoende medische zorg krijgen in
het geval van een besmettelijke ziekte. Ten tijde van de Bijlmerramp in Amsterdam
zeiden een heleboel mensen dat ze in het getroffen gebied woonden, maar daar
bestond geen registratie van; dat is een ander voorbeeld. Maar goed, ik zie
dat de voorzitter wat bedenkelijk kijkt. Ik stel voor dat wij maar het antwoord
van de regering afwachten.De voorzitter:Ik heb een voorkeur voor zelfregulerende vergaderingen.De heer Verhagen (CDA):De heer Dittrich gaat ervan uit dat iedereen zich zou inschrijven, maar
dat wordt ontkend door de staatssecretaris.Voorzitter! Ik heb de indruk dat de staatssecretaris mijn opvattingen
over artikel 19, eerste lid, van de Vreemdelingenwet niet deelt. Ik neem toch
aan dat zij tijdens werkbezoeken aan de vreemdelingendiensten dezelfde geluiden
heeft gehoord als ik. Ze hebben met klem en bij herhaling onder de aandacht
gebracht dat het vreemdelingentoezicht op dit moment minder goed kan worden
uitgeoefend dan vóór de invoering van de Wet op de identificatieplicht.
In de beantwoording gaat de staatssecretaris niet verder dan een beschrijving
van de huidige situatie aan de hand van een voorbeeld dat ik heb gegeven.
Ik verzoek haar met klem nog eens te kijken naar de bevoegdheden van de vreemdelingendienst
op dit punt, opdat men komt tot een effectief binnenlands vreemdelingentoezicht.
Dat wordt ook door de vreemdelingendienst zelf gewenst. Vandaar dat ik de
Kamer op dit punt een motie voorleg.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de Wet op de identificatieplicht tot doel heeft te komen
tot een effectievere bestrijding van illegaal verblijf;constaterende, dat de interpretatie van het begrip "concrete aanwijzing"
in artikel 19, eerste lid, Vreemdelingenwet ertoe heeft geleid dat de bevoegde
autoriteiten in de praktijk over een zwakker instrument beschikken bij de
controle op illegaal verblijf dan vóór de invoering van de Wet
op de identificatieplicht;verzoekt de regering in de in december 1996 te verschijnen rapportage
over artikel 19 Vreemdelingenwet nader in te gaan op de mogelijkheid om artikel
19, eerste lid, Vreemdelingenwet zodanig te wijzigen dat naast de concrete
aanwijzing ook het aan de omstandigheden van het geval ontleende vermoeden
van illegaliteit een titel geeft tot staandehouding,en Verhagengaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35 (24233).De heer Verhagen (CDA):De bedoeling is dat dit punt wordt betrokken bij het regeringsstandpunt
over de genoemde rapportage.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Kunt u het laatste stukje van het dictum even herhalen?De heer Verhagen (CDA):Het laatste gedeelte luidt: "dat naast de concrete aanwijzing", zoals
die nu in artikel 19, eerste lid, staat, "ook het aan de omstandigheden van
het geval", dus niet aan de persoon, "ontleende vermoeden van illegaliteit
een titel geeft tot staandehouding". Wij verlangen een regeringsstandpunt
over deze mogelijkheid om tegemoet te komen aan de nadrukkelijk door de vreemdelingendienst
uitgesproken wens.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik ben er blij om dat u hierbij aangeeft dat het niet om de persoon gaat.
Als dat wel het geval zou zijn, zouden wij dingen krijgen die wij niet willen.
Kunt u overigens een voorbeeld van een door u bedoeld geval geven?De heer Verhagen (CDA):Ik verwijs naar het geval dat ik al in eerste termijn noemde. Het ging
daarbij om de chauffeur van een busje die stelde: wie in mijn wagen zitten,
weet ik niet precies; ik weet ook niet of ze een paspoort hebben; ze zijn
net in Nederland. Ik vind dat toch een tamelijk duidelijke aanwijzing van
deze chauffeur. De politie vroeg dan ook om papieren. Vervolgens werd geconstateerd
dat deze mensen illegaal in Nederland waren, maar de rechter stelde dat men
deze personen niet had mogen vragen of zij legaal in Nederland verbleven omdat
er geen concrete aanwijzing was dat er sprake was van illegaal verblijf. Ik
vind dat hier sprake is van een aan de omstandigheden van het geval ontleend
vermoeden van illegaal verblijf.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):We zullen de reactie van de regering afwachten op deze motie, maar ik
vraag mij toch af hoe vaak u in een auto of busje hebt gezeten waarbij aan
de chauffeur werd gevraagd wat de mensen in Nederland deden. Mij is zoiets
nooit overkomen. Ik kan mij de uitspraak van de rechter dan ook wel voorstellen.
Het is een wat vreemd geval.De heer Verhagen (CDA):Het gaat hier om een verschil met betrekking tot de mogelijkheden voor
de vreemdelingendienst om op te kunnen treden.Voorzitter! De koppelingswet is vooral gericht op het ontmoedigen van
illegaal verblijf in Nederland. In eerste termijn heb ik al met nadruk gesteld
dat deze wet geen sluitstuk is. Deze wet is ook niet het einde van de overheidsbemoeienis
met de illegaal. De overheid zal zich mijns inziens vooral ook moeten richten
op het voorkómen van illegaliteit. Overigens ben ik het met de regering
eens wanneer zij stelt dat dit nooit volledig kan worden vermeden. Echter,
de overheid mag niet debet zijn aan het ontstaan of het continueren van illegaliteit,
doordat er geen of een onvoldoende uitzettingsbeleid wordt gehanteerd. De
reacties van de regering op mijn opmerking om meer gebruik te maken van de
mogelijkheid om over te gaan tot daadwerkelijke uitzetting in plaats van het
doen van een schriftelijke aanzegging, stellen mij niet geheel gerust. Vandaar
dat ik de Kamer ook wat dit betreft een motie voorleg.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat voorkoming van illegaliteit vraagt om een effectief uitzettingsbeleid;constaterende, dat de huidige praktijk, waarbij uitgeprocedeerde asielzoekers
een schriftelijke aanzegging krijgen het land te verlaten, in veel gevallen
niet voldoende is;constaterende, dat ten aanzien van aangetroffen illegalen niet in alle
gevallen een daadwerkelijke uitzetting volgt;van mening, dat in de vrijblijvendheid van dit uitzettingsbeleid een kiem
is gelegen voor het ontstaan dan wel de continuering van illegaliteit;verzoekt de regering over te gaan tot het als regel begeleid uitzetten
van uitgeprocedeerde vreemdelingen en aangetroffen illegalen, dan wel in meer
gevallen het instrument van gecontroleerd vertrek toe te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36 (24233).De heer Apostolou (PvdA):Welke consequenties heeft deze motie voor de politiesterkte?De heer Verhagen (CDA):De vreemdelingendienst moet in meer gevallen begeleid uitzetten. Bij het
gecontroleerd vertrek neemt men de reisdocumenten in en legt men die aan de
grens. Die kunnen dan worden opgehaald bij het verlaten van het land. Dit
laatste zal vrijwel geen enkele consequentie hebben. Wat het eerste deel betreft,
zal vaker actief moeten worden opgetreden. Dat vraagt dus om een grotere inzet.De heer Apostolou (PvdA):Maar een uitbreiding van de capaciteit die er op dit moment is is niet
nodig?De heer Verhagen (CDA):Daar heb ik niet over gesproken.De heer Apostolou (PvdA):Wilt u de brief die nu gestuurd wordt, niet langer versturen of wilt u
die toch laten uitgaan?De heer Verhagen (CDA):Het moet in meer gevallen gebeuren.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Met een van de overwegingen van de heer Verhagen ben ik het
eens, namelijk dat dit beleid kan leiden tot meer illegaliteit. Vervolgens
staat in het dictum dat moet worden overgegaan tot uitzetting of gecontroleerd
vertrek. Uit de ervaringen die wij tot op dit moment hebben met het uitzetten
en het remigratiebeleid, blijkt dat dit gewoon niet gaat. Heeft hij daar een
oplossing voor bedacht? VerhagenNaar welk land moet men uitgezet worden in
gevallen dat het op dit moment niet kan en de regering daar toch toe zou moeten overgaan, bijvoorbeeld als er geen laissez passer is?De heer Verhagen (CDA):Daarvoor geldt het algehele terugkeerbeleid, waarvoor ik ook een motie
heb ingediend. In Ter Apel moet juist gezorgd worden voor de laissez passers.
Dat laat onverlet dat er in gevallen waarin wel degelijk de mogelijkheid bestaat
om daadwerkelijk het land te verlaten, toch afgezien wordt van begeleid of
gecontroleerd vertrek. Ook daar volstaat men met het geven van een schriftelijke
aanwijzing.Ik heb het dus niet over de categorie waarin er technische problemen zijn,
waarvoor een actieve inzet wordt gevraagd, om te komen tot laissez passers
en dergelijke. In de andere gevallen kun je wel degelijk overgaan tot gecontroleerd
vertrek. Juist voor een gecontroleerd vertrek zul je een paspoort moeten hebben.De heer Rijpstra (VVD):De staatssecretaris heeft in eerste termijn een nota toegezegd waarin
een aantal facetten van illegaliteit en terugkeer zullen worden behandeld.
Is het niet verstandig om uw motie daarbij te betrekken?De heer Verhagen (CDA):Indien de staatssecretaris dit element er in haar beantwoording bij betrekt,
ontstaat een nieuwe situatie.Ik heb een aantal amendementen ingediend in verband met het onderwijs.
De staatssecretaris van Onderwijs heeft gesteld, dat het gewijzigde amendement
inzake de beperking tot het hoger onderwijs en het universitair onderwijs
tot hier legaal verblijvenden leidt tot het onmogelijk worden van uitwisselingsprogramma's.
Daarom heb ik het oorspronkelijke amendement laten herleven, ter vervanging
van het gewijzigde amendement. Op dit punt kom ik tegemoet aan de kritiek
van de staatssecretaris.Zij hield een pleidooi tegen het amendement inzake het niet kunnen ontlenen
van een verblijfsrechtelijke aanspraak, dat vooral gericht was op het gevaar
van de a-contrarioredenering. Ook collega Van den Berg sprak daarover in eerste
termijn. Dat zou gelden voor de overige onderdelen waarvoor een uitzondering
is gemaakt, dus naast het onderwijs voor de gezondheidszorg en de rechtsbijstand.
Dat heeft mij ertoe gebracht een nieuw amendement in te dienen. Daarbij wordt
in de wet vastgelegd dat aan uitzonderingen ten aanzien van het koppelingsbeginsel
geen verblijfsrechtelijke aanspraken kunnen worden ontleend. Op dat moment
wordt hetgeen heel nadrukkelijk in de memorie van toelichting staat, nadrukkelijk
vastgelegd. Ik denk dat dit de rechtszekerheid bevordert, om de eenvoudige
reden dat juist op dit punt de Vreemdelingenkamer ten aanzien van het onderwijs,
maar ook ten aanzien van de andere elementen dit pleidooi heeft gehouden voor
een helder beleidskader. Op het moment dat je het in de wet vastlegt, hoeft
daar geen onduidelijkheid over te bestaan.De heer Dittrich (D66):Maar is dat niet volstrekt overbodig? In de tekst van eerste lid van artikel
8b staat dat illegalen geen aanspraak kunnen maken. In het tweede lid staat:
behalve op drie terreinen. Nu stelt u voor in het derde lid, dat dit geen
recht op verblijf geeft, zoals bedoeld in artikel 1b. Maar dat stond weer
in het eerste lid. Zou je dan, doorredenerend, niet een vierde lid moeten
maken en daarin moeten zeggen dat wel aanspraken op de drie onderdelen onder
omstandigheden mogelijk zijn? En dan krijg je toch een soort Drosteblikje-effect.De heer Verhagen (CDA):Nee. Er staat dat de toekenning van aanspraken – de aanspraken die
onder andere in lid 2 vermeld staan – geen recht geeft op verblijf,
niet als bedoeld in artikel 8b, maar als bedoeld in artikel 1b van de Vreemdelingenwet,
die het verblijf regelt.De heer Dittrich (D66):Ja. Maar in lid 1 van artikel 8 staat de hoofdregel. U voegt dus een derde
lid toe. Dat is echter volstrekt overbodig als je naar de artikelen 1 en 8
kijkt.De heer Verhagen (CDA):Kijk welke discussies zijn ontstaan over het volgen van onderwijs, waarbij
men toch probeert daar een zelfstandige verblijfstitel aan te ontlenen. Men
zegt dan dat men in de samenleving geïntegreerd is, omdat men jarenlang
onderwijs heeft gevolgd, en om die reden wil men een verblijfsrechtelijke
aanspraak verkrijgen. Door het kabinet is heel expliciet in de memorie van
toelichting gesteld dat er geen verblijfsrechtelijke aanspraken aan kunnen
worden ontleend. Ik leg dit vast in de wet. Dus wat in de memorie van toelichting
en in de reactie van het kabinet is gesteld, leg ik vast in de wet om onduidelijkheden
op dit terrein te voorkomen.De heer Dittrich (D66):Ik vind juist dat u meer onduidelijkheid bevordert. De toelichting is
duidelijk genoeg. Het staat er wel tien keer in. U neemt het op in lid 3.
Vervolgens verwijst u weer naar artikel 1b. Dan krijg je een heel raar effect.
Ik zou dus zeggen dat dit overbodig is, ook volgens uw uitleg.De heer Verhagen (CDA):In sommige gevallen kan het niet overbodig zijn. Waar ook heel nadrukkelijk
in de memorie van toelichting duidelijk werd wat wij bedoelden met medische
zorg, werd toch over het amendement van de heer Rouvoet gezegd dat het kabinet
dat ook vond, maar dat het werd gezien als een ondersteuning van het beleid.
Ik hoop ook dat dit punt gezien wordt als een ondersteuning van het beleid,
zoals verwoord in de memorie van toelichting.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het is overbodig, maar ook verwarrend als u dit toevoegt. In deze wetsteksten
staat alleen globaal wie er hier toegelaten zijn. Er wordt niet uitputtend
opgesomd waarom je kunt worden toegelaten. Nu haalt u er één
aspect uit.De heer Verhagen (CDA):Zo kunnen wij de discussie natuurlijk heel lang voeren. Eerst wordt door
de staatssecretaris en door de heer Van den Berg gezegd dat het gevaar bestaat
van een a-contrarioredenering als je het alleen regelt ten aanzien van het
onderwijs. Ik regel het nu ten aanzien van alles en nu is het ineens weer
verwarrend. Zo is er natuurlijk steeds een element. Ik ben tegemoetgekomen
aan de kritiek van staatssecretaris Netelenbos op dit punt. Zij zegt dat je
het gevaar loopt dat men een a-contrarioredenering toepast. Ik kom daarop
met dit heldere antwoord. U hoeft het niet over te nemen, maar ik heb geprobeerd
tegemoet te komen aan de opmerkingen die door het kabinet zijn gemaakt. Ik
heb dus gezocht naar een mogelijkheid die de a-contrarioredenering
uitsluit.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Toen u dit naar voren bracht, verwees u onder andere naar de Vreemdelingenkamer.
Op het moment dat de Vreemdelingenkamer ergens aan te pas komt, zijn wij al
een heel eind verder. Dan is het vaak toch op basis van nadere overwegingen,
van misschien humanitaire aspecten, meegenomen. Wil het CDA, dat zelf ook
spreekt van een heel humaan vreemdelingenbeleid, dat dan toch nog dichttimmeren
in de wet?De heer Verhagen (CDA):Nee, dat wil ik niet. U moet niet de zaak uit zijn verband halen, want
met betrekking tot die uitspraken is toen aan de staatssecretaris gevraagd
om een helder beleidskader: wij wilden weten hoe de overheid omgaat met het
volgen van onderwijs. Dat was het verzoek ook van de Amsterdamse rechtbank
op dit punt. Nu, daarover is in de memorie heel nadrukkelijk gesteld –
dat wordt ondersteund door het CDA – dat de schade aan kinderen die
aan het niet toestaan van het volgen van onderwijs verbonden zou zijn, zo
groot wordt gevonden dat daarvoor een uitzondering gewenst is. In dit verband
is die uitzondering gemaakt ten aanzien van het onderwijs. Om te vermijden
dat wij wederom geconfronteerd worden met een rechtbank die stelt: "Wat wilt
u nu werkelijk?", is mijn voorstel om in de wet vast te leggen datgene wat
in de memorie van toelichting heel nadrukkelijk ook door dit kabinet wordt
gesteld, namelijk dat men geen verblijfsrechtelijke aanspraken kan ontlenen
aan het feit dat de koppelingswet niet op alle onderdelen strikt wordt toegepast
en dat er dus uitzonderingen zijn op de drie terreinen: onderwijs, volksgezondheid
en rechtsbijstand.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ook ik dank de bewindslieden voor hun uitgebreide mondelinge
en schriftelijke beantwoording, van twee en één week geleden.
Wat mijn fractie betreft zijn er veel punten opgehelderd, maar resteren er
nog een aantal zaken waar ik het hier over wil hebben.Ik begin met de koppeling tussen het VAS, de GBA en de afnemers. Wanneer
de vreemdelingendienst iemands achternaam fonetisch heeft ingeschreven, terwijl
de GBA dat op basis van de expertise die men ten aanzien van het naamrecht
heeft, secuur doet – daar zijn allerlei richtlijnen voor – dan
hapert de koppeling tussen de bestanden en moet de vreemdelingendienst handmatig
controleren waar de fout zit. Dat heeft consequenties voor de vreemdeling
die aanspraak wil maken op bijvoorbeeld een uitkering.Ik blijf met het punt zitten, dat ik vanuit de praktijk verhalen hoor
dat er nog steeds onvolkomenheden zijn. Als ik dan kijk in de beantwoording
door de regering, lees ik dat de regering schrijft: er resteert alleen nog
maar een restproblematiek en die zal uiterlijk op 31 december a.s. opgelost
zijn.Collega Sipkes pleitte voor een evaluatie van het koppelingsproject GBA-VAS,
voordat er over het wetsvoorstel gestemd wordt. Ik moet zeggen dat dit op
zich een aantrekkelijke kant heeft, maar de fractie van D66 gaat toch af op
de verzekering van de staatssecretaris dat de koppeling na 31 december goed
functioneert. Op grond van die verzekering kan wat ons betreft de stemming
over het wetsvoorstel wel binnenkort plaatsvinden, maar dat betekent voor
ons niet dat de wet nadien onbesproken in werking kan treden. De inwerkingtreding
van belangrijke onderdelen van de koppelingswet zal medio 1997 plaatsvinden
en wat D66 betreft is er dus voordien nog ruimte om, na 31 december en vóór
die inwerkingtreding, een verslag te krijgen inzake de oplossing van de restproblematiek.Blijkt nu dat die problematiek niet naar genoegen verholpen is, dan behoudt
de fractie van D66 zich het recht voor om alsnog voor uitstel van de invoeringsdatum
te pleiten. In dit verband is immers, zoals de staatssecretaris in de schriftelijke
beantwoording expliciet en heel terecht naar voren heeft gebracht, een juiste
en actuele registratie van persoons- en verblijfsgegevens van vreemdelingen
essentieel. Daarom vraag ik de regering of deze bereid is in het voorjaar
van 1997 te rapporteren over de actuele stand van zaken met betrekking tot
de koppeling VAS-GBA.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben erg blij met de steun van de heer Dittrich in dezen,
maar hij had zelf ook heel wat kritiek in eerste termijn.Komt het er nu op neer dat hij zegt: wel doorgaan met de parlementaire
behandeling, dus ook door naar de Eerste Kamer? En wil hij, wat betreft de
invoering, daar alleen een brief over hebben of gewoon gehoord worden? Of
spreekt hij zich daar wat harder uit, in de zin van: regering, gaat u door,
maar voordat wij echt gaan beginnen, is die datum wat D66 betreft afhankelijk
van een evaluatie van de koppeling tot dan toe?De heer Dittrich (D66):Voordat wij beginnen, wil ik een brief c.q. notitie van de staatssecretaris
waarin de actuele stand van zaken met betrekking tot die koppeling beschreven
wordt. Als wij die lezen en wij zien daarin dat het in de praktijk nog steeds
niet werkt, is het duidelijk dat er problemen komen als de wet wordt ingevoerd.
Op dat moment zullen wij een debat of een algemeen overleg aanvragen om daarop
bij de staatssecretaris met klem aan te dringen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voor de invoering van de wet houdt u vast aan juni of juli 1997? U zegt
dus niet: regering, wij gaan door met de parlementaire behandeling, maar denk
eraan, wij willen een goede evaluatie, anders kan de invoering nog niet plaatsvinden?De heer Dittrich (D66):Het is niet één invoeringsdatum. Er zijn allerlei materiewetten.
Er worden verschillende trajecten doorlopen. Ik bepleit niet dat de behandeling
van dit wetsvoorstel wordt gestaakt en de Eerste Kamer er dus niet naar kan
kijken. Blijkt echter dat er vanuit de praktijk enorme problemen te verwachten
zijn, dan moet de Kamer aan de bel trekken. Dat kan variëren van niet
invoeren tot de regering vragen nog eens te kijken naar bepaalde onderdelen
of iets te repareren. Er is een scala van mogelijkheden. Dat hangt natuurlijk
af van de problemen. De regering verzekert ons echter in haar schriftelijke
antwoord dat er na 31 december geen problemen meer zijn. Daarvan ga ik uit.Voorzitter! Er is al aardig wat gesproken over het sluitstuk van het vreemdelingenbeleid,
namelijk hoe wij omgaan met het verwijderen van degenen die
hier niet mogen zijn. Ik ben tevreden met de door de regering genoemde prioriteitsvolgorde.
Allereerst het opsporen en uitzetten van criminele vreemdelingen, vervolgens
van vreemdelingen die de openbare orde verstoren c.q. overlast bezorgen en
daarna de rest van de vijf punten zoals die in de schriftelijke beantwoording
worden genoemd. Die prioriteitenstelling sluit nauw aan bij hetgeen ik namens
de fractie van D66 naar voren heb gebracht.Ik wil in dit verband duidelijk stellen dat wij vasthouden aan artikel
24 van de Vreemdelingenwet. Een illegale vreemdeling is zélf vertrekplichtig.
Het lijkt mij een liberaal beginsel dat het individu de mogelijkheid moet
krijgen om zelf binnen een redelijke termijn op eigen gelegenheid te vertrekken.
Daarvoor draagt hij zélf de verantwoordelijkheid. Wanneer het gaat
om een illegale vreemdeling die verder niets misdaan heeft dan dat hij hier
illegaal verblijft, is er slechts sprake van het overtreden van een administratieve
bepaling. Wat de fractie van D66 betreft, is opsluiting dan ook niet snel
aan de orde. Wij zullen met het vraagstuk van illegaliteit moeten leren leven
zolang er welvaartsverschillen zijn. Wij moeten niet als een soort boekhouder
iedereen die niet volgens onze regels handelt, meteen willen opsluiten. Daarvoor
zijn andere methoden.De heer Rijpstra (VVD):Aan welke andere methoden denkt de heer Dittrich?De heer Dittrich (D66):Wij hebben daarover in eerste termijn uitgebreid gesproken. Ik meen mij
te herinneren dat u om een nota heeft gevraagd waarin deze aspecten nog eens
over het voetlicht moeten worden gebracht. Voor D66 is artikel 24 heel belangrijk.
De verantwoordelijkheid moet allereerst gelegd worden bij het individu. Om
het simpel te zeggen, men is hier illegaal gekomen, zonder toestemming te
vragen. Dat betekent dat men zélf moet vertrekken. Uiteraard zijn er
gradaties mogelijk. Dat hangt af van de activiteiten van de desbetreffende
persoon. Dat beginsel blijft echter vooropstaan. Du moment dat iemand door
de vreemdelingenpolitie op straat wordt aangehouden en blijkt dat hij niet
rechtmatig in Nederland verblijft, moet er echter niet meteen een soort rode
lamp gaan branden en worden geprobeerd betrokkene op te sluiten. Dat is wat
ons betreft niet aan de orde.De heer Rijpstra (VVD):Dat begrijp ik. Wij hebben er de vorige keer ook over gediscussieerd.
In eerste instantie krijgt hij die aanzegging. Artikel 24 blijft ook wat mijn
fractie betreft gewoon van kracht. Wat doe je echter in vervolgfases, als
diezelfde persoon weer wordt aangetroffen? Er moet op een gegeven ogenblik
toch iets gebeuren.De heer Dittrich (D66):De koppelingswet is voortgekomen uit het rapport van de commissie-Zeevalking,
waarin heel sterk wordt gepleit voor een ontmoedigingsbeleid. Dat betekent
dat mensen die hier niet rechtmatig verblijven geen aanspraak meer kunnen
maken op wat dan ook, behalve die drie uitzonderingen. Wij ondersteunen dat
ontmoedigen. Wij denken dat mensen zelf zullen vertrekken en zelf wellicht
naar het land van herkomst gaan of hun heil ergens anders zullen zoeken.De heer Rijpstra (VVD):In feite gedoogt u die illegaal die geen criminele activiteiten heeft
ontplooid en die verschillende keren door de vreemdelingendienst wordt aangetroffen.
Die laat u in feite gewoon lopen.De heer Dittrich (D66):Het woord "gedogen" roept weer heel andere connotaties op. Ik heb net
al gezegd dat ik mij heel erg aansluit bij de prioriteitsvolgorde die de regering
in de stukken heeft neergeschreven. Ik ben er een groot voorstander van dat
wij ons gaan richten op de criminele illegalen. Ik vind dat wij ons niet moeten
richten op mensen die hier alleen maar illegaal zijn.Voorzitter! Ik kom bij het onderdeel van de vreemdelingenbewaringscapaciteit.
Een leegstand van cellen vindt D66 onverantwoord. Amsterdam bijvoorbeeld kan
soms criminele illegale vreemdelingen niet in vreemdelingenbewaring nemen,
omdat de voor Amsterdam toebemeten capaciteit vol is terwijl er elders in
het land leegstand is, volgens de beantwoording ongeveer 120 cellen, die slechts
voor een deel wordt veroorzaakt door aanloopproblemen. Dat betekent heenzenden
en tegelijk leegstand. Dat kan en wil ik niet uitleggen. Die celruimte is
wat D66 betreft hard nodig om criminele vreemdelingen op te sluiten in afwachting
van hun uitzetting op grond van artikel 26 van de Vreemdelingenwet. Daarom
wil ik graag de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de mogelijkheden om criminele vreemdelingen op grond
van artikel 26 van de Vreemdelingenwet in bewaring te nemen, ten volle benut
dienen te worden;constaterende, dat er een leegstand is van cellen, bestemd voor vreemdelingenbewaring,
welke leegstand slechts voor een deel veroorzaakt is door aanloopproblemen;verzoekt de regering er zorg voor te dragen dat de celcapaciteit voor
vreemdelingenbewaring ten volle wordt benut, en de Kamer hierover periodiek
te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37 (24233).De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik blijf van mening dat bij de tenuitvoerlegging van de vreemdelingenbewaring
criminele en niet-criminele vreemdelingen niet door elkaar moeten worden vastgehouden.De heer Verhagen (CDA):Houdt de heer Dittrich nu via deze motie een pleidooi om meer mensen in
bewaring te nemen op grond van artikel 26?De heer Dittrich (D66):Neen, ik heb zojuist verteld dat wij ons heel erg aansluiten bij de prioriteitenstelling
van het kabinet. In het uitzettingsbeleid richt je je op criminele vreemdelingen.
DittrichDat gebeurt; ik noem in Amsterdam het paasoffensief. Rond Pasen wordt
daar heel hard aan gewerkt. Dan is het buitengewoon navrant
dat sommige criminele illegalen worden aangehouden en ter fine van uitzetting
in vreemdelingenbewaring zouden moeten worden genomen, maar dat er geen cellen
zijn. Tegelijkertijd lezen wij dat er zo'n 120 cellen leegstaan. Dat zal geen
constant getal zijn, maar een aanmerkelijk aantal staat leeg. De regering
geeft daarbij zelf aan dat het voor een deel te maken heeft met aanloopproblemen.
Dan is de conclusie gerechtvaardigd dat de regering er zorg voor moet dragen
dat die leegstaande cellen worden benut voor criminele illegale vreemdelingen
die uitgezet moeten worden.Ik had het over criminele en niet-criminele vreemdelingen die door elkaar
in vreemdelingenbewaring worden gehouden. In eerste termijn heb ik de staatssecretaris
gevraagd of er geen differentiatie kon worden aangebracht. Zij heeft toegezegd
te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor differentiatie en wat de kosten
daarvan zijn. Ik ben het daarmee eens; dat moet nog verder uitgezocht worden.
Is de staatssecretaris bereid hierover een brief aan de Kamer te sturen nadat
dat onderzoek is afgerond, zodat wij dat desgewenst kunnen bespreken?De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! De staatssecretaris zal met een nota komen waarin ook allerlei
facetten van de illegaliteit worden meegenomen. Zou dit voorstel van de heer
Dittrich daar niet goed in passen?De heer Dittrich (D66):Dat vraag ik mij af, want elk voorstel dat hier wordt gedaan, moet door
u in die nota ingepast worden. Straks wordt het een heel boekwerk. Ik ben
bang dat de regering er dan een jaar mee bezig is. Vreemdelingenbewaring,
de uitbreiding, de kosten, de splitsing en de differentiatie daarvan vormen
een heel specifiek onderdeel. Ik meen dan ook dat het beter is om dat apart
te behandelen.Voorzitter! Ik kom tot de bijstand aan illegalen. De regering stelt in
de schriftelijke en de mondelinge beantwoording duidelijk dat gemeenten geen
enkele beleidsvrijheid hebben om aan illegale vreemdelingen uitkeringen te
doen of verstrekkingen te verlenen op basis van de Algemene bijstandswet.
Wel mogen de gemeenten ingeval van een noodsituatie, zoals de Bijlmerramp,
de betrokken vreemdelingen noodhulp verschaffen van feitelijke aard. Van de
gemeenten weten wij echter dat zij tegen allerlei situaties kunnen aanlopen
waarin op humanitaire gronden een noodvoorziening voor een illegale vreemdeling
wenselijk is. Na hetgeen staatssecretaris De Grave heeft geantwoord nog eens
op mij ingewerkt te laten hebben, heb ik echt het idee dat zijn antwoorden
enigszins in een kringetje ronddraaien. Enerzijds gaf hij aan dat mensen door
uitsluiting van de bijstandswet tussen de wal en het schip kunnen vallen en
dat gemeenten dan hulp kunnen en ook mogen bieden. Anderzijds gaf hij echter
aan dat gemeenten daar niet de bijstandswet voor mogen gebruiken. Waar de
gemeenten dat dan wel uit zouden moeten betalen, is in de eerste termijn en
de interruptiedebatjes onduidelijk gebleven. Blijkbaar moeten zij dat uit
eigen zak betalen.Ik kan mij dan ook niet aan de indruk onttrekken dat de staatssecretaris
in het debat heel erg geredeneerd heeft vanuit zijn vorige functie als wethouder
van Amsterdam. Wij weten echter dat er ook een heleboel kleine gemeenten in
Nederland zijn die veel minder ruimte hebben om vanuit hun eigen middelen
dit soort hulp te verlenen. Wat de fractie van D66 betreft, ligt hier dus
echt een knelpunt. Het antwoord dat wij tot dusverre van de regering, met
staatssecretaris De Grave voorop, gekregen hebben, is voor ons niet afdoende.
Daar staat weer tegenover dat wij het systeem van de koppelingswet vooralsnog
niet willen doorbreken op dit punt. Een formele uitzondering op het beginsel
dat niet rechtmatig verblijvenden nergens aanspraak op kunnen maken, zou ons
te ver gaan. D66 wil echter ook niet dat mensen als gevolg van het wettelijke
systeem vermalen kunnen raken. Het is voor ons te onduidelijk om wat voor
situaties het nu eigenlijk gaat. Overleg met de Vereniging van Nederlandse
gemeenten om dat verder in kaart te brengen om vervolgens te beoordelen of
bijvoorbeeld de bijstandswet aangepast moet worden, lijkt ons gewenst. Daarom
wil ik graag de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen
geen aanspraak kunnen maken op een uitkering ingevolge de Algemene bijstandswet;constaterende, dat er bij de Nederlandse gemeenten behoefte bestaat om
in zeer bijzondere noodsituaties feitelijke hulp en eventueel op tijdelijke
basis financiële hulp te kunnen verlenen aan niet rechtmatig in Nederland
verblijvende vreemdelingen;overwegende, dat het thans niet duidelijk is in welke situaties de Nederlandse
gemeenten dergelijke hulp zouden willen verstrekken en in welke mate zij daarin
belemmerd worden door afsluiting van de Algemene bijstandswet;verzoekt de regering in overleg met de Vereniging van Nederlandse gemeenten
binnen één jaar na aanvaarding van de koppelingswet in kaart
te brengen in welke situaties gemeenten feitelijke en financiële hulp
willen verstrekken aan niet rechtmatig in Nederland verblijvende vreemdelingen,
daaraan conclusies te verbinden en die aan de Kamer voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38 (24233).De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! De heer Dittrich heeft het over "na aanvaarding van de koppelingswet".
Dat zou best in december het geval kunnen zijn. Betekent dat...?De heer Dittrich (D66):Dan begint de teller te lopen.De heer Apostolou (PvdA):Juist, maar dan handelen de gemeenten nog niet volgens deze wet. De wet
is dan namelijk nog niet in werking getreden.De heer Dittrich (D66):Daarom staat er ook in de motie "...binnen één jaar na aanvaarding
van de koppelingswet in kaart te brengen, Dittrichin welke situaties gemeenten
feitelijke en financiële hulp willen verstrekken...".
Ze weten natuurlijk wel in welke situaties zij dat zouden willen, alleen is
dat nu nog niet helder.De heer Apostolou (PvdA):Ik dacht dat de Vereniging van Nederlandse gemeenten hierover duidelijke
taal heeft gesproken.De heer Dittrich (D66):Maar de VNG heeft nog geen uitsplitsing gemaakt naar die situaties.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):De regering heeft al toegezegd dat de koppelingswet zal worden geëvalueerd.
Is dit een verbijzondering?De heer Dittrich (D66):Inderdaad is de prachtige toezegging gekomen dat de evaluatie van de koppelingswet
na drie jaar zal plaatsvinden.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):U wilt dus dat de uitzondering van de bijstand vervroegd wordt naar een
jaar na invoering. Heb ik dat goed gehoord?De heer Dittrich (D66):Nee. De VNG signaleert knelpunten op het onderdeel bijstand. Wij horen
daar verhalen over, maar deze zijn nog te diffuus om te zeggen, welke situaties
dat zijn. De beantwoording van de staatssecretaris vonden wij nog niet helemaal
overtuigend. Het voert ons te ver om in artikel 7 van de Algemene bijstandswet
allerlei categorieën "in te flansen", omdat die wellicht niet volledig
zijn en niet goed op elkaar zijn afgestemd. Daarom zeggen wij: breng in overleg
in kaart, welke situaties dat zijn. Wij krijgen het resultaat daarvan teruggerapporteerd,
en als daaruit blijkt dat dit heel schrijnende situaties zijn die misschien
wel regelmatig voorkomen, vinden wij dat we met het onderdeeltje bijstand
in de koppelingswet waarschijnlijk te ver zijn doorgeschoten, waarna we naar
bevind van zaken zullen handelen.De heer Rouvoet (RPF):Maar krijgt de Kamer die informatie wel? Hoe is immers de situatie gedurende
het jaar waarin het onderzoek loopt? Dan zullen gemeente zich toch moeten
houden aan de dan voorliggende koppelingswet? Dan krijgt u die informatie
niet, omdat de gemeenten zich zullen richten op het dan geldende artikel 11.De heer Dittrich (D66):Dan is de koppelingswet wel in werking getreden, waar de gemeenten zich
aan moeten houden. Maar misschien moet u even wachten tot de motie wordt rondgedeeld.
Daarom heb ik voor de formulering "zouden willen" gekozen. Dit betekent dat
de gemeenten dan een heleboel knellende situaties tegenkomen, maar daarop
niet adequaat zouden kunnen reageren, omdat ze zich aan de bepalingen van
de koppelingswet houden. Dat moet geïnventariseerd worden, en dat moeten
we dan weer bespreken.De heer Verhagen (CDA):Geeft D66 daarmee niet slechts voorwaardelijk steun aan de koppelingswet,
of moet ik deze motie anders duiden?De heer Dittrich (D66):Het antwoord op het eerste deel van uw vraag is "nee".Voorzitter! In mijn eerste termijn heb ik de staatssecretaris gevraagd
of zij bereid was te onderzoeken of het lokale bestuur een versterkte rol
in de vorm van een zwaarwegend advies kon krijgen, wanneer een uitzetting
van een illegale vreemdeling die volkomen is ingeburgerd, ophanden is. Daarbij
gaat het om illegalen die al voor 1992 stonden ingeschreven, en dus volledig
zijn ingeburgerd. Zoals bekend hebben de burgemeesters van Amsterdam en Rotterdam
zich achter dit voorstel geschaard. Dat is ook niet verwonderlijk, want dat
zijn nu juist de twee grote gemeenten die, vaker dan andere gemeenten, een
verwijderingsbeslissing uit Den Haag moeten uitvoeren en geconfronteerd worden
met alle emoties, die dat oplevert bij de betrokken vreemdelingen, maar ook
in de buurt waar mensen wonen, op school etc. Kamerleden worden in zulk soort
situaties vaak benaderd. Daar zijn passages aan gewijd in het rapport van
Berenschot, waarover we een- en andermaal, zij het in ander verband, in de
Kamer hebben gesproken. Ik herinner mij nog heel goed de kwestie van het Ghanese
meisje uit Den Haag, waarvan een deel van haar klasgenootjes hier in het gebouw
aanwezig was. Het was toen de PvdA-fractie, in de persoon van mevrouw Van
Nieuwenhoven, en niet in die van de heer Apostolou, die zich voor dat geval
sterk heeft gemaakt, wat ik overigens zeer te waarderen vond.Gelet op de reacties van de grote fracties in dit debat was ik blij met
het antwoord van de staatssecretaris. Deze heeft toegezegd met de gemeenten
over dit voorstel te gaan praten. Zij heeft gezegd de VNG te willen vragen
of zij ideeën heeft om meer betrokken te worden bij dit soort zaken.
De staatssecretaris wil graag meer horen over de illegaliteit in de gemeenten
en de problemen die daaraan verbonden zijn. Maar de staatssecretaris heeft
ook duidelijk gemaakt dat zij een geformaliseerde rol van de gemeentebesturen
in de besluitvormingsprocedure niet overneemt. Dat vind ik jammer, want enige
decentralisering op dit punt kan wat ons betreft geen kwaad. De uiteindelijke
beslissing blijft natuurlijk bij de staatssecretaris. Het argument dat in
de beantwoording naar voren is gebracht, dat er verwachtingen worden gewekt,
spreekt mij niet aan. Wanneer de overheid heeft besloten dat iemand het land
moet verlaten en de rechter heeft gezegd dat de overheid niet ten onrechte
handelt door die bevoegdheid uit te oefenen, dan is het aan de staatssecretaris
om te beslissen of zij die uitzettingsbevoegdheid gaat uitoefenen. In die
laatste fase kan in mijn voorstel een gemeentebestuur zich gemotiveerd voor
de vreemdeling in kwestie inzetten. Daar behoef je dus geen verkeerde verwachtingen
mee te wekken, althans niet meer dan bijvoorbeeld in het geval dat ik zo-even
aanhaalde waarop de PvdA-fractie insprong. Ik meen dat een sterkere rol voor
de lokale overheid een nadere invulling is van het petitierecht. Daarom dien
ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in het kader van geïntegreerd vreemdelingenbeleid
vreemdelingen die niet rechtmatig in Nederland verblijven het land dienen
te verlaten;constaterende, Dittrichdat op deze regel in zwaarwegende omstandigheden
van klemmende humanitaire aard in individuele gevallen een uitzondering kan
worden gemaakt en een verblijfsvergunning kan worden verleend;overwegende, dat integratie in de samenleving een belangrijke factor moet
zijn in de beoordeling van de staatssecretaris van Justitie of een verblijfsvergunning
verleend kan worden, wanneer zich een dergelijke uitzonderlijke situatie voordoet;overwegende, dat de plaatselijke autoriteiten met betrekking tot deze
vreemdelingen de staatssecretaris van Justitie moeten kunnen adviseren;verzoekt de regering op korte termijn in overleg te treden met de Vereniging
van Nederlandse gemeenten om te onderzoeken of en, zo ja, onder welke voorwaarden
een dergelijk beleid gestalte kan krijgen en de Kamer hieromtrent te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 39 (24233).Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Als ik goed geluisterd heb, gaat de heer Dittrich met deze motie iets
verder dan hetgeen hij hieromtrent in eerste termijn opperde. Het jaartal
is er namelijk uit verdwenen. Klopt dat?De heer Dittrich (D66):Neen, het gaat om vreemdelingen die voor 1992 ingeschreven staan.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik vroeg mij af of het ook in de motie stond, maar ik kon het niet zo
snel volgen. U wilt dus echt een bepaalde regel hebben. U kiest in dezen niet
voor het normale recht van petitie, u wilt het echt geformaliseerd hebben.De heer Dittrich (D66):Ik wil een zekere formalisering. De staatssecretaris heeft in haar antwoord
gezegd best met de gemeenten te willen praten over sommige aspecten, maar
dat zij een formalisering ervan afwijst. Daarover verschillen wij dus van
mening. Vandaar dat ik deze motie indien. Ik vind het overigens al prima dat
de staatssecretaris daarover met de Vereniging van Nederlandse gemeenten gaat
praten, maar ik wil inderdaad een stap verdergaan. Daarom heb ik de motie
nodig.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Prima. Zoals u weet, was ik de vorige week al erg verbaasd dat u toen
zo optimistisch was. Ik merk dat u nu toch inziet dat u een verschil van mening
had met de staatssecretaris.De heer Dittrich (D66):Nou ja, optimistisch in die zin dat de staatssecretaris ook heeft gezegd
niet zomaar naar een gesprek toe te willen gaan, maar dat ze dan ook wil luisteren
naar de argumenten die er over tafel komen. Dat vind ik heel belangrijk. Zowel
Amsterdam als Rotterdam ondersteunt het voorstel van D66. Dus ik denk dat
tijdens dat gesprek ook nog wel aan de staatssecretaris duidelijk wordt gemaakt
waarom dat zo belangrijk is. Wie weet laat de staatssecretaris zich dan wel
weer overtuigen.De heer Verhagen (CDA):Toen de staatssecretaris reageerde op het voorstel van de heer Dittrich
in haar beantwoording, gaf laatstgenoemde aan ontzettend blij te zijn met
de reactie. Moet ik nu afleiden uit het gegeven dat hij een motie terzake
heeft ingediend, dat hij nu opeens niet meer zo ontzettend blij is?De heer Dittrich (D66):Ik was ontzettend blij, maar vervolgens ging u de staatssecretaris interrumperen.
Zeker door de vragen en antwoorden die daarop volgden werd het tweede deel
van het antwoord wat overbelicht. Als je dat alles naleest, moet je concluderen
dat hetgeen ik wil, niet datgene is wat de staatssecretaris wil waar het die
grotere rol betreft.De heer Verhagen (CDA):U bent dus achteraf van mening dat u wat te snel gereageerd hebt?De heer Dittrich (D66):Neen, dat kun je niet zo zeggen. Ik vind dat u de staatssecretaris te
lang heeft ondervraagd op dat onderdeel van het antwoord.De heer Apostolou (PvdA):Ik begrijp dat de heer Dittrich nu niet zo blij is, want anders zou hij
die motie niet indienen. Hij spreekt over een "zekere formalisering". Wat
is dat?De heer Dittrich (D66):Dat is iets dat precies met de gemeenten moet worden besproken, zodat
men weet wat voor ideeën daar leven. Dat moet dan worden gerapporteerd
en dan kunnen wij daar wellicht verder over praten. Overigens ben ik zeer
blij dat de heer Apostolou zo geïnteresseerd is in mijn gemoedstoestand.De heer Apostolou (PvdA):U heeft toch zelf wel een mening? U weet toch wat u vraagt? U stuurt de
staatssecretaris toch niet naar een gesprek met de gemeenten om te onderzoeken
of er een zekere formalisering plaats kan vinden? U weet toch wel wat u wilt?De heer Dittrich (D66):Ja, en daar hebben wij de hele eerste termijn over gesproken, daar heeft
de staatssecretaris op geantwoord en daar heb ik zojuist ook een passage aan
gewijd. Dan had u moeten luisteren.De heer Apostolou (PvdA):Ik hoor de woorden "zekere formalisering". Voor mij is het of formalisering
of niet, maar niet een zekere. Dat kan ik niet invullen.De heer Dittrich (D66):Je hebt gradaties in formalisering. Je kunt iets met ontzettend veel toeters
en bellen aankleden, maar je kunt ook zeggen: wij hebben een petitierecht
en dat willen wij in zekere zin formaliseren.Voorzitter! Ik zal nu ingaan op de gezondheidszorg. D66 kan een eind meegaan
met de beantwoording rond het illegalenfonds. Er blijft echter een discrepantie
bestaan tussen enerzijds het niet hoeven vragen naar de verblijfsstatus en
anderzijds de gestelde voorwaarden om voor vergoeding voor de onbetaald gebleven
rekening wegens verleende acute medische zorg aan een illegaal in aanmerking
te komen. De jurist in mij waarschuwt hiertegen, maar ik zie ook wel in dat
wij hier met een dossier te maken hebben dat veel ongerijmdheden kent. Ik
ben er dan ook, zij het met wat reserves, van overtuigd geraakt dat wij de
praktijk maar moeten laten uitwijzen hoe dat fonds werkt. Ik ben in elk geval
wel blij met de toezegging dat de Kamer periodiek op de hoogte wordt gehouden
hoe het gaat met de aan illegalen verleende acute medische zorg, en ook met
de toezegging dat wanneer de 11 mln. van het illegalenfonds onvoldoende blijkt
te zijn, de regering bij zal springen.Wij hebben ook stilgestaan bij de door sommige ziekenhuizen verleende
acute medische zorg aan illegalen. Een vergoeding van de oninbaar gebleven
vorderingen kunnen de ziekenhuizen niet meer via de bijstandswet ontvangen.
Dat betreft dan weer die richtlijn over kosten en afschrijving dubieuze debiteuren.
Ik heb daar in mijn eerste termijn bezwaar tegen gemaakt. De minister heeft
toegezegd de richtlijn aan te passen, in de gaten te houden hoe de situatie
zich ontwikkelt en de knelpunten met de Kamer te bespreken. Daarom wacht ik
die rapportage af.Collega Rouvoet heeft een amendement ingediend en de woorden "acute medische
zorg" vervangen door "noodzakelijke medische zorg". Dat lijkt ons inderdaad
een betere omschrijving. Dat amendement zullen wij dan ook steunen.Over de houding van ambtenaren het volgende. De regering heeft klip en
klaar gezegd dat ambtenaren op grond van artikel 48 van de Vreemdelingenwet
niet verplicht zijn aan de vreemdelingendienst te melden dat een illegaal
ergens aanspraak op wil maken. Ambtenaren zullen dus niet als verlengstuk
van de vreemdelingendienst worden gebruikt. Wij zijn daar heel tevreden over.In het amendement van collega's Rijpstra en Verhagen op stuk nr. 22 gaat
het om het al dan niet inschrijven van een illegaal. Ik heb dat, kortheidshalve
wil ik hiernaar verwijzen, al besproken in het interruptiedebatje dat ik met
collega Verhagen heb gevoerd. Ik zet daar mijn vraagtekens bij en ik ben heel
benieuwd hoe de regering daarop gaat antwoorden.Wat betreft voorlichting en evaluatie antwoordde de regering heel uitgebreid
op mijn punt en zei dat pas tot invoering van de koppelingswet kan worden
overgegaan nadat er adequate voorlichting aan uitvoeringsorganen, aan ambtenaren,
aan het publiek heeft plaatsgevonden. Ik ben tevreden met dat antwoord, zij
het dat ik extra aandacht vraag voor de voorlichting aan de vreemdelingen
op het punt van de termijn van vier weken uit artikel 79 van het Vreemdelingenbesluit.
Uit de reacties uit de praktijk begrijp ik nog steeds dat er verschillende
vreemdelingendiensten verschillend met die termijn omgaan. Daar moet de vreemdeling
natuurlijk niet de dupe van worden. Op dat punt is dus extra grote zorg nodig
voor de voorlichting.Ik heb in een interruptie al gezegd dat wij akkoord gaan met een evaluatie
na drie jaar.Wij hebben er goede nota van genomen dat in het conceptwetsvoorstel dat
de invoering van dat onderwijsregistratienummer regelt, een verbod op doorgifte
aan de vreemdelingendienst zal worden geformuleerd, dit naar aanleiding van
de discussie hier over de koppelingswet. Ik vind dat de regering ook op dat
punt juist handelt.Voorzitter! Ik kom tot mijn conclusie. Na de schriftelijke en mondelinge
antwoorden is het oorspronkelijke wetsvoorstel, zoals dat in eerste instantie
bij de Kamer kwam, aanzienlijk bijgeschaafd. Ik vind dat er al met al een
fatsoenlijk voorstel ligt. Ik vind ook dat de regering in een heel penibel
dossier een prestatie heeft geleverd.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun omvangrijke
en grondige beantwoording. Ik dank ook de staatssecretaris van Justitie voor
de brief van 18 oktober die wij vorige week ontvangen hebben, waarin nader
wordt ingegaan op mijn amendement op stuk nr. 10. Ik zal hier straks nog even
op terugkomen.Voorzitter! De staatssecretaris van Justitie zei in haar betoog aan het
slot een paar dingen die mij frappeerden. Zij zei op een gegeven moment: niet
alles is in regels te vatten. Ik denk dat die uitspraak in deze materie in
bijzondere mate geldt. Het gaat om mensen die hier niet mogen zijn, maar er
toch zijn. Het gaat ook om mensen die zo spoedig mogelijk weg moeten, maar
om welke reden dan ook niet of nog niet weg kunnen. Tegelijkertijd gaat het
ook om een overheid die "nee" moet zeggen en soms toch geen "nee" mag zeggen.
De staatssecretaris waarschuwde er in dat verband terecht voor dat de gerechtigheid
niet ten koste mag gaan van barmhartigheid. Daarmee zijn de dilemma's in deze
materie precies geschetst.Voorzitter! Wanneer je toch een wetsvoorstel over deze materie moet maken
en verdedigen, dan zal hierin altijd iets onvolkomens blijven. Niet voor elk
mogelijk probleem dat ons is voorgelegd in deze discussie maar ook in de vele
schriftelijke commentaren, kun je wettelijk een bevredigende oplossing geven.
Dat betekent dat er dus ruimte gelaten moet worden voor de praktijk. De discussie
die wij hebben gevoerd over het al dan niet verlenen van bijstand in noodsituaties,
was daar voor mij een voorbeeld van. Wij hebben daar bij interruptie ook over
doorgesproken. Wat mij betreft was het duidelijk. Als je toch zou proberen
om daarvoor regels te geven, dan zouden dat soort regels gemakkelijk weer
hun doel voorbij kunnen schieten.Voorzitter! De discussie over de twee elementen gerechtigheid en barmhartigheid
raakt natuurlijk niet alleen de overheid. Ook individuele burgers, kerken,
maatschappelijke organisaties en beroepsbeoefenaren in bijvoorbeeld de gezondheidszorg
worden daarmee geconfronteerd en staan voor hetzelfde dilemma. Zij kunnen
in individuele, concrete situaties soms hulp bieden die de overheid niet kan
bieden, laat staan dat de overheid het kan "regelen". Tegen die achtergrond
vind ik het aanvaardbaar dat de regelgeving betreffende de gezondheidszorg
iets overlaat aan de eigen verantwoordelijkheid van de beroepsgroep.Over de antwoorden ten aanzien van het illegalenfonds en de inhoud van
dat fonds, namelijk 11 mln., valt nog veel te zeggen. Ik ga ermee akkoord
dat het geen openeinderegeling mag zijn. Mocht echter blijken dat een bedrag
van 11 mln. tekortschiet, dan zal dit bedrag moeten worden verhoogd. Ik ben
het echter met de minister eens dat elk ander bedrag evenzeer arbitrair is.Voorzitter! Tot slot wil ik nog iets uitvoeriger ingaan op het amendement
op stuk nr. 10 en de brief van 18 oktober daarover. Ik dank de staatssecretaris
voor de verheldering die in deze brief is geboden. Deze verheldering was bepaald
ook nodig. Echter, wanneer ik artikel 8c in het licht van deze brief nog eens
doorlees, dan blijft dit artikel moeilijk te lezen. Het is duidelijk verbeterd,
maar nog niet erg helder. Zo blijft de vraag wat nu feitelijk het verschil
is tussen lid 2b en lid 2c. Het gaat dan om de opsomming van a, b en c in
het tweede lid van artikel 8c, de verschillende categorieën vreemdelingen
die rechtmatig verblijf genieten.Onder 2c gaat het om aanspraken die uitdrukkelijk zijn toegekend. Zo staat het ook in de tekst. Staat dat eigenlijk ook niet onder 2b?
Daar worden wel veel meer woorden gebruikt, met name als gevolg van de verwijzing
naar twee wetten. Uiteindelijk gaat het ook daar om aanspraken die bij enigerlei
regeling zijn toegekend. De aparte vermelding van de onderdelen 2b en 2c lijkt
alleen bedoeld te zijn om aan te geven dat tussen beide categorieën vreemdelingen
gedifferentieerd kan worden en dat overigens de materiële inhoud van
beide formuleringen vergelijkbaar is.Een meer inhoudelijke vraag is of ook gedifferentieerd zou kunnen worden
ten aanzien van rechten van onherroepelijk toegelaten vreemdelingen. De staatssecretaris
schrijft in haar brief dat het uitgangspunt is dat deze vreemdelingen alle
aanspraken hebben, maar dat er soms sprake kan zijn van een beperking. Misschien
wil zij ter illustratie daarvan een voorbeeld noemen.Een tweede inhoudelijk punt van mijn amendement is dat ten aanzien van
elke beperking in of krachtens een materiewet moet worden aangegeven dat de
beperking nodig is in overeenstemming met de aard van het verblijf. Dat staat
niet met zoveel woorden in de tekst van het wetsvoorstel. Wel begint artikel
8c met de algemene stelling dat de aanspraken in overeenstemming zijn met
de aard van het verblijf. Mag ik daaruit afleiden dat ook elke differentiatie
in aanspraken door die aard van het verblijf gemotiveerd moet zijn? Dat zou
dus betekenen dat in de materiewet niet zonder meer volstaan kan worden met
verwijzing naar artikel 8c, maar dat altijd in die wet aangegeven moet worden
waarom de aard van het verblijf de differentiatie rechtvaardigt. Als dat zo
is, komt dat overeen met mijn bedoelingen. Afhankelijk van het antwoord op
deze vragen zal ik beslissen over intrekking van mijn amendement.De heer Rijpstra (VVD):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de uitvoerige en verhelderende
beantwoording. Op een aantal zaken wil ik kort ingaan.Als eerste noem ik de toezegging van de staatssecretaris. De VVD-fractie
dankt de staatssecretaris van Justitie voor haar toezegging, een nota te zullen
schrijven onder andere over het terugkeerbeleid, illegaliteit en de gevolgen
hiervan voor de uitvoering en handhaving van het beleid. Wellicht kan ook
de motie van de heer Verhagen over effectief uitzettingsbeleid hierbij betrokken
worden. Ik ga ervan uit dat in navolging van de notitie over de statussen
die wij dit jaar hebben behandeld, de staatssecretaris een afweging zal maken
tussen de verschillende standpunten, met voor- en nadelen. Op deze wijze kunnen
wij in deze Kamer op een goede manier op basis van feiten gegevens uitwisselen.Naar de mening van mijn fractie betekent dat ook dat als wij over illegaliteit
of niet rechtmatig verblijf spreken alle facetten aan de orde dienen te komen.
Ik bedoel hiermee ook het onderscheid tussen criminele illegalen en niet-criminele
illegalen, waarop de heer Dittrich wees. Hij was van mening dat voor niet-criminele
illegalen als zij in bewaring zouden worden gesteld een lichter regime behoort
te gelden. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris in haar notitie dit punt
zal opnemen, evenals mijn suggestie om naar een andere, gecontroleerde opvang
van illegalen te kijken, zodat wij daarover in deze Kamer kunnen discussiëren.Een tweede punt betreft artikel 48 van de Vreemdelingenwet. In haar antwoord
stelt de staatssecretaris dat het artikel een ambtenaar niet verplicht tot
het melden aan de vreemdelingendienst van geconstateerd onrechtmatig verblijf.
Uit dat artikel kan ook geen verplichting worden afgeleid tot het ontplooien
van doelgerichte activiteiten met betrekking tot het opsporen van vreemdelingen
die niet rechtmatig verblijf houden in Nederland. Ik ben benieuwd naar de
algemene maatregel van bestuur, waarin geregeld gaat worden hoe ambtenaren
dienen om te gaan met een geconstateerd niet rechtmatig verblijf. Op welke
termijn denkt de staatssecretaris met een dergelijke AMvB te komen?Een derde punt betreft de inschrijving in het gemeentelijke basisadministratiesysteem.
In mijn eerste termijn heb ik gesproken over de situatie waarin een niet rechtmatig
in Nederland verblijvende persoon zich toch mag inschrijven in de GBA. Het
antwoord van de staatssecretaris luidde dat de GBA tot doel heeft, algemene
persoonsgegevens te registreren van personen die in Nederland verblijven.
Daarbij stelt zij dat het niet relevant is of iemand hier wel of niet rechtmatig
verblijft. De VVD-fractie is van mening dat, door die inschrijving toe te
staan, er een zekere mate van schijnlegaliteit zal optreden. Immers, er wordt
geregistreerd dat iemand hier woont, met toestemming, maar in feite mag hij
hier niet zijn. En blijkens het net verschenen rapport van de Algemene Rekenkamer
over het gemeentelijk basisadministratiesysteem wordt iemand die zich aanmeldt
ook om een identiteitsnummer gevraagd. Dan vraag ik mij toch af hoe het in
de praktijk gaat. Wil de staatssecretaris hier nog eens op ingaan, mede omdat
ik een amendement heb ingediend op artikel 26 van de Wet GBA, medeondertekend
door collega Verhagen? Wellicht zijn de argumenten van de staatssecretaris
om inschrijving wel mogelijk te maken van meer doorslaggevende aard.Voorzitter! Het vierde punt betreft de aansturing van de vreemdelingendienst.
Het Korpsbeheerdersberaad heeft de suggestie gedaan om te komen tot een breed
overleg tussen Justitie, de Immigratie- en naturalisatiedienst, het Centraal
orgaan opvang asielzoekers, de Vereniging van Nederlandse gemeenten, het Korpsbeheerdersberaad,
het Hoofdofficierenberaad, de Raad van hoofdcommissarissen en de Koninklijke
marechaussee.De heer Dittrich (D66):Die lange zin wilde ik niet onderbreken, maar ik ga graag nog even in
op uw amendement. In het geval van de Bijlmerramp hebben een heleboel mensen
zich tot de gemeente gewend die niet ingeschreven stonden. Daaruit kwam de
discussie over de Wet GBA voort. Denkt u niet dat het voor de lokale overheid
veel beter is om te weten wie er binnen de gemeentegrenzen wonen, zodat de
mensen dus ook geregistreerd moeten staan?De heer Rijpstra (VVD):Die vraag hebt u in het interruptiedebatje met de heer Verhagen ook gesteld.
Ik kan hetzelfde antwoord geven als hij deed, maar ik zit met een dilemma.
Aan de ene kant is het beter om te registreren opdat er bij calamiteiten iets
is om op terug te vallen; u noemde ook het voorbeeld van besmettelijke ziektes.
Aan de andere kant is het vreemd als mensen die niet rechtmatig in Nederland
 verblijven, zich daardoor nergens kunnen inschrijven, behalve
blijkbaar in de gemeentelijke bevolkingsadministratie. In het rapport van
de Algemene Rekenkamer lees ik bovendien dat hen om een identiteitsnummer
wordt gevraagd. Dat hebben zij niet en dus was mijn vraag: hoe gaat het in
de praktijk? Die vraag heb ik aan de staatssecretaris gesteld en ik wil graag
eerst een antwoord krijgen.Voorzitter! Wij zijn verheugd over het initiatief tot een breed beraad
en wij zijn benieuwd naar de uitkomsten ervan, temeer omdat ook het projectplan
in voorbereiding is, een samenwerking tussen Justitie, de korpsbeheerders
en de korpschefs. Een duidelijk landelijk beleid is naar de mening van mijn
fractie noodzakelijk. Kan de staatssecretaris aangeven wanneer zij de Kamer
zal informeren over het brede overleg en het projectplan?Voorzitter! Ik kom toe aan de cellenproblematiek. Evenals mijn collega
Dittrich van D66 ben ik bezorgd over het beleid inzake het beschikbaar stellen
van cellen voor vreemdelingenbewaring. Het antwoord van de staatssecretaris
was, dat de ontwikkeling met betrekking tot de celcapaciteit nauwlettend gevolgd
wordt en dat de vreemdelingendiensten en de korpsbeheerders waar nodig hierop
aangesproken zullen worden. Dat onderwerp hoort naar de mening van de VVD-fractie
zeker thuis in dat brede overleg. Is er op dit terrein een landelijke coördinatie
inzake vreemdelingenbewaring? Ik blijf bij het standpunt dat er problemen
zijn met de celcapaciteit voor vrouwelijke gedetineerden. Ik geef een praktijkvoorbeeld,
namelijk het leuren met een illegale vrouwelijke prostituee.Zij zat tien dagen vast en zou naar een huis van bewaring moeten. Er was
geen plaats, zo werd aan de vreemdelingendienst te Scheemda in Groningen meegedeeld.
Dan ontstaat de volgende vreemde situatie. De vreemdelingendienst belt mij
op een middag en zegt: wij gaan iemand die wij tien dagen hebben vastgehouden
op straat zetten, omdat er geen plaats is in een huis van bewaring, terwijl
er wel 120 cellen leeg staan. Ik bel de IND op en vraag: wat kunnen wij hieraan
doen? Na veel heen en weer gebel blijkt aan het eind van de middag dat men
toch een plaats in de overcapaciteit in een huis van bewaring heeft kunnen
regelen. Zo zou het naar mijn mening niet moeten gaan. Ik vraag de staatssecretaris
hoe wij dit in de toekomst kunnen voorkomen.Een van de laatste punten waar ik op wil ingaan, is het terugkeerbeleid.
De staatssecretaris heeft in eerste termijn duidelijk aangegeven dat een groot
aantal onderwerpen ter sprake is gebracht die in feite losstaan van de koppelingswet,
maar die er wel zijdelings of direct mee te maken hebben. Daartoe behoren
het terugkeerbeleid en de 30 mln. die door mijn fractie bij de algemene beschouwingen
kort ter sprake is gebracht. Het opgerolde mensensmokkelnetwerk geeft aan
dat inzet van menskracht bitter noodzakelijk is om misstanden hard aan te
pakken. Mijn fractie legt de staatssecretaris het volgende voor om beide aspecten,
de terugkeer en het aanpakken van misstanden, adequaat aan te vatten.Het stationeren van immigratiemedewerkers op een ambassade laat zien dat
onrechtmatigheden kunnen worden opgespoord bij het verstrekken van documenten
en visa. Ook is gebleken dat de immigratiemedewerker gegevens kan verzamelen
die van belang zijn voor het in kaart brengen van bijvoorbeeld mensensmokkelorganisaties.
Wij hebben hierover al in het voorjaar gesproken. In de brief van 30 januari
van de staatssecretaris wordt gesteld dat de immigratiemedewerkers in eerste
instantie zijn bedoeld om meer greep te krijgen op de migratiestromen. Wij
menen dat dit succesvolle experiment in personele zin moet worden uitgebreid.
Juist de contacten met het veld, bijvoorbeeld in het kader van de grensbewaking,
zijn van groot belang in de landen van herkomst. Daar heb je de IND-ambtenaren,
maar ook de mensen van de Koninklijke marechaussee voor nodig. Tevens kunnen
deze mensen op luchthavens meer garanties verkrijgen voor het terugkeren van
uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen. Deze persoonlijke contacten op
gelijk niveau, zonder de gevoeligheid van de diplomatieke status, zouden de
terugkeer kunnen vergemakkelijken. Op die manier kunnen, zo meent mijn fractie,
wellicht mislukkingen zoals deze zomer met betrekking tot Somalië zijn
voorgekomen, worden voorkomen. Wij zouden ter plekke meer mensen gestationeerd
willen zien. Het gaat om teams die gericht zijn op de terugkeer van uitgeprocedeerde
asielzoekers en illegalen.Voorzitter! Ik wil over deze twee verschillende zaken die met elkaar in
verband kunnen worden gebracht, twee moties indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de terugkeer van personen die niet in Nederland mogen
blijven, wordt bemoeilijkt door een slechte communicatie tussen de Nederlandse
autoriteiten en de autoriteiten van de landen van herkomst;overwegende, dat voor een effectief terugkeerbeleid goede afspraken met
de autoriteiten van de landen van herkomst zijn vereist;verzoekt de regering te onderzoeken of het mogelijk is een team van medewerkers
van de Immigratie- en naturalisatiedienst dat zorgdraagt voor een goede communicatie,
in een aantal landen van herkomst te stationeren, opdat terugkeer is gegarandeerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rijpstra. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 40 (24233).Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Het valt mij op dat u het aantal niet specificeert. Het is
toch staand beleid dat IND-ambtenaren in een aantal landen van herkomst zijn
gestationeerd?De heer Rijpstra (VVD):Neen, dat is geen staand beleid. Er is een proef genomen met de immigratiemedewerkers.
Daar is uitvoerig over gesproken en gesteld is dat dit zou moeten worden geïntensiveerd.
Daarnaast is de proef gedaan waarbij medewerkers van de IND in bepaalde landen
ter plekke werkzaamheden verrichtten. Welnu, wij willen dat dit meer structuur
krijgt en ook gedurende een langere tijd wordt toegepast. RijpstraNatuurlijk
is daar menskracht voor nodig, en dus geld. Wij verzoeken
de staatssecretaris om na te gaan of dit kan worden gerealiseerd.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik weet dat die proef er is geweest en dat die proef als geslaagd werd
beschouwd, zodat een en ander werd voortgezet, wat mij betreft: helaas. Het
is niet juist, aan te nemen dat vervolgens Justitie dit beleid heeft gewijzigd.
Het valt mij op dat u het aantal niet specificeert en ook geen landen vermeldt.
In een aantal landen is er zonder meer sprake van een oorlogssituatie. Daar
heeft het geen zin om er autoriteiten te plaatsen.De heer Rijpstra (VVD):Daarom vraag ik de staatssecretaris om dit te onderzoeken. Nagegaan moet
worden waar die intensivering mogelijk is. Wij zijn van oordeel dat er nu
mogelijkheden zijn om in een aantal landen waar het terugkeerbeleid wél
kan slagen, meer menskracht te stationeren, zodat de communicatie beter verloopt
en wij kunnen garanderen dat mensen kunnen terugkeren naar landen van herkomst.
Als de staatssecretaris van oordeel is dat deze motie overbodig is, horen
wij het straks wel.Voorzitter! Zoals ik al aangaf, heb ik nog een motie voorbereid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in een aantal gebieden in de wereld immigratiemedewerkers
zijn gestationeerd dan wel gestationeerd zijn geweest;voorts constaterende, dat dit project succesvol is gebleken;overwegende, dat illegale immigratie krachtig moet worden bestreden;verzoekt de regering te onderzoeken of het project immigratiemedewerkers
kan worden geïntensiveerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rijpstra. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 41 (24233).Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Wat is nu precies het verschil tussen beide moties?De heer Rijpstra (VVD):Ik heb getracht dat verschil in mijn betoog aan te geven, maar blijkbaar
ben ik niet duidelijk genoeg geweest. Er zijn twee facetten.Er is een proef gedaan met immigratiemedewerkers. Dat waren er drie. In
het voorjaar hebben wij daarover gesproken. Zo'n medewerker werd gedurende
een aantal weken op een ambassade gestationeerd. Hij heeft de emigratiestroom
in beeld gebracht. Hij heeft tevens aangegeven waar bij die ambassades en
meer naar buiten knelpunten bestaan. Dat is zeer succesvol gebleken. Men heeft
bepaalde routes in beeld kunnen brengen. Men heeft vervalsingen van documenten
in kaart kunnen brengen. Daar zijn er maar drie van geweest. Wij zouden dit
project wat willen verzwaren, wat willen intensiveren. Inmiddels is 30 mln.
beschikbaar gesteld bij de algemene beschouwingen. Wij nodigen de staatssecretaris
uit om het project in samenspraak met Buitenlandse Zaken wat grootser op te
zetten. De reactie was vanmorgen al te lezen in de Volkskrant, namelijk dat
men er wel wat voor voelde.Het tweede element is het stationeren van IND-mensen die veel meer gericht
zijn op een terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers en illegalen. Die
twee hebben natuurlijk wel met elkaar van doen. Als een IND-team op een luchthaven
actief is, daar als het ware communiceert, zal het naar mijn overtuiging ook
in de gaten krijgen hoe bepaalde routes kunnen lopen.De heer Dittrich (D66):Begrijp ik nu goed dat u geen nieuw beleid voorstaat, maar alleen iets
wil intensiveren dat de regering al in nota's en stukken heeft uiteengezet
en dat in de Kamer is besproken?De heer Rijpstra (VVD):Ja, heel duidelijk. Het was voor mij even lastig of ik dit vanavond moest
doen, nu wij over de koppelingswet spreken. Omdat er toch een afgeleide is,
heb ik ervoor gekozen het vanavond wel te doen. Ik richt mij op deze twee
punten, omdat die in het hele beleid, als er meer illegalen worden aangetroffen,
een versterking kunnen zijn.De heer Dittrich (D66):Het verbaasde mij, omdat ik mij juist van u uit de eerste termijn kan
herinneren dat u op een gegeven moment interrumpeerde met de vraag of wij
eigenlijk nog wel met de koppelingswet bezig waren en of niet de hele wereld
erbij werd gehaald. Nu dient u twee moties in, terwijl wij in het debat aan
het begin van het jaar, toen de regering Kamerbreed werd gesteund, niet de
neiging had een motie voor intensivering in te dienen.De heer Rijpstra (VVD):Wellicht is dit voortschrijdend inzicht. De heer Dittrich heeft feite
gelijk, maar de voorzitter heeft zelf in eerste termijn aangegeven, dat een
groot aantal zaken hier wel degelijk bij betrokken worden. Het debat is ook
zo verlopen. Ik dacht dat het vanavond kon. Als het buiten de orde was, had
ik dat gehoord.De voorzitter:Dat is een juiste conclusie.De heer Dittrich (D66):Mag ik nog een vraag stellen?De voorzitter:Ik kan mij herinneren dat u de vorige week een taxatie maakte van een
korte tweede termijn. Dat begrip "kort" krijgt bij mij nu ongekende dimensies.De heer Dittrich (D66):Ik heb een vraag over de financiële kant van de zaak.De voorzitter:Wilt u dat met één zin doen? Wij hadden inmiddels aan het
antwoord van de regering in tweede termijn toe moeten zijn.De heer Dittrich (D66):Waar moet het van betaald worden?De heer Rijpstra (VVD):Dat heb ik al aangegeven. Wij hebben bij de algemene beschouwingen 30
mln. beschikbaar gesteld. Daar zijn nu onderhandelingen over gaande. Ik denk
dat de staatssecretaris best een steuntje in de rug kan gebruiken.Voorzitter! Het traject van behandeling van de koppelingswet is lang geweest.
RijpstraZorgvuldigheid is van alle kanten aanwezig geweest. Samenspraak met
lagere overheden en particuliere hulporganisaties is van groot
belang. Het is positief dat zij mee willen werken. De staatssecretaris stelt
dat gerechtigheid niet ten koste van barmhartigheid mag gaan en dat is juist.
Het beleid wordt ook gekenmerkt door rechtvaardigheid. De VVD zal daarom instemmen
met het wetsvoorstel.De heer Verhagen (CDA):De heer Rijpstra heeft zich in eerste termijn aangesloten bij mijn opmerkingen
over het universitair en hoger onderwijs. Ik heb hem er niet meer over gehoord.
Ik hoor graag zijn standpunt.De heer Rijpstra (VVD):Gehoord hebbende de staatssecretaris van Onderwijs kunnen wij instemmen
met het wetsvoorstel zoals het nu voorligt, dus ook met de passage over het
onderwijs. Wij verzoeken de staatssecretaris te monitoren of er inderdaad
niet rechtmatige leerlingen gebruik gaan maken van het hoger onderwijs. Ik
had dat niet gevraagd, maar krijg daar nu de gelegenheid voor. Op dit moment
ken ik er geen één; ik neem aan u ook niet. Om daar nu de wet
voor te veranderen... Dan vinden wij dat wij eerst maar eens moeten kijken
hoe het gaat. Ik ben dus iets minder pessimistisch dan u.De heer Verhagen (CDA):Dus uw fractie neemt nu definitief afstand van de uitspraken van de heer
Bolkestein, gedaan voor de verkiezingen, die toen heel nadrukkelijk stelde
dat er geen onderwijs gevolgd mocht worden. Ik ben blij dat de VVD-fractie
bij uw monde daarvan definitief afstand neemt. Tegelijkertijd constateer ik
dat u ook zegt dat u er alle vertrouwen in hebt dat daar geen gebruik van
zal worden gemaakt op het gebied van hoger onderwijs en de universiteit.De heer Rijpstra (VVD):Dat laatste is juist. Wat het eerste betreft rakelt u nu toch een debat
op dat tweeënhalf jaar geleden is gevoerd. Ik dacht dat mijn fractie
op diverse momenten heel duidelijk had gezegd dat een kind van illegale ouders
niet de dupe mag worden van de daden van zijn ouders. Dat geldt ook voor het
onderwijs. Ik heb dat eens temeer herhaald. Ik denk dat de VVD-fractie daarin
heel helder is.De heer Verhagen (CDA):Daar ben ik blij mee.De heer Van den Berg (SGP):Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag beginnen met een woord van dank aan
de vertegenwoordigers van de regering voor de uitgebreide schriftelijke en
mondelinge beantwoording, waar mijn fractie inderdaad veel van de gestelde
vragen in heeft kunnen terugvinden. Deze beantwoording heeft ook veel opgehelderd.
Ik constateer overigens dat de wet maatschappelijk omstreden blijft. Ook na
onze eerste termijn hebben wij duidelijke reacties ontvangen die daarop hebben
gewezen. Denk aan VluchtelingenWerk en de Raad van Kerken, maar ook het landelijk
initiatief tegen de koppelingswet. Op zichzelf is dat ook niet onbegrijpelijk.
Het gaat hier om een wezenlijke notie van de rechtsstaat. Niet ten onrechte –
ook anderen hebben erover gesproken – zijn de begrippen "gerechtigheid"
en "barmhartigheid" hier gevallen. Daarbij komt dat het altijd gaat om schrijnende
situaties. Er komt echt niemand voor zijn plezier hierheen. Er zijn altijd
moeilijke situaties in andere landen die daar aanleiding toe geven, afgezien
van de vraag of men werkelijk recht kan hebben op de vluchtelingenstatus.
De marges voor dit beleid zijn ook smal. Vandaar dat dit altijd een gevoelig
beleidsterrein zal blijven.De SGP-fractie heeft in eerste termijn duidelijk gesteld waar zij in dit
opzicht staat. Ik behoef daar niet uitgebreid meer op in te gaan. Hulp in
echte noodgevallen beschouwen wij als christenplicht, maar ook juist daarom
moet er een strak beleid worden gevoerd ten aanzien van degenen die hier niet
om echte noodredenen komen. Wij moeten voorts het verschijnsel van de illegaliteit
krachtig bestrijden.Ik heb ook gesteld dat dit wetsvoorstel in een ruimer kader moet worden
geplaatst. Ik denk daarbij aan het terugkeerbeleid en de uitzettingsmogelijkheden.
Ik heb gesteld dat dit een kardinaal punt is voor het welslagen van deze wetgevingsoperatie.
Ik werd daarin nog eens bevestigd toen ik recent de cijfers over het derde
kwartaal van het stappenplan van de staatssecretaris zag. Tot en met september
zijn in totaal 8760 vreemdelingen verwijderd via "controle adres", 1520 via
vertrek onder toezicht en 2870 zijn daadwerkelijk uitgezet. Daaruit blijkt
dus dat het aantal vreemdelingen met "controle adres" meer dan twee keer zo
groot is als degenen die op andere manieren worden verwijderd. Daarin zit
'm nu net het grote probleem. Ik heb in eerste termijn gezegd dat dit in feite
een fictieve verwijdering is. Daar zitten de knelpunten in het beleid. Die
signalen krijgen wij uit vele delen van het land. Daarom ben ik ook blij met
de toezegging van de regering, waar ook ik om had gevraagd, dat er een nota
komt over dit uitzettingsbeleid. Ik moet zeggen dat ook de motie van collega
Verhagen op dit punt mijn sympathie heeft, juist tegen deze achtergrond. Ik
denk dat dit een kernpunt van het beleid is.Een aantal concrete punten behoef ik nauwelijks meer aan te stippen. Op
het punt van het onderwijs dank ik de heer Verhagen voor de aanpassing van
zijn amendement. Ik had ook gewezen op het gevaar van de contra-effecten.Wat de gezondheidszorg betreft is het amendement van collega Rouvoet in
onze ogen een duidelijke verbetering. Wij vinden dat zeer positief. Wij blijven
vragen hebben over de omvang van het fonds van 11 mln., maar wij zijn enigszins
gerustgesteld door de minister. Zij heeft gezegd dat als dit toch te weinig
blijkt te zijn, dit zal worden aangevuld door het Rijk. Ik moet constateren
dat dit dus duidelijk een openeinderegeling is, waar wij overigens zo graag
van af wilden.Voorzitter! Ook ik heb behoefte om, evenals naar ik meen de heer Dittrich
heeft gedaan, duidelijk te vragen of de restproblematiek – het is een
beetje een onaangename term, daar waar het gaat over mensen – op 31
december daadwerkelijk is opgelost. Of zitten we dan weer met een nieuwe restcategorie?
Ik kan dat nog niet helemaal bevroeden; de datum van 31 december lijkt mij
vrij illusoir als datum waarop nu net dat probleem zou zijn opgelost. Ik hoop
dat het zo is, maar ik vraag daar duidelijkheid over.De heer Dittrich heeft een interessante suggestie gedaan voor wat betreft
het betrekken van de gemeentebesturen bij de vraag of een verblijfsvergunning
om klemmende redenen van humanitaire aard kan worden verleend. Op zich vind
ik die gedachte sympathiek, en wel omdat het altijd gaat om schrijnende situaties,
waarin sprake is van alreeds een zekere mate van verknochtheid
met de lokale samenleving. Wij treffen dat ook vaak vanuit eigen kring aan,
bij mensen die in een reeks van jaren in kerken zijn ingeburgerd – dat
is een bekend verschijnsel – en soms zelfs van godsdienst zijn veranderd,
hetgeen bij terugkeer ook de nodige gevolgen zal hebben. Het probleem is derhalve
zeer herkenbaar en spreekt mij aan. Ik vind aan de andere kant wel dat wij
moeten blijven staan op een eenvormig beleid. Er kan natuurlijk geen verschil
in lokaal beleid op dit punt ontstaan. Dat vind ik de keerzijde en ook het
gevaar van gewekte verwachtingen vind ik een moeilijk punt. Ik ben in ieder
geval blij met de toezegging van de staatssecretaris om dit eens met de gemeenten
te bespreken; ik wacht dat gaarne af.Voorzitter! Mijn laatste opmerking gaat toch nog eens – ik dacht
dat ik er in eerste termijn ook op gewezen had – over de inwerkingtreding.
Dat duurt nog even, maar vanuit de gemeentelijke hoek bereiken ons regelmatig
geluiden dat men vreest voor problemen rond de invoering in de praktijk. Het
is een moeilijke wet voor wat betreft de uitvoering. Men vreest voor bureaucratie
en rompslomp. Misschien mag dit aspect in het eindtraject nog eens in het
bijzonder aandacht ontvangen.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de gegeven antwoorden. Het betoog
van de staatssecretaris van Justitie was realistisch en getuigde van grote
betrokkenheid. De PvdA-fractie onderschrijft de woorden van de staatssecretaris
dat bij alle noodzaak tot wetgeving die duidelijk is, onjuiste verwachtingen
worden voorkomen en inzicht geeft in wat in een samenleving wel en niet kan,
de notie dat de wet de mens moet dienen, niet vergeten mag worden. Naar mijn
mening heeft het kabinet in het kader van de parlementaire behandeling van
deze wet er zodanige wijzigingen in aangebracht, dat het evenwicht tussen
duidelijkheid en fundamentele menselijke waarden duidelijk is te herkennen.Het was een goede suggestie van de Kamervoorzitter om de vragen, gesteld
in eerste termijn, schriftelijk te laten beantwoorden. Ik wil nogmaals mijn
waardering uitspreken voor de wijze waarop de regering duidelijkheid heeft
trachten te geven met betrekking tot de tamelijk ingewikkelde vragen inzake
dit wetsvoorstel.Met instemming namen wij kennis van een aantal standpunten van het kabinet
die in overeenstemming zijn met de door ons in eerste termijn geuite opvattingen.
Het betreft onder andere de interpretatie van artikel 48 van de Vreemdelingenwet.
Ambtenaren worden niet verplicht om gegevens door te geven aan de vreemdelingendienst.De regeling omtrent het onderwijsnummer stemt mijn fractie tot tevredenheid.
De staatssecretaris van Onderwijs heeft door haar uitleg in eerste termijn
geen twijfels laten bestaan over de bedoelingen van deze wet met betrekking
tot het onderwijs.Ook de afspraken over de gezondheidszorg zijn nader geëxpliciteerd.
Ons voorstel om praktisch en pragmatisch en niet bureaucratisch daarmee om
te gaan, is door het kabinet ook als zodanig wel verwoord. Samenwerking met
het veld is mijns inziens geboden. De minister heeft naar mijn oordeel de
beste weg gekozen voor de garantie van kwaliteit en toegankelijkheid van de
gezondheidszorg. Dank ook aan de minister voor de uiteenzetting inzake de
COTG-richtlijnen. Een en ander heeft aan de duidelijkheid bijgedragen. Aan
de hand van de monitoring zullen wij hierop terugkomen.Het kabinet heeft een evaluatie van de wet toegezegd, drie jaar na de
inwerkingtreding. Het lijkt mij noodzakelijk dat er per jaar een voortgangsrapportage
komt, zodat de Kamer de implementatie van de wet kan volgen. Wil de regering
dit toezeggen?Het kabinet wil deze wet per 1 juli 1997 in werking laten treden. Gezien
de hoeveelheid vragen over de voorbereiding van de uitvoering vragen wij ons
af of deze termijn gehaald kan worden. Wij verzoeken het kabinet de Kamer
ergens in het voorjaar – bijvoorbeeld in de maand april – te rapporteren
over de met betrekking tot de uitvoering getroffen maatregelen. In eerste
termijn heb ik gevraagd om een nader inzicht in het uitvoeringstraject. De
heer Dittrich refereerde hieraan en spitste een en ander toe op de koppeling
tussen GBA en VAS. Ik wil dit wat ruimer omdat er nog meer vragen zijn over
de invoering van deze wet. Het lijkt mij daarom verstandig ergens in het voorjaar
een tussenrapportage te ontvangen over de status van de voorbereidingen en
over de vraag of de wet per juli 1997 kan worden ingevoerd.Een van de belangrijkste voorwaarden voor een verantwoorde uitvoering
van de koppelingswet is een goed functionerende GBA. De GBA blijkt volgens
het enkele dagen geleden verschenen rapport van de Algemene Rekenkamer te
kampen met veel problemen. De kwaliteit van de gegevens, de privacybescherming
en de financiën worden door de Algemene Rekenkamer genoemd. Wie moeten
wij nu geloven als het gaat om het functioneren van de GBA? Heeft de Algemene
Rekenkamer gelijk, of moeten wij afgaan op de geruststellende woorden van
het kabinet? Dit lijkt mij een reden temeer om, vóórdat de wet
in werking treedt, in het komende voorjaar een overzicht te krijgen van de
stand van zaken.Voorzitter! In mijn eerste termijn heb ik gesproken over de afstemming
die moet plaatsvinden tussen de departementen en de eventuele knelpunten die
zich daarbij voordoen. Is het niet logisch dat hierover duidelijkheid komt
voordat definitief over een datum van inwerkingtreding wordt besloten?Ik dank de regering voor de derde nota van wijziging. Deze geeft een antwoord
op vragen van mijn fractie. Artikel 8 is opnieuw gewijzigd. Er is een betere
versie voorgesteld. Het is overduidelijk dat er geen misverstanden mogen ontstaan
bij de interpretatie van dit artikel. In eerste termijn heb ik onze voorkeur
uitgesproken voor het amendement van collega Schutte. Materieel is er echter
geen verschil. Ergens moet er een punt gezet worden achter de opeenvolgende
wijzigingen. Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de staatssecretaris op
de vragen van de heer Schutte.Bij mijn fractie blijft een onbevredigend gevoel hangen ten aanzien van
de regelingen met betrekking tot de bijstand. Op twee punten blijft er een
probleem bestaan. Allereerst vragen wij ons af wat er gebeurt met vreemdelingen
die in afwachting zijn van een beslissing op een aanvraag om toelating. Dit
geldt ook voor die vreemdelingen voor wie beletselen bestaan tegen uitzetting.
Ik wijs in dit verband op artikel 25 van de Vreemdelingenwet.
Is het niet verstandig om deze twee categorieën te betrekken bij de nog
op te stellen algemene maatregel van bestuur die ons later zal worden voorgelegd?
Mijn amendement op stuk nr. 20 strekt ertoe deze categorieën bij die
AMvB te bespreken. Wij zullen hierop dus terugkomen. Het kabinet erkent dat
hiervoor een regeling moet worden getroffen. De vorm waarin is een discussiepunt.
Mijn amendement heeft trouwens geen betrekking op onrechtmatig alhier verblijvende
vreemdelingen. Het argument dat dit amendement niet zou passen in de systematiek
van deze wet, gaat volgens mij niet op. Ik verzoek het kabinet derhalve nogmaals,
welwillend naar dit amendement te kijken.Het tweede punt betreft de bijzondere noodsituaties. Mijn amendement op
stuk nr. 21 wil hiervoor een regeling treffen. De staatssecretaris is in eerste
termijn verdergegaan dan in de schriftelijke reactie van het kabinet het geval
is. De staatssecretaris heeft met zoveel woorden duidelijk gemaakt dat het
gemeenten vrijstaat regelingen te treffen op dit punt. Dit nu wetende, is
het mij niet duidelijk wat het bezwaar is tegen het vastleggen in de wet van
iets wat de overheid wel gaat doen. Er is mijns inziens geen inbreuk op het
systeem van de wet. In mijn amendement handhaaf ik immers het verbod om reguliere
bijstand te verlenen. De staatssecretaris zei in eerste termijn dat de Algemene
bijstandswet mogelijkheden geeft om ondersteuning in natura te geven, maar
het gaat er inderdaad veel meer om dat er in een acute situatie hulp wordt
geboden. Die hulp zal veel eerder uit kleding of onderdak dan uit bedragen
bestaan. Ik sluit niet uit, zo voegde de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid daaraan toe, dat er een situatie denkbaar is waarin wel
geld nodig is, maar dan gaat het toch steeds om een zeer uitzonderlijke situatie
waarin acute hulp nodig is.Voorzitter! Met mijn amendement wil ik precies deze zienswijze tot uitdrukking
brengen. De staatssecretaris heeft het beter verwoord dan ik dat zou kunnen
doen. Ik ben er ook geen voorstander van dat wij alles moeten regelen. Wij
moeten wel duidelijk zijn. Als de toevoeging die ik voorstel niet in de wet
wordt opgenomen, dan staat alleen het verbod aan gemeenten om bijstand te
verlenen. Ik bestrijd dat verbod niet, maar als wij het met elkaar eens zijn
dat er zich noodsituaties kunnen voordoen, waarom nemen wij dit dan niet in
de wet op? Ik houd mij overigens ook aanbevolen voor een betere suggestie
van de kant van het kabinet. Ik wil dit amendement niet coûte que coûte
handhaven. Als een andere regeling deze zienswijze beter tot uitdrukking kan
brengen, dan is dat mij ook best.De heer Schutte (GPV):Als u van een gemeentelijke overheid geld krijgt in het heel bijzondere
geval dat u memoreert, moet dat dan altijd in de vorm van bijstand zijn? Kan
die hulpverlening niet gewoon plaatsvinden door de overheid zonder dat daarbij
het woord "bijstand" een rol speelt?De heer Apostolou (PvdA):Ik heb begrepen dat wij de bijstandswet juist hebben als een vangnet voor
situaties waarin burgers in problemen komen. Daarom hebben wij ook de bijstand.
In die zin denk ik dat de bijstandswet ook gebruikt zou kunnen worden voor
situaties waarin mensen hier niet rechtmatig verblijven. Ik geef toe dat er
een spanning is tussen het koppelingsprincipe en de regeling daarvan. Daarom
heb ik ook geworsteld met dit amendement. Ik heb de zin dat onrechtmatig hier
verblijvenden geen toegang hebben tot bijstand laten staan en alleen datgene
verwoord wat de staatssecretaris ook naar voren heeft gebracht, namelijk dat
er zich altijd situaties voordoen waarin de gemeente hulp moet bieden.De heer Schutte (GPV):Maar dat hoeft toch niet binnen welk kader dan ook van de bijstand te
zijn? Je kunt je als overheid geroepen voelen om hulp te verlenen, hetzij
in natura, hetzij materieel, in die heel concrete situaties die niemand had
kunnen voorzien, maar die zich toch voordoen.De heer Apostolou (PvdA):De bijstand spreekt zo'n interpretatie niet tegen. De staatssecretaris
heeft dat ook in eerste termijn op vragen van u geantwoord. In die zin zou
je best kunnen zeggen: het kan in het kader van de bijstand, maar het kan
ook anders. Ik wil hier alleen naar voren brengen dat het duidelijk moet zijn
aan de gemeenten dat zij kunnen handelen.De heer Verhagen (CDA):In uw amendement stelt u dat niet. U stelt heel nadrukkelijk dat het verlenen
van bijstand in het kader van de Algemene bijstandswet gekoppeld dient te
worden aan legaal verblijf, maar dat u desondanks van mening bent dat dit
in bepaalde gevallen niet moet gebeuren. Dat is een heel andere interpretatie
dan nu in uw toelichting. U zegt nu dat het ook op een andere wijze kan. Als
een gemeente ondersteuning wil geven in het kader van een ramp, dan kan dat
altijd. U wilt echter iets regelen wat niet kan. U wilt de bijstand uitsluiten
voor niet rechtmatig hier verblijvenden en op hetzelfde moment ook de mogelijkheid
daartoe creëren. Er zijn nu eenmaal dingen die je in het kader van deze
koppelingswet niet tegelijkertijd kunt regelen.De heer Apostolou (PvdA):U moet mijn amendement goed lezen. Er staat dat in noodsituaties tijdelijke
bijstand kan worden verleend. Dat is niet-reguliere bijstand. Op de een of
andere manier moet ook in de wet tot uitdrukking komen dat de gemeenten gerechtigd
zijn om te handelen. Kijk maar naar de interpretatieverschillen die direct
ontstaan bij de schriftelijke reactie van het kabinet. U hebt ook kunnen lezen
dat gemeenten op grond van artikel 8b geen regelingen kunnen treffen. Gelukkig
heeft de staatssecretaris dat hier mondeling verduidelijkt en gezegd dat dit
wel het geval is. Ik vind dat dit soort interpretaties niet hoeven.De voorzitter:Ik denk dat het punt nu voldoende is toegelicht. Wij krijgen ook nog het
antwoord van de regering. Wilt u uw betoog vervolgen?De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Ik wil nog een enkel woord uitspreken over de vrijwillige
terugkeer. De staatssecretaris wil breed overleg voeren met de organisaties
over vrijwillige terugkeer. Wij ondersteunen dat. Het verheugt mij dat over
dit punt breed overeenstemming bestaat in de Kamer. Wij komen er niet met
repressief optreden alleen. Wij moeten met overtuiging en in samenwerking
aan oplossingen werken.Ik dank het kabinet voor de toezegging dat de wet inzake het MVV-vereiste
tegelijk met de koppelingswet in werking zal treden. Er komt nog een overleg
met de gemeenten over allerlei aspecten die te maken hebben met deze wet.
Met de handelwijze ten opzichte van uitgeprocedeerde asielzoekers en technisch
niet-verwijderbaren hebben de gemeenten veel moeite. Is het de bedoeling dat
gemeenten die met dergelijke situaties worden geconfronteerd, mensen kunnen
doorverwijzen naar Ter Apel?Voorzitter! Het debat in de Kamer over dit gevoelige onderwerp is naar
mijn mening op een redelijke wijze gevoerd. Er is openlijk gesproken en geargumenteerd.
Het doet mij deugd dat de heer Verhagen emotioneel reageerde op iets wat volgens
hem geen juiste weergave van het CDA-standpunt was. Ik ben er zelf geen voorstander
van om elkaar te vangen op woorden; het gaat om het beleid en datgene wat
hier concreet wordt voorgesteld. Op één punt is er in ieder
geval winst geboekt in dit debat: de zogenaamde gesloten opvang is niet meer
teruggekomen in de beraadslagingen. In die zin heeft het CDA volgens mij ook
goed meegedaan aan het gesprek.De heer Rijpstra (VVD):Het laatste begrijp ik niet. Wat verstaat u onder gesloten opvang?De heer Apostolou (PvdA):Dat was ook mijn vraag aan u. Dat punt is niet teruggekomen. En dat vind
ik winst.De heer Rijpstra (VVD):Niet teruggekomen? Daar begrijp ik helemaal niets van.De heer Apostolou (PvdA):Als wij hier nog eens over komen te spreken, zullen wij die discussie
dus weer moeten overdoen. Ik heb in tweede termijn gelukkig gemerkt dat er
op geen enkele manier gesproken is over gesloten opvang. Dat vind ik een verheugend
feit.De heer Rijpstra (VVD):Dan hebt u niet goed geluisterd. Er is gesproken over het huis van bewaring
voor criminele illegalen en niet-criminele illegalen. Ik heb aangegeven dat
je ook kunt denken over een andere gecontroleerde opvang van illegalen.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Het was niet mijn bedoeling om die discussie opnieuw op te
rakelen. Ik wilde alleen maar aangeven dat de discussie hier op een redelijke
manier is gevoerd en dat wij het wetsvoorstel op een goede wijze hebben behandeld.
Wat dat betreft, heb ik misschien één woord teveel gezegd.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Uiteraard is het winst, als bepaalde woorden op een zorgvuldige manier
gebruikt worden. Is dat echter de enige winst die de PvdA in de toekomst uit
dit soort debatten denkt te kunnen halen? Als dat zo is, vind ik dat diep
triest. Ik neem aan dat een deel van uw achterban, met name de jonge socialisten,
het ook triest vindt, als de woordvoerder van de PvdA dat als enige winst
ziet.De heer Apostolou (PvdA):Dit gaat mij een beetje te ver. Ik ben begonnen met te zeggen wat voor
wijzigingen er hebben plaatsgevonden. Ik heb het kabinet geprezen voor de
vele wijzigingen die tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
zijn aangebracht. Ik heb daarbij even gerefereerd aan het emotionele betoog
van de heer Verhagen aan het begin van deze avond. Dat was alles wat ik wilde
zeggen. Ik heb het als positief ervaren dat hij emotioneel reageerde, omdat
hij het gevoel had dat hem onrecht werd aangedaan.Voorzitter! Bij sommigen in de samenleving zal de negatieve benadering
van deze wet niet weggenomen zijn, ondanks het feit dat er zoveel wijzigingen
zijn aangebracht en er duidelijkheid is geboden over verschillende aspecten
van de uitvoering. Daarom is voorlichting zeer belangrijk. De fractie van
de PvdA staat op het standpunt dat onrechtmatig verblijf in Nederland tegengegaan
moet worden. Wie dat niet onderschrijft, zal inderdaad moeite hebben met deze
wet. Daar kun je weinig aan doen met voorlichting, want de uitgangsposities
zijn in dat geval onverenigbaar. De wet is door de parlementaire behandeling
op veel punten ingrijpend gewijzigd. De resterende vragen over de uitvoering
zullen de komende periode moeten worden beantwoord. De wet in de huidige vorm
is evenwichtig. Wij hebben door de nota's van wijziging een redelijk wetsvoorstel
totstandgebracht, dat op de steun van de PvdA-fractie kan rekenen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Dank aan de bewindslieden voor de uitvoerige beantwoording,
die helaas – voor de bewindslieden en voor de Kamer – op twee
verschillende manieren ging: schriftelijk en mondeling, en dan ook nog gespreid
in de tijd. Een en ander komt de behandeling niet echt ten goede, maar het
zij zo. Misschien is het, vooral voor mijzelf en mijn collega's, een les voor
komende behandelingen.Ik heb nog een aantal vragen naar aanleiding van de schriftelijke en mondelinge
beantwoording. In de eerste plaats wil ik weten wie het hier allemaal betreffen.
Het zijn officieel de niet rechtmatig hier verblijvenden. In eerste termijn
heb ik al gevraagd waarom er niet op de een of andere manier een verwijderbaarheidscriterium
is opgenomen. Ik heb daarbij gezegd dat het onderscheid tussen technisch en
beleidsmatig meer en meer gaat vervagen. Vroeger kenden we alleen de politieke
situatie, maar nu kennen we ook de technische situatie, omdat in de landen
van herkomst vaak de politieke wil ontbreekt om mensen op te nemen. De staatssecretaris
stelt in de schriftelijke beantwoording dat de technisch niet-verwijderbaren
recht blijven houden op opvang. Het lijkt mij toch dat het beter is dit vast
te leggen, evenals de aard van de opvang. Dat kan in de toekomst namelijk
heel veel leed voorkomen. Nu zien we al dat bijvoorbeeld uitgeprocedeerde
asielzoekers niet uitzetbaar zijn, maar ook niet in een centrale opvang terechtkomen,
zodat ze tussen wal en schip raken. De gemeente zegt: het spijt mij, je bent
uitgeprocedeerd, je moet het land verlaten en je staat op straat, ook al heet
het dan officieel dat de technisch niet-verwijderbaren recht hebben op opvang.
Ik vind dat de mogelijkheid van toegang tot de voorzieningen moet blijven
bestaan. Het amendement dat ik daarover heb ingediend, gaat niet alleen over
de uitgeprocedeerde asielzoekers, maar ook over andere vreemdelingen. Helderheid
lijkt mij hier geboden. Ik heb verder een amendement ingediend om de mogelijkheid
tot bijstand toch nog vast te leggen. Het lijkt mij dat ook
hier een bepaalde duidelijkheid is geboden.Sprekend over winst en verlies, kan ik zeggen dat de winst uit dit debat
onder andere de wijze is waarop in de toekomst vrouwen die hier een afhankelijke
verblijfsstatus hebben, tegemoet zullen worden getreden. Als ze een verzoek
om een verblijfstitel doen, zal dat verzoek in principe behandeld worden als
een aanvraag tot voortgezet verblijf. Ik vind dat positief.Ook heeft de staatssecretaris nadrukkelijk gezegd, dat de blijf-van-mijn-lijfhuizen
voor hen open blijven staan. Toch is de vraag nog even, door wie en hoe dat
betaald gaat worden, als we nu zien dat hun uitkering een afhankelijke was.
Krijgen zij in de toekomst een zelfstandige bijstandsuitkering, of is er een
andere manier, waarop in ieder geval de financiering duidelijk wordt?Ik ben ook positief over de duidelijkheid dat iedere opleiding waaraan
je voor je 18de begint, afgemaakt kan worden. Ik vind ook dat de staatssecretaris
van OCW terecht zei dat het een zeer grote uitzondering is wanneer een vreemdeling
die hier komt voor zijn 18de een HBO- of een WO-opleiding zal aanvangen. Dan
hebben we het over een uitzonderlijk intelligent persoon. Het feit alleen
dat het principe er ligt, verhindert natuurlijk wel allerlei onverkwikkelijke
extra controles op de verschillende instellingen. Er is nu alleen controle
aan de poort.Ik heb de staatssecretaris nog een vraag gesteld over de informatie aan
scholen, waarbij ik erop heb gewezen dat, alhoewel je verblijfstitel geen
grond is tot het onthouden van onderwijs, omdat je er recht op hebt, het hoofd
van een school toch wel heel veel moet opgeven, wat bijna lijkt op een bepaalde
registratie, ook op basis van verblijfstitel. Ik heb daarbij het voorbeeld
van een scholengemeenschap uit Assen. Ik hoop dat de informatievoorziening
aan de scholen op zeer korte termijn ter hand genomen wordt.Op mijn vraag op basis waarvan een 18-jarige – deze wordt vanaf
die leeftijd beschouwd als volwassen – zelfstandig een verblijfstitel
kan vragen, antwoordt de staatssecretaris van Justitie in de schriftelijke
ronde dat dit kan op basis van de gewone gronden. Ik kan daar niet zo goed
mee uit de voeten, want ik kan mij die gewone gronden niet voorstellen. Iemand
die hier 18 jaar wordt, wordt beschouwd als volwassen en dus als niet afhankelijk
van de ouders. Het kan zijn dat hij het land moet verlaten dan wel dat hij
hier een verblijfsvergunning aanvraagt. Op basis waarvan kan dat laatste dan?
Hij is niet vervolgd in het eigen land, aangezien hij daar amper geweest is.
Of hij moet verwijzen naar mogelijke vervolging van zijn ouders. Waarschijnlijk
heeft hij geen werk. Het enige wat hij wellicht kan doen, is wijzen op het
feit dat hij hier redelijk ingeburgerd is. Volgens de beantwoording in het
kader van de memorie van toelichting is dat nu net geen reden om een verblijfstitel
te vragen. Ik blijf mij dus afvragen wat die gewone gronden zijn.Voorzitter! Dan kom ik te spreken over de gezondheidszorg. De minister
heeft duidelijk gezegd dat het desbetreffende bedrag van 11 mln. niet limitatief
is en dat de overheid bij een eventueel tekort zal bijspringen. Dat is positief.
Verder vind ik de minister echt veel te optimistisch. Zo stelt zij dat illegalen
die in het verleden geen beroep durfden te doen, dat nu wel zullen doen, omdat
het nu helder is wanneer ze van de geboden mogelijkheid gebruik kunnen maken
ten aanzien van noodzakelijke medische zorg. Ik verwijs in dit verband ook
naar het amendement-Rouvoet. Waarop baseert de minister dat betrokkenen nu
wel van genoemde mogelijkheid gebruik gaan maken? Het lijkt mij namelijk op
drijfzand gebaseerd. Ze zullen eerder nog veel angstiger worden.Ook over de uitvoering is de minister vrij optimistisch, want het fonds
werkt nog niet. De afspraken moeten nog gemaakt worden. Op welke termijn zal
een en ander overigens zijn beslag krijgen? Hoe weten medische zorgverleners
waar ze precies aan toe zijn, wat ze wel en niet mogen doen? Ik blijf erbij
dat de regering al te gemakkelijk wijst op het feit dat er altijd een beroep
gedaan kan en moet worden op de medemenselijkheid van de zorgverlener. Ik
ben ervan overtuigd dat hij of zij die zal hebben, maar ik vind ook dat de
overheid in dit geval het goede voorbeeld had moeten geven. De beperking die
zij nu aanbrengt, zal onbedoeld onmenselijke gevolgen kunnen hebben. Ik betreur
dat, omdat het gaat om iets heel essentieels, te weten de basisvoorziening
gezondheidszorg.Dan is er nog de algemene optimistische toonzetting over de uitvoerbaarheid
van dit wetsvoorstel. Er komt voorlichting aan de statushouders over de termijn
van vier weken. Waar ze in het verleden een heel ander patroon hebben ontwikkeld
op basis van datgene wat overheidsfunctionarissen aan hen vertelden, wordt
dat nu allemaal beter door middel van de voorlichting. Uit de schriftelijke
beantwoording maak ik op dat er ongeveer zeven à acht voorwaarden zijn
waaraan nog voldaan moet worden, wil de gehele koppelingsoperatie kans van
slagen hebben. Dit is een grenzeloos optimisme. Het gaat niet alleen over
de technische uitvoering maar over veel meer. Ik noem het optimisme over het
slagen van de remigratieregeling en het optimisme over snellere toekenning
van statussen aan mensen. Na tweeënhalf jaar moet de staatssecretaris
toch min of meer als een ervaringsdeskundige gezien worden. Ik begrijp dan
ook niet waarop haar optimisme is gebaseerd.De staatssecretaris is ook optimistisch over de koppeling van bestanden.
Zij heeft op een vraag van mij hierover geantwoord dat het project koppeling
bevredigend is verlopen. Daar is de Kamer inderdaad over geïnformeerd.
Er waren een aantal aanbevelingen die zijn opgevolgd, maar of het in de praktijk
werkt, weet ik niet. Onduidelijkheid troef dus. Ik sta overigens niet alleen
op dit punt. Van tal van gemeentebesturen hoor je dat ook. Vanavond hebben
wij daarover vanuit verschillende fracties ook geluiden gehoord. Daarom wil
ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering de koppelingswet niet in werking te doen treden dan
nadat de Kamer over de koppeling tussen VAS en GBA haar oordeel heeft kunnen
geven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Sipkes. SipkesNaar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 42 (24233).Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Er vallen dus een aantal winstpunten uit het gehele debat
van de afgelopen weken op te maken. Er is wat verbetering ten aanzien van
de gezondheidszorg en onderwijs en dergelijke. Daarmee houdt het echter op.
Echte winst kan ik niet zien in het gehele debat. Ik ben werkelijk teleurgesteld
over de geringe uitleg die van de kant van de regering gegeven werd over de
inhoudelijke noodzaak van deze wet. In de schriftelijke voorbereiding is dat
onvoldoende gedaan. Dat geldt ook voor de antwoorden op vragen van de heer
Rouvoet. Ik kom niet verder dan dat in deze koppelingswet een principe wordt
vastgelegd, een keihard principe: niet rechtmatig hier, geen rechten. De uitwerking
hiervan is heel star en bureaucratisch, waardoor wij in toenemende mate gaan
zien dat het niet langer gaat om mensen, maar om dossiers, nummers. Het is
een technocratisering die ik ten diepste betreur. Ik kan dat echt geen winst
noemen. Ik had echter gehoopt dat er iets meer van de kritieken vanuit de
samenleving door zou klinken in de verschillende bijdragen. Met name in de
bijdrage van de fractie van de PvdA, waar ik een iets andere verwachting van
had.De heer Apostolou (PvdA):Is GroenLinks voor de koppeling tussen rechtmatig verblijf en het genieten
van voorzieningen?Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik heb hier de afgelopen jaren niets anders gezegd dan dat ik inderdaad
vind dat, als je tegen degene die hier binnenkomt en om verblijf vraagt of
via een andere procedure hier binnen is gekomen, dus niet via de asielprocedure,
zegt: het spijt mij, je mag hier niet blijven, je moet terug. Dat is het uitgangspunt.
Tegelijkertijd heb ik nooit iets anders gezegd dan dat als dat niet zo is
en degene hier is, hij recht heeft op een menswaardig bestaan. Daarom vind
ik de koppeling tussen niet rechtmatig verblijf en het dan ook niet hebben
van rechten en daardoor geen toegang hebben tot allerlei sociale voorzieningen
en dergelijke, geen juist uitgangspunt.De heer Apostolou (PvdA):Is dat niet een tegenstelling in uw eigen redenering. Enerzijds zegt u
dat u het principe correct vindt, maar anderzijds wilt u het niet toepassen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik wil dat principe graag toepassen. Ik heb in eerste termijn in een interruptiedebatje
met de woordvoerder van de VVD nadrukkelijk gezegd dat wij moeten praten over
een zorgvuldige remigratieregeling, maar als dat niet lukt, mag je niet zeggen:
je kunt niet terug, maar wij vinden dat je ook geen recht hebt om hier te
blijven. Dat is een principe dat ik onze samenleving onwaardig vind.De heer Apostolou (PvdA):Maar dat is ook niet de bedoeling van deze wet. Niemand heeft gezegd:
degene die niet weg kan, zal niet van voorzieningen hier mogen genieten.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Dat is nu juist mijn punt. Omdat dit principe vastligt en omdat die remigratie
niet gelukt is, ontzeg je mensen in de toekomst echt een menswaardig bestaan
en leidt dit tot verdere marginalisering van heel grote groepen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb in eerste termijn namens mijn fractie al steun uitgesproken
voor het principe van de koppelingswet zoals deze er lag. Na de schriftelijke
en uitvoerige mondelinge beantwoording – waarvoor dank – is dat
niet veel anders. Integendeel, er zijn ook verbeteringen aangebracht. Ook
anderen hebben hierop gewezen. Bovendien betekent het natuurlijk ook wel iets
als het kabinet een amendement op een voor mij belangrijk onderdeel van het
wetsvoorstel, namelijk de uitzondering voor de gezondheidszorg, als een verbetering
bestempelt. Ik kom daar straks vanzelfsprekend nog op terug.Voorzitter! Ik begin met het onderwerp "opsporing en uitzetting". Ik haak
daarmee een beetje aan bij de opmerking van de heer Apostolou. Dat onderwerp
besloeg in eerste termijn een groot deel van het debat van de kant van de
Kamer. Ik heb daar toen een kanttekening bij geplaatst en gezegd: over het
adagium "niet toelaten is uitzetten" moeten we het zeker grondig hebben, maar
niet bij gelegenheid van deze koppelingswet. Ik voelde me daar overigens prettig
in gesteund door een artikel van de heer Zeevalking in de Haagsche Courant
onlangs.Ik vond dat de reactie en ook de snelle toezegging van de staatssecretaris
aan de Kamer om op dat punt een nota uit te brengen, een ondersteuning van
die lijn vormden. Ik vind het goed dat er een nota is toegezegd. Wij zullen
daar te gelegener tijd zeker met de staatssecretaris over debatteren.Voorzitter! Een aantal punten is inmiddels genoegzaam beantwoord, onder
andere dat van de illegale vrouwen in de prostitutie, wat ik in eerste termijn
aan de orde heb gesteld. Ik vond dat er in de stukken, vooral in de toelichting,
te weinig aandacht was voor de toch heel bijzondere positie van deze groep
illegalen. Dat is in de schriftelijke beantwoording goedgemaakt. Ook is hun
positie helder uiteengezet met de bedenktijd tot aangifte en de mogelijkheid
van een periode van drie maanden voorziening en opvang.Voorzitter! Dan de vreemdelingen die meewerken aan uitzetting maar om
andere redenen, bijvoorbeeld dat het land van herkomst niet meewerkt, niet
verwijderbaar zijn. Het ging er mij in eerste termijn om, helder te krijgen
dat zij door deze wet niet in de kou komen te staan. Deze helderheid dient
er ook te zijn in bijvoorbeeld de richting van de gemeente. De schriftelijke
beantwoording stelt dat het recht van opvangvoorzieningen behouden blijft.
Mijn vraag is of dat helder genoeg is voor alle betrokkenen en om welke voorzieningen
het dan precies gaat. Het lijkt me goed om dat te specificeren en hier op
die manier volstrekte helderheid in te brengen.Voorzitter! Aan de beëindiging van de ROA-voorzieningen is een passage
gewijd. Voor alle duidelijkheid: de stappen die gezet kunnen worden ter beëindiging
van ROA-voorzieningen, zoals die in de schriftelijke beantwoording worden
aangegeven, worden toch niet voor deze categorie gezet? Of heb ik dat niet
goed begrepen? Ik vind dat heel belangrijk.Voorzitter! Ik heb op artikel 8b, de uitzondering op de gezondheidszorg,
een amendement ingediend. Overigens heb ik dat gedaan op een in het verloop
van het debat curieus moment, namelijk tussen de schriftelijke
beantwoording en de mondelinge voortzetting van de beantwoording. Anderen
hebben hier ook al op gewezen. Ik heb het amendement daarom nog niet kunnen
toelichten in het debat. Inmiddels heb ik gemerkt dat het tamelijk breed gesteund
wordt. Dat is natuurlijk fantastisch. Ik zie ervan af om de achtergrond nu
zeer breedvoerig te gaan toelichten. Ten overvloede zeg ik nog even in de
richting van de heer Verhagen dat het geen redactioneel of min of meer overbodig
amendement is, dat ongeveer hetzelfde uitdrukt als door de regering al is
opgeschreven in de memorie van toelichting op de wetstekst. In dat opzicht
is het geen parallel met zijn amendement.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Dat heb ik ook niet gezegd. Ik heb zeer nadrukkelijk niet
gezegd dat het een overbodig amendement is. Ik heb echter uit de beantwoording
van de minister van Volksgezondheid uitdrukkelijk mogen opmaken dat zij het
zag als een ondersteuning van het door haar voorgestane beleid.De heer Rouvoet (RPF):Ik heb daar toen het mijne over gezegd. Als je een amendement indient,
wijzig je iets wat de regering heeft voorgesteld. Dat kan natuurlijk nooit
echt een ondersteuning van het beleid zijn. Het kan een verbetering in de
redactie zijn. Dat was het in dit geval niet. Ik zou de inhoudelijke kant
van het amendement heel kort willen neerzetten om de betekenis ervan te illustreren.
Ik had de indruk dat de term "acute noodsituaties" toch tamelijk onbepaald
was en ertoe zou leiden dat je noodgedwongen tot een soort Verelendungsprozess
komt, waarna er dan pas een mogelijkheid tot financiering aan de orde zou
zijn. Bovendien zou ik een heleboel gênante situaties achteraf of het
nu wel of geen acute noodsituatie was, willen voorkomen. Dit hangt samen met
de financiering. Was het een acute hartinfarct of niet? Achteraf blijkt dit
niet het geval te zijn geweest. Heeft dit dan consequenties voor de financiering?
Iedereen kan de casusposities invullen. Ik heb de indruk dat de term "noodzakelijke
medische zorg" die een zekere invulling heeft gekregen, voldoende ruimte laat,
misschien wel meer dan "acute noodsituaties" voor de professionele afweging
van hulpverleners, zonder hen te dwingen iets te regelen. We kennen allemaal
uit de sfeer van de hulpverlening de "illegalenkastjes" waar altijd nog wel
iets aan medicijnen te vinden is. Ik zou niet graag de hulpverleners ertoe
willen aanzetten dat zij iets gaan ritselen of regelen. Laten we proberen
te voorkomen dat mensen in acute noodsituaties terechtkomen. Vandaar mijn
formulering van "noodzakelijke medische zorg". Ik ben verheugd dat het kabinet
de redelijkheid daarvan inziet en dat toeschrijft aan het voortschrijdend
inzicht. Dat doet mij sowieso altijd deugd.Het schriftelijke antwoord op mijn vraag naar de uitzonderingen in artikel
8b, die nu over het algemeen helder zijn geformuleerd, vind ik niet bepaald
sterk. In feite zegt de regering dat zij toegeeft dat deze bepaling, zoals
deze er nog steeds staat, een onjuiste indruk kan wekken, maar dat het gezien
de wetsgeschiedenis en de stukken wel duidelijk is wat bedoeld is. Ik vind
het niet sterk dat terwijl wij zo lang met een wetsvoorstel bezig zijn, een
kernbepaling nog steeds een onjuiste suggestie kan wekken. Ik vind het heel
jammer dat dit in deze fase gezegd moet worden.Over artikel 8c zal ik heel kort zijn. De heer Schutte heeft daarover
aanvullende vragen gesteld. Ik ga daarop nu niet verder in. Ik heb de neiging
het kabinet te volgen in de argumentatie in de brief die het vorige week gestuurd
heeft. De waarde van het amendement van de heer Schutte is in ieder geval,
mocht hij besluiten het in te trekken, dat het kabinet op het spoor van de
inzichtelijke formulering is gezet.Het is misschien wat flauw om terug te komen op de ondertekening van het
wetsvoorstel. Het is beslist een opmerking in de marge van dit debat, maar
toch. Het antwoord op mijn vraag waarom de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij het voorstel mede heeft ondertekend, zou voldoende zijn, ware
het niet dat het een ontkrachting betekent van de eerder aan de fractie van
D66 gegeven verklaring over het ontbreken van de handtekening van de minister
van Binnenlandse Zaken.Ik wil nog een opmerking maken over de rechtsbijstand. Naar aanleiding
van een vraag van mij is een omissie bij derde nota van wijziging hersteld
door invoeging van een nieuw artikel 48 in de Wet op de rechtsbijstand. Ik
ben het kabinet graag van dienst geweest. Ik zie dat als een vorm van constructief
kritische oppositie. Ik verbind daaraan toch een opmerking over de kwaliteit
van de wetgeving. Ik vind dat belangrijk. Wij hebben drie nota's van wijziging
gekregen bij dit wetsvoorstel. De derde nota van wijziging was in de woorden
van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid noodzakelijk
wegens technische onvolkomenheden en moest daarom wederom nader worden gewijzigd.
Er is nogal wat geschaafd aan artikel 8c. Het is nog steeds niet helemaal
duidelijk wat uiteindelijk de redactie zal zijn. Het kon en moest kennelijk
echt duidelijker.Artikel 8b kan ook in de huidige versie nog altijd verkeerde indrukken
wekken. Verschillende opmerkingen van de fracties in de stukken over de wetstekst
zijn voorzien van het predikaat: terecht zegt u, het is juist wat u opmerkt,
inderdaad is het zo dat. Om bij het voorbeeld van de rechtsbijstand te blijven:
er zijn drie uitzonderingen op het beginsel in artikel 8b. Men heeft eenvoudigweg
verzuimd een daarvan uit te werken in de materiewetgeving. Ik vind dat tamelijk
ernstig. Dat maakt mij eerlijk gezegd bezorgd over de kwaliteit van dit, ik
geef dat toe, in zijn uitwerking complexe wetsvoorstel. Dat geldt met name
voor de vertaling van het beginsel van de koppelingswet in de onderscheiden
materiewetgeving. Ik hoop oprecht en van harte dat de rest wel in orde is.Voorzitter! Ik sluit af met een opmerking over de koppelingswet en de
beeldvorming. Wij, het kabinet en de Kamer, zijn in de achterliggende periode
keer op keer geconfronteerd met soms forse kritiek op dit wetsvoorstel. Dan
vallen de termen "hard", "hardvochtig", "onbarmhartig", "inhumaan" en zelfs
heb ik een keer gehoord dat het wetsvoorstel zo ongeveer het einde van de
beschaving inluidt. Ook zelf heb ik menigmaal moeten uitleggen waarom de RPF-fractie
dit wetsvoorstel steunt: aan de achterban, aan organisaties die ons daarover
benaderden en in discussies op podia maar ook achter de radiomicrofoon. Ik
verwijs overigens naar mijn uitvoerige betoog over humaniteit in de eerste
termijn; dat zal ik niet herhalen.Tegen de achtergrond van deze beeldvorming heb ik de staatssecre taris met enige klem de vraag naar de materiële betekenis van
de koppelingswet voorgelegd. Mevrouw Sipkes deed het zo-even overigens ook.
Dat mondde uit in de vraag: welke voorzieningen zijn nu nog wel en na de inwerkingtreding
van de koppelingswet niet meer beschikbaar voor niet rechtmatig in ons land
verblijvende vreemdelingen? Ik heb dat niet gevraagd om het belang van de
koppelingswet te relativeren en zeker niet om te suggereren dat die niet nodig
zou zijn. Wij hebben daar in eerste termijn over gesproken. Ik heb het gedaan
om de zaak in de juiste proporties te plaatsen.Eerlijk gezegd vind ik, gelet op de kritische reacties en de weerstanden
die er in de samenleving tegen dit wetsvoorstel leven, dat het kabinet gehouden
is om jegens betrokkenen, jegens vluchtelingenorganisaties, ja, tegenover
de samenleving zo zorgvuldig mogelijk aan te geven wat de wet wel en wat de
wet niet inhoudt en tot gevolg zal hebben, en zo misverstanden weg te nemen.
Ik vind dat de staatssecretaris van Justitie daartoe aan het slot van haar
betoog in eerste termijn een gloedvolle poging heeft gedaan, betrokken en
bewogen, zoals wij haar kennen. Een helder antwoord op mijn vraag naar materiële
toegevoegde waarde van de koppelingswet aan de hand van materiewetten –
ik heb de staatssecretaris horen toezeggen dat zij daar in tweede termijn
op zou terugkomen – zou wat mijn fractie betreft een nuttig en waardig
slot van dit allesbehalve eenvoudige wetgevingsproject vormen.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het eind van de tweede termijn van de kant van de
Kamer. Beantwoording in tweede termijn acht ik vanavond niet meer mogelijk,
ook al omdat de bewindslieden hebben gevraagd om schorsing voor beraad. Lettend
op het schema voor de vergadering van morgen zal de beantwoording in tweede
termijn volgende week plaatsvinden.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 22.31 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1112-1135.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl