Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:  - Eerste evaluatiewet Awb (26523);  - Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (27023);  - Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht met betrekking tot de kosten van bezwaar en administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures) (27024)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 816-827

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-02-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 16, pagina 816-827

22-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26523Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27023Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27024Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Eerste evaluatiewet Awb (26523); - Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (27023); - Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht met betrekking tot de kosten van bezwaar en administratief beroep (kosten bestuurlijke voorprocedures) (27024)Pagina 816-827
Installatie van mevrouw Maas-de BrouwerPagina 769-769
Presentie en opening (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 769-769
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 827-827
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet (implementatie van een wijziging van de EG-transparantierichtlijn) (27870)Pagina 770-770
Voortzetting van de behandeling van: - de notitie Inhuur van extern personeel/uitbesteding van werkzaamheden (EK 409a), - de motie-De Boer c.s. inzake het uitbrengen van een nota over externe advisering aan de overheid (27400, nr. 107)Pagina 801-816
Lijst van besluiten (dinsdag 22 januari 2002)Pagina 827-827
Noot 1 (zie blz. 769): Rapport van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrief van mevrouw T.A. Maas-de BrouwerPagina 828-828
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester (27551)Pagina 770-778
Behandeling van: - de notitie Inhuur van extern personeel/uitbesteding van werkzaamheden (EK 409a), - de motie-De Boer c.s. inzake het uitbrengen van een nota over externe advisering aan de overheid (27400, nr. 107)Pagina 778-793
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koningin en de burgemeester (27551)Pagina 793-801

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enkele aanverwante wetten naar
aanleiding van de evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht (Eerste evaluatiewet
Awb) (26523);Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht,
de Provinciewet en de Gemeentewet in verband met de samenvoeging van de afdelingen
3.4 en 3.5 van de Algemene wet bestuursrecht tot één uniforme
openbare voorbereidingsprocedure (Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure
Awb) (27023);Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht
met betrekking tot de kosten van bezwaar en administratief beroep (kosten
bestuurlijke voorprocedures) (27024).De voorzitter:De minister wordt vergezeld door prof. mr. M. Scheltema, regeringscommissaris
voor de algemene regels van bestuursrecht.De beraadslaging wordt geopend.De heer Dölle (CDA):Mijnheer de voorzitter. Het heeft al met al nog wel even geduurd, maar
wij kunnen vandaag dan toch beraadslagen en besluiten over drie wetsvoorstellen
die tot wijziging van de Awb strekken. Deze wetsvoorstellen moeten vooral
dejuridisering op onderdelen brengen en de positie van de burger in procedures
hier en daar versterken.De CDA-fractie kan zich grosso modo herkennen in de motieven achter deze
wetsvoorstellen en dientengevolge in de inhoud daarvan. Maar wij hebben ook
na de schriftelijke voorbereiding, waarin mijn fractie zich graag heeft gemengd,
nog vragen en, om in het jargon te blijven bedenkingen, overgehouden. Wij
hopen dat dit debat deze kan wegnemen. Ik loop in mijn bijdrage de wetsvoorstellen
langs in de volgorde van hun nummering.Het wetsvoorstel op stuk nr. 26523, de eerste evaluatiewet Awb, wekt op
het eerste gezicht een technisch-instrumentele indruk, maar kent naar het
mij voorkomt hier en daar toch een wat principiëlere connotatie. Ik denk
daarbij bijvoorbeeld aan de voorgestelde redactie van artikel 6:15, lid 3
Awb. Dit lid regelt dat als een bezwaarschrift of een administratief beroep
wordt ingediend bij een onbevoegd orgaan, het tijdstip bepalend is voor de
vraag of het tijdig is ingediend en dus voor de ontvankelijkheid, behoudens
kennelijk onredelijk gebruik van procesrecht.Hiermee komt een einde aan een wat onmogelijke, want gecompliceerde en
omslachtige jurisprudentie op dit punt, waarin verwijtbaarheid een rol speelde.
Die verwijtbaarheid was zelfs bepalend wanneer – en dat behoort volgens
de Awb ook het geval te zijn – op het besluit correct is aangegeven
bij welk bestuursorgaan men tegen dat besluit kan opkomen.De regering geeft op vragen onzerzijds toe dat dit voorstel tot wijziging
uitsluitend door praktische overwegingen is ingegeven. Zij stelt daarom dat
hoewel het wellicht principieel gezien wellicht aan de royale kant is, het
toch gewenst en verantwoord is. De regering merkt voorts op dat het doorgaans
niet de burgers zijn die verregaand onachtzaam of slordig zijn, maar dat het gaat om eenvoudige administratieve vergissingen, waardoor bezwaar
of beroepschriften bij een verkeerd adres worden bezorgd. In de memorie wordt
dit geïllustreerd met het druk beklante advocatenkantoor waar verkeerde
adresstickers worden geplakt. Het gaat dan eigenlijk om fouten van een secretaresse.
Het blijft onbevredigend. Kan een overbezet en daardoor wellicht te nonchalant
kantoor dat bestuursprocesrechtelijke handelingen te lichtvoetig verricht,
wegkomen, omdat anders de cliënt de dupe wordt van de inderdaad vaak
strakke termijnen? Het lijkt er dan toch op dat advocaten in het bestuursrecht
grotere foutenmarges worden toegestaan dan in bijvoorbeeld het civiele recht.
De termijnen zijn daar overigens veel ruimer.Het is de CDA-fractie tijdens de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel
opgevallen dat vooral in de tweede ronde, dat een zeer hoog VVD-gehalte kende,
zeer uitvoerig is ingegaan op fenomenen als juridisering en op het nut van
bestuursrecht. Wij houden andere podia dan die van de hoofdzakelijk technische
eerste evaluatiewet Awb geschikter voor een dergelijk debat. Ik denk bijvoorbeeld
aan de algemene politieke beschouwingen, de vaststelling van het begrotingshoofdstuk
Justitie of een vergelijkbare gelegenheid. Dat gezegd zijnde: wij hebben vol
belangstelling dit liberale discours gevolgd.De CDA-fractie is blij met het voornemen van de minister om in het kader
van een breder opgezet onderzoek dan dat van Michiels en anderen te onderzoeken
in hoeverre de huidige concipiëring van de leer van de overheidsaansprakelijkheid
de slagvaardigheid van de overheid, zeker op het domein van de rechtshandhaving,
beïnvloedt. Dan zal blijken of de vrees dat ambtsdragers en ambtenaren
te weifelachtig of wankelmoedig zijn bij die handhaving uit beduchtheid voor
forse claims en juridische labyrinthen.Wij hebben overigens nog wel een vraag naar aanleiding van het debat,
tot nu toe gevoerd in de witte stukken, aan de VVD-woordvoerder. Gelet op
de tijd mogen wij geen uitvoerig antwoord verwachten, maar wij hebben het
idee dat de fractie van de VVD het bestuursrecht als een te knellend harnas
ziet voor bestuurders die vanwege doelen als werkgelegenheid en bevordering
van economische kracht van een gemeente wel eens moeten kunnen afwijken van
de regels. Ik neem aan dat de fractie van de VVD nog wel gelegenheid vindt
om hierop te reageren. Het komt in elk geval nogal ruw over wanneer men het
bestuursrecht in zijn algemeenheid ziet als een hindernis.Voorzitter. Het tweede wetsvoorstel brengt een uniforme voorbereidingsprocedure
voor categorieën van besluiten waarvoor tot op heden specifieke trajecten
in de afdelingen 3.4 en 3.5 van de Awb waren voorzien. Doel is hier deels
dejuridisering. De vrees van het CDA dat de praktijk anders zou kunnen uitwijzen,
deelt de regering niet. Wij menen dat met name de mensen die nu een bezwaar-
of beroepschrift kunnen indienen, zich in de bezwaren- en beroepsprocedure
persoonlijker voelen bejegend en in ieder geval subjectief gezien meer aandacht
ervaren voor hun bezwaar dan gemiddeld het geval zal zijn bij de gecompliceerde
en gelede besluiten die onderworpen zijn aan de nieuwe uniforme voorbereidingswijze.
Het argument van de regering dat uit onderzoek blijkt dat de huidige bezwaarden
onder 3.5 hun positie niet ongunstig afzetten tegenover die van een bezwaarde
in een voorprocedure, overtuigt niet. De respondenten kunnen die afweging
immers niet maken: ze kunnen geen bezwaarschrift indienen.In de bezwaarschriftprocedure – het ligt overigens niet altijd op
dezelfde wijze zo – draait het proces om de bezwaarde. Hij is het middelpunt
van de apart uitgeschreven hoorzitting die doorgaans in twee instanties plaatsvindt,
waarin bezwaarde en bestuursorgaan hun standpunten uitwisselen. Er is een
aparte, vaak uit externe leden bestaande adviescommissie ex artikel 7:13 Awb,
soms 7:5 Awb, die gezaghebbend adviseert. Er kunnen ambtsberichten worden
ingewonnen; adviescommissies van specifieke signatuur, bijvoorbeeld cultuur
en sport, worden gehoord enz. Kortom, de individuele bezwaarprocedure heeft
in een groot aantal gevallen naar onze opvatting een sterk committerende,
pacificerende en soms "mediation"-achtige functie, méér dan
die van een dikwijls uit zijn aard onpersoonlijker en grootschaliger uniforme
voorbereidingsprocedure. Dit zou betekenen dat meer burgers dan tot nu toe
ontevreden zijn of worden en de rechter zoeken. Wordt die verwachting bewaarheid,
dan smelt de "dejuridiseringswinst" snel weg en kan zelfs een contrair effect
optreden in de vorm van toenemende druk op de magistratuur. Het is betrekkelijk
vruchteloos hieromtrent nog verder te disputeren. De tijd zal het letterlijk
leren. Wij hebben bijzondere aandacht voor dit aspect en hopen dat toekomstige
evaluaties zó zullen zijn ingericht dat de verificatie of falsifiëring
van de boven omschreven verwachting mogelijk blijkt.Verder zijn wat ons betreft met betrekking tot dit wetsontwerp nog twee
punten van belang. In de eerste plaats verschillen wij met de regering van
mening waar het gaat om het uit de wet halen van het interbestuurlijk verkeer,
meer in het bijzonder de informatieplicht, van bestuursorganen ten opzichte
van elkaar bij allerlei besluiten. Laat dat maar aan hen zelf over, zo betoogt
de regering; het komt best voor elkaar in het bestuurlijk vooroverleg; bestuurders
onder elkaar komen daar samen wel uit. Mijnheer de voorzitter. Natuurlijk
moeten we niet moeilijk doen wanneer dat niet hoeft, maar deze notie is toch
in deze context voor ons wat te lichtvaardig. Dat geldt zeker wanneer het
gaat om relaties tussen bestuursorganen die tot verschillende overheden behoren.
Gemeenten en provincies zijn naar christen-democratische overtuiging eigen
overheden met een constitutionele en historische verankering, en zeker geen
veredelde filialen.De verhoudingen tussen de overheden in het Huis van Thorbecke worden door
recht beheerst. Dat geldt voor de financiële verhoudingen, de toezichtsverhoudingen
enz. maar ook tot op grote hoogte voor de positie die zij en de bestuursorganen
waardoor zij worden vertegenwoordigd, ten opzichte van elkaar innemen waar
het gaat om het recht op en de plicht tot informatie. Het is beter dat de
wet zulks regelt dan dat het van geval tot geval afhankelijk wordt gesteld
van ad-hocafspraken van ambtenaren, wethouders enz. De artikelen 112 t/m 114,
die ter versterking van de decentralisatie in 1994 in de Gemeentewet zijn
opgenomen, veronderstellen bijvoorbeeld ook zo'n wettelijk gehoudenheid van
de onderscheiden overheden en hun organen ten opzichte van elkaar. Een tweede probleem hebben wij voorlopig nog met de reactie van de regering
op onze vragen over de status van de algemene provinciale en gemeentelijke
inspraakverordeningen in verband met de artikelen 119 en 121 van de Provinciewet
en de Gemeentewet. De regering stelt vast dat beide artikelen niet van toepassing
zijn, nu de uniforme voorbereidingsprocedure een ander onderwerp heeft dan
de bedoelde verordeningen van de decentrale overheden. Toch heeft de uniforme
voorbereidingsprocedure ook betrekking op gemeentelijke besluitvorming, wat
niemand bestrijdt, maar is de materie die de uniforme voorbereidingsprocedure
regelt, wellicht een andere? De regering verzekert ons meermalen dat het hierbij
wel degelijk ook om inspraak gaat. Zij doet dat in reactie op het advies van
de Raad van State en ook bij de verdediging van haar voorkeur voor het woord
"zienswijze" boven het woord "bedenkingen" in de redactie van voorgestelde
bepalingen. En zo komt men toch in de verleiding om te zeggen dat hierbij
de Algemene wet bestuursrecht én decentrale verordeningen in Nederland
ingevolge artikel 121 van de Gemeentewet als anterieure verordeningen van
rechtswege vervallen. Wij stellen in het bijzonder een eenduidige reactie
van de minister op hoge prijs.Tot slot het derde wetsvoorstel, het wetsontwerp inzake de kosten van
de voorprocedure, dat in wetenschap en politiek nogal wat stof heeft doen
opwaaien. Wij hebben ook wat moeite met dit voorstel. De toezegging van de
minister aan het CDA en de Kamer om de effecten van dit wetsvoorstel tussentijds –
heeft de minister overigens al een tijdstip op het oog? – te evalueren
en daarmee dus niet te wachten tot 2007 is voor ons van groot gewicht. Het
helpt ons over een aantal bedenkingen heen te stappen en toch voor dit wetsontwerp
te stemmen, waarin tenslotte een einde wordt gemaakt aan het hinderlijk uiteenlopen
van de jurisprudentie van de civiele rechter en de bestuursrechter met betrekking
tot kostenveroordelingen in bestuurlijke voorprocedures. Voortaan is de bestuursrechter
competent, maar de Tweede Kamer heeft hem wel via amendering opgedragen, daarbij
in de lijn van zijn burgerlijke collega te handelen. Bezwaarden ontvangen
een vergoeding voor de kosten die zij redelijkerwijs maakten tijdens de voorprocedure,
mits zij deze in die procedure hebben ingebracht en mits herroeping van het
primaire besluit voortkomt uit aan het bestuursorgaan, dat dus als het ware
zichzelf corrigeert, te wijten onrechtmatigheid van het primaire besluit.Dit lijkt op het eerste gezicht een faire oplossing, maar het CDA koestert
toch een aantal bedenkingen tegen deze materiële verdere gelijkschakeling
van de bestuurlijke voorprocedure en het rechterlijke geding. Waarom? De bestuurlijke
voorprocedure was niet slechts bedoeld om een stormloop van boze burgers op
de rechterlijke macht en meer in het bijzonder op de bestuursrechter te voorkomen.
Naast deze zeefwerking was er meer; het ging ook om verlengd bestuur. Het
betrokken bestuursorgaan krijgt de mogelijkheid, nog eens over zijn besluit
na te denken nadat burgers of rechtspersonen daartegen bezwaren hebben aangevoerd.
Belanghebbenden konden via de hoorzitting en op andere wijze uitgebreid hun
bezwaren toelichten. Zeker in domeinen waar nogal wat beleidsvrijheid bestaat,
was het vervolgens nogal eens mogelijk om meer bevredigende oplossingen te
vinden. Ook uit mijn eigen ervaring van ruim acht jaar als voorzitter van
de commissie voor de beroep- en bezwaarschriften en eerder bij een gemeente
kan ik desgevraagd moeiteloos voorbeelden noemen. Ik geef overigens toe dat
er ook signalen zijn dat het hier en daar niet zo werkt.Het is echter onmiskenbaar zo dat wellicht mede als sequeel van de algemenere
trend tot juridisering van wat tot nu toe nog bestuurlijk of politiek was,
ook deze voorprocedure "verrechterlijkte". Er werd steeds meer – de
term is niet denigrerend bedoeld – "rechtbankje gespeeld". Deze ontwikkeling
kwam uiteraard niet uit de lucht vallen. In dit verband kunnen wij wijzen
op de vrij algemeen ingevoerde externe adviescommissies, die naast de voorzitter
uit steeds meer externe deskundigen ging bestaan. De toetsing door deze commissies
kende daardoor logischerwijze een bovengemiddelde nadruk op rechtmatigheidstoetsing.
De ambtelijke bijstand die het bestuursorgaan vertegenwoordigt bij hoorzittingen
en dergelijke, kan zich van de weeromstuit licht meer als een vertegenwoordiger
van een gedaagde, dus formalistischer opstellen. De concentratie van verweer
in de bestuurlijke voorprocedure die de jurisprudentie vergt, zeker op gebieden
met weinig beleidsvrijheid, werkt ook in die richting, net als het wellicht
ook door de media gestempelde referentiekader van bezwaarden die de voorprocedure
als een rechtelijk geding gaan zien.Het voorliggende ontwerp kan weer zo'n stapje zijn, nu het de voorprocedure
ook belast met de kosten die belanghebbenden maken (advocaten, expertisebureaus,
deskundigen en dergelijke). Wordt het besluit herroepen wegens aan het bestuur
te wijten onrechtmatigheid, dan moet er betaald worden. Dat kan overigens
voor betrekkelijk bescheiden vermogende bestuursorganen met een zo te zeggen
hoogst gevoelige "besluitportefeuille", zeker via precedentwerking zeer hoog
oplopen. Ik ken bijvoorbeeld de grote vrees van de raden voor de rechtsbijstand
op dit punt.Afgezien daarvan echter, dreigt verkramping en ook ontwijkingsgedrag tijdens
de voorprocedure. Verkramping, omdat wijziging van het dictum van het primaire
besluit geld kost. Veel geld soms, indien de bezwaarde – bijvoorbeeld
een grootwinkelbedrijf – de bulk van zijn proceskosten maakt en dus
declareert in de voorfase. Maar ook ontwijking is aantrekkelijk geworden,
in die zin dat indien men tegemoet wil komen aan bezwaren door het besluit
te modificeren, men zoveel mogelijk beleids- of doelmatigheidsgronden zal
aanvoeren. Die kosten niets, om het wat plastisch te zeggen. Waar in het bestuursrecht
rechtmatigheid (bijvoorbeeld in artikel 3:4 Awb) en doelmatigheid vaak moeilijk
van elkaar kunnen worden onderscheiden, zouden de wat vage rechtmatigheidgronden
in de praktijk kunnen eroderen.Er zijn aldus vragen genoeg. Wij hopen dat de minister kan toezeggen dat
de gelukkig reeds toegezegde interim-evaluatie zo zal zijn ingericht dat ook
dit type ontwikkelingen – als deze er zijn, want ook wij kunnen ons
daarin uiteraard vergissen – kan worden aangetoond. Wellicht zou in de toekomst kunnen worden overwogen dat wanneer derden-belanghebbenden,
burgers of bedrijven, in het geweer komen – dat zal vooral het geval
zijn bij gebonden beschikkingen – omdat de aanvragende partij onvoldoende
of onjuist de overheid of het bestuursorgaan heeft voorgelicht, deze dan ook
in die kosten zou kunnen worden veroordeeld. Het betreft de situatie dat partijen
onvoldoende hebben voorgelicht, als gevolg waarvan derden-belanghebbenden
gedwongen worden in het geweer te komen tegen het besluit: het is dan misschien
een idee om die kosten in de toekomst ook dáár te leggen.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter. Wij hebben geen moeite met de voorliggende wetsontwerpen,
maar wij hebben wel zorgen over de gehele gang van zaken met het bestuursrecht
in het algemeen en de Algemene wet bestuursrecht is daarvan een belangrijk
onderdeel. Wij hebben het gevoel dat de juridisering voor het openbaar bestuur
een groot probleem is.Ik heb dit in de laatste week nog eens gevraagd aan enkele bestuurders,
bijvoorbeeld aan de burgemeester van een middelgrote stad in Noord-Holland.
Ik vroeg hem wat hij vond van het bestuursrecht en hij antwoordde dat het
bestuursrecht een ramp is. Deze burgemeester was geen lid van mijn partij,
maar van de Partij van de Arbeid. Ik vroeg het ook aan een gedeputeerde uit
Limburg: wat vind je van het bestuursrecht? Hij zei: ik heb in mijn kring
wel eens gezegd dat het tijd wordt dat wij de rechters gaan kiezen in plaats
van de Kamerleden. Deze opmerking past helemaal niet in ons staatsbestel en
was misschien ook niet helemaal au sérieux bedoeld, maar het geeft
wel de frustratie weer: bestuurders hebben het gevoel dat in grotere mate
dan vroeger de moeilijke beslissingen genomen moeten worden door de rechter.
Welnu, dan kun je ook op het idee komen: als uiteindelijk de beslissing door
de rechter genomen moet worden, moeten wij dan niet de rechter kiezen?Ten slotte heb ik het ook nog gevraagd aan een liberaal, een statenlid
uit Flevoland, en deze zei: het bestuursrecht is heel mooi, maar het heeft
een verlammende werking op het bestuurlijke proces. Ik denk dat ik mij bij
deze laatste opmerking zou kunnen aansluiten: het bestuursrecht is heel mooi,
maar het heeft negatieve effecten. Wij moeten dus een weg zoeken om die negatieve
effecten uit te bannen.Prof. mr. Van Poelje heeft vijftig jaar geleden gezegd dat een juristenrecht
voor het openbaar bestuur zou leiden tot grote rampen. Als je dat zo leest,
kom je even op het idee: zijn die rampen er inmiddels geweest? Want zowel
in Enschede als in Edam-Volendam bleek de kwaliteit van het openbare bestuur
uitermate zwak. Van Poelje heeft ook gezegd dat het zou kunnen zijn dat er
geen recht voor allen is, maar recht voor kleine groepen die de weg naar de
rechter weten te vinden. Ook daarvan herken ik wel iets. Die beide opmerkingen
van Van Poelje werden destijds, zo denk ik, niet helemaal gedeeld door de
echte juristen op het gebied van het bestuursrecht. De vraag is echter: had
Van Poelje misschien toch gelijk en moeten wij nu, na vijftig jaar, kijken
of daar nog iets aan te doen is?Het is een ervaring van vele bestuurders dat er niet te besturen valt,
als je niet bereid bent om af en toe iets door de vingers te zien. Dat is
onlangs door Vonhoff zo gezegd en het is ook de ervaring van vele anderen.
Daar is ook wel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan en dat leidde tot de
conclusie dat de wet alleen gehandhaafd kan worden, als je hem af en toe niet
handhaaft. Dit zijn kleine praktische feiten, maar die krijgen, zo vrees ik,
door de strenge eisen van het bestuursrecht een geweldige precedentwerking.
Het gelijkheidsbeginsel heeft enorme kracht en daardoor leiden die kleine
feitjes tot iets groots. Zij hebben als het ware een inktvlekwerking, waardoor
de gedoogcultuur ontstaat. Dat is de vrees. Ik heb het gevoel dat dit enigszins
de praktijk is.Daar komt nog iets bij: de democratie is wel heel mooi, maar van nature
niet consequent. De minister heeft gezegd dat er niets aan de hand is als
het bestuursorgaan maar een consistent beleid voert. Daar heeft hij gelijk
in. Als het bestuursorgaan een consistent beleid voert, heeft het van de bestuursrechter
weinig te vrezen. In het algemeen is consistentie echter moeilijk te verkrijgen
en in combinatie met democratie waarschijnlijk onmogelijk. Ik verwijs in dit
verband naar het boek van Willem Frederik Hermans: Onder professoren. Daaruit
blijkt hoe het eraan toeging op een democratisch bestuurde universiteit. De
heer Scheltema kende die universiteit en ook ik heb de staart van het verhaal
meegemaakt. Je ziet dan dat democratie wel mooi is, maar niet veel te maken
heeft met consistentie. Als je dan toch de eis van volledige consistentie
stelt – het lijkt mij dat het bestuursrecht die stelt – kom je
automatisch in de problemen. Ik zie nog niet hoe die kwestie kan worden opgelost.Bovendien worden wij van de juridisering niet erg gelukkig, ook de burgers
niet. Het is niet leuk om te procederen, het duurt heel lang. De meeste mensen
blijven uiteindelijk met geweldige frustraties zitten. De laagdrempeligheid
van het bestuursrecht heeft dus nadelen. Vaak zien wij dat procedures tegen
de overheid worden gevoerd waarbij het belang van de klager nogal indirect
is. Als de belangen van de burger direct worden geschaad, ligt het heel erg
voor de hand dat hij gebruikt maakt van de beroepsmogelijkheden. Die moet
hij dan ook hebben. In de kranten lees ik echter over gevallen waarbij een
man een groepje heeft gevormd om te procederen. Ik vraag mij dan vaak af:
is die man wel belanghebbende? Ik geef nog het voorbeeld van een situatie
in mijn gemeente. Daar moet een paviljoen aan een meer komen. Nadat een prijsvraag
was uitgeschreven, is gekozen voor een mooi ontwerp van een architect. Er
zou vervolgens een prachtig paviljoen worden gebouwd. Ik had mij zeer op die
bouw verheugd, omdat ik vaak naar die plek wandel. Echter, een paar mensen
willen de kust daar eenvoudig houden en zijn een procedure begonnen. De eerste
paal was al geslagen, maar de werkzaamheden zijn op bevel van de rechter toch
stilgelegd. Ik heb evenwel een ander belang dan de mensen die zijn gaan procederen.
Ik wil namelijk dat dat paviljoen er wel komt. Mijn mening wordt echter niet
gevraagd. Ik kan mij ook niet voegen in de procedure. Is dat dan niet een
bezwaar? Het is zoals Van Poelje zegt: er is recht voor de enkelen die de
weg naar de rechter weten te vinden. Er is geen recht voor allen. De regering stelt dat alles heel erg meevalt, omdat het bestuur een groot
deel van de rechtszaken wint. Dit behoeft helemaal niet gunstig te zijn. Dit
kan er juist op wijzen dat het bestuur veel te veel gedoogd, ook als dat niet
zou moeten. Wie nooit een ferm standpunt inneemt, kent geen procedures en
kan ze dus ook niet verliezen.Een ander punt is dat alles erg lang duurt als bestuurders te maken krijgen
met jarenlange procedures: voorbereiding, inspraak, politieke besluitvorming,
referendum en dan nog jarenlang slepende rechtsgedingen. Dan is het de vraag
of bestuurders nog plezier in hun werk kunnen hebben. Goede mensen gaan dan
liever naar het bedrijfsleven, waar zij volop aan de slag kunnen. Dat zou
toch een ernstige ontwikkeling zijn voor de lokale democratie.Hoe staat het inmiddels met het freies Ermessen? Zou er niet een beperkte
feitelijke beslissingsvrijheid moeten zijn voor incidentele gevallen zonder
dat dit aanstonds leidt tot precedentwerking? Wij vernemen graag hoe de regering
hierover denkt. Ik ben opgevoed met het idee dat een bestuurder of een ambtenaar
een freies Ermessen had. Ik heb er 40 jaar geleden ruimschoots gebruik van
gemaakt, maar nu heb ik het gevoel dat het niet meer bestaat. Misschien hebben
wij het toch nodig, althans in beperkte mate.Verder verneem ik graag hoe de minister denkt over de beginselen van behoorlijk
burgerschap als een correctie op de wel heel ruim uitgevallen algemene beginselen
van behoorlijk bestuur. Een jaar of 15 geleden heeft de belastingkamer van
het hof in Den Haag in een arrest een beroep gedaan op beginselen van behoorlijk
burgerschap. Verdere uitspraken zijn mij niet bekend, maar het idee zou ontwikkeld
kunnen worden. Ik geef een voorbeeld dat misschien dubieus is. Er zijn tegenwoordig
mensen die openlijk verklaren dat zij eindeloos zullen procederen, hoewel
zij zeggen te weten dat zij niet zullen kunnen winnen. De vraag is of dit
geheel aanvaardbaar is. Het lijkt mij toch dat dit in een civielrechtelijke
procedure sowieso niet kan en dat het in het bestuursrecht moet worden uitgesloten.Voorzitter. Ondanks deze kritiek willen de leden van de VVD-fractie benadrukken
dat zij een genuanceerd standpunt innemen. Het bestuursrecht is helder geformuleerd
en over de juridische kwaliteit is ook veel goeds te zeggen. Het is inderdaad
een gevolg van een gewenste ontwikkeling en het past bij onze rechtsstatelijkheid.
Bovendien zijn wij ervan overtuigd dat vele overheidsbeslissingen niet redelijk
zijn en de toets van redelijke kritiek niet kunnen doorstaan. Dan is het goed
dat een rechter daarover kan oordelen en de burger zijn recht kan geven. Desondanks
zijn onze zorgen over de werking van het bestuursrecht niet geheel verdwenen.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Ik spreek hier als plaatsvervanger van de heer Jurgens, die
namens het parlement in Straatsburg bij de Raad van Europa is. Omdat mijn
fractie over het geheel genomen tevreden was over de drie te behandelen wetsvoorstellen
die wijzigingen aanbrengen in de Algemene wet bestuursrecht, kan ik het gelukkig
ook kort houden.Mijn eerste opmerking betreft de Eerste evaluatiewet Awb. Voor de ontwikkeling
van het bestuursrecht in het algemeen en voor de rechtsbescherming van burgers
tegen de overheid in het bijzonder is de totstandkoming van de Awb gerust
als de uitkomst van een groot project te kenschetsen, niet alleen door de
lange en gedegen voorbereiding, waarbij wetenschap en rechtspraktijk op een
voorbeeldige manier met elkaar hebben samengewerkt, maar ook doordat eindelijk
gestalte werd gegeven aan een ideaal dat de liberale grondleggers van onze
rechtsstaat in de negentiende eeuw al voor ogen hadden: een wettelijke regeling
van het algemene bestuursrecht die vergelijkbaar zou zijn met de codificaties
van het algemene deel van het strafrecht en het burgerlijk recht. De Awb zet
in feite ook de kroon op het werk aan de invoering van de Arob-rechtspraak
die, eveneens voor het eerst, een sluitend stelsel van rechtsbescherming tegen
de overheid door de bestuursrechter mogelijk maakte. Ik herinner hieraan,
omdat het in het licht van deze ontwikkelingen natuurlijk frappant is dat
sommigen – dat gebeurt met name in bestuurlijke kring en vooral op recepties –
menen dat het bestuursrecht, zoals dat in de Awb is gecodificeerd, te ver
is doorgeslagen in zijn opdracht om rechtsbescherming te bieden en dat het
gevolg daarvan feitelijk vaak is dat de handelingsmogelijkheden van het democratisch
gelegitimeerde bestuur te zeer worden beperkt, vooral in kwesties die de infrastructuur
en de ruimtelijke ordening betreffen. De commissie-Van Kemenade keerde zich
dan ook tegen de juridisering die in de Awb werd vastgelegd en waaraan door
de rechter gestalte werd gegeven. De VVD-fractie sluit zich blijkens haar
bijdrage aan de schriftelijke voorbereiding bij deze zienswijze aan en deed
hier zojuist mondeling nog een paar schepjes bovenop.Voor mijn fractie staat voorop dat wij in deze kwestie genuanceerd moeten
oordelen. Er is soms inderdaad sprake van hinderlijke juridisering. Naar het
oordeel van mijn fractie moet dan zoveel mogelijk naar een specifieke oplossing
voor dat bepaalde probleem worden gezocht. Zoals de regering in haar verdediging
van de Awb en in haar nota over juridisering terecht stelt, is er echter ook
veel gewenste juridisering die niet wij zouden willen missen. Als wij dat
niet vonden, zouden wij wel kunnen ophouden met het zorgvuldig maken van wetten
waar altijd weer rechtspraak uit voortvloeit. Het lijkt ons mogelijk om enkele
specifieke knelpunten die vooral de voortgang van grote projecten in het lokaal
en regionaal bestuur betreffen, door specifieke maatregelen op te heffen,
zonder dat het nodig is om de uitgangspunten van de wet daarvoor fundamenteel
te herzien. Een dergelijke herziening is in de onderhavige drie wetsvoorstellen
trouwens ook niet aan de orde, zoals de heer Dölle al terecht aangaf.
Wij hechten eraan, geen restricties aan te brengen in de reeks door de rechter
te hanteren algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Het evenredigheidsbeginsel,
waar sommige leden van de commissie-Van Kemenade tegen te hoop liepen, mag
soms voor bestuurders een hard gelag zijn, maar het drukt wel een redelijke
verwachting uit die burgers omtrent de overheid mogen hebben. Bovendien zou
men, zoals ik al zei, bij specifieke problemen inzake de ruimtelijke ordening,
de infrastructuur en dergelijke, daarvoor passende oplossingen moeten zoeken
en niet de gehele reikwijdte van toepassing van algemene beginselen moeten
opofferen. Te veel burgers en belangen zouden daarvan schade
lijden.De discussie over juridisering is een tijdlang heen en weer gegaan, ongeveer
zoals in een voetbalwedstrijd waarin geen van beide teams het overwicht weet
te grijpen en de spelers veelvuldig balverlies lijden. Dat wil zeggen dat
zij langs elkaar heen spelen. Helaas zijn dat soort wedstrijden regelmatig
op Nederlandse velden te bewonderen. Uit die discussie kwam echter wel, zoals
in zo'n wedstrijd uit een onverwachte zet soms een interessante doelkans ontstaat,
een naar ons oordeel zeer belangrijk voorstel naar voren, te weten invoering
van de bestuurlijke lus. De commissie-Van Kemenade heeft dat voorstel gedaan.
Verscheidene wetenschappers, zoals mijn Tilburgse collega Hertogh, hebben
het nader uitgewerkt. De regering staat kennelijk ook positief tegenover deze
gedachte. Kan de minister berichten welke vorderingen inmiddels met de invoering
van een bestuurlijke lus zijn gemaakt? Dat zou typisch iets zijn wat bepaalde
vormen van juridisering kan tegengaan.Ik wil ook nog een opmerking maken over de werkwijze die bij de eerste
evaluatie gevolgd is. Die lijkt mij namelijk voorbeeldig, als we bedenken
dat het eigenlijk om een groot project gaat. We zien hierbij een geslaagde
samenwerking van de evaluatiecommissie onder leiding van J.M. Polak, rechtswetenschappers
van de universiteiten en praktijkmensen uit het openbaar bestuur, terwijl
ook de commissie-Scheltema die verantwoordelijk is geweest voor de opstelling
van de Awb, in het evaluatieproces is betrokken. De heer Scheltema heeft hier
zelfs achter de regeringstafel plaatsgenomen. Het gevolg van deze werkwijze
is dat er een goede feedback tot stand is gekomen vanuit de praktijk. Dat
gaat ook door. Het nuttige van de discussie over juridisering is volgens mij
ook dat de uitgangspunten van de wet voortdurend aan de praktijk worden getoetst.
Ook de kritische commentaren van Van Kemenade en de hele discussie die daarop
is gevolgd, beschouw ik als constructieve bijdragen aan een debat dat de Awb
uiteindelijk beter maakt. Het ware te hopen dat deze werkwijze ook gevolgd
zou kunnen worden bij andere grote projecten, waarbij de Nederlandse Spoorwegen
of de reorganisatie van de sociale zekerheid een mens meteen voor de geest
komen. Daar is wel eens de kritiek te horen dat het juridisch allemaal niet
genoeg doordacht is, maar vooral dat onvoldoende is gekeken naar de ervaringen
van mensen in de praktijk, die met regelingen moeten werken of niet werken.Inzake de kosten van bestuurlijke voorprocedures had mijn fractie bij
de schriftelijke voorbereiding vragen gesteld over de daar mogelijk te verwachten
juridisering als gevolg van een wijziging van het criterium in artikel 7:1
Awb van onrechtmatigheid naar ernstige zorgvuldigheid, en over het verschil
dat bij de kostenvergoeding in bestuursrechtelijke processen zal worden gemaakt
in vergelijking tot de civiele procedure. De antwoorden op deze vragen vond
onze fractie alleszins bevredigend, zodat wij hierop niet verder terugkomen.Een van onze voorgangers, de Romeinse senator Cato, placht in een bepaalde
periode van zijn carrière al zijn toespraken af te sluiten met een
aanmaning die wij, als we het gymnasium hebben gevolgd, hebben geleerd: Ceterum
censeo Carthaginem esse delendam. Ik wil zijn voorbeeld volgen, niet zozeer
omdat ik vind dat er vanavond of in de toekomst iets moet worden vernietigd
of afgeschaft, maar juist omdat wij iets moeten bewerkstelligen. Deze wetten
geven er naar mijn oordeel geen aanleiding toe, maar overigens blijf ik van
mening dat de Eerste Kamer het terugzendrecht moet zien te verwerven.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Toen in de Grondwet van 1983 artikel 107, tweede lid, werd
opgenomen en daarin de opdracht aan de wetgever werd neergelegd om algemene
regels van bestuursrecht vast te stellen, bestond er waarschijnlijk nog maar
een vaag beeld hoeveel werk daaruit voor de wetgever zou voortvloeien. Dat
het een omvangrijke en complexe opdracht zou zijn, werd van meet af aan bevroed,
reden waarom er van begin of aan voor gekozen is deze taak niet in één
keer, maar gefaseerd uit te voeren. De Awb zou in gedeelten, tranches genoemd,
tot stand worden gebracht; men sprak wel van aanbouwwetgeving! Inmiddels zijn
drie tranches en een aantal kleinere aanvullingen van de wet in werking getreden.
Voor een vierde tranche is een voorontwerp gepubliceerd en over mogelijke
onderwerpen voor een vijfde tranche wordt nagedacht.Artikel 11:1, eerste lid, Awb wil een periodieke evaluatie van de wet.
De eerste evaluatie diende plaats te vinden binnen drie jaar na inwerkingtreding
van de wet, dus vóór 1 januari 1997. Ter voldoening aan deze
verplichting werd op 21 december 1996 het verslag "Toepassing en effecten
van de Algemene wet bestuursrecht 1994-1996" aan beide Kamers der Staten-Generaal
aangeboden. Dit verslag was opgeteld door een commissie-evaluatie Awb, onder
voorzitterschap van mr. J.M. Polak, oud-lid van de Raad van State. Een kabinetsstandpunt
over deze eerste evaluatie van de Awb verscheen op 18 februari 1998.Vervolgens moet de Awb om de vijf jaar opnieuw worden geëvalueerd.
Derhalve diende vóór 1 januari 2002 een tweede evaluatie van
de Awb plaats te vinden. Ons verraste het bericht in de Staatscourant van
28 december jongstleden, waarin mededeling werd gedaan van de instelling van
de commissie-evaluatie Awb II onder voorzitterschap van mr. P.J. Boukema,
oud-voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Ons was aanvankelijk ontgaan dat de minister de Kamer bij brief van 18 december
jongstleden reeds het tweede verslag over de periode 1997-2001 had toegezonden.
Het werk was dus blijkbaar reeds gedaan op het moment dat het instellingsbericht
in de Staatscourant verscheen. Een kabinetsstandpunt over het tweede verslag
kunnen we, zo begrijp ik, medio april aanstaande tegemoet zien.Intussen behandelen we vandaag het eerste wetsvoorstel (26523), dat in
mei 1999 werd ingediend en dat voortvloeit uit de eerste evaluatie. Ook het
voorstel betreffende kosten bestuurlijke voorprocedures (27024) vloeit voort
uit het eerste evaluatieverslag c.q. het kabinetsstandpunt daaromtrent. Het
derde voorstel (27023) is in feite een wijziging van de Awb, die echter verband
houdt met de wens van het kabinet de juridisering in het openbaar bestuur
terug te dringen en vloeit voort uit het regeerakkoord. Een enkel voorstel,
bijvoorbeeld dat inzake het rechtstreeks beroep (27563), is
nog bij de Tweede Kamer in behandeling. De Aanpassingswet derde tranche OCW
(27265) is beide Kamers al gepasseerd.Tot zover heb ik de ontwikkelingen kunnen volgen. Als het echter om de
actuele stand van zaken en de planning gaat, ben ik het spoor enigszins bijster.
De voorganger van de huidige minister van Binnenlandse Zaken heeft bij de
plenaire behandeling in deze Kamer van het wetsvoorstel tot aanvulling van
de Awb met een regeling inzake de behandeling van klachten op 11 mei 1999
toegezegd de Kamers te informeren over de planning en prioriteitenstelling
bij de verdere uitbouw van de Awb. Aan die toezegging heeft de minister van
Justitie, samen met zijn collega van Binnenlandse Zaken, gevolg gegeven in
een brief van 26 oktober 1999, die een voortgangsrapportage bevat en waarin
in totaal dertien voorstellen tot wijziging of aanvulling van de Awb worden
genoemd.Diverse zaken zijn, vooral qua planning, anders gelopen dan toen werd
voorzien. Ik geef een voorbeeld. Van de eerste Evaluatiewet, die wij vandaag
behandelen, werd in de bewuste brief van oktober 1999 aangenomen dat deze
op 1 juli 2000 "of zoveel eerder als mogelijk blijkt" in werking zou treden.
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de Aanpassingswet bij het vandaag
te behandelen voorstel betreffende de uniforme openbare voorbereidingsprocedures?
Een en ander geeft mij de concrete vraag c.q. het verzoek in of het mogelijk
is voor het einde van deze kabinetsperiode een geactualiseerde voortgangsrapportage
conform de opzet van die van 1999 aan de Kamers te doen toekomen.Wij komen thans tot de bespreking van enkele elementen van de afzonderlijke
wetsvoorstellen. Wetsvoorstel 26523 gaf ons, zo blijkt ook uit het voorlopig
verslag, geen aanleiding tot het maken van opmerkingen. Hoe belangrijk de
wijzigingen op zaaksniveau ook kunnen zijn, het gaat toch om enkele relatief
technische en algemeen wenselijk geachte kleine wijzigingen en aanvullingen
van de Awb.Wat betreft het voorstel uniformering openbare voorbereidingsprocedure
(27023) is het positief te noemen dat de stofkam door beide afdelingen 3.4
en 3.5 is gehaald, dat flink wat dor hout is gekapt en ten slotte dat beide
afdelingen zijn samengevoegd. Niettemin is het een ingrijpende operatie voor
een wet die bij indiening van het voorstel nauwelijks zes jaar daarvoor van
kracht geworden was. Men herinnert zich de voorgeschiedenis, waarbij in 1991,
als alternatief, de te "licht" bevonden procedure van afdeling 3.4 werd aangevuld
met de zwaardere procedure van, toen, afdeling 3.4A. Dat was in feite de procedure
van de Wet algemene bepalingen milieuhygiëne. Eigenlijk paste deze niet
in de Awb. Intussen vraag ik mij met de Raad van State wel af of de naam van
de nieuwe afdeling, uniforme openbare voorbereidingsprocedure, wel zo gelukkig
is. Immers, na bijna acht jaar, sinds 1991, weet bijna niemand meer wat de
wet Algemene bepalingen milieuhygiëne was. Het ligt dan ook voor de hand
dat velen zich over een jaar of tien zullen afvragen wat er nu zo "uniform"
is aan de uniforme openbare voorbereidingsprocedure.In het voorlopig verslag hebben onze fracties slechts twee punten aan
de orde gesteld. Ten eerste dat handhaving van de mogelijkheid om schriftelijke
zienswijzen anoniem naar voren te brengen, wenselijk zou zijn. Deze mogelijkheid
blijft bestaan maar niet ongeclausuleerd. Aan de hand van een afwegingskader,
zoals dat in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur is opgenomen,
moet het bestuursorgaan beoordelen of geheimhouding van persoonlijke gegevens
gerechtvaardigd is. Een verzoek om anonimiteit moet echter niet rauwelings
gepasseerd kunnen worden. Daarvoor gaat het hierbij te vaak om gevoelige kwesties,
bijvoorbeeld burenverhoudingen. Er moet bij afwijzing van het verzoek de mogelijkheid
bestaan de zienswijze alsnog in te trekken. De regering antwoordt dat het
niet inwilligen van een dergelijk verzoek een beschikking is in de zin van
artikel 4:8 Awb en dat de verzoeker in de gelegenheid gesteld dient te worden
over dit voornemen zijn zienswijze naar voren te brengen. In zekere zin stelt
dat antwoord ons gerust, al zouden wij graag van de minister horen dat een
bestuursorgaan zijn afwegingsbevoegdheid niet mag gebruiken om een verzoeker
tot het terugnemen van zijn ingediende zienswijze te bewegen, zoals trouwens
geen enkele overheidsbevoegdheid voor onzuivere oogmerken mag worden aangewend.In de tweede plaats stelden wij in verband met het vervallen van de bezwaarschriftenprocedure
de vraag hoe de eis van concentratie van bezwaren c.q. concentratie van verweer
in de bezwaarfase, zoals de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State
die stelt, in de uniforme voorbereidingsprocedure zal worden gehanteerd. Terecht
merkt de regering op dat er een belangrijk verschil bestaat tussen de bezwaarschriftenprocedure
en de uniforme voorbereidingsprocedure. In laatstgenoemde procedure is er
immers nog geen sprake van een genomen besluit, maar van een ontwerpbesluit.
Toch veroorloof ik mij nog een opmerking over de jurisprudentie van de afdeling
Bestuursrechtspraak. Dat doe ik naar aanleiding van het in de aanvang van
mijn bijdrage al genoemde Tweede evaluatierapport van de Awb. Naast aanbevelingen
voor de regering en de wetgever, geeft de evaluatiecommissie ook aanbevelingen
aan de rechter.De belangrijkste aanbeveling betreft wat genoemd wordt de "argumentatieve
fuik" in de jurisprudentie van de afdeling. Die fuik houdt in dat een partij
voor de rechter vaak niet meer met standpunten of feiten mag komen, omdat
die in een eerdere fase van het proces al naar voren zouden moeten zijn gebracht.
Het advies luidt als volgt: "De rechter dient gegevens, bewijsmiddelen of
beroepsgronden die in beroep worden aangevoerd, niet buiten beschouwing te
laten op de enkele grond, dat zij niet in de bestuurlijke fase zijn ingebracht,
tenzij deze betrekking hebben op een onderdeel van het besluit dat in de bestuurlijke
fase in het geheel niet is aangevochten." Anders gezegd: de afdeling moet
de in haar jurisprudentie genoemde argumentatieve fuik weer afschaffen. Ik
denk dat daarvoor goede gronden zijn.Prof. Brenninkmeijer heeft in een artikel in de Staatscourant van 27 december
jongstleden erop gewezen dat de argumentatieve fuik op gespannen voet staat
met het beginsel van equality of arms (artikel 6 van het EVRM) en meer in
het algemeen met het grondrecht op eerlijke rechtspraak. Ik ga thans niet
dieper op dit punt in, maar ook dit zou een bijdrage kunnen zijn aan het voorkomen
van verdere juridisering. Binnenkort zal wel blijken hoe de
regering reageert op dit onderdeel van het advies. Wellicht kunnen wij dan
de discussie voortzetten.Als laatste van de drie voorstellen kom ik te spreken over het voorstel
inzake de vergoeding van proceskosten in de bestuurlijke voorprocedure. Het
hangt er bij de beoordeling van dit wetsvoorstel sterk van af welk perspectief
men kiest, dat van de overheid, inclusief de rechter, óf dat van de
burger. Men behoeft daarbij geenszins in eenzijdigheden te vervallen om het
voortdurende dejuridiseringsstreven van de moderne regenten met de nodige
argwaan te benaderen. Afhankelijk van de vraag hoe men de bezwaarprocedure
belieft te beschouwen – vooral als voortgezet overleg bijvoorbeeld –
is het natuurlijk een feit dat het wetsvoorstel breekt met algemeen aanvaarde
en door de civiele rechter gehanteerde principes van aansprakelijkheid. Dat
diverse bestuursrechters daar reeds mee hebben gebroken, maakt op zichzelf
de benadering van het wetsvoorstel niet aanvaardbaarder. Men kan en moet oog
hebben voor de positie van het openbaar bestuur in zijn algemeenheid, maar
niet vergeten moet worden dat het in dit wetsvoorstel gaat om onrechtmatige
daden van de overheid. Plegers van een onrechtmatige daad moeten in beginsel
niet ongelijk worden behandeld. Niet iedere fout van een bestuursorgaan behoeft
altijd met een kostenveroordeling te worden "bestraft". Uitgangspunt moet
evenwel blijven dat een besluit in primo rechtskracht heeft, tenzij.Een deel van de argumentatie ter verdediging van het wetsvoorstel komt
erop neer dat de aansprakelijkheid van het bestuur voor gemaakte fouten wettelijk
moet worden beperkt om het daarmee voor het bestuur gemakkelijker te maken
om die fouten te erkennen. Deze argumentatie is, hoewel begrijpelijk, weinig
overtuigend. Dit geldt ook voor het argument dat de aansprakelijkheid moet
worden beperkt om de bereidheid tot het sluiten van compromissen te vergroten.
Sympathieker en meer in overeenstemming met de positie van de overheid acht
ik dan het inzicht dat van aansprakelijkheid in principe een zeer positieve
invloed uit kan gaan op preventie, het voorkomen van fouten, zoals de overheid
zelf in andere dossiers ten opzichte van de burger immers betoogt.Na aanvaarding van het zwaar bevochten gewijzigde amendement-Dittrich
c.s. op stuk nr. 14 – ook door de minister – is het wetsvoorstel
voor onze fracties acceptabel geworden. Daarom zullen zij het voorstel thans
ook steunen. Het amendement bewerkstelligt dat de kosten die een burger redelijkerwijs
heeft moeten maken voor de behandeling van een bezwaar of administratief beroepsschrift
door de overheid worden vergoed wanneer de overheid het besluit herroept wegens
de onrechtmatigheid ervan. Ik houd het ervoor dat voorlopig een aanvaardbaar
compromis is bereikt. De eerstvolgende evaluatie zal het uitwijzen. Burgers
moeten bepaald niet de indruk krijgen dat zij voortaan alle kosten van het
inschakelen van deskundige hulp vergoed zullen krijgen. Eerder noemde ik al
de nieuwe openbare voorbereidingsprocedure. Daarin speelt geen bezwaarschriftenprocedure
en een kostenvergoeding derhalve evenmin. Daar is op zichzelf wel iets voor
te zeggen, mits de desbetreffende voorbereidingsprocedure niet wordt gekozen
om eventuele kostenveroordeling te voorkomen. Iets soortgelijks als bij de
voorbereidingsprocedure zal zich voordoen als er mettertijd een wetsvoorstel
betreffende sprongkeuze komt, waardoor een kostenvergoeding voor de bezwaarprocedure
niet aan de orde komt.Voorzover de bezwarenprocedure in het bestuursrecht haar plaats blijft
behouden, lijkt, zoals gezegd, door de wetgever een redelijk compromis bereikt.
Beslissingen in eerste instantie door het bestuursorgaan en eventueel in tweede
instantie door de rechter zullen uitwijzen of wij in deze veronderstelling
worden bevestigd. Dit zal bij de vroegtijdige evaluatie blijken.Minister Korthals:Voorzitter. Ik zal zoveel mogelijk vragen proberen te beantwoorden en
daarna zal de heer Scheltema nog ingaan op de Awb en de juridisering. Daar
zal ik ook kort op ingaan. Daarnaast kom ik onder andere te spreken over de
evaluatie van de wet kosten voorprocedures en over de vraag of het wetsvoorstel
inhoudt dat anterieure gemeentelijke inspraakverordeningen van rechtswege
vervallen, gelet op artikel 121 van de Gemeentewet. Ik denk overigens dat
het beter is om in dit verband te kijken naar artikel 122 van de Gemeentewet.Voorzitter. Wij behandelen vandaag drie wetsvoorstellen tot wijziging
van het algemene bestuursrecht. Deze hebben alledrie een zeker verband met
de problematiek van de juridisering, waarover door vrijwel alle sprekers is
gesproken. Ik kan over deze problematiek in algemene zin niet veel nieuws
zeggen. Wij hebben er eerder in deze kabinetsperiode een nota aan gewijd en
ik heb er nog een artikel over gepubliceerd in het Nederlandse Juristenblad.Ook in de schriftelijke gedachtewisseling over deze drie voorstellen is
de problematiek meerdere malen aan de orde geweest. Het kabinet heeft zich
daarbij steeds op het standpunt gesteld dat wij inderdaad moeten waken tegen
overmatige juridisering van het openbaar bestuur. Wij hebben echter ook enige
afstand genomen van het beeld dat het vooral de rechter is die voortdurend
het bestuur voor de voeten loopt. Natuurlijk is er wel eens een minder gelukkige
rechterlijke uitspraak, maar ik heb destijds in het Nederlandse Juristenblad
al gezegd dat juridisering in de eerste plaats een probleem van wetgeving
en veel minder van rechtspraak is.Het wetgevingsprobleem zit hem bovendien vooral in de bijzondere wetgeving.
Het is vooral de complexiteit van de wetgeving op allerlei beleidsterreinen
die het bestuur soms moeilijk maakt. Wij proberen daar in de eerste plaats
iets aan te doen door het wetgevingskwaliteitsbeleid. Bij de toetsing van
ontwerpwetgeving door Justitie zijn wij steeds alert op de mogelijkheden tot
vereenvoudiging. Wij lopen daarbij wel aan tegen het probleem dat die bijzondere
wetgeving voor een flink deel niet in Den Haag maar in Brussel wordt gemaakt.
Ook op dat niveau proberen wij de wetgevingskwaliteit van de grond te krijgen.
Ik verwijs wat dat betreft kortheidshalve naar de nota Wetgevingskwaliteitsbeleid.
Dat is, zoals ik eerder heb onderstreept, een zaak van lange adem, maar ik
heb de indruk dat in ieder geval binnen de Europese Commissie het besef dat
hier een probleem ligt, aan het toenemen is. Daarnaast is ook de Algemene wet bestuursrecht op onderdelen voor verbeteringen
vatbaar. De drie wetsvoorstellen die wij vandaag behandelen, beogen juist
daaraan een bijdrage te leveren. Het meest duidelijk is dat bij het wetsvoorstel
voor de uniforme openbare voorbereidingsprocedure. Iedereen is het er zo langzamerhand
over eens dat de twee procedures die nu in de Awb staan te veel van het goede
zijn. Vooral de provincies die het meest met beide procedures tegelijk te
maken hebben, zullen een zucht van verlichting slaken als de uniforme voorbereidingsprocedure
wordt ingevoerd. Ook de eerste evaluatiewet levert op enkele punten een bescheiden
maar toch niet onbelangrijke bijdrage aan de dejuridisering. Ik noem slechts
het meest sprekende voorbeeld: de versoepeling of deformalisering van de hoorplicht
bij de voorbereiding van beschikkingen. De aanvrager van zo'n beschikking
behoeft niet meer formeel gehoord te worden als er in de fase voor indiening
van de aanvraag zoveel contact met het bestuur is geweest dat materieel aan
de strekking van de hoorplicht is voldaan.Ook het wetsvoorstel over de kosten van de bezwaarschriftprocedure levert
een bijdrage aan de dejuridisering alleen al doordat het duidelijkheid schept
waar nu uiteenlopende jurisprudentie bestaat, maar ook doordat het de vergoedingsplicht
beperkt ten opzichte van de jurisprudentie van de civiele rechter. Het is
deze Kamer bekend dat die beperking als gevolg van amendering door de Tweede
Kamer minder ver gaat dan ik aanvankelijk had voorgesteld, maar het is nog
steeds een verbetering ten opzichte van de jurisprudentie van de Hoge Raad.
Ik kom daar overigens nog op terug.Naast deze wetsvoorstellen is bij de Tweede Kamer nog aanhangig een wetsvoorstel
dat het mogelijk maakt de bezwaarschriftprocedure met wederzijds goedvinden
over te slaan. Ook hebben wij ook nog enkele voorstellen tot wijziging van
de Algemene wet bestuursrecht in voorbereiding, bijvoorbeeld op het punt van
de zogenaamde bestuurlijke lus, waar de heer Scheltema nader op ingaat. Ik
meen dus te kunnen zeggen dat dit kabinet de juridiseringsproblematiek serieus
neemt en er ook iets aan doet. De heer Rensema heeft in het land gevraagd wat bestuurders van het bestuursrecht
vonden. Daar waren zeer uiteenlopende verklaringen. Hij zei zelf dat bestuursrecht
heel mooi is maar ook negatieve neveneffecten heeft. Deze wetsvoorstellen
dienen ertoe om juist die negatieve neveneffecten te beperken.De strekking van het verhaal over de gedoogcultuur en de Awb ontging mij.
De Awb heeft volstrekt niet de bedoeling om in Nederland hoe dan ook een gedoogcultuur
tot stand te brengen. Integendeel; het is juist de bedoeling om geen gedoogcultuur
te hebben. Het is aan het bestuur om te verhinderen dat wij in Nederland een
gedoogcultuur hebben. Ik raad de heer Rensema aan om zich op het punt van
het hem uit het hart gegrepen voorbeeld van het paviljoen een volgende keer
toch te voegen in de procedure, want dat behoort wel degelijk tot de mogelijkheden.
Dan ontstaat echter weer het bezwaar dat er altijd te veel mensen zijn die
zich met de beslissing mogen bemoeien. Ik begrijp dus dat de heer Rensema
te maken heeft met een spagaat. Misschien is het dus maar goed dat hij zich
niet in die procedure heeft gevoegd, maar dat betekent wel dat de bouw van
het paviljoen op dit ogenblik stilligt.Het duurt lang; dat is een algemene klacht, maar de wetsvoorstellen dienen
er juist toe om de procedures te verkorten. Ik wijs de heer Rensema er ook
op dat de Raad van State tegenwoordig aanzienlijk sneller werkt dan enige
tijd geleden.Ik kom nu bij de beginselen van behoorlijk bestuur. Ook naar het huidige
recht verbindt de rechter al gevolgen aan het gedrag van burgers. Wie bijvoorbeeld
te laat met informatie komt, wordt daarvoor al snel gestraft doordat met die
informatie niet werkelijk rekening zal worden gehouden. In het bestuursrecht
kan een burger wel degelijk tot betaling van de proceskosten worden veroordeeld
als hij echt misbruik maakt van het procesrecht. Ik ben het misschien wel
een beetje met de heer Rensema eens dat van die mogelijkheid nog iets te weinig
gebruikgemaakt wordt. Wellicht komt er ooit een aansporing jegens de rechters
om dat te wel te doen, maar de natuurlijke persoon kan, als hij kennelijk
onredelijk gebruikmaakt van het procesrecht, dus worden veroordeeld tot betaling
van de proceskosten. Er moet sprake zijn van vrijheid voor bestuurders om incidenteel van de
regels af te wijken. Het bestuur heeft nog steeds vaak beleidsvrijheid en
niet alleen het recht, maar zelfs de plicht om in bijzondere gevallen van
vast beleid af te wijken. Dat kan men vinden in artikel 4:84 van de Awb. Ook
in bijzondere wetten zijn soms wel degelijk afwijkingsbevoegdheden te vinden.Ik ga nu over naar de vragen van de andere leden en ik ga de wetten een
voor een langs, maar eerst ga ik in op de vraag van de heer Holdijk of het
mogelijk is om de Kamer nog voor de verkiezingen een geactualiseerde voortgangsrapportage
over de verschillende wetsvoorstellen inzake de Awb toe te zenden. Dat is
zeker mogelijk en ik zeg dat bij dezen dan ook graag toe.Met betrekking tot de eerste Evaluatiewet Awb heeft de heer Dölle
naar aanleiding van de voorgestelde wijziging van artikel 6:15 van de Awb
gevraagd of aan advocaten in het bestuursrecht grotere foutenmarges worden
toegestaan dan aan advocaten in het civiele recht. In het algemeen kun je
dat niet zeggen. Op het bewuste punt van indiening bij het verkeerde orgaan
stellen wij inderdaad een vrij soepele regeling voor. Zoals de heer Dölle
zelf heeft aangegeven, heeft dat ook te maken met de nogal korte termijnen
in het bestuursrecht. Daarnaast is, zoals in de stukken is aangegeven, uit
onderzoek gebleken dat voor misbruik nauwelijks hoeft te worden gevreesd.Met betrekking tot de wet inzake de uniforme openbare voorbereidingsprocedure
vroeg de heer Holdijk of er nog een aanpassingswet komt en, zo ja, wanneer.
Daar wordt op dit moment hard aan gewerkt. Ik verwacht dat de aanpassingswet
voor de zomer bij de Tweede Kamer kan worden ingediend. Met het opstellen
van deze aanpassingswet is veel tijd gemoeid. Ik wijs er verder op dat hierbij
niet alleen het ministerie van Justitie is betrokken; vrijwel alle departementen
spelen hierbij namelijk een rol. Hieruit blijkt wel dat het complexe wetgeving
betreft. Zeker in dit huis waar de kwaliteit van de wetgeving centraal pleegt
te staan, wil ik zeggen dat ik het belangrijk vind dat het aanpassingswerk
goed en zorgvuldig gebeurt. Bij een overhaaste invoering en slordigheden in
de aanpassing van andere wetten is uiteindelijk niemand gebaat.De heer Holdijk heeft bezwaren naar voren gebracht tegen de naamgeving
en meer in het bijzonder tegen de woorden "uniforme openbare voorbereidingsprocedure".
Hij stelt dat over tien jaar niemand meer weet wat er uniform is aan deze
procedure. Als dat punt dan al wordt bereikt, zijn wij in ieder geval volledig
in onze opzet geslaagd! Voorlopig moet er echter nog veel werk worden verzet
om alle bijzondere wetgeving aan te passen aan de nieuwe procedure. Dat niet
alleen: ook in de toekomst moeten wij ervoor zorgen dat nieuwe wetgeving blijft
sporen met de uitgangspunten van deze procedure. Dat is ook een reden waarom
het woordje "uniform" in de komende jaren van betekenis zal blijven. Ik zeg
de heer Holdijk overigens wel graag toe dat in een volgende evaluatie van
de Awb zal worden bezien of wij de naamgeving van de nieuwe procedure op dit
punt kunnen vereenvoudigen.De heer Holdijk sprak over de mogelijkheid om zienswijzen anoniem naar
voren te brengen in de voorbereidingsprocedure. Het doet mij genoegen te merken
dat de beschouwingen hierover in de memorie van antwoord zijn fractie hebben
gerustgesteld. In deze beschouwingen heb ik namelijk aangegeven dat het bestuursorgaan
aan de hand van de WOB moet beoordelen of een verzoek om geheimhouding van
persoonlijke gegevens gerechtvaardigd is.De heer Holdijk vroeg mij te bevestigen dat een bestuursorgaan haar afwegingsbevoegdheid
niet mag gebruiken om een verzoeker tot het terugnemen van zijn ingediende
zienswijze te bewegen. Ik ben het op dit punt geheel met hem eens. Dat geldt
overigens ook voor zijn stelling dat geen enkele overheidsbevoegdheid voor
onzuivere oogmerken mag worden aangewend. Het verbod op "détournement
de pouvoir" is een sedert lang aanvaarde algemene regel van bestuursrecht,
die is neergelegd in artikel 3:3 Awb.Ik zal nu iets zeggen over de argumentatieve fuik. De heer Holdijk sprak
daar ook over. Dit betekent kort gezegd dat belanghebbenden in beroep niet
meer met gegevens mogen komen als deze niet in de bestuurlijke voorfase aan
de orde zijn gesteld. Terecht merkt de heer Holdijk op dat hierop in het tweede
evaluatierapport van de Awb is ingegaan. Het kabinet zal voor de zomer met
een standpunt komen over het evaluatierapport. In dat rapport zal natuurlijk
ook nader worden ingegaan op het vraagstuk van de fuikwerking dat door de
heer Holdijk wordt gevreesd.De heer Dölle brengt, overigens niet voor de eerste maal, onder mijn
aandacht dat het schrappen van de bezwaarschriftprocedure in zijn ogen nadelen
heeft. Hij is bevreesd dat in de uniforme openbare voorbereidingsprocedure
de individuele benadering van belanghebbenden op de achtergrond raakt. Ik
denk dat deze vrees ongegrond is. Ook in de zienswijzeprocedure moet namelijk
aan elke ingebrachte zienswijze aandacht worden besteed. Het is ook denkbaar,
zoals in de praktijk soms nu al gebeurt, dat een externe commissie wordt ingeschakeld.
Op dit punt zie ik dus niet zo'n groot verschil met de bezwaarschriftprocedure
als de heer Dölle kennelijk wel ziet. Graag zeg ik hem echter toe dat
in de toekomstige evaluaties van de Awb speciaal op dit aspect zal worden
gelet.De heer Dölle betreurde voorts dat het interbestuurlijk verkeer uit
de wet wordt gehaald. Meer in het bijzonder verwees hij daarbij naar de informatieplicht
van bestuursorganen ten opzichte van elkaar als zij een besluit nemen. Ik
ben het geheel met de heer Dölle eens dat provincies en gemeenten in
elk geval geen veredelde filialen zijn, maar dat zij een eigen, zelfstandige
betekenis hebben. De door hem aangehaalde artikelen uit de Gemeentewet zijn
indertijd in die wet opgenomen om dit te onderstrepen.Ook deel ik zijn mening dat de verhoudingen tussen de overheden door recht
worden beheerst. Ik voeg daaraan toe: ook door fatsoen. Daar hoort zeker ook
bij dat overheden elkaar steeds tijdig informeren over zaken die voor de ander
van belang kunnen zijn. Dit betekent niet dat in elke wettelijk geregelde
besluitvormingsprocedure ook telkens in de wet zélf zou moeten worden
geregeld wanneer en waarover overheden elkaar moeten informeren. Juist omdat
dit zo vanzelfsprekend is, is dit in mijn ogen niet nodig en dus uit een oogpunt
van dejuridisering ongewenst. Als men dit wél wettelijk zou voorschrijven,
zou men er al gauw een keurslijf van maken, met alle risico's van vormgebreken
en bureaucratie. Men verhindert dan bovendien dat overheden in onderling overleg
afspreken in welke gevallen zij elkaar wel informeren en in welke gevallen
zij dit niet nodig vinden.De heer Witteveen heeft een aantal behartigenswaardige opmerkingen gemaakt
over juridisering en dejuridisering. Met veel van zijn opmerkingen kan ik
instemmen. Hij sloot zijn betoog af met de opmerking dat de Eerste Kamer het
terugzendrecht moet zien te verwerven. Voorzitter. Mij past daarover geen
oordeel. Ik kan zijn hartenkreet dan ook niet ondersteunen.De heer Scheltema:Mijnheer de voorzitter. Het is mij een genoegen, nog enkele opmerkingen
te maken over de juridiseringsproblematiek, een vraagstuk dat het hart van
de Awb raakt en dat ook mij na aan het hart ligt. Verschillende woordvoerders
zijn hierop ingegaan.Ik stel voorop, mede gelet op het algemene betoog van de heer Rensema,
dat er verschillen bestaan tussen de onderdelen van het bestuursrecht. Men
kent het bijzondere en het algemene bestuursrecht. Bovendien zijn verschillende
delen van het bestuursrecht van verschillende kwaliteit. Wat met de Awb wordt
gepoogd – wij denken wat dit betreft aardig in onze opzet te zijn geslaagd –
is juist, de kwaliteit van het bestuursrecht te verbeteren zodat én
de burger én het bestuur er beter mee kunnen werken. Wat dat betreft
denk ik dat wij precies doen wat de heer Van Poelje ons heeft aanbevolen.
Hij heeft gewezen op het feit dat er dertien "wetsfamilies" zijn; het is een
bekende term van hem. Hiermee heeft hij aangegeven dat elk departement als
het ware zijn eigen bestuursrecht aan het maken was, hetgeen leidde tot een
onoverzichtelijk en onontwarbaar stelsel van regelingen. Met andere woorden:
met het maken van de Awb doen wij precies wat hij ons heeft aanbevolen.Ik denk, voorzitter, dat de resultaten hiervan uit een oogpunt van de
belangen van bestuur en burger aantrekkelijk zijn. Het mooie van de Awb is
dat er ook sprake is van een artikel waarin wordt gesteld dat
deze wet regelmatig moet worden geëvalueerd. Deze evaluaties maken het
mogelijk om na te gaan of wel de resultaten worden bereikt die men verlangt.
Men kan zo nagaan of dit geheel inderdaad helderder, doorzichtiger en beter
wordt. Natuurlijk blijkt daarbij dat dit soms wel en soms niet het geval is,
maar het voordeel van dit systeem is dat men wat verder kan gaan dan het al
dan niet geloven van opmerkingen die rechters, bestuurders of burgers maken.
Je krijgt op deze manier een betere basis om te beoordelen of het goed gaat.
Ik meen dat beide evaluaties die tot nu toe hebben plaatsgevonden, interessant
en belangrijk materiaal op tafel hebben gebracht. Het is goed om nu op basis
hiervan een evaluatiewet op te stellen.Een van de punten die bij de eerste evaluatie aan de orde is geweest en
die ook bij de tweede evaluatie een zekere rol heeft gespeeld, is de bestuurlijke
lus. In de tweede evaluatie gebeurde dit ook in verband met het appèl,
want ook in appèlprocedures kunnen zulke situaties zich voordoen. Het
lijkt inderdaad aantrekkelijk om hieraan iets te doen, omdat het meer mogelijkheden
geeft om een einde aan de procedure te maken zonder de zaak naar het bestuur
terug te verwijzen. Daarop is in Tilburgs en ander onderzoek ook ingegaan.
Wij zijn van plan om in de tweede evaluatiewet, die naar wij hopen nog dit
jaar zal worden ingediend, een regeling voor de bestuurlijke lus op te nemen.De heer Dölle heeft nog gevraagd of het wetsvoorstel inzake de kosten
van de voorprocedures niet eerder dan bij de volgende evaluatie geëvalueerd
zou kunnen worden. Nu is er wel even tijd nodig om deze wet in werking te
laten treden en om enige jurisprudentie op basis van de wet te laten ontstaan,
maar er wordt aan gedacht om twee jaar na inwerkingtreding van de wet een
interim-evaluatie van de ontwikkeling van de kosten van de voorprocedures
te laten plaatsvinden.In aansluiting op de evaluatie en gelet op het feit dat wij op basis van
onderzoek toch ook wat meer te weten zullen komen, wil ik er nog op wijzen
dat de commissie-Alders, die de ramp in Volendam heeft onderzocht, juist ook
is ingegaan op de vraag of bestuursrechtelijk optreden, de procedure bij de
bestuursrechter of de houding van de bestuursrechter niet met zich mee heeft
gebracht dat maatregelen van brandpreventie moeilijker genomen kunnen worden.
Men heeft opdracht gegeven om een quick scan te laten uitvoeren van hoe dit
in verschillende gemeenten wordt ervaren. Daaruit blijkt dat deze vermeende
bezwaren zich in de praktijk toch niet voordoen. De houding van de bestuursrechter
blijkt geen reden te zijn om niet aan brandpreventie toe te komen. De ongerustheid
die werd vermoed, is daardoor min of meer weggenomen.De heer Dölle heeft ook nog gevraagd of de gemeentelijke verordeningen
niet vervallen op basis van artikel 122 van de Gemeentewet wanneer de nieuwe
openbare voorbereidingsprocedure in werking treedt. Ik denk dat uit artikel
122 volgt dat dit niet zo is. In het onderwerp van die verordeningen wordt
niet voorzien door de nieuwe regelingen, de gedachte is nu juist dat de gemeenten
hun eigen regelingen overeind kunnen houden, omdat het de bedoeling is dat
er inspraak mogelijk wordt op basis van de openbare voorbereidingsprocedure
of op basis van de gemeentelijke verordeningen die men zelf verkiest. Het
lijkt mij wel belangrijk om op dit punt geen onzekerheid te laten bestaan,
wat misschien een reden is om nog eens na te gaan of er bij de aanpassingswetgeving
die nog tot stand moet komen, nog aandacht aan deze problematiek moet worden
besteed.De heer Rensema (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister en de heer Scheltema voor hun antwoorden.
Zij hebben mij niet helemaal overtuigd en ik vind het in zekere zin ook jammer
dat de heer Scheltema niet bereid is, te erkennen dat er toch reden tot enige
zorg zou kunnen zijn. Ik denk dat niet uitgesloten kan worden geacht dat de
angst om brandpreventie door te zetten toch iets met angst voor de bestuursrechter,
de procedure en de confrontatie met advocaten te maken heeft.Ik wil verder opmerken dat ik niet gezegd heb dat de fout bij de rechter
ligt. Dat is helemaal niet mijn opvatting, als dat gedacht zou kunnen worden.
Zo is het niet; de rechter moet de vrijheid gebruiken die hem geboden wordt
en hij moet dat naar eigen inzicht invullen.Wat betreft de gedoogcultuur heeft de minister niet begrepen wat ik daarmee
bedoelde. Het ging er mij om, te signaleren dat kleine feiten van tolerantie
een precedentwerking krijgen en dat daardoor ongewild een gedoogcultuur ontstaat.
Dat is niet de bedoeling van de Algemene wet bestuursrecht, maar ik sluit
niet helemaal uit dat dit het gevolg zou kunnen zijn.Minister Korthals:Voorzitter. Ik zou de heer Scheltema willen verzoeken om nog even in te
gaan op het punt van de brandpreventie en de angst voor de bestuursrechter
in dezen.In mijn richting werd opgemerkt dat er wellicht een misverstand zou zijn
wat betreft de gedoogcultuur. Ik ben het met de heer Rensema eens dat wanneer
kleine feiten voortdurend getolereerd worden, dit ongewild en misschien zelfs
gewild een gedoogcultuur tot stand kan brengen. Waar ik echter moeite mee
had, was met het verband dat hij vervolgens legde tussen die gedoogcultuur
en de Algemene wet bestuursrecht. Nu kan hij mij zeggen dat dit verband er
wel is, maar ook in zijn tweede termijn heeft hij dit naar mijn gevoel te
weinig aangetoond om mij in deze zin te overtuigen. Ik blijf dan ook bij mijn
standpunt in eerste termijn dat dit weinig dan wel niets met elkaar te maken
heeft.De heer Scheltema:Voorzitter. Ik wil nog niets zeggen naar aanleiding van de vraag of het
bestuursrecht een hinderpaal is als het bestuur in bepaalde gevallen effectief
wil optreden. Ik denk hierbij aan datgene wat ik over Volendam heb gezegd.
Natuurlijk is het in bepaalde omstandigheden mogelijk dat regels verhinderen
dat op een goede manier wordt opgetreden, maar vaak is dat dan het gevolg
van het feit dat de voorbereiding en de gang van zaken bij het bestuur zelf
niet goed is geweest. In ieder geval meen ik dat het verstandiger is daarover
te praten op basis van onderzoek dan op basis van ervaringen die hier en daar
worden opgedaan. Ik heb verwezen naar het onderzoek dat in het
kader van het verslag van de commissie-Alders is gedaan. Daarbij is in ieder
geval na een wat uitvoeriger onderzoek materiaal ter tafel gekomen. Dat soort
gegevens moeten wij gebruiken voor het opstellen van wettelijke regelingen.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen 26523, 27023 en 27024 worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Ik dank de minister en prof. Scheltema voor de verdediging van de wetsontwerpen.Sluiting 23.23 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-816-827.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl