ECLI:NL:RBGEL:2021:1473, Rechtbank Gelderland, 24-03-2021, 05/980558-14 (ontneming)
Rechtbank Gelderland — Uitspraak 
Datum: 2021-03-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: De rechtbank heeft op 5 juli 2018 twee natuurlijke personen en drie rechtspersonen veroordeeld voor medeplegen van verduistering van geld en/of medeplegen van witwassen. De rechtbank achtte destijds bewezen dat een ambtenaar werkzaam bij de Belastingdienst onterecht een bedrag van 19,5 miljoen had overgemaakt naar de rekening van een van de rechtspersonen. Van dat bedrag is ruim een ton overgemaakt naar de rekening van een van de andere rechtspersonen. De rest van het bedrag is overgemaakt naar twee rekeningen in Turkije. Een deel van het geld is daar omgezet in goud.
      
      De officier van justitie heeft in al deze zaken een vordering ingediend die ertoe strekt dat een bedrag van 20 miljoen als wederrechtelijk verkregen voordeel van de veroordeelden zou worden ontnomen. De officier van justitie is er daarbij vanuit gegaan dat het goud dat in Turkije met het geld was gekocht in waarde is vermeerderd.
      
      De rechtbank heeft bij uitspraken van vandaag geoordeeld dat de officier van justitie kon worden ontvangen in zijn vorderingen, nu er in Turkije geen beslissingen zijn genomen die zien op het ontnemen van het verkregen voordeel. De vorderingen zijn op 10 maart 2021 op de zitting behandeld.
      
      
        De rechtbank heeft het wederrechtelijk verkregen voordeel voor de rechtspersoon die ruim een ton op de rekening bijgeschreven kreeg, vastgesteld op ruim een ton. Dat geld is in de strafprocedure in beslag genomen en bij vonnis van 5 juli 2018 verbeurd verklaard. Om die reden heeft de rechtbank de betalingsverplichting vastgesteld op 0 euro.
        Ten aanzien van de twee natuurlijke personen en de twee andere rechtspersonen heeft de rechtbank geoordeeld dat geen voordeel is genoten. Niet is gebleken dat de veroordeelden de beschikking hebben gehad over het geld of dat zij daar financieel voordeel van hebben gehad. Ook is niet gebleken dat zij gemachtigd zijn op de (Turkse) rekeningen. 
        De vorderingen van de officier van justitie zijn in deze zaken afgewezen.

RECHTBANK GELDERLAND
      
    
    
    
      Team strafrecht
    
    
    
      Zittingsplaats Arnhem
    
    
    
      Tegenspraak
    
    
    
      Parketnummer	: 05/980558-14 (ontneming)
      Datum uitspraak	: 24 maart 2021
    
    
    
      
        uitspraak van de meervoudige kamer 
      
    
    
    
      in de zaak van
    
    
    
      
        de officier van justitie
      
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        
          [veroordeelde]
        ,
      gevestigd op het adres [adres] ,
      vertegenwoordigd door [naam 1] . 
    
    
    
      Raadsman: mr. L. de Leon, advocaat in Utrecht.
    
    
    
  
  
    
      1De inhoud van de vordering
    
    
      De officier van justitie vordert dat de rechtbank het bedrag vaststelt waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel als bedoeld in artikel 36e, vijfde lid, van het Wetboek van Strafrecht wordt geschat en de veroordeelde de verplichting oplegt tot betaling aan de Staat van het geschatte voordeel, welk voordeel door de officier van justitie is geschat op € 20.000.000,-.
    
    
  
  
    
      2De procedure
    
    
      Voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling van de vordering ter zitting heeft een schriftelijke ronde plaatsgevonden. 
      De zaak is op openbare terechtzittingen onderzocht. 
    
    
    
      De officier van justitie heeft ter terechtzitting gepersisteerd bij de vordering. Hij heeft ter terechtzitting betoogd dat sprake was van een vooropgezet plan en dat het wederrechtelijk verkregen voordeel onverdeeld is gebleven. De betalingsverplichting dient daarom hoofdelijk te worden opgelegd.
    
    
    
      De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard in zijn vordering. Hij heeft betoogd dat duidelijk is hoe de financiële stromen zijn geweest en dat het geld en goud in Turkije zijn. [mede veroordeelde 1] en/of de ondernemingen hebben een bedrag van € 150.000,-, de rechtbank begrijpt € 110.00,-ontvangen. Volgens de raadsman is een hoofdelijke veroordeling voor alle verdachten alleen aangewezen indien niet duidelijk is wie voor welk bedrag aansprakelijk kan worden gehouden als het gaat om de onrechtmatige verrijking. In dit geval is dat echter wel duidelijk.
      Subsidiair heeft de raadsman gesteld dat de onherroepelijke resultaten van de procedures in Turkije moeten worden afgewacht alvorens op de ontnemingsvordering wordt beslist. Meer subsidiair heeft de raadsman gesteld dat het hoger beroep in de strafzaak moet worden afgewacht. Meest subsidiair heeft de raadsman betoogd dat de vordering moet worden afgewezen met uitzondering van het bedrag dat [mede veroordeelde 1] en/of de ondernemingen daadwerkelijk hebben ontvangen.
    
    
  
  
    
      3De ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie
    
    
      De verdediging heeft zich primair op het standpunt gesteld dat -zo begrijpt de rechtbank-  het persisteren door het Openbaar Ministerie bij de ontnemingsvordering strijd oplevert met het ne bis in idem beginsel omdat de vordering al op een andere wijze via de Rijksadvocaat in Turkije wordt geïncasseerd.
    
    
    
      De rechtbank is van oordeel dat geen sprake is van strijd met het ne bis in idem beginsel. Uit artikel 36 e lid 10 Wetboek van Strafrecht (ingevoerd met het oog op het ne bis in idem beginsel, zo volgt uit de wetsgeschiedenis) volgt dat bij de oplegging van de maatregel rekening wordt gehouden met uit hoofde van eerdere beslissingen opgelegde verplichtingen tot betaling van een geldbedrag ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. In dit geval is van een dergelijke beslissing geen sprake. Het Openbaar Ministerie is ontvankelijk in zijn vordering.
    
    
  
  
    
      4De beoordeling van de vordering
    
    
      De rechtbank heeft kennisgenomen van het op 5 juli 218 tegen veroordeelde gewezen vonnis waarbij veroordeelde is veroordeeld tot een geldboete van € 25.000,- ter zake van:
    
    
    
      
        Feit 2: 
      
      
        medeplegen van witwassen, begaan door een rechtspersoon.
      
    
    
    
      De rechtbank is van oordeel dat aannemelijk is dat veroordeelde wederrechtelijk voordeel heeft genoten en baseert zich op de volgende bewijsmiddelen.
    
    
    
      
        [mede veroordeelde 2] heeft verklaard dat hij een negatieve voorlopige aanslag aan [mede veroordeelde 3] . heeft opgelegd van € 19,5 miljoen dividendbelasting. Daartoe heeft hij eerst een bezwaarscherm aangemaakt, een ambtshalve bezwaar. Hij heeft de opdracht gegeven: vermindering definitief geregeld jaar, opdracht 51, wat inhoudt dat het systeem de definitieve aanslag die opgelegd is herziet. Hij heeft gecontroleerd of er inderdaad een definitieve aanslag was opgelegd. Daarna heeft hij de post voorheffingen, de dividendbelasting aangepast. De dividendbelasting was nul. Hij heeft dat veranderd in terug te geven dividendbelasting van 19,5 miljoen. Hij heeft geënterd en de opdracht was daarmee akkoord.
    
    
    
      Op 17 juni 2014, om 07.52 uur, is het bedrag van € 19.500.000,-, afkomstig van de Belastingdienst, op rekeningnummer [rekeningnummer 1] van [mede veroordeelde 4] bijgeschreven. Op 17 juni 2014, om 09.08 uur, is een bedrag van € 110.000,- vanaf de rekening van [mede veroordeelde 4] overgeboekt naar de rekening van [naam 2] (veroordeelde), rekeningnummer [rekeningnummer 2] . Verder hebben vanaf de rekening van [mede veroordeelde 4] tussen 09:13 uur en 10:07 uur 41 spoedboekingen plaatsgevonden naar de rekeningnummers [rekeningnummer 3] ( [naam 3] ) en [rekeningnummer 4] ( [naam 4] ), waarbij telkens de naam [naam 5] is opgegeven. Naar eerstgenoemde rekening is € 10.168.000,- overgemaakt en naar de laatstgenoemde rekening is € 9.230.000,- overgemaakt.
    
    
    
      Een deel van het geld dat is overgeboekt naar Turkije is gebruikt voor de aankoop van goud. Uit informatie van de rijksadvocaat blijkt dat in Turkije beslag is gelegd:
    
    
      
        bij de [naam 3] op € 9.167.715,- en 32.180,21 gram goud (waarde € 1.000.000,-)
      
      
        bij de [naam 4] op € 3.264.344,79 en 149.480 gram goud (waarde € 4.612.400,-)
      
      
        bij de [naam 4] op TL 7.187,78 (omgerekend € 2.250,-).
      
    
    
      Kort na de overboekingen is een bedrag van € 1.338.000,- opgenomen en een bedrag van 
      € 10.000,- overgeboekt naar een persoon genaamd [naam 6] .
    
    
    
      De rechtbank stelt vast dat uit het voorgaande blijkt dat het geld vanaf de Belastingdienst op de rekening van [mede veroordeelde 4] . is geboekt en dat het geld vervolgens is overgeboekt, € 110.000 naar de rekening van veroordeelde en de rest naar twee Turkse rekeningen. In Turkije is een deel van het geld opgenomen en een deel omgezet in goud. 
    
    
    
      De rechtbank overweegt dat bij de bepaling van het ontnemingsvoordeel volgens vaste jurisprudentie wordt uitgegaan van het voordeel dat de betrokkene gezegd kan worden in de concrete omstandigheden van het geval daadwerkelijk te hebben genoten. Het opleggen van een hoofdelijke betalingsverplichting voor het volledige bedrag van het wederrechtelijk verkregen voordeel, zonder dat vastgesteld kan worden dat de betrokkene dat voordeel heeft verkregen, zal over het algemeen met dit uitgangspunt in strijd zijn. Alleen als het wederrechtelijk verkregen voordeel als ‘gemeenschappelijk voordeel’ kan worden aangemerkt -waarover ieder van de mededaders kan beschikken of gedurende zekere tijd heeft kunnen beschikken- is oplegging van een hoofdelijke betalingsverplichting mogelijk.
      De rechtbank overweegt verder dat indien door twee of meer personen een strafbaar feit is gepleegd dat wederrechtelijk voordeel heeft opgeleverd, daaraan niet zonder meer de conclusie kan worden verbonden dat het verkregen voordeel als ‘gemeenschappelijk voordeel’ moet worden aangemerkt. 
    
    
    
      De rechtbank stelt voorop dat zichtbaar is waarheen het geld van de Belastingdienst is overgeboekt en wat er vervolgens met het geld is gebeurd. 
      Nadat het geldbedrag van de Belastingdienst op de rekening van [mede veroordeelde 4] . was ontvangen, is een bedrag van € 110.000,- overgeboekt naar de rekening van veroordeelde.
    
    
    
      Ten aanzien van de rest van het van de Belastingdienst op de rekening van [mede veroordeelde 4] . ontvangen bedrag overweegt de rechtbank dat uit het dossier niet kan worden afgeleid dat veroordeelde daarvan financieel voordeel heeft gehad. Niet is gebleken dat veroordeelde beschikkingsmacht had met betrekking tot een van de Turkse rekeningen waarop het geld is geboekt. Van een ‘gemeenschappelijk voordeel’ is naar het oordeel van de rechtbank dan ook geen sprake.
    
    
    
      De rechtbank overweegt dat in deze zaak geen vordering benadeelde partij, doch uitsluitend een ontnemingsvordering is ingediend. Het daarbij geldende toetsingskader leidt tot de navolgende conclusie. 
    
    
    
      Het wederrechtelijk verkregen voordeel dient te worden vastgesteld op € 110.000,-.
    
    
    
      De rechtbank ziet ten slotte geen aanleiding de beslissing op de ontnemingsvordering aan te houden in afwachting van het hoger beroep in de strafzaak dan wel de uitkomst van procedures die in Turkije worden gevoerd.
    
    
  
  
    
      5De betalingsverplichting
    
    
      De rechtbank zal bij het vaststellen van de betalingsverplichting rekening houden met de verbeurdverklaring bij vonnis van 5 juli 2018 van het bedrag van € 110.000,-.
      Nu dit bedrag overeenkomt met het wederrechtelijk verkregen voordeel, zal de rechtbank de betalingsverplichting vaststellen op € 0,-. 
    
    
  
  
    
      6De toegepaste wettelijke bepalingen
    
    
      De beslissing is gegrond op artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht.
    
    
  
  
    
      7De beslissing
    
    
      De rechtbank: 
    
    
    - stelt het bedrag waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat vast op een bedrag van € 110.000,-;
    - stelt de betalingsverplichting op € 0,-.
    
    
      Aldus gegeven door mr. Y.M.J.I. Baauw (voorzitter), mr. S.H. Keijzer en mr. S. Jansen, rechters, in tegenwoordigheid van mr. C.C.M. Althoff, griffier en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 24 maart 2021.
    
    
    
      Mr. Baauw en de griffier zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.
    
    
    
  
  
     Het bewijs is terug te vinden in het in de wettelijke vorm door verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] van de Belastingdienst/FIOD, opgemaakte proces-verbaal, berekening wederrechtelijk verkregen voordeel, gesloten op 5 februari 2015 en in de bijbehorende in wettelijke vorm opgemaakte processen-verbaal en overige schriftelijke bescheiden, tenzij anders vermeld. De vindplaatsen verwijzen naar de pagina’s van de bijlagen die bij het ontnemingsdossier zijn gevoegd.
  
  
     Proces-verbaal van verhoor van [mede veroordeelde 2] , p. 2124-2125.
  
  
     Bankafschriften van de rekening van [mede veroordeelde 4] ., p. 2232-2235; en bankafschrift van de rekening van [naam 2] , p. 2242.
  
  
     Proces-verbaal informatie rijksadvocaat, p. 448.