Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet politieregisters in verband met de invoering van regels omtrent het gebruik van camera's ten behoeve van toezicht op openbare plaatsen (cameratoezicht op openbare plaatsen) (29440)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1418-1424

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-07-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 30, pagina 1418-1424

28-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29440Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet politieregisters in verband met de invoering van regels omtrent het gebruik van camera's ten behoeve van toezicht op openbare plaatsen (cameratoezicht op openbare plaatsen) (29440)Pagina 1418-1424
Lijst van besluiten (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 1451-1451
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 29 april 2003 te Berlijn totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake de uitoefening van de Luchtverkeersleiding door de Bondsrepubliek Duitsland boven Nederlands grondgebied alsmede de gevolgen van burgergebruik van de luchthaven Niederrhein op het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden (29437); het wetsvoorstel Samenvoeging gemeenten Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg (30032); het wetsvoorstel Technische verbeteringen en enige andere wijzigingen in de Arbeidstijdenwet (30062)Pagina 1418-1418
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 1451-1452
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet politieregisters in verband met de invoering van regels omtrent het gebruik van camera's ten behoeve van toezicht op openbare plaatsen (cameratoezicht op openbare plaatsen) (29440)Pagina 1434-1441
Presentie en opening (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 1417-1418
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen houdende verhoging van de subsidiebedragen, verbreding van de subsidiabele doelen en aanpassing van de subsidiegrondslag (29869)Pagina 1441-1451
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet subsidiëring politieke partijen houdende verhoging van de subsidiebedragen, verbreding van de subsidiabele doelen en aanpassing van de subsidiegrondslag (29869)Pagina 1424-1434

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Gemeentewet en de Wet politieregisters in verband met de invoering
van regels omtrent het gebruik van camera's ten behoeve van toezicht op openbare
plaatsen (cameratoezicht op openbare plaatsen) (29440).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Het wetsvoorstel dat een wettelijke grondslag biedt voor de
mogelijkheid om van gemeentewege camera's te plaatsen kent een lange voorbereidingstijd.
Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer op 30 maart 2005 gaf de minister
ruiterlijk toe dat eind 1999 al een begin werd gemaakt met de voorbereiding
van dit wetsvoorstel en dat pas in 2004 het voorstel bij de Kamer werd ingediend.
Men had hieraan geen topprioriteit gegeven. Niettemin heeft de lange voorgeschiedenis
er wellicht toe bijgedragen dat de voorbereiding zorgvuldig en uitputtend
was, zoals ook in de Tweede Kamer werd geconstateerd. Wij sluiten ons hierbij
aan. Toch heeft de behandeling in de Tweede Kamer nog tot een wijziging geleid
namelijk de verlenging van de bewaartermijn.In het gewijzigde wetsvoorstel staat bij artikel 151c, onder 6, dat de
beelden van de camera's in het belang van de openbare orde worden vastgelegd
en hoogstens vier weken worden bewaard. Deze termijn nu is verlengd en dat
roept een vraag bij ons op. In zijn advies brengt de Raad van State nadrukkelijk
onderscheid aan tussen handhaving van de openbare orde door burgemeester en
gemeenteraad versus het inzetten van camera's voor de opsporing en vervolging
door het OM. De Raad van State vraagt of bij de handhaving van de openbare
orde, zoals in de wettekst staat, bedoeld is "ter voorkoming en opsporing
van strafbare feiten". Bij dat laatste zou veeleer sprake zijn van rechtshandhaving
dan van handhaving van de openbare orde, aldus de Raad van State. De raad
adviseert om duidelijker op de verhouding tussen beide doelen en de gezagstoedeling
in de toelichting in te gaan en mogelijk de tekst aan te passen.In het debat van 30 maart jl. zegt minister Remkes volgens de Handelingen
dat het gebruik van camerabeelden voor de opsporing van strafbare feiten op
grond van deze wet niet is toegestaan, omdat handhaving van de openbare orde
het primaire doel van de plaatsing van de camera's is, maar het kan niet worden
uitgesloten dat men bij cameratoezicht stuit op strafbare feiten en dan kan
de politie op basis daarvan optreden. Ik citeer: "Het kan en mag dus niet
zo zijn dat men de ogen moeten sluiten voor strafbare feiten. Ook mogen de
gemaakte beelden in dat geval voor opsporingsdoeleinden worden bewaard. Het
uitgangspunt is dus: geen primair gebruik door de Officier van Justitie, maar
op dit uitgangspunt bestaat een uitzondering. De vastgelegde beelden mogen
voor opsporingsdoeleinden aan de Officier van Justitie worden verstrekt als
er concrete aanleiding bestaat voor het vermoeden dat deze beelden noodzakelijk
zijn voor de opsporing van een gepleegd strafbaar feit". Einde citaat.Naar mijn idee kan deze tekst op meerdere manieren worden geïnterpreteerd
en dat klemt temeer daar het eindresultaat van de beraadslagingen is, de bewaartermijn
te verlengen. De Raad van State concludeert immers in zijn advies dat, als
de openbare orde het enige oogmerk is, de beelden ogenblikkelijk moeten worden
vernietigd, ook in verband met artikel 8 EVRM dat gaat over de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer.In de Tweede Kamer heeft minister Remkes overleg toegezegd met de minister
van Justitie. Daarnaast zegde de minister een evaluatie over
vijf jaar toe. Uiteraard juichen wij de evaluatie toe, maar het bevreemdt
ons dat, gegeven het advies van de Raad van State in combinatie met de lange
doorlooptijd van 1999 af, waarom niet eerder overleg is gevoerd met Justitie
om dit goed af te stemmen en meer duidelijkheid te verstrekken. Hierover krijgen
wij graag nader uitsluitsel van de minister.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Dit voorstel dat een wettelijk kader biedt voor cameratoezicht
op openbare plaatsen zal vandaag relatief eenvoudig door deze Kamer komen.
Tien jaar geleden had dit voorstel waarschijnlijk kunnen rekenen op veel meer
kritiek. Cameratoezicht wordt door veel mensen gezien als een bedreiging van
de persoonlijke levenssfeer. Hier staat echter een groeiend aantal mensen
tegenover die de camera verwelkomen als een mogelijkheid om de winkel, de
straat of het station veiliger te maken. Het bevorderen van het algemene veiligheidsgevoel
is een belangrijke taak van de overheid. Het bevorderen van de algemene veiligheid
is nog belangrijker. Gevoel en werkelijkheid gaan helaas niet altijd samen.
Camera's die een misdrijf registreren, kunnen namelijk niets: niet roepen,
ingrijpen of optreden. Daarvoor blijven mensen nodig en die mensen, veelal
politieagenten, hebben wij vaak juist niet.Als mijn fractie mag kiezen tussen camera's of agenten dan weet zij het
wel. Nog beter is het als wij het algemeen besef kunnen vergroten dat je moet
optreden als je ziet dat iemand in je directe omgeving iets wordt aangedaan.
Daar zal de minister het mee eens zijn.Niet alleen bestuurders, maar ook veel burgers staan minder afkerig tegenover
cameratoezicht. Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer wordt door hen als
minder bedreigend ervaren dan een winkel- of autodief of iemand die je lijf
en leden bedreigt. Misschien is er ook sprake van gewenning. Als eenmaal ergens
een camera hangt, valt hij na een tijdje misschien niet meer op. De afgenomen
weerstand tegen cameratoezicht heeft er mede toe geleid dat nu al in meer
dan tachtig gemeentes camera's zijn verschenen. Deze wetswijziging moet een
democratische leemte vullen. Vastgelegd wordt dat de gemeenteraad voortaan
moet besluiten tot cameratoezicht, de burgemeester belast is met de bestuurlijke
uitvoering en de politie met de operationele uitvoering. Daarmee moet de rechtszekerheid
van burgers worden verzekerd en het cameratoezicht in de verschillende gemeentes
gelijk worden geschakeld. Tevens moet een periodieke evaluatie van het cameratoezicht
mogelijk worden.Onze Grondwet en het EVRM stellen eisen aan de inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer. Volgens de minister wordt met deze wetswijziging aan die eisen
voldaan. De wet zou nodig zijn voor het behoud van orde en veiligheid en het
democratisch functioneren van onze samenleving. Cameratoezicht op openbare
plaatsen zou rechtmatig zijn, omdat andere maatregelen onvoldoende effect
zouden sorteren. Daarom zou sprake zijn van een dringende maatschappelijke
behoefte. Hoe weet de minister dit zo goed? Cameratoezicht in openbare ruimten
is een relatief nieuw verschijnsel in onze samenleving en het succes van deze
vorm van toezicht is nog uiterst ongewis. De eerste evaluaties in gemeentes
laten een wisselend beeld zien. Cameratoezicht moet onderdeel zijn van een
breder pakket aan veiligheidsmaatregelen. In sommige gevallen neemt het aantal
delicten en ordeverstoringen iets af, maar onduidelijk is of dit komt door
de camera's of juist door het flankerend beleid. In de memorie van toelichting
spreekt de minister van een toename - van de subjectieve veiligheid van burgers
en politiemensen. In de nota aan de Tweede Kamer beklemtoont de minister de
preventieve functie van cameratoezicht. Zijn het subjectieve veiligheidsgevoel
en de preventieve functie van cameratoezicht voldoende om inbreuken op de
eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer te rechtvaardigen?De gemeenteraad moet in de toekomst besluiten over cameratoezicht op openbare
plaatsen. De raad moet dus ook bepalen of er sprake is van een dringende maatschappelijke
behoefte. Is de minister het met mijn fractie eens dat op deze manier een
gemeenteraad besluit over de uitleg van een verdrag? De Grondwet en het EVRM
spreken vooral over het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens. Cameratoezicht
heeft in de eerste plaats tot doel, de openbare orde te handhaven, maar de
beelden kunnen door politie en justitie ook worden gebruikt voor het opsporen
en veroordeeld krijgen van verdachten. Hierbij moeten subsidiariteit en proportionaliteit
in het oog worden gehouden. Beelden kunnen alleen met dit doel verstrekt worden
als er een concrete aanleiding bestaat dat daarop relevante gegevens staan.
Wie bepaalt of beelden relevant zijn voor de opsporing en veroordeling van
verdachten?Volgens de Grondwet moeten mensen kennis kunnen nemen van over hen vastgelegde
gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt. Hoe is de inzage van
burgers van de beelden die van hen worden gemaakt en de manier waarop die
eventueel worden gebruikt, geregeld?Deze wetswijziging gaat over cameratoezicht door gemeentes. Veel camera's
worden echter geplaatst door particulieren. Soms nemen deze camera's ook delen
van de publieke ruimte in het vizier. Ziet de minister ook voor deze vorm
van cameratoezicht de noodzaak tot een wettelijk kader? Cameratoezicht in
publieke ruimtes moet niet worden gezien als een wondermiddel. Onvoldoende
duidelijk is of zij een station, winkel of straat daadwerkelijk veiliger maken.
Camera's lijken voor veel mensen het gevoel van veiligheid te vergroten. Onduidelijk
is echter in hoeverre delicten en ordeverstoringen zich verplaatsen van gebieden
met camera's naar gebieden zonder cameratoezicht. Bovendien, niet alleen burgers
wennen aan camera's, maar ook daders. Graag zien wij dat niet alleen gemeentes,
maar ook de minister de effecten van cameratoezicht kritisch blijft volgen.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik had eigenlijk verwacht dat een andere minister van hetzelfde
ministerie hier zou staan, namelijk minister Pechtold. Verleden week begreep
ik dat hij bij uitstek de deskundige is in het kabinet op het gebied van cameratoezicht.
Ik neem echter aan dat de collegialiteit ook in dit opzicht hoogtij viert,
en ik ben natuurlijk ook blij met de heer Remkes. Het voordeel van dit wetsvoorstel is dat er nu een eind komt aan de wildgroei
van allerlei manieren waarop het cameratoezicht tot nu toe in de gemeenten
in het openbare gebied werd toegepast. Er worden duidelijke regels gesteld.
De andere kant van de zaak is de schrikbarende toename van het aantal maatregelen
dat de privacy schendt. Deze zijn bedoeld om onveiligheidsgevoelens te bestrijden,
maar ze leiden ook tot een ongerichte opsporing van criminaliteit. Verschillende
zaken zijn de afgelopen jaren in deze Kamer de revue gepasseerd: de toepassing
van DNA, de integratie van persoonsnummers, de identificatieplicht, het opslaan
van e-mail- en internetbezoeken, het registreren van boekenuitleen. Dit zijn
slechts enkele voorbeelden van de maatregelen die, vaak onder aanvoering van
liberalen, zijn ingevoerd en die ervoor zorgen dat de staat alles te weten
krijgt van zijn burgers. Ik kan niet nalaten om even een uitspraak van minister
Pechtold naar aanleiding van het rapport Politie in Ontwikkeling te citeren:
"Wij moeten het niet gewoon gaan vinden dat 16 miljoen mensen permanent worden
bespied en gecontroleerd." Toch is dat in toenemende mate het geval gezien
alle genomen maatregelen en de maatregelen die er nog aan komen. Is de opvatting
van minister Pechtold de opvatting van het kabinet?In het rapport Politie in Ontwikkeling wordt gepleit voor een heel intelligent,
grootschalig en permanent cameratoezicht op de invalswegen van de grote steden,
op de luchthavens en in de zeehavens. Het profiel van mensen kan worden vertaald
naar persoonskenmerken; verder kunnen nummerborden worden geregistreerd. Daarop
is al hier en daar kritiek geuit. Ik begrijp dat de voorstellen uit het rapport
nog niet zijn vastgeklonken in wetgeving. Moet ik wat daarin wordt voorgesteld
echter beschouwen in het kader van dit wetsvoorstel? Is dit wetsvoorstel een
eerste plakje in een salamitactiek die uiteindelijk uitkomt bij wat in het
rapport wordt bepleit? Deze minister heb ik nog geen afstand horen nemen van
dit rapport. Misschien is het voor hem ook een brug te ver om dat te doen,
maar ik wil wel dat hij duidelijk uitspreekt dat wat wij nu bespreken, met
die plannen helemaal niets te maken heeft. Het cameratoezicht wordt gepresenteerd als een preventief middel, maar
incidenteel kan het ook worden gebruikt als een algemeen opsporingsmiddel.
Anderen hebben er al op gewezen dat de minister in het debat in de Tweede
Kamer niet helder heeft geantwoord op de vraag in hoeverre dit niet alleen
een incidenteel maar ook een structureel opsporingsmiddel zou kunnen zijn.
Wellicht is er ondertussen bij de minister sprake van voortschrijdend inzicht,
zodat hij de Eerste Kamer daarover wel hom of kuit kan geven.De gemeenteraad kan op basis van dit wetsvoorstel een verordening vaststellen
die de burgemeester de bevoegdheid geeft om vaste camera's te plaatsen. Kan
de gemeenteraad ook alle openbare plekken in de gemeente per verordening aanwijzen
als een plek waar cameratoezicht kan plaatsvinden, waarna vervolgens aan de
burgemeester wordt overgelaten om van zijn bevoegdheid gebruik te maken? Of
moet in de verordening concreet worden aangegeven om welke plekken in de gemeente
het gaat? De beelden mogen ten hoogste vier weken worden bewaard. De termijn
is verruimd via een amendement van de Tweede Kamer. Als bewijs kan worden
ontleend aan beelden die onverhoopt ouder zijn dan vier weken, is dan sprake
van onrechtmatig verkregen bewijs?De minister stelt in de stukken heel zeker dat het niet de bedoeling is
dat preventief cameratoezicht in de plaats kan komen van de agent op straat.
Via de zoekterm "cameratoezicht" op Google kwam ik op websites van TNO, het
ministerie van Justitie en allerhande bedrijven die in de branche werkzaam
zijn. Op die sites las ik overal dat dit een fantastisch middel is om het
personeelstekort bij de politie te bestrijden. In dat kader zie ik dit voorstel
toch wel. Het zou moeten worden ingebed in een algemener, preventief beleid
van de politie, dat onder meer is ingepast in het veiligheidsbeleid dat de
gemeenten moeten voeren. Welke maatregelen denkt de minister te kunnen nemen
om ervoor te zorgen dat de gemeenten het op de hiervoor genoemde manier oppakken?De heer Pastoor (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het heeft nogal wat voeten in aarde gehad voordat
wetgeving het levenslicht zag die het cameratoezicht in het publiek domein
regelde. Ik ga nog wat verder terug dan mevrouw Tan. Al in 1997 brachten de
toenmalige ministers van BZK en van Justitie de Notitie Cameratoezicht uit,
waarin zij standpunten weergaven over wenselijke randvoorwaarden voor de besluitvorming
om tot cameratoezicht over te gaan. Een wetsvoorstel dat op basis daarvan
werd ontwikkeld, kreeg al weer meer dan twee jaar geleden een voorwaardelijk
positief advies van de Raad van State mee. Is de minister met ons van oordeel
dat hierbij sprake is van een uitzonderlijk lang voorbereidend traject van
wetgeving, voordat wij vandaag ons eindoordeel mogen geven?Wat ons betreft zal dat oordeel overigens positief zijn. Nu in reeds meer
dan tachtig gemeenten cameratoezicht op openbare plaatsen een feit is, is
het niet alleen terecht maar ook noodzakelijk dat het begrip "openbare plaats"
wordt gedefinieerd, dat de verhouding wordt vastgelegd tot bestaande regels
ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer, dat de gevolgen worden omschreven
van het aanmerken van de vastgelegde beelden als register in de zin van de
Wet politieregisters en dat er een exacte, wettelijk vastgestelde bevoegdheidsverdeling
tussen gemeenteraad en burgemeester wordt gecreëerd. Al deze elementen
achten wij goed en afdoende geregeld in het nu voorliggende wetsvoorstel.
Wij vinden de paar wijzigingen die de Tweede Kamer heeft aangebracht, onder
meer over het begrip "openbare plaats", een verbetering.De gedachtewisseling in de Tweede Kamer is uitvoerig geweest – ik
durf zelfs te zeggen uitputtend – voor wat betreft de verschillende
aspecten die ik zojuist noemde. Zij heeft ons geen verdere vragen overgelaten.
Wel willen wij ons nog graag met de minister buigen over de ontwikkeling in
de techniek rond het cameratoezicht, die pas recent en dus na de totstandkoming
van het wetsvoorstel uitdrukkelijk aan de orde is gekomen. Wij doelen dan
op de zogenaamde luistercamera's. In de binnenstad van Groningen is in de
periode april/mei van dit jaar een proef gehouden met zogenaamde luisterende
camera's waarin een microfoon is ingebouwd, die net als het
menselijk oor agressiviteit kan oppikken. Die microfoon neemt niet op wat
er gezegd wordt, maar op welke manier iets wordt gezegd. Als op die manier
agressie wordt geconstateerd schakelt de camera in. Het systeem, dat ontwikkeld
is door de Groninger universiteit en een commercieel bedrijf, kan onderscheid
maken tussen verbale agressie en omgevingsgeluiden. De gemeente Groningen
overweegt dit soort politiecamera's te plaatsen, die van deze agressiedetectoren
zijn voorzien. Ook elders in ons land schijnt – nu het evaluatierapport
van de proef is uitgebracht en het resultaat positief is – de belangstelling
voor de camera's groot te zijn. Als deze wijze van camera- en geluidsregistratie
gerelateerd wordt aan het wetsvoorstel dat voorligt, rijst de vraag of dit
de nieuwe ontwikkelingen voldoende dekt. Het nieuwe artikel 151c van de Gemeentewet
spreekt op vijf verschillende plaatsen over het maken van beelden, en in lid
5 zelfs over "uitsluitend beelden". Opmerkelijk is dat in het te wijzigen
artikel 13 van de Wet politieregisters twee keer het woord"gegevens", met
de toevoeging "als bedoeld in artikel 151c Gemeentewet", voorkomt. Dat is
derhalve een wat ruimere omschrijving dan artikel 151c zelf.Is de minister met ons van oordeel dat de tekst van het wetsvoorstel niet
voldoende is toegesneden op deze nieuwe ontwikkeling en of er geen aanleiding
bestaat nu al een wetswijziging op dit punt voor te bereiden?De heer Hoekzema (VVD):Voorzitter. In veel gemeenten, de heer Pastoor had het over meer dan tachtig,
is het reeds jarenlang praktijk om op openbare plaatsen camera's te plaatsen
voor de handhaving van de openbare orde. De VVD-fractie vindt het een goede
zaak dat de regering in het onderhavige wetsvoorstel een wettelijke grondslag
geeft voor de mogelijkheden om van gemeentewege camera's te plaatsen; de gemeenteraad
kan bij verordening bepalen dat de burgemeester bevoegd is te beslissen tot
het doen plaatsen van camera's op openbare plaatsen. Het voorstel biedt de
burgers rechtszekerheid, het bepaalt het regiem betreffende de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer dat van toepassing is op het gebruik van de
vastgelegde beelden en het geeft voorwaarden waaronder deze beelden kunnen
worden verstrekt ten behoeve van de opsporing van strafbare feiten.Aan de overzijde is het wetsvoorstel in de voorbereiding en tijdens het
plenaire debat met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
uitgebreid en zorgvuldig behandeld. Mijn fractie steunt dan ook dit wetsvoorstel,
dat inderdaad een jarenlange geschiedenis heeft. Wel wil ik namens mijn fractie
nog even ingaan op een vraag die in het plenaire debat in de Tweede Kamer
aan de orde kwam van de kant van de heer Cornielje. In een brief van het Nederlands
Politie Instituut van 6 februari 2002 naar aanleiding van het conceptvoorstel,
dat toen voorlag, staat dat dit instituut van mening is dat niet valt in te
zien waarom de beelden niet gebruikt mogen worden voor de opsporing van strafbare
feiten die niet zijn vastgelegd op de band, maar wel met behulp van de vastgelegde
beelden kunnen worden opgespoord. Anders gezegd, vraagt het NPI of artikel
15, lid 1, van de Wet politieregisters zo kan worden geïnterpreteerd
dat opsporing en vervolging op basis van dit materiaal wel mogelijk is. In
het debat aan de overzijde kwam van meerdere woordvoerders de vraag omtrent
de mogelijkheid om de scheiding tussen het gebruik van camera's voor handhaving
van de openbare orde en het gebruik van camera's voor het opsporen van strafbare
feiten zoveel mogelijk te verminderen.Uit de beantwoording van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
op de vraagstelling over deze ingewikkelde juridische aangelegenheid, op een
verschillend aantal wijzen geformuleerd, heb ik begrepen dat hij deze vraagstelling
in die zin op een positieve manier tegemoet trad, dat hij dit nader zou bezien
met zijn collega van Justitie. Mijn fractie heeft zich afgevraagd of wellicht
het wetsvoorstel Bevoegdheden vorderen gegevens (29441), dat op 5 juli
aanstaande plenair in deze Kamer zal worden behandeld, in deze situatie openingen
zou kunnen bieden om over het beeldmateriaal ten behoeve van de opsporing
te kunnen beschikken. Mijn fractie wil de minister vragen of hij al iets kan
meedelen over de contacten die hij met de minister van Justitie over deze
problematiek heeft gehad. Welke mogelijkheden ziet hij?Mevrouw de voorzitter, wij zijn benieuwd naar het antwoord van de minister.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Op 6 mei 2003 behandelden wij in deze Kamer het voorstel
tot wijziging van de artikelen 139f en 441b Wetboek van Strafrecht inzake
de uitbreiding van de strafbaarstelling van heimelijk cameratoezicht, dat
geleid heeft tot de wet van 8 mei 2003 (Staatsblad 198), die op 1 januari
2004 in werking is getreden. In dat debat met de minister van Justitie verklaarde
ik, geen beschouwing te zullen houden over de wenselijkheid en het nut van
cameratoezicht en, zo voegde ik er toen aan toe: "Wellicht biedt de komende
wijziging van de Gemeentewet daarvoor een aanknopingspunt." Die toen gewekte
verwachting wil ik niet beschamen, reden waarom ik thans namens de fracties
van de SGP en de CU enkele opmerkingen over het voorliggende wetsvoorstel
zal maken en tot slot nog enkele specifieke vragen zal formuleren.Laat ik voorop mogen stellen dat onze fracties ingenomen zijn met het
wetsvoorstel alsook met de behandeling daarvan in de Tweede Kamer. Dat laatste
geldt dit keer – ik onderstreep het woordje dit – ook bijzonder
zowel wat betreft de wél als de niet aangenomen amendementen. Wij achten
het zonder meer een pluspunt dat er thans een wetsvoorstel ligt. Tot nu toe
is er niets bij wet geregeld. Er is slechts de reeds door voorgaande sprekers
genoemde Notitie cameratoezicht uit 1997, die niet meer is dan een handvat
waaraan derden niet juridisch gebonden zijn, en een handreiking van het ministerie
van BZK. Het pluspunt van het wetsvoorstel is inhoudelijk dat de rechtsbescherming
van de burger beter is geregeld en dat er meer uniformiteit zal komen in de
toepassing van cameratoezicht. Wettelijke verankering vindt niet alleen plaats
in de Gemeentewet, maar ook in de Wet bescherming persoonsgegevens en in de
Wet politieregisters.Het lijkt er in ons tijdsgewricht soms op alsof het voorkomen van alle
risico's die kunnen leiden tot een verstoring van de openbare orde als kern
van de huidige rechts handhaving wordt gezien. Daartoe valt
te verwijzen naar bewakingstechnieken zoals agressiedetectoren en de zogeheten
Computerised Face Recognition, die tot doel hebben criminaliteit in de openbare
ruimte te voorkomen. Volgens het College Bescherming Persoonsgegevens is er
sinds 2000 een omslag gekomen in het denken over camera's. Burgers accepteren
niet alleen het bestaan van cameratoezicht, zij vragen er zelfs nadrukkelijk
om als zij zich onveilig voelen. Niettemin is er reden voor de waarschuwing
dat de overheid geen onterechte verwachtingen moet wekken bij de burgers op
dit punt. Men moet niet gemakshalve vluchten in cameratoezicht. Zo te zien,
doen gemeenten dat ook niet, althans nog niet. Slechts één op
de vijf gemeenten maakt op dit moment gebruik van cameratoezicht en dan nog
vaak heel selectief. Terecht lijkt men er van uit te gaan dat er een aantoonbare
noodzaak moet bestaan en vindt men dat de inzet van het instrument moet beantwoorden
aan eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. Zo ziet de regering het
ook, blijkens het voorstel en de toelichtende stukken.Eén ding is wel duidelijk: het ophangen van een camera alléén
is volstrekt onvoldoende. Van alleen de vooronderstelde preventieve werking
wordt het niet veiliger. In de eerste plaats mag en kan cameratoezicht menselijk
toezicht niet vervangen; het heeft een aanvullend karakter. Daaruit vloeit
in de tweede plaats voort dat gemeenten zich dan ook bij het plaatsen van
camera's zouden moeten afvragen of zij de capaciteit hebben om de opnamen
live mee te kijken. Dat is een punt waarop de PvdA- en de D66-fracties in
de Tweede Kamer terecht de nadruk hebben gelegd. De politie moet vervolgens
kunnen uitrukken zodra er daadwerkelijk iets gebeurt. Ook moet de beeldkwaliteit
van de opnamen voldoende zijn om eventueel in de opsporingspraktijk te kunnen
worden gebruikt. Als gemeenten daarin falen, heeft dat per saldo een negatief
effect op het veiligheidsgevoel van burgers en ebt ten aanzien van de overtreders
het effect natuurlijk weg.Het is een goede greep geweest om voor de definitie van wat onder een
openbare plaats wordt verstaan aansluiting te zoeken bij de omschrijving van
dit begrip in de Wet openbare manifestaties. Dat voorkomt veel verwarring
en onhelderheid. Er blijven echter altijd grensgevallen bestaan. Zo zijn er
bepaalde openbare plaatsen die particulier eigendom zijn. Dat geldt bijvoorbeeld
voor stationsterreinen en -hallen en voor sommige winkelpassages. De eigenaar
van zulk een openbare plaats is tevens bevoegd om zelf toezichtcamera's te
plaatsen. Deze vallen niet onder het wettelijke regime dat vandaag wordt voorgesteld,
maar wel onder de algemeen geldende voorwaarden conform de Notitie cameratoezicht
van 1997. De grens voor deze particuliere eigenaren wordt echter overschreden
als zij camera's richten op openbare ruimte grenzend aan het particuliere
terrein. Het houden van toezicht op openbare plaatsen is voorbehouden aan
de overheid. Een vraag die in dit verband bij mij opkwam, is deze: wat is
de situatie als andere overheden dan de gemeenten – ik noem als voorbeeld
maar een provincie – camera's aanbrengen die gericht zijn op voor ieder
toegankelijk gebied, bijvoorbeeld rondom een provinciehuis, dat eigendom is
van die andere overheden? Geldt ook hier dan de exclusieve bevoegdheid van
de gemeente? Tot zover de openbare ruimte en het toezicht daarop.Meer problemen dan de vraag wat onder een openbare plaats moet worden
begrepen, levert het begrip openbare orde op. Er zijn hier al diverse vragen
over gesteld. Volgens het voorstel kan de gemeenteraad de burgemeester bij
verordening de bevoegdheid verlenen om te besluiten tot de toepassing van
cameratoezicht op een openbare plaats, indien het belang van de handhaving
van de openbare orde daartoe noodzaakt. Het begrip "openbare orde" komt men
tegen in het privaatrecht en in het publiekrecht en bovendien materieel- en
procesrechtelijk. Afhankelijk van de context waarin de term wordt gebruikt,
moet hij geïnterpreteerd worden. Het begrip openbare orde is zeer omvangrijk
en omvat vele uiteenlopende interpretaties. Diverse wetten en verdragen hanteren
het begrip verschillend.De wetgever heeft zich weliswaar in de Gemeentewet, waar wij vandaag over
praten, niet gezet aan een duidelijke omschrijving van het begrip "openbare
orde", maar uit het geheel van taken en bevoegdheden van de burgemeester kan
men een beeld krijgen van dit begrip in de Gemeentewet. In het kader van deze
wet kan onder het begrip worden verstaan het ordelijke verloop van het gemeenschappelijke
leven ter plaatse. Openbare orde in deze zin verstaan, duidt op een juridisch
genormeerde situatie. Het bijvoeglijk naamwoord "ordelijk" houdt een normatief
element in. Die normering wordt in ons recht strafrechtelijk beschermd. Het
kan zijn dat een reeds door straf gesanctioneerde norm geschonden wordt, waardoor
het ordelijke verloop van het gemeenschapsleven wordt verstoord of dreigt
verstoord te worden. Het kan echter ook zijn dat door de bevoegde instantie
een door straf gesanctioneerde norm in het leven wordt geroepen ter bepaling
van wat het ordelijke verloop van het gemeenschapsleven op een bepaald moment
vereist. Cameratoezicht zou, tegen deze achtergrond beschouwd, in principe
twee doelen kunnen dienen: handhaving van de openbare orde én opsporing
van strafbare feiten. Openbare orderecht – in de hier besproken betekenis –
ligt in ons rechtssysteem op het snijvlak van bestuurs- en strafrecht, omdat
het veelal een bestuursorgaan is – niet zijnde de officier van justitie –
dat bepaalt of schending van een door straf gesanctioneerde norm tot verstoring
van de openbare orde leidt. Bovendien pleegt dit bestuursorgaan bevoegd te
zijn, door straffen gesanctioneerde normen te creëren in het belang van
de openbare orde en om ter naleving daarvan op te treden door middel van feitelijke
handelingen.Dit enigszins hybride karakter van het openbare orderecht is, meen ik,
de verklaring voor het feit dat de regering in de stukken bij herhaling spreekt
over cameratoezicht in het kader van de handhaving van de openbare orde, (citaat)
"waaronder de algemene bestuurlijke voorkoming van strafbare feiten die invloed
hebben op de orde en rust in de gemeentelijke samenleving" (memorie van toelichting,
pagina 6). Zit in het geschetste karakter van het openbare orderecht ook niet
de verklaring dat van cameratoezicht enerzijds wordt gesteld dat het primair
dient om ordeverstoringen te voorkomen – en dus geen opsporingsmiddel
is – terwijl anderzijds ook weer gesteld wordt dat cameratoezicht mede
tot doel heeft strafbare feiten te voorkomen? Voorzitter. Ik sluit mijn bijdrage in eerste termijn af met drie korte
vraagpunten.1. Bij wie berust nu eigenlijk de bevoegdheid om de plaatsen en de duur
van de plaatsing van camera's te bepalen? Is dat de gemeenteraad of is dat
de burgemeester met inachtneming van hetgeen daaromtrent in de verordening
is bepaald?2. Wat betreft de voldoening aan het kenbaarheidsvereiste wordt in de
memorie van toelichting (pagina 12) gesteld dat het publiek duidelijk moet
worden voorgelicht over het naar tijd beperkte gebruik van camera's, zowel
wanneer er beelden worden vastgelegd alsook wanneer er sprake is van monitoring
en er dus geen opnamen worden gemaakt. Hoe ver gaat deze eis?3. Wat betreft de handhaving van gebiedsverboden voor bepaalde personen
moet een onderscheid worden gemaakt tussen de door de burgemeester opgelegde
verboden ter handhaving van de openbare orde (artikel 184 Wetboek van Strafrecht)
en de door de rechter opgelegde gebiedsverboden, bijvoorbeeld aan veroordeelde
zedendelinquenten. Geldt hier dat ter handhaving van de eerste categorie verboden
wél camera's (met gezichtsherkenning) kunnen worden geplaatst en voor
de handhaving van de tweede categorie niet, aangezien hier opsporingsdoeleinden
sec een rol spelen?Voorzitter. Wij zullen met belangstelling naar de reactie van de minister
luisteren.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Voor de goede orde begin ik mijn bijdrage met de
opmerking dat ik voor het eerst mede zal spreken namens de fractie van de
OSF.Tot de belangrijkste bevoegdheden van de burgemeester als zelfstandig
bestuursorgaan behoren die inzake de handhaving van de openbare orde. De kernbepaling
uit de Gemeentewet is artikel 172, dat in het eerste lid deze taak in het
algemeen vastlegt. Deze expliciete gemeentewettelijke codificatie dateert
overigens nog maar van 1994.In de Gemeentewet is deze algemene bevoegdheid in een aantal specifieke
bepalingen uitgewerkt. Naast klassieke elementen als het opperbevel bij brand
en het toezicht op openbare samenkomsten en voor het publiek openstaande gebouwen
betreft dat – in artikel 172, lid 2 – de bevoegdheid van de burgemeester
om de politie in te zetten bij feitelijke ordehandhaving en – in artikel
172, lid 3 – een algemene bevelsbevoegdheid voor ordeverstoringen niet
zijnde lokale noodsituaties. Sindsdien is in de Gemeentewet een aantal nadere
verfijningen opgenomen, bijvoorbeeld in verband met de zogenaamde drugspandenproblematiek –
artikel 174a – en de bestuurlijke ophouding, artikel 176a.Naast de taken uit sectorale wetten, zoals de Drank- en Horecawet en de
in de APV op te nemen mogelijkheid tot verblijfsontzeggingen zijn er vervolgens
de specifieke bevoegdheden die voortvloeien uit de verordenende bevoegdheid
van de raad volgens wettelijke opdracht. In dat verband kan worden genoemd
de aanwijzing van veiligheidsrisicogebieden ten behoeve van preventief fouilleren
als bedoeld in artikel 151b van de Gemeentewet.Met de in het nu te behandelen wetsvoorstel voorgestelde wijziging van
de Gemeentewet wordt opnieuw een wettelijke grondslag geschapen voor een bij
raadsverordening in het leven te roepen bevoegdheid voor de burgemeester,
dit keer om vaste camera's te plaatsen ten behoeve van het toezicht op openbare
plaatsen. Deze stap markeert de recente ontwikkeling van de sterk toegenomen
maatschappelijke en politieke betekenis van het begrip "veiligheid" in relatie
tot de openbare orde. Op zichzelf genomen valt te begrijpen dat de regulering
van de ordehandhaving via de Gemeentewet als organieke wet gestalte krijgt.
Het gaat hier om een ook voor het lokaal bestuur klassieke overheidstaak met
een substantiële autonome component.Dat de bevoegdheden van de burgemeester op het punt van de openbare orde
en veiligheid sinds 1994 en ook nu weer in belangrijke mate zijn uitgebreid,
illustreert de in toenemend mate bij gemeenten te proeven noodzaak om adequate
instrumenten te kunnen inzetten voor de bestrijding van overlast, dreigende
ordeverstoringen en onveilige situaties. Inhoudelijk hebben onze fracties
dan ook geen wezenlijk probleem met deze uitbreiding. Ook uit een oogpunt
van zorgvuldigheid en kwaliteit van wetgeving voldoet dit voorstel aan de
hiervoor geldende eisen. Wij hebben in dit verband in het bijzonder gekeken
naar het element van de privacy en naar de bevoegdheidsverdeling tussen de
burgemeester en de raad.Ook de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer verdraagt zich met de beperkingsmogelijkheden
die artikel 8 van het EVRM biedt. Het voorgestelde artikel 151c, lid 1 regelt
uit een oogpunt van democratische grondslag in voldoende mate de door de raad
te stellen randvoorwaarden aan het door de burgemeester in te stellen cameratoezicht.Moeizaam blijft wel de constatering dat de burgemeester in de bewaartermijn
kan worden betrokken bij doelstellingen van opsporing en vervolging. De mogelijkheid
dat met toezichtcamera's gemaakte beelden worden gebruikt voor de opsporing
van een strafbaar feit verdraagt zich niet volledig met het doel van de handhaving
van de openbare orde en veiligheid. Daarover hebben ook andere fracties al
uitvoerig gesproken. Ook wij vragen of de minister nog eens kan aangeven op
welke wijze hier in een strikte afbakening van bevoegdheden en verantwoordelijkheden
tussen de burgemeester aan de ene kant en politie en justitie aan de andere
kant is voorzien.Tot slot vragen onze fracties zich af of het niet goed zou zijn om op
een nader te bepalen moment eens achterom te kijken om te bezien of de in
de laatste jaren snel uitgebreide bevoegdheden op het terrein van de lokale
openbare orde en veiligheid waarover ik in het begin van mijn betoog gesproken
heb, in de praktijk voldoen. Ik denk hierbij bijvoorbeeld ook aan de nog niet
zo lang geleden ingevoerde identificatieplicht. Het sterk toegenomen aantal
wettelijke maatregelen rechtvaardigt naar ons oordeel een bezinning op de
kwaliteit, de kwantiteit en de samenhang ervan, met name als het gaat om de
toepassing van de ontwikkelde bevoegdheden in de praktijk. Het jongste plan
van de politiecommissarissen voor een "cameragracht" rondom de steden versterkt
wat mij betreft de noodzaak van zo'n bezinning. Graag vernemen wij het oordeel
van de minister over deze suggestie.De heer Platvoet (GroenLinks):U vraagt in een prachtige volzin aan de minister om op
een gegeven moment eens achterom te kijken, maar zegt u dit ook in het licht
van het citaat van minister Pechtold dat ik zojuist gaf, namelijk dat wij
niet toe moeten naar een situatie in Nederland waarin 16 miljoen mensen permanent
bespied en gecontroleerd worden? Is dat ook een element dat een keer geëvalueerd
zou moeten worden?De heer Engels (D66):Dat zat niet in mijn hoofd toen ik deze vraag formuleerde, hij is meer
ontsproten aan mijn gedachten over de uitbreiding van de bevoegdheden in de
Gemeentewet sinds 1994 en aan de bezorgdheid in de litteratuur over de op
zichzelf gerechtvaardigde ad-hocuitbreidingen uit een oogpunt van wetssystematiek,
de internationale ontwikkelingen op het gebied van grondrechten en eventuele
uitspraken van de rechter. Dit alles brengt mij tot de vraag of er wel sprake
is van een ontwikkeling die kwalitatief en kwantitatief volledig voldoet,
vooral gelet op de samenhang van de wetsartikelen op dit vlak. Het ging er
mij dus meer om of een systematische wetsevaluatie zeker gelet op de maatschappelijke
ontwikkelingen geen goed idee zou zijn. En nu u het mij zo vraagt, zou het
bij het beoordelen van het toepassingsbereik van wettelijke maatregelen zeker
een van de aspecten kunnen zijn, hoe de verhoudingen tussen aanscherping van
wetgeving op het gebied van de openbare orde en de mogelijke effecten op de
privacy van de burgers in de loop van de tijd veranderd zijn. Dat sluit ik
helemaal niet uit, maar dat was niet de achtergrond van mijn vraag.De heer Platvoet (GroenLinks):Nee, want misschien heeft u uw bijdrage al tien dagen geleden geschreven.
Maar je kunt dus zeggen dat er sprake is van een opeenstapeling van beleidsmaatregelen
die ook effecten op de privacy hebben. Ik zou het heel goed vinden als ook
dit element bij de door u gevraagde evaluatie een rol kon spelen, in die zin
steun ik u dus.De heer Engels (D66):Het gaat om een wetsevaluatie, maar wetten gaan uiteraard over het reguleren
van verhoudingen in de samenleving, en dit is een aspect dat er absoluut een
rol bij kan spelen. Uiteraard heb ik genoteerd dat u mij hierin steunt; als
u dat meteen had gezegd, zou ik een korter antwoord hebben kunnen geven...De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-1418-1424.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl