ECLI:NL:GHARL:2023:3035, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 11-04-2023, 21/00603
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden — Uitspraak 
Datum: 2023-04-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Belastingrecht

Samenvatting: IB/PVV. Opname in Fraude Signalering Voorziening (FSV). Rechtmatigheid controle aangifte.

GERECHTSHOF ARNHEM - LEEUWARDEN
    locatie Arnhem
    nummer BK-ARN 21/00603
    uitspraakdatum: 11 april 2023
    
    
      
        Uitspraak van de vierde meervoudige belastingkamer  
      
    
    
    
      op het hoger beroep van
    
    
    
      
        
          [belanghebbende] te [woonplaats] (hierna: belanghebbende)
    
    
    
      tegen de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 13 april 2021, nummer AWB 20/379, ECLI:NL:RBGEL:2021:2129, in het geding tussen belanghebbende en
    
    
    
      de inspecteur van de Belastingdienst/Kantoor Arnhem (hierna: de Inspecteur)
    
    
    
  
  
    
      1Ontstaan en loop van het geding
    
    
      1.1.
      Aan belanghebbende is voor het jaar 2016 een aanslag in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (hierna: IB/PVV; de aanslag) opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 42.150, alsmede een beschikking belastingrente van € 252. 
      
    
    
      1.2.
      Bij uitspraak op bezwaar van 8 november 2019 heeft de Inspecteur het bezwaar van belanghebbende gegrond verklaard en de aanslag verminderd tot een aanslag naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 40.907.
      
    
    
      1.3.
      Belanghebbende is tegen die uitspraak in beroep gekomen bij de rechtbank Gelderland (hierna: de Rechtbank). De Rechtbank heeft het beroep ongegrond verklaard. 
      
    
    
      1.4.
      Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de Rechtbank hoger beroep ingesteld. 
      
    
    
      1.5.
      Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 18 mei 2022. Daarbij zijn verschenen en gehoord, belanghebbende en namens de Inspecteur [naam1] en [naam2] . Het Hof heeft het onderzoek ter zitting geschorst en de Inspecteur opdracht gegeven inzicht te geven omtrent de vraag wat precies over belanghebbende in de Fraude Signalering Voorziening (hierna: FSV) was opgenomen.
      
    
    
      1.6.
      De Inspecteur heeft bij brief van 14 juni 2022 de gevraagde inlichtingen gegeven waarbij een geschoonde bijlage is meegezonden. Bij brief van 17 juni 2022 heeft de Inspecteur ter zake van de bijlage verzocht om een beperkte kennisneming als bedoeld in artikel 8:29 Awb. Dit verzoek is behandeld ter zitting van 19 oktober 2022. Bij tussenuitspraak van 25 oktober 2022 is het verzoek om beperkte kennisneming door dit Hof toegewezen. Belanghebbende heeft er niet in toegestemd dat het Hof uitspraak doet mede op de grondslag van de ongeschoonde bijlage.
      
    
    
      1.7.
      Een nadere zitting heeft plaatsgevonden op 8 maart 2023, waarbij dezelfde personen aanwezig waren als tijdens de zitting van 18 mei 2022. Van deze zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat aan deze uitspraak is gehecht.
      
      
    
  
  
    
      2Vaststaande feiten
    
    
      2.1.
      Belanghebbende heeft voor het jaar 2016 aangifte gedaan naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 32.899.
      
    
    
      2.2.
      Bij brief van 19 september 2018 heeft de Inspecteur geschreven voornemens te zijn af te wijken van de aangifte met betrekking tot de volgende punten:
      
      
        
          € 1.401 minder aftrek hypotheekrente omdat de lening niet is aangegaan voor de aanschaf, onderhoud, of verbetering van de eigen woning, maar sprake is van een flexibel krediet voor consumptieve doeleinden;
        
        
          € 2.489 minder aftrek wegens betaalde premies voor een lijfrente, omdat geen informatie is gegeven over de betalingen of over de verzekering waarvoor de premies zouden zijn betaald;
        
        
          € 1.300 minder aftrek wegens studiekosten omdat de kosten zien op kinderen van belanghebbende dan wel omdat de studie niet is gevolgd met het oog op het verwerven van inkomen uit werk en woning;
        
        
          € 96 minder aftrek wegens giften, omdat de giften niet zijn aangetoond;
        
        
          € 3.065 minder aftrek wegens specifieke zorgkosten, waaronder voor extra kleding en beddengoed, omdat een bedrag van € 4.250 minus de drempel van € 1.185 niet kan worden aangetoond;
        
        
          € 900 minder aftrek wegens een restant aan persoonsgebonden aftrek, omdat geen restant persoonsgebonden aftrek bestaat. 
        
      
      
    
    
      2.3.
      De aanslag is vervolgens opgelegd berekend naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 42.150. In de bezwaarprocedure heeft belanghebbende aanvullende informatie verstrekt. Op basis daarvan is bij uitspraak op bezwaar het belastbaar inkomen uit werk en woning verlaagd naar € 40.907. In bezwaar is alsnog, na toepassing van de toepasselijke drempels, een bedrag van € 920 aan specifieke zorgkosten en een bedrag van € 323 aan scholingsuitgaven in aftrek toegelaten.
      
    
    
      2.4.
      Belanghebbende is in het bezit van de Nederlandse en de Marokkaanse nationaliteit. Belanghebbende was opgenomen in de FSV. Het Hof heeft de exacte gegevens met betrekking tot de opname van belanghebbende in de FSV opgevraagd. Met betrekking tot belanghebbende zijn de volgende in de FSV opgenomen gegevens van belang:
      
      
        Soort fraude 			IH – fraude
        Middel 				IH
        Belastingjaar 			2013
        Bron 					Query DA 2013
        Datum event 			01/04/2014 00:00:00
        Datum opname 			18-4-2014
        Datum afdoening 		15-6-2015
        Correctiebedrag 		0.00
        Fiscaal nadeel 			0.00
        Belastingbedrag 		0.00
        Boete 				Nee
        Strafrechtelijke beschikking 	Nee
        Aangemeld bij Fiod 		Nee
        Fraude 				Ja 
        ID-Fraude 			Nee
        Projectcode Landelijk		1043
        Aantekening
        Massaal dichtboeken 18-11-2014 (…). (Mogelijk) FRAUDE (Verdachte aftrek spec zorg)
      
      
      
        Soort fraude 			IH – fraude
        Middel 				IH
        Belastingjaar 			2014
        Bron 				AKI uitworp
        Datum opname 			21-7-2015
        Datum afdoening 		5-8-2015
        Correctiebedrag 		0.00
        Fiscaal nadeel 			0.00
        Belastingbedrag 		0.00
        Boete 				Nee 
        Strafrechtelijke beschikking 	Nee
        Aangemeld bij Fiod 		Nee
        Fraude 				Nee 
        ID-Fraude 			Nee
        Projectcode Landelijk		1043
        Aantekening
        Reeds eerder in AKI geregistreerd i.v.m. FRAUDE
      
      
      
    
  
  
    
      3Geschil
    
    
      Tussen partijen is niet langer in geschil dat belanghebbende niet aannemelijk kan maken dat hij recht heeft op een hogere aftrek dan de aftrek die bij uitspraak op bezwaar is toegekend. In geschil is of het besluit van de Inspecteur om de aangifte te controleren rechtmatig was. Belanghebbende heeft gesteld dat de controle voortvloeide uit de opname van hem in de FSV en dat in de FSV gegevens over zijn afkomst of nationaliteit waren opgenomen. De Inspecteur stelt dat de controle (het behandelvoornemen) niet is ingegeven door de opname in de FSV en dat in de FSV met betrekking tot belanghebbende geen gegevens over zijn afkomst of nationaliteit waren opgenomen.
    
    
    
  
  
    
      4Beoordeling van het geschil
    
    
      4.1.
      Het Hof stelt voorop dat, indien een belastingplichtige in zijn aangifte een aftrekpost opvoert en bij de aanslagregeling wordt geconstateerd dat hij op die aftrek (gedeeltelijk) geen recht heeft, het niet onrechtmatig is indien de inspecteur besluit om een en ander in een databank op te nemen en op basis van die gegevens wordt besloten ook de aangiften van de belastingplichtige over latere jaren te gaan controleren. Dit is zelfs het geval indien de gegevensverwerking in die databank op zichzelf beschouwd onrechtmatig is (Hoge Raad 10 december 2021, zaaknummer 20/02304, ECLI:NL:HR:2021:1748, overweging 5.3, eerste alinea).
      
    
    
      4.2.
      Het bovenstaande kan anders zijn indien de controle van de aangifte voortvloeit uit een risicoselectie, een verwerking van persoonsgegevens in een databank of een gebruik van een databank waarin persoonsgegevens zijn opgeslagen, op basis van een criterium dat jegens de belastingplichtige leidt tot een schending van een grondrecht zoals een schending van het verbod op discriminatie naar afkomst, geaardheid of geloofsovertuiging. Als dat het geval is, kan dat betekenen dat de controle van de aangifte van de belastingplichtige heeft plaatsgevonden op een wijze die zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht, dat het gebruik van hetgeen bij die controle aan het licht is gekomen onder alle omstandigheden ontoelaatbaar moet worden geacht. In dat uitzonderlijke geval komt aan de inspecteur niet de bevoegdheid toe om de aangifte van de belastingplichtige te corrigeren naar aanleiding van die bij de controle aan het licht gekomen punten (overweging 5.3, tweede alinea van het hiervoor aangehaalde arrest van de Hoge Raad).
      
    
    
      4.3.
      Uit de door de Inspecteur overgelegde informatie met betrekking tot de opname in de FSV blijkt dat met betrekking tot het jaar 2014 staat vermeld: “Bron AKI uitworp”. AKI staat voor ABS Klantinformatie. ABS staat voor aanslagbelastingsysteem. Het ABS bestaat uit verschillende selectieregels die bepalen of een aangifte moet worden uitgeworpen voor verdere controle. Nu voor het jaar 2014 “AKI uitworp” is opgenomen, kan niet worden uitgesloten dat de opname in de FSV, en daarmee de eerdere uitworp op basis van een of meer van de hiervoor bedoelde selectieregels, ook met betrekking tot de aangifte IB/PVV 2016 mede of indirect heeft bijgedragen aan de uitworp van die aangifte en aldus tot de correcties die met betrekking tot die aangifte zijn doorgevoerd.
      
    
    
      4.4.
      Uit de door de Inspecteur overgelegde informatie blijkt, anders dan belanghebbende stelt, dat in de FSV met betrekking tot belanghebbende geen informatie is opgenomen over zijn afkomst of nationaliteit, dan wel andere informatie die leidt tot een schending van zijn grondrechten. De rechtmatigheid van de controle door de Inspecteur wordt derhalve niet aangetast omdat gebruik zou zijn gemaakt van een databank waarin (met betrekking tot belanghebbende) dergelijke gegevens zijn opgenomen.
      
    
    
      4.5.
      Belanghebbende heeft verder gesteld dat hij in de databank is opgenomen vanwege zijn afkomst of nationaliteit, dan wel dat de controle anderszins (mede) om deze reden is uitgevoerd.
      
    
    
      4.6.
      De aangifte is bij binnenkomst door de destijds daarbij betrokken ambtenaren van de Belastingdienst (de zogenoemde analisten aan de Poort) geselecteerd voor controle op basis van een verhoogd individueel risico op onjuistheden. Hoewel de Inspecteur heeft erkend dat hij niet kan zeggen waarom die ambtenaren de aangifte destijds exact hebben geselecteerd, acht het Hof het aannemelijk dat de aangifte voor controle is uitgeworpen omdat daarin elementen waren opgenomen die daartoe aanleiding gaven. Zo heeft belanghebbende een bedrag van € 900 “restant aan persoonsgebonden aftrek” in de aangifte opgenomen. De Inspecteur – het ABS – zal direct constateren dat de aangifte op dit punt niet strookt met de eigen gegevens. Verder heeft belanghebbende een aftrek van € 2.489 wegens betaling van premies lijfrente opgevoerd in de aangifte. De Inspecteur had met betrekking tot deze lijfrentepremies geen renseignement ontvangen van een verzekeraar. Ook dit element kan zonder meer aanleiding vormen voor uitworp. De totale omvang van de door belanghebbende geclaimde aftrek, in combinatie met het gegeven dat met betrekking tot bepaalde individuele onderdelen van die geclaimde aftrek voor de Inspecteur direct aanwijzingen aanwezig waren om het bestaan daarvan ernstig te betwijfelen, maakt dat het Hof het aannemelijk acht dat de controle had plaatsgevonden ongeacht de nationaliteit of herkomst van belanghebbende en ongeacht de (reden van de) opname van belanghebbende in de FSV. Het Hof acht het om die reden niet aannemelijk dat de controle van de aangifte voortvloeide uit een risicoselectie op basis van de afkomst of nationaliteit van belanghebbende, zodat de Inspecteur niet om die reden de bevoegdheid om de aangifte van belanghebbende te corrigeren heeft verloren.
      
    
    
      4.7.
      Het hoger beroep wordt geacht mede betrekking te hebben op de belastingrente. Belanghebbende heeft hiertegen geen zelfstandige grieven aangevoerd. Het hoger beroep is ook in zoverre ongegrond.
      
      
        
          Slotsom
          Op grond van het vorenstaande is het hoger beroep ongegrond. 
      
      
      
    
  
  
    
      5Griffierecht en proceskosten
    
    
      Het Hof ziet geen aanleiding voor vergoeding van het griffierecht of een veroordeling in de proceskosten.
    
    
    
  
  
    
      6Beslissing
    
    
      Het Hof bevestigt de uitspraak van de Rechtbank.
    
    
    
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door mr. R.A.V. Boxem, voorzitter, mr. M.G.J.M. van Kempen en mr. T.H.J. Verhagen, in tegenwoordigheid van mr. M.T.M. Hennevelt als griffier.
    
    
    
      De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 11 april 2023.
    
    
    
      De griffier						De voorzitter,
    
    
    
    
    
    
      (M.T.M. Hennevelt)		(R.A.V. Boxem)
    
    
    
      Afschriften zijn aangetekend per post verzonden op 12 april 2023.
    
    
    
    
    
      Tegen deze uitspraak kunnen beide partijen binnen zes weken na de verzenddatum beroep in cassatie instellen bij de Hoge Raad der Nederlanden via het webportaal van de Hoge Raad www.hogeraad.nl.
      Bepaalde personen die niet worden vertegenwoordigd door een gemachtigde die beroepsmatig rechtsbijstand verleent, mogen per post beroep in cassatie instellen. Dit zijn natuurlijke personen en verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Als zij geen gebruik willen maken van digitaal procederen kunnen deze personen het beroepschrift in cassatie sturen aan de Hoge Raad der Nederlanden (belastingkamer), postbus 20303, 2500 EH Den Haag. Alle andere personen en gemachtigden die beroepsmatig rechtsbijstand verlenen, zijn in beginsel verplicht digitaal te procederen (zie www.hogeraad.nl).
      Bij het instellen van beroep in cassatie moet het volgende in acht worden genomen:
    
    1. bij het beroepschrift wordt een afschrift van deze uitspraak gevoegd;
    2 - ( alleen bij procederen op papier) het beroepschrift moet ondertekend zijn;
    3 - het beroepschrift moet ten minste het volgende vermelden:
    
      	a. de naam en het adres van de indiener;
      	b. de dagtekening;
      	c. een omschrijving van de uitspraak waartegen het beroep in cassatie is gericht;
       	d. de gronden van het beroep in cassatie.
      Voor het instellen van beroep in cassatie is griffierecht verschuldigd. Na het instellen van beroep in cassatie ontvangt de indiener een nota griffierecht van de griffier van de Hoge Raad. In het cassatieberoepschrift kan de Hoge Raad verzocht worden om de wederpartij te veroordelen in de proceskosten.