ECLI:NL:GHARL:2025:8714, Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 24-07-2025, P24-347
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden — Uitspraak 
Datum: 2025-07-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht; Penitentiair strafrecht

Samenvatting: Terbeschikkingstelling (tbs): omzetting van tbs met voorwaarden in tbs met verpleging? Tussenbeslissing. Vervolg op de tussenbeslissing van 6 maart 2025. Het hof geeft opdracht tot nader onderzoek door de reclassering naar een (overbruggings)plek in een FPK in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden.

TBS P24/347 
    
    
      Tussenbeslissing van 24 juli 2025
    
  
  
    De kamer van het hof als bedoeld in artikel 67 van de Wet op de rechterlijke organisatie heeft te beslissen op het beroep van
  
  
    
      
        [terbeschikkinggestelde]
      ,
    geboren te [geboorteplaats] op [geboortedag] 1981,
    verblijvende in penitentiaire inrichting [locatie] 
    , 
    verder te noemen de terbeschikkinggestelde.
  
  
    Het beroep is ingesteld tegen de beslissing van de rechtbank Den Haag van 
    27 augustus 2024. Deze beslissing houdt in het bevel dat de terbeschikkinggestelde alsnog van overheidswege zal worden verpleegd en de impliciete afwijzing van het verzoek om te zoeken naar alternatieve behandelmogelijkheden.
  
  
    Het hof heeft gelet op de stukken genoemd in de tussenbeslissing van 6 maart 2025 en daarnaast op:
  
  - het proces-verbaal van het onderzoek ter zitting op 20 februari 2025;
  - de tussenbeslissing van het hof van 6 maart 2025;
  - de pro justitia rapportage van psychiater [psychiater] van 4 april 2025;
  - de aanvullende pro justitia rapportage van psychiater [psychiater] van 
     9 mei 2025;
  - het proces-verbaal van het onderzoek ter zitting op 5 juni 2025;
  - de pro justitia rapportage van psycholoog [psycholoog] van 6 juni 2025.
  
    Het hof heeft ter zitting van 10 juli 2025 gehoord de [advocaat-generaal] , en de terbeschikkinggestelde, bijgestaan door zijn raadsman, mr. J.A.W. Knoester, advocaat te ’s-Gravenhage. Het hof heeft ter zitting als deskundigen gehoord [psychiater] , psychiater, [psycholoog] , psycholoog en [reclasseringswerker] , reclasseringswerker bij Verslavingsreclassering GGZ Fivoor.
  
  
    Overwegingen
    
    
      
        Het standpunt van deskundige [psychiater]
      
      
        Pro justitia rapportage van 9 mei 2025
      
      Er is een intensieve, langdurige klinische behandeling nodig waarbij de resocialisatie voorzichtig, stapsgewijs en verantwoord dient te gebeuren met passende behandeling en toezicht. Omzetting in een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege is logisch en passend gelet op de ervaringen van de afgelopen jaren, de moeizaam te behandelen combinatie van psychopathologie en het geconstateerde recidiverisico. Vanwege de lange wachttijden voor plaatsing in een forensisch psychiatrisch centrum (hierna: FPC), wordt in overweging gegeven dat dit ook in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden opnieuw vormgegeven kan worden, mits de terbeschikkinggestelde zich hieraan committeert.
      
        Ter zitting van het hof van 10 juli 2025
      
      De terbeschikkinggestelde wordt vaak overschat en hij overschat zichzelf ook. Medicatie kan bijdragen aan de stabiliteit van de terbeschikkinggestelde. In de behandeling van de terbeschikkinggestelde dient aandacht te zijn voor de kwetsbaarheden in zijn persoonlijkheid, waarbij rekening moet worden gehouden met zijn beperkte performale intelligentie. Daarnaast dient er extern toezicht te zijn, moet er gekeken worden naar medicatie voor zijn ADHD-problematiek en moet er worden gesproken over zijn relatie, zodat zijn relatie een beschermende factor kan worden in plaats van een risicofactor. Als aan die voorwaarden kan worden voldaan, heeft het voortzetten van de terbeschikkingstelling met voorwaarden een kans van slagen.
    
    
    
      
        Het standpunt van deskundige [psycholoog]
      
      
        Pro justitia rapportage van 6 juni 2025
      
      De terbeschikkinggestelde is in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden nog niet eerder langdurig klinisch behandeld. De behandeling kan ook plaatsvinden in het kader van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege, waarbij in de resocialisatiefase meer ruimte is voor terugvallen en de inzet van time-outs. Het nadeel daarvan is dat de wachttijden voor plaatsing in een FPC lang zijn en behandeling dus lang op zich laat wachten.
    
    
    
      
        Ter zitting van het hof van 10 juli 2025
      
      Het voortzetten van de terbeschikkingstelling met voorwaarden heeft een kans van slagen als de terbeschikkinggestelde abstinent blijft en blijft meewerken aan de behandeling. Als de terbeschikkinggestelde weer verdovende middelen gaat gebruiken, houdt het op. Het middelengebruik kan goed worden getest. Een aandachtspunt in de behandeling van de terbeschikkinggestelde is zijn IQ. Het gaat dan met name om het werkgeheugen en de informatieverwerking. De terbeschikkinggestelde wordt vaak overschat. Binnen een forensisch psychiatrische kliniek (hierna: FPK) kan er voor de terbeschikkinggestelde een behandelprogramma op maat worden opgesteld. Een FPK kijkt breder dan alleen naar de verslavingsproblematiek.
    
    
    
      
        Het standpunt van deskundige Roke
      
      Het advies van de reclassering tot het alsnog verplegen van overheidswege van de terbeschikkinggestelde wordt gehandhaafd. In theorie zou de behandeling kunnen plaatsvinden in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden, maar de intrinsieke motivatie bij de terbeschikkinggestelde wordt niet gezien. De terbeschikkinggestelde heeft geen inzicht in zijn problematiek. Hij heeft op de lange termijn meer baat bij een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. 
    
    
    
      
        Het standpunt van de terbeschikkinggestelde
      
      De raadsman heeft primair verzocht de vordering tot het alsnog verplegen van overheidswege van de terbeschikkinggestelde af te wijzen. De terbeschikkinggestelde is intrinsiek gemotiveerd voor een langdurige klinische behandeling waarbij de opname in een FPK zal starten. De subsidiariteit maakt dat hij nog een kans dient te krijgen in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden, hetgeen risicotechnisch verantwoord is.
      Subsidiair heeft de raadsman verzocht de reclassering de mogelijkheid te geven onderzoek te doen naar welke kliniek de terbeschikkinggestelde zou moeten en of er tot die tijd een overbruggingsplek nodig is.
    
    
    
    
      
        Het standpunt van het Openbaar Ministerie
      
      De advocaat-generaal heeft primair verzocht de beslissing van de rechtbank te bevestigen. De terbeschikkinggestelde heeft bewezen dat een langdurige klinische behandeling noodzakelijk is om abstinent te blijven. Hij was niet gemotiveerd voor behandeling en toonde geen probleeminzicht. Psychiater [psychiater] meent dat gelet op het verloop van de behandeling in de afgelopen jaren een terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege passend en logisch is, maar geeft een terbeschikkingstelling met voorwaarden in overweging vanwege de lange wachttijden in het kader van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. Als duidelijk is dat het kader van de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege het meest passend is, dan moet daarvoor worden gekozen, ongeacht de wachttijden voor plaatsing in een FPC. 
      Subsidiair heeft de advocaat-generaal verzocht de reclassering de mogelijkheid te geven onderzoek te doen naar welke kliniek de terbeschikkinggestelde zou moeten en of er tot die tijd een overbruggingsplek nodig is.
    
    
    
      
        Het oordeel van het hof
      
      Naar aanleiding van de vorige tussenbeslissing van het hof van 6 maart 2025 is er (nader) pro justitie onderzoek gedaan door psychiater [psychiater] en psycholoog [psycholoog] . De bevindingen en conclusies zijn beschreven in de pro justitia rapportages van 9 mei 2025 en 6 juni 2025, zoals – voor zover voor deze tussenbeslissing van belang - hierboven is opgenomen.
    
    
    
      Uit de rapportages en hetgeen door de deskundigen ter zitting bij het hof van 10 juli 2025 is aangevoerd leidt het hof af dat een langdurig traject van - mogelijk - jaren nodig is om de terbeschikkinggestelde succesvol te kunnen laten resocialiseren. Het traject zal moeten beginnen met een langdurige klinische behandeling. Tijdens de behandeling dient er aandacht te zijn voor de licht verstandelijke beperking en het risico op overschatting van de terbeschikkinggestelde door zowel anderen als door zichzelf. Vanwege de reële kans op overvraging is de langdurigheid van het traject een gegeven. Een goede instelling op medicatie kan op een positieve wijze bijdragen aan het traject. De terbeschikkinggestelde heeft inmiddels meermalen aangegeven dat hij aan een langdurige klinische behandeling wil meewerken en dat hij bereid is tot het gebruik van medicatie. 
    
    
    
      De voortzetting van de terbeschikkingstelling met voorwaarden heeft alleen een kans van slagen als het traject aan alle voorwaarden voldoet en de terbeschikkinggestelde zich goed blijft inzetten voor dit traject. Het recidiverisico kan in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden en met aanvankelijk verblijf in een FPK voldoende worden ingeperkt. Het hof acht het daarom verantwoord en – mede gelet op handvatten die uit het nader deskundigenonderzoek naar voren zijn gekomen – ook haalbaar om de terbeschikkinggestelde een nieuwe kans te bieden in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden. 
    
    
    
      Het hof overweegt dat als het weer mis gaat in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden, er waarschijnlijk opnieuw een vordering tot het alsnog verplegen van overheidswege wordt ingediend. Dan moet de terbeschikkinggestelde nog veel langer wachten op een plaatsing in een FPC. De terbeschikkinggestelde heeft meermalen aangegeven zo snel mogelijk met de behandeling te willen beginnen, dus als hij dan moet wachten op een plaatsing in een FPC, heeft hij zichzelf daarmee en duurt het traject nog langer. Het is aan de terbeschikkinggestelde om te laten zien dat hij zich aan behandeling wil en kan committeren.
      Concluderend stelt het hof vast dat er is voldaan aan de eisen tot het alsnog verplegen van overheidswege, maar dat het hof bij deze stand van zaken aanleiding ziet om nader onderzoek te laten doen door de reclassering naar een (overbruggings)plek in een FPK in het kader van de terbeschikkingstelling met voorwaarden. Ondanks dat het hof bekend is met het gehandhaafde standpunt van de reclassering, dient zij naast bovengenoemd onderzoek ook in te gaan op de vraag over de eventuele aanscherping, aanvulling of wijziging van de voorwaarden.
    
    
    
      Het hof zal daartoe het onderzoek heropenen en het onderzoek voor onbepaalde tijd schorsen en de stukken met voormeld doel in handen stellen van de advocaat-generaal.
    
    
    
    
    
    
  
  
    Tussenbeslissing
    
    
      Het hof:
    
    
    
      
        Heropent het onderzoek met voormeld doel en schorst het onderzoek voor onbepaalde tijd, maar voor niet langer dan drie maanden;
    
    
    
      
        Stelt de stukken in handen van de advocaat-generaal teneinde de reclassering op te dragen om te rapporteren als voormeld;
    
    
    
      
        Beveelt de oproeping van de terbeschikkinggestelde tegen het nog nader te bepalen tijdstip, met tijdige kennisgeving hiervan aan de raadsman;
    
    
    
      
        Beveelt dat [reclasseringswerker] , reclasseringswerker, tegen dat tijdstip wordt opgeroepen als deskundige;
    
    
    
      
        Houdt iedere verdere beslissing aan.
      Aldus gedaan door
      mr. M.J. Vos, voorzitter,
      mr. R. Prakke-Nieuwenhuizen en mr. O.G. Schuur, raadsheren, 
      en drs. A.W.T.M. Vissers en drs. I. van Outheusden, raden,
      in tegenwoordigheid van mr. R. Kaatman, griffier,
      en op 24 juli 2025 in het openbaar uitgesproken.
    
    
    
      De raden zijn buiten staat deze beslissing mede te ondertekenen.