ECLI:NL:CBB:2026:28, College van Beroep voor het bedrijfsleven, 27-01-2026, 24/254
College van Beroep voor het bedrijfsleven — Uitspraak 
Datum: 2026-01-27 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht

Samenvatting: ISDE. Afwijzing aanvraag. Het College is van oordeel dat appellanten met de isolatiemaatregelen in hun appartement een bestaande woning in de zin van artikel 4.5.1, onder sub b, van de Regeling hebben verduurzaamd. Er is geen sprake geweest van het toevoegen van een nieuwe woning aan de woningvoorraad via transformatie van een ruimte die voorafgaand aan de investering geen woning was en als zodanig evenmin in gebruik is geweest, maar pas door appellanten tot woning is gemaakt en in gebruik is genomen. Beroep gegrond.

uitspraak 
    
      
        
          
        
      
      
        
          
        
      
    
    COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN
    
    
      zaaknummer: 24/254 
    
    
    uitspraak van de enkelvoudige kamer van 27 januari 2026 in de zaak tussen
    
      [naam 1] en [naam 2] , te [woonplaats 1] (appellanten)
    
    
      en
    
    
    de minister van Klimaat en Groene Groei
    (gemachtigde: mr. M.J. Schulte)
    
    
  
  
    Procesverloop 
    
    
      Met het besluit van 31 augustus 2023 (afwijzingsbesluit) heeft de minister de aanvraag van appellanten voor subsidie op grond van titel 4.5 Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) van de Regeling Nationale EZK- en LNV-subsidies (thans: Regeling nationale EZ-, LVVN- en KGG-subsidies) (Regeling) afgewezen. 
    
    
    
      Met het besluit van 29 januari 2024 (bestreden besluit) heeft de minister het bezwaar van appellanten ongegrond verklaard. 
    
    
    
      Appellanten hebben tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. 
    
    
    
      De minister heeft een verweerschrift ingediend.
    
    
    
      Appellanten hebben een nader stuk ingezonden.
    
    
    
      De zitting was op 27 augustus 2025. Aan de zitting hebben deelgenomen: appellanten en de gemachtigde van de minister.
    
    
    
      Het College heeft het onderzoek op de zitting geschorst om appellanten in de gelegenheid te stellen aanvullend bewijs te leveren waarna de minister zou beoordelen of alsnog subsidie kon worden verleend. 
    
    
    
      Na de zitting heeft de minister een nader stuk ingezonden en meegedeeld dat het door appellanten geleverde nadere bewijs geen aanleiding vormt alsnog subsidie te verlenen.
    
    
    
      Geen van de partijen heeft verklaard gebruik te willen maken van het recht om op een nadere zitting te worden gehoord. Het College heeft vervolgens bepaald dat een nadere zitting achterwege blijft en heeft het onderzoek gesloten.
    
    
  
  
    Overwegingen
    
    
      
        Inleiding
      
    
    
    
      1.1
      Deze zaak gaat over een subsidieaanvraag voor investeringen in dak-, gevel- en glasisolatie. Appellanten hebben de maatregelen aangebracht in hun appartement aan het [adres 1] te [woonplaats 2] .  
      
    
    
      1.2
      De minister heeft de aanvraag van appellanten afgewezen en het bezwaar daartegen ongegrond verklaard omdat de woning geen bestaande gebouwde onroerende zaak is die voorafgaand aan de isolatiemaatregelen een zelfstandige woongelegenheid vormde. Appellanten zijn volgens de minister de eerste bewoners van [adres 1] . Daarmee voldoet het appartement van appellanten niet aan de definitie van ‘woning’ in de zin van de Regeling en zijn de isolatiemaatregelen niet subsidiabel. 
      
      
        
          Wettelijk kader
        
      
      
      
        2	Het toepasselijke wettelijke kader is opgenomen in een bijlage bij deze uitspraak. Deze bijlage maakt onderdeel uit van de uitspraak.
      
      
      
        
          Standpunten van partijen 
          
        
      
    
    
      3.1
      Appellanten zijn het niet eens met de minister dat hun woning voorafgaand aan de verduurzaming niet bewoond is geweest. Appellanten erkennen wel dat zij zelf pas in juni 2023, dus na de verbouwing en verduurzaming, in hun appartement zijn getrokken. Appellanten voeren aan dat zij de woning ook eerder (in augustus 2022 al) hadden kunnen betrekken en daarna hadden kunnen verbouwen en verduurzamen. Zij waren toen al eigenaar en de woning beschikte over een eigen toegang, keuken, douche en toilet. Dan hadden zij de woning verbouwd en verduurzaamd, terwijl zij er woonden. In dat geval zou de subsidie zijn toegewezen omdat buiten kijf stond dat de woning bewoond was geweest voorafgaand aan de verduurzaming. Vanwege persoonlijke omstandigheden hebben zij daar echter niet voor gekozen, maar hebben zij eerst verbouwd en verduurzaamd en zijn zij daarna pas in de woning getrokken. Voorts voeren appellanten aan dat er in hun geval geen sprake was van een nieuwe woning die aan de woonvoorraad is toegevoegd en waarvan zij de eerste bewoners zijn, zoals de minister stelt. Het appartement [adres 1] maakte deel uit van de bestaande woning van [adres 2] . Het toekennen van een nieuw huisnummer is volgens appellanten niet doorslaggevend. De voorzieningen die de woning aan het [adres 2] had, zijn de voorzieningen die voor de woning aan het [adres 1] zijn gebruikt. Bovendien had de woning ( [adres 1] ) sinds 12 oktober 2021 een woonfunctie in het BAG. Appellanten hebben, kortom, niet van een onbewoonbaar pand een woning gemaakt. 
      
    
    
      3.2
      In zijn verweerschrift heeft de minister herhaald dat geen recht bestaat op subsidie. Volgens verweerder gaat het geschil om de vraag of sprake is van een bestaand appartement in de zin van artikel 4.5.1, onder sub b, van de Regeling. Appellanten zijn volgens verweerder de eerste bewoners van het betreffende appartement. Het appartement is als zodanig niet eerder bewoond geweest. De stukken waarmee appellanten deze voorafgaande bewoning aan proberen te tonen, zijn voor verweerder onvoldoende. 
      
      
        
          Beoordeling door het College 
          
        
      
    
    
      4.1
      Het College moet beoordelen of appellanten een bestaande woning (appartement) hebben verduurzaamd. Het College oordeelt dat dit het geval is. Het College legt hierna uit waarom. 
      
    
    
      4.2
      Vaststaat dat appellanten subsidie hebben aangevraagd als eigenaar-bewoners voor hun appartement aan het [adres 1] . Op grond van artikel 4.5.1 van de Regeling (zoals deze luidde ten tijde van de aanvraag en voor zover relevant) is een eigenaar-bewoner een natuurlijk persoon die gerechtigde is van een bestaand appartement en in dat appartement zijn hoofdverblijf heeft of direct na renovatie van dat appartement zal hebben. De definitie van wat een appartement is, staat ook in artikel 4.5.1 van de Regeling. Het gaat dan om een bestaand appartement dat een zelfstandige woongelegenheid vormt, dat als zodanig bewoond is geweest, beschikt over een eigen toegang, keuken, douche of bad en toilet. Tot slot moet het in het BAG met een woonfunctie zijn geregistreerd. Aan deze eisen moet voorafgaand aan de investering waarvoor subsidie wordt aangevraagd, zijn voldaan. 
      
    
    
      4.3
      De Regeling bevat geen definitie van ‘zelfstandige woongelegenheid’. In de voorloper van de Regeling komt dit begrip echter ook voor (zelfstandige woonruimte). Uit de artikelsgewijze toelichting daarbij volgt dat de woonruimte in dat geval ‘een eigen toegang en een eigen keuken en toilet’ heeft. Als de woning geen eigen toegang heeft, zo blijkt uit de toelichting, of als de keuken of het toilet wordt gedeeld met de bewoners van andere woningen, is sprake van een onzelfstandige woonruimte en kan er voor die woonruimte geen subsidie worden aangevraagd (zie de toelichting bij de Subsidieregeling energiebesparing eigen huis (SEEH) zoals gepubliceerd in Staatscourant 2016, 45219). Het College leidt hieruit af dat voorafgaand aan de investering dus sprake moet zijn van een woongelegenheid met een eigen toegang, keuken, bad of douche en toilet, die als zodanig bewoond is geweest en die met een woonfunctie is geregistreerd in het BAG. 
      
    
    
      4.4
      Tijdens de zitting zijn deze drie voorwaarden met partijen besproken. Het College heeft toen vastgesteld dat niet in geschil is dat is voldaan aan de eis met betrekking tot de BAG-registratie. Uit het BAG blijkt immers dat de woning [adres 1] (180 m2) per 12 oktober 2021 een woonfunctie-registratie heeft. De betreffende investeringen zijn gedaan op 25 september 2022 (dakisolatie), 16 december 2022 (glasisolatie) en 10 januari 2023 (gevelisolatie). Dit betekent dat een jaar voorafgaand aan de investeringen sprake was van een appartement dat met een woonfunctie in het BAG stond geregistreerd. 
      
    
    
      4.5
      De vraag of voorafgaand aan de verduurzamingsmaatregelen sprake was van een zelfstandige woongelegenheid met een eigen toegang, keuken, douche of bad en toilet, beantwoordt het College ook bevestigend. Op basis van de bouwtekeningen, het taxatierapport voor aankoop van de woning en dat wat tijdens de zitting is besproken, staat volgens het College voldoende vast dat deze faciliteiten aanwezig waren in het gedeelte van het pand waar appellanten hun huidige woning (appartement) hebben. Het woongedeelte van nr. 22 is daardoor de voorganger van [adres 1] . Dit betekent dat ook aan dit vereiste is voldaan.
      
    
    
      4.6
      Tot slot moet de vraag worden beoordeeld of het appartement als zodanig bewoond is geweest voorafgaand aan de verduurzaming. Vaststaat dat appellanten het appartement aan [adres 1] pas na de verduurzaming zijn gaan bewonen. Zoals het College in 4.5 heeft overwogen, moet het woongedeelte van [adres 2] echter worden beschouwd als de voorganger van het appartement [adres 1] . De voorzieningen die behoorden bij die woning ( [adres 2] ) zijn immers de voorzieningen van [adres 1] geworden. Naar het oordeel van het College hebben appellanten aannemelijk gemaakt dat deze woning, als voorloper van hun appartement, als zodanig bewoond is geweest. Appellanten hebben dit gedaan door een verklaring over te leggen van de vader van één van de appellanten. Hij verklaart dat de familie al generaties woonachtig is in het woongedeelte van [adres 2] . Ook hebben appellanten zelf meermaals verklaard dat het woongedeelte van [adres 2] , dat sinds 1975 in de familie is, altijd als zodanig in gebruik is geweest. Ter onderbouwing daarvan hebben appellanten onder meer een WOZ-waardebepaling overgelegd. Een WOZ-waardebepaling vormt weliswaar geen bewijs voor de vaststelling dat een onroerende zaak onder de ISDE een woning is, maar wel maakt deze waardebepaling het in de gegeven omstandigheden naar het oordeel van het College, aannemelijk dat [adres 2] daadwerkelijk als woning in gebruik was. Alles bij elkaar genomen, oordeelt het College daarom dat appellanten aannemelijk hebben gemaakt dat (de voorganger van) hun appartement als zodanig in gebruik is geweest en zij dus een bestaande woning hebben verduurzaamd. Naar het oordeel van het College heeft de minister dit onvoldoende concreet bestreden. Het College wijst er tot slot op dat uit de definitie van eigenaar-bewoner blijkt dat niet is vereist of kan zijn dat appellanten hun appartement voorafgaand aan de renovatie zelf hadden moeten bewonen. Die definitie geeft immers uitdrukkelijk de ruimte om een woning of appartement waarvan men eigenaar wordt, pas na het uitvoeren van renovatiemaatregelen te gaan bewonen. Vanwege de bijzondere omstandigheden waarin appellanten toen verkeerden, hebben appellanten hun woning niet meteen na aankoop betrokken. Dat dit wel had gekund, wordt ondersteund door het overgelegde taxatierapport waaruit blijkt dat de woning in bewoonbare staat was. Appellanten hebben de woning echter eerst gerenoveerd en verduurzaamd. Het College weegt hierbij mee dat de minister onvoldoende heeft bestreden dat, in het geval appellanten de woning meteen na aankoop hadden betrokken, de minister geen punt zou hebben gemaakt van de vraag of de woning voorafgaand aan de verduurzaming als zodanig bewoond was geweest, terwijl ook in dat geval het appartement aan [adres 1] voortkwam uit de woning aan [adres 2] .
      
    
    
      4.7
      Anders dan de minister meent, is het College daarom van oordeel dat appellanten met de isolatiemaatregelen in hun appartement een bestaande woning hebben verduurzaamd. Er is geen sprake geweest van het toevoegen van een nieuwe woning aan de woningvoorraad via transformatie van een ruimte die voorafgaand aan de investering geen woning was en als zodanig evenmin in gebruik is geweest maar pas door appellanten tot woning is gemaakt en in gebruik is genomen.     
      
    
    
      4.8
      De beroepsgrond slaagt.
      
      
        
          Slotsom
          
        
      
      5 Het beroep is gegrond en het College zal het bestreden besluit vernietigen. De minister zal binnen zes weken opnieuw op het bezwaar van appellanten moeten beslissen en daarbij rekening houden met het oordeel van het College.
      
      6 Er zijn geen proceskosten die voor vergoeding in aanmerking komen. 
      
      
      
      
      
    
  
  
    Beslissing 
    
    
      Het College:
    
    - verklaart het beroep gegrond;
    - vernietigt het bestreden besluit;
    - draagt de minister op om binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op het bezwaar met inachtneming van de aanwijzingen in deze uitspraak;
    - draagt de minister op het betaalde griffierecht van € 187,- aan appellanten te vergoeden.
    
    
      Deze uitspraak is gedaan door mr. C. de Kruif, in aanwezigheid van A.C.M. Lijten, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 27 januari 2026.
    
    
    
    
    
    
    
    
      De rechter is verhinderd de uitspraak 	w.g. A.C.M. Lijten
      te ondertekenen		
    
    
  
  
    Bijlage
    
    
      
        Kaderbesluit nationale EZK- en LNV-subsidies
      
      Artikel 22, eerste lid, onder a
    
    1. Onze Minister beslist afwijzend op een aanvraag om subsidie indien:
    a. de aanvraag niet voldoet aan de bij of krachtens dit besluit gestelde regels,
    
    
      
        Regeling nationale EZK en LNV-subsidies
      
      Titel 4.5. Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing
      Artikel 4.5.1 Begripsomschrijving
      In deze titel wordt verstaan onder:
      
        eigenaar-bewoner: natuurlijke persoon die:
    
    
      
        een woning in eigendom heeft waarin hij zijn hoofdverblijf heeft of direct na renovatie van deze woning zal hebben; of
      
      
        gerechtigde is van een bestaand appartement en in dat appartement zijn hoofdverblijf heeft of direct na renovatie van dat appartement zal hebben, waarbij onder renovatie mede begrepen wordt de realisatie van de activiteiten waarvoor subsidie op grond van deze regeling is aangevraagd;
      
    
    
      woning: 
    b.  bestaand appartement dat, alvorens investering als bedoeld in deze titel plaatsvindt, een zelfstandige woongelegenheid vormt en als zodanig bewoond is geweest, en is voorzien van een eigen toegang, keuken, bad of douche, en toilet. In de basisregistratie, bedoeld in artikel 2 van de Wet basisregistratie adressen en gebouwen, dient hiervoor bedoeld appartement met een woonfunctie te zijn geregistreerd;.