ECLI:NL:CRVB:1993:ZB4962, Centrale Raad van Beroep, 04-11-1993, AW 92/218
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1993-11-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Ambtenarenrecht

Samenvatting: Niet gebleken dat ontslag wegens het bereiken van de 65-jarige leeftijd niet op redelijke en objectieve gronden berust en dat het bestreden besluit uit dien hoofde in strijd met art. 1 Grw of art. 26 IVBPR zou zijn.

AW 1992/218                                O
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in het geding tussen:
    
    [eiser], wonende te [woonplaats], eiser,
    
    en
    
    het College van bestuur van de Erasmus Universiteit Rotterdam, gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
    
    
      Bij besluit van 4 juli 1991 heeft gedaagde aan eiser eervol ontslag
      verleend wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.
    
    
    
      Het toenmalige Ambtenarengerecht te Rotterdam heeft bij uitspraak van 13
      april 1992, nr. AW 1991/597.R-Al, het beroep tegen dit besluit ongegrond
      verklaard.
    
    
    Eiser is van deze uitspraak in hoger beroep gekomen.
    
    
      Het geding is behandeld ter terechtzitting van 14 oktober 1993, waar eiser
      in persoon is verschenen en waar gedaagde zich heeft doen vertegenwoordigen
      door mr. E.P.J. Jaspar, hoofd afdeling juridische zaken van de Erasmus
      Universiteit Rotterdam.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Eiser was hoogleraar aan bovengenoemde universiteit. Met ingang van 1
      januari 1992 is hem bij het bestreden besluit eervol ontslag verleend op
      grond van het bereiken van de 65-jarige leeftijd. Eiser heeft dit ontslag
      aangevochten, waarbij hij blijkens zijn pleitnota in hoger beroep vooral
      een tweetal rechtsvragen aan de orde heeft gesteld:
      a. is een gedwongen ontslag louter wegens het bereiken van
      de 65-jarige leeftijd een vorm van verboden discriminatie, en
      b. had gedaagde in eisers geval een uitzondering moeten
      maken op zijn beleid om hoogleraren bij het bereiken van de 65-jarige
      leeftijd ontslag te verlenen.
    
    
    
      Eiser beantwoordt deze vragen bevestigend. De Raad overweegt het volgende.
      Ad a. De eerste vraag betreft de uitleg en toepassing van art. 1 van de
      Grondwet (Grw) en art. 26 van het Internationaal verdrag inzake
      burgerrechten en politieke rechten (IVBPR). Daarbij heeft eiser terecht
      verwezen naar eerdere uitspraken van deze Raad, waaruit blijkt dat een
      onderscheid in rechten en aanspraken, hetwelk op leeftijd berust, in
      beginsel discriminerend en strijdig met art. 1 Grw en art. 26 IVBPR kan
      zijn.
      Evenzeer terecht heeft eiser gesteld, dat voor de beantwoording van de
      onderhavige vraag moet worden bezien of voor het hier aan de orde zijnde
      onderscheid naar leeftijd redelijke en objectieve gronden zijn aan te
      voeren. De Raad voegt hieraan toe, dat het hier niet gaat om één van de
      differentiatiecriteria, welke in de genoemde artikelen met zoveel woorden
      zijn vermeld doch om discriminatie "op welke grond ook" zoals in die
      artikelen aangegeven.
    
    
    
      Zonder aan dit laatste een al te grote betekenis toe te kennen en met
      afwijzing van een te ver reikende leerstelligheid op dit punt, ligt
      hierin naar 's Raads oordeel toch enig waardeverschil besloten hetgeen
      tot uiting kan komen in de toetsing van het concrete geval, in de eisen
      waaraan de genoemde redelijke en objectieve gronden moeten voldoen en ook
      enigszins in datgene wat van de verschillende partijen ten aanzien van de
      motivering van hun stellingen mag worden gevergd. Zo zal, wanneer het gaat
      om een rechtstreeks onderscheid naar bijv. geslacht of ras, de
      motivering van dat onderscheid aan vrij zware eisen moeten voldoen en een
      grote overtuigingskracht moeten hebben om als "redelijke en objectieve
      gronden" dat onderscheid te rechtvaardigen.
      Daarentegen kunnen, wanneer het gaat om rechtspositionele regelingen
      terzake van bijv. financiële en andere aanspraken en faciliteiten, welke
      aan de ene categorie van personen wel en aan de andere niet worden
      toegekend en waarbij de meest uiteenlopende beleidsnormen en -doelen als
      onderscheidend criterium worden gehanteerd, de genoemde redelijke en
      objectieve gronden reeds aanwezig geacht worden wanneer sprake is van
      beleidskeuzen waarvan met een nog marginalere toetsing dan gebruikelijk kan
      worden gezegd dat ze binnen redelijkheidsgrenzen liggen. Daarbij ligt het
      ook in de rede - en minder eenzijdig dan door eiser is betoogd - bij
      laatstgenoemde categorie, waar het dikwijls om "simpele" beleidskeuzen
      gaat, in meerdere mate van de ambtenaar te vergen de aanwezigheid van
      discriminatie dus de afwezigheid van redelijke en objectieve gronden hard
      te maken, terwijl het bij een onderscheid naar één van de in de artt. 1 Grw
      en 26 IVBPR met name genoemde "suspecte" criteria in meerdere mate aan het
      administratief orgaan is om de afwezigheid van discriminatie dus de
      aanwezigheid van redelijke en objectieve gronden hard te maken; waarbij
      zij aangetekend dat het hier om graduele verschillen gaat.
    
    
    
      De leeftijd nu is één van de criteria die algemeen in wet- en regelgeving
      worden gehanteerd en die niet tot de in art. 1 Grw en art. 26 IVBPR met
      name genoemde en bij voorbaat suspecte differentiatiecriteria behoren. De
      leeftijd dient in en buiten Nederland onder meer om het begin en het einde
      van de deelname aan het arbeidsproces te markeren, het eerste vooral uit
      een oogpunt van bescherming van jeugdigen, het laatste vanuit een samenstel
      van motieven.
      Bij het vaststellen van de pensioengerechtigde leeftijd hebben inzichten en
      wenselijkheden van verschillende aard een rol gespeeld, inzichten die
      betrekking hebben op het op gevorderde leeftijd afnemen van krachten en
      creativiteit, op het bevorderen van doorstroming en het tijdig zichtbaar
      maken daarvan, op het na een arbeidszaam leven verschaffen van een niet
      arbeidsgebonden inkomen e.a.
      Daarbij is te ontzent de eindleeftijd thans, behoudens uitzonderingen,
      gesteld op 65 jaar.
    
    
    
      Dit is een gemiddelde leeftijd waarop ook de sociale verzekeringswetgeving
      geënt is. Het is ook een compromis tussen het (individuele) verlangen naar
      een periode van een arbeidsvrij inkomen en het verlangen naar een voortzet-
      ting van de beroepsuitoefening. In dit systeem, waarbij de gekozen leeftijd
      van 65 jaar in beginsel voor allen geldt, moeten ook zij, wier krachten en
      creativiteit op die leeftijd nog lang niet zijn uitgeput, hun beroepsarbeid
      beëindigen.
    
    
    
      Aan eiser kan worden toegegeven, dat op de verschillende argumenten, die
      ter onderbouwing van dit systeem worden aangevoerd, bij afzonderlijke
      analyse het een en ander kan worden afgedongen, maar dat de figuur van het
      leeftijdspensioen met zijn mede historisch bepaalde ontstaans- en
      bestaansgronden een redelijke en objectieve grondslag als bovenbedoeld zou
      ontberen, is de Raad niet gebleken en deze stelling wordt naar 's Raads
      oordeel ook niet gedragen door de thans heersende rechtsovertuiging.
    
    
    
      Een en ander sluit niet uit, dat stemmen opgaan die bepleiten de leeftijd
      van 65 jaar hetzij te wijzigen hetzij een flexibeler karakter te geven
      waardoor meer ruimte voor een individuele benadering wordt geschapen. Dit
      evenwel zijn betogen, welke op zich in alle redelijkheid kunnen worden
      gehouden doch die op het terrein van politiek en wetgeving liggen; ze
      vertegenwoordigen (nog) niet een zo overheersende rechtsovertuiging dat
      rechterlijke rechtsvinding haar zou moeten volgen door, zoals in casu is
      beoogd, de bestaande leeftijdspensionering, met haar doorwerking tot ver
      buiten de pensionering als zodanig, in strijd met Grondwet en verdrag te
      achten.
    
    
    
      Op grond van vorenstaande overwegingen is de Raad niet tot de conclusie
      kunnen komen dat het ontslag wegens het bereiken van de 65-jarige leeftijd
      niet op redelijke en objectieve gronden berust en dat het bestreden besluit
      uit dien hoofde in strijd met art. 1 Grw of art. 26 IVBPR zou zijn.
    
    
    
      Ad b. Op grond van art. 24 lid 1 onder g van het Rechtspositiereglement
      Wetenschappelijk Onderwijs (RRWO) kan aan de ambtenaar in de zin van het
      RRWO ontslag worden verleend wegens het bereiken van de pensioengerechtigde
      leeftijd. Dit is blijkens de totstandkoming van deze bepaling de leeftijd
      van 65 jaar.
    
    
    
      Het artikel verschaft aan gedaagde een zekere beleidsvrijheid. Te dien
      aanzien voert gedaagde als beleid, dat alleen in zeer bijzondere
      gevallen, dat wil zeggen indien een dringend dienstbelang daartoe noopt,
      wordt afgeweken van de ontslagverlening bij 65 jaar. In feite zijn dit
      de gevallen waarin met betrekking tot de betrokkene een sterke mate van
      onmisbaarheid en onvervangbaarheid aan de orde is.
    
    
    
      Eiser heeft betoogd, dat ook de persoonlijke belangen van de ambtenaar in
      deze afweging moeten worden betrokken. Hij heeft daartoe aangevoerd, dat
      hij er ten tijde van zijn aanstelling van uitgegaan is en er van mocht
      uitgaan dat hij eerst op 70-jarige leeftijd zou worden gepensioneerd, dat
      hij dan 40 dienstjaren zou hebben opgebouwd, dat hij in verband daarmee
      destijds van inkoop van pensioenjaren heeft afgezien, dat hij na het
      terugbrengen van de pensioengerechtigde leeftijd tot 65 jaar geen 40
      dienstjaren heeft kunnen halen en daardoor pensioenschade lijdt, dat
      gedaagde van deze benadeling op de hoogte was en er bij zijn ontslagbeleid
      rekening mee had moeten houden en, door dit na te laten, in strijd met het
      beginsel van de rechtszekerheid heeft gehandeld.
    
    
    
      De Raad overweegt, dat het op zich niet in strijd met enige rechtsregel is
      wanneer gedaagde de genoemde bevoegdheid uitsluitend in zeer bijzondere
      gevallen van dringend dienstbelang hanteert. Dat is ook in overeenstemming
      met art. 1 van het Koninklijk besluit van 13 september 1945, Stb. F 173,
      hetwelk handelt over de leeftijdsgrens voor het vervullen van openbare
      functies. Weliswaar zal ook een leeftijdsontslag de toetsing aan artikel 58
      lid 1 onder b-d van de Ambtenarenwet 1929 moeten kunnen doorstaan waarbij
      onder omstandigheden ook persoonlijke belangen een rol kunnen spelen, doch
      strijd met dat artikel doet zich in casu niet voor.
      Het stond de wetgever vrij ook voor de categorie ambtenaren, tot wie eiser
      behoorde, de pensioengerechtigde leeftijd tot 65 jaar te verlagen inclusief
      het daaruit voortvloeiende en voorzienbare gevolg dat het maximum van 40
      dienstjaren door een aantal zittende ambtenaren niet meer zou worden
      gehaald en het stond gedaagde vrij hieraan in eisers geval uitvoering te
      geven op de wijze zoals is geschied. De Raad is, zonder eisers
      pensioennadeel te bagatelliseren en ondanks eisers beroep op het
      dispositiebeginsel, van oordeel dat hier geen sprake is van een zodanige
      schending van het beginsel van de rechtszekerheid dat uit dien hoofde het
      ontslagbesluit niet zou kunnen worden gehandhaafd.
    
    
    
      Dat, tenslotte, in de Nederlandse wetgeving op de leeftijd van 65 jaar
      uitzonderingen voorkomen - eiser heeft in dit verband nadrukkelijk naar de
      rechterlijke macht verwezen - brengt in het vorenstaande geen verandering.
      Het gelijkheidsbeginsel dient niet om de uitzondering tot regel te verhef-
      fen.
    
    
    
      Aangezien de Raad na bovenstaande overwegingen ook overigens niet is
      gebleken van strijd met enig algemeen verbindend voorschrift, algemeen
      rechtsbeginsel of algemeen beginsel van behoorlijk bestuur, komt het
      bestreden besluit niet voor nietigverklaring in aanmerking en dient de
      aangevallen uitspraak te worden bevestigd.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    Bevestigt de aangevallen uitspraak.
    
    
      Aldus gegeven door mr. J. Boesjes als voorzitter
      en mr. J. Janssen en mr. Ch. de Vrey als leden, in
      tegenwoordigheid van P.H. Schippers als griffier.
    
    
    
      Uitgesproken in het openbaar op 4 november 1993 door voornoemde voorzitter,
      in tegenwoordigheid van voornoemde griffier.
    
    
    
    
    
    (get.) J. Boesjes.
    
    
    
    
    (get.) P.H. Schippers.