ECLI:NL:RVS:2020:2681
Raad van State — Uitspraak 


201807329/1/A2.
Datum uitspraak: 11 november 2020
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak in het geding tussen:
[appellant], wonend te [woonplaats],
en
de minister van Infrastructuur en Milieu (thans: de minister van Infrastructuur en Waterstaat),
verweerder.
Procesverloop
Bij besluit van 21 december 2015 heeft de minister een verzoek van [appellant] om schadevergoeding afgewezen.
Bij besluit van 30 juni 2016 heeft de minister het door [appellant] daartegen gemaakte bezwaar ongegrond verklaard.
Tegen dit besluit heeft [appellant] beroep ingesteld.
Bij besluit van 24 januari 2020 heeft de minister het door [appellant] tegen het besluit van 21 december 2015 gemaakte bezwaar gegrond verklaard, het verzoek om schadevergoeding afgewezen en [appellant] een vergoeding toegekend voor de kosten die hij in verband met de behandeling van het bezwaar heeft gemaakt.
[appellant] heeft gronden van beroep tegen dat besluit ingediend.
De minister heeft een verweerschrift ingediend.
[appellant] heeft nadere stukken ingediend.
De Afdeling heeft de zaak ter zitting behandeld op 22 oktober 2020, waar [appellant], bijgestaan door [gemachtigde], en de minister, vertegenwoordigd door mr. R.J.A. Soupart en mr. W.J. Ploeg, zijn verschenen.
Overwegingen
1.    [appellant] is eigenaar van de in de buurt van de A73-Zuid gelegen woning aan de [locatie] te Venlo (hierna: de woning). Hij heeft de minister verzocht om schadevergoeding krachtens artikel 22 van de Tracéwet in verband met de aanleg van de A74 en de aanpassingen van de A73-Zuid conform het Tracébesluit Rijksweg A74 (hierna: het Tracébesluit). Het Tracébesluit is op 16 augustus 2010 bekend gemaakt en heeft de aanleg van de A74 tussen de A73-Zuid en de Duitse grens en de aanpassingen aan de A73 tussen de aansluiting Maasbree tot aan de verdiepte ligging ter hoogte van de Kaldenkerkerweg te Tegelen mogelijk gemaakt.
2.    [appellant] heeft aan het verzoek ten grondslag gelegd dat hij als gevolg van het Tracébesluit schade in de vorm van een vermindering van de waarde van de woning heeft geleden. In dit verband heeft hij gesteld dat de inwerkingtreding van het Tracébesluit heeft geleid tot een toename van de geluidbelasting door wegverkeer en door weerkaatsing van geluid van geluidschermen, tot een toename van fijnstof en uitlaatgassen en tot een aantasting van het uitzicht door het rechtstreeks zicht op geluidschermen vanuit de keuken en de werkkamer van de woning.
Beroep tegen het besluit van 30 juni 2016
3.    Aan het besluit van 30 juni 2016, gelezen in samenhang met het besluit van 21 december 2015, heeft de minister de adviezen van de Schadecommissie Rijkswaterstaat (hierna: schadecommissie) van 24 juli 2015 en 16 december 2015 ten grondslag gelegd. Niet in geschil is dat in deze adviezen geen juiste vergelijking is gemaakt tussen de voor [appellant] relevante mogelijkheden van het Tracébesluit en het daaraan voorafgaande planologische regime en dat de schadetaxatie op ondeugdelijke uitgangspunten berust.
4.    Uit het voorgaande volgt dat het door [appellant] tegen het besluit van 30 juni 2016 ingestelde beroep gegrond is. De Afdeling zal dat besluit  vernietigen wegens strijd met de artikelen 3:2 en 7:12, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb).
Beroep tegen het besluit van 24 januari 2020
5.    De minister heeft naar aanleiding van het door [appellant] ingestelde beroep advies gevraagd aan de schadecommissie.
In een advies van 7 januari 2020 heeft de schadecommissie vermeld dat zij advies aan ing. P.E. Bakker (hierna: Bakker), rentmeester-taxateur te Almkerk, heeft gevraagd en dat Bakker in een taxatierapport van 19 november 2019 tot de conclusie is gekomen dat de inwerkingtreding van het Tracébesluit ertoe heeft geleid dat de waarde van de woning op de peildatum is gedaald van € 450.000,00 naar € 445.000,00. De schade is € 5.000,00. Bij het toekennen van een tegemoetkoming in die schade wordt een drempel van 2 procent van de waarde van de woning onmiddellijk vóór het ontstaan van de schade toegepast. De drempel is gelijk aan € 9.000,00. De schade is niet hoger dan de drempel. De schade valt geheel onder het normale maatschappelijke risico van [appellant] en blijft voor zijn rekening.
De minister heeft het advies van de schadecommissie aan het besluit van 24 januari 2020 ten grondslag gelegd.
6.    Het besluit van 24 januari 2020 is, gelet op artikel 6:19 van de Awb, voorwerp van dit geding.
7.    [appellant] heeft bij brief van 10 februari 2020 gronden van het beroep tegen het besluit van 24 januari 2020 aangevoerd. Hij heeft zich op het standpunt gesteld dat dat besluit is genomen op basis van een ondeugdelijk advies en een ondeugdelijk taxatierapport. Ter toelichting hiervan heeft hij aangevoerd dat de inwerkingtreding van het Tracébesluit voor [appellant] heeft geleid tot een toename van de geluidbelasting door het verkeer op de A73-Zuid van maximaal 6,83 dB (op een hoogte van 7,5 m op de noordoostelijke gevel van de woning) en dat onvoldoende is gemotiveerd waarom, gezien die toename, de schade niet hoger is dan de drempel wegens het normale maatschappelijke risico. Voorts heeft hij aangevoerd dat drs. K.F.J.P. de Bont (hierna: De Bont) op 2 maart 2015 advies heeft uitgebracht aan de schadecommissie over de waardering van de schade als gevolg van de toegenomen geluidbelasting op de woning, dat De Bont in dat advies tot de conclusie is gekomen dat de inwerkingtreding van het Tracébesluit ertoe heeft geleid dat de waarde van de woning op de peildatum is gedaald van € 450.000,00 naar € 435.000,00 en dat De Bont, anders dan de schadecommissie heeft gesteld, daarbij ook rekening heeft gehouden met de maximale bebouwingsmogelijkheden van het oude planologische regime. Verder heeft hij aangevoerd dat Bakker, in het kader van verscheidene procedures over nadeelcompensatie wegens het Tracébesluit, in totaal twaalf taxaties heeft verricht, waarbij hij in negen gevallen, ongeacht de waarde van de desbetreffende onroerende zaak en ongeacht de toename van de geluidbelasting, tot de conclusie is gekomen dat de waardevermindering van de desbetreffende onroerende zaak € 5.000,00 is.
[appellant] heeft bij brief van 28 februari 2020 een rapport van een contra-expertise van Dirkx Van Soest Taxaties & Advies (hierna: Dirkx Van Soest) van 24 februari 2020 overgelegd. Volgens dat rapport heeft de inwerkingtreding van het Tracébesluit geleid tot een waardevermindering van de woning op de peildatum van € 333.914,00 naar € 323.330,00. In die brief heeft [appellant] gesteld dat Dirkx Van Soest, anders dan Bakker, aandacht heeft besteed aan de ligging van de woning ten opzichte van het tracé en de toename van de geluidbelasting. Uit het rapport van Dirkx Van Soest volgt dat de schade € 10.584,00 is en dat voor [appellant], na aftrek van de drempel wegens het normale maatschappelijke risico, een tegemoetkoming in de geleden schade van € 3.906,00 resteert.
[appellant] heeft daaraan bij brief van 8 oktober 2020 nog toegevoegd dat hij geen uitzicht op de geluidschermen naast de rijksweg heeft en dus ook geen voordeel heeft bij de verlaging van de maximale bouwhoogte van deze geluidschermen.
7.1.    Het bestuursorgaan mag op het advies van een deskundige afgaan, nadat het is nagegaan of dit advies op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen, de redenering daarin begrijpelijk is en de getrokken conclusies daarop aansluiten. Deze verplichting is neergelegd in artikel 3:9 van de Awb voor de wettelijk adviseur en volgt uit artikel 3:2 van de Awb voor andere adviseurs. Indien een partij concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de zorgvuldigheid van de totstandkoming van het advies, de begrijpelijkheid van de in het advies gevolgde redenering of het aansluiten van de conclusies daarop naar voren heeft gebracht, mag het bestuursorgaan niet zonder nadere motivering op het advies afgaan. Zo nodig vraagt het bestuursorgaan de adviseur een reactie op wat over het advies is aangevoerd.
7.2.    Bij de waardering van onroerende zaken spelen niet alleen de taxatiemethode, maar ook de kennis en ervaring van de deskundige een rol. De bestuursrechter beoordeelt daarom slechts of het bestuursorgaan de taxatie in redelijkheid aan zijn besluit ten grondslag heeft mogen leggen. Verder moet de besluitvorming voldoen aan de eisen die het recht aan de zorgvuldigheid en de motivering stelt en moet de rechter toetsen of de besluitvorming aan die eisen voldoet.
7.3.    [appellant] heeft bij brief van 16 december 2019 gereageerd op het taxatierapport van Bakker. Naar aanleiding daarvan heeft de schadecommissie in het advies van 7 januari 2020 onder meer het volgende vermeld.
Bakker heeft er naar aanleiding van de taxatie van De Bont op gewezen dat er weliswaar een verschil van inzicht bestaat over de waardevermindering van de woning, maar niet over de waarde van de woning, onmiddellijk voorafgaand aan de inwerkingtreding van het Tracébesluit. Verder heeft Bakker opgemerkt dat de woning is gelegen op een afstand van circa 200 m van de rijksweg, met een hoog geluidscherm en diverse andere woningen als buffer in het tussenliggende gebied. Bakker heeft benadrukt dat de toename van de geluidbelasting niet extreem is ten opzichte van de uitgangssituatie. De aanwezigheid van de rijksweg zorgde in de oude planologische situatie al voor een minder positieve leefomgeving. De situatie was onder het oude planologische regime al behoorlijk nadelig. Het nieuwe planologische regime heeft een maximale geluidtoename van 6,83 dB op een gevel tot gevolg. Bakker heeft ook rekening gehouden met de geluidbelasting in de tuin. Hierbij komt nog het planologische voordeel dat [appellant] heeft, namelijk een verbetering van het uitzicht en een afname van de geluidbelasting door het zogenoemde reflectiegeluid (geluid dat weerkaatst van geluidschermen), door de  plaatsing van geluidschermen met een hoogte van 9 m in plaats van 15 m, zijnde de maximale hoogte onder het oude planologische regime, aldus de schadecommissie.
7.4.    In paragraaf 5 van het taxatierapport van Bakker is vermeld dat bij de taxatie van de waarden van de woning in de oude en nieuwe situatie onder meer rekening is gehouden met de door de schadecommissie omschreven factoren. Dat daarbij niet expliciet naar de geluidbelasting is verwezen, betekent, mede gelet op de onder 7.3 vermelde toelichting in het advies van de schadecommissie van 7 januari 2020, niet dat Bakker daaraan geen aandacht heeft besteed. Voorts brengt de door De Bont vastgestelde waarde van de woning in de nieuwe situatie niet met zich dat de taxatie van Bakker niet juist is. Het verschil met de door de Bakker vastgestelde waarde valt immers binnen in beginsel aanvaardbare marges. Dat Bakker in negen van de twaalf taxaties tot de conclusie is gekomen dat de waardevermindering van de desbetreffende woning € 5.000,00 is, wil verder, mede gelet op die toelichting, niet zeggen dat die conclusie in het geval van [appellant] niet juist kan zijn.
7.5.    Aan het rapport van Dirkx Van Soest van 21 februari 2020 komt niet de betekenis toe die [appellant] daaraan wenst te hechten. Dat tussen Bakker en Dirkx Van Soest een verschil van inzicht bestaat over de waardering van de woning in de oude en nieuwe situatie, betekent niet dat [appellant] aannemelijk heeft gemaakt dat de door Bakker verrichte taxatie onzorgvuldig is geweest of dat een concreet aanknopingspunt bestaat voor twijfel aan de juistheid of volledigheid van die taxatie.
7.6.    [appellant] heeft niet aannemelijk gemaakt dat, anders dan hij uitdrukkelijk in het verzoek om nadeelcompensatie heeft gesteld, hij vanuit de woning of de tuin geen uitzicht op - een deel van - de geluidschermen heeft. In de taxatie van Bakker is terecht betrokken dat [appellant] een voordeel heeft bij de verlaging van de maximale hoogte van de geluidschermen naast de rijksweg. Dat, zoals in het rapport van Dirkx Van Soest van 21 februari 2020 is vermeld, de woning niet in de directe nabijheid van de geluidschermen is gelegen, laat onverlet dat uitzicht bestaat op - een deel van - de geluidschermen.
7.7.    In het betoog is, gelet op het voorgaande, geen grond te vinden voor het oordeel dat de minister het taxatierapport van Bakker niet in redelijkheid aan het besluit van 24 januari 2020 ten grondslag heeft kunnen leggen. Het betoog faalt.
8.    Het van rechtswege ontstane beroep tegen het besluit van 24 januari 2020 is ongegrond.
Overschrijding redelijke termijn
9.    [appellant] heeft bij brief van 10 juli 2020 een verzoek ingediend om schadevergoeding in verband met de overschrijding van de redelijke termijn, als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
9.1.    Zoals de Afdeling onder meer bij uitspraak van 29 januari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:188, heeft overwogen, geldt in niet-punitieve procedures die volgen op primaire besluiten die zijn bekendgemaakt op of na 1 februari 2014 als uitgangspunt dat de bezwaar- en beroepsfase tezamen niet langer dan twee jaar mogen duren. In het geval van [appellant] is niet gebleken van bijzondere omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot verlenging of verkorting van deze termijn.
9.2.    Vanaf de ontvangst door de minister op 30 januari 2016 van het tegen het besluit van 21 december 2015 gerichte bezwaarschrift tot de datum van deze uitspraak zijn vier jaren en ruim negen maanden verstreken. Dat betekent een overschrijding van de redelijke termijn met twee jaren en ruim negen maanden. Die overschrijding wordt geheel toegerekend aan de minister.
9.3.     De Afdeling zal, uitgaande van een tarief van € 500,00 per half jaar dat de redelijke termijn is overschreden, waarbij het totaal van de overschrijding naar boven wordt afgerond, de minister met overeenkomstige toepassing van artikel 8:88, eerste lid, van de Awb veroordelen tot betaling van een bedrag van € 3.000,00 aan [appellant] als vergoeding voor door hem geleden immateriële schade.
9.4.    Het verzoek om schadevergoeding wegens overschrijding van de redelijke termijn wordt toegewezen.
Proceskosten
10.    De minister wordt op na te melden wijze veroordeeld tot vergoeding van de bij [appellant] in verband met de behandeling van het beroep opgekomen proceskosten. Daarbij wordt in aanmerking genomen dat de zaak samenhangt met zaak nr. 201807320/1/A2 en dat het bedrag dat voor de kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand wordt vergoed in verband daarmee gelijkelijk over de zaken wordt verdeeld.
Beslissing
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
I.    verklaart het beroep tegen het besluit van de minister van Infrastructuur en Milieu van 30 juni 2016 gegrond;
II.    vernietigt dat besluit;
III.    verklaart het beroep tegen het besluit van de minister van Infrastructuur en Waterstaat van 24 januari 2020 ongegrond;
IV.    veroordeelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat om aan [appellant] te betalen een vergoeding van € 3.000,00 (zegge: drieduizend euro);
V.    veroordeelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat tot vergoeding van bij [appellant] in verband met de behandeling van het beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 656,25 (zegge: zeshonderdzesenvijftig euro en vijfentwintig cent), geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;
VI.    gelast dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat aan [appellant] het door hem voor de behandeling van het beroep betaalde griffierecht ten bedrage van € 168,00 (zegge: honderdachtenzestig euro) vergoedt.
Aldus vastgesteld door mr. B.P.M. van Ravels, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. R.J.R. Hazen, griffier.
w.g. Van Ravels
lid van de enkelvoudige kamer
De griffier is verhinderd de uitspraak te ondertekenen.
Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2020
452.