ECLI:NL:RBOVE:2018:2015
Rechtbank OVE — Uitspraak 


RECHTBANK OVERIJSSEL
Team Strafrecht
Meervoudige economische kamer (FP)
Zittingsplaats Zwolle
Parketnummer 08-994536-17 (P)
Datum vonnis: 14 juni 2018
Vonnis op tegenspraak in de zaak van de officier van justitie tegen:
De vennootschap onder firma: [verdachte]
,
gevestigd aan de [adres 1] .
1
Het onderzoek op de terechtzitting
Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 31 mei 2018.
De rechtbank heeft kennisgenomen van de vordering van de officier van justitie mr. D. van Ieperen en van wat door de vertegenwoordigers van verdachte, de heer [verdachte] en mevrouw [verdachte] , naar voren is gebracht.
2
De tenlastelegging
De verdenking komt er, kort en zakelijk weergegeven, op neer dat verdachte opzettelijk uit olifantenivoor vervaardigde producten ten verkoop voorhanden of in voorraad heeft gehad en/of te koop heeft aangeboden.
Voluit luidt de tenlastelegging aan verdachte, dat:
verdachte op 1 december 2016 en/of in de maand(en) oktober 2016 en/of
november 2016, in de gemeente Aa en Hunze, althans in Nederland, al dan niet
opzettelijk, een product / producten van dieren, behorende tot de door de
Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aangewezen soorten
als bedoeld in artikel 4, eerste lid van de Regeling aanwijzing dier- en
plantensoorten Flora- en faunawet (en genoemd in Bijlage A van de
Basisverordening EG nr. 338/97) (en daarmee behorende tot een beschermde
uitheemse diersoort), te weten
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.001) en/of
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.002) en/of
- een cantonese disk set vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.003) en/of
- een Engels Staunton cassele schaakspel vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas
maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde
Proboscidea (IBN code A.01.01.004) en/of
- een Schaakspel King George cantonees vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas
maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde
Proboscidea (IBN code A.01.01.005) en/of
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.0046) en/of
-
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.007) en/of
- een cantonese disk set vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.008) en/of
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.009) en/of
- een Engels schaakspel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.010) en/of
- een Lund schaakspel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.011) en/of
- een schaakspel Indie olifantenset vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas
maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde
Proboscidea (IBN code A.01.01.012) en/of
- een schaakspel Indie olifantenset polychroom vervaardigd uit ivoor van een
olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de
Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae,
Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.013) en/of
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig
van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea
(IBN code A.01.01.014) en/of
- een schaakspel Lund vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.015) en/of
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig
van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea
(IBN code A.01.01.016) en/of
- een schaakspel Indie Vizagapatan vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas
maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde
Proboscidea (IBN code A.01.01.017) en/of
- een schaakspel Delhi vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.018) en/of
- een schaakspel Engels vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.019) en/of
- een schaakspel Lund uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.020)
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig
van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea
(IBN code A.01.01.021) en/of
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van
de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.01.01.022) en/of
- een sigarettenhouder vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.001) en/of
- een visitekaarthouder vervaardigd uit onbekend materiaal, maar door middel
van een label aangeduid als (vervaardigd uit) ivoor (van een olifant afkomstig
van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea)
(IBN code A.02.01.002) en/of
- een doosje chinees vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.003) en/of
- een zoutstrooier knekeldoosje vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea
(IBN code A.02.01.004) en/of
- een Hanger pion vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.005) en/of
- een parfumflesje vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.006) en/of
- een sigarettenpijp vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.007) en/of
- een snijwerk tijger vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.008) en/of
- een aapje vervaardigd uit onbekend materiaal, maar door middel van een label
aangeduid als (vervaardigd uit) ivoor (van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea) (IBN code
A.02.01.009) en/of
- een griffel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.010)
en/of
- een Netsuke vervaardigd uit onbekend materiaal, maar door middel van een
label aangeduid als (vervaardigd uit) ivoor (van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea) (IBN code
A.02.01.011) en/of
- een broche vervaardigd uit onbekend materiaal, maar door middel van een
label aangeduid als (vervaardigd uit) ivoor (van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea) (IBN code
A.02.01.012) en/of
- een billboquet vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.013) en/of
- een Okimono vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.014)
en/of
- een snijstuk India vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.015) en/of
- oorbellen vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.016)
en/of
- een billboquet vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.017) en/of
- een puzzel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.018)
en/of
- een kimono vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.019)
en/of
- een handspiegel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.020) en/of
- een ketting vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.021)
en/of
- spellen (bestaande uit een set schaakstukken, een set dambekers en twee
mikadobekers) vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta
africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant)
behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.022)
en/of
- een schaakspel India vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de
Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische
olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code
A.02.01.023) en/of
- een schaakspel en een schaakbord vervaardigd uit ivoor van een olifant
afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus
(Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea
(IBN code A.02.01.024)
ten verkoop voorhanden of in voorraad heeft gehad en/of ten verkoop heeft
aangeboden.
3
De voorvragen
De rechtbank heeft vastgesteld dat de dagvaarding geldig is, dat zij bevoegd is tot kennisneming van deze zaak, dat de officier van justitie ontvankelijk is in de vervolging en dat er geen redenen zijn voor schorsing van de vervolging.
4
De bewijsoverwegingen
4.1
Inleiding
Naar aanleiding van een op het internet ingesteld onderzoek naar de handel in ivoren voorwerpen blijkt dat verdachte, zijnde een antiekwinkel, op haar website en op marktplaats diverse ivoren voorwerpen te koop aanbiedt. Om die reden vindt op 1 december 2016 bij verdachte een controle plaats door medewerkers van de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (hierna: NVWA) en de politie. Tijdens deze controle wordt geconstateerd dat verdachte diverse producten, die zijn vervaardigd uit olifantenivoor, aanwezig heeft en te koop aanbiedt. Deze goederen worden vervolgens in beslag genomen.
4.2
Het standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft zich, zoals verwoord in haar schriftelijke requisitoir, op het standpunt gesteld dat het ten laste gelegde wettig en overtuigend bewezen kan worden verklaard. Zij heeft daartoe verwezen naar het proces-verbaal van determinatie, waaruit blijkt dat de bij verdachte inbeslaggenomen goederen uit olifantenivoor zijn vervaardigd. Ten aanzien van de vier onbekend gebleven producten heeft de officier van justitie bepleit dat verdachte deze binnen de reikwijdte van de Flora- en faunawet heeft getrokken, door deze aan te bieden als zijnde olifantenivoor en te verklaren dat het olifantenivoor was. De officier van justitie heeft voorts geconcludeerd dat verdachte geen beroep toekomt op een vrijstellingsregeling.
4.3
Het standpunt van de verdediging
De heer [verdachte] (hierna: de vertegenwoordiger van verdachte) heeft verklaard dat alle inbeslaggenomen goederen uit olifantenivoor zijn vervaardigd. Daarnaast heeft hij verklaard dat hij bekend was met het bestaan van een antiekregeling, maar dat hij niet afwist van de hiervoor benodigde certificaten. Ook heeft hij aangevoerd dat hij de uit olifantenivoor vervaardigde goederen voorhanden en in voorraad heeft gehad om deze te verkopen, met uitzondering van de zes goederen die op de beslaglijst als ‘privé’ zijn aangemerkt.
4.4
Het oordeel van de rechtbank
Toepasselijke wetgeving
De Flora- en faunawet is met ingang van 1 januari 2017, dus na de ten laste gelegde periode, vervangen door de Wet natuurbescherming. De rechtbank is echter van oordeel dat aan deze wetswijziging geen gewijzigd inzicht van de wetgever in de strafwaardigheid van de ten laste gelegde gedragingen ten grondslag ligt, zodat zij in deze zaak de Flora- en faunawet zal toepassen.
Determinatie
Op grond van de Flora- en faunawet is het (onder meer) verboden om producten van dieren, behorende tot een beschermde diersoort, ten verkoop voorhanden of in voorraad te hebben dan wel ten verkoop aan te bieden.
In de wet worden onder andere Afrikaanse en Aziatische olifanten aangemerkt als een beschermde uitheemse diersoort.
De deskundigen van de NVWA hebben geconstateerd dat 42 stukken (bestaande uit 24 sets met schaakstukken, één set damstenen en 17 snijwerken) zijn vervaardigd van Afrikaans dan wel Aziatisch olifantenivoor. Gelet daarop is de rechtbank van oordeel dat deze goederen kunnen worden aangemerkt als dierlijke producten, behorende tot een beschermde diersoort als bedoeld in de Flora en faunawet.
Van vier stukken is de herkomst onbekend gebleven. De rechtbank stelt voorop dat de deskundigen van de NVWA niet hebben kunnen vaststellen dat deze producten uit olifantenivoor zijn vervaardigd. In artikel 1 Flora- en faunawet is bepaald dat onder een product van een dier ook zaken vallen waarvan op grond van een begeleidend document, de verpakking, een merkteken of etiket of enige andere omstandigheid moet worden aangenomen dat zij afgeleide producten of delen van dieren bevatten of daaruit bestaan. De rechtbank is – anders dan de officier van justitie – van oordeel dat daarvoor in het dossier onvoldoende aanknopingspunten aanwezig zijn. Weliswaar staat op de website van verdachte vermeld dat de producten uit olifantenivoor zijn vervaardigd en heeft verdachte labels met de tekst ‘ivoor’ aan de producten gehecht, maar dat laat onverlet dat de aanname dat het om olifantenivoor gaat enkel en alleen voortkomt uit de verklaring van verdachte – die ter zake geen specifieke deskundigheid geniet – terwijl de verklaring van verdachte geen steun vindt in enig ander objectief gegeven. Gelet daarop kan de rechtbank niet vaststellen dat de vier goederen dierlijke producten betreffen, behorende tot een beschermde diersoort als bedoeld in de Flora en faunawet.
Ten verkoop voorhanden of in voorraad hebben en ten verkoop aanbieden
De rechtbank stelt op basis van de bewijsmiddelen vast dat verdachte in ieder geval 36 uit olifantenivoor vervaardigde producten ten verkoop voorhanden of in voorraad heeft gehad en ten verkoop heeft aangeboden. Ten aanzien van de door verdachte als privé aangeduide stukken overweegt de rechtbank – anders dan de officier van justitie – dat het enkele feit dat voornoemde stukken in een commerciële omgeving zijn tentoongesteld nog niet maakt dat verdachte deze stukken ten verkoop voorhanden of in voorraad heeft gehad en ten verkoop heeft aangeboden. In de gegeven omstandigheden is het verdedigbaar en aannemelijk, zoals de vertegenwoordiger van verdachte heeft verklaard, dat er zich naast de aangeboden waar privéstukken in de stellingkast bevonden om de vitrinekast er aantrekkelijk uit te laten zien, maar dat het geenszins de bedoeling was deze stukken ooit te verkopen. Dat het bordje met de tekst ‘privé’ verplaatsbaar is, maakt dat oordeel niet anders.
Vrijstelling
Ten aanzien van de overige 36 uit (beschermde) olifantenivoor vervaardigde stukken, is de rechtbank van oordeel dat verdachte geen beroep toekomt op een wettelijke vrijstellingsgrond.
Verdachte heeft immers niet kunnen aantonen dat de uit olifantenivoor vervaardigde producten ten tijde van het voorhanden of in voorraad hebben en het ten verkoop aanbieden waren voorzien van een certificaat en ook niet dat zij onder de zogenaamde ‘antiekregeling’ viel.
Opzet
De rechtbank overweegt dat de stelling van de vertegenwoordiger van verdachte dat hij niet wist dat hij certificaten had moeten aanvragen irrelevant is. Het betreft hier immers een economisch delict, waarbij geen opzet is vereist ten aanzien van de wederrechtelijkheid van de gedraging (zogenaamd kleurloos opzet). Aldus volstaat de vaststelling dat verdachte opzet heeft gehad op het hebben van uit olifantenivoor vervaardigde voorwerpen.
Conclusie
Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het ten laste gelegde feit wettig en overtuigend bewezen kan worden verklaard. De rechtbank zal verdachte vrijspreken van het ten verkoop voorhanden of in voorraad hebben en ten verkoop aanbieden van de stukken waarvan het materiaal onbekend is gebleven en van de door verdachte als privé aangeduide ivoren stukken.
4.5
De bewezenverklaring
De rechtbank acht op grond van de in de bijlage genoemde bewijsmiddelen wettig en overtuigend bewezen dat:
verdachte in maanden oktober 2016 tot en met december 2016, in de gemeente Aa en Hunze, opzettelijk producten van dieren, behorende tot de door de Staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij aangewezen soorten als bedoeld in artikel 4, eerste lid van de Regeling aanwijzing dier- en plantensoorten Flora- en faunawet (en genoemd in Bijlage A van de Basisverordening EG nr. 338/97) en daarmee behorende tot een beschermde uitheemse diersoort, te weten
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.001);
- een cantonese disk set vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.003);
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.006);
-
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.007);
- een cantonese disk set vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.008);
- een Engels schaakspel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.010);
- een Lund schaakspel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.011);
- een schaakspel Indie olifantenset vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.012);
- een schaakspel Indie olifantenset polychroom vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.013);
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.014);
- een schaakspel Lund vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.015);
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.016);
- een schaakspel Engels vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.019);
- een schaakspel Lund uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.020);
- een schaakspel Rope twist vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.021);
- een schaakspel Staunton vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.01.01.022);
- een sigarettenhouder vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.001);
- een doosje chinees vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.003);
- een zoutstrooier knekeldoosje vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.004);
- een Hanger pion vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.005);
- een parfumflesje vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.006);
- een sigarettenpijp vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.007);
- een snijwerk tijger vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.008);
- een griffel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.010);
- een billboquet vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.013);
- een Okimono vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.014);
- een snijstuk India vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.015);
- oorbellen vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.016);
- een billboquet vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.017);
- een puzzel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.018);
- een kimono vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.019);
- een handspiegel vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.020);
- een ketting vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.021);
- spellen (bestaande uit een set schaakstukken, een set dambekers en twee mikadobekers) vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.022);
- een schaakspel India vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.023);
- een schaakspel en een schaakbord vervaardigd uit ivoor van een olifant afkomstig van de Loxodonta africana (Afrikaanse olifant) of de Elephas maximus (Aziatische olifant) behorende tot de Familie Elephantidae, Orde Proboscidea (IBN code A.02.01.024)
ten verkoop voorhanden of in voorraad heeft gehad en ten verkoop heeft aangeboden.
Indien in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze verbeterd. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.
De rechtbank acht niet bewezen wat aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd, zodat zij haar daarvan zal vrijspreken.
5
De strafbaarheid van het bewezenverklaarde
Het bewezenverklaarde is strafbaar gesteld in artikel 6 van de Wet op de economische delicten (WED) jo. artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het feit uitsluiten. Het bewezenverklaarde levert op:
het misdrijf:
opzettelijk overtreden van een voorschrift gesteld bij artikel 13, eerste lid, aanhef en
onder a van de Flora- en faunawet, begaan door een rechtspersoon, meermalen
gepleegd
.
6
De strafbaarheid van verdachte
Er zijn geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluiten. De rechtbank oordeelt daarom dat verdachte strafbaar is voor het bewezenverklaarde feit.
7
De op te leggen straf of maatregel
7.1
De vordering van de officier van justitie
De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte wordt veroordeeld tot een geldboete van € 15.000,-, waarvan € 7.500,- voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaren, en dat de inbeslaggenomen goederen worden onttrokken aan het verkeer.
7.2
Het standpunt van de verdediging
De vertegenwoordiger van verdachte heeft aangevoerd dat de waarde-taxatie zoals de officier van justitie die heeft overgelegd niet overeenkomt met de werkelijke waarde van de inbeslaggenomen goederen. De handelswaarde zou ongeveer € 40.000,- belopen.
7.3
De gronden voor een straf of maatregel
Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de aard en de ernst van het gepleegde feit, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de aard van de onderneming zoals die uit het dossier en tijdens de behandeling ter terechtzitting naar voren zijn gekomen. De rechtbank acht daarbij het volgende van belang.
Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan het onrechtmatig bezit en het te koop aanbieden van een hoeveelheid, namelijk 36 stuks, uit olifantenivoor vervaardigde producten. Hiermee heeft verdachte in strijd gehandeld met de bepalingen van de Flora- en faunawet. Deze bepalingen strekken ertoe om bepaalde (uitheemse) dierensoorten te beschermen en voor uitsterven te behoeden. Met het oog daarop zijn door de bij CITES aangesloten landen regels gesteld met betrekking tot de handel in delen en producten van onder meer de olifant. Hoewel van verdachte als handelaar in antiek had mogen worden verwacht dat zij die regelgeving grondig zou bestuderen, is dat niet het geval geweest. De rechtbank rekent het verdachte aan dat zij door het te koop aanbieden van beeldjes van olifantenivoor de illegale stroperij van olifanten in stand heeft gehouden.
Bij haar beslissing heeft de rechtbank acht geslagen op het uittreksel justitiële documentatie van verdachte van 9 april 2018. Hieruit blijkt dat verdachte niet eerder met justitie in aanraking is geweest. Daarnaast houdt de rechtbank rekening met het feit dat verdachte al in zekere mate is gestraft, dat wil zeggen in haar vermogen is aangetast, mede gelet op het gelegde beslag en de in dat kader na te noemen op te leggen straf. Ten slotte heeft de rechtbank, gelet op hoe de vertegenwoordigers zich op zitting hebben geuit, de overtuiging bekomen dat deze zaak zodanig indruk op hen heeft gemaakt dat zij niet opnieuw ivoor zullen verkopen waarvan zij de herkomst niet weten. Zij hebben verklaard: “deze tak van sport te hebben verlaten” en aldus niet meer in ivoren goederen te zullen handelen. Gelet op die omstandigheden acht de rechtbank de eis van de officier van justitie te fors.
Alles afwegend is de rechtbank van oordeel dat een geheel voorwaardelijke geldboete van
€ 7.500,-, met een proeftijd van 1 jaar, passend en geboden is. Met deze voorwaardelijke straf beoogt de rechtbank verdachte te waarschuwen dat zij zich in het vervolg moet houden aan de wet- en regelgeving ter regulering van de handel in dierlijke producten.
7.4
De inbeslaggenomen voorwerpen
De rechtbank zal de teruggave aan verdachte gelasten van de aan haar toebehorende op de beslaglijst vermelde goederen met IBN codes A.01.01.002, A.01.01.004, A.01.01.005, A.01.01.009, A.01.01.017, A.01.01.018, A.02.01.002, A.02.001.009, A.02.001.011 en A.02.01.012, aangezien deze niet vatbaar zijn voor verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer en het belang van strafvordering zich niet tegen teruggave verzet.
De rechtbank is – anders dan de officier van justitie – van oordeel dat de overige op de beslaglijst vermelde goederen moeten worden verbeurdverklaard, omdat het voorwerpen betreffen met betrekking tot welke het feit is begaan. De rechtbank overweegt hiertoe dat thans niet is vast komen te staan dat de inbeslaggenomen goederen
geen
antiek betreffen, zodat niet (op voorhand) kan worden gezegd dat het ongecontroleerd bezit daarvan in strijd is met de wet of met het algemeen belang. De officier van justitie heeft ter terechtzitting kenbaar gemaakt dat de inbeslaggenomen goederen alsnog kunnen worden beoordeeld, gecertificeerd en daarmee gelegaliseerd. Gelet op de culturele maatschappelijke waarde die de inbeslaggenomen goederen mogelijk vertegenwoordigen, acht de rechtbank voornoemde handelwijze passend en geboden.
8
De toegepaste wettelijke voorschriften
De hierna te nemen beslissing berust op de hiervoor genoemde wetsartikelen. Daarnaast berust deze beslissing op de artikelen 14a, 14b, 14c, 23, 24c, 33a en 57 Sr en de artikelen 1a en 2 WED.
9
De beslissing
De rechtbank:
bewezenverklaring
- verklaart bewezen dat verdachte het ten laste gelegde heeft begaan, zoals hierboven omschreven;
- verklaart niet bewezen wat aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd en spreekt haar daarvan vrij;
strafbaarheid feit
- verklaart het bewezenverklaarde strafbaar;
- verklaart dat het bewezenverklaarde het volgende strafbare feit oplevert:
opzettelijk overtreden van een voorschrift gesteld bij artikel 13, eerste lid, aanhef en onder a van de Flora- en faunawet, begaan door een rechtspersoon, meermalen gepleegd
;
strafbaarheid verdachte
- verklaart verdachte strafbaar voor het bewezenverklaarde;
straf
- veroordeelt verdachte tot betaling van
een geldboete van € 7.500,- (zegge: zevenduizendvijfhonderd euro)
;
- bepaalt dat deze geldboete
in zijn geheel niet ten uitvoer zal worden gelegd
, tenzij de rechter later anders mocht gelasten, omdat verdachte zich voor het einde van de
proeftijd van 1 (één) jaar
schuldig maakt aan een strafbaar feit;
de inbeslaggenomen voorwerpen
-
verklaart verbeurd
de inbeslaggenomen voorwerpen, te weten de op de aan dit vonnis gehechte beslaglijst genoemde voorwerpen onder de nummers:
A.01.01.001, A.01.01.003, A.01.01.006, A.01.01.007, A.01.01.008, A.01.01.010, A.01.01.011, A.01.01.012, A.01.01.013, A.01.01.014, A.01.01.015, A.01.01.016, A.01.01.019, A.01.01.020, A.01.01.021, A.01.01.022, A.02.01.001, A.02.01.003, A.02.01.004, A.02.01.005, A.02.01.006, A.02.01.007, A.02.01.008, A.02.01.010, A.02.01.013, A.02.01.014, A.02.01.015, A.02.01.016, A.02.01.017, A.02.01.018, A.02.01.019, A.02.01.020, A.02.01.021, A.02.01.022, A.02.01.023 en A.02.01.024;
- gelast de
teruggave aan verdachte
van de inbeslaggenomen voorwerpen, te weten de op de aan dit vonnis gehechte beslaglijst genoemde voorwerpen onder de nummers:
A.01.01.002, A.01.01.004, A.01.01.005, A.01.01.009, A.01.01.017, A.01.01.018, A.02.01.002, A.02.001.009, A.02.001.011 en A.02.01.012.
Dit vonnis is gewezen door mr. M. Aksu, voorzitter, mr. A.A.A.M. Schreuder en mr. F. van der Maden, rechters, in tegenwoordigheid van mr. E.H. Doldersum, griffier, en is in het openbaar uitgesproken op 14 juni 2018.
Bijlage bewijsmiddelen
Leeswijzer
Deze bijlage maakt deel uit van het vonnis en bevat de bewijsmiddelen.
Wanneer hierna wordt verwezen naar dossierpagina’s, zijn dit pagina’s uit het dossier van de Dienst Regionale Recherche Eenheid Noord-Nederland met nummer [nummer 1] , onderzoek NNRBA16019-ABRUZZESE. Tenzij hieronder anders wordt vermeld, wordt steeds verwezen naar bladzijden van een in de wettelijke vorm, door daartoe bevoegde personen, opgemaakt proces-verbaal.
1. Het proces-verbaal van bevindingen onderzoek internet d.d. 13 december 2016, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven (p. 24-25):
(…) Op 28 oktober 2016 is door mij een onderzoek op het internet uitgevoerd, waarbij de volgende handelingen zijn verricht dan wel het volgende is bevonden. (…) Website [adres 2] . (…) Vervolgens heb ik in de zoekbalk op deze website het trefwoord [woord] ingetypt. Ik zag vervolgens dat op deze website door een antiekzaak gevestigd in [adres 1] meerdere ivoren beeldjes te koop werden aangeboden. Ik zag namelijk dat:
• Een antiek ivoren en houten Regence schaakspel ca. 1920 voor € 450,- te koop werd
aangeboden;
• Een antiek ivoren snijstuk/beeldje, India eind 19® eeuw ('godin Sarasvati’) te koop werd
aangeboden voor € 225,-;
• Een antiek ivoren schaakspel, Lund, Londen, Engeland 1830 te koop werd aangeboden
voor € 675,-;
• Een antiek ivoren beeld, japan-ca. 1900, fraai! Voor € 785, - te koop werd aangeboden;
• Van de aangeboden beeldjes een foto was geplaatst op de site;
• Als contact stond genoemd ' [naam 2] welke 9,5 jaar actief is op [adres 2] en dat
betaling via Paypal gaat;
• Er een telefoonnummer werd genoemd: [nummer 2] ’ en een plaatsnaam [plaats]
• Het betrof: [adres 1] (…)
Op 1 november 2016 omstreeks 15.00 uur is door mij op het internet een nader onderzoek ingesteld naar: [adres 1] ’.
Ik zag dat (op deze site):
• Dit bedrijf een website had onder de naam [website 1] ’;
• ‘ [verdachte] u van harte uitnodigen bij ons in de zaak ’;
• Een antiek ivoren beeld, japan-ca. 1900, fraai! Voor € 785, - te koop werd aangeboden;
• Een antieke tea caddy/theebus schildpad met ivoor, ca. 1820-1850 was verkocht;
• Een antiek Frans ‘regence’ schaakspel ivoor, 1900-1920 was verkocht
• Een antique chess set, ivory &hor, vizagapatam, approx 1820-1850 te koop werd
aangeboden;
• Een antieke visitekaarthouder vizagapatam - India (deels ivoor) te koop werd aangeboden
voor € 125, -;
• Van de aangeboden beeldjes een foto was geplaatst op de site;
• Op deze site staat dat u ook een blik kunt werpen in onze webshop [website 2] ; (…)
Op 1 november 2016 omstreeks 15.25 uur is door mij op het internet een nader onderzoek ingesteld naar: [website 2] .
Ik zag dat (op deze site):
• [website 2] een onderdeel is van het [adres 1] ;
• 6 antieke ivoren voorwerpen te koop werden aangeboden (2 parfumflesjes,
visitekaarthouder, sierdoosje, 2 beeldjes) (…)
Op 29 november 2016 omstreeks 10.30 is opnieuw een onderzoek ingesteld op het internet op de 3 hierboven vermelde websites ( [adres 2] [website 1] en [website 2] ) Ik zag dat op deze sites weinig was veranderd en op een enkele wijziging na nog steeds dezelfde ivoren beeldjes te koop werden aangeboden. (…)
2. Het proces-verbaal van bevindingen / determinatie d.d. 25 januari 2017, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven (p. 168-169):
(…) De verdachte verklaarde tijdens de in beslagname dat alle door mee genomen goederen vervaardigd zijn van olifanten ivoor. Aan bovengenoemde items was een label bevestigd waarop vermeld stond dat het hier ivoor betrof. Deze goederen zijn, volgens opgave, eigendom van:
[adres 1]
(…)
Uit ons onderzoek is gebleken, dat het betreft:
- 24 sets met schaakstukken, 1 set damstenen en 17 snijwerken van Afrikaanse of Aziatische olifanten, wetenschappelijke naam: Loxodonta africana of Elephas maximus (…)
3. Het aanvullende proces-verbaal van bevindingen/determinatie d.d. 14 juni 2017, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven (p. 1):
(…) Op donderdag 01-12-2016 bevond ik mij, [verbalisant] , in de antiekzaak van de
heer [verdachte] , gevestigd: [adres 1] . In deze antiekzaak zag ik, [verbalisant] , een viertal vitrines met daarin sets met schaakstukken, set damstenen en
snijwerken staan, welke vermoedelijk ten dele vervaardigd zijn van olifanten ivoor. (…) Na determinatie van deze sets schaakstukken, damstenen en snijwerken, welke ten dele vervaardigd zijn van olifanten ivoor, zijn deze items door de politie in beslag genomen (…). Verdachte kon geen legaliteit aantonen van de stukken welke vervaardigd zijn van olifanten ivoor. (…)
4. Het proces-verbaal van verhoor van verdachte [verdachte] d.d. 14 februari 2017, voor zover inhoudende, zakelijk weergegeven (p. 13-14)
V: Hoe biedt u, naast de verkoop in uw zaak, uw antieke handelswaar te koop aan?
A: Op onze internetsites [website 1] en door middel van onze webshop [website 2] bieden wij onze handelswaar te koop aan. Ook bieden wij via [adres 2] handelswaar te koop aan. U toont mij de schermafdrukken en deze herken is als mijn ivoren voorwerpen die ik te koop heb staan op [adres 2] en op mijn internetsites [website 1] en [website 2] (…)
V: Op de sites noemt u deze voorwerpen als zijnde van ivoor. Kunt u aangeven welk soort ivoor het betreft en hoe weet u dat?
A: Ik herken mijn ivoren schaakspellen van de Afrikaanse en/of Aziatische olifant. Aan de aard van het product en de aard van het materiaal kan ik dit onderscheid maken. Ik zie dit aan de zogenaamde Schregerlijnen die in een bepaalde hoek op het ivoor zichtbaar zijn. (…)
(O) Op 1 december 2017 is er een controle geweest op uw zaak door controleurs van de
Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit, waarbij ook de politie aanwezig was. Tijdens deze
controle zijn in de verkoopruimte of winkel van uw antiekboerderij in een aantal vitrines diverse (vermoedelijk olifanten-) ivoren voorwerpen aangetroffen afkomstig van vermoedelijk de olifant. Deze voorwerpen zijn inbeslaggenomen en voorzien van de codes A.02.01.001 tot en met A.02.01.024.
V: Wie is eigenaar van deze in de verkoopruimtes aangetroffen ivoren voorwerpen?
A: Wij zijn eigenaar. (…)
V: Stonden de schaakspellen in de vitrines van het kantoor te koop?
A: In de vitrines in het kantoor stonden niet-geprijsde schaakspellen en een aantal schaakspellen met een bordje privé ervoor. De schaakspellen waar geen bordje privé bij stond waren gewoon te koop. (…)
Zie artikel 1 jo. 13 Flora- en faunawet.
Zie artikel 5, tweede lid, Flora- en faunawet jo. artikel 4, eerste lid, onder a, van de Regeling
aanwijzing dier- en plantensoorten Flora- en faunawet jo. Bijlage A van de Verordening EG 338/97.
Zie artikel 75, tweede, derde en vijfde lid van de Flora- en faunawet jo. artikel 10 (vrijstellingen voor (antiek)handel) en artikel 11 (vrijstellingen voor bezit) van de Regeling vrijstelling dier- en plantensoorten Flora- en faunawet.