ECLI:NL:PHR:2015:126
Parket bij de Hoge Raad — Uitspraak 


Nr. 13/02282
Zitting: 3 februari 2015
Mr. T.N.B.M. Spronken
Conclusie inzake:
[verdachte]
De verdachte is bij arrest van 21 december 2012 door het Gerechtshof te Arnhem, zitting houdende te Leeuwarden, vrijgesproken van de aan haar tenlastegelegde moord c.q. doodslag.
Tegen het arrest heeft mr. J.B.H.M. Simmelink, advocaat-generaal bij het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, beroep in cassatie ingesteld. Mr. M. van der Horst, advocaat-generaal bij het ressortsparket, heeft bij schriftuur één middel van cassatie voorgesteld. Namens de verdachte is het cassatieberoep tegengesproken door mr. A.M.C.J. Baaijens, advocaat [NAAM].
Het
middel
klaagt dat het hof de verdachte heeft vrijgesproken van het aan haar tenlastegelegde op gronden die deze beslissing niet kunnen dragen.
Aan de verdachte is bij inleidende dagvaarding tenlastegelegd dat:
“zij in of omstreeks de periode van 9 oktober 2008 tot en met 20 oktober 2008 in de gemeente Lelystad opzettelijk en met voorbedachten rade [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers heeft verdachte met dat opzet en na kalm beraad en rustig overleg, met een mes, in elk geval met een scherp voorwerp, [slachtoffer] meermalen, in elk geval eenmaal, in de borst en/of hals/keel, en elk geval in het lichaam, gestoken/gesneden, ten gevolge waarvan voornoemde [slachtoffer] is overleden
althans indien het vorenstaande onder 1 niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden
zij in of omstreeks de periode van 9 oktober 2008 tot en met 20 oktober 2008 in de gemeente Lelystad opzettelijk [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers heeft verdachte met dat opzet met een mes, in elk geval met een scherp voorwerp, [slachtoffer] meermalen, in elk geval eenmaal, in de borst en/of hals/keel, en elk geval in het lichaam, gestoken/gesneden, ten gevolge waarvan voornoemde [slachtoffer] is overleden.”
5. Het bestreden arrest houdt, voor zover voor de beoordeling van het middel van belang, het volgende in:
“2.
Richting van het onderzoek
Op 20 oktober 2008 is het stoffelijk overschot van het slachtoffer [slachtoffer] aangetroffen. In de schriftelijke verklaring d.d. 20 oktober 2008 heeft de lijkschouwer Van Essen een waarschijnlijk onnatuurlijk overlijden van het slachtoffer gemeld. Het hof overweegt voorts dat het stoffelijk overschot van het slachtoffer is aangetroffen onder omstandigheden die - ook objectief beschouwd - bijzonder zijn. Gelet hierop en op de inhoud van de verklaring die de verdachte op 20 oktober 2008 als getuige gehoord door de politie, heeft afgelegd, alsmede op de bevindingen neergelegd in het voorlopige sectieverslag, dat beschikbaar is gekomen op de dag na de lijkvinding, waren er voldoende aanknopingspunten aanwezig voor een opsporingsonderzoek.
De verdediging heeft gesteld dat het slachtoffer door automutilatie om het leven kan zijn gekomen. In het verlengde hiervan heeft de verdediging (impliciet) gemeend dat het onderzoeksteam er ten onrechte van uit is gegaan dat er sprake is geweest van een misdrijf.
Voor zover de verdediging heeft beoogd te stellen dat verdachte ten onrechte dan wel prematuur als verdachte is aangemerkt heeft de verdediging hieraan ter terechtzitting van het hof geen strafvorderlijke consequenties verbonden. Het hof merkt deze stelling van de verdediging daarom niet aan als verweer waarop moet worden gerespondeerd.
3
Overwegingen ten aanzien van de gevoerde bewijsverweren
De verdediging heeft betoogd dat er geen sprake is geweest van een misdrijf maar van zelfdoding. Subsidiair is de verdediging van mening dat er geen bewijs voorhanden is dat de verdachte het ten laste gelegde heeft begaan.
3
1
Resultaten van het onderzoek
3.1.1
Start van het onderzoek
Op 20 oktober 2008 is omstreeks 07.55 uur bij de Centrale Meldkamer van de regiopolitie Flevoland melding gedaan van het aantreffen van het levenloze lichaam van het slachtoffer [slachtoffer]. Het slachtoffer is in de nacht van 19 op 20 oktober 2008 dood aangetroffen door zijn vrouw, de verdachte, in de slaapkamer van de verdachte en het slachtoffer op het adres [a-straat 1] te [woonplaats].
Dit betreft de echtelijke woning.
De politie is ter plaatse gekomen. Onder de verantwoordelijkheid van de officier van justitie is een onderzoek gestart onder de naam Porsche. In het kader van dit onderzoek heeft een doorzoeking van de woning plaatsgevonden, heeft (uitgebreid) sporenonderzoek op de plaats van het delict plaatsgevonden, is sectie op het stoffelijk overschot verricht en zijn diverse personen, onder wie de verdachte en haar vijf kinderen, gehoord door de politie.
De eerste onderzoeksbevindingen duidden er op dat het slachtoffer tien dagen voor het aantreffen van het stoffelijk overschot voor het laatst in leven zou zijn gezien en dat de echtelijke slaapkamer sinds die tijd onafgebroken afgesloten zou zijn geweest.
3.1.2
Sectiebevindingen
De sectie op het stoffelijk overschot van het slachtoffer is op 21 oktober 2008 verricht door dr. R. Visser, verbonden aan het Nederlands Forensisch Instituut (hierna: NFI), afdeling pathologie, te Den Haag. Dr. Visser heeft onder meer het volgende geconstateerd.
Het lichaam vertoonde uitgebreide postmortale veranderingen.
Aan het hoofd, het gelaat en de hals zijn zestien huiddefecten waargenomen, deels onregelmatig, maar hoofdzakelijk met een scherprandig aspect, deels relatief oppervlakkig en deels met dieper reikende wondkanalen.
De wondkanalen verliepen over het algemeen van rechts naar links en van voor naar achter en hadden een diepte van maximaal circa vijf centimeter. Meerdere van de huiddefecten toonden een vlakke basis en een scherpe, puntige top.
Aansluitend aan een scherprandig huiddefect aan de linkerzijde, laag in de hals, was er een wondkanaal verlopend doorheen de weke delen van de hals met doorklieven van de linker halsader, met perforatie van het borstvlies aan de linkerzijde, met een beperkt letsel aan de longtop van de linkerlong en met aansnijden van de linker hoofdluchtpijptak.
Er waren bij sectie en bij microscopisch onderzoek geen aanwijzingen voor ziekelijke orgaanafwijkingen welke het overlijden zouden kunnen verklaren of welke van betekenis geweest zouden kunnen zijn voor het intreden van de dood.
Dr. Visser heeft in het sectieverslag onder de kop “Interpretatie” onder meer het volgende opgenomen. De postmortale veranderingen kunnen passen bij een postmortale periode van minimaal meerdere dagen tot hooguit enkele weken (bij kamertemperatuur). Ter hoogte van het hoofd en de hals werden meerdere scherprandige huiddefecten gezien, bij leven opgelopen ten gevolge van uitwendig mechanisch snijdend en perforerend geweld, zoals bijvoorbeeld ten gevolge van snijden en/of steken met één of meerdere messen. Meerdere van de huiddefecten toonden een aspect, namelijk een zogenaamd fish tail-aspect, zoals zou kunnen passen bij een éénzijdig snijdend voorwerp, zoals bijvoorbeeld een éénzijdig snijdend mes. Het intreden van de dood wordt zonder meer verklaard door de combinatie van bloedverlies en verstikking (ten gevolge van inademing van bloed) veroorzaakt door meerdere snij- en steekletsels.
Dr. Visser is als deskundige gehoord ter terechtzitting van het hof van 4 december 2012 en heeft onder meer verklaard dat een mogelijke doodsoorzaak eveneens kan zijn een luchtembolie, zoals genoemd door drs. S. Eikelenboom-Schieveld in het rapport van 17 oktober 2011 over het door haar verrichte forensisch medisch onderzoek naar aanleiding van het aantreffen van het stoffelijk overschot van het slachtoffer.
Ter terechtzitting heeft dr. Visser voorts verklaard dat hij zelfdoding hier onwaarschijnlijk acht, gelet op de bij sectie geconstateerde verwondingen.
De steekkanalen passen niet bij automutilatie met de vingers of met een standaard nagelknipper, aldus dr. Visser.
3.1.3
Bloedspoorpatroononderzoek
Bloedsporen die zijn aangetroffen op de plaats van het delict (op het slachtoffer op het bed of in de slaapkamer) zijn fotografisch vastgelegd en door ing. M. van Beest en mg. M.J. van der Scheer, beiden werkzaam bij het NFI, onderzocht.
Dat onderzoek heeft onder meer het volgende opgeleverd.
In de hals van het slachtoffer is een onderbreking in het bloedsporenbeeld aangetroffen, in de vorm van een langwerpige (horizontale) baan. Dit deel van de hals is derhalve bedekt geweest met een onbekend object.
Op de rechter onderarm, ter hoogte van de rechter pols, lijkt over de breedte van de pols in een bandvormig gebied een onderbreking in het bloedsporenbeeld aanwezig waar zich op enig moment een onbekend object kan hebben bevonden. Daarnaast correspondeert het bloedspattenbeeld op de rechterhand niet met het bloedspattenbeeld in de nabije omgeving van (de ligplaats van) deze hand.
Dit betekent dat de rechterhand op enig moment in een andere dan de aangetroffen positie heeft verkeerd ten tijde van het ontstaan van de hierop aangetroffen bloedsporen.
De (aangetroffen) contact- c.q. veegsporen van bloed op beide schouders en bovenarmen kunnen verklaard worden indien beide armen op enig moment in een omhoog gebogen positie hebben verkeerd, waarbij (bewegend) contact is gemaakt met het bloed op de aangrenzende matrashoes (van het bed waarop het slachtoffer in liggende positie is aangetroffen).
De bloedspat die is aangetroffen op de matrashoes naast het linkerbeen van het slachtoffer, past bij passief bloedverlies uit bijvoorbeeld een verwonding of vanaf een bebloed object.
Op de buik van het slachtoffer zijn bloedsporen aangetroffen waarvan de gezamenlijke vorm past bij de afdruk van een (deel van) een (rechter) hand.
3.1.4
Biologisch sporenonderzoek
Biologische sporen die zijn aangetroffen en veiliggesteld op de plaats van het delict (op het slachtoffer, het bed, of in de slaapkamer) of in een prullenbak die zich bevond op het zich in de woning bevindende kantoor van het slachtoffer (het stuk wc-papier), zijn door dr. R.J. Bink, werkzaam bij het NFI, onderzocht op de aanwezigheid van DNA.
Dat onderzoek heeft onder meer als resultaat opgeleverd dat met betrekking tot een aantal biologische sporen is vastgesteld dat het DNA-profiel van die sporen overeenkomt met het DNA-profiel van de verdachte. Meer in het bijzonder gaat het met name om:
- een bemonstering van bloed op het bed, ter hoogte van de linkerknie van het slachtoffer;
- een bemonstering van bloed en/of speeksel en/of celmateriaal op twee nageldelen van het slachtoffer;
- een bemonstering van het scrotum rechts van het slachtoffer;
- een bemonstering van de rechterkant van de navel van het lichaam van het slachtoffer;
- een bemonstering van de linkerkant van de navel van het slachtoffer;
- een bemonstering van de middenhals naar adamsappel van de hals van het slachtoffer;
- een bemonstering van de linkerkant van de hals, oor naar kaak, van het slachtoffer;
- een tweetal bemonsteringen van een stukje koord (dat om de geslachtsdelen van het slachtoffer was gebonden ten tijde van de lijkvinding);
- een bemonstering van een ring;
- een tweetal bemonsteringen van een stuk wc-papier;
- een tweetal bemonsteringen van een handdoek.
3.1.5
Overig forensisch onderzoek
Tijdens forensisch onderzoek in de woning is aan de binnenkant van de deur van de echtelijke slaapkamer waar het slachtoffer is aangetroffen een papier van het formaat A4 aangetroffen dat over de deurklink, voor het sleutelgat, is geplaatst, waardoor het zicht vanaf de gang, van buitenaf de slaapkamer in, werd weggenomen.
Op dat papier zijn twee dactyloscopische sporen aangetroffen, waarvan één spoor bruikbaar was voor onderzoek. Uit dat onderzoek volgt dat dit spoor niet overeenkomt met vingerafdrukken van de verdachte.
3.1.6
Onderzoek door ing. Eikelenboom en drs. Eikelenboom-Schieveld, verbonden aan Independant Forensic Services (hierna: IFS)
Naar aanleiding van onderzoekswensen van de verdediging heeft het hof tegenonderzoek gelast. Dat onderzoek is uitgevoerd door bovengenoemde deskundigen, verbonden aan IFS, en heeft geresulteerd in een rapport forensisch medisch onderzoek van 17 oktober 2011 van drs. Eikelenboom-Schieveld, een rapport bloedspoorpatroonanalyse van 23 oktober 2011 van ing. Eikelenboom en een rapport biologische sporen- en vergelijkend DNA-onderzoek van 18 oktober 2011 van ing. Eikelenboom.
3.1.6.1
Rapport forensisch medisch onderzoek
In het
rapport forensisch medisch onderzoek
zijn onder meer de volgende onderzoeksbevindingen opgenomen.
Het bloedsporenbeeld op de plaats van het delict duidt erop dat het slachtoffer zich maar beperkt heeft bewogen nadat hij gewond is geraakt. Er is sprake van onder meer steekwonden en snijwonden in de hals, welke letsels zijn ontstaan door een scherprandig voorwerp. De steekwonden vertonen een zogenaamde bootvorm. Daarnaast is sprake van scherprandige verwondingen van het schedelbot, de oorschelp en de rechterwang.
Drs. Eikelenboom-Schieveld concludeert dat er zeer veel steun is voor de hypothese dat de steek- en snij verwondingen zijn toegebracht met een mes met één scherpe en één stompe kant.
De steekwonden in de hals rechts zijn verschillend van vorm en wijzen in verschillende richtingen. Dit wijst erop dat er beweging tijdens het toebrengen is geweest van de kant van het slachtoffer, mogelijk in de vorm van verzet, of van de kant van de dader. De steekwonden links in de hals vertonen een rustiger beeld, zonder veel beweging.
Er zijn aanwijzingen dat het slachtoffer aan de beide polsen en aan de hals vastgebonden is geweest, waarschijnlijk door middel van een ligatuur, aangezien daar stroken witte huid zichtbaar zijn die een scherpe begrenzing vertonen en de steekwonden in de hals zich alleen aan de onderzijde van de witte strook bevinden. De bevinding dat witte stroken zichtbaar zijn duidt erop dat de ligaturen na het overlijden zijn verwijderd.
Er is zeer veel steun voor het scenario dat de verwondingen zijn toegebracht terwijl het slachtoffer (deels) vastgebonden op het bed lag. Het gebrek aan afweerverwondingen bij het slachtoffer kan hierdoor goed worden verklaard.
De verdeling van de verwondingen en de bloedspoorpatronen lijken beter te verklaren in een situatie waarin de dader schrijlings op de buik van het slachtoffer heeft gezeten. Door deze omstandigheden is het slachtoffer vrijwel niet in staat geweest zich te verweren.
Er is geen steun voor het scenario dat een nagel (van het slachtoffer) de halsverwondingen kan hebben veroorzaakt. Er is zeer veel steun voor het scenario dat een voorwerp met één scherpe en één stompe kant, zoals een mes, de verwondingen aan het hoofd en de hals kan hebben veroorzaakt.
Er is zeer veel steun voor het scenario dat het slachtoffer is overleden ten gevolge van een misdrijf en er is geen steun voor het scenario dat het slachtoffer is overleden ten gevolge van auto-erotische asfyxatie.
Drs. Eikelenboom-Schieveld is als deskundige gehoord ter terechtzitting van het hof van 4 december 2012 en heeft onder meer verklaard dat de bandages (ligaturen) bij de polsen en de hals, gelet op de huidverkleuring aldaar, niet eerder dan minimaal één uur na het overlijden van het slachtoffer kunnen zijn verwijderd. Voorts heeft zij verklaard dat de geconstateerde verwondingen niet passen bij een scenario waarin die verwondingen zijn toegebracht door middel van een (standaard) nagelknipper.
3.1.6.2
Rapport bloedspoorpatroonanalyse
In het
rapport bloedspoorpatroonanalyse
zijn onder meer de volgende onderzoeksbevindingen opgenomen.
Concluderend kan worden gesteld dat meerdere van de aangetroffen bloedspoorpatronen erop wijzen dat het slachtoffer was vastgebonden aan zowel de handen als de nek op het moment dat de verwondingen werden toegebracht en in de periode daarna de patronen van uitgeademd bloed zijn ontstaan:
- het bloedspat vrije gedeelte rond de polsen is waarschijnlijk ontstaan doordat zich op die plekken een ligatuur bevond;
- het overdrachtspatroon op de linker pols is mogelijk ontstaan door de gesp van een riem;
- het overdrachtspatroon boven het hoofd is mogelijk ontstaan door bloed dat langs de ligatuur omhoog trok;
- de spatten op de rechter arm en linker bovenarm zijn het beste te verklaren wanneer de armen van het slachtoffer zich omhoog, naast zijn hoofd, hebben bevonden;
- de plaatsen op de spijlen van het bed, waar zich nauwelijks tot geen bloedspatten bevinden, als teken waar de ligaturen waren vastgemaakt.
Door de aangebrachte ligaturen is het slachtoffer ernstig beperkt geweest in zijn bewegingen. Op grond van de aangetroffen bloedsporen is er steun voor het scenario waarin het slachtoffer zijn hoofd slechts beperkt heeft kunnen bewegen Op de buik is een overdrachtspatroon aangetroffen. Ing. Eikelenboom is het met de onderzoekers van het NFI eens dat dit patroon door handen kan zijn veroorzaakt. Naast de afdruk van handen is nog een patroon zichtbaar, dat door een lineair voorwerp is veroorzaakt, zoals bijvoorbeeld een mes. Dit patroon kan zijn veroorzaakt doordat een persoon een bebloed mes in de hand heeft gehouden terwijl deze persoon op de buik van het slachtoffer steunde.
De verdeling van de overdrachtspatronen op de handen, het ontbreken van bloed op bepaalde plekken, zoals de duim en de handrug van de linker hand, en het bijna volledig ontbreken van bloed op de rechter hand geven zeer weinig steun aan het scenario waarin het slachtoffer de letsels met zijn vingers heeft aangebracht. Bovendien ondersteunt het bloedsporenbeeld een scenario waarin het slachtoffer tijdens het toebrengen van de letsels zeer waarschijnlijk was vastgebonden.
Er is daarom zeer weinig steun voor het scenario waarin het slachtoffer de letsels zelf heeft toegebracht.
3.1.6.3
Rapport biologische sporen- en vergelijkend DNA-onderzoek
In het
rapport biologische sporen- en vergelijkend DNA-onderzoek
zijn onder meer onderzoeksbevindingen opgenomen die - voor zover hier van belang - grotendeels overeenkomen met de hierboven aangehaalde onderzoeksbevindingen van het biologische sporenonderzoek van de onderzoeker van het NFI. Daarnaast zijn onder meer de volgende onderzoeksbevindingen opgenomen.
In het nagelvuil van het slachtoffer is aanzienlijk meer DNA aangetroffen dat overeenkomt met het DNA van de verdachte dan DNA dat van het slachtoffer zelf afkomstig kan zijn. Dit gegeven geeft weinig steun aan het scenario dat het slachtoffer met zijn nagel(s) de verwondingen bij zichzelf heeft toegebracht. Indien dit laatste het geval was geweest, is de verwachting dat alleen DNA van het slachtoffer was aangetroffen, aangezien DNA van een ander of anderen dan het slachtoffer in zo’n situatie wordt overspoeld door DNA van het slachtoffer.
3
2
Beoordeling van het verweer dat geen sprake is van een misdrijf zelfdoding, maar van zelfdoding
Op grond van de bevindingen in het sectieverslag van dr. Visser, het bloedspoorpatroononderzoek door onderzoekers van het NFI, het rapport bloedspoorpatroonanalyse van de ing. Eikelenboom en het rapport forensisch medisch onderzoek van drs. Eikelenboom-Schieveld, alsmede op grond van hetgeen door de deskundigen Visser, Eikelenboom en Eikelenboom-Schieveld ter terechtzitting van het hof van 4 december 2012 is verklaard, stelt het hof vast dat het slachtoffer ten gevolge van een misdrijf om het leven is gebracht.
Het hof grondt dit oordeel op de aard, de diepte, de situering en het aantal van de geconstateerde letsels in combinatie met de onderzoeksbevindingen die het hof tot het oordeel leiden dat het slachtoffer direct voorafgaand aan en ten tijde van het toebrengen van het letsel zodanig vastgebonden is geweest aan zijn polsen dat hij zijn handen niet vrij heeft kunnen bewegen.
Gelet op bovengenoemde rapportages en verklaringen acht het hof het uitgesloten dat - zoals door de verdediging is gesteld - het slachtoffer door eigen toedoen om het even is gekomen, hetzij door het gebruik van zijn nagels en/of vingers (al dan niet in de vorm van ruimen) hetzij door het gebruik van een op de plaats van het delict, zo is gebleken ter terechtzitting van het hof, waar te nemen nagelknipper.
Het hof verwerpt daarmee het verweer van de verdediging dat sprake is geweest van zelfdoding.
3
3
Beoordeling van het verweer dat de verdachte het ten laste gelegde niet heeft begaan
De verdachte heeft, zo stelt het hof vast, vasthoudend, in alle stadia van het opsporingsonderzoek en de behandeling van haar strafzaak, en grotendeels consistent verklaard niet schuldig te zijn aan het aan haar ten laste gelegde. Met de advocaat-generaal en de verdediging is het hof van oordeel dat direct bewijs voor de betrokkenheid van de verdachte bij het aan haar ten laste gelegde ontbreekt.
3.3.1
Beoordeling van het tactisch onderzoek
Het tactisch onderzoek heeft geen redengevende feiten en/of omstandigheden opgeleverd op grond waarvan de betrokkenheid van de verdachte bij het aan haar ten laste gelegde kan blijken. De uit het tactisch onderzoek blijkende en voortvloeiende feiten en/of omstandigheden stijgen naar het oordeel van het hof niet uit boven de status van louter circumstantial evidence en kunnen als zodanig - zonder nader steunbewijs - geen redengevende feiten en/of omstandigheden voor het bewijs van het ten laste gelegde opleveren, noch afzonderlijk, noch in onderlinge samenhang en in onderling verband bezien.
Anders dan de rechtbank en de advocaat-generaal hebben aangenomen, staat daarom naar het oordeel van het hof allerminst vast dat de verdachte op 9 of 10 oktober 2008 om het leven is gekomen. Voorts staat evenmin vast dat de verdachte in de middag van 10 oktober 2008 niet meer in leven was.
3.3.2
Beoordeling van het technisch onderzoek.
Het hof is van oordeel dat de conclusies die aan het uitgevoerde DNA-onderzoek kunnen worden verbonden in casu grote beperkingen kennen. Het enkele aantreffen op de plaats van het delict, meer in het bijzonder op al dan niet intieme delen van het lichaam van het slachtoffer, van DNA-profielen die matchen met het DNA-profiel van de verdachte, kan hier niet redengevend zijn. De aanwezigheid van dat sporenmateriaal op de plaats van het delict kan zonder meer verklaard worden door het echtelijke (seksuele) contact tussen de verdachte en het slachtoffer, in de vorm van aanraaksporen en/of affectiesporen. De aanwezigheid van enkele bloedsporen afkomstig van de verdachte, op de plaats van het delict en op het slachtoffer, kan heel goed verklaard worden door intiem echtelijk contact bij (beginnende) menstruatie van de verdachte. In dit verband wijst het hof op de verklaring van de verdachte ter terechtzitting van het hof, inhoudende dat zij in de nacht van 9 op 10 oktober 2008 seksueel contact heeft gehad met het slachtoffer en dat zij op 10 oktober 2008 heeft bemerkt dat zij ongesteld geworden was. Dit onderdeel van de verklaring van de verdachte wordt niet weerlegd door de onderzoekshandelingen en is daarmee niet in strijd.
Daarnaast kan op grond van de aanwezigheid van een DNA-profiel alleen geen uitspraak worden gedaan over het moment waarop het celmateriaal op de aangetroffen plaats terecht is gekomen. De in het diverse sporenmateriaal aangetroffen DNA-profielen die overeenkomen met het DNA-profiel van de verdachte kunnen daarom niet worden aangemerkt als een zogenaamd daderspoor of aan het ten laste gelegd delict gerelateerd spoor. In het bijzonder kan daaruit niet worden vastgesteld dat het niet anders kan zijn dan dat celmateriaal ten tijde van het delict ter plaatse is achtergelaten.
3
4
Conclusies met betrekking tot het bewijs
Gelet op het bovenstaande heeft het hof uit het onderzoek niet door de inhoud van wettige bewijsmiddelen de overtuiging bekomen dat de verdachte het primair en subsidiair aan haar ten laste gelegde heeft begaan, zodat zij daarvan behoort te worden vrijgesproken.”
6. Bij de beoordeling van het middel moet het volgende worden vooropgesteld. In cassatie kan niet worden onderzocht of de feitenrechter die de verdachte op grond van zijn feitelijke waardering van het bewijsmateriaal heeft vrijgesproken, terecht tot dat oordeel is gekomen. Ingeval de rechter die over de feiten oordeelt het tenlastegelegde bewezen acht, is het aan die rechter voorbehouden om, binnen de door de wet getrokken grenzen, van het beschikbare materiaal datgene tot bewijs te bezigen wat deze uit het oogpunt van betrouwbaarheid daartoe dienstig voorkomt en terzijde te stellen wat hij voor het bewijs van geen waarde acht. Deze beslissing inzake die selectie en waardering, die - behoudens bijzondere gevallen - geen motivering behoeft, kan in cassatie niet met vrucht worden bestreden. Hetzelfde geldt in het tegenovergestelde geval dat de rechter op grond van de aan hem voorbehouden selectie en waardering van het bewijsmateriaal tot de slotsom komt dat vrijspraak moet volgen. Hieruit volgt dat het oordeel betreffende het al dan niet bewezen zijn van het tenlastegelegde, met de daartoe gegeven motivering, niet onbegrijpelijk genoemd zal kunnen worden op de grond dat het beschikbare bewijsmateriaal - al dan niet in verband met een andere uitleg van gegevens van feitelijke aard - een andere (bewijs)beslissing toelaat.
7. De steller van het middel onderkent het bovenstaande, maar heeft toch besloten de onderhavige zaak aan de Hoge Raad voor te leggen “aangezien de mening heeft postgevat dat de grens tussen een op selectie en waardering van het voorhanden zijnde bewijsmateriaal gebaseerd oordeel van de feitenrechter dat de toets der begrijpelijkheid kan doorstaan en een oordeel waarop het stempel “onbegrijpelijk” kan worden geplaatst, in het in cassatie bestreden arrest (…) in de richting van onbegrijpelijkheid is verschoven”. Die onbegrijpelijkheid wordt gevonden in het feit dat het hof, in de ogen van de steller van het middel, niet de juiste maatstaf heeft gehanteerd “bij het beoordelen van een alibi van de verdachte over het aantreffen op het lijk van het slachtoffer van bloedsporen, waarvan DNA-profielen matchen met de hare”. Voorts acht de steller van het middel het (mede) dragende oordeel van de gegeven vrijspraak, dat niet kan worden vastgesteld dat het niet anders kan zijn dan dat het celmateriaal van de verdachte ten tijde van het plegen van het delict ter plaatse is achtergelaten, niet zonder meer begrijpelijk, nu het hof heeft verzuimd de resultaten van de diverse onderzoeken in onderling verband en samenhang te beschouwen.
8. De eerste klacht heeft betrekking op hetgeen het hof heeft overwogen onder 3.3.2. bij de beoordeling van het technisch onderzoek en richt zich in het bijzonder tegen de zin “Dit onderdeel van de verklaring van de verdachte wordt niet weerlegd door de onderzoekshandelingen en is daarmee niet in strijd.”. Volgens de steller van het middel heeft het hof daarmee geen inzicht gegeven in zijn gedachtegang. Indien het tot uitdrukking heeft willen brengen dat de verklaring van de verdachte zijn weerlegging niet vindt in onderzoeksbevindingen heeft het, aldus de steller van het middel, miskend hetgeen de Hoge Raad in zijn arrest van 16 maart 2010 (ECLI:NL:HR:2010:BK3359) heeft vooropgesteld. En indien het hof daaraan niet voorbij gegaan is, is zijn enkele oordeel dat de aanwezigheid van bloedsporen op het slachtoffer “heel goed verklaard kan worden”- waarbij het hof in het midden laat of dit naar zijn oordeel het geval is – niet zonder meer begrijpelijk.
9. Ik kan hier de gedachtegang van de steller van het middel niet helemaal volgen. Wat in HR 16 maart 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK3359 is vooropgesteld heeft betrekking op het geval dat een verdachte het tenlastegelegde bestrijdt met een alternatieve lezing van de gebeurtenissen. Indien de rechter dan tot een bewezenverklaring komt zal hij de gestelde alternatieve gang van zaken moeten weerleggen. Dit kan door opneming van bewijsmiddelen of vermelding, al dan niet in een nadere bewijsoverweging, van aan wettige bewijsmiddelen ontleende feiten en omstandigheden die de alternatieve lezing van de verdachte uitsluiten. Een dergelijke weerlegging is echter niet steeds vereist. De rechter kan ter weerlegging ook oordelen dat de gestelde alternatieve toedracht niet aannemelijk is geworden of dat de lezing van de verdachte als ongeloofwaardig ter zijde moet worden gesteld. Ook kunnen zich gevallen voordoen waarin de lezing van de verdachte zo onwaarschijnlijk is, dat zij geen uitdrukkelijke weerlegging behoeft.
10. Ik zie niet in waarom het hof de uitgangspunten van het arrest van 16 maart 2010 zou hebben miskend. Om te beginnen is het hof niet tot een bewezenverklaring gekomen, maar heeft het de verdachte vrijgesproken. Dat was weliswaar ook aan de orde in het arrest van 16 maart 2010, maar de reden voor de vernietiging van de uitspraak van het hof in die zaak was gelegen in de specifieke omstandigheid van die zaak, waarbij het hof onvoldoende inzicht had gegeven in zijn gedachtegang. Daardoor was in het midden gebleven of het hof als uitgangspunt had genomen dat nu de lezing van de verdachte zijn weerlegging niet vindt in enig bewijsmiddel, dit zonder meer aan een bewezenverklaring in de weg staat. Dat uitgangspunt is volgens de Hoge Raad niet juist. Bovendien had het hof in het midden gelaten of de verklaring van de verdachte ‘minder of meer’ geloofwaardig was.
11. In onderhavige zaak heeft het hof onder andere overwogen dat het enkele aantreffen op de plaats delict, meer in het bijzonder op al dan niet intieme delen van het lichaam van het slachtoffer, van DNA-profielen die matchen met het DNA-profiel van de verdachte niet redengevend kan zijn. Volgens het hof  kan het sporenmateriaal zonder meer verklaard worden door het echtelijke (seksuele) contact tussen de verdachte en het slachtoffer, in de vorm van aanraak of affectiesporen. Ook de aanwezigheid van enkele bloedsporen, afkomstig van de verdachte, op de plaats van het delict en op het slachtoffer, kan volgens het hof heel goed verklaard worden door intiem echtelijk contact bij (beginnende) menstruatie van de verdachte. Het hof wijst daarbij op de verklaring van de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep inhoudende dat zij in de nacht van 9 op 10 oktober 2008 seksueel contact heeft gehad met het slachtoffer en dat zij op 10 oktober 2008 heeft bemerkt dat zij ongesteld geworden was. Hierin ligt besloten dat het hof de verklaring van de verdachte over hoe het kan zijn dat sporenmateriaal dat van haar afkomstig kan zijn op de plaats delict is aangetroffen niet onaannemelijk, ongeloofwaardig of onwaarschijnlijk heeft geacht, terwijl haar verklaring voorts niet wordt weerlegd door de onderzoeksresultaten en daarmee ook niet in strijd is. Het hof heeft daarmee niet  geoordeeld dat bedoelde verklaring van de verdachte alleen dan ter zijde kan worden geschoven als deze wordt weerlegd door de onderzoeksresultaten. Het hof heeft dan ook geen onjuiste maatstaf gehanteerd.
12. Waarom het enkele oordeel van het hof dat de aanwezigheid van bloedsporen op het slachtoffer “heel goed verklaard kan worden” niet zonder meer begrijpelijk is, zie ik dan ook niet in. De overwegingen van het hof komen erop neer dat de aanwezigheid van bloedsporen van de verdachte op de plaats van het delict en op het slachtoffer, naast dat zij dadersporen zouden kunnen zijn, evengoed op een andere manier daar terecht kunnen zijn gekomen, bijvoorbeeld door intiem echtelijk contact bij (beginnende) menstruatie van de verdachte. Deze aannemelijke, geloofwaardige of niet onwaarschijnlijke (alternatieve) verklaring voor het aantreffen van de betreffende bloedsporen maakt (onder andere) dat het aantreffen van DNA-profielen die matchen met het DNA-profiel van de verdachte in de onderhavige zaak naar het oordeel van het hof niet redengevend kunnen zijn. Dat kan ik goed volgen. Dat het aantreffen van het sporenmateriaal ook verklaard kan worden door een andere toedracht, maakt dat het enkele aantreffen van dit sporenmateriaal niet redengevend kan zijn voor het bewijs dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan. Het hof was daarbij niet gehouden vast te stellen welke mogelijke andere toedracht tot het aantreffen van de betreffende bloedsporen van de verdachte op de plaats van het delict en op het slachtoffer heeft geleid.
13. In de tweede plaats komt het middel op tegen het oordeel van het hof “dat niet kan worden vastgesteld dat het niet anders kan zijn dan dat dit celmateriaal ten tijde van het delict ter plaatse is achtergelaten”. De steller van het middel acht dit oordeel niet zonder meer begrijpelijk, nu het hof heeft verzuimd de resultaten van het tactische onderzoek, het technische onderzoek en de verklaring van de verdachte in onderling en samenhang te beschouwen. Had het hof dit wel gedaan, zo begrijp ik de steller van het middel, dan was er geen andere conclusie mogelijk geweest dan dat het niet anders kan zijn dan dat het celmateriaal ten tijde van het delict ter plaatste is achtergelaten.
14. Zoals hiervoor onder 6 al is vooropgesteld zal het oordeel betreffende het al dan niet bewezen zijn van het tenlastegelegde, met de daartoe gegeven motivering, niet onbegrijpelijk genoemd kunnen worden op de grond dat het beschikbare bewijsmateriaal - al dan niet in verband met een andere uitleg van gegevens van feitelijke aard - een andere (bewijs)beslissing toelaat. Daar komt bij dat geen rechtsregel de rechter verplicht de resultaten van het tactische onderzoek te toetsen en in onderling verband en samenhang te beschouwen met de resultaten van het technische onderzoek en zo het hof dat wel heeft gedaan, daarvan uitdrukkelijk rekenschap te geven. Verder lijkt de steller van het middel er onder 5.4.3.1. van de schriftuur vanuit te gaan dat het hof heeft vastgesteld dat de echtelijke slaapkamer sinds 9 of 10 oktober 2008 onafgebroken afgesloten is geweest, terwijl het hof dit niet als zodanig heeft vastgesteld. Het hof heeft onder het kopje ‘start van het onderzoek’ slechts weergegeven dat de eerste onderzoekshandelingen erop duidden dat het slachtoffer tien dagen voor het aantreffen van het stoffelijk overschot voor het laatst in leven zou zijn gezien en dat de echtelijke slaapkamer sinds die tijd onafgebroken afgesloten zou zijn geweest.
15. Het middel is evident kansloos, nu het opkomt tegen de geenszins onbegrijpelijke motivering van de gegeven vrijspraak.
16. Deze conclusie strekt tot niet-ontvankelijkverklaring van het cassatieberoep op de voet van art. 80a RO, omdat het middel klaarblijkelijk niet tot cassatie kan leiden.
De Procureur-Generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG
Vgl. o.a. HR 4 mei 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO5061.