ECLI:NL:GHAMS:2013:4352
Gerechtshof AMS — Uitspraak 


parketnummer: 23-000713-12
datum uitspraak: 29 november 2013
TEGENSPRAAK
Verkort arrest van het gerechtshof Amsterdam gewezen op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de economische kamer van de rechtbank Haarlem van 10 februari 2012 in de strafzaak onder parketnummer 15-996525-06 tegen
[verdachte]
,
geboren te Amsterdam op [geboortedatum],
adres:[adres]
Onderzoek van de zaak
Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van 1 en 15 november 2013 en - overeenkomstig het bepaalde bij artikel 422, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering (hierna: Sv) - het onderzoek op de terechtzittingen in eerste aanleg.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door de verdachte en de raadsman naar voren is gebracht.
Tenlastelegging
Aan de verdachte is ten laste gelegd dat
1
primair:
hij, op een of meer tijdstip(pen), in of omstreeks de periode van 1 september 2000 tot en met 4 november 2004, te (gemeente) Nieuw-Vennep en/of Amersfoort, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, te weten Frankendael Internet Participaties BV, en/of Frankendael Participatiemaatschappij NV, en/of Muba CV, al dan niet handelend onder de naam Amafo-FD, en/of Fimafo BV, en/of (een) ander(en), althans alleen, meermalen, althans eenmaal,
(telkens) met het oogmerk om zich of (een) ander(en) wederrechtelijk te bevoordelen, door het aannemen van een of meerdere valse na(a)m(en), en/of van een valse hoedanigheid, en/of (een) listige kunstgre(e)p(en), en/of een samenweefsel van verdichtsels,
een of meer (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) (in/van een of meer(dere) commanditaire vennootschap(pen), met de naam Frankendael Internet Participaties CV), heeft bewogen en/of doen bewegen tot de afgifte van (een) (geld)bedrag(en) (totaal circa NLG 105.000 per hierboven bedoelde CV, totaal circa NLG 1.155.000 (circa Euro 524.116)), en/of tot het aangaan en/of doen aangaan van een of meer(dere) schuld(en) en/of tot het teniet doen en/of doen teniet doen van een of meer(dere) inschuld(en), te weten de inlegging(en) en/of betaling(en) van (een) (geld)bedrag(en) door eerder genoemde (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) uit hoofde van (een) (mondelinge) (investerings-)overeenkomst(en),
hebbende hij, verdachte, en/of zijn mededader(s) met voorgeschreven oogmerk, (telkens) valselijk en/of listiglijk en/of bedrieglijk en/of in strijd met de waarheid - zakelijk weergegeven - aan de eerder genoemde (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) via brochure(s) en/of advertentie(s) en/of brie(f)(ven) en/of e-mail(s) en/of vergadering(en) en/of huisbezoek(en) en/of bijeenkomst(en), mondelinge en/of schriftelijke informatie verstrekt en/of doen verstrekken, te weten
- dat deelneming in (een of meerdere van de) eerder bedoelde commanditaire vennootschap(pen) (een) (gegarandeerde) fiscale aftrekpost(en) en/of fiscale faciliteiten oplevert/opleveren, en/of
- dat met de Belastingdienst (een) afspra(a)k(en) en/of een ruling is/zijn overeengekomen over (een) (deze) aftrekpost(en), en/of
- dat de Belastingdienst de eerder genoemde aftrekpost(en) op de aangifte(n) (zeker) zal honoreren, (terwijl hieromtrent met de Belastingdienst geen ruling en/of afspra(a)k(en) is/zijn gemaakt), en/of
- dat als gevolg van de eerder genoemde aftrekpost(en) geen verlies op de participatie(s) en/of investering(en) geleden kan worden, en/of
- dat (een) particuliere venno(o)t(en) van (een) commanditaire vennootschap(pen) als ondernemer wordt/worden aangemerkt, en/of
- dat (een van de) eerder genoemde (commanditaire) vennootschap(pen) (internet)activiteiten (gaat/gaan) verrichten, en/of
- dat (een) rendement(en) kan/kunnen worden behaald van percentages tussen de circa 25% en 64%, (terwijl door voornoemde CV('s) en/of aan haar/hun gelieerde venootschap(pen) geen dan wel nauwelijks (internet)activiteiten zijn verricht), en/of
- dat rendement(en) en/of (een) (eind)uitkering(en) (jaarlijks) wordt/worden betaald en/of uitgekeerd en/of berekend, (terwijl geen dan wel nauwelijks rendement(en) en/of terugbetaling(en) hebben plaatstgevonden), en/of
- dat in een overeenkomst is bepaald dat (een) CV('s) op 1 januari 2003 de activa aan Frankendael Participatiemaatschappij NV kan/kunnen verkopen voor een bedrag gelijk aan vijf keer de gemiddelde netto winst van de jaren 2001 en 2002, en/of
- dat Frankendael Participatiemaatschappij NV garant staat voor een (gegarandeerde) minimale koopprijs van (de activa van) (een) CV('s), (terwijl geen overeenkomst(en) tussen Frankendael Participatiemaatschappij NV en een of meer hiervoor bedoelde CV('s) is gesloten waarin de bedoelde garantiestelling is opgenomen en/of terwijl Frankendael Participatiemaatschappij NV dan wel (een) ander(en) vennootschap(pen) niet garant heeft/hebben gestaan), en/of
- dat een verkoopoptie bestaat voor de participant(en) en/of commanditaire venno(o)t(en), en/of
- dat een optie bestaat voor de participant(en) en/of commanditaire venno(o)t(en) om het/de ingelegde bedrag(en) en/of participatie('s) om te zetten in een of meer aandelen van een beursgenoteerd bedrijf en/of (internetparticipatie)fonds, (terwijl deze optie(s) (feitelijk) niet heeft/hebben bestaan en/of kon/konden worden geëffectueerd),
waardoor eerder bedoelde (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) (telkens) werd(en) bewogen tot bovenomschreven afgifte(n) van enig(e) goed(eren) en/of tot het (doen) aangaan van bovenomschreven schuld(en) en/of tot het (doen) teniet doen van bovenomschreven inschuld(en).
1
subsidiair:
hij, op een of meer tijdstip(pen), in of omstreeks de periode van 1 september 2000 tot en met 29 juni 2005, te Nieuw-Vennep en/of Amersfoort, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met (een) of meer ander(en), te weten Virtual Networks BV en/of Frankendael Internet Participaties BV en/of Frankendael Participatiemaatschappij NV en/of The Internet One NV/BV en/of (een) ander(en), althans alleen, meermalen, althans eenmaal,
(telkens) opzettelijk (een) goed(eren), te weten een of meerdere (geld)bedrag(en) (te weten per hierna bedoelde commanditaire vennootschap circa NLG 105.000, totaal circa NLG 1.155.000 (circa EURO 524.116)), in elk geval enig(e) goed(eren), geheel of ten dele toebehorende aan een of meerdere (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) en/of commanditaire venno(o)t(en) (in/van een of meerdere commanditaire vennootschap(pen), met de naam Frankendael Internet Participaties CV), in elk geval aan een ander of anderen dan aan verdachte, welk(e) geldbedrag(en) en/of goed(eren) verdachte en/of zijn mededader(s) op basis van, dan wel door middel van
- (een) (mondelinge) (investerings)overeenkomst(en), gesloten tussen deze (natuurlijke) perso(o)n(en) en/of participant(en) in eerder genoemde commanditaire vennootschap(pen) en Frankendael Internet Participaties BV, en/of
- (vervolgens na omzetting) (een) converteerbare obligatielening(en) uitgegeven door Virtual Networks BV, en/of
- (vervolgens na omzetting) (een) certifica(a)t(en) van aande(e)l(en) in The Internet One NV/BV en/of (een) ander(e) bedrij(f)(ven), (telkens) onder zich had(den), in elk geval anders dan door misdrijf, wederrechtelijk zich heeft/hebben toegeëigend.
2:
Virtual Networks BV, op een of meer tijdstip(pen), in of omstreeks de periode van 1 november 2002 tot en met 28 februari 2003, te Nieuw-Vennep en/of Amersfoort, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met (een) of meer ander(en), althans alleen, meermalen, althans eenmaal (telkens) opzettelijk, in of vanuit Nederland, buiten besloten kring, bij uitgifte effecten, te weten een of meerdere (converteerbare) obligatielening(en), heeft aangeboden dan wel zodanige aanbieding(en) door middel van een of meer advertentie(s) en/of en/of brochure(s) en/of document(en) in het vooruitzicht heeft gesteld, terwijl zij, genoemde rechtspersoon, en/of haar mededader(s) terzake van het aanbod/de aanbiedingen geen prospectus(sen) algemeen verkrijgbaar heeft/hebben gesteld welke voldoet/voldoen aan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur gestelde regels,
tot het plegen van welk(e) bovengenoemd(e) strafba(a)r(e) feit(en) hij, verdachte, (telkens) tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) opdracht heeft gegeven, dan wel aan welk(e) bovengenoemd(e) verboden gedraging(en) hij, verdachte, (telkens) tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) feitelijke leiding heeft gegeven.
3:
Frankendael Internet Participaties BV, op een of meer tijdstip(pen), in of omstreeks de periode van 1 oktober 2000 tot en met 31 maart 2001, te Nieuw-Vennep en/of Amersfoort, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met (een) of meer ander(en), althans alleen, meermalen, althans eenmaal (telkens) opzettelijk, in of vanuit Nederland, buiten besloten kring, bij uitgifte effecten, te weten de investering(en) en/of participatie(s) in een of meer commanditaire vennootschap(pen) (te weten een of meer Frankendael Internet Participaties CV('s)), heeft aangeboden dan wel zodanige aanbieding(en) door middel van een of meer advertentie(s) en/of brochure(s) en/of document(en) in het vooruitzicht heeft gesteld, terwijl zij, genoemde rechtspersoon, en/of haar mededader(s) terzake van het aanbod/de aanbiedingen geen prospectus(sen) algemeen verkrijgbaar heeft/hebben gesteld welke voldoet/voldoen aan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur gestelde regels,
tot het plegen van welk(e) bovengenoemd(e) strafba(a)r(e) feit(en) hij, verdachte, (telkens) tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) opdracht heeft gegeven, dan wel aan welk(e) bovengenoemd(e) verboden gedraging(en) hij, verdachte, (telkens) tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen, (telkens) feitelijke leiding heeft gegeven.
Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zal het hof deze verbeterd lezen. De verdachte wordt daardoor niet in de verdediging geschaad.
Vonnis waarvan beroep
Het vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven, omdat het hof tot een andere bewijsconstructie van het onder 1 primair ten laste gelegde komt en tot andere beslissingen inzake de onder 2 en 3 ten laste gelegde feiten.
Ontvankelijkheid van het openbaar ministerie
Verjaring:
Het hof zal het openbaar ministerie ten aanzien van het onder 3 ten laste gelegde niet-ontvankelijk verklaren in zijn vervolging.
Het hof overweegt hieromtrent als volgt.
Het tenlastegelegde feit, te weten opzettelijke overtreding van een voorschrift gesteld bij artikel 3, eerste lid, van de Wet toezicht effectenverkeer 1995 (oud) (hierna: Wte 1995), is gepleegd in de periode van 1 oktober 2000 tot en met 31 maart 2001. Dit feit - voor zover opzettelijk begaan - wordt op grond van artikel 2, eerste lid  jo artikel 6 van de Wet op de economische delicten aangemerkt als een misdrijf, waarop een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren is gesteld. Ingevolge art. 70, eerste lid aanhef en onder 2°, van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) bedraagt de verjaringstermijn voor dit feit zes jaren, terwijl deze termijn ingevolge art. 71 Sr aanvangt op de dag na die waarop het feit is gepleegd. Ingevolge artikel 72, tweede lid, Sr vervalt het recht tot strafvordering ten aanzien van misdrijven indien vanaf de dag waarop de oorspronkelijke verjaringstermijn is aangevangen een periode is verstreken die gelijk is aan twee maal de voor het misdrijf geldende verjaringstermijn.
Nu sinds 1 april 2001 een periode van meer dan 12 jaar is verstreken, is het recht tot strafvordering ten aanzien van feit 3 vervallen en dient het openbaar ministerie alsnog niet-ontvankelijk in de vervolging te worden verklaard.
Geheimhouder problematiek:
De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat de verbalisanten een ernstige inbreuk hebben gemaakt op de het fundamenteel beginsel van het verschoningsrecht waardoor aan de belangen van de verdachte op diens recht op een eerlijke behandeling van de zaak ernstig te kort is gedaan. De  inbeslaggenomen brieven van de notaris met bijlagen zijn niet conform de geldende voorschriften vernietigd en in het dossier opgenomen onder de nummers D-268 tot en met D-270. Bovendien is de verdachte tijdens zijn verhoren geconfronteerd met deze documenten waardoor de geheimhouderstukken een sturende werking in het onderzoek hebben gehad. Dit dient naar het standpunt van de raadsman te leiden tot niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in de vervolging.
De advocaat-generaal heeft - als reactie op dit als preliminair verweer gevoerde standpunt - erkend dat sprake is van onzorgvuldig handelen door de FIOD met betrekking tot de geheimhouderstukken. Echter deze fouten zijn niet van dien aard dat voldaan is aan het zogenoemde Zwolsman-criterium.
Naar haar oordeel is het openbaar ministerie dan ook ontvankelijk in zijn vervolging, doch dienen deze vormverzuimen wel te leiden tot bewijsuitsluiting van de achtste verklaring van de verdachte.
Naar het oordeel van het hof komt een niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de vervolging, de meest vergaande sanctie, slechts in uitzonderlijke gevallen aan de orde. Gezien de richtinggevende jurisprudentie van de Hoge Raad met betrekking tot artikel 359a Sv vindt niet-ontvankelijkverklaring alleen dan plaats indien de met de opsporing of vervolging belaste ambtenaren ernstig inbreuk hebben gemaakt op de beginselen van een behoorlijke procesorde, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekort gedaan.
Het hof stelt vast dat, ondanks het feit dat tijdens het onderzoek door de FIOD geheimhouderstukken niet zijn vernietigd, maar juist in het dossier zijn opgenomen en aan de verdachte zijn getoond, aan genoemd criterium niet is voldaan. Het dossier en het verhandelde ter terechtzitting bieden geen aanknopingspunten voor het oordeel dat deze onherstelbare vormverzuimen doelbewust zijn gemaakt of dat sprake is geweest van tekort doen met grove veronachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak. Om die reden is het openbaar ministerie ontvankelijk in zijn strafvervolging. Wel is het hof van oordeel dat aan het begaan van dit onherstelbare vormverzuim de consequentie verbonden moet worden van bewijsuitsluiting van de documenten in kwestie en de daaruit voortvloeiende bewijsmiddelen. Het hof zal aldus de schriftelijke bescheiden D-268 tot en met D-270, proces-verbaal van het verhoor van de verdachte (V08-03) en het proces-verbaal van relaas (AH-24) uitsluiten van het te bezigen bewijs.
Vrijspraak
Voor de beoordeling van het onder 2 ten laste gelegde feit slaat het hof acht op de volgende feiten en omstandigheden:
- In de periode van oktober tot en met december 2000 zijn ten hoogste 82 participanten - onder wie de verdachte zelf - aangetrokken voor deelname in een van de 11 CV’s waarin Frankendael Internet Participaties B.V. (hierna: FIP BV) als beherend vennoot optreedt.
- De 11 Frankendael Internet Participatie CV’s (hierna: FIP CV’s) verkregen op enig moment een vordering op Virtual Communication B.V. (hierna: VC).
- In de ‘Notulen van de gecombineerde FIP 1 t/m FIP 11 vennoten vergadering’ van 20 november 2002 is vastgelegd dat de verdachte aan de hand van een ‘notitie winstdelende obligatie’ de beëindiging van de CV’s heeft aangekondigd en dat als tussenoplossing aan de vennoten voor de afwikkeling van hun vennootschapsaandeel converteerbare obligaties worden geleverd.
- Bij overeenkomst met datum 31 december 2002, getekend op 22 januari 2003, is onder meer vastgelegd dat FIP BV, handelend als beherend vennoot van de 11 FIP CV’s in liquidatie haar vordering op Virtual Communications BV overdraagt aan Virtual Networks BV onder verrekening van het eigen vermogen van FIP I t/m IX CV. Als gevolg hiervan heeft Virtual Networks BV een schuld van € 544.093,59 aan FIP I t/m IX CV welke door de liquidatie van de commanditaire vennootschappen wordt omgezet in winstdelende obligaties uit te reiken aan de vennoten van de commanditaire vennootschappen.
- Virtual Networks verstrekte obligatiebewijzen aan de participanten van de geliquideerde CV’s.
De raadsman stelt dat de verandering van wetgeving met zich brengt dat bij de beoordeling van de vraag of sprake is van overtreding van artikel 3 Wte 1995 geen acht geslagen moet worden op het criterium ‘besloten kring’ maar op het gunstigere criterium ‘meer of minder dan 100 personen’, of zelfs op het huidige criterium van ‘meer of minder dan 150 personen’.
Het hof ziet zich door dit verweer gesteld voor de vraag of ingeval van de wijzigingen van artikel 3 Wte 1995 op 1 juli 2005 en 1 januari 2007 sprake is van een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid van de gedraging. Ingeval van een negatieve beantwoording van de vraag, dient het hof te beoordelen of de groep participanten al dan niet aangemerkt moet worden als een besloten kring, hetgeen een bewijskwestie behelst. Bij een positieve beantwoording van de vraag, dient de vrijstellingsregeling van het gewijzigde artikel of de vrijstellingsregelen van de Wft toegepast te worden, hetgeen een kwalificatiekwestie behelst.
Het hof overweegt dienaangaande als volgt.
Het besloten-kring-criterium is geïntroduceerd in de Wet effectenhandel, de voorloper van de Wte 1995, en vervolgens overgenomen in de Wte 1995. Volgens de kamerstukken van deze wet
zijn bij de beantwoording van de vraag of men zich tot een besloten kring wendt, de volgende aspecten van belang.
Ten eerste dient de groep personen tot wie men zich wendt, beperkt van omvang te zijn, alsmede nauwkeurig omschreven dan wel bepaald. Deze personen dienen in de tweede plaats in een zekere relatie te staan tot degene die het aanbod doet. Ten slotte dient bij de presentatie van het aanbod duidelijk kenbaar te zijn gemaakt dat het ingaan op het aanbod of het deelnemen uitsluitend aan de groep personen is voorbehouden op wie de hiervoor genoemde overwegingen van toepassing zijn.
De Wte 1995 is op 1 juli 2005 gewijzigd in die zin dat het bestanddeel ‘besloten kring’ is komen te vervallen. In de kamerstukken betreffende deze wijziging
is vermeld dat het wetsvoorstel strekt tot uitvoering van de verplichtingen die voortvloeien uit de zogenoemde prospectusrichtlijn.
In het nieuwe derde lid van artikel 3 van de Wte 1995 wordt het huidige verbod voor het aanbieden van effecten, behoudens enkele kleine aanpassingen, gehandhaafd. Het toepassingsbereik van het derde lid zal echter worden beperkt tot aanbiedingen van effecten die niet onder de prospectusrichtlijn vallen. Als uitvloeisel van de totale harmonisatie zal wat betreft het aanbieden van effecten die onder de prospectusrichtlijn vallen, niet langer gebruik (kunnen) worden gemaakt van het besloten-kring-criterium. In plaats van het besloten-kring-criterium kiest de prospectusrichtlijn onder meer voor een uitzondering op het verbod bij een aanbieding aan het publiek aan minder dan 100 personen per lidstaat.
De Wte 1995 is daarna op 1 januari 2007 komen te vervallen en het verbod van artikel 3, lid 1, Wte 1995 is thans opgenomen in artikel 5:2 Wft dat per dezelfde datum in werking is getreden. De uitzondering op het verbod is opgenomen in artikel 5:3 Wft en behelst een aanbieding aan minder dan 150 personen.
De wijziging van de Wte 1995 behelst niet een verandering van inzicht van de Nederlandse wetgever over de strafwaardigheid van het ten laste gelegde zodat aan het bepaalde in artikel 1, tweede lid, Sr geen rechtstreekse betekenis toekomt. Blijkens de wetsgeschiedenis is er geen sprake van een gewijzigd inzicht van de wetgever omtrent de strafwaardigheid van vóór de wetswijziging gepleegde feiten aangezien het gaat om een vanaf de wetswijziging te bewerkstelligen harmonisatie.
Wel dienen - in het licht van de strekking van artikel 1, tweede lid, Sr - eventuele nieuwe inzichten van de communautaire wetgever, zoals deze zouden kunnen blijken uit de richtlijn 2003/71/EG, toepassing te vinden, in ieder geval indien die toepassing een voor de verdachte gunstiger uitkomst oplevert. Van een gewijzigd inzicht van de Europese wetgever omtrent de strafwaardigheid van de gedraging kan evenmin gesproken worden nu de wijziging een vereenvoudiging van een uitzondering op het verbod van aanbieding van effecten zonder prospectus betreft.
Het hof zal toepassing geven aan artikel 3 Wte 1995 zoals het gold ten tijde van het ten laste gelegde feit.
Gelet op de bovenstaande feiten en omstandigheden, overweegt het hof dat VN aan een groep van 82 personen een converteerbare obligatielening heeft uitgegeven. Deze groep bestond uit participanten die vanaf eind 2000 hebben deelgenomen in verschillende CV’s waarvan FIP BV de beherend vennoot was. Naar het oordeel van het hof is aldus sprake van een nauwkeurig omschreven groep. Voor zover uit het dossier blijkt is enkel deze groep benaderd voor de uitgifte van winstdelende obligaties. Tevens zijn aan deze personen deze obligaties uitgegeven omdat de CV’s waarin zij participeerden een vordering zou hebben op VC en deze vordering is ten tijde van de uitgifte overgenomen door VN. Deze omstandigheid brengt naar het oordeel van het hof een zekere relatie met zich.
Aldus heeft VN - naar het oordeel van het hof - effecten uitgegeven binnen een besloten kring en had aldus niet de verplichting een prospectus algemeen verkrijgbaar te stellen. Het hof acht dan ook om die reden niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen de verdachte onder 2 is ten laste gelegd, zodat de verdachte hiervan moet worden vrijgesproken.
Bespreking van verweren
Salduz-verweer:
Met de raadsman en de advocaat-generaal is het hof van oordeel dat de verklaringen van de verdachte, zoals opgenomen als bijlagen V08-01, V08-02 en V08-04 moeten worden uitgesloten van het te bezigen bewijs. De verdachte heeft niet voorafgaand aan deze verhoren gebruik kunnen maken van zijn consultatierecht en hij heeft daarvan ook niet ondubbelzinnig afgezien. Dat zich thans de uitzonderlijke situatie heeft voorgedaan dat de verdachte voor zijn aanhouding lopende het GVO de gelegenheid heeft gehad om met zijn raadsman een standpunt te bepalen over zijn proceshouding, maakt niet dat de verdachte na zijn aanhouding niet dient te worden gewezen op zijn consultatierecht.
Het voorgaande brengt het hof tot de conclusie dat het recht van de verdachte op aanwezigheid van een advocaat [NAAM]daarmee sprake is van een vormverzuim in het voorbereidend onderzoek in de zin van artikel 359a Sv. Het proces-verbaal V08-03 was om een andere reden al uitgesloten van het te bezigen bewijs.
Bewezenverklaring
Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het onder 1 primair ten laste gelegde heeft begaan, met dien verstande dat:
hij, op tijdstippen, in de periode van 1 september 2000 tot en met 4 november 2004, te Amersfoort, tezamen en in vereniging met anderen, te weten Frankendael Internet Participaties BV en Frankendael Participatiemaatschappij NV, en een ander, meermalen,
telkens met het oogmerk om anderen wederrechtelijk te bevoordelen, door het aannemen van listige kunstgrepen,
natuurlijke personen heeft bewogen of doen bewegen tot de afgifte van een geldbedrag, totaal circa NLG 105.000 per CV, totaal circa NLG 1.155.000 (circa Euro 524.116),
hebbende hij, verdachte, en zijn mededaders met voorgeschreven oogmerk, telkens listiglijk en bedrieglijk en in strijd met de waarheid - zakelijk weergegeven - aan de eerder genoemde natuurlijke personen via brochures informatie verstrekt of doen verstrekken, te weten
- dat deelneming in een of meerdere commanditaire vennootschappen met de naam Frankendael Internet Participaties CV een gegarandeerde fiscale aftrekpost of fiscale faciliteit oplevert, en
- dat als gevolg van de eerder genoemde aftrekpost geen verlies op de participaties en investeringen geleden kan worden, en
- dat een particuliere vennoot van een commanditaire vennootschap als ondernemer wordt aangemerkt, en
- dat de commanditaire vennootschap internetactiviteiten gaat verrichten, en
- dat in een overeenkomst is bepaald dat een CV op 1 januari 2003 de activa aan Frankendael Participatiemaatschappij NV kan verkopen voor een bedrag gelijk aan vijf keer de gemiddelde netto winst van de jaren 2001 en 2002, en
- dat Frankendael Participatiemaatschappij NV garant staat voor een gegarandeerde minimale koopprijs van de activa van een CV, terwijl geen overeenkomst tussen Frankendael Participatiemaatschappij NV en de CV is gesloten waarin de bedoelde garantiestelling is opgenomen en terwijl Frankendael Participatiemaatschappij NV niet garant heeft gestaan,
waardoor eerder bedoelde natuurlijke personen werden bewogen tot bovenomschreven afgifte van enig goed.
Bewijsoverweging en gevoerde verweren:
Standpunt advocaat-generaal:
De advocaat-generaal stelt zich op het standpunt dat sprake is van oplichting in de periode van 18 oktober 2000 tot en met 23 februari 2001, zijnde de periode vanaf de eerste inschrijving in de FIP I CV tot en met de laatste inschrijving in de FIP XI CV. In de verschillende CV’s zijn geen ondernemingsactiviteiten ontplooid. Deze omstandigheid en het feit dat er geen afspraken zijn gemaakt met de belastingdienst, maakten dat de participanten niet werden aangemerkt als ondernemer hetgeen tot gevolg had dat de belofte van fiscaal voordeel niet waargemaakt werd. Tevens was de garantie dat de participanten hun inbreng minimaal zouden terugkrijgen, niet gegarandeerd en niet gerealiseerd. De participanten hebben enkel een obligatielening gekregen die uiteindelijk niet converteerbaar naar aandelen bleek te zijn.
Een uiteenzetting van de geldstromen laat vervolgens het oogmerk op een wederrechtelijke bevoordeling zien. Gezien de bedrijfsconstructie en diverse verklaringen was de verdachte tezamen en in vereniging met anderen direct betrokken bij deze oplichting.
Standpunt verdediging:
De raadsman heeft bij pleidooi gemotiveerd vrijspraak bepleit en voert daartoe de volgende punten aan:
- Niet wettig en overtuigend kan worden bewezen dat de verdachte oplichtingsmiddelen heeft gebezigd. Het was immers[getuige 1] die de participanten heeft aangetrokken. Daarenboven bevatte de brochure waarmee de participanten zijn bewogen tot deelname aan het project, geen onjuiste fiscale informatie en de verkoopgarantie bestond wel degelijk.
- De verdachte had niet het oogmerk om zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen. De gelden zijn aangetrokken om binnen de CV’s investeringen te doen in de ontwikkeling van internetactiviteiten. Er zijn wel degelijk ondernemingsactiviteiten binnen de 11 CV’s ontplooid.
- Er is geen sprake van benadeling van de oorspronkelijke participanten. Zij hebben hun inbreng uitbetaald gekregen in de vorm van een converteerbare obligatielening.
Feiten en omstandigheden:
a. [verdachte] was in de ten laste gelegde periode via Aequitas Consult BV en Frankendael Management BV bestuurder van FIP BV.
[medeverdachte] was in de ten laste gelegde periode aandeelhouder van Frankendael Participatiemaatschappij NV.
FIP B.V. heeft eind 2000 als beherend vennoot 11 CV’s opgericht. De CV’s FIP I tot en met IV betroffen zogenaamde ‘namen-CV’s’. De CV’s FIP V tot en met IX en XI betroffen zogenaamde ‘internetwinkel-CV’s’ en FIP X betrof een ‘casino-CV’.
Iedere CV bestond uit 21 participaties waarvan één participatie bestemd was voor de beherend vennoot FIP BV.
Namens de CV’s zijn mensen benaderd om als participant in een of meerdere CV’s deel te nemen. Deze groep bestond uit aandeelhouders van Frankendael Participatiemaatschappij NV en uit andere personen.
Aan hen is een brochure aangeboden waarin is opgenomen dat participanten een fiscaal voordeel genieten omdat zij zouden worden aangemerkt als ondernemer en aldus aanspraak maakten op investeringsaftrek, versnelde afschrijving en stakingsvrijstelling. In de folder is tevens opgenomen dat in een overeenkomst is bepaald dat de CV op 1 januari 2003 de activa aan Frankendael Participatiemaatschappij NV kon verkopen voor een bedrag gelijk aan vijf keer de gemiddelde netto winst van de jaren 2001 en 2002 met een minimale koopprijs van fl. 75.000,00. De NV is evenwel gerechtigd de optie van de CV om te zetten in aandelen van een op de beurs te noteren fonds.
In de toetredingsovereenkomsten is vermeld dat FIP BV en de betreffende participant binnen de commanditaire vennootschap FIP CV voor gemeenschappelijke rekening en onder gemeenschappelijke naam een internetbedrijf willen uitoefenen.
Uiteindelijk hebben 81 natuurlijke personen, onder wie [medeverdachte] en [verdachte] zelf met één of meerdere participaties deelgenomen in één of meerdere CV’s.
De meeste participanten hebben hun inleggeld overgemaakt op de bankrekening van FIP BV. Ook is geld overgemaakt op de derdengeldenrekening van De Raadslijn.
FIP BV heeft in de periode van 5 tot en met 28 december 2000 het totaalbedrag van de inleggelden van fl. 1.155.000,00 in gelijke delen doorgestort naar de 11 bankrekeningen van de CV’s en daarnaast een bedrag van fl. 17.500,00 met als beschrijving ‘lening BTW’.
Iedere CV had dus een banksaldo van fl. 122.500,00.
VC, ook wel handelend onder de naam Dutchnet Internet Service Provider, heeft op 23 november 2000 en 21 december 2000 facturen aan de CV’s gestuurd voor ‘aanleg infrastructuur’ voor een bedrag van fl. 117.500,00 incl. BTW.
Iedere CV heeft de factuur betaald hetgeen betekende dat iedere CV nog een banksaldo had van zo’n fl. 5.000,00.
i. VC heeft op 21, 27 en 28 december 2000 steeds een bedrag van fl. 352.500,00 met steeds de omschrijving ‘lening’ overgemaakt op de bankrekening van FIP BV, zijnde een totaalbedrag van
fl. 1.057.500,00.
Op 9 juni 2001 heeft iedere CV het resterende banksaldo van bijna fl. 5.000,00 overgemaakt op de bankrekening van FIP BV.
Het banksaldo van iedere CV was vanaf dat moment nihil.
Bij overeenkomst van 31 december 2002, getekend op 22 januari 2003, sloot FIP BV als beherend vennoot namens de CV’s in liquidatie (verkoper) met VC een koopovereenkomst. Hierin is vermeld dat verkoper eigenaar is van de infrastructuur met domeinnamen en bijbehorende software en dat koper, vooruitlopend op de koopovereenkomst bij overeenkomst van 14 juni 2002 de rechten op infrastructuur met domeinnamen heeft doorverkocht aan The Internet One BV (hierna: TIO). De CV’s kregen op basis van deze overeenkomst een vordering op VC van € 544.093,59,-.
Vanwege de liquidatie van de CV’s werd deze vordering omgezet in winstdelende obligaties, uit te delen aan de vennoten van de CV’s.
Op 31 december 2002 zijn de CV’s opgeheven.
Betrokkenheid verdachte en medeverdachte [medeverdachte]:
Uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting in hoger beroep is af te leiden dat [verdachte] en [medeverdachte] vanaf medio 2000 met elkaar en met [getuige 2] en [getuige 1] tot afspraken zijn gekomen om middels de oprichting van de CV’s, participanten te interesseren voor investeringen in - kort gezegd - internetactiviteiten. Onder meer [verdachte] en [medeverdachte] hebben uit naam van FIP BV de brochures opgesteld en participanten (laten) benaderen.[medeverdachte] heeft, naar eigen zeggen, de fiscale haalbaarheid van de constructie beoordeeld. In eerste instantie hebben [medeverdachte] en [verdachte] alleen de aandeelhouders van Frankendael Participatiemaatschappij NV benaderd maar later zijn via [getuige 1] ook derden aangetrokken om deel te nemen in één of meerdere CV’s. [verdachte] heeft namens FIP BV de toetredingsovereenkomsten met de participanten getekend.
[verdachte] heeft de bank de opdracht gegeven de inbreng van participanten door te storten op de bankrekeningen van de CV’s, de factuur van VC te betalen en het geld als ‘lening’ terug te storten op de bankrekening van FIP BV.
[verdachte] heeft de verkoopovereenkomst van 31 december 2002 namens FIP BV en namens VN getekend.
Netto rendement van een participatie:
Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat het netto rendement listiglijk en bedrieglijk aan de participanten is voorgesteld en gegarandeerd. In de brochure is vermeld dat particuliere vennoten van een commanditaire vennootschap tot 31 december 2000 nog als ondernemer worden aangemerkt. Tevens is in de toetredingsovereenkomst opgenomen dat participanten een bedrijf willen uitoefenen. [verdachte] en [medeverdachte] hebben door de teksten in de brochure en de toetredingsovereenkomst participanten geïnformeerd dat de CV’s een onderneming zouden drijven en dat op basis daarvan de in de brochure bedoelde fiscale voordelen konden worden gerealiseerd. Het merendeel van de door de participanten geclaimde aftrekposten is niet geaccepteerd door de belastingdienst omdat de CV’s feitelijk geen onderneming dreven. In de gevallen waarin wel sprake is van een teruggave van de aftrekpost door de belastingdienst, is deze geaccordeerd zonder dat er enige controle heeft plaatsgevonden. Van een bewuste standpuntbepaling door de belastingdienst, in die zin dat ondanks het ontbreken van ondernemingsactiviteiten voor rekening en risico van de CV’s, fiscale aftrekposten mogelijk zijn, is niet gebleken.
[verdachte] en [medeverdachte] hebben over de aard en omvang van de ondernemingsactiviteiten die noodzakelijk zijn om commanditaire vennoten als ondernemer in de zin van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 aan te merken, geen afspraken gemaakt met de belastingdienst. Evenmin hebben zij er zorg voor gedragen dat binnen de CV’s de vereiste ondernemingsactiviteiten daadwerkelijk werden ontplooid, om zo rechtsgeldig aanspraak te kunnen maken op de fiscale voordelen. Het hof leidt dit af uit de volgende omstandigheden.
1. Van de betalingen van de facturen door de CV’s aan VC van een bedrag van fl. 100.000,00 per CV voor ‘aanleg infrastructuur’ is geenszins duidelijk geworden waarop dit bedrag is gebaseerd en welke werkzaamheden VC ten behoeve van de CV’s zou gaan uitvoeren. Uit het dossier is ook niet vast komen te staan dat VC ten behoeve van de CV’s domeinnamen heeft aangekocht en dat de verkoop- en exploitatieresultaten voor rekening en risico van de CV’s zouden zijn. Niet gebleken is welke infrastructuur ten behoeve van de CV’s is ontwikkeld en in welke vorm eigendom van rechten/licenties voor rekening en risico van de CV’s is gekomen. Stukken ter onderbouwing hiervan ontbreken namelijk. Het dossier bevat wel een brief van Stichting Juridische Eigendom Domeinen - een stichting gevestigd op hetzelfde adres als van de aan [verdachte] gelieerde ondernemingen - aan VC, d.d. 21 januari 2001, waarin melding wordt gemaakt dat 400 domeinnamen die door de stichting worden gehouden namens de 4 namen-CV’s. Informatie over de wijze waarop waardeveranderingen en/of verkoopresultaten van deze domeinnamen voor rekening en risico van de CV’s komen, ontbreekt. Ook de verdeling van de door de namen die door Stichting zouden zijn verworven tussen de namen-CV’s is niet duidelijk. [getuige 2], de bestuurder van VC, heeft bovendien letterlijk verklaard dat de assets van VC waren en dat FIP geen assets mocht hebben.
2) De jaarrekening van 2000 van iedere CV vermeldt op de winst- en verliesrekening een ‘vervroegde afschrijving infrastructuur’ van fl. 100.000,-.
De jaarrekeningen van de CV’s van 2000, 2001 en 2002 vermelden steeds op de balans dat de waarde van de materiële vaste activa ‘pro memorie’ is. Waarom zo snel na de betaling van de facturen op de commerciële balans geen waarde voor internet infrastructuur of andere activa is opgenomen, is onduidelijk gebleven. Evenmin is duidelijk geworden op welke wijze de CV’s op enig moment ondernemingsresultaten konden behalen nadat nagenoeg alle liquide middelen waren overgemaakt naar VC, die deze op haar beurt heeft overgemaakt aan FIP BV.
Verder is in 2001 en 2002 op de winst- en verliesrekening van de vier namen-CV’s wel onder de post bedrijfskosten een bedrag opgenomen voor ‘registratie namen’ van respectievelijk € 3.000,- en € 1.402,-. In- en verkoopfacturen dan wel bankafschriften waaruit blijkt dat namen zijn geregistreerd ten behoeve van de CV’s ontbreken.
3) In de notulen van de algemene aandeelhoudersvergadering van Virtual Holdings, d.d. 20 december 2001
is het volgende opgenomen:
- internet Project:
- Inkomsten uit namen-CV’s
- winst komt uit de verhuur van namen
- VC heeft f 2.500.000 geïnvesteerd in winkels die software verkopen (…)
- maandelijks komt hier geld uit
- VC bezit infrastructuur.
- In 2002 moet 1,2 miljoen terug aan de FIP CV ook aan deze mensen wordt t.z.t. een omruilvoorstel gedaan.
De inkomsten uit de namen CV’s komen niet terug in de jaarrekeningen van de namen-CV’s en hier is letterlijk opgenomen dat de infrastructuur van VC is. Niet wordt gesproken over enig eigendom van dan wel ten behoeve van de CV’s.
4) Dat de CV’s activa bezaten en dat dit zou blijken uit de onder k. bedoelde overeenkomst waarin is vermeld dat namens de CV’s per 31 december 2002 activa zijn verkocht, wordt niet ondersteund door overeenkomsten op basis waarvan kan worden aangenomen dat de CV’s daadwerkelijk activa hebben verworven. Het dossier bevat wel een factuur van FIP BV aan FIP X CV - de casino-CV - maar deze factuur betreft het in rekening brengen van onderhoudskosten en staat naar het oordeel van het hof op zichzelf.
5) [getuige 3], participant in FIP III CV is een procedure gestart omdat zijn belastingaftrek niet werd geaccepteerd. Deze procedure is grotendeels door medeverdachte [medeverdachte] gevoerd. Allereerst is redengevend dat de inspecteur van de belastingdienst meerdere malen heeft geprobeerd antwoord te krijgen op de vraag of de FIP CV’s een onderneming dreven, maar dat hiervoor, naar het oordeel van de inspecteur, steeds geen bewijs is aangeleverd.
Ten tweede stelt de inspecteur in de uitspraak op een bezwaarschrift van die [getuige 3] dat de CV’s de verkrijging van activa hebben overgelaten aan VC, dat alleen VC vervolgens contact had met de afnemer van domeinnamen, de benodigde software om de domeinnamen te verkopen zijn eigendom gebleven van VC. Daarmee bestonden de activiteiten van de namen-CV’s dus uit het verkrijgen van gelden die door VC zijn aangewend om resultaat te verkrijgen.
Ten derde heeft de enkelvoudige belastingkamer in de beroepsprocedure tegen deze uitspraak geoordeeld dat eiser desgevraagd geen enkele aan FIP III CV toe te rekenen ondernemingsdaad, gericht op de exploitatie van een vermogensbestanddeel genoemd heeft. Nu geen sprake is geweest van maatschappelijke behoeftebevrediging of iets van dien aard, maar FIP III CV louter passief risico heeft aanvaard en gelopen, komt de rechtbank tot de slotsom dat FIP III CV geen onderneming heeft gedreven.
Verkoopgarantie:
Het hof is van oordeel dat bewezen is dat de in de brochure voorgestelde verkoopgarantie listiglijk en bedrieglijk aan de participanten is voorgesteld. In de brochure is vermeld dat in een overeenkomst is bepaald dat de CV’s op 1 januari 2003 de activa aan Frankendael Participaties NV kunnen verkopen voor de gemiddelde nettowinst over 2001 en 2002.  Het dossier bevat echter geen schriftelijke overeenkomst tussen de verschillende CV’s en Frankendael Participatiemaatschappij NV. [getuige 4], een commissaris van Frankendael Participatiemaatschappij NV en participant heeft verklaard dat er een open garantie was.
Nu uit het voorgaande volgt dat de CV’s vanaf de oprichting geen onderneming zouden drijven, was op voorhand reeds duidelijk dat het behalen van netto winst onmogelijk was. In de brochure is aan de participanten verder een verkoopopbrengst gegarandeerd van fl. 75.000,00 per CV, met de vermelding dat Frankendael Participatiemaatschappij NV gerechtigd was om de optie om te zetten in aandelen in een op de beurs te noteren fonds. Dat Frankendael Participatiemaatschappij NV voldoende vermogen had om aan deze garantieverplichting te kunnen voldoen, zoals ter zitting in hoger beroep is betoogd, maakt niet dat deze garantie reëel was. Aan de participanten is immers voor het beëindigen van de CV’s op geen enkel moment de gelegenheid geboden om de garantie uit te oefenen. Ook de toevoeging dat vermogen van de CV’s kon worden omgezet in een op de beurs te noteren fonds beschouwt het hof als een loze garantie. Participanten kunnen deze toevoeging niet anders hebben geduid dan dat in plaats van het minimum bedrag van fl. 75.000,00 per CV zij aandelen zouden krijgen met een overeenkomstige waarde. Dat de participanten uiteindelijk een converteerbare obligatielening in VN verkregen kan niet worden gezien als realisatie van de in de brochure gegeven garantie, te meer nu het hof geen aanwijzingen heeft kunnen vinden dat deze obligaties ten tijde van de uitreiking enige waarde hadden.
Oplichtingsmiddelen:
Naar het oordeel van het hof hebben [verdachte] en [medeverdachte] zich bediend van listige kunstgrepen door in de brochure de hierboven beschreven zekerheden aan de participanten voor te spiegelen, wetende dat deze niet gegarandeerd waren dan wel dat zij de garanties op geen enkele wijze zouden waarmaken.
De verdediging heeft aangevoerd dat de verdachte niet verantwoordelijk gehouden kan worden voor de beloftes die aan de participanten zijn gedaan nu deze zijn gedaan door [getuige 1]. Hij heeft zelfstandig en op eigen initiatief deze uitspraken gedaan. Aan deze verklaring gaat het hof voorbij nu de bewezen verklaarde informatie is verstrekt in de brochures die (mede) door de verdachte zijn opgesteld. Zoals uit het dossier blijkt, was [getuige 1] enkel degene die met goedkeuring van [verdachte] en met behulp van de brochure participanten aantrok. Hij werd hiervoor ook betaald door FIP BV. Daarenboven blijkt uit het dossier dat[verdachte] en [medeverdachte] de constructie hebben opgezet, dat zij samen met [getuige 2] de verkoopgarantie door FIP BV hebben veranderd in een verkoopgarantie door Frankendael Participatiemaatschappij NV en dat [medeverdachte] de fiscaliteit heeft beoordeeld.
Bewegen van participanten tot afgifte van enig goed:
Meerdere participanten, zoals [getuige 5]
, [getuige 6]
en [getuige 7]
hebben verklaard dat [getuige 1] hen het fiscale voordeel heeft voorgehouden en dat hij het voordeel heeft verzekerd. [getuige 8] heeft daarbij verklaard dat hem werd verteld dat het fiscale voordeel in combinatie met de garantie van Frankendael (het hof begrijpt Frankendael Participatie Maatschappij NV), ervoor zorgden dat je absoluut geen verlies kon leiden.
[getuige 4] heeft ook verklaard dat de fiscaliteit doorslaggevend was om deel te nemen.
Gelet op deze verklaring is het hof van oordeel dat de participanten met het voorgestelde fiscale rendement en de in de brochure opgenomen garanties werden bewogen tot afgifte van hun inbreng, zijnde enig goed, in de verschillende CV’s.
Oogmerk op wederrechtelijke bevoordeling:
Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat [verdachte] en [medeverdachte] zich hebben bediend van listige kunstgrepen met het oogmerk om een ander te bevoordelen.
Hieromtrent heeft [getuige 2] verklaard dat hij door [medeverdachte] en [verdachte] is aangetrokken als crisismanager bij VC. Hij had geïnventariseerd dat er zo’n € 1.000.000,00 tot € 1.500,000,00 bovenop de eerdere investering van Frankendael nodig was. [medeverdachte] had tegen [getuige 2] gezegd dat Frankendael voor het geld zou zorgen. [getuige 2] wist toen nog niet dat Frankendael een grote vordering op VC had uit hoofde van de investering en dat de nieuwe investering niet echt een investering was maar een compensatie voor eerdere verliezen die zij niet in Frankendael wilden afschrijven. Dat konden zij niet maken tegenover de investeringspartners in Frankendael. Uiteindelijk bleek dat Frankendael niet met het beoogde geld voor de investering op de proppen kon komen. Daardoor liep VC het risico dat het kapot zou gaan en dat Frankendael de eerdere investering kwijt zou raken. Tijdens een overleg om het investeringsprobleem op te lossen kwam ter sprake dat de activiteiten in een CV gestopt konden worden. Toen het geld van de participanten binnen was, kon [getuige 2] verder gaan met zijn leveranciers. Maar op dat moment bleek dat er allerlei problemen waren bij Frankendael en dat de geldstroom vanuit Frankendael stokte.
Gevraagd naar hoeveel geld uiteindelijk vanuit Frankendael c.q. FIP BV c.q. de CV’s is betaald voor ontwikkelingen door VC, antwoordt [getuige 2] dat VC voor een miljoen aan infrastructuur heeft ontwikkeld, maar dat dit miljoen niet is betaald door de FIP CV’s. Minder dan de helft van het beloofde miljoen is van FIP gekomen en besteed aan de ontwikkeling van internetwinkels en domeinnamen. Er is ook geld vanuit de FIP CV’s besteed aan betaling van schulden uit het verleden van Dutchnet en rechtsvoorgangers ervan.
In de concept jaarstukken 2001 van Virtual Holdings NV is over de 100% deelneming van deze NV in VC opgenomen dat de activiteiten van VC zich begeven op het internetgebied. Naast internetservice provider (vanaf 1 juni 2001 uitbesteed) is de vennootschap actief op het gebied van domeinhosting en aanbieder van applicatiesoftware zoals virtuele winkels. In dit kader zijn in december 2000 in totaal 11 commanditaire vennootschappen opgezet voor de verwerving van eigen vermogen.
In de notulen van de Raad van Commissarissen van Frankendael Participatiemaatschappij NV van 12 december 2001 is een opmerking van gelijke strekking opgenomen, namelijk dat VC eigenaar is van internetnamen en winkels en dat VC via de namen-CV’s en winkel-CV’s in totaal fl. 1.100.000,00 heeft opgehaald. Het geld is gebruikt voor uitgaven aan (internet)domeinnamen, VRC (software)licenties voor de winkels, lopende kosten, bestaande uit personeelskosten en overige kosten.
Het hof leidt uit het bovenstaande af dat de gelden van de participanten zijn aangetrokken om de door Frankendael Participatiemaatschappij NV en FIP BV aan [getuige 2] en VC beloofde investering te kunnen doen. Achterliggend motief was dat de mede investeerders van [medeverdachte] en[verdachte] in Frankendeal niet zouden worden geconfronteerd met verliezen op gedane investeringen. Het werkelijke doel van de oprichting van de CV’s en het verwerven van financiële middelen was daarom naar het oordeel van het hof om te voorkomen dat de financiële problemen aan het licht zouden komen. Dit wordt bevestigd doordat de betalingen van de facturen aan VC door de CV’s vrijwel direct op aandringen van [verdachte] onder vermelding van ‘lening’ zijn overgemaakt naar FIP BV. Het doel van de CV’s was niet anders dan een noodzakelijke kapitaalinjectie. Daarbij is, naar het oordeel van het hof, aan de belangen van de participanten aan wie voorgespiegeld was dat de CV’s een onderneming zouden drijven, volledig voorbijgegaan. Bovendien is door[verdachte] en [medeverdachte] op geen enkele wijze getracht de inleg van de participanten veilig te stellen nu is gebleken dat de ingelegde gelden, voor zover dit uit de stukken kan worden afgeleid, nimmer van FIP BV bij de participanten is terecht gekomen.
Door gelden aan te trekken van participanten onder de voorwendselen dat met die gelden ondernemingsactiviteiten ontplooid zouden worden en dat er geen verlies geleden kon worden, terwijl de gelden enkel als een kapitaalinjectie zijn doorgesluisd naar andere entiteiten zonder dat daarvoor waarborgen voor de participanten waren ingebouwd, hebben [verdachte] en [medeverdachte] het oogmerk gehad op wederrechtelijke bevoordeling van een ander en hebben zij zich tezamen en in vereniging met FIP BV en Frankendael Participatiemaatschappij NV schuldig gemaakt aan oplichting.
Hetgeen onder 1 primair meer of anders is ten laste gelegd, is niet bewezen. De verdachte moet hiervan worden vrijgesproken.
Het hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezen verklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat.
Strafbaarheid van het bewezen verklaarde
Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van het onder 1 primair bewezen verklaarde uitsluit, zodat dit strafbaar is.
Het onder 1 primair bewezen verklaarde levert op:
medeplegen van oplichting, meermalen gepleegd
Strafbaarheid van de verdachte
Er is geen omstandigheid aannemelijk geworden die de strafbaarheid van de verdachte ten aanzien van het onder 1 primair bewezen verklaarde uitsluit, zodat de verdachte strafbaar is.
Oplegging van straf
De economische kamer van de rechtbank Haarlem heeft de verdachte voor het onder 1 primair, 2 en 3 ten laste gelegde veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 3 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 2 jaar en tot een werkstraf voor de duur van 240 uren, subsidiair 120 dagen vervangende hechtenis met aftrek van de tijd die de verdachte in verzekering heeft doorgebracht.
Tegen voormeld vonnis is door de verdachte hoger beroep ingesteld.
De advocaat-generaal heeft gevorderd dat de verdachte zal worden veroordeeld tot dezelfde straf als door de rechter in eerste aanleg opgelegd.
Het hof heeft in hoger beroep de op te leggen straf bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder dit is begaan en gelet op de persoon van de verdachte.
Het hof constateert met de raadsman en de advocaat-generaal dat het eerste verhoor van de verdachte heeft plaatsgevonden op 7 september 2006 - zijnde het aanvangspunt van de criminal charge - dat door de rechtbank Haarlem op 10 februari 2012 vonnis is gewezen, dat op 22 februari 2012 hoger beroep is ingesteld en dat het hof thans op 29 november 2013 arrest wijst en dat mitsdien de redelijke termijn waarbinnen berechting dient plaats te vinden is overschreden. Naar het oordeel van het hof dient deze schending dan ook verdisconteerd te worden in de strafmaat. Hoewel bij delicten als het onderhavige een (voorwaardelijke) gevangenisstraf geïndiceerd is, zal het hof dientengevolge thans volstaan met na te noemen sanctie.
Het hof heeft daarbij in het bijzonder het volgende in beschouwing genomen.
De verdachte heeft zich tezamen en in vereniging met anderen schuldig gemaakt aan ernstige vermogenscriminaliteit. Om de financiering van vennootschappen, waarvan hij (middellijk) bestuurder was rond te krijgen, heeft hij – blind voor het nadeel dat hij voor anderen veroorzaakte – gelden bijeengebracht wetende dat hij de inleggers garanties verschafte die nooit waargemaakt konden worden.
De integriteit van het financiële en economische verkeer valt of staat met het vertrouwen dat gesteld wordt en gesteld moet kunnen worden in partners in het zakelijke verkeer en in de juistheid van de inhoud van toezeggingen en garanties. Dit vertrouwen is door het handelen van de verdachte in ernstige mate aangetast.
De verdachte heeft toegegeven dat hij het spijtig vindt dat de participanten hun inbreng zijn kwijtgeraakt, maar tegelijkertijd wijst hij de aan zijn adres gerichte strafrechtelijke verwijten af en houdt de AFM verantwoordelijk voor het verlies van de participanten. Van enig inzicht in het strafbare en het verwerpelijke van zijn handelen geeft hij mitsdien geen blijk.
Blijkens een de verdachte betreffend Uittreksel Justitiële Documentatie van 18 oktober 2013 is de verdachte niet eerder strafrechtelijk onherroepelijk veroordeeld.
Het hof acht, alles afwegende, een werkstraf van na te melden duur passend en geboden.
Benadeelde partijen
In de strafzaak heeft een groot aantal beleggers zich als benadeelde partij in het strafgeding gevoegd. Deze benadeelde partijen staan vermeld op de aan het arrest gehechte lijst van benadeelde partijen. De benadeelde partijen hebben reeds voor de onderhavige strafprocedure de civiele rechter geadieerd met een vordering die indirect zijn grond vindt in het in deze strafzaak bewezen verklaarde feit en dat de civiele rechter op die vordering in voor de benadeelde partijen afwijzende zin heeft beslist.
Naar het oordeel van het hof brengt het feit dat benadeelde partijen zich tot de civiele rechter hebben gewend reeds met zich mee dat zij in deze strafprocedure als benadeelde partij niet kunnen worden ontvangen.
Toepasselijke wettelijke voorschriften
De op te leggen straf is gegrond op de artikelen 22c, 22d, 47, 57 en 326 van het Wetboek van Strafrecht.
Deze wettelijke voorschriften worden toegepast zoals geldend ten tijde van het bewezen verklaarde.
BESLISSING
Het hof:
Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:
Verklaart het openbaar ministerie ter zake van het onder 3 ten laste gelegde niet-ontvankelijk in zijn strafvervolging.
Verklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 2 ten laste gelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het onder 1 primair ten laste gelegde heeft begaan.
Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is ten laste gelegd dan hierboven is bewezen verklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.
Verklaart het onder 1 primair bewezen verklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld en verklaart de verdachte strafbaar.
Veroordeelt de verdachte tot een
taakstraf
bestaande uit een werkstraf voor de duur van
240 (tweehonderdveertig) uren
, indien niet naar behoren verricht te vervangen door
120 (honderdtwintig) dagen hechtenis
.
Beveelt dat de tijd die door de verdachte vóór de tenuitvoerlegging van deze uitspraak in enige in artikel 27, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht bedoelde vorm van voorarrest is doorgebracht, bij de uitvoering van de opgelegde taakstraf in mindering zal worden gebracht, volgens de maatstaf van twee uren taakstraf per in voorarrest doorgebrachte dag, voor zover die tijd niet reeds op een andere straf in mindering is gebracht.
Ten aanzien van de benadeelde partijen
Verklaart alle benadeelde partijen vermeld op de aan dit arrest gehechte lijst van benadeelde partijen niet-ontvankelijk in hun vorderingen tot schadevergoeding.
Dit arrest is gewezen door de meervoudige economische kamer van het gerechtshof Amsterdam, waarin zitting hadden mr. D.J.M.W. Paridaens-van der Stoel, mr. J.D.L. Nuis en mr. A.P.M. van Rijn, in tegenwoordigheid van mr. S.P.H. Brinkman, griffier, en is uitgesproken op de openbare terechtzitting van dit gerechtshof van 29 november 2013.
Lijst van benadeelde partijen:
* [benadeelde partij 1] 	€ 	3.174,00
* [benadeelde partij 2]	€	6.348,00
*[benadeelde partij 3]	€	9.522,00
* [benadeelde partij 4]	€ 	6.348,00
*[getuige 7]	€ 	22.219,00
* [benadeelde partij 5]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 6]	€ 	9.522,00
* [getuige 5]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 7]	€ 	3.174,00
* [benadeelde partij 8]	€ 	15.870,00
* [benadeelde partij 9]	€ 	15.870,00
* [benadeelde partij 10]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 11]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 12]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 13]	€ 	9.522,00
* [getuige 8]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 14]	€ 	25.393,00
* [benadeelde partij 15]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 16]	€ 	15.870,00
* [benadeelde partij 17]	€ 	12.696,00
* [benadeelde partij 18]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 19]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 20]	€	9.522,00
*[benadeelde partij 21]	€	9.522,00
* [benadeelde partij 22]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 23]	€	15.870,00
* [getuige 6]	€	15.870,00
* [benadeelde partij 24]	€ 	3.174,00
* [benadeelde partij 25]	€	15.870,00
* [benadeelde partij 26]	€	12.696,00
*[benadeelde partij 27]	€	9.522,00
*[benadeelde partij 28]	€	9.522,00
* [benadeelde partij 29]	€ 	6.348,00
* [benadeelde partij 30]	€ 	9.522,00
* [benadeelde partij 31]	€ 	3.174,00
* [benadeelde partij 32]	€ 	6.348,00
HR 2 oktober 2007, LJN BA5632.
(D-437)
D-321.
Kamerstuk 1984-1985, nr. 18 750, memorie van toelichting.
Kamerstuk 2005-2005, nr. 30 013, memorie van toelichting.
Richtlijn nr. 2003/71/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 4 november 2003 betreffende het prospectus dat gepubliceerd moet worden wanneer effecten aan het publiek worden aangeboden of tot de handel worden toegelaten en tot wijziging van Richtlijn 2001/34/EG (PbEU L 345)
HR 6 oktober 2009, ECLI: NL: PHR: 2009: BJ3301.
D-002 tot en met D-004.
De verklaring van de verdachte, zoals afgelegd ter terechtzitting in hoger beroep, d.d. 1 november 2013.
De verklaring van de verdachte, zoals afgelegd ter terechtzitting in hoger beroep, d.d. 1 november 2013.
D-265 (FIP I CV), D-266 (FIP II CV), D-296 (FIP V CV).
D-027.
AH-025.
AH-027.
D-011 tot en met D-021.
D-279.
D-011 tot en met D-021.
D-302/18 en 19.
D-011 tot en met D-021.
D-321
D-437.
Onder meer D-086 3/3.
Onder meer D-093.
D-281.
Rechter-Commissaris verhoor [getuige 4], d.d. 1 april 2009.
D-087, D-103, D-123, D-137, D-154, D-171, D-190, D-207, D-226, D-245 en D-259.
D-305 4-5.
D-065/1 en 2.
D-412.
Rechter-Commissaris verhoor [getuige 4], d.d. 1 april 2009.
G01-01, p. 2.
G02-01, p. 3.
G03-01, p. 2.
G08-01, p. 2.
Rechter-Commissaris verhoor [getuige 4], d.d. 1 april 2009.
V11-01.
V11-03.
D-404
D-403/1.