ECLI:NL:CRVB:1996:ZB6417, Centrale Raad van Beroep, 03-10-1996, 94/411 AW,   94/417 AW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1996-10-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Ambtenarenrecht

Samenvatting: Verband tussen werk- en omstandigheden en ziekten / gebreken;
         geen aanleiding jurisprudentie om te buigen.

94/411 en 417 AW
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    in de gedingen tussen:
    
    
    A., wonende te B., appellant,
    
    en
    
    de Commissie van Bestuur van het Y.ziekenhuis te Z., gedaagde.
    
    
    I. ONTSTAAN EN LOOP VAN DE GEDINGEN
    
    
      Namens appellant is op bij het beroepschrift aangevoerde
      gronden hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de
      Arrondissementsrechtbank te Amsterdam van 12 juli 1994, nrs.
      AW 91/15372/16 en AW 92/1602/16, waarnaar hierbij wordt verwezen.
    
    
    
      Gedaagde heeft bij schrijven van 28 april 1995 een verweerschrift
      doen indienen.
    
    
    
      Appellant heeft op 6 november 1995 een rapport van
      K. Mengelberg, psychiater te Amsterdam, aan de Raad doen
      toekomen. Gedaagde heeft desgevraagd nog een aantal
      ontbrekende gedingstukken aan de Raad toegezonden.
    
    
    
      De gedingen zijn gevoegd behandeld ter zitting van
      22 augustus 1996, waar appellant in persoon is verschenen,
      bijgestaan door prof. mr P. Nicolaï, advocaat te
      Amsterdam, en waar gedaagde zich heeft doen vertegenwoordigen
      door mr W.Th. Snoeck, eveneens advocaat te Amsterdam.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Met ingang van 1 januari 1994 is de Algemene wet
      bestuursrecht (hierna: Awb) in werking getreden en zijn de
      Ambtenarenwet 1929 - sindsdien geheten: Ambtenarenwet -
      en de Beroepswet gewijzigd. De hieruit voortvloeiende
      wijziging van het procesrecht (ook) in ambtenarenzaken
      brengt mee dat op het onderhavige hoger beroep, dat is
      ingesteld na 31 december 1993, voor zover de Beroepswet
      niet anders aangeeft hoofdstuk 8 van de Awb moet worden
      toegepast. De in het kader van evengenoemde wetswijzigingen
      gegeven regels van overgangsrecht brengen overigens
      mee dat ten aanzien van de mogelijkheid om beroep in te
      stellen tegen besluiten die vóór 1 januari 1994 zijn
      bekendgemaakt, onderscheidenlijk hoger beroep in te
      stellen tegen uitspraken die vóór 1 januari 1994 zijn
      gedaan, het recht zoals het gold vóór dat tijdstip van
      toepassing blijft.
    
    
    
      De Raad ontleent aan de aangevallen uitspraak (waarin
      appellant is aangeduid als eiser en gedaagde als verweerder)
      de navolgende beschrijving van in deze gedingen
      relevante feiten:
      "Eiser, geboren in 1944, was laatstelijk
      sedert 1 maart 1977 ambtenaar in vaste dienst van de
      gemeente Amsterdam en werkzaam als eerste geneesheer,
      afdeling X., in het Y.ziekenhuis.
      In de loop der jaren heeft eiser grote problemen
      ondervonden bij het uitoefenen van zijn functie. Hij
      heeft gesteld dat hem onvoldoende personele en
      materiële ondersteuning is geboden, dat onvoldoende in
      de mogelijkheid van waarneming is voorzien en dat
      ten gevolge van mismanagement situaties in het leven
      zijn en worden geroepen waarin eiser de mogelijkheid
      wordt ontnomen tot een verantwoord functioneren als
      medicus. Op 20 november 1990 heeft eiser zich na
      overleg met de bedrijfsarts ziek gemeld.
      Op 7 januari, 18 maart en 15 mei 1991 hebben in
      verband met de ontstane situatie besprekingen
      plaatsgevonden tussen eiser enerzijds en de directeur
      patiëntenzorg, C. Breederveld, en het hoofd
      personeel en organisatie, H.J. Hees, anderzijds.
      Bij die gesprekken is onder meer besloten om door
      het inschakelen van een outplacementbureau de mogelijkheid
      te onderzoeken om voor eiser een functie elders te vinden.
      In oktober 1991 heeft de bedrijfsarts besloten eiser
      voor afkeuring voor te dragen aan het ABP.
      In november 1991 heeft verweerder in het Nederlands
      Tijdschrift voor Geneeskunde een advertentie doen
      plaatsen waarin kandidaten worden opgeroepen voor de
      functie van X.-arts.
      Bij brief van 15 november 1991 heeft eisers gemachtigde
      verweerder naar aanleiding van die advertentie
      om opheldering verzocht. Op 12 december 1991 heeft
      overleg plaatsgevonden tussen de medisch directeur
      van het Y.ziekenhuis en eisers gemachtigde.
      In dit overleg werd bevestigd dat extern geworven
      was voor een Y.-arts, waarbij tevens werd medegedeeld
      dat verweerder niet bereid was de sollicitatieprocedure te stoppen.
      Bij brief van 16 april 1992 heeft mr P. Nicolaï,
      voornoemd, namens eiser bij verweerder een beroep
      gedaan op het bepaalde in artikel 512 van het ARA en
      verzocht dat eisers ziekengeld per mei 1992 niet
      wordt teruggebracht tot 80% van de bezoldiging en op
      de voet van het bepaalde in genoemd artikel gehandhaafd
      blijft op 100%. Hierbij is - samengevat - gesteld
      dat de werkomstandigheden van eiser er de
      oorzaak van zijn dat eiser in een psychische ziektetoestand
      is gebracht. Naar de mening van eisers
      gemachtigde is er sprake van abnormale arbeidsomstandigheden.
      Bij brief van 6 mei 1992 heeft verweerder te kennen
      gegeven niet aan dit verzoek c.q. deze sommatie
      gevolg te zullen geven, omdat er naar de mening van
      verweerder geen sprake is van een situatie als bedoeld
      in artikel 512 van het ARA.
      Bij besluiten van 9 maart 1993 van het Algemeen
      burgerlijk pensioenfonds (ABP) is verklaard dat
      eiser uit hoofde van ziekten of gebreken blijvend
      arbeidsongeschikt is zijn betrekking van X..-arts
      bij het Y.ziekenhuis te vervullen en voor 80% of meer algemeen
      invalide is en niet herplaatsbaar is in de zin van artikel K2 van
      de Algemene burgerlijke pensioenwet.
      Aan die besluiten is medisch onderzoek voorafgegaan,
      waarbij eiser onder meer is onderzocht door dr R.G.
      van 't Hof, psychiater te Amsterdam en door de adviserend
      geneeskundige, mevrouw dr C.M.G.J. Houtzagers.
      Op grond van deze besluiten van het ABP heeft verweerder
      eiser eervol ontslag verleend uit zijn betrekking met ingang
      van 1 juni 1993.
      Eiser heeft tegen die besluiten c.q. zijn ontslag
      geen beroep ingesteld.".
    
    
    
      De rechtbank heeft appellant niet-ontvankelijk verklaard
      in het beroep dat namens hem is ingesteld tegen het
      besluit van gedaagde te werven voor een X.-arts.
      Naar het oordeel van de Raad heeft de rechtbank de verschillende
      elementen die in het bij haar ingediende beroepschrift
      als bestreden besluiten dan wel handelingen
      zijn vermeld terecht aldus samengevat, en voorts terecht
      geoordeeld dat hier geen sprake was van een besluit
      waardoor appellant rechtstreeks als ambtenaar in zijn
      rechtspositie wordt getroffen.
    
    
    
      Het hoger beroep voorzover gericht tegen dit onderdeel
      van de aangevallen uitspraak is dan ook ongegrond.
    
    
    
      De rechtbank heeft het beroep van appellant, gericht
      tegen gedaagdes weigering om met toepassing van artikel
      512 van het toepasselijke ambtenarenreglement (ARA) de
      volledige bezoldiging van appellant gedurende diens
      ziekte door te betalen ongegrond verklaard. De rechtbank
      heeft daarbij, onder verwijzing naar 's Raads jurisprudentie
      in aangelegenheden als deze en onder aanhaling van
      de genoemde, zich onder de gedingstukken bevindende,
      medische rapporten van psychiater Van 't Hof en adviserend
      geneeskundige Houtzagers, geconcludeerd dat de arbeidsomstandigheden
      van appellant wel hebben bijgedragen
      aan diens arbeidsongeschiktheid, maar niet daarvan de
      oorzaak zijn. De rechtbank heeft vastgesteld dat uit de
      genoemde rapporten op geen enkele manier is af te leiden
      dat appellants arbeidsomstandigheden zo abnormaal en
      excessief waren dat zij objectief beschouwd tot arbeidsongeschiktheid
      moesten leiden.
    
    
    
      Namens appellant is in hoger beroep een rapport overgelegd
      van psychiater Mengelberg, die op basis van zijn
      gesprekken met appellant en een door appellant vervaardigde
      uitvoerige schets van zijn ervaringen in het Y.ziekenhuis
      tot de conclusie is gekomen dat de
      door appellant geschetste arbeidsomstandigheden zodanig
      waren dat zij bij een gemiddelde werknemer, d.w.z. een
      gemiddelde medisch specialist, tot aantasting van de
      psychische gezondheid moesten leiden en dat de arbeidsomstandigheden
      er in overwegende mate de oorzaak van zijn
      geweest dat appellant zodanig in zijn psychische gezondheid
      is geschaad dat hij arbeidsongeschikt is geworden.
      Genoemde arts heeft te kennen gegeven het meer dan waarschijnlijk
      te achten dat appellant in "normale" (medisch specialistische) omstandigheden
      niet in zijn psychische gezondheid zou zijn geschaad en dus niet
      arbeidsongeschikt zou zijn geworden.
    
    
    
      De Raad kan aan de conclusies van psychiater Mengelberg
      niet die betekenis hechten die appellant daar kennelijk
      aan toegekend wenst te zien.
    
    
    
      Hij acht het in dit geding van belang de kern van zijn
      jurisprudentie inzake ongekorte doorbetaling van bezoldiging,
      dan wel aanvulling op invaliditeitspensoen in geval
      van arbeidsongeschiktheid die in overwegende mate haar
      oorzaak vindt in de aard van de betrekking en/of de
      bijzondere omstandigheden waaronder de ambtenaar zijn
      werkzaamheden moest verrichten nog eens uitdrukkelijk te
      formuleren aldus, dat bij de beoordeling van de aanspraak
      op die doorbetaling dan wel aanvulling de in het werk of
      de werkomstandigheden voorkomende bijzondere factoren
      geobjectiveerd moeten worden en dat, naargelang de ziekten
      of gebreken in sterkere mate van psychische aard
      zijn, er in grotere mate sprake zal moeten zijn van
      omstandigheden die - objectief beschouwd - een abnormaal
      of excessief karakter dragen.
    
    
    
      Uitgaande van het niet omstreden gegeven dat de ziekte
      welke tot afkeuring van appellant heeft geleid en welke
      in het kader van de toepassing van artikel 512 ARA centraal
      stond van psychische aard is, moet worden vastgesteld
      dat de te beantwoorden vraag in de eerste plaats
      een juridische kwalificatie van de zich voordoende feiten
      vergt. Eerst indien op grond van de beschikbare gegevens
      geconstateerd zou moeten worden dat de aard van het werk
      van X.-arts in het Y.ziekenhuis, dan wel de
      omstandigheden waaronder die werkzaamheden ten tijde in
      geding van belang moesten worden verricht - objectief
      bezien - als abnormaal en/of excessief zouden moeten
      worden gekenschetst, komt vervolgens de vraag aan de orde
      of tussen die werkomstandigheden en de ontstane psychische
      arbeidsongeschiktheid een oorzakelijk verband aanwijsbaar
      is. Slechts beantwoording van die laatste vraag
      is primair gelegen op het terrein van de medicus.
    
    
    
      De Raad heeft kennis genomen van de bij verschillende
      gelegenheden in verschillende bewoordingen omschreven
      grieven van appellant tegen de omstandigheden waaronder
      hij, met name in de periode voordat in 1985 dr. W.
      als tweede X.-arts in het Y.ziekenhuis
      werd aangesteld, heeft moeten werken en tegen de wijze
      waarop hij als representant van een klein specialisme in
      het ziekenhuis is bejegend. Bij die grieven hebben het
      gegeven dat appellant gedurende lange tijd als feitelijk
      enige X.-arts in dit ziekenhuis heeft moeten functioneren
      en het gegeven dat weinig adequaat is gereageerd op
      door hem geuite verlangens ten aanzien van ondersteuning
      en accommodatie een centrale plaats gekregen.
      Van de zijde van gedaagde is erkend dat de organisatie in
      het ziekenhuis in de jaren waarover appellant spreekt
      zeker niet optimaal is geweest. Er is echter op gewezen
      dat zulks niet alleen appellant raakte en bestreden is
      dat bewust is gepoogd appellant ten achter te stellen of
      diens functioneren te bemoeilijken, in welk verband is
      benadrukt dat reeds in 1985 - derhalve zes jaar voordat
      appellant wegens arbeidsongeschiktheid is uitgevallen -
      een tweede full-time X.-arts is aangesteld.
    
    
    
      De Raad is op grond van de gedingstukken niet tot de
      overtuiging kunnen geraken dat de functie van X.-arts in
      het Y.ziekenhuis en/of de omstandigheden waaronder
      die functie in dat ziekenhuis vervuld diende te
      worden, ten tijde in dit geding van belang een zodanig
      abnormaal dan wel excessief karakter hebben gedragen dat
      ongeacht de persoon van de functievervuller redelijkerwijs
      verwacht moest worden dat door vervulling van die
      functie psychische arbeidsongeschiktheid zou ontstaan.
      Appellant heeft weliswaar elementen aangewezen die als
      organisatorische uitglijders of zelfs misstanden zouden
      kunnen worden gekarakteriseerd, doch de Raad acht die
      niet zo buitensporig van aard dat daarmee de onvermijdelijkheid
      van het ontstaan van psychische arbeidsongeschiktheid
      bij de vervuller van die functie als het ware gegeven was.
    
    
    
      Namens appellant is weliswaar betoogd dat appellant reeds
      in 1985 door de werkomstandigheden zozeer was beschadigd
      dat de komst van dr. W. als tweede X.-arts geen
      wending ten goede meer teweeg kon brengen, doch de Raad
      heeft in de gedingstukken geen enkel gegeven ter ondersteuning
      van die stelling kunnen ontwaren. Zeker niet
      aangetoond is dat, objectief bezien, een verbetering van
      de werkomstandigheden als in 1985 is gerealiseerd voor
      ontstaan dan wel voortbestaan van psychische arbeidsongeschiktheid
      van geen betekenis (meer) kon zijn.
    
    
    
      Namens appellant is in hoger beroep bepleit dat bij de
      beantwoording van de vraag of - objectief beschouwd -
      sprake is geweest van abnormale en/of excessieve omstandigheden
      niet zou mogen worden volstaan met beschouwing
      vanuit feitelijk en medisch gezichtspunt. Appellants
      raadsman meent dat uiteindelijk bepalend zou moeten zijn
      een zogeheten normatief gezichtspunt. Vanuit dat gezichtspunt
      zou, met het oog op het verdisconteren van de
      redelijkheidsnotie, aandacht moeten worden gegeven aan de
      zorgplicht die op de werkgever rust. Die zorgplicht zou
      dan met zich moeten brengen dat, ook als zou moeten
      worden aangenomen dat de werkomstandigheden voor een
      'gemiddelde' werknemer niet als abnormaal en/of excessief
      belastend zouden moeten worden aangemerkt, maar voor de
      op de betreffende functie of in de betreffende werkomstandigheden
      geplaatste 'toevallige' werknemer wèl een
      ziekmakende oorzaak zijn, de werkgever maatregelen behoort
      te treffen om aan die ziekmakende situatie een
      einde te maken. Bij gebreke van zulke maatregelen zal,
      aldus appellants raadsman, het uitvallen van de betrokken
      werknemer moeten leiden tot de conclusie dat ook objectief
      bezien van abnormale en/of excessieve werkomstandigheden
      sprake is geweest.
    
    
    
      De Raad kan appellant hierin niet volgen.
      De redenering van appellants raadsman houdt niet, zoals
      door hem betoogd, een matiging in van de objectivering
      die in 's Raads jurisprudentie is vastgelegd, maar een
      verlaten van die objectivering en het vervangen daarvan
      door een geïndividualiseerde benadering. Naar 's Raads
      oordeel dient het feit dat op een werkgever onder omstandigheden
      de plicht kan rusten om voor een werknemer die
      meer dan de gemiddelde werknemer gevoelig is voor bepaalde
      werkomstandigheden zorg te dragen voor het treffen van
      maatregelen wel te worden onderscheiden van de hier in
      geding zijnde vraag of, los van die bijzondere gevoeligheid
      van een individuele werknemer, abnormale en/of
      excessieve werkomstandigheden aanwijsbaar geweest zijn.
      Dat bij die objectivering de redelijkheidsnotie in acht
      genomen dient te worden spreekt vanzelf, maar dat leidt
      niet tot een individualisering als door eisers raadsman bepleit.
    
    
    
      Het hiervoor overwogene leidt de Raad tot het oordeel dat
      de aangevallen uitspraak voor bevestiging in aanmerking
      komt. De Raad ziet geen termen om toepassing te geven aan
      artikel 8:75 van de Awb.
    
    
    Beslist wordt derhalve als volgt:
    
    
    III. BESLISSING
    
    De Centrale Raad van Beroep,
    
    Recht doende:
    
    Bevestigt de aangevallen uitspraak.
    
    
      Aldus gegeven door mr W. van den Brink als voorzitter en
      mr W.D.M. van Diepenbeek en mr drs Th. G.M. Simons als
      leden, in tegenwoordigheid van P.H. Schippers als griffier
      en in het openbaar uitgesproken op 3 oktober 1996.
    
    
    (get.) W. van den Brink.
    
    (get.) P.H. Schippers.
    
    
      HD
      16.09