ECLI:NL:CRVB:1996:ZB6335, Centrale Raad van Beroep, 11-07-1996, 96/3993 ABW-VV
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1996-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: -

1996/3993 ABW-VV
    
    
    U I T S P R A A K
    
    
    van
    
    
    DE PRESIDENT VAN DE CENTRALE RAAD VAN BEROEP
    
    
    
      inzake het verzoek om toepassing van artikel 8:81 van de
      Algemene wet bestuursrecht in samenhang met artikel 21 van de
      Beroepswet in het geding tussen:
    
    
    
      het College van burgemeester en wethouders van de gemeente
      Amsterdam, verzoeker,
    
    
    en
    
    A., wonende te B., gedaagde.
    
    
    I. INLEIDING
    
    
      Verzoeker heeft bij een schrijven, ter griffie van de
      Raad binnen gekomen op 1 mei 1996, hoger beroep ingesteld
      tegen de uitspraak van de Arrondissementsrechtbank te
      Amsterdam d.d. 14 maart 1996, reg.nr. BLN 95/4298/28,
      waarbij verzoekers besluit d.d. 17 februari 1995 is
      vernietigd.
      In dit beroepschrift is tevens verzocht om toepassing van
      artikel 8:81 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ten
      aanzien van voornoemde uitspraak. Het verzoek strekt
      ertoe dat de werking van de uitspraak van voornoemde
      rechtbank wordt geschorst.
    
    
    
      Het verzoek is behandeld ter zitting van 11 juli 1996,
      waar verzoeker zich heeft laten vertegenwoordigen door
      drs V.M. Pavelkovà, werkzaam bij de gemeente Amsterdam,
      en waar gedaagde in persoon is verschenen, bijgestaan
      door haar zwager C., wonende te D.
    
    
    
    II. MOTIVERING
    
    
      Ingevolge artikel 8:81 van de Awb dient te worden
      nagegaan of onverwijlde spoed, gelet op de betrokken
      belangen vereist dat een voorlopige voorziening wordt
      getroffen als door verzoeker is verzocht.
      Voor zover deze toetsing meebrengt dat het geschil in de
      bodemprocedure wordt beoordeeld, heeft Ons oordeel een
      voorlopig karakter en is dat niet bindend voor de beslissing
      in die procedure.
    
    
    
      Met ingang van 1 januari 1996 is de Algemene Bijstandswet
      (ABW) ingetrokken en zijn de Algemene bijstandswet en de
      Invoeringswet herinrichting Algemene Bijstandswet in werking
      getreden.
      Het in dit geding aan de orde zijnde geschil wordt beoordeeld
      aan de hand van de ABW en de daarop berustende
      bepalingen zoals die luidden ten tijde hier van belang.
    
    
    
      Uit de thans voorhanden zijnde stukken blijkt het
      volgende.
      Gedaagde heeft op 8 september 1994 onder meer een
      aanvraag om bijstand ingediend voor de reiskosten van
      haar en haar kinderen naar Duitsland in verband met
      bezoek aan de aldaar gedetineerde echtgenoot van
      gedaagde.
      Bij besluit van 13 oktober 1994, na bezwaar gehandhaafd
      bij het bestreden besluit van 17 februari 1995, heeft
      verzoeker die aanvraag afgewezen onder overweging dat
      deze kosten niet behoren tot de noodzakelijke kosten van
      het bestaan.
    
    
    
      De rechtbank heeft het door gedaagde tegen het besluit
      van 17 februari 1995 ingestelde beroep bij de aangevallen
      uitspraak gegrond verklaard, het bestreden besluit vernietigd
      en bepaald dat verweerder, thans verzoeker,
      binnen zes weken na toezending van deze uitspraak een
      nieuw besluit neemt met inachtneming van hetgeen in die
      uitspraak is overwogen.
    
    
    
      Voor zover hier van belang heeft de rechtbank overwogen:
      "Verweerder heeft in het bestreden besluit gesteund
      op de overweging dat dit soort kosten in het algemeen
      niet kunnen worden aangemerkt als noodzakelijke
      kosten van het bestaan.
      Ten aanzien van de door eiseres herhaaldelijk te
      maken reis heeft verweerder ter zitting - voorzover
      het het gedeelte ervan binnen Nederland betreft -
      opgemerkt dat de daarvoor gemaakte kosten algemeen
      gebruikelijk zijn.
      Daarbij is geen overweging gewijd aan de vraag welke
      bezoekfrequentie vanuit het oogpunt van de ABW noodzakelijk
      moet worden geacht. Omstandigheden zoals de
      duur van de detentie en de leeftijd van de kinderen,
      zouden daarbij een rol hebben kunnen spelen. In dit
      kader had verweerder kunnen ingaan op eiseres' argument
      dat het familieleven te zeer in het gedrang zou
      komen bij een tekort aan bezoeken.
      De ter zitting namens verweerder geplaatste opmerking,
      dat een beperking van het familieverkeer nu
      eenmaal inhaerent is aan detentie, is in dit verband
      onvoldoende.
      Voorts is voorbij gegaan aan de vraag hoe vaak
      eiseres en haar kinderen de betreffende reis (al dan
      niet gerekend tot aan de grens) zouden kunnen maken
      van het bedrag, dat in de periodieke uitkering is
      vervat voor deelname aan het maatschappelijk verkeer.
      Verweerder had deze aspecten - met name gelet op hetgeen
      de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
      State in een uitspraak van 28 februari 1995 (gepubliceerd
      in JABW 95, 294) omtrent een dergelijke
      afweging heeft opgemerkt - bij zijn besluitvorming
      dienen te betrekken.
      Verweerder heeft ten onrechte geen acht geslagen op
      de individuele omstandigheden waarin eiseres verkeerde.
      Reeds hierom moet worden geoordeeld dat het bestreden
      besluit niet berust op een deugdelijke motivering.
      Ten aanzien van het door verweerder in de loop van
      deze procedure ingenomen standpunt, dat verlening
      van bijstand voor de kosten van de reis voorzover
      buiten Nederland wordt belemmerd door het
      territorialiteitsbeginsel overweegt de rechtbank het
      volgende.
      In artikel 1, eerste lid, van de ABW is aan de verlening
      van bijstand de voorwaarde verbonden dat de
      betrokkene in Nederland in zodanige omstandigheden
      verkeert of dreigt te raken, dat hij niet over de
      middelen beschikt om in de noodzakelijke kosten van
      het bestaan te voorzien. Op deze bepaling heeft
      verweerder gedoeld met de verwijzing naar het
      territorialiteitsbeginsel.
      Naar het oordeel van de rechtbank staat deze
      bepaling echter niet zonder meer in de weg aan
      bijstandsverlening voor de kosten van een reis in
      het buitenland.
      Het gaat er immers om dat de betrokkene in Nederland
      in behoeftige omstandigheden verkeert of dreigt te
      raken. Eiseres woont in Nederland, terwijl zij - naar
      zij stelt - ten gevolge van de herhaalde reis naar
      haar in Frankfurt, later in Hessen, gedetineerde
      echtgenoot in financiële problemen dreigt te raken.
      Zij voldoet daarmee naar het oordeel van de rechtbank
      aan de in artikel 1, eerste lid, van de ABW
      bedoelde voorwaarde van verblijf in Nederland.
      Ook deze achteraf aan een deel van het bestreden
      besluit toegevoegde grond kan dat besluit dan ook
      niet dragen.".
    
    
    
      Verzoeker kan zich met die overwegingen niet verenigen.
      Met verwijzing naar uitspraken van de voormalige Afdeling
      voor de geschillen van bestuur van de Raad van State
      neemt verzoeker het standpunt in dat er wegens het
      territorialiteitsbeginsel onderscheid gemaakt moet worden
      tussen de kosten verbonden aan het verblijf hier te lande
      en de kosten welke verband houden met het vervoer naar en
      uitgaven in het buitenland. Volgens vaste jurisprudentie
      van voornoemde Afdeling behoren laatstgenoemde kosten
      niet tot de noodzakelijke kosten van het bestaan als
      bedoeld in artikel 1 van de ABW.
    
    
    
      Verzoeker stelt dat hij mede gelet op het grote aantal
      personen in zijn gemeente met familie in het buitenland,
      een spoedeisend belang heeft bij het niet gebonden te
      hoeven zijn aan de overweging in de aangevallen uitspraak,
      dat het in artikel 1, eerste lid, van de ABW
      neergelegde territorialiteitsbeginsel niet zonder meer in
      de weg staat aan bijstandverlening voor de kosten van een
      reis in het buitenland.
    
    
    
      Desgevraagd heeft verzoeker de in de gemeente Amsterdam
      gehanteerde beleidsregels overgelegd inzake bijstandverlening
      in reiskosten in verband met bezoek aan gedetineerden.
      Uit deze regels blijkt dat in het algemeen een bezoek
      (binnen Nederland) van alle achterblijvende gezinsleden
      met een frequentie van 1x per maand als noodzakelijk in
      de zin van de ABW kan worden beschouwd.
      In geval van detentie buiten Nederland worden de reiskosten
      echter niet als noodzakelijke bestaanskosten
      aangemerkt.
    
    
    
      Het komt Ons echter niet juist voor dat kosten welke
      binnen Nederland als noodzakelijke kosten van het bestaan
      worden gezien, dat karakter zouden verliezen uitsluitend
      doordat zij zich buiten de landsgrenzen voordoen.
      Naar Ons voorlopig oordeel is het echter het in
      artikel 1, eerste lid, van de ABW neergelegde territorialiteitsbeginsel,
      dat in de weg staat aan bijstandverlening
      voor de kosten van reizen in het buitenland.
    
    
    
      Bij de beantwoording van de vraag of, en zo ja, in hoeverre
      kosten voor bijstandsverlening in aanmerking komen,
      heeft als uitgangspunt te gelden, dat de mogelijkheid van
      bijstandverlening is gebonden aan verblijf hier te lande.
      Het verdraagt zich niet met genoemd beginsel bij de toepassing
      van de ABW rekening te houden met kosten die
      verband houden met een verblijf buiten Nederland.
      Reiskosten, verbonden aan reizen in het buitenland komen
      dan ook, naar Ons voorlopig oordeel, niet voor bijstandverlening
      in aanmerking.
    
    
    
      Wij achten het dan ook niet aannemelijk dat de aangevallen
      uitspraak, waar het de uitleg van artikel 1 van de
      ABW betreft, in stand zal kunnen blijven.
    
    
    
      Voor zover het reiskosten betreft, gemaakt binnen
      Nederland, behoeft, naar Ons voorlopig oordeel,
      meergenoemd beginsel geen belemmering te zijn.
      Deze kosten zouden, gelet op het door verzoeker
      gehanteerde beleid inzake reiskosten in verband met bezoek aan
      gedetineerden binnen Nederland, voor vergoeding in aanmerking
      kunnen komen indien en voor zover zij als bijzondere
      noodzakelijk kosten van het bestaan als bedoeld in
      artikel 18a van het Bijstandsbesluit landelijke normering
      kunnen worden aangemerkt.
    
    
    
      In de aangevallen uitspraak is dan ook terecht overwogen
      dat, nu verzoeker geen acht heeft geslagen op de individuele
      omstandigheden waarin gedaagde verkeerde, het
      bestreden besluit niet berust op een deugdelijke motivering.
    
    
    
      Vraag is of, gelet op het vorenoverwogene, een voorlopige
      voorziening moet worden getroffen.
    
    
    
      Gedaagde heeft bij een onmiddellijke uitvoering van de
      uitspraak in zoverre belang dat met spoed een nieuw
      besluit wordt genomen omtrent haar recht op bijstand in
      de door haar gemaakte en te maken reiskosten. Hoe dat
      besluit zal uitvallen staat nog niet vast. In de algemeen
      noodzakelijke kosten van het bestaan van gedaagde en haar
      kinderen is voorzien doordat haar een uitkering ingevolge
      de ABW is verleend. In haar vervoer naar Duitsland is tot
      nu toe voorzien door familie. Niet gebleken is dat zij in
      ernstige financiële moeilijkheden is geraakt of zal
      geraken doordat de in geding zijnde bijstand (nog) niet
      is verleend.
      Daartegen moet worden afgewogen het belang dat verzoeker
      er bij heeft dat hij zich in afwachting van een uitspraak
      van de Raad in de bodemprocedure, bij de uitvoering van
      de door de rechtbank gegeven uitspraak niet gebonden
      hoeft te achten aan de overwegingen omtrent de reikwijdte
      van het territorialiteitsbeginsel.
      Wij zijn van oordeel dat het belang van verzoeker in dit
      geval zwaarder dient te wegen dan dat van gedaagde.
      Daarbij kan nog worden opgemerkt dat het door verzoeker
      te nemen besluit met toepassing van de artikelen 6:18 en
      6:19 van de Awb gelijktijdig met de thans bij de Raad
      aanhangig zijnde bodemprocedure aan de orde kan komen,
      indien met dat nieuwe besluit aan de bezwaren van
      gedaagde niet geheel tegemoet mocht worden gekomen.
    
    
    
      Het hiervoor overwogene leidt ertoe dat het verzoek om
      een voorlopige voorziening te treffen wordt ingewilligd
      op de wijze als hieronder zal worden aangegeven.
    
    
    
      Voor toepassing van het bepaalde in artikel 8:75 van de
      Awb achten Wij geen termen aanwezig.
    
    
    
    III. BESLISSING
    
    De President van de Centrale Raad van Beroep,
    
    
      Schorst de werking van de uitspraak van de arrondissementsrechtbank
      te Amsterdam d.d. 14 maart 1996 in
      zoverre dat verzoeker bij het nemen van een nieuw besluit
      ter uitvoering van die uitspraak de overwegingen betrekking
      hebbend op de reikwijdte van het in artikel 1,
      eerste lid, van de ABW neergelegde territorialiteitsbeginsel
      niet in acht behoeft te nemen, totdat op het
      hoger beroep in de bodemprocedure zal zijn beslist;
      Bepaalt dat de griffier het door verzoeker gestorte
      griffierecht ad f 600,-- aan verzoeker terugbetaalt.
    
    
    
      Aldus gegeven op 11 juli 1996 door mr C.G. Kasdorp als
      president, in tegenwoordigheid van M. Knot als griffier
      en op die datum in het openbaar uitgesproken.
    
    
    (get.) C.G. Kasdorp.
    
    
    (get.) M. Knot.
    
    
    is