ECLI:NL:CRVB:1996:ZB6198, Centrale Raad van Beroep, 25-06-1996, 95/8678 ABW
Centrale Raad van Beroep — Uitspraak 
Datum: 1996-06-25 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Bestuursrecht; Socialezekerheidsrecht

Samenvatting: Krediethypotheek, waarde in het economisch verkeer, vrije oplevering, blote eigendom, zakelijk recht van gebruik en bewoning. Gelet op de bewoordingen en de geschiedenis van de tot standkoming ziet art. 7a ABW weliswaar op de situatie waarin de eigendom van de woning en het gebruiksrecht daarvan in een hand zijn, maar evenals de Raad van State ziet de Raad in een op de woning rustend zakelijk recht van gebruik en bewoning op zich geen beletsel voor toepassing van artikel 7a. Ingevolge artikel 2 BKH wordt het maximumbedrag van de geldlening onder verband van hypotheek bepaald op de waarde van de woning met bijbehorend erf, verminderd met de daarop drukkende schulden en de bij of krachtens de ABW vrij te laten vermogensbedragen. Artikel 4.1 BKH bepaalt dat ter vaststelling van de waarde van de woning met bijbehorend erf taxatie plaats vindt op basis van de waarde in het economisch verkeer bij vrije oplevering. De RvS heeft in onder meer zijn uitspraak van 15-9-1988, nr. G04.87.0401.438E.88 [JABW 89/10] als zijn oordeel te kennen gegeven dat bij de toepassing van artikel 2 van het BKH het zakelijk recht van gebruik en bewoning als een op de woning drukkende last, gelijk te stellen met een op de woning drukkende schuld, in mindering dient te worden gebracht op de waarde bij vrije oplevering. De Raad ziet geen aanleiding met betrekking tot dit punt een ander standpunt in te nemen. Gedaagde is blijkens het bestreden besluit de mening toegedaan dat, nu niet is gebleken dat app. aan haar ouders betalingen verricht (zoals gesteld) vanwege hun recht op vruchtgebruik, de volledige executiewaarde bij eigen gebruik in dit geval is aan te merken als het aan appellante toebehorende vermogen. De Raad kan gedaagde hierin niet volgen. In het kader van de waardebepaling ingevolge art 4.1 BKH gaat het om de waarde in het economisch verkeer bij vrije oplevering. Relevant is derhalve in een geval als het onderhavige, wat de waarde is van de blote eigendom c.q. het zakelijk recht van gebruik en bewoning, indien het pand aan derden verkocht zou worden, niet de vraag naar de waarde die het zakelijk recht vertegenwoordigt in de onderlinge verhouding tussen de blote eigenaar en de zakelijk gerechtigde. Door bij de vaststelling van de waarde van het in de woning vastgelegde vermogen van appellante uit te gaan van de executiewaarde bij eigen bewoning, heeft het College en daarmee ook gedaagde een onjuiste uitleg gegeven aan het bepaalde in artikel 4.1 juncto artikel 2 van het BKH. Het bestreden besluit kan niet in stand blijven voor zover de bijstand is verleend in de vorm van krediethypotheek.

95/8678 ABW
  
  
  U I T S P R A A K
  
  
  in het geding tussen:
  
  A., wonende te B., appellante,
  
  en
  
  
    de Commissie Sociale Zekerheidsgeschillen van de provincie
    Noord-Holland, gedaagde.
  
  
  
  I. ONTSTAAN EN LOOP VAN HET GEDING
  
  
    Namens appellante heeft mr C.A.R.J. Jacobs, advocaat en
    procureur te Amsterdam, op de bij beroepschrift aangevoerde
    gronden beroep ingesteld tegen een besluit van
    gedaagde van 24 augustus 1995. Bij dat besluit is het
    beroep ongegrond verklaard dat was ingesteld tegen een op
    bezwaarschrift genomen beslissing van het College van
    burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam
    (hierna: het College) van 29 oktober 1993.
  
  
  
    Gedaagde heeft meegedeeld dat het gestelde in het beroepschrift
    geen aanleiding geeft tot het maken van nadere
    opmerkingen.
  
  
  
    Het geding is behandeld ter zitting van 14 mei 1996 waar
    appellante in persoon is verschenen, bijgestaan door
    mr Jacobs, voornoemd. Gedaagde heeft zich daar laten
    vertegenwoordigen door mr Y.C.C. Sinnige, werkzaam bij de
    provincie Noord-Holland, en voor het College, als partij
    aan het geding deelnemend, is verschenen
    mr W.A. Hakstege, werkzaam bij de gemeente Amsterdam.
  
  
  
  II. MOTIVERING
  
  
    Met ingang van 1 januari 1996 is de Algemene Bijstandswet
    (ABW) ingetrokken en zijn de Algemene bijstandswet en de
    Invoeringswet herinrichting Algemene Bijstandswet in
    werking getreden. Het in dit geding aan de orde zijnde
    geschil wordt beoordeeld aan de hand van de ABW en de
    daarop berustende bepalingen, zoals die luidden ten tijde
    hier van belang.
  
  
  
    Blijkens een notariële akte, opgemaakt op 17 september
    1990, is aan appellante, geboren in 1966, op
    die datum voor een bedrag van f 10.500,-- verkocht de
    blote eigendom van het appartementsrecht, recht gevend op
    het uitsluitend gebruik van de woning P.straat
    te B. Bij diezelfde akte is door de
    verkopers aan de ouders van appellante het levenslange
    recht van vruchtgebruik verleend van voornoemd appartementsrecht
    waarvoor zij als tegenprestatie aan de verkopers
    een bedrag van f 27.000,-- hebben betaald.
  
  
  
    Aan appellante is bij beschikking van 21 juni 1991 ingaande
    28 maart 1991 (wederom) bijstand verleend. Daarbij
    is overwogen dat er op grond van het recent uitgebrachte
    taxatierapport geen aanleiding was de toegekende bijstand
    in de vorm van een hypothecaire geldlening te verstrekken.
    Na een herhaalde aanvraag op 14 mei 1993 is vanwege het
    College aan appellante bij beschikking van 10 juni 1993
    meegedeeld dat met het oog op een eventueel te vestigen
    krediethypotheek op de door haar bewoonde, in eigendom
    toebehorende woning de waarde van die woning diende te
    worden getaxeerd.
  
  
  
    Blijkens het taxatierapport d.d. 10 augustus 1993 bedroeg
    de onderhandse verkoopwaarde van de in geding zijnde
    woning vrij van huur en gebruik f 60.000,-- en de executiewaarde
    bij eigen gebruik f 52.000,--.
  
  
  
    Bij beschikking van 19 augustus 1993 is vervolgens aan
    appellante ingaande 14 mei 1993 bijstand verleend in de
    vorm van een geldlening onder verband van hypotheek,
    waarbij het bedrag is vastgesteld op maximaal
    f 15.233,91. Daarbij is uitgegaan van een vermogen,
    belegd in de eigen woning van f 52.000,--.
  
  
  
    Het bezwaar tegen deze beschikking heeft het College bij
    beslissing van 29 oktober 1993 ongegrond verklaard.
    Daarbij is onder meer overwogen:
    "In uw bezwaarschrift voert u - onder meer - aan dat
    u zich niet kunt verenigen met het gegeven dat aan u
    de waarde van de gehele woning wordt toegerekend,
    terwijl u slechts een gedeelte bezit, namelijk de
    waarde van het blote eigendom. Het is u niet duidelijk
    waarom, in het kader van uw meest recente aanvraag
    om bijstand, een krediethypotheek dient te
    worden afgesloten, terwijl dit, gedurende eerdere
    periodes waarin aan u bijstand werd verleend, niet
    het geval was.
    Tijdens een onderhoud d.d. 23 september 1993 ter
    toelichting op het bezwaarschrift herhaalde en bevestigde
    u hetgeen hiervoor ten aanzien van de feiten
    is vermeld, alsmede het door u in het bezwaarschrift gestelde.
    Tevens werd door u verklaard dat uw ouders in werkelijkheid
    niet op de etage wonen waarvan zij het
    vruchtgebruik hebben.
    Zij zijn ook niet van plan dit ooit te gaan doen.
    U betaalt hen de som van f 1.200,-- per half jaar
    voor het recht van vruchtgebruik dat door hen niet
    wordt geëffectueerd.
    Er zijn geen schriftelijke bewijzen van een overeenkomst
    in deze richting of een bewijs van voornoemde
    betalingen.
    Met betrekking tot uw bezwaren tegen de beslissing
    d.d. 19 augustus 1993 hebben wij het volgende overwogen.
    Ingevolge artikel 7 a van de ABW kan bijstand worden
    verleend in de vorm van een geldlening onder verband
    van een (krediet) hypotheek aan de eigenaar van een
    woning voor zover (verdere) bezwaring op andere
    wijze dan wel te gelde making daarvan in redelijkheid
    kan worden verlangd.
    In casu is ons gebleken dat het blote eigendom van
    desbetreffende etage bij u berust.
    Het vruchtgebruik is het (zakelijk) recht dat bij uw
    ouders berust die dit echter niet effectueren en dit
    ook niet voornemens zijn.
    Feitelijk staat tegenover het recht van vruchtgebruik
    in casu geen prestatie.
    Ons is gebleken dat de etage uitsluitend door u
    wordt bewoond.
    Hierdoor zijn wij in dit geval van mening dat de
    verplichting tot het vestigen van een krediethypotheek
    aan u kan worden opgelegd.
    De volledige executiewaarde bij eigen gebruik valt,
    naar onze mening, aan te merken als vermogen in de
    zin van artikel 7 onder b van de ABW.".
  
  
  
    Gedaagde heeft zich blijkens het bestreden besluit met de
    opvatting van het College geheel verenigd.
  
  
  
    Met verwijzing naar de jurispudentie van de voormalige
    Afdeling voor de geschillen van bestuur van de Raad van
    State (hierna: RvSt) met betrekking tot de waardering van
    een woning waarop een zakelijk recht rust, is in beroep
    onder meer aangevoerd dat de krediethypotheek op nihil
    gesteld dient te worden.
  
  
  
    De Raad is van oordeel dat het bestreden besluit niet in
    stand kan blijven en overweegt daartoe als volgt.
  
  
  
    Op grond van artikel 7a van de ABW kan bijstand worden
    verleend in de vorm van een geldlening onder verband van
    hypotheek aan de eigenaar van een door deze zelf of zijn
    gezin bewoonde woning met bijbehorend erf, voor zover
    bezwaring of verdere bezwaring op andere wijze dan wel
    tegeldemaking daarvan in redelijkheid niet kan worden
    verlangd.
  
  
  
    Gelet op de bewoordingen en de geschiedenis van de
    totstandkoming ziet evengenoemd artikel weliswaar op de
    situatie waarin de eigendom van de woning en het gebruiksrecht
    daarvan in één hand zijn, maar evenals de
    RvSt ziet de Raad in een op de woning rustend zakelijk
    recht van gebruik en bewoning op zich geen beletsel voor
    toepassing van artikel 7a van de ABW.
  
  
  
    Ingevolge artikel 2 van het Bijstandsbesluit krediethypoteek
    (BKH) wordt het maximumbedrag van de geldlening
    onder verband van hypotheek bepaald op de waarde van de
    woning met bijbehorend erf, verminderd met de daarop
    drukkende schulden en de bij of krachtens de ABW vrij te
    laten vermogensbedragen.
    Artikel 4, eerste lid, van het BKH bepaalt dat ter vaststelling
    van de waarde van de woning met bijbehorend erf
    taxatie plaats vindt op basis van de waarde in het economisch
    verkeer bij vrije oplevering.
  
  
  
    De RvSt heeft in onder meer zijn uitspraak van 15 september
    1988, nr. G04.87.0401.438E.88, JABW 1989/10, als zijn
    oordeel te kennen gegeven dat bij de toepassing van
    artikel 2 van het BKH het zakelijk recht van gebruik en
    bewoning als een op de woning drukkende last, gelijk te
    stellen met een op de woning drukkende schuld, in mindering
    dient te worden gebracht op de waarde bij vrije
    oplevering.
    De Raad ziet geen aanleiding met betrekking tot dit punt
    een ander standpunt in te nemen.
  
  
  
    Gedaagde, in navolging van het College, is blijkens het
    bestreden besluit de mening toegedaan dat de volledige
    executiewaarde bij eigen gebruik in dit geval is aan te
    merken als het aan appellante toebehorende vermogen.
    Tijdens de behandeling in administratief beroep heeft de
    vertegenwoordiger van het College zulks als volgt toegelicht:
    "Het uitgangspunt ten aanzien van de vaststelling van
    het vermogen is, dat eerst dan met de negatieve
    bestanddelen rekening wordt gehouden indien het
    bestaan daarvan aannemelijk is gemaakt en daaraan
    tevens daadwerkelijke verplichting tot terugbetaling
    is verbonden (AGvB 22 juni 1988, JABW 1989/21).
    Echter ondanks ontbrekende prestatie aan de kant van
    betrokkene tegenover het recht op vruchtgebruik van
    haar ouders is de gemeente aan dat recht, respectievelijk
    de waarde daarvan niet voorbij gegaan. Bij de
    vaststelling van die waarde werd met name gelet op
    het feit, dat het appartementsrecht niet vrij van
    huur en gebruik kan worden verkocht. Daarom is in
    dit geval die waarde bepaald op het verschil tussen
    de getaxeerde waarde bij vrije oplevering en de
    executiewaarde in de bewoonde staat. Dat verschil,
    f 8.000,-- bedragend, werd als zijnde een op de
    woning drukkende last, in mindering gebracht op de
    waarde bij vrije oplevering.
    Ten gevolge daarvan werd de onbelaste waarde van het
    vermogen gesteld op f 52.000,--, gelijk aan de
    executiewaarde in bewoonde staat.".
  
  
  
    De Raad kan het College hierin niet volgen. In het kader
    van de waardebepaling ingevolge artikel 4, eerste lid,
    van het BKH gaat het om de waarde in het economisch
    verkeer bij vrije oplevering. Relevant is derhalve in een
    geval als het onderhavige, wat de waarde is van de blote
    eigendom c.q. het zakelijk recht van gebruik en bewoning,
    indien het pand aan derden verkocht zou worden, niet de
    vraag naar de waarde die het zakelijk recht vertegenwoordigt
    in de onderlinge verhouding tussen de blote eigenaar
    en de zakelijk gerechtigde.
  
  
  
    Door bij de vaststelling van de waarde van het in de
    woning vastgelegde vermogen van appellante uit te gaan
    van de executiewaarde bij eigen bewoning, heeft het
    College en daarmee ook gedaagde een onjuiste uitleg
    gegeven aan het bepaalde in artikel 4, eerste lid, juncto
    artikel 2 van het BKH.
  
  
  
    Voor zover de bijstand is verleend in de vorm van een
    geldlening onder verband van een krediethypotheek voor
    een maximumbedrag van f 15.233,91, berust het bestreden
    besluit gezien het vorenstaande op een onjuiste grondslag
    en dient het in zoverre te worden vernietigd.
  
  
  
    Naar ter zitting van de Raad is bevestigd door de gemachtigde
    van het College, is de opdracht aan de taxateur
    beperkt gebleven tot de vraag naar de onderhandse verkoopwaarde
    bij vrije oplevering en de executiewaarde bij
    eigen gebruik.
    De waarde van de blote eigendom is door de beëdigd
    makelaar, welke het College heeft ingeschakeld, niet
    getaxeerd.
    Mocht het College van oordeel zijn dat alsnog tot het
    verstrekken van bijstand onder verband van krediethypotheek
    moet worden overgegaan, dan zal een dergelijke
    waardebepaling alsnog dienen plaats te vinden.
    De Raad merkt in dat verband nog op dat de omstandigheid
    dat bij eerdere bijstandsverlening niet tot het vestigen
    van zo'n hypotheek is overgegaan, er op zich niet aan in
    de weg staat dat bij een bijstandsaanvraag op een later
    tijdstip wederom de mogelijkheid tot het vestigen van
    hypotheek wordt bezien.
  
  
  
    De Raad acht termen aanwezig om gedaagde op grond van het
    bepaalde in artikel 8:75 van de Algemene wet bestuursrecht
    te veroordelen in de proceskosten van appellante,
    welke zijn begroot op f 1420,-- als kosten voor verleende
    rechtsbijstand. Van andere op voet van dat artikel te
    vergoeden kosten is de Raad niet gebleken.
  
  
  
  III. BESLISSING
  
  De Centrale Raad van Beroep,
  
  Recht doende:
  
  
    Verklaart het beroep gegrond;
    Vernietigt het aangevallen besluit alsmede de beslissing
    op bezwaar d.d. 29 oktober 1993 en de daaraan ten grondslag
    liggende beschikking van 19 augustus 1993 van het
    College van burgemeester en wethouders van de gemeente
    Amsterdam, voor zover daarbij de bijstand is verleend in
    de vorm van een geldlening onder verband van hypotheek
    voor een maximumbedrag van f 15.233,51;
    Veroordeelt gedaagde in de proceskosten van appellante
    tot een bedrag groot f 1420,--, te betalen door de provincie
    Noord-Holland aan de griffier van de Raad;
    Gelast de provincie Noord-Holland aan appellant het door
    haar betaalde griffierecht ad f 50,-- te vergoeden.
  
  
  
    Aldus gegeven door mr C.G. Kasdorp als voorzitter en
    mr J.M.A. van der Kolk-Severijns en mr D.J. van der Vos
    als leden, in tegenwoordigheid van F.E. Rosingh als
    griffier en uitgesproken in het openbaar op 25 juni 1996.
  
  
  
  (get.) C.G. Kasdorp.
  
  
  (get.) F.E. Rosingh.
  
  
  
    HL/HD
    507