ECLI:NL:GHDHA:2026:165, Gerechtshof Den Haag, 10-02-2026, 200.350.335/01
Gerechtshof Den Haag — Uitspraak 
Datum: 2026-02-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Civiel recht

Samenvatting: Dexia / advisering / wetenschap / tussenpersoon

GERECHTSHOF DEN HAAG
    Civiel recht
    Team Handel
    
    
      Zaaknummer hof		: 200.350.335/01
      Zaaknummer rechtbank:		: 10792205 EL 23-21
    
    
    
      
        Arrest van 10 februari 2026
      
    
    
    
      in de zaak van 
    
    
    
      
        Dexia Nederland B.V.,
      gevestigd in Amsterdam,
      appellante,
      hierna te noemen: Dexia,
      advocaat: mr. I.M.C.A. Reinders Folmer, kantoorhoudende in Amsterdam,
    
    
    
      tegen
    
    
    
      
        
          [geïntimeerde], handelend ten behoeve van de gemeenschap, in hoedanigheid van wettelijk erfgenaam van [contractant],
      wonende in [woonplaats],
      geïntimeerde,
      hierna te noemen: [geïntimeerde],
      advocaat: mr. J.B. Maliepaard, kantoorhoudende in Rotterdam.
    
    
    
  
  
    
      1De procedure in eerste aanleg
    
    
      Voor het verloop van de procedure in eerste aanleg verwijst het hof naar het vonnis van 3 oktober 2024 van de kantonrechter in de rechtbank Den Haag (hierna: het bestreden vonnis).
    
    
    
  
  
    
      2De procedure in hoger beroep
    
    
      2.1.
      Het verloop van de procedure blijkt uit:
      
        
          de dagvaarding in hoger beroep;
        
        
          de memorie van grieven met producties;
        
        
          de memorie van antwoord met producties;
        
        
          de akte uitlaten producties van Dexia;
        
        
          de antwoordakte van [geïntimeerde].
        
      
      
    
    
      2.2.
      Het hof heeft een datum bepaald voor arrest. Het hof doet recht op bovenvermelde stukken en de stukken van de eerste aanleg.
      
      
    
  
  
    
      3De kern van de zaak
    
    
      3.1.
      Deze zaak gaat over een effectenleaseovereenkomst, tot stand gekomen tussen Dexia en wijlen [contractant] (hierna: Contractant) via een tussenpersoon (Holag Assurantiën B.V.; hierna: Holag Assurantiën). Aan de orde is de vraag of Contractant is geadviseerd door een tussenpersoon die niet de daarvoor vereiste vergunning had, terwijl Dexia dat wist, dan wel behoorde te weten. Als deze tussenpersoon beleggingsadvies heeft gegeven en Dexia dat wist, dan wel behoorde te weten, heeft Dexia onrechtmatig gehandeld en moet zij de volledige schade van [geïntimeerde] vergoeden. 
      
    
    
      3.2.
      
        [geïntimeerde] heeft, verkort weergegeven, gevorderd dat de kantonrechter voor recht verklaart dat Dexia onrechtmatig heeft gehandeld tegenover Contractant en/of toerekenbaar tekort is geschoten, dat Contractant als gevolg daarvan schade heeft geleden en Dexia gehouden is die schade aan [geïntimeerde] te vergoeden. Hij heeft verder gevorderd dat Dexia wordt veroordeeld om al hetgeen Contractant aan Dexia onder de overeenkomst heeft betaald, de buitengerechtelijke kosten en de proceskosten, alles vermeerderd met de wettelijke rente daarover, aan [geïntimeerde] te voldoen. Dexia heeft een tegenvordering ingesteld en, voor zover relevant, gevorderd dat de kantonrechter voor recht verklaart dat Dexia met betrekking tot de overeenkomst met nummer [nummer] aan al haar verplichtingen heeft voldaan en niets meer aan [geïntimeerde] verschuldigd is, met veroordeling van [geïntimeerde] in de proceskosten. 
      
    
    
      3.3.
      De kantonrechter heeft voor recht verklaard dat Dexia onrechtmatig tegenover Contractant heeft gehandeld door hem als client te accepteren terwijl zij behoorde te weten dat de tussenpersoon Contractant niet alleen als klant aanbracht maar Contractant tevens persoonlijk had geadviseerd en de tussenpersoon geen vergunning daarvoor bezat. Eveneens heeft de kantonrechter voor recht verklaard dat Contractant schade heeft geleden als gevolg van het onrechtmatig handelen van Dexia en Dexia veroordeeld om de schade ten bedrage van € 18.179,89, te vermeerderen met wettelijke rente daarover, aan [geïntimeerde] te voldoen. Ook heeft de kantonrechter Dexia in de proceskosten veroordeeld. De reconventionele vordering van Dexia heeft de kantonrechter afgewezen.
      
    
  
  
    
      4De beoordeling
    
    
      4.1.
      Het hof verwijst naar het bestreden vonnis voor de feiten die de kantonrechter heeft vastgesteld onder 2 (‘De feiten’). Deze feiten zijn niet bestreden, zodat ze ook in hoger beroep het uitgangspunt vormen.
      
    
    
      4.2.
      In hoger beroep heeft Dexia grieven aangevoerd en, verkort weergegeven, geconcludeerd tot vernietiging van het bestreden vonnis, en tot het alsnog afwijzen van de vorderingen van [geïntimeerde] en het toewijzen van haar vordering.
      
    
    
      4.3.
      
        [geïntimeerde] heeft, verkort weergegeven, geconcludeerd tot bekrachtiging van het bestreden vonnis.
      
      
        
          Juridisch kader
        
      
    
    
      4.4.
      Dexia handelt als aanbieder van een effectenleaseovereenkomst ten opzichte van [geïntimeerde] onrechtmatig, indien voorafgaand aan de totstandkoming van de effectenleaseovereenkomst met Contractant (a) een cliëntenremisier tevens als financieel adviseur is opgetreden zonder te beschikken over de daarvoor benodigde vergunning, en (b) Dexia hiervan op de hoogte was of behoorde te zijn. Daadwerkelijke (subjectieve) bekendheid van Dexia met de advisering aan Contractant is dus niet vereist. Vast staat dat bij de totstandkoming van de effectenleaseovereenkomst met Contractant Holag Assurantiën als cliëntenremisier is betrokken en dat deze niet beschikte over een vergunning om te adviseren. Het hof moet beoordelen of in dit geval is voldaan aan de hiervoor onder (a) en (b) genoemde vereisten met betrekking tot ‘advisering’ en ‘wetenschap’. Is dat het geval, dan heeft Dexia onrechtmatig gehandeld en is zij schadeplichtig. Verder geldt in dat geval dat een beroep van Dexia op eigen schuld van de afnemer geen succes heeft, omdat de billijkheid in een dergelijk geval in beginsel eist dat de vergoedingsplicht van Dexia geheel in stand blijft. De inhoud van het advies van de cliëntenremisier of een eventueel eigen inzicht van de afnemer in het af te nemen effectenleaseproduct is ook niet meer van belang.
      
      
        
          Advisering 
        
      
    
    
      4.5.
      Er is sprake van niet-toegestane advisering, indien een tussenpersoon in het kader van zijn beroep of bedrijf aan een afnemer een gepersonaliseerde aanbeveling heeft gedaan tot het aangaan van een specifieke effectenleaseovereenkomst of een ander specifiek financieel product. Voor de beoordeling of sprake is van een dergelijke gepersonaliseerde aanbeveling is vereist, maar ook voldoende, dat een effectenleaseproduct is voorgesteld als geschikt voor deze afnemer, of berust op een afweging van de persoonlijke omstandigheden van de afnemer. Voor de beoordeling of de tussenpersoon een aanbeveling heeft gedaan die berust op een afweging van persoonlijke omstandigheden van de afnemer is van belang of de tussenpersoon al dan niet:
      
      
        
          i) heeft geïnformeerd naar de financiële omstandigheden en financiële doelen van de afnemer; 
        
        
          ii) ook andere mogelijke effectenleaseproducten heeft genoemd en besproken dan het uiteindelijk afgenomen product; 
        
        
          iii) naast of in samenhang met het afgenomen effectenleaseproduct een ander financieel product heeft geadviseerd. 
        
      
      
      
        Maar ook als deze omstandigheden in een concreet geval niet worden vastgesteld, bestaat de mogelijkheid dat de tussenpersoon een gepersonaliseerde aanbeveling heeft gedaan, namelijk een aanbeveling die is voorgesteld als geschikt voor de betrokken afnemer. Hoewel een zodanige, niet op een afweging van persoonlijke omstandigheden berustende aanprijzing onder omstandigheden mogelijk ook als een ‘verkooppraatje’ kan worden gekarakteriseerd, gaat de tussenpersoon daarmee niettemin de reikwijdte van zijn vrijstelling te buiten.
      
      
    
    
      4.6.
      
        [geïntimeerde] heeft een concrete uiteenzetting gegeven van de wijze waarop Holag Assurantiën in dit geval heeft bemiddeld bij de totstandkoming van de effectenleaseovereenkomst, onder “De feitelijke gang van zaken” in het eerste processtuk van [geïntimeerde] in eerste aanleg. De stellingen van [geïntimeerde] komen, samengevat, op het volgende neer. Contractant had al eerder een aantal verzekeringen afgesloten via een medewerker van Holag Assurantiën. Op een dag heeft de medewerker van de tussenpersoon Contractant ongevraagd thuis benaderd om mogelijkheden voor vermogensopbouw met Contractant te bespreken. Contractant heeft de medewerker binnen gelaten. Tijdens dit bezoek heeft de medewerker geïnformeerd naar de financiële situatie en financiële wensen van Contractant. Contractant had percelen van zijn boerderij verkocht en had de opbrengst daarvan op een spaarrekening gezet. Hij had de wens om zijn pensioen aan te vullen. De medewerker van Holag Assurantiën zei dat hij hier een geschikt product voor had en adviseerde hem om een specifiek effectenleaseproduct van Dexia af te nemen. Daarbij ondersteunde de medewerker zijn advies met een prognosevoorbeeld. Contractant heeft op het advies van de medewerker van Holag Assurantiën vertrouwd en heeft dit advies opgevolgd. Contractant heeft het contract daarna getekend en is zo de overeenkomst aangegaan, aldus [geïntimeerde].
    
    
      4.7.
      Dexia heeft de stellingen over wat feitelijk tussen [geïntimeerde] en de betrokken tussenpersoon is voorgevallen bij gebrek aan wetenschap betwist, omdat Dexia niet bij de advisering door de tussenpersoon aan [geïntimeerde] betrokken is geweest. Dexia betoogt dat uit de algemene – en overigens ook onjuiste – stellingen van [geïntimeerde] en de overgelegde producties niet volgt dat Holag Assurantiën vergunningplichtig advies heeft uitgebracht aan [geïntimeerde]. Dexia wijst op de verlopen tijdsduur en op het feit dat afnemer al geruime tijd juridische bijstand genoot voordat hij voor het eerst de stelling heeft ingenomen dat er geadviseerd is. Dexia meent dat deze omstandigheden een zwaarwegende aanwijzing vormen voor de onjuistheid van de stellingen van [geïntimeerde]. Dexia stelt dat het onjuist is dat tussenpersonen altijd een gepersonaliseerde aanbeveling deden, omdat dat er inmiddels overvloedig bewijs is dat zij veelvuldig een geheel andere werkwijze hanteerden die niet is aan te merken als het doen van een gepersonaliseerde aanbeveling. Van Dexia kon niet worden verlangd dat zij destijds onderzoek verrichtte naar de werkwijze van de tussenpersoon bij Contractant en relevante gegevens hierover verzamelde, omdat in dat geval twee decennia na dato nieuwe regels op Dexia van toepassing worden verklaard die destijds niet golden. Een dergelijke verplichting vindt ook geen steun in het recht en het verzaken van deze (vermeende) verplichting kan niet ertoe leiden dat de stellingen van [geïntimeerde] voor waar worden gehouden. Dexia is dan ook van mening dat haar bewijsaanbod moet worden gehonoreerd.
      
    
    
      4.8.
      Het hof overweegt als volgt. In de vele andere procedures die Dexia over de effectenleaseproblematiek heeft gevoerd, zijn stukken in het geding gebracht waaruit duidelijk is geworden dat Dexia voor de distributie van haar effectenleaseproducten op grote schaal tussenpersonen heeft ingezet. Ook in deze procedure heeft [geïntimeerde] deze stukken (deels) overgelegd. Dexia maakte gebruik van tussenpersonen juist omdat die hun cliënten zouden kunnen adviseren een effectenleaseproduct af te nemen. Zij wist, dan wel behoorde te begrijpen, dat de bij haar aangesloten tussenpersonen de afnemers niet slechts in algemene zin over deze producten pleegden te informeren. Zo volgt (onder meer) uit het jaarverslag van (de rechtsvoorgangster van) Dexia over 1997, een artikel uit Het Financieele Dagblad van 22 april 1998, de tekst op de website van Dexia op 11 mei 2000 en een interview met de directeur beleggingsproducten van Dexia in het tijdschrift ‘Het effect Spaar Select’ uit 2000 dat Dexia bewust gebruikmaakte van tussenpersonen als afzetkanaal, juist omdat zij belangstellenden van een persoonlijk advies konden voorzien.
      
    
    
      4.9.
      Door deze bedrijfsmatige opzet waarmee effectenleaseproducten door tussenpersonen werden verkocht heeft Dexia gefaciliteerd en bevorderd dat tussenpersonen (die doorgaans op commissiebasis werkten) een specifiek op de persoon toegesneden advies gaven aan potentiële afnemers, terwijl het juist op de weg van Dexia had gelegen na te gaan wat de aard van de betrokkenheid van de tussenpersoon was en of er al dan niet sprake was van (verboden) vergunningplichtige advisering door de tussenpersoon. Dexia voert aan dat op haar geen ‘rechtsplicht’ rust om de werkwijze van de tussenpersoon te controleren. Echter, dat neemt niet weg dat het Dexia niet was toegestaan om een effectenleaseovereenkomst te sluiten als de tussenpersoon beleggingsadvies had gegeven zonder over een vergunning te beschikken. Dexia had niet haar ogen mogen sluiten voor het feit dat tussenpersonen niet slechts zelden in algemene zin de afnemers pleegden te informeren over effectenleaseproducten. Voor zover Dexia erop heeft vertrouwd dat de STE/AFM erop zou toezien dat de tussenpersonen niet handelden in strijd met de wet, komt dit voor haar rekening en risico. Dat Dexia de stellingen van [geïntimeerde] inmiddels slechts bij gebrek aan wetenschap kan betwisten, is dan ook het gevolg van haar eigen nalatigheid en komt daarom voor haar rekening en risico. In de verhouding met [geïntimeerde] komt ook voor haar risico dat zij – naar eigen zeggen – pas sinds het arrest van de Hoge Raad van 2 september 2016 (ECLI:NL:HR:2016:2012) wist dat de inhoud van de contacten tussen de afnemer en de tussenpersoon van doorslaggevende betekenis zouden zijn.
      
    
    
      4.10.
      Naar het oordeel van het hof moet de door [geïntimeerde] geschetste betrokkenheid van de tussenpersoon bij de totstandkoming van de effectenleaseovereenkomst worden gekwalificeerd als vergunningsplichtige advisering. Uit de stellingen van [geïntimeerde] volgt namelijk dat (i) de tussenpersoon heeft geïnformeerd naar de wensen en financiële situatie van Contractant, (ii) Contractant het financiële doel aan de tussenpersoon bekend heeft gemaakt, (iii) de tussenpersoon vervolgens een specifiek effectenleaseproduct van een specifieke aanbieder heeft geadviseerd. Deze stellingen volstaan in ieder geval voor de conclusie dat de tussenpersoon de effectenleaseproducten aan Contractant heeft voorgesteld als geschikt voor Contractant, en dat op die grond sprake is van een gepersonaliseerde aanbeveling. Naar het oordeel van het hof bieden de door [geïntimeerde] overgelegde producties voldoende aanknopingspunten die bevestigen dat Holag Assurantiën met Contractant de aanschaf van het effectenleaseproduct heeft besproken. Mede gelet op het feit dat tussenpersonen veelvuldig bij potentiële afnemers op huisbezoek gingen en daarbij een specifiek op de persoon toegesneden advies gaven aan potentiële afnemers, waarbij het gesprek volgens een min of meer vast patroon verliep, heeft [geïntimeerde] de stelling dat er is geadviseerd, voldoende gemotiveerd onderbouwd.
      
    
    
      4.11.
      Omdat Dexia de door [geïntimeerde] geschetste gang van zaken niet voldoende gemotiveerd heeft betwist, zal het hof haar niet toelaten tot het leveren van tegenbewijs. Zij heeft onvoldoende aanknopingspunten verschaft om te kunnen concluderen dat de stellingen van [geïntimeerde] over de gang van zaken niet (in grote lijnen) stroken met de werkelijkheid. Het hof zal Dexia daarom niet toelaten tot het leveren van tegenbewijs. 
      
    
    
      4.12.
      Uit het voorgaande volgt dat het ervoor moet worden gehouden dat de tussenpersoon vergunningplichtig advies heeft gegeven aan Contractant in de zin van de prejudiciële beslissing.  
      
      
        
          Wetenschap Dexia
        
      
    
    
      4.13.
      Ter zake van de wetenschap van Dexia heeft [geïntimeerde] gesteld dat Dexia een bedrijfsmatige werkwijze had voor de verkoop van effectenleaseproducten, waarvan onderdeel was dat door de tussenpersonen die effectenleaseproducten voor haar verkochten financieel advies werd gegeven gericht op de aanschaf van een effectenleaseproduct van Dexia. Volgens [geïntimeerde] was Dexia op de hoogte van de werkwijze van de door haar ingeschakelde tussenpersonen. Zij wist dat deze tussenpersonen standaard, althans op grote schaal, beleggingsadvies gaven aan de cliënten die zij als cliëntenremisier vervolgens bij Dexia aanbrachten als afnemers van effectenleaseproducten. [geïntimeerde] is dan ook van mening dat Dexia bekend heeft moeten zijn met de advisering aan Contractant. 
      
    
    
      4.14.
      Het hof overweegt als volgt. Uit de door [geïntimeerde] en Dexia overgelegde producties, die deels ook in vele andere procedures zijn overgelegd, volgt dat Dexia haar producten aanbood via tussenpersonen. Dexia heeft deze tussenpersonen destijds zelf omschreven als onafhankelijke, gespecialiseerde adviseurs met kwaliteit en kennis van zaken, zodat een met zorg omkleed persoonlijk advies gegarandeerd was. Dat terwijl zij deze tussenpersonen aan zich had gebonden als cliëntenremisier (op commissiebasis) en wist dat deze tussenpersonen niet beschikten over een vergunning om te adviseren. Uit de overgelegde producties blijkt ook dat het voor Dexia kenbaar was dat deze tussenpersoon zich voorafgaand aan de totstandkoming van de effectenleaseovereenkomst tegenover Contractant als adviseur had gepresenteerd. Gezien deze gang van zaken had Dexia behoren te waarborgen dat Holag Assurantiën aan de eisen van artikel 41 Nadere Regeling toezicht effectenverkeer 1999 voldeed. Dexia heeft onvoldoende feiten of omstandigheden naar voren gebracht waaruit volgt dat zij ook bij nader onderzoek niet had kunnen weten dat de tussenpersoon vergunningplichtig advies had gegeven. Tegen deze achtergrond had het op de weg van Dexia gelegen nader te onderbouwen waarom zij in dit concrete geval niet wist en ook niet kon weten dat Contractant door Holag Assurantiën werd geadviseerd. Kortom, er is voldaan aan het vereiste dat Dexia wist of behoorde te weten dat Holag Assurantiën Contractant advies heeft gegeven.
      
    
    
      4.15.
      Het hof gaat voorbij aan het bewijsaanbod van Dexia, omdat zij de hiervoor geschetste gang van zaken met betrekking tot haar ‘wetenschap’ onvoldoende gemotiveerd heeft betwist. Bovendien heeft Dexia onvoldoende concrete feiten of omstandigheden aangevoerd die tot een ander oordeel zouden kunnen leiden.
      
      
        
          Voorwaardelijke grieven
        
      
    
    
      4.16.
      Met haar voorwaardelijke grief III komt Dexia op tegen het oordeel van de kantonrechter over de fictieve restschuld en met haar voorwaardelijke grief IV tegen de afwijzing door de kantonrechter van de door Dexia gevorderde verklaring voor recht. Beide grieven zijn ingesteld onder de voorwaarde dat de grieven I en II slagen. Omdat deze grieven niet slagen, is de voorwaarde waaronder de grieven III en IV zijn aangevoerd, niet vervuld. De grieven III en IV behoeven daarom geen behandeling.
      
      
        
          Conclusie
        
      
    
    
      4.17.
      Het voorgaande leidt tot de conclusie dat de kantonrechter de door [geïntimeerde] gevorderde verklaringen voor recht terecht heeft toegewezen en Dexia terecht heeft veroordeeld om de schade ten bedrage van € 18.179,89 aan [geïntimeerde] te vergoeden. 
      
      
        
          Slotsom en proceskosten
        
      
    
    
      4.18.
      Uit het voorgaande volgt dat de grieven van Dexia niet tot vernietiging van het bestreden vonnis kunnen leiden. Het bestreden vonnis zal worden bekrachtigd. 
      
    
    
      4.19.
      Dexia is aan te merken als de in het ongelijk gestelde partij. Zij is daarom in eerste aanleg terecht in de proceskosten veroordeeld, zodat de daartegen gerichte grief van Dexia faalt. Dexia dient ook in hoger beroep te worden veroordeeld in de proceskosten. Gelet op de in hoge mate gestandaardiseerde processtukken in deze procedure, zal het hof voor het bepalen van het salaris van de advocaat aansluiten bij appeltarief II.
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
      
    
  
  
    
      5De uitspraak
    
    
      Het hof:
    
    
    
      5.1.
      bekrachtigt het bestreden vonnis;
      
    
    
      5.2.
      veroordeelt Dexia in de proceskosten van het hoger beroep, en begroot die kosten tot op heden aan de zijde van [geïntimeerde] op € 362,00 aan griffierecht en op € 1.935,00 (1,5 punt × appeltarief II) voor salaris advocaat, en op € 189,00 voor nakosten. Als Dexia niet binnen veertien dagen na de dag van deze uitspraak aan de veroordelingen voldoet en het arrest daarna wordt betekend, worden de proceskosten vermeerderd met € 98,00 en de kosten van betekening; 
    
    
      5.3.
      veroordeelt Dexia in de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na het verschuldigd worden daarvan zijn voldaan;
    
    
      5.4.
      verklaart dit arrest uitvoerbaar bij voorraad.
      
      
      
        Dit arrest is gewezen door mrs. C.A. Joustra, J.W. Frieling en P. Volker, en is in het openbaar uitgesproken op 10 februari 2026 in aanwezigheid van de griffier.
      
      
    
  
  
     HR 12 oktober 2018, ECLI:NL:HR:2018:1935.
  
  
     HR 10 juni 2022, ECLI:NL:HR:2022:862 (hierna: de prejudiciële beslissing).