ECLI:NL:RBNNE:2023:1588, Rechtbank Noord-Nederland, 17-04-2023, 18.094621.21
Rechtbank Noord-Nederland — Uitspraak 
Datum: 2023-04-17 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Strafrecht

Samenvatting: Vrijspraak voor mensenhandel en witwassen. Gebruik van dwangmiddelen niet bewezen.

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
    Afdeling strafrecht
    
    
    
      Locatie Leeuwarden
    
    
    
    
    
      parketnummer 18.094621.21
    
    
    
    
    
      
        Vonnis van de meervoudige kamer voor de behandeling van strafzaken d.d. 17 april 2023 in de zaak van het openbaar ministerie tegen de verdachte
      
    
    
    
    
    
  
  
    [verdachte] ,
    
    
      geboren op [geboortedatum] 1997 te [geboorteplaats] , wonende te [adres] .
    
    
    
    
      Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek ter terechtzitting van 27 maart 2023.
      Verdachte is niet verschenen; wel is verschenen mr. D.W.H.M. Wolters, advocaat te Hoofddorp, die verklaard heeft uitdrukkelijk tot de verdediging te zijn gemachtigd.
      Het openbaar ministerie is ter terechtzitting vertegenwoordigd door mr. S.E. Eijzenga.
    
    
    
    
    
  
  
    Tenlastelegging
    Aan verdachte is na nadere omschrijving van de tenlastelegging, ten laste gelegd dat:
    
    
      1
      hij in of omstreeks de periode van 1 augustus 2020 tot en met 26 maart 2021 te Zwitserland en/of Oostenrijk en/of Belgie en/of Roemenie en/of Apeldoorn en/of Utrecht en/of Enschede en/of Haarlem en/of Leeuwarden en/of Goutum en/of elders in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,
    
    
    A. een ander of anderen, te weten [slachtoffer 1] (telkens) door dwang, geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) of door dreiging met geweld of (een) andere feitlijkhe(i)d(en), door afpersing, fraude, misleiding dan wel door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, door misbruik van een kwetsbare positie,
    
    
    
      
        heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest of opgenomen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van die [slachtoffer 1] (sub 1°) en/of
      
      
        heeft gedwongen en/of bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard dan wel onder die omstandighe(i)d(en) enige handeling(en) heeft ondernomen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat die [slachtoffer 1] zich daardoor beschikbaar zou stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard (sub 4°) en/of
      
      
        heeft gedwongen dan wel bewogen verdachte en/of verdachte(s) mededader(s) te bevoordelen uit de opbrengst van haar [slachtoffer 1] seksuele handelingen met en/of voor een derde (sub 9°) en/of
      
    
    
    
      B)(telkens) opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de seksuele uitbuiting van die ander te weten [slachtoffer 1] (sub 6°) en/of
      C) een ander of anderen te weten [slachtoffer 1] (telkens) heeft aangeworven, medegenomen of ontvoerd met het
      oogmerk die [slachtoffer 1] in een ander land ertoe te brengen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van seksuele handelingen met en/of voor een derde tegen betaling (sub 3)
    
    
    
    
      bestaande hierin dat verdachte en/of verdachtes mededader(s)
    
    
      
        (telkens) hotelkamers en/of appartementen en/of B&B's en/of huizen heeft/hebben gezocht en/of gereserveerd en/of (soms) betaald alwaar die [slachtoffer 1] prostitutiewerkzaamheden heeft verricht en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] telkens naar een ander huis en/of hotel heeft/hebben vervoerd in een andere stad en/of vervoer geregeld om
      
    
    prostitutiewerkzaamheden te verrichten en/of
    
      
        met die [slachtoffer 1] vanuit vanuit Roemenië naar Nederland is gevlogen om daar prostitutiewerkzaamheden te verrichten en/of
      
      
        (via chatberichten) instructies heeft/hebben gegeven voor het maken van een seksadvertentie en/of foto's heeft/hebben goedgekeurd en/of de seksadvertenties (telkens) heeft/hebben laten aanpassen en/of gemaakt en/of
      
      
        aan die [slachtoffer 1] heeft/hebben voorgesteld om ook op Badoo en Tinder actief te zijn en/of
      
      
        (via chatberichten) meermalen per dag aan die [slachtoffer 1] heeft/hebben gevraagd of ze wat heeft verdiend en/of ze klanten heeft en/of dat ze klanten moet bellen en/of de telefoon gaat en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] telkens heeft/hebben gecontroleerd en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] niet naar huis heeft/hebben laten gaan terwijl ze dit wel wilde maar hier geen geld voor had en/of
      
      
        (via chatberichten) meermalen tegen die [slachtoffer 1] heeft/hebben gezegd dat ze "Paysafe" moet kopen teneinde haar seksadvertentie op een hogere plaats te stellen en/of
      
      
        (via chatberichten) de prijzen heeft/hebben bepaald die [slachtoffer 1] vroeg voor haar seksuele diensten en/of althans haar hierin heeft/hebben geadviseerd en/of
      
      
        condooms en/of papieren doekjes, althans benodigdheden heeft/hebben gekocht ten behoeve van het
      
    
    
    
      uitoefenen van de prostitutie en/of
    
    
      
        (via chatberichten) tegen die [slachtoffer 1] heeft/hebben gezegd dat ze geld moet verdienen en/of
      
      
        telkens (een deel van) het door die [slachtoffer 1] verdiende geld aan zich/hen heeft/hebben laten afstaan en/of sturen en/of gepakt en/of geld heeft/hebben afgestort en/of af laten storten naar ondermeer Roemenië en/of van dit verdiende geld levensmiddelen en/of maaltijden en/of een auto en/of drugs heeft/hebben gekocht en/of uitgegeven in een casino en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] de huur van de kamers waar zij zich prostitueerde telkens heeft/hebben laten betalen en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] heeft/hebben laten werken teneinde zijn/hun schulden af te betalen en/of
      
      
        die [slachtoffer 1] heeft/hebben uitgescholden en/of bedreigd met de dood en/of
      
    
    zulks terwijl die [slachtoffer 1] de taal niet sprak van het land waar ze werkte en/of geen bekenden en/of familie daar had en/of aangaf dat ze lichamelijke en psychische klachten had en/of naar huis wilde maar hier geen geld voor had;
    
    
    
      2
      hij in of omstreeks de periode van 1 januari 2021 tot en met 26 maart 2021 te Apeldoorn en/of Deventer en/of Almelo en/of Haarlem en/of Utrecht en/of Leeuwarden en/of Goutum en/of elders in Nederland en/of Zwitserland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,
    
    
    
      A) een ander te weten [slachtoffer 2] , (telkens) door dwang, geweld of (een) andere feitelijkhe(i)d(en) of door dreiging met geweld of (een) andere feitlijkhe(i)d(en), door afpersing, fraude, misleiding dan wel door misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, door misbruik van een kwetsbare positie,
    
    
    
    
      
        heeft geworven, vervoerd, overgebracht, gehuisvest of opgenomen, met het oogmerk van seksuele uitbuiting van die [slachtoffer 2] (sub 1°) en/of
      
      
        heeft gedwongen en/of bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard dan wel onder die omstandighe(i)d(en) enige handeling(en) heeft ondernomen waarvan verdachte en/of verdachtes mededader(s) wist(en) of redelijkerwijs moest(en) vermoeden dat die [slachtoffer 2] zich daardoor beschikbaar zou(den) stellen tot het verrichten van arbeid of diensten van seksuele aard (sub 4°) en/of
      
      
        heeft gedwongen dan wel bewogen verdachte en/of verdachte(s) mededader(s) te bevoordelen uit de opbrengst van haar, [slachtoffer 2] , seksuele handelingen met en/of voor een derde (sub 9°) en/of
      
    
    
    
      B)(telkens) opzettelijk voordeel heeft getrokken uit de seksuele uitbuiting van die ander, te weten [slachtoffer 2] , (sub 6°),
    
    
    
    
      bestaande hierin dat verdachte en/of verdachtes mededader(s)
    
    
      
        (telkens) hotelkamers en/of appartementen en/of B&B's en/of huizen heeft/hebben gezocht en/of gereserveerd en/of betaald waar die [slachtoffer 2] prostitutiewerkzaamheden heeft verricht en/of
      
      
        die [slachtoffer 2] telkens naar een ander huis en/of hotel heeft/hebben vervoerd en/of in een andere stad om prostitutiewerkzaamheden te verrichten en/of
      
      
        aan die [slachtoffer 2] heeft/hebben gevraagd wanneer ze begint met werken en/of ze wat heeft verdiend en/of ze klanten heeft en/of
      
      
        die [slachtoffer 2] telkens heeft/hebben gecontroleerd en/of
      
      
        de prijzen heeft/hebben bepaald die [slachtoffer 2] vroeg voor haar seksuele diensten en/of haar hierin heeft/hebben geadviseerd en/of
      
      
        telkens (een deel van) het door die [slachtoffer 2] verdiende geld aan zich/hen heeft/hebben laten afstaan en/of gepakt en/of heeft/hebben afgestort en/of af laten storten naar (ondermeer) Roemenië en/of
      
      
        die [slachtoffer 2] heeft/hebben laten werken teneinde zijn/hun schulden af te betalen en/of
      
    
    
    
      
        die [slachtoffer 2] 7x 24 uur beschikbaar heeft laten zijn voor prostitutiewerkzaamheden en/of
      
      
        condooms en/of papieren doekjes, althans benodigdheden heeft/hebben gekocht ten behoeve van het uitoefenen van de prostitutie en/of
      
      
        die [slachtoffer 2] heeft/hebben verhinderd om naar huis te gaan en/of haar familie te bezoeken en/of zulks terwijl die [slachtoffer 2] de taal niet sprak van het land waar ze werkte en/of geen bekenden en/of familie daar had;
      
    
    
    
    
      3
      hij in of omstreeks de periode van 1 januari 2021 tot en met 5 maart 2021 te Almelo en/of Deventer althans in Nederland,
      voorwerpen heeft verworven, voorhanden gehad, overgedragen en/of omgezet, en/of van voorwerpen gebruik heeft gemaakt, door
      telkens geldbedragen (in totaal ongeveer E 3911,50) via moneytransfers (Moneygram International) over te maken naar Roemenië, terwijl hij wist dat die voorwerpen geheel of gedeeltelijk - onmiddellijk of middellijk - afkomstig waren uit enig misdrijf.
    
    
    
      
        Beoordeling van het bewijs
      
    
    
    
      
        Standpunt van de officier van justitie
      
      De officier van justitie heeft vrijspraak gevorderd van feit 1, kort gezegd het in vereniging plegen van seksuele uitbuiting van [slachtoffer 1] (hierna: [slachtoffer 1] ). Hij heeft hiertoe aangevoerd dat weliswaar bewezen kan worden dat medeverdachte [medeverdachte 1] (hierna: [medeverdachte 1] ) [slachtoffer 2] seksueel heeft uitgebuit, maar dat onvoldoende blijk is van een nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte 1] die op die uitbuiting van [slachtoffer 1] was gericht.
    
    
    
    
      De officier van justitie heeft veroordeling gevorderd voor feiten 2 en 3.
      Met betrekking tot feit 2, kort gezegd het in vereniging plegen van seksuele uitbuiting van Diana [slachtoffer 2] (hierna: [slachtoffer 2] ), heeft de officier van justitie aangevoerd dat dit bewezen kan worden op alle sub-onderdelen. Verdachte heeft daarbij gebruik gemaakt van de dwangmiddelen misleiding, misbruik van een kwetsbare positie en misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht. Van in vereniging plegen was geen sprake, nu onvoldoende bewijs is voor een nauwe en bewuste samenwerking met anderen (zoals [medeverdachte 1] ) die gericht was op de uitbuiting van [slachtoffer 2] .
    
    
    
    
      Met betrekking tot feit 3, kort gezegd witwassen, heeft de officier van justitie aangevoerd dat bewezen kan worden dat verdachte geld voorhanden had dat afkomstig was uit eigen misdrijf, namelijk feit 2, dat hij veilig heeft gesteld middels moneytransfers naar het buitenland.
    
    
    
    
      
        Standpunt van de verdediging
      
      De raadsman heeft betoogd dat verdachte integraal moet worden vrijgesproken van de ten laste gelegde feiten. Hij heeft daartoe onder meer het volgende aangevoerd.
      Van in vereniging plegen van seksuele uitbuiting van [slachtoffer 1] (feit 1) is geen sprake. Verdachte had geen betrokkenheid bij [slachtoffer 1] in de ten laste gelegde periode.
    
    
    
    
      Met betrekking tot het in vereniging plegen van de seksuele uitbuiting van [slachtoffer 2] heeft de raadsman aangevoerd dat verdachte en [slachtoffer 2] een liefdesrelatie hadden en hebben en dat geen sprake was van gedwongen prostitutiewerk of gedwongen afstaan van verdiensten.
    
    
    
    
      De raadsman heeft ten aanzien van feit 3, het witwassen, aangevoerd dat niet kan worden bewezen dat het geld dat door verdachte middels money transfers is verzonden, een criminele herkomst heeft.
      Verdachte had zelf geld en heeft onder meer in het Verenigd Koninkrijk gewerkt. Ook indien zou kunnen worden vastgesteld dat het door verdachte verzonden geld verdiensten van [slachtoffer 2] betroffen, levert dit nog geen witwassen op, gelet op de bepleite vrijspraak voor feit 2.
    
    
    
    
      
        Oordeel van de rechtbank
      
      
        De beoordeling van feit 1: seksuele uitbuiting van [slachtoffer 1]
      
      De rechtbank is met de officier van justitie en de raadsman van oordeel dat niet bewezen kan worden dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het in vereniging plegen van de uitbuiting van [slachtoffer 1] .
    
    
    
      Verdachte zal dan ook van dit feit worden vrijgesproken.
    
    
    
    
    
      
        De beoordeling van feit 2: seksuele uitbuiting van [slachtoffer 2]
      
      Mensenhandel is strafbaar gesteld in artikel 273f Sr. Dit artikel staat in titel XVIII, de titel die ziet op de misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid. Uit de wetsgeschiedenis en de jurisprudentie bij dit wetsartikel volgt dat mensenhandel is gericht op uitbuiting. Het belang van het individu staat voorop; dat belang is het behoud van zijn of haar lichamelijke of geestelijke integriteit en vrijheid. De in artikel 273f Sr verboden gedragingen beïnvloeden de wil, waaronder is begrepen de keuzemogelijkheid van het slachtoffer, in die zin dat zij leiden tot het ontbreken van vrijwilligheid, waartoe ook behoort het ontbreken of de vermindering van de mogelijkheid een bewuste keuze te maken. Dit gebrek aan een vrije keuze komt nader tot uitdrukking in de verschillende bestanddelen die deel uitmaken van artikel 273f Sr.
    
    
    
    
      De vraag of - en zo ja, wanneer - sprake is van 'uitbuiting' in de zin van de artikel 273f, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht (Sr), is niet in algemene termen te beantwoorden, maar sterk verweven met de omstandigheden van het geval. Bij de beantwoording van die vraag komt onder meer betekenis toe aan de aard en duur van de tewerkstelling of de te verrichten activiteit, de beperkingen die zij voor de betrokkene meebrengt en het economisch voordeel dat daarmee door de verdachte wordt behaald.1
    
    
    
    
      Uitbuiting veronderstelt altijd een zekere mate van onvrijwilligheid of onderwerping van degene die wordt uitgebuit. In het geval van prostitutiewerkzaamheden zal er - gelet op de aard van het werk en de forse inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer - in het geval van gebruik van enig dwangmiddel en enig financieel gewin bij de verdachte al snel sprake zijn van uitbuiting.
    
    
    
    
      Instemming van het slachtoffer met de beoogde of bestaande uitbuiting is niet relevant, indien één van de in art 273f Sr genoemde dwangmiddelen is gebruikt.2
    
    
    
    
      Ten aanzien van het dwangmiddel misbruik van uit feitelijke verhoudingen voortvloeiend overwicht overweegt de rechtbank dat dit veelal uit de omstandigheden kan worden afgeleid. In de wetsgeschiedenis wordt hierbij de vergelijking gemaakt met de mogelijkheid zich op te stellen als een mondige Nederlandse prostitué(e).
    
    
    
    
      De rechtbank zal aan de hand van het zojuist geschetste kader beoordelen of verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan uitbuiting van [slachtoffer 2] .
    
    
    
    
      De rechtbank constateert dat [slachtoffer 2] op 4 maart 2021 door de politie aangetroffen in een hotelkamer in Goutum, nabij Leeuwarden. Zij verklaarde dat zij vanuit deze hotelkamer prostitutiewerk deed en (uiteindelijk) dat verdachte de hotelkamer had betaald. Verdachte bracht haar ook wel naar haar werk, maar wist niet wat voor werk zij deed. Ze verklaarde
      dat zij ook in Zwitserland prostitutiewerk heeft gedaan en dat ze samen met verdachte in België is geweest.
    
    
    
    
      Verdachte heeft bevestigd dat hij een relatie heeft met [slachtoffer 2] . Hij verklaarde dat hij wel een vermoeden had van het werk dat zij deed, maar dat hij het niet zeker wist.
    
    
    
      De rechtbank stelt op basis van onder meer chatberichten en het internetverkeer van de telefoon van verdachte (hij bezocht de seksadvertentie van [slachtoffer 2] meermalen) vast dat verdachte wel degelijk weet had van de werkzaamheden van [slachtoffer 2] . Hij was daar zelfs behulpzaam bij: via WhatApp wisselde hij met [medeverdachte 1] en [medeverdachte 2] (internet)adressen van mogelijke nieuwe verblijfplaatsen in Nederland uit, die ook daadwerkelijk zijn geboekt (Deventer, Haarlem en Goutum) en van waaruit [slachtoffer 2] (en [slachtoffer 1] ) vervolgens prostitutiewerk verrichtte(n).
      Hoewel [slachtoffer 2] dit ontkent, zou uit chatberichten wel kunnen worden afgeleid dat verdachte kon meeprofiteren van de verdiensten van [slachtoffer 2] . Hij sprak namelijk in de wij-vorm of zelfs ik-vorm als het gaat over klanten en verdiensten van [slachtoffer 2] .
    
    
    
    
      Gelet op het hiervoor aangehaalde juridische kader van mensenhandel dient voor een bewezenverklaring sprake te zijn van gebruik van een dwangmiddel door verdachte en een zekere mate van onvrijwilligheid of onderwerping van degene die wordt uitgebuit. Daarvan is naar het oordeel van de rechtbank in het geval van verdachte en/of [slachtoffer 2] niet gebleken.
    
    
    
    
      [slachtoffer 2] heeft consequent verklaard dat zij het prostitutiewerk vrijwillig doet. Uit de chatberichten - hoewel deze slechts zien op een relatief korte periode - komt eenzelfde beeld naar voren. [slachtoffer 2] en verdachte spraken liefdevol met elkaar en zeggen dat ze elkaar missen. Verdachte controleerde [slachtoffer 2] niet, oefende geen druk op haar uit, gaf haar geen instructies en vroeg niet om of naar haar verdiensten.
    
    
    
    
      Van een uit feitelijke verhoudingen overvloeiend overwicht van verdachte is ook niet gebleken, en van een kwetsbare positie van [slachtoffer 2] evenmin.
    
    
    
    
      De enige mogelijke aanwijzing die de rechtbank heeft voor het (hebben) bestaan van enige vorm van druk, komt voort uit de volgende chatberichten van [slachtoffer 2] aan verdachte op 24 maart 2021:
      
        Maar ik begin dit bedrijf/ werk steeds leuker te vinden Dat je niet meer pusht
      
      
        Hard Zo
      
    
    
    
    
      De zin “dat je niet meer pusht” kan volgens de geraadpleegde tolken echter op twee verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Wanneer er afzonderlijk naar elk woord wordt gekeken, kan de zin vertaald worden in de reflecterende vorm. Er staat dan: Dat je jezelf niet meer pusht. Wanneer de zin in zijn geheel bekeken wordt staat er: Dat je niet meer pusht.
    
    
    
    
      Bovendien stelt [slachtoffer 2] dat dit gesprek zag op intimiteiten tussen haar en verdachte. Hoewel dit de rechtbank onwaarschijnlijk voorkomt, kan het ook niet worden uitgesloten, nu [slachtoffer 2] verdachte kort daarvoor een seksueel getint plaatje stuurde en de tekst “je houdt me graag ondersteboven”.
    
    
    
    
      Ook indien de rechtbank wel zou uitgaan van de interpretatie inhoudend dat verdachte [slachtoffer 2] pushte in haar werk, is dit naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende (concreet) om te kunnen
    
    
    
      spreken van gebruik van een dwangmiddel, laat staan van daadwerkelijk causaal verband tussen een dwangmiddel en het werken of afstaan van verdiensten door [slachtoffer 2] .
    
    
    
    
      De rechtbank zal verdachte dan ook vrijspreken van de seksuele uitbuiting van [slachtoffer 2] .
    
    
    
    
    
      
        De beoordeling van feit 3: witwassen
      
      De rechtbank is met de raadsman van oordeel dat niet kan worden bewezen dat het geld dat door verdachte middels money transfers is verzonden, een criminele herkomst heeft, nu het dossier hieromtrent onvoldoende informatie bevat. Ook indien wel had kunnen worden vastgesteld dat de door verdachte verstuurde geldbedragen verdiensten van [slachtoffer 2] (of [slachtoffer 1] ) betroffen, maakt dit nog niet dat dit geld van enig misdrijf afkomstig is, nu verdachte van feit 2 (en 1) zal worden vrijgesproken. De rechtbank zal verdachte derhalve eveneens vrijspreken feit 3.
    
    
    
    
    
    
  
  
    Uitspraak
    
    
    
    
  
  
    De rechtbank
    
    
    
      Verklaart niet bewezen hetgeen verdachte onder 1, 2 en 3 is ten laste gelegd en spreekt verdachte daarvan vrij.
    
    
    
    
      Dit vonnis is gewezen door mr. A.H.M. Dölle, voorzitter, mr. J.V. Nolta en
      mr. S.T. Kooistra, rechters, bijgestaan door mr. C.L. van der Woude, griffier, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van deze rechtbank op 17 april 2023.
    
    
    
    
      Mrs. Nolta en Van der Woude zijn buiten staat dit vonnis mede te ondertekenen.
    
    
    
    
    
      
        
      
    
    1. HR 27 oktober 2009, ECLI:NL:HR:2009:BI7099 (Chinese Horeca), HR 24 november 2015,
    ECLI:NL:HR:2015:3309.
    2 Kamerstukken II 2003/04, 29 291, nr. 3, p.19.