Toekomstig internationaal klimaatbeleid; Brief van de Ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30495, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30495 nr. 4

29-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. De 13e Conferentie van Partijen bij het VN-Klimaatverdrag
(CoP-13)1a. Het Bali Actieplan1b. Technologie1c. Ontbossing1d. Adaptatie1e. Specifieke Nederlandse activiteiten op Bali2. De Nederlandse inzet: van Bali naar Kopenhagen2a. Algemeen2b. Specifiek(i) Mitigatie, inclusief ontbossing(ii) Financiering(iii) Adaptatie(iv) Technologie3. De internationale contextOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30495Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 495Toekomstig internationaal klimaatbeleidnr. 4BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEER EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 2008Recentelijk hebben zich belangrijke ontwikkelingen voorgedaan in het mondiale
klimaatdebat. Het meest belangwekkend daarbij is de vaststelling geweest van
het Bali Actieplan afgelopen december tijdens de 13e Conferentie van Verdragspartijen
bij het VN-Klimaatverdrag. Met deze brief gaan wij, mede namens onze ambtgenoten
van Economische Zaken, van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, en van Verkeer
en Waterstaat, in op de hoogtepunten van die klimaatconferentie, en zetten
wij uiteen wat de uitkomsten van deze top betekenen voor de Nederlandse inzet
in de komende periode.Samengevat trekken wij de conclusie dat in het Bali Actieplan de Nederlandse
inzet, zoals neergelegd in de brief van minister Cramer van 21 september
jl. over toekomstig internationaal klimaatbeleid (Tweede Kamer, 2007–2008,
30 495, nr. 3), vrijwel geheel is terug te vinden (zie paragraaf 1
hieronder). Nederland zal zich de komende periode actief, constructief en
ambitieus opstellen om bij te dragen aan de realisering van het Bali Actieplan
(zie paragraaf 2 hieronder), zich realiserende dat de internationale
gemeenschap alles op alles zal moeten zetten om in 2009 tot een alomvattende,
eerlijke en effectieve nieuwe klimaatafspraak te kunnen komen. Daarbij blijven
de volgende acht hoofdlijnen uit de al genoemde brief van 21 september
het uitgangspunt.Ten eerste blijft Nederland het uitgangspunt hanteren dat de gemiddelde
wereldwijde temperatuurstijging tot maximaal 2 graden boven het pre-industriële
niveau moet worden beperkt. Dit om de gevolgen van klimaatverandering zo beheersbaar
mogelijk te houden. Ten tweede blijft het van belang dat de industrielanden
het voortouw nemen, door zich te verbinden tot een gezamenlijke vermindering
van hun broeikasgasemissies tegen 2020, in de orde van grootte van 30 procent
ten opzichte van 1990. Het derde element is de notie dat in een post-2012
regime de deelname van landen moet worden verbreed. De inzet van Nederland blijft gericht op afspraken waarin ook de ontwikkelingslanden –
zeker de grote en economische snel groeiende – tastbare inspanningen
leveren en in sommige gevallen doelstellingen op zich nemen, afhankelijk van
hun verschillende verantwoordelijkheden en capaciteiten. Alleen dan zal het
mogelijk zijn om de mondiale emissies binnen 10 tot 15 jaar te stabiliseren
en vervolgens voldoende omlaag te brengen. Een mondiale koolstofmarkt en de
ontwikkeling en overdracht van technologie blijven ook belangrijke elementen
in de Nederlandse inzet. De mondiale koolstofmarkt omdat met de ontwikkeling
van een dergelijke markt overal ter wereld een prijsprikkel wordt gevoeld
om emissies te reduceren en klimaatbeleid kosteneffectief in te vullen. En
technologie omdat zowel de bredere toepassing en verspreiding van bestaande
efficiënte en schone technologieën, als ook de ontwikkeling van
nieuwe technologieën, noodzakelijk zijn om tot een broeikasgasarme samenleving
te komen. Aanpassing aan klimaatverandering («adaptatie») is het
zesde element in een effectief en breed gedragen nieuwe klimaatafspraak. Naar
verwachting zullen een aantal ontwikkelingslanden hun inspanningen ten aanzien
van emissiebeperking koppelen aan het vergroten van de steun voor adaptatie.
Een zevende element in de Nederlandse inzet betreft het tegengaan van ontbossing,
niet alleen belangrijk voor een effectief klimaatbeleid, maar ook voor het
behoud van biodiversiteit en andere functies van bossen. Het achtste en laatste
element is het aanpakken van de emissies van de internationale scheep- en
luchtvaart, die nu niet door het Kyoto-protocol worden gereguleerd, maar wel
snel groeien.In het kader van de mondiale klimaatonderhandelingen is het van groot
belang dat daadkrachtige besluitvorming over de energie- en klimaatvoorstellen
van de Europese Commissie tijdig wordt afgerond. Met dit pakket maatregelen
blijft de EU het leiderschap tonen dat nodig is om goede vooruitgang te boeken
in de mondiale onderhandelingen. De EU kan hiermee ook laten zien dat de kosten
van klimaatbeleid een slimme investering zijn. Niet alleen omdat de kosten
van uitstel vele malen hoger zijn dan het nu treffen van maatregelen, maar
ook omdat klimaatverandering en ambitieus klimaatbeleid kansen biedt voor
nieuwe diensten en producten en het ontstaan van nieuwe markten. Omdat u reeds
per brief (Tweede Kamer, 2007–2008, 31 209, nr. 10) bent geïnformeerd
over het EU klimaat- en energiepakket, gaan wij daar verder hier niet op in.1. De 13e Conferentie van Partijen bij het VN-Klimaatverdrag
(CoP-13)De 13e Conferentie van Partijen bij het VN-Klimaatverdrag vond van 3–14 december
jl. op Bali, Indonesië plaats. Nederland werd in de onderhandelingen
en het High Level Segment vertegenwoordigd door
minister Cramer. In deze hoedanigheid heeft zij deelgenomen aan de ministeriële
EU-coördinatie en heeft zij de plenaire sessie van de CoP toegesproken.
In haar verklaring heeft zij de rijke landen opgeroepen hun broeikasgasuitstoot
met tussen 25 en 40 procent te reduceren in 2020 en meer aandacht te geven
aan adaptatie-, ontbossings- en technologiefondsen in ontwikkelingslanden.
Verder heeft zij de zich snel ontwikkelende landen gevraagd een bijdrage aan
emissiebeperking te leveren en heeft zij aangegeven dat Nederland multilateraal
duurzaamheidscriteria voor biomassa wil afspreken.Het belangrijkste resultaat van deze VN-klimaattop is de vaststelling
van het Bali Actieplan. De overeenstemming over dit actieplan was een essentiële
stap om tijdig te kunnen komen tot een nieuwe, mondiale klimaatafspraak voor
de periode na 2012. Daarnaast hebben Partijen tijdens deze CoP een aantal
andere belangrijke besluiten genomen ten aanzien van de ontwikkeling
en overdracht van technologie, het voorkomen van ontbossing en de oprichting
van het Adaptatiefonds.1a. Het Bali ActieplanHet Actieplan, dat na moeizame onderhandelingen werd aangenomen, lanceert
formele onderhandelingen over nieuwe klimaatafspraken en stelt onomwonden
dat het proces in 2009 (CoP-15, Kopenhagen) afgerond moet zijn. De Partijen –
inclusief de eerder zeer terughoudende VS – hebben afgesproken om in
de onderhandelingen de volgende onderwerpen aan te orde te stellen:• De uitwerking van een gedeelde toekomstvisie, de zogenaamde shared vision, inclusief een mondiaal langetermijn emissiereductiedoel.• Meetbare, rapporteerbare en verifieerbare verplichtingen en/of
acties voor alle ontwikkelde landen, gericht op het terugdringen van broeikasgasuitstoot
(mitigatie), inclusief gekwantificeerde emissiebeperkingen en -reducties,
waarbij rekening wordt gehouden met nationale omstandigheden.• Acties door ontwikkelingslanden gericht op het terugdringen van
uitstoot van broeikasgassen, waarbij Partijen expliciet erkennen dat ontwikkelde
landen daarbij ondersteuning aan ontwikkelingslanden zullen verlenen. Dit
alles op meetbare, rapporteerbare en verifieerbare wijze.• Het ontwikkelen van beleid en prikkels om emissies als gevolg van
ontbossing en bosdegradatie in ontwikkelingslanden te reduceren heeft een
prominente plaats gekregen. In een gerelateerd besluit van deze CoP zijn meer
concrete stappen afgesproken op dit punt (zie onder).• De uitwerking van sectorale benaderingen en sectorspecifieke acties,
als ook het verbeteren van marktinstrumenten en kosteneffectiviteit.• Adaptatie en de nieuwe stappen die op dit terrein moeten worden
uitgewerkt. Deze CoP is er ook in geslaagd om na drie jaar onderhandelen het
Adaptatiefonds op te richten (zie onder) waardoor men nu aan de slag kan met
het realiseren van concrete projecten.• Technologie, met aandacht voor overdracht, ontwikkeling, verspreiding
en toepassing van technologie en concrete samenwerking op dit terrein. In
een gerelateerd besluit zijn meer concrete stappen afgesproken op dit thema.• Financiering, met onder andere aandacht voor betere toegang tot
adequate en voorspelbare bronnen van financiering, voor nieuwe en innovatieve
methoden van financiering, voor het mobiliseren van nieuwe (private en publieke)
financiering en investeringen en voor een beter inzicht in de kosten van adaptatie.Er zal worden onderhandeld in een speciaal daarvoor opgerichte Ad hoc
Werkgroep inzake de Langetermijn Samenwerking onder het Verdrag (AWG-LCA).
Aan de hand van een intensief onderhandelingstraject (vier onderhandelingsessies
per jaar in 2008 en 2009) zal deze werkgroep zich, naast de shared vision, bezig houden met de vier hoofdonderwerpen (de bouwstenen
van het Bali Actieplan): mitigatie (inclusief ontbossing), adaptatie, technologie
en financiering.1b. TechnologieOntwikkelingslanden, verenigd in de G77, hebben lang vastgehouden aan
hun eis om een technologiefonds op te richten. Hoewel de EU, Japan en de VS
de noodzaak erkenden van technologieoverdracht waren zij niet overtuigd van
de toegevoegde waarde van een nieuw fonds. Uiteindelijk is besloten om een Technology Leverage Programme uit te voeren, dat de behoeften
en bestaande middelen zal inventariseren. De Mondiale Milieu Faciliteit (de Global Environment Facilityof GEF) is gevraagd om een
strategisch programma uit te werken voor financiering van klimaatvriendelijke
technologieën, rekening houdend met vergelijkbare of reeds bestaande
initiatieven op het gebied van technologieoverdracht.Het mandaat van de Expert Group on Technology Transfer (EGTT) is op Bali verlengd met vijf jaar en inhoudelijk vernieuwd.
De EGTT, bestaande uit 19 experts waaronder één uit Nederland,
zal zich voornamelijk richten op technologieoverdracht en op het ontwikkelen
van prestatie-indicatoren waarmee de effectiviteit en monitoring van technologieoverdracht
beter kan worden beoordeeld.1c. OntbossingDe emissies van ontbossing bedragen zo’n 20 procent van de mondiale
koolstofemissies. Voor een effectieve aanpak van het klimaatvraagstuk is het
zeer belangrijk dat emissies veroorzaakt door veranderingen in landgebruik
en ontbossing worden teruggedrongen. Het kabinet is dan ook blij dat de aanpak
van ontbossing en bosdegradatie een belangrijk onderdeel vormt van het Bali
Actieplan.Op Bali is verder afgesproken te starten met demonstratieprojecten en
capaciteitsopbouw te ondersteunen. Er is sturing gegeven voor het opzetten
en evalueren van de demonstratieprojecten. Daarnaast is een werkprogramma
voor de uitwerking van methodologische vraagstukken vastgesteld. Dat werkprogramma
moet eind 2008 leiden tot afspraken over methodologieën die gebruikt
kunnen worden in een toekomstig internationaal klimaatbeleid.1d. AdaptatieEen belangrijke doorbraak is ook de oprichting van het Adaptatiefonds –
een besluit dat lange tijd niet kon worden genomen omdat er geen overeenstemming
was over de institutionele inrichting en het beheer van het Fonds. Onder het
Adaptatiefonds, dat grotendeels wordt gevuld door een deel van de opbrengst
van Clean Development Mechanism(CDM) projecten,
zullen adaptatieprojecten worden beoordeeld en gefinancierd. Afgesproken is
dat het Fonds zal worden beheerd door een Adaptation Fund
Board, bestaande uit 16 leden. Het GEF verzorgt het secretariaat
van het Fonds. De Wereldbank is voorlopig aangewezen om als Trustee op te treden.1e. Specifieke Nederlandse activiteiten op BaliNaast haar optreden als hoofd van de Nederlandse delegatie in het High Level Segment, heeft minister Cramer en marge van de CoP meerdere malen gesproken met vertegenwoordigers
van verschillende niet-gouvernementele organisaties (NGO’s). Met NGO’s
zoals het Wereld Natuur Fonds, Milieudefensie, de Interkerkelijke Organisatie
voor Ontwikkelingssamenwerking (ICCO), Wetlands en de International Union for Conservation of Nature (IUCN) heeft zij voornamelijk
gesproken over het tegengaan van ontbossing op grote schaal. Hier moet een
nieuwe vorm van financiering worden ontwikkeld, waarbij bosgebied een waarde
krijgt wanneer het niet wordt gekapt. Minister Cramer heeft dit punt ingebracht bij het hoofd van de EU-delegatie, en heeft tevens aangegeven dat de
inheemse volkeren bij het opzetten van een dergelijk financieringssysteem
dienen te worden betrokken.Voorts heeft minister Cramer op uitnodiging van het Verenigde Koninkrijk
een lunchbijeenkomst bijgewoond waarbij de Engelsen hun Environmental Transformation Fund onder grote belangstelling van
andere donorlanden hebben toegelicht. Minister Cramer heeft voorgesteld drie
thema’s te onderscheiden, namelijk mitigatie en schone technologie,
adaptatie en ontbossing, en vervolgens lead countries
aan te wijzen die een lichte vorm van coördinatie kunnen bedrijven.In een gesprek met minister Gerretsen van de Canadese deelstaat Ontario
heeft minister Cramer afgesproken om op een aantal terreinen meer aan kennisuitwisseling
te zullen doen, vooral door bedrijven in contact met elkaar te brengen.Parallel aan de onderhandelingen heeft gastland Indonesië een bijeenkomst
georganiseerd van ministers van Financiën en vertegenwoordigers van verschillende
internationale organisaties. minister Koenders heeft namens Nederland aan
deze bijeenkomst deelgenomen. Niet eerder zijn andere ministers dan ministers
van Milieu en marge van een CoP bijeengekomen. Dit is van betekenis omdat
daarmee wordt erkend dat klimaatverandering verder gaat dan een milieuvraagstuk,
en ook andere terreinen raakt, zoals fiscaal beleid, duurzame ontwikkeling,
economische groei en investeringen. Dit was dan ook één van
de belangrijke conclusies van de bijeenkomst.Deelnemers legden tevens de nadruk op energie efficiëntie, een effectief
gebruik van fiscale prikkels ten behoeve van klimaatbeleid, het realiseren
van CO2-arme economische groei, onder meer door het bewerkstelligen
van een hoge prijs voor CO2, het verbeteren van het investeringsklimaat,
het vergroten van de financieringsstromen voor mitigatie en adaptatie, de
relatie tussen klimaatverandering en ontwikkeling, in het bijzonder armoedebestrijding,
en het vergroten van de rol van de private sector. Voorts werd door enkele
ministers en internationale financiële instellingen onderstreept dat
inspanningen voor mitigatie en adaptatie niet ten koste mogen gaan van middelen
voor groei en ontwikkeling in ontwikkelingslanden, maar juist hand in hand
moeten gaan.Op initiatief van Indonesië hebben ministers van Handel van diverse
landen en de Europese Commissie informeel gesproken over de relatie tussen
handel en klimaat. Aan het eind van de gedachtenwisseling presenteerde de
Indonesische minister van Handel, Mari Pangestu, een aantal aanbevelingen.
Allereerst werd benadrukt dat in de relatie tussen handel en klimaat de multilaterale
principes die in beide beleidsterreinen gelden gerespecteerd moeten worden.
Het niet tot stand komen van een internationaal klimaatverdrag zou kunnen
leiden tot het opwerpen van handelsbarrières, hetgeen een negatief
effect kan hebben op de gewenste liberalisering van de handel die in het kader
van de Doha onderhandelingen wordt nagestreefd. De ministers pleitten voor
verder overleg op hoog niveau over de relatie tussen handel en klimaat en
werd de wens uitgesproken om die relatie nader te analyseren, zodat handelsministers
maatregelen kunnen treffen die klimaatverandering tegengaan of in ieder geval
niet versterken.Ook heeft Nederland, in het bijzonder minister Koenders, er op Bali voor
gepleit dat op basis van het principe «de vervuiler betaalt» in
beginsel vooral de Westerse landen moeten bijdragen aan de hoge kosten voor
adaptatie, waarvoor arme landen zich zien geplaatst. Extra internationale
inspanningen, beleidsmatig en financieel, zullen nodig zijn om de negatieve effecten van klimaatverandering in de armste landen beheersbaar
te houden en de druk op het halen van de Millennium Development
Goals niet verder te verhogen.Voorts zijn en marge van CoP-13 stappen genomen
om invulling te geven aan enkele van de aanvullende initiatieven die minister
Cramer in haar brief van 21 september jl. heeft genoemd.• Met de Indonesische ministers van Landbouw en Milieu is een Letter of Intent Sustainable Biomass for Energy Production
getekend. Daarin zijn afspraken gemaakt over het testen van duurzaamheidscriteria
in de praktijk. Verwezen wordt naar de criteria zoals overeengekomen in de Round Table on Sustainable Palm Oil en wordt het belang
van een CO2 criterium benadrukt, vooral ook omdat grootschalige
palmolieplantages op veenbossen geen positieve CO2 balans hebben.
Ook wordt verwezen naar andere relevante criteria en wordt het belang van
macro-monitoring – zoals de concurrentie met voedselproductie –
vastgelegd. In de Letter of Intent is verder opgenomen
dat Nederland capaciteitsopbouw, als ook het duurzaam beheer van veenbossen
zal steunen.• Minister Cramer heeft een bijeenkomst georganiseerd, waarbij ook
minister Koenders aanwezig was, over de duurzaamheidscriteria voor biomassa
voor energiedoeleinden, op basis van het rapport «toetsingskader voor
duurzame biomassa». In het gezelschap van producerende ontwikkelingslanden
(waaronder Mexico, Mozambique, Zuid-Afrika), Europese landen (Duitsland, Noorwegen)
en internationale ontwikkelings- en milieu-instellingen (UNDP, UNEP, FAO)
werd het belang onderstreept om tot een internationaal geaccepteerd raamwerk
van duurzaamheidscriteria te komen. De door Nederland genoemde criteria werden
als goede basis verwelkomd. Uit de discussie bleek evenwel duidelijk dat de
vermenging van het energiedossier met voedsel een ingewikkelde is. Nederland
stelde voor deze bijeenkomst te zien als de start van een informeel netwerk
om ervaringen uit te wisselen en gezamenlijk verder te werken aan een internationaal
geaccepteerd systeem van duurzaamheidcriteria en certificering voor de productie
van biomassa voor energiedoeleinden.• Voorts heeft minister Cramer deelgenomen aan een door de International Union for Conservation of Nature georganiseerde
paneldiscussie over duurzame biomassa waar zij de door Nederland genoemde
duurzaamheidscriteria voor de productie van biomassa naar voren heeft gebracht.Minister Koenders heeft voorts deelgenomen aan de lancering van het Forest Carbon Partnership Facility (FCPF) van de Wereldbank
en hierbij een Nederlandse bijdrage van 15 miljoen euro toegezegd. In de voorstellen
voor het FCPF zal in 20 tot 30 ontwikkelingslanden capaciteit worden versterkt
om deze landen in staat te stellen aan een toekomstig internationaal mechanisme
voor het reduceren van ontbossing deel te nemen.Daarnaast geeft het vijf landen de gelegenheid om op dit gebied met pilots te starten en financieel beloond te worden als
zij hun emissies van ontbossing weten te reduceren ten opzichte van een referentieniveau.
Over de modaliteiten van deze faciliteit moet nog onderhandeld worden, met
name over de betrokkenheid van en de waarborgen voor de lokale, van bossen
afhankelijke bevolking.Tot slot heeft minister Koenders op Bali, samen met zijn Britse collega
en de Wereldbank, een studie gelanceerd naar de kosten en baten van aanpassing
aan klimaatverandering, in reactie op een breed gedeelde behoefte aan meer
gegevens over deze adaptatiekosten. Dit onderzoek zal tussen nu
en oktober 2009 moeten leiden tot beter inzicht in kosten en baten van adaptatie,
betere besluitvorming over de te nemen maatregelen, het stimuleren van actie
en meer empirisch bewijs over de kosten van adaptatie, zodat wij tot nauwkeuriger
schattingen kunnen komen van de globale kosten dan tot nu toe zijn geleverd.
De lancering vond plaats onder zeer grote belangstelling.2. De Nederlandse inzet: van Bali naar KopenhagenMet het aannemen van het Bali Actieplan is de Nederlandse en EU inzet
voor Bali – zoals vastgesteld door de ministerraad, respectievelijk
in de Raadsconclusies van de EU – ruimschoots gehaald: de start van
een alomvattend onderhandelingsproces gericht op nieuwe afspraken over een
opvolger van het Kyoto-protocol met 2009 als einddatum (CoP-15, Kopenhagen).
Ook ten aanzien van de inhoud hebben de belangrijke elementen van de EU en
Nederland een plaats gekregen in het Actieplan, waaronder verdergaande emissiereducties
door ontwikkelde landen, inspanningen en bredere participatie van ontwikkelingslanden,
(koolstof-)marktmogelijkheden, technologie, adaptatie en voorkoming van ontbossing.
Het specifieke element van de lucht- en scheepvaart is niet expliciet opgenomen
in het Bali Actieplan, maar er is er wel ruimte voor onder de uitwerking van
sectorale benaderingen.Omdat in de uitkomsten van Bali vrijwel alle inhoudelijke elementen waar
Nederland op had ingezet duidelijk terug te vinden zijn, zien wij deze uitkomst
als een bevestiging dat de Nederlandse strategie ten aanzien van mondiaal
klimaatbeleid moet worden voortgezet.Het intensieve onderhandelingstraject dat uit het Bali Actieplan voortvloeit
geeft wel aanleiding om binnen die strategie accenten te verleggen, zowel
procesmatig als inhoudelijk. Het bereiken van een akkoord in 2009 zal alleen
mogelijk zijn indien de komende maanden met grote voortvarendheid te werk
wordt gegaan. Tijdens de eerste onderhandelingssessie in Bangkok (31 maart–4 april)
hebben de Partijen de onderhandelingsagenda verder uitgewerkt en een werkprogramma
vastgesteld.2a. AlgemeenBij de uitvoering van het Bali Actieplan en het werken aan een succesvolle
uitkomst in Kopenhagen is een aantal aandachtspunten van bijzonder belang.
Vooral het omzetten van retoriek in daadkracht verdient de aandacht. Met andere
woorden, er zijn daadkrachtige en ambitieuze koplopers nodig. In EU-verband
en daarbuiten zal Nederland, gezien de ernst en urgentie van het klimaatvraagstuk
en de ambities van het kabinet, één van die koplopers zijn.Naast daadkracht is behoud van politiek momentum van het uiterste belang.
Daarom is het Nederlandse streven erop gericht om te voorkomen dat de huidige
politieke aandacht verslapt. Dit alles vraagt om een coherente inzet waarbij
verschillende beleidsdisciplines en instellingen worden betrokken en tegelijkertijd
versnippering van activiteiten en inzet in de VN en daarbuiten wordt tegengegaan.
Nederland zal in internationale fora een uniforme boodschap moeten uitdragen
en aandacht vragen voor de comparatieve kracht van elk forum. Alleen door
middel van een coherente benadering gericht op toegevoegde waarde kunnen de
vier kernthema’s uit het Bali Actieplan – mitigatie, adaptatie,
financiering en technologie – in hun onderlinge samenhang ten volle
worden begrepen en benut.In deze context zal Nederland een actieve, constructieve en ambitieuze
rol spelen in de onderhandelingen maar zeker ook daarbuiten. De Nederlandse
inzet zal voor een belangrijk deel plaatsvinden in EU-verband – onder
andere door het Voorzitterschap ondersteuning te bieden, concrete tekstvoorstellen
in te dienen en ideeën aan te dragen – maar daarnaast ook in de
vorm van aanvullende Nederlandse initiatieven en activiteiten in kleiner verband.In navolging van de actieve Nederlandse klimaatlobby in Europa zal Nederland
ook de mondiale klimaatdiplomatie versterken, teneinde maximale invloed uit
te oefenen op de onderhandelingen en de uitkomst van Kopenhagen 2009. Nederland
zal er alles aan doen om de onderhandelingspartners buiten Europa ervan te
overtuigen dat een effectief klimaatbeleid in ieders belang is. Het kabinet
zal buitenlandse gesprekspartners actief opzoeken met een sterke, ambitieuze
boodschap die klimaatverandering, ontwikkeling, internationale veiligheid,
duurzaamheid en een nieuwe energietoekomst combineert in een visie op de toekomst
en concrete voorstellen. Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland
zullen intensiever worden ingezet en nog beter worden voorzien van de laatste
informatie over de Nederlandse en Europese inzet in het internationale klimaatdebat.
Er zullen onder andere position papers worden
uitgewerkt en gedistribueerd, ambtelijke en politieke missies worden ondernomen,
evenementen worden georganiseerd en landenanalyses worden uitgevoerd.De Nederlandse inzet zal steeds ondersteund en aangevuld worden met wetenschappelijke
informatie en kennis van onze onderzoeks- en kennisinstellingen, mede om de
gevolgen van voorgestelde opties duidelijk te kunnen maken.Nederland zal ook oog houden voor, en actie ondernemen in, andere processen
en verdragen waar tastbare klimaatwinst kan worden geboekt en waar goede voorbeelden
aan kunnen worden ontleend, met name onder het Montreal-protocol. De ozonlaagaantastende
stoffen die onder dit Protocol worden gereguleerd hebben ook een aanzienlijke
broeikaswerking maar vallen niet onder het Klimaatverdrag.Samenwerking en dialoog met het bedrijfsleven wordt een rode draad bij
alle onderdelen van de Nederlandse inzet. Steeds sterker komt de boodschap
vanuit het bedrijfsleven dat zij graag beter aangesloten zijn bij de internationale
onderhandelingen, vanwege het belang van een duidelijk en langetermijn beleidsraamwerk
voor hun investeringsbeslissingen. Voortzetting van de dialoog met het bedrijfsleven
is ook belangrijk omdat een groot deel van de financiering voor mitigatiemaatregelen
uit private investeringen zal moeten komen. Bedrijven hebben dus een belangrijke
rol te spelen. Het kabinet wil graag de ideeën horen van bedrijven over
de condities die voor hen nodig zijn, maar ook ten aanzien van acties die
bedrijven zelf kunnen nemen om klimaatvriendelijker te investeren en hun eigen
emissies of die van hun klanten te beperken.Nederland zal ook de dialoog met het internationale bedrijfsleven intensiveren
(o.a. door in gesprek te gaan met een selectie van Chief
Executive Officers (CEO’s) van multinationale bedrijven) om
te zorgen dat de stem van het internationale bedrijfsleven gehoord wordt in
de onderhandelingen en om bedrijven te stimuleren om creatieve oplossingen
te vinden voor klimaatverandering.2b. SpecifiekNederland zet zich onverkort in voor klimaatafspraken die effectief, alomvattend
en eerlijk zijn conform datgene dat minister Cramer heeft geschreven in haar
brief van 21 september jl. De Nederlandse inzet in het onderhandelingsproces
zelf zal zich richten op de vier bouwstenen van het Bali Actieplan –
mitigatie, financiering, adaptatie en technologie – waarbij nadrukkelijke
aandacht voor het «totaalpakket», dat wil zeggen de onderlinge
samenhang tussen de vier bouwstenen.Gegeven de beperkte tijd tot Kopenhagen zullen de verschillende bouwstenen
parallel moeten worden opgepakt. Nederland zal haar internationale focus vooral
richten op thema’s die verbindend kunnen werken, met name financiering
en technologie, mede gezien het grote strategische belang van deze onderwerpen
voor zowel het oplossen van het klimaatvraagstuk als het bereiken van een
internationale overeenkomst.Hieronder worden per thema de speerpunten van de Nederlandse inzet beschreven.(i) Mitigatie, inclusief ontbossingMet een effectief mitigatiebeleid worden de oorzaken van klimaatverandering
aangepakt. Mitigatie is een fundamentele pijler van een post-2012 klimaatregime.
Zonder een forse trendbreuk in de uitstoot van broeikasgassen zullen de gevolgen
van klimaatverandering onbeheersbaar worden. Om de mondiale temperatuurstijging
tot 2 graden te beperken dienen de wereldwijde emissies binnen 10 tot 15 jaar
hun hoogste niveau te bereiken om daarna te worden terug gebracht tot mogelijk
50 procent beneden het 1990 niveau. Daartoe zullen volgens het IPCC de industrielanden
als groep hun emissies met 25 á 40 procent moeten reduceren in 2020
ten opzichte van 1990, terwijl tegelijkertijd ook in ontwikkelingslanden een
significante beperking van emissies ten opzichte van geprojecteerde groei
nodig is. De EU staat daarom onverkort achter haar voornemen om de eigen emissiereductiedoelstelling
van ten minste 20 procent in 2020 op te hogen tot 30 procent op voorwaarde
dat andere geïndustrialiseerde landen (zoals de VS) vergelijkbare emissiereductie
inspanningen op zich nemen én de meer gevorderde ontwikkelingslanden
ook een betekenisvolle bijdrage leveren.De Nederlandse inzet zal zich richten op de volgende speerpunten:• Vergroten van het draagvlak om de shared vision, naast een mondiaal langetermijn emissiereductiedoelstelling, te
verbreden naar duurzame ontwikkeling, waaronder de inspanningen die nodig
zijn om de kwetsbaarheid van landen te verminderen en te komen tot een klimaatbestendige
ontwikkeling. Nederland zal dit doen door ideeën te leveren voor die
verbreding en binnen de EU een brugfunctie te vervullen voor mondiale afspraken
over de realisering van de langetermijn doelstelling van het Verdrag;• Uitwerking van mogelijkheden voor differentiatie in de bijdragen
van landen aan het post-2012 regime via verschillende vormen van inspanningen
en verplichtingen voor ontwikkelingslanden afhankelijk van hun ontwikkelingsniveau,
en invulling van het concept van vergelijkbare inspanningen voor ontwikkelde
landen;• Verbeterde flexibele mechanismen uitwerken, met name het Clean Development Mechanism (CDM). Het CDM heeft zich
ontwikkeld tot één van de belangrijkste mechanismen van het
Kyoto-protocol en biedt industrielanden toegang tot extra mitigatie opties
en ontwikkelingslanden een bron van financiering voor schone technologieën.
Voor de toekomst is het van belang de milieuprestatie van het CDM verder te
verbeteren, alsmede aanpassingen door te voeren waardoor het CDM zich meer
zal richten op de armste ontwikkelingslanden;• Sectorale benaderingen uitwerken en toetsen. Te denken valt aan
een proefproject in Mexico op dit terrein dat vorig jaar van start is gegaan;
Ondernemen en bevorderen van concrete internationale samenwerking op het terrein
van duurzame biomassa en CO2-opslag;• Voorkomen van ontbossing. Nederland heeft namens de EU actief bijgedragen
aan de totstandkoming van het besluit over ontbossing en zal in het vervolg
op Bali een actieve rol blijven spelen op dit onderwerp. Hierbij
zullen waar mogelijk de landen van de Coalition for Rainforest
Nations in hun inspanningen worden ondersteund, voortbouwend op de
activiteiten die minister Cramer in deze zin op Bali heeft ondernomen. Zij
heeft onder andere deelgenomen aan een overleg georganiseerd door de zogenaamde
F-11, de landen met het meeste tropisch regenwoud. Voor dit overleg waren
de G8-landen en enkele industrielanden die actief zijn in de onderhandelingen
over de aanpak van ontbossing, uitgenodigd. Tijdens het overleg stonden het
belang van een adequate aanpak van ontbossing binnen het Klimaatverdrag en
de benodigde samenwerking tussen ontwikkelingslanden en industrielanden, centraal.
Verder heeft minister Cramer gesproken met haar collega van Papoea Nieuw Guinea, één
van de oprichters van de Coalition for Rainforest Nations. Beide ministers bespraken hoe de inzet van hen beiden elkaar kan
versterken.Voorts ondersteunt het kabinet het opzetten van proefprojecten om de haalbaarheid
en wenselijkheid van verschillende opties voor de aanpak van ontbossing onder
het Klimaatverdrag. Dit vindt onder andere plaats via de Forest Carbon Partnership Facility (FCPF) van de Wereldbank.(ii) FinancieringOngekend grote investeringen en geldsstromen voor zowel mitigatie als
adaptatie zullen nodig zijn om klimaatverandering het hoofd te bieden. Het
grootste deel hiervan zal van de private sector moeten komen en in dit verband
is de koolstofmarkt een onmisbaar instrument. De markt kan echter niet alleen
in de gehele financieringsbehoefte voorzien. Nieuwe en innovatieve mechanismen
zullen moeten worden ontwikkeld die beantwoorden aan de vraag naar beter toegankelijke,
adequate, stabiele en voorspelbare financiering. Ook zullen nieuwe bronnen
van middelen moeten worden benut voor het nieuwe en aanvullende publieke geld
dat wereldwijd nodig is, bovenop de huidige ODA-stromen, op basis van de principes «de
vervuiler betaalt», solidariteit en verantwoordelijkheid. Nederland
is zeker bereid haar aandeel in de benodigde geldstromen te blijven leveren,
zoals wij altijd al hebben gedaan. Nederland is immers sinds jaar en dag één
van de koplopers met een ODA-budget ter grootte van 0,8 procent van het Bruto
Nationaal Product. Daarbovenop hebben wij in het Coalitieakkoord een extra
enveloppe voor duurzame energie in ontwikkelingslanden beschikbaar gesteld.Een solide en samenhangende financiële architectuur is daarnaast
onmisbaar voor een overeenkomst over een post-2012 klimaatregime. Samen met
technologie is financiering de schakel die ontwikkelde en ontwikkelingslanden
verbindt. Afspraken op dit gebied kunnen de benodigde doorbraak opleveren.
Nederland zet zich daarom in om een eerlijke en effectieve internationale
financiële architectuur tot stand te brengen. Een dergelijk stelsel zorgt
ervoor dat beschikbaar geld in principe voor alle landen toegankelijk is en
dat geen grote groepen landen buiten de boot vallen. En een effectief stelsel
is er één waarbij VN-organisaties en multilaterale financiële
instellingen actie nemen en gelden besteden op basis van een duidelijke en
breed gedragen werkverdeling, die geen overlap kent en die gebaseerd is op
de comparatieve kracht van de verschillende instellingen.De urgentie van voortgang op dit gebied is hoog, zowel om de klimaatproblematiek
op te lossen als om een internationale afspraak te kunnen sluiten. Nederland
heeft hier sinds Bali bij verschillende gelegenheden voor gepleit, o.a. tijdens
de beheersraad van het milieuprogramma van de VN (UNEP) in februari jl. Ook
heeft minister Cramer namens de Nederlandse regering de noodzaak om te komen
tot een adequate financiële architectuur krachtig onderstreept tijdens
de themabijeenkomst in februari dit jaar over klimaatverandering van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties.De concrete Nederlandse prioriteiten zijn:• Initiatief nemen bij het vormgeven van een coherente, efficiënte
en eerlijke financiële architectuur (incl. bijbehorende financiële
mechanismen) en taakverdeling tussen internationale financiële instellingen
waaronder ook tegengaan van wildgroei in ongecoördineerde initiatieven,
onder andere door de inzet van EU-ministers hiervoor te stimuleren. Zo is
op initiatief van minister Cramer bij de Milieuraad van 3 maart jl. besloten
om op hoog niveau verder te werken aan de financiële architectuur voor
klimaatverandering. Tevens wordt, in consultatie met gelijkgezinde landen,
ingezet op een zo effectief en efficiënt mogelijk Strategic Framework voor Climate Change, dat in discussie is bij
de Wereldbankgroep en waarover bij de jaarvergadering zal worden besloten.• Nederland is er voorstander van dat adequate, voorspelbare, nieuwe
en additionele financiële ruimte wordt geschapen voor de ondersteuning
van de armste ontwikkelingslanden en van die andere ontwikkelingslanden die
bereid zijn ook een bijdrage te leveren aan het klimaatbeleid.• Dit is ook in lijn met hetgeen in Bali is afgesproken. Nederland
is van mening dat de EU hiertoe zo spoedig mogelijk initiatieven dient te
nemen.• Intensiveren van de dialoog met het bedrijfsleven over mobilisering
van geldstromen voor mitigatie en adaptatie.• In kaart brengen en beter benutten van bestaande financiële
kanalen ten behoeve van klimaatverandering.Zoals hierboven al aangegeven zal de private sector bij deze inzet onmisbaar
zijn.(iii) AdaptatieDe druk en noodzaak om naast mitigatie ook tot goede afspraken te komen
over adaptatie worden steeds groter. De gevolgen van de uitstoot uit het verleden
manifesteren zich nu en het Intergovernmental Panel on
Climate Change (IPCC) maakt duidelijk dat klimaatverandering nationale
en internationale ontwikkelingsdoelen, zoals de Millennium
Development Goals, in gevaar brengt. Nederland zet zich daarom in
om binnen ontwikkelingssamenwerking rekening te houden met de risico’s
van klimaatverandering en deze te integreren in beleid, uitvoering en budgetplanning.
De prioriteiten ten aanzien van adaptatie zijn:• Het verkrijgen van beter inzicht in adaptatiemaatregelen in de
praktijk. In reactie op de vraag van partners in ontwikkelingslanden en in
samenwerking met andere donoren in ontwikkelingslanden zal Nederland zich
actief inzetten in het verkrijgen van beter inzicht in de klimaatrisico’s
en de wijze waarop deze beter beheersbaar zijn.• Helpen opstellen van OESO-richtlijnen voor de manier waarop adaptatie
kan worden geïntegreerd in ontwikkelingssamenwerking. Nederland zit samen
met Zwitserland het task team voor dat aan de
opstelling van deze richtlijnen werkt.• Het verbeteren van het inzicht in de kosten en baten van adaptatie,
waaraan het op Bali gelanceerde onderzoek (zie boven) een belangrijke bijdrage
zal leveren;• Het vergroten van het draagvlak in Nederland voor de adaptatieagenda
in ontwikkelingslanden, middels de uitvoering van het klimaatakkoord dat in
2007 op Schokland werd gesloten;• Het beschikbaar stellen van Nederlandse kennis op het gebied van
wateren deltatechnologie, met nadruk op klimaatadaptatie. Dit is één
van de thema’s van de kabinetsvisie op het waterbeleid («Nederland
veroveren op de toekomst») en de Catshuis-sessie over duurzaamheid;• Verdere kennisontwikkeling op het gebied van monitoring van klimaatsystemen
en het uitvoeren van internationaal onderzoek op dit gebied.• Het inzetten op een samenhangend beleid ten behoeve van klimaatverandering
en duurzame voedselvoorziening. Hierbij zal worden aangesloten bij CSD 16&17
vanwege haar thematische agendering voor de periode 2008–2009 (landbouw,
rurale ontwikkeling, droogte, verwoestijning en Afrika) en de werkzaamheden
van de FAO op het gebied van klimaatverandering en rurale ontwikkeling.(iv) TechnologieEr is een brede erkenning dat technologie een sleutelrol zal spelen bij
toekomstige klimaatafspraken. Vandaar dat het Bali Actieplan speciale aandacht
besteedt aan de rol van technologie ontwikkeling en overdracht.De Expert Group On Technology Transfer heeft
met het nieuwe mandaat een verbreding van haar takenpakket en zal de komende
2 jaar als denktank fungeren voor langetermijn (na 2012) technologie strategieën.
Zij zal zich inzetten voor een langetermijn, multilateraal technologie samenwerkingskader.
Daarbij zal aandacht worden besteed aan de behoefte aan effectieve financieringsmechanismen
en -instrumenten. Deze ondersteunen technologie ontwikkeling en overdracht
in de verschillende fasen van het innovatieproces.Er is verder aandacht voor de lokale condities die nodig zijn voor een
duurzame technologie overdracht. Veel processen, overeenkomsten en organisaties
op het gebied van technologie overdracht spelen zich af buiten de UNFCCC.Speerpunten voor de Nederlandse inzet zijn:• Optimaal benutten van het lidmaatschap van de Expert Group on Technology Transfer;• Intensiveren en ondersteunen van activiteiten voor de vormgeving
en stimulering van een technologie samenwerkingskader op grond van eigen expertise;• Verlenen van ondersteuning bij de ontwikkeling van Technology Needs Assessments.3. De internationale contextHoewel de Europese Unie en Nederland alle reden hebben om tevreden te
zijn met het Bali Actieplan, staat de internationale gemeenschap voor een
enorme opgave om binnen twee jaar een mondiaal akkoord te bereiken over een
effectief klimaatregime. Er staan grote belangen op het spel, veelal gevoed
vanuit de vrees dat ambitieus en bindend klimaatbeleid grote gevolgen zal
hebben voor de economische groei. Een succesvolle afsluiting van de onderhandelingen
zal voor een groot deel afhangen van de vraag of de grote spelers, dan wel
groepen, overtuigd kunnen worden van de economische en maatschappelijke noodzaak
van ingrijpende maatregelen. Het jaar 2008, in het bijzonder de CoP in Poznan,
zal een belangrijk moment zijn om juist ten aanzien van die inhoudelijke aspecten
van de klimaatonderhandelingen vooruitgang te boeken en de contouren zichtbaar
te maken van het akkoord in Kopenhagen. Hieronder een voorlopige analyse van
het internationale speelveld.De belangrijkste spelers in het onderhandelingsproces naar Kopenhagen
zijn de VS, China, India, Japan, de Russische Federatie en de EU. De stille
kracht is de groep armste landen, die veel te winnen en te verliezen heeft
bij klimaatverandering, maar zich krachtiger zou kunnen laten horen in de
onderhandelingen. Dat laatste is echter moeilijk omdat de landen zich laten
vertegenwoordigen in de G77, een groep die gedomineerd wordt door grote ontwikkelingslanden.
Het is moeilijk te voorspellen hoe deze diversiteit van belangen binnen de
G77 in de onderhandelingen uitpakt, maar het is duidelijk dat
de ontwikkelingslanden inhoudelijk noch politiek het homogene blok zijn dat
zij vroeger waren.Cruciaal is de positie van de VS, die zich in recente tijden positiever
opstelt in publieke uitlatingen, waarschijnlijk vooral gedreven door de interne
politieke situatie. Ook in internationale bijeenkomsten laat de VS zich van
een meer constructieve kant zien en heeft president Bush kort geleden zelfs
gesteld dat «de VS de leiding heeft in de strijd tegen klimaatverandering».
Er wordt in het Congres serieus gesproken over invoering van een nationaal
emissiehandelssysteem en ook de energiewet die in december werd aangenomen
is een teken dat de VS beweegt.Hoewel pas na het aantreden van de nieuwe regering en het nieuwe Congres
in januari 2009 duidelijk zal worden hoe de VS zich in de internationale onderhandelingen
zal positioneren, lijkt de mogelijkheid groter dat de VS zich committeert
aan concrete doelstellingen, mits grote ontwikkelingslanden als China en India
bereid zijn om een deel van de verantwoordelijkheid op het gebied van mitigatie
te dragen.De economisch meer gevorderde ontwikkelingslanden (vooral China en India)
spelen dan ook een sleutelrol. Alleen als deze landen de groei in hun broeikasgasemissies
weten te beteugelen kan klimaatverandering tot een beheersbare omvang worden
beperkt. Hoewel zij historisch gezien veel minder hebben bijgedragen aan de
wereldwijde emissies dan de industrielanden en hun uitstoot per hoofd van
de bevolking ver onder het niveau blijft van ontwikkelde landen, zal de grootste
toename van de uitstoot juist in deze landen plaatsvinden.Het ambitieniveau van het nationale beleid lijkt aan te geven dat ook
deze landen (met name China) inzien dat zij iets te winnen hebben bij een
effectief internationaal klimaatbeleid, te weten het bevorderen van innovatie,
energiezekerheid, water- en voedselvoorziening, volksgezondheid en daarmee
politieke stabiliteit. Financiële ondersteuning en overdracht van technologie
zijn voor deze landen essentiële voorwaarden voor een bijdrage aan klimaatbeleid.Ook binnen de groep van economisch meer gevorderde ontwikkelingslanden
zijn er overigens grote verschillen. Landen als Mexico, Indonesië, Zuid-Afrika
en Argentinië stellen zich constructief op en zijn daarmee belangrijke
partners van de EU.India is een zeer terughoudende onderhandelingspartner. De geïndustrialiseerde
landen zijn aan hun welvaart gekomen zonder een prijs te betalen voor uitstoot
van broeikasgassen, aldus India, en dus is het onredelijk om van de landen
die economisch achter lopen te verwachten dat zij nu wél de prijs moeten
betalen voor de uitstoot die gepaard gaat met hun snelle inhaalslag. India
zal weinig compromisbereid zijn en eisen dat – als er al reductiedoelstellingen
komen voor non – Annex I landen – emissieruimte wordt bepaald
op basis van uitstoot per capita.Een belangrijke speler als Japan wil graag een ambitieus internationaal
regime en heeft daarbij een sterke voorkeur voor een sectorale, bottom-up
benadering, die vooral inzet op energiebesparing en technologische ontwikkeling.
De huidige regering wil het beschadigde klimaatimago van Japan in ere herstellen.Rusland en andere energieproducerende landen, die in eigen land nog weinig
directe effecten van klimaatverandering zien, stellen zich in de onderhandelingen
pragmatisch op. Economisch zelfbehoud geldt als hoogste prioriteit.
Ook daar is er belangstelling voor het argument van first
mover advantage en onmisbare technologische ontwikkeling.In dit complexe speelveld zal Nederland – met de EU als hefboom,
een actieve houding in de onderhandelingen en een intensieve op wetenschappelijke
kennis gebaseerde outreach en klimaatdiplomatie – tot het uiterste gaan
om in 2009 in Kopenhagen een effectieve, eerlijke en alomvattende klimaatovereenkomst
te sluiten.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. Koenders 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30495-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl