Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005; Brief staatssecretaris met Internationaliseringsbrief 'Koers op kwaliteit'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 72

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

19-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VIII nr. 72

15-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKoers op kwaliteitInternationaliseringsbrief hoger onderwijsInleiding1. Het internationale speelveld van het hoger onderwijs2. Strategie: vier richtingen voor het internationaal
hoger onderwijsbeleid3. Een versterking van de Europese hoger onderwijsruimteEen Europese typologie van instellingenMobiliteit: wijzigingen studiefinancieringInternationalisering kwaliteitszorgVergelijking van kwalificaties tussen landenProgramma onderwijs 2007–20134. Van marge naar mainstreamInternationale hoger onderwijsruimte in nieuwe wet verankerenNL-stelsel BA-MA nog steviger positionerenIO-instellingen positioneren in internationaal bestelMigratie van kenniswerkers en studenten5. Profileren op kwaliteitImago van NederlandToppen versterken en zichtbaar makenCentres of excellenceCommunicatiestrategieKeuze landen en uitbreiden netwerk van onderwijssteunpunten6. Brain circulationMobiliteit van toppers: herzien en uitbreiden beurzenstelselKennisbeurzenNetherlands Fellowship ProgrammeHuygens Scholarship Programme voor toptalentAantrekkelijk en betrouwbaar imageTot slotFinanciële impulsen internationalisering HO Toelichting:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29800-VIII, nr. 72 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29800-VIII, nr. 72 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005nr. 72BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 november 2004Hierbij heb ik het genoegen u de Internationaliseringsbrief«Koers op kwaliteit» aan te bieden. Deze brief bevat
de voornemens van het kabinet voor een betere internationale profilering van
het Nederlandse hoger onderwijs. In deze brief zijn ook de gevolgen van de
tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen 2004 ingediende motie Verhagen
verwerkt. Dit komt tot uiting in het voorstel voor «kennisbeurzen»
voor de instellingen, gericht op het aantrekken van talentvolle studenten
en de prioriteiten van onze kenniseconomie. Wel zal braindrain van studenten
uit ontwikkelingslanden hierbij moeten worden tegengegaan.Het hoger onderwijs levert een essentiële bijdrage aan het internationale
concurrentievermogen van Nederland. Om de internationale positie en profilering
van het hoger onderwijs te versterken moeten we scherper inzetten op de versterking
van de kwaliteit van ons onderwijs en het werven van talentvolle buitenlandse
studenten die de kwaliteit van ons onderwijs kunnen versterken en na hun afstuderen
een rol kunnen vervullen in onze kenniseconomie. Deze brief gaat daar verder
op in.De brief is in een interactief traject tot stand gekomen. De voornemens
zijn totstandgekomen na indringende besprekingen met betrokken van hoger onderwijsinstellingen,
de koepels, organisaties betrokken bij de internationalisering van het hoger
onderwijs en experts op het gebied van hoger onderwijs en internationalisering.
Ook is de brief in het bestuurlijke overleg met de VSNU en HBO-raad aan de
orde geweest. Deze inbreng en het gevolgde proces heeft geleid tot een notitie
die kan rekenen op draagvlak bij instellingen en koepels. De verdere uitwerking van de in deze brief genoemde voornemens zal in
overleg met de instellingen en betrokken departementen, waaronder LNV, BZ
en EZ, plaatsvinden.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,M. Rutte Koers op kwaliteitInternationaliseringsbrief hoger onderwijsInleidingIn het hoger onderwijs worden de kenniswerkers van morgen opgeleid. Velen
verrichten hun werk straks in een internationale context, en daar bereidt
het hoger onderwijs ze ook op voor. Het beter op elkaar afstemmen van de nationale
hoger onderwijssystemen, het bevorderen van de samenwerking tussen Nederlandse
en buitenlandse instellingen voor hoger onderwijs en van internationale mobiliteit
van studenten en docenten, zijn daarvoor even noodzakelijk als het creëren
van een internationale leeromgeving binnen de Nederlandse hogeschool en universiteit.Het hoger onderwijs levert daarmee een essentiële bijdrage aan het
internationale concurrentievermogen van Nederland. Naast samenwerking en mobiliteit
is het in een internationale context van groot belang dat het Nederlandse
hoger onderwijs zich voldoende weet te profileren: dat het kwaliteit heeft
te bieden en dat het internationale aantrekkingskracht heeft op talentvolle
studenten en onderzoekers. De goede reputatie van ons hoger onderwijs en onze
internationaal georiënteerde cultuur bieden daarvoor een goede uitgangspositie.
Maar om verder te komen zullen we – daar waar we nu nog vooral op de
breedte richten – scherper moeten inzetten op kwaliteit bij het aanbod
van ons hoger onderwijs en kwaliteit bij het werven van buitenlandse studenten.Dit brengt met zich mee dat de overheid op een aantal cruciale onderdelen
haar beleid zal herzien. Zoals in het Hoger Onderwijs en Onderzoeksplan 2004
is aangekondigd en uitgewerkt is in de onlangs uitgebrachte Beleidsbrief financiering
in het Hoger onderwijs worden instellingen voor studenten van buiten de Europese
Economische Ruimte (EER) vanaf 2006 niet langer bekostigd1. Dit budget blijft bij de instellingen om te worden ingezet voor beurzen
voor talentvolle buitenlandse studenten die een meerwaarde hebben voor het
hoger onderwijs en de kenniseconomie, de Kennisbeurzen.Daarnaast komt er door de samenvoeging van de budgetten van bestaande
beurzenprogramma's een nieuw landelijk programma van 5 miljoen euro dat internationaal
concurrerende beurzen biedt voor toptalent, het Huygens
Scholarship Programme.Om de kwaliteit en internationale oriëntatie van enkele geselecteerde
Nederlandse opleidingen verder te versterken komt er uit de HOOP-middelen
5 miljoen beschikbaar, te verdelen door een Commissie «centres of excellence».Om de wereldwijde vraag en het aanbod van Nederlands hoger onderwijs beter
bij elkaar te brengen wordt er een communicatiestrategie voor het Nederlandse hoger onderwijs ontwikkeld en worden de Nederlandse
steunpunten in geselecteerde landen, de NESO's, uitgebreid.
Dit wordt ondersteund uit bestaande budgetten met zo'n 1,7 miljoen euro.Andere stappen bouwen voort op bestaand beleid. Zo zal de internationale
samenwerking en mobiliteit, onder meer op het gebied van de kwaliteitszorg,
versterkt moeten worden. De agenda van het Nederlandse EU Voorzitterschap
geeft hieraan een impuls.Tenslotte zal de overheid de nodige stappen zetten om de strategie van
de instellingen te faciliteren. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om goede buitenlandse
studenten gemakkelijker toegang tot Nederland te bieden. En om het bieden
van ruimte in de binnenlandse wetgeving voor «joint
degrees», opleidingen die in samenwerking met een
buitenlandse instelling worden gegeven.Hoger onderwijs staat uiteraard niet op zichzelf. De pogingen om te komen
tot een «European Research Area» zijn
zeer belangrijk voor het hoger onderwijs. En in het beroepsonderwijs is ook
een ontwikkeling gaande – die begon in 2002 met de ondertekening van
de Kopenhagen Verklaring – ter vergroting van de transparantie en vergelijkbaarheid.
Hoewel die raakvlakken evident zijn, voert het te ver om deze terreinen hier
te behandelen. Daarom beperkt deze brief zich tot het hoger onderwijs.De opbouw van de brief is verder als volgt. In de eerste paragraaf wil
ik dieper ingaan op een aantal ontwikkelingen dat het toenemende belang van
de internationale omgeving van het hoger onderwijs illustreert. De tweede
paragraaf geeft met een viertal beleidsrichtingen een strategie aan om hierop
in te spelen. Deze beleidsrichtingen worden in de paragrafen daarna verder
uitgewerkt.1. Het internationale speelveld van het hoger onderwijsHet hoger onderwijs en vooral het universitaire onderzoek spelen zich
van oudsher af in een internationale gemeenschap. Veel studenten in het hoger
onderwijs doen tijdens hun studie ervaring in het buitenland op, onder andere
door het volgen van (delen van) hun studie in het buitenland of door een stage1. De internationalisering van het hoger onderwijs is een
veel langer bestaand doorgaand proces, maar een aantal ontwikkelingen brengen
dit proces in een stroomversnelling.De eerste ontwikkeling is het toenemende belang van «Europa» voor het hoger onderwijsbeleid in Nederland –
en vice versa. Dit wordt het beste geïllustreerd door de Bologna-verklaring
uit 1999. De ondertekening van de Bologna verklaring markeerde de start van
ingrijpende hervormingen in het Europese hoger onderwijs. Deze verklaring
is door een groot aantal Europese ministers van onderwijs ondertekend met
als doel te komen tot een Europese hoger onderwijsruimte. Belangrijk element
is de verbetering van de onderlinge vergelijkbaarheid van opleidingen en diploma's.
Dit heeft er toe geleid dat in 2003 bij 92% van de geregistreerde opleidingen
in Nederland een omzetting naar de bachelor-master structuur heeft plaatsgevonden2.Een andere illustratie is het grote belang dat aan (hoger) onderwijs en
onderzoek wordt gehecht voor het verwezenlijken van deLissabon-doelstelling van de Europese Unie om in 2010 de meest concurrerende
kenniseconomie ter wereld te zijn.De Europese commissie ziet kwalitatief hoogwaardig onderwijs en onderzoek
als de basis voor de kennissamenleving en een noodzakelijke voorwaarde voor
het realiseren van de Lissabon-doelstellingen3.
De EU heeft in het verlengde daarvan een stuwende rol op het terrein van (hoger)
onderwijs ingenomen. Op de Europese Raad van 25 en 26 maart 2004 is vastgesteld,
dat «wil het Lissabon-proces geloofwaardig blijven
het tempo van de hervormingen op het niveau van de lidstaten moet worden opgevoerd». Maar ook op EU niveau acht de Commissie het wenselijk dat de beschikbare
budgetten meer worden ingezet voor onderwijs en onderzoek.Het belang van de EU zien we ook in het substantieel aandeel van hun onderzoeksfinanciering
dat de Nederlandse universiteiten uit de EU kaderprogramma's verwerven. Dat
brengt met zich mee dat de onderzoeksprioriteiten van de EU meer invloed krijgen
op het instellingsbeleid, aangezien bij EU-kader programma's cofinanciering
als vereiste is gesteld. Een ander mogelijk gevolg daarvan is dat de Nederlandse
publieke middelen ook meer voor Europese prioriteiten worden ingezet door
de matchingsverplichting.Maar het draait bij toenemende internationale samenwerking en afstemming
van beleid niet alleen om «Brussel»
en «Bologna». Binnen de EU wordt de
regio als cultureel en economisch oriëntatiepunt voor burgers belangrijker.
Vormen van samenwerking tussen hoger onderwijs in regio's over de grenzen
van landen, zoals in het grenslandenbeleid, komen steeds meer tot ontwikkeling.
Binnen Europa ontstaan weer nieuwe regionale vormen van samenwerking, zoals
in de Baltische Staten. Deze regio's bieden voor Nederland nieuwe kansen voor
samenwerking op het gebied van het hoger onderwijs. Dat geldt ook voor de
samenwerking op onderwijs en onderzoeksterrein met de kandidaat-lidstaten.En in internationale gremia, zoals de WTO, worden afspraken gemaakt die
van groot belang kunnen zijn voor het speelveld van het hoger onderwijs.Naast de toename van de beleidsinvloed van «Europa» is de
tweede belangrijke ontwikkeling de opkomst van nieuwe economische «machten»,
zoals China en India. Door hun snelle ontwikkeling is de vraag naar hoger
opgeleiden groter dan de instellingen voor hoger onderwijs in deze landen
aankunnen. Studenten uit deze en andere landen zoeken in groten getale hun
heil in het hoger onderwijs in westerse landen. De Nederlandse instellingen
spelen de laatste jaren in toenemende mate op deze vraag in. De uitdaging
is om dit op zo'n manier te doen dat de buitenlandse studenten een grotere
meerwaarde kunnen hebben voor het Nederlandse hoger onderwijs en voor de Nederlandse
kenniseconomie.2. Strategie: vier richtingen voor het internationaal
hoger onderwijsbeleidHet is aan de Nederlandse hoger onderwijsinstellingen zelf om op ontwikkelingen
in de omgeving in te spelen. Maar hun keuzes daarbij moeten als geheel leiden
tot een herkenbare en samenhangende strategie om de meerwaarde van het Nederlandse
hoger onderwijs in het buitenland neer te zetten. Het beleid is erop gericht
om de instellingen te prikkelen en ruimte te bieden om die strategie te volgen.
Een viertal hoofdlijnen is daarbij bepalend.Europa biedt Nederland nieuwe kansen om zich te profileren binnen een
groter en bekender geheel. Het is dan ook van groot belang een strategie uit
te zetten om het Nederlandse hoger onderwijs binnen Europa – maar ook
daarbuiten – te profileren en de agenda daarvoor tijdig te beïnvloeden.
Dat is de eerste beleidsrichting: een versterking van de
Europese hoger onderwijsruimte.Het belang van de internationale omgeving betekent dat er niet langer
sprake kan zijn van een apart aspect of facet van het beleid van instellingen
en overheid, daarvoor zijn de belangen te groot en raakt het de instellingen
te direct. De rijksoverheid moet daarom in het nationale beleid steeds rekening
houden met internationale aspecten, bijvoorbeeld bij het aanpassen van wet-
en regelgeving. De internationale aspecten zullen in het hele hoger onderwijsbeleid
moeten doorklinken: van marge naar mainstream.Binnen de internationale onderwijsruimte met meer spelers is zichtbaarheid
essentieel: de profilering van onze hoger onderwijsinstellingen wordt meer
van belang. Daarvoor is aan de aanbodkant een kwaliteitsstrategie nodig
die de toppen van het Nederlandse hoger onderwijs helpt te ontwikkelen en
ook internationaal zichtbaar maakt: profileren op kwaliteit.Ook aan de vraagkant zal kwaliteit een sterkere rol moeten spelen. Het
aantrekken, scholen en vasthouden van talentvolle studenten en kenniswerkers
is van strategisch belang voor het internationale concurrentievermogen van
Nederland. De overheid zal geld beschikbaar stellen voor beurzen waarmee de
instellingen zich kunnen richten op het binnenhalen van het buitenlandse talent
en het uitzenden van binnenlands talent. Hiermee worden verschillende doelen
gediend. Talentvolle studenten stimuleren de kwaliteit van het onderwijs en
mobiliteit van studenten stimuleert de uitwisseling van kennis en de vorming
van internationale netwerken. Daarnaast kunnen buitenlandse studenten voorzien
in een hogere instroom in opleidingen waarin tekorten worden ervaren, zoals
de bèta- en technische opleidingen. Het is dan natuurlijk ven belang
om ze na het afstuderen (enige) tijd vast te houden in Nederland. Dat geldt
niet voor alle groepen buitenlandse studenten: voor studenten die door ontwikkelingssamenwerking
hierheen komen is het juist van belang dat zij hier opgedane kennis inzetten
in het land van herkomst. Daarmee is de vierde en laatste beleidsrichting
gegeven: brain circulation.3. Een versterking van de Europese hoger onderwijsruimteOm instellingen en studenten de mogelijkheid te bieden tot profilering
en mobiliteit zullen we binnen de EU en het Bologna proces verdere stappen moeten zetten om de Europese ruimte voor hoger onderwijs
te versterken. In het werkprogramma van het Bologna Proces – «van Berlijn/2003 naar Bergen/2005» –
staan samenwerking in de kwaliteitszorg en de vergelijkbaarheid van opleidingen
centraal. Door het Nederlandse voorzitterschap van de EU – en het daaraan
gekoppelde Voorzitterschap van het Bologna Proces – zijn een aantal
thema's nadrukkelijk op de agenda gezet Maar ook na het Voorzitterschap blijft
het noodzakelijk om een belangrijke rol in de agendavorming te spelen.Een Europese typologie van instellingenIn het HOOP 2004 is aangekondigd dat Nederland aandacht wil vragen voor
een typologie van Europese instellingen waarmee de specifieke invalshoeken
of profielen van instellingen belicht kunnen worden. Zo'n typologie kan naast
de bachelor-masterstructuur en de afstemming van kwaliteitszorgsystemen een
derde instrument vormen om te komen tot een transparante Europese hoger onderwijsruimte.
Een voorbeeld is de Carnegie Classification in
de VS.Het classificatievoorstel is door Nederland aan de orde gesteld in zowel
de informele bijeenkomst van de EU Onderwijsministers en de Europese Commissie
op 11–12 juli 2004 in Rotterdam als de Mobiliteitsconferentie van
11–12 oktober 2004. Tijdens beide bijeenkomsten is benadrukt dat
een typologie geen opmaat mag zijn naar een «ranking» van instellingen.
Inmiddels is een Pilot studie gestart naar een Europese typologie van instellingen
die onder het Socrates programma wordt uitgevoerd. De uitkomsten zullen in
het Bologna proces worden meegenomen.Mobiliteit: wijzigingen studiefinancieringDe meeneembaarheid van studiefinanciering kan een belangrijke stimulans
vormen voor mobiliteit in de EU. Maar omdat bij meeneembaarheid van studiefinanciering
het woonlandbeginsel niet meer hanteerbaar is dreigt volgens Europees recht
ook studenten van ouders die slechts enige tijd in Nederland hebben gewoond
recht te krijgen op studiefinanciering. Tijdens de Mobiliteitsconferentie
is dit thema uitvoerig aan de orde gesteld. Mede dankzij deze conferentie
wordt er op EU niveau een expertgroep ingesteld die naar oplossingen voor
dit probleem gaat zoeken.Het in Nederland voorgestelde nieuwe studiefinancieringsmodel1 brengt een scheiding aan tussen de kosten voor levensonderhoud
en de lening voor de kosten van de studie. De kosten voor levensonderhoud
hoeven niet buiten Nederland te worden uitgekeerd. Dit verkleint de financiële
risico's voor meeneembare studiefinanciering.Internationalisering kwaliteitszorgNederland heeft met Vlaanderen, de NVAO –
de Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie i.o. – opgezet. In dat
proces zijn stappen gezet naar gemeenschappelijke referentiekaders voor kwaliteitszorg.
Op Europees niveau werkt de NVAO in een consortium met vergelijkbare accreditatieorganisaties, het European Consortium of Accreditation in Higher Education (ECA). Uiteindelijk doel van dit consortium is elkaars accreditatiebesluiten
over te nemen.Kwaliteitszorg staat in het kader van het Bologna-proces hoog op de agenda.
Als gevolg van het Berlijn communiqué (2003) wordt er gewerkt aan gezamenlijke
Europese criteria voor kwaliteitszorg. Deze taak is neergelegd bij ENQA, het Europees Netwerk van kwaliteitszorg organisaties.
Samenwerking op dit vlak bevordert de transparantie en vergelijkbaarheid van
diploma's. De NVAO, de Inspectie en de Nederlandse kwaliteitszorginstanties,
ontstaan uit de VSNU en HBO-Raad, zijn allen lid van ENQA.Tegelijkertijd hebben de UNESCO en OECD gezamenlijk het initiatief genomen
om tot richtlijnen te komen voor kwaliteitszorg van grensoverschrijdend hoger
onderwijs, als antwoord op de liberaliseringvoorstellen in het kader van de
WTO/GATS. Ook hierin wordt vanuit Nederland geparticipeerd door de NVAO.Vergelijking van kwalificaties tussen landenBinnen het Bologna werkprogramma wordt een voorstel voor een Europees raamwerk voor kwalificaties ontwikkeld, waarin men de kwalificaties waartoe het onderwijs in de verschillende
landen opleidt met elkaar kan vergelijken naar niveau, eindtermen en studiepunten.
In het raamwerk dat nu wordt ontwikkeld moeten in het Europese hoger onderwijs
verleende kwalificaties passen. De ontwikkelde voorstellen worden vastgesteld
door de verantwoordelijke ministers in Bergen in mei 2005.Programma onderwijs 2007–2013Op 14 juli 2004 heeft de Europese Commissie een voorstel2 gepubliceerd waarin zij schetst hoe zij de invulling
van de Europese onderwijs- en trainingsprogramma's voor de periode 2007–2013
ziet. Met het geïntegreerde programma voor mobiliteit en samenwerking
in levenslang leren kiest de Commissie ervoor om het gehele leren –
onderwijs en bedrijfsopleidingen – voortaan in het kader van één
geïntegreerd programma te behandelen. Om de buitengewoon ambitieuze doelen
te realiseren stelt de Commissie voor het huidige budget te verdrievoudigen.
Dit is nog geen uitgemaakte zaak. Nederland stelt zich op het standpunt dat
de onderwijsuitgaven enige reële groei mogen vertonen.Mijn inzet binnen het programma zal zich vooral richten op het vergroten
van de kwaliteit van de mobiliteit. Zaken als de wederzijdse erkenning van
programmaonderdelen, de samenwerking in netwerken tussen instellingen uit
diverse lidstaten en de transparantie van de instellingen door een
typologie zullen door het nieuwe kaderprogramma een impuls moeten krijgen.
Tijdens de OJC-raad in november zal over de inhoud
van het voorstel gesproken worden. De besluitvorming – inclusief de
nieuwe financiële perspectieven – zal zich tijdens een volgend
voorzitterschap moeten voltrekken.4. Van marge naar mainstreamVoorwaarde om effectief in de internationale omgeving te kunnen opereren
is dat Europa en de internationale omgeving niet meer gezien worden als bijkomend
aspect van beleid, maar integraal onderdeel worden
van strategie en beleid van overheid en instellingen. Voor de overheid betekent
dit in ieder geval dat er in het binnenlands beleid, bijvoorbeeld wet- en
regelgeving, ruimte wordt geboden aan de instellingen om hun internationale
strategie te kunnen volgen.Internationale hoger onderwijsruimte in nieuwe wet verankerenEén van de uitgangspunten van de nieuwe wet op het hoger onderwijs
is de ruimte voor instellingen om zich te profileren in een internationale
omgeving.De Nederlandse hogescholen en universiteiten gaan in toenemende mate intensieve
samenwerkingsrelaties aan met instellingen in het buitenland, binnen of buiten
Europa. Dit leidt soms tot het opzetten van gezamenlijke opleidingen, de zogenaamde joint degree programmes, of tot het aanbieden van Nederlandse
studieprogramma's in het buitenland. Soms richten Nederlandse instellingen
een eigen instituut op in het buitenland, meestal werken ze hierin samen met
een buitenlandse instelling.De huidige wet- en regelgeving voorziet niet in het afgeven van Nederlandse
diploma's in het buitenland of een gezamenlijk diploma na afronding van een
joint degree programma. Ook ons accreditatiestelsel is hier – in tegenstelling
tot bijv. het Engelse en Amerikaanse – nog niet op ingericht. In nieuwe
wetgeving zal ruimte worden geboden voor het afgeven van Nederlandse diploma's
in het buitenland en voor joint degrees. Uitgangspunt
is in ieder geval dat in het buitenland verzorgde programma(onderdelen) voldoen
aan de eisen waaraan ook geaccrediteerde opleidingen in Nederland moeten beantwoorden.
Bekostiging van dergelijke opleidingen in het buitenland is niet aan de orde.NL-stelsel BA-MA nog steviger positionerenNederland kent voor meer dan de helft van de initiële wo-master opleidingen
een cursusduur van één jaar, ofwel 60 studiepunten1. Deze cursusduur is vaak korter dan die van vergelijkbare masteropleidingen
in het buitenland. Om het niveau van de opleiding vast te stellen worden opleidingen
vergeleken op basis van de behaalde eindtermen en niet de cursusduur. Toch
kan een afwijkende cursusduur verwarring oproepen en problemen geven met de
erkenning en de concurrentiepositie van de Nederlandse master. Zowel de European
Universities Association (EUA) als de Inspectie
van het Onderwijs2 signaleren dit.Belangrijk voor het vraagstuk van de lengte van de master is het overkoepelende
raamwerk voor kwalificaties dat ontwikkeld wordt voor de ministersconferentie
in 2005 (zie vorige paragraaf) waarin opleidingen op eindtermen en misschien
ook studielast worden vergeleken.Daarbij speelt ook dat instellingen in landen die van oudsher het bachelor-mastersysteem
hanteren zwaardere mastertrajecten aanbieden in een korter tijdsbestek. Zo
hebben veel masterprogramma's in de UK een cursuslast vergelijkbaar met ongeveer
75 studiepunten, verdeeld over drie semesters in ruim één
jaar. Bij het opstellen van de nieuwe wet op het hoger onderwijs zal ik bekijken
welke ruimte er kan zijn voor variaties in de studielast van de master bij
gelijkblijvende cursusduur.Met de invoering van de bachelor-master structuur is een nieuwe titulatuur
ingevoerd. Maar het onderscheid tussen bachelor- en mastergraden voor afgeronde
hbo en universitaire opleidingen is nog altijd onderwerp van discussie. Alleen
universitaire bachelor en master opleidingen hebben het recht op de toevoeging
«of arts/of science», een toevoeging die ook door de hogescholen
als zeer gewenst wordt gezien. Zoals besproken tijdens de behandeling van
de Aanpassingswet bachelor-master zal in overleg met HBO-Raad en VSNU een
commissie worden ingesteld die internationaal gaat vergelijken welke graden
en toevoegingen er worden gehanteerd bij welke opleidingen. Op basis van de
bevindingen van die commissie zal ik over de titulatuur een besluit nemen.IO-instellingen positioneren in internationaal bestelDe instellingen voor internationaal onderwijs spelen een belangrijke rol
in de profilering van Nederland in het buitenland en het bevorderen van de
ontwikkelingssamenwerking. Zij hebben een uitstekende naamsbekendheid en beschikken
door de aansluiting bij de universiteiten over een goede bestuurlijke en academische
inbedding. Van oudsher verlenen de IO-instellingen mastertitels, die zij op
grond van het overgangsrecht tot en met 2007 kunnen hanteren. Er wordt gestreefd
naar volledige aansluiting bij de bachelor-masterstructuur die in de rest
van het Nederlandse hoger onderwijs wordt gehanteerd in 2008.Migratie van kenniswerkers en studentenOp nationaal niveau is het van belang dat in het buitenland niet alleen
een positief beeld van het Nederlandse hoger onderwijs wordt neergezet, maar
van Nederland als geheel. Studenten kiezen immers voor een deel ook op basis
van de cultuur van een land. Ook hier kan de overheid een meer faciliterende
rol spelen. Het is van belang dat de goede naam van Nederland als open en
internationaal georiënteerd land niet wordt aangetast door onbedoelde
effecten van regelgeving op het hoger onderwijs en dat studenten zich snel
thuis voelen in Nederland.Volgend op de aanbevelingen van het Innovatieplatform in het rapport «Grenzeloze
mobiliteit kennismigranten: Hoe krijgen we het talent naar Nederland toe?»
heeft het kabinet maatregelen genomen om toegang van kennismigranten van buiten
de EU/EER tot Nederland te vereenvoudigen. Voor de definitie van «kennismigrant»
wordt een inkomenseis gehanteerd, maar die geldt niet voor promovendi in dienst
van een onderwijs- of onderzoeksinstelling en voor post doctorale en universitaire
docenten jonger dan dertig jaar. Het kabinet heeft besloten studenten niet
te laten vallen onder de doelgroep kennismigranten en de regels voor aanvraag
van een verblijfsvergunning voor studenten verder niet gewijzigd.Toch zijn wel een aantal maatregelen ter verbetering genomen. Om goede
buitenlandse studenten aan Nederland te kunnen binden, krijgen zij na de succesvolle
voltooiing van hun hbo/wo-opleiding drie maanden de tijd om een baan als kennismigrant
te zoeken. Zij moeten hiervoor wel daadwerkelijk pogingen ondernemen om in
hun eigen onderhoud te voorzien. Krijgt men een arbeidscontract aangeboden
op het vereiste inkomensniveau dan kan binnen twee weken een verblijfsvergunning
voor maximaal vijf jaar ineens worden verleend. In dit kader spelen ook een tweetal belangrijke Europese ontwikkelingen,
die beide passen bij het streven om meer (goede) studenten te werven aan Nederlandse
instellingen voor hoger of wetenschappelijk onderwijs. De kern van het toekomstige
toelatingsbeleid van studenten en wetenschappelijk onderzoekers zal worden
vormgegeven in nieuwe Europese Richtlijnen. De eerste concept-Richtlijn betreft
de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met
het oog op studie, beroepsopleiding of vrijwilligerswerk. De tweede concept-Richtlijn
over betreffende de vergemakkelijking van de toelating van wetenschappelijk
onderzoekers. De concept-Richtlijn over studenten heeft als doel de harmonisering
van de voorwaarden voor toelating en verblijf van migranten van buiten de
EU, die voor dit doel naar Europa komen. Hierdoor moet het voor deze groepen
aantrekkelijker worden om in Europa te studeren. Bovendien wordt met deze
richtlijn de mobiliteit binnen de Unie vergemakkelijkt. De concept-Richtlijn
inzake de wetenschappelijk onderzoekers heeft als doel een eenvoudigere procedure
op te zetten om de toelating van deze categorie derdelanders te bevorderen.Op de concept-Richtlijn studie is een politiek akkoord bereikt en met
het implementatietraject is gestart. Onder Nederlands voorzitterschap is het
streven erop gericht om ook een politiek akkoord te bereiken op de Richtlijn
wetenschappelijk onderzoekers. Vooruitlopend op een politiek akkoord op deze
richtlijn is inmiddels al een akkoord bereikt op een aanbeveling betreffende
de vergemakkelijking van de toegang en toelating van wetenschappelijk onderzoekers.
Deze aanbeveling is bedoeld om de lidstaten te bewegen op zeer korte termijn
praktische maatregelen te treffen, omdat het verscheidene jaren duurt voordat
de richtlijn daadwerkelijk wordt toegepast.De overheid streeft naar een meer faciliterende rol bij het aantrekken
van kwalitatief hoogwaardige studenten door kennisinstellingen. Bij de implementatie
van beide Richtlijnen zal een korte en eenvoudige toelatingsprocedure het
uitgangspunt zijn. Wel zullen er waarborgen van de instellingen nodig zijn
om misbruik en fraude tegen te gaan. Deze waarborgen zullen in ieder geval
deel moeten uitmaken van een «code of conduct» van de instellingen voor de werving van buitenlandse studenten (zie
ook pagina 15). Verder zal bekeken worden welke versoepeling van procedures
over de tewerkstelling van stagiaires mogelijk is. Ten slotte zullen uitvoeringsinstanties
en kennisinstellingen werkafspraken maken om de uitvoering van de maatregelen
zo goed mogelijk te laten verlopen. Hierbij zal zoveel mogelijk worden aangesloten
bij al bestaande overlegstructuren.5. Profileren op kwaliteitImago van NederlandNederland heeft als open en internationaal georiënteerd land voordeel
in de internationale omgeving. Zo kent een groot deel van de master opleidingen
het Engels als instructietaal. Ook de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs
wordt door buitenlandse studenten in het algemeen als goed beoordeeld. Maar
een van de conclusies in het EIM onderzoek naar
de internationale positie van het Nederlandse hoger onderwijs is dat het gebrek
aan herkenbaar toponderwijs als zwak punt wordt
ervaren in de profilering van het Nederlandse hoger onderwijs. Belangrijke
oorzaak hiervoor ligt volgens dit onderzoek in het ontbreken van de mogelijkheden
voor selectie en collegegelddifferentiatie1.
Imago-onderzoek in opdracht van Nuffic stelt het geschetste beeld op sommige
punten wat scherper2. Zo zijn masters- en PhD-studenten
uit het buitenland die in Nederland studeren meer tevreden over de kwaliteit
van het onderwijs dan bachelors. Bachelorstudenten die momenteel
in Nederland verblijven hebben relatief vaker voorkeur voor een ander land,
met name Engeland of de Verenigde Staten. Het spontaan noemen of roemen van
de goede reputatie van Nederlandse instellingen komt weinig voor.Uit dit onderzoek wordt ook duidelijk dat meer aandacht voor de sociale
aspecten van mobiliteit, zoals opvang en huisvesting, noodzakelijk is. Zo
is ons imago weliswaar gastvrij voor het buitenland, maar blijkt dat dat door
hier aanwezige studenten in de praktijk niet altijd zo wordt ervaren.Toppen versterken en zichtbaar makenEen strategie voor profilering van ons hoger onderwijs in de omgeving –
om op de internationale vraag naar hoger onderwijs in te kunnen springen –
moet voortbouwen op de huidige sterke punten: het open imago van Nederland,
en een relatief goede kwaliteit van het onderwijs. Maar dit is niet voldoende.
De «toppen» van het onderwijs waarmee Nederland zich in het buitenland
goed kan profileren moeten versterkt worden.Voorbeelden als het University College in Utrecht, bepaalde groene opleidingen
in Wageningen en de Hogeschool van Beeldende kunsten, Muziek en Dans te Den
Haag, maken duidelijk dat het goed mogelijk is om zich met internationaal
georiënteerd onderwijs te profileren op de internationale markt. In het
wetenschappelijk onderzoek kent Nederland toppen van wereldniveau. Voor de
buitenlandse profilering ligt het voor de hand dat daar in het universitaire
onderwijs meer aansluiting bij wordt gezocht. De onderzoeksmaster en de ontwikkeling
van graduate schools – voor beiden wordt in de begroting van OCW voor
2005 en volgende jaren geld uitgetrokken – zijn op dit punt veelbelovende
ontwikkelingen.Uit de Nuffic imago-onderzoeken blijkt ook dat het moderne, competentiegerichte
onderwijs in het HBO een goed «selling point» is waar in het buitenland
veel belangstelling voor bestaat. Intensievere samenwerking tussen het hoger
(beroeps)onderwijs en het (internationale) bedrijfsleven, kan ook dienen om
het onderwijs in het buitenland beter te profileren en kan ertoe leiden dat
buitenlandse kenniswerkers na hun studie snel een baan in Nederland kunnen
vinden.Internationaal georiënteerd onderwijs biedt ook de mogelijkheid voor
Nederlandse studenten, die niet aan mobiliteitsprogramma's deelnemen, om onderwijs
te krijgen dat bijdraagt aan hun internationale competenties. «E-learning» kan een belangrijk middel zijn voor het
creëren van een internationale omgeving en internationaal onderwijs.
Ik wil hier in een aparte notitie e-Learning verder op ingaan, die in het
voorjaar van 2005 zal verschijnen.Europese ontwikkelingen bieden kansen voor internationale profilering.
De Europese Commissie stimuleert structurele internationale samenwerking voor
versterking van de kwaliteit van het Europese hoger onderwijs door het Erasmus
Mundus programma. In dit programma moeten tenminste drie hoger onderwijsinstellingen
uit drie verschillende landen gezamenlijk kwalitatief hoogstaande masteropleidingen
tot stand brengen. Nederlandse instellingen scoorden goed in de eerste ronde
voor deelname in het programma: zij zijn betrokken bij bijna de helft van
de geselecteerde consortia.De trend dat meer Europese middelen voor kennisinfrastructuur worden ingezet,
biedt kansen voor deze en andere «centres of excellence». Daarbij kan ook gekeken worden naar nieuwe lidstaten van de EU,
bijvoorbeeld in Midden- en Oost-Europa, waar het natuurwetenschappelijk
onderwijs op hoog niveau staat.Centres of excellenceDe overheid zal de vorming van enkele «centres of excellence»
in de periode 2005–2007 gericht stimuleren. In het HOOP is op jaarbasis
5 miljoen euro gereserveerd voor bachelor- en masteropleidingen die zich op
een internationale studentendoelgroep richten. Deze middelen zullen gericht
worden op een beperkt aantal internationaal geprofileerde Nederlandse opleidingen
die verder kunnen uitgroeien tot «centres of excellence». Aanvragende
opleidingen zullen beoordeeld worden op hun startpositie en hun concrete ambities
als het gaat om het kwalitatieve profiel van het onderwijs, de onderwijs-
en opvangvoorzieningen, internationale inbedding of juist grensoverschrijdende
regionale samenwerking en de doelgroepen waarop men zich richt. Waar mogelijk
zal worden gezocht naar aansluiting bij strategische prioriteiten in het onderzoek
en de sleutelgebieden in het verlengde van de discussie hierover in het kader
van het Innovatieplatform.De instellingen worden uitgenodigd hun ambities voor «international
centres of excellence» aan te geven. Een commissie zal in 2005 de plannen
gaan beoordelen en een advies uitbrengen over de toekenning van de middelen.CommunicatiestrategieEen nieuwe communicatiestrategie is noodzakelijk voor het neerzetten van
een goed beeld van Nederland «Kennisland» en de «selling
points» van het Nederlandse hoger onderwijs. De samenhang van deze communicatiestrategie
met de promotie op andere gebieden is belangrijk. Daarom zal waar mogelijk
opgetrokken moeten worden met andere departementen, zoals Economische Zaken
(EZ), Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Buitenlandse Zaken (BZ).
De onderzoeken van EIM en Nuffic bieden hiervoor bruikbare bevindingen.Deze communicatiestrategie wordt vanaf 2005 met voorrang gericht
op een aantal landen (zie volgende paragraaf), zowel via de onderwijssteunpunten
als andere voorzieningen en instanties die gericht zijn op promotie van Nederland
in het buitenland. De ontwikkeling van een communicatiestrategie om te komen
tot een «beeldmerk Nederland» op het
gebied van hoger onderwijs zal besproken worden met de instellingen, betrokken
departementen, NWO, Nuffic en het bedrijfsleven.Keuze landen en uitbreiden netwerk van onderwijssteunpuntenOp dit moment profileert Nederland zich in vier landen met potentiële
markten voor hoger onderwijs met behulp van de onderwijssteunpunten – de Netherlands Educational Support Offices (NESO's). Zij
hebben een rol bij de generieke promotie van het Nederlandse hoger onderwijs,
het adviseren en begeleiden van (betalende) studenten bij de opleidingskeuze
en bij het informeren over de eisen die het studeren in Nederland aan de student
stelt. In 2003 heeft het CHEPS in opdracht van OCW een evaluatie verricht
naar het functioneren van deze instrumenten van het Positioneringsbeleid1. Een belangrijke aanbeveling uit deze
evaluatie is dat een duidelijke rol van de overheid bij de internationale
positionering van het hoger onderwijs gewenst is.De keuze van deze landen zal worden herzien in lijn met «Koers op Kwaliteit». Dit vindt in beginsel voor vier
jaar plaats, van 2006 tot en met 2009, maar indien nodig kunnen
landen worden toegevoegd of afvallen. In samenspraak met LNV, BZ en EZ is
gekeken naar de landen waarop strategisch zal worden ingezet. Daarbij valt
een onderscheid te maken tussen twee groepen. De eerste groep zijn de «marktlanden»:
economische (s)tijgers, waar de vraag naar hoger onderwijs groter is dan het
binnenlandse aanbod aankan. Gezien de marktpotentie en de mate waarin andere
Nederlandse sectoren zich nu al op de markten in deze landen manifesteren
is een vertegenwoordiging van het Nederlandse hoger onderwijs in deze landen
verantwoord. Tot deze categorie behoren landen als: Brazilië, China,
India, Indonesië, Maleisië, Mexico, Rusland, Taiwan, Thailand en
Vietnam.De tweede groep zijn de «innovatielanden», hoog ontwikkelde
landen waar Nederland – gezien de ambities voor de Nederlandse kennissamenleving –
baat bij heeft als het gaat om kennisintensivering en innovatie. In deze tweede
groep gaat het om landen als de Verenigde Staten, Canada en Europese landen
die zich profileren als innovatieve kenniseconomieën. Overigens zal het
Fulbright Programma – voor samenwerking op het gebied van onderwijs
en wetenschap tussen Nederland en de VS – niet van opzet veranderen.De toename van het aantal landen heeft directe invloed op het aantal en
type (onderwijs)steunpunten, de activiteiten die zij uitvoeren en de personele
omvang. Voor de onderwijssteunpunten in de marktlanden zijn dat NESO's, die
beheerd worden door de Nuffic. Voor de innovatielanden beperkt de profilering
zich inhoudelijk tot het promoten van Nederland als aantrekkelijk Kennisland.
Er zal in overleg met de betrokken departementen en de Nuffic worden nagegaan
op welke wijze kan worden aangehaakt bij andere Nederlandse (handels)vertegenwoordigingen
in de marktlanden. Met BZ zal worden bekeken in hoeverre taakuitbreiding bij
ambassades en/of consulaten generaal in de innovatielanden mogelijk is.Nu bestaat er een administratief complex partnerschapsmodel voor de NESO's
tussen de overheid, Nuffic en instellingen. Dit zal met ingang van 2006 worden
vervangen door een volledige bekostiging door de overheid. Dit maakt het mogelijk
de inzet in de positioneringslanden binnen een redelijke termijn uit te breiden,
te verminderen, dan wel te beëindigen. De eerste jaren zullen vanuit
de overheid extra middelen nodig zijn. Het is de bedoeling dat de NESO's een
deel van de kosten terugverdienen doordat instellingen in deze nieuwe situatie
zelf hun inkoop van NESO-diensten bepalen. Aan de behaalde resultaten van
de NESO's – zoals bijvoorbeeld het aantal instellingen dat gebruikt
maakt van de dienstverlening – zal het NESO zijn bestaansrecht ontlenen.
De ervaringen die EZ heeft bij het beheren van de handelssteunpunten in het
buitenland zal worden betrokken bij het vormgeven en evalueren van de NESO's.6. Brain circulationMobiliteit van toppers: herzien en uitbreiden beurzenstelselDe Nederlandse instellingen hebben, mede dankzij het Delta-beurzenprogramma
en onderwijssteunpunten, NESO's, steeds meer buitenlandse studenten ingeschreven.
in de huidige instellingsbekostiging tellen alle niet-EU studenten die deelnemen
aan reguliere opleidingen ongelimiteerd mee. Hierdoor zijn de instrumenten
vooral op kwantiteit gericht.In lijn met het HOOP 2004, waarin uitgangspunten zijn geformuleerd die
van belang zijn bij het aantrekken van buitenlandse studenten, is een heroverweging
van deze systematiek aangekondigd. Uitgangspunt daarbij is dat het verwerven
van extra bekostiging niet de enige prikkel mag zijn voor het aantrekken van
buitenlandse studenten. Dit moet ook gericht zijn op verschillende
doelen in Nederland – en het buitenland, zoals het verbeteren van de
kwaliteit van onderwijs en onderzoek, het versterken van de kenniseconomie
en duurzame armoedebestrijding in ontwikkelingslanden.KennisbeurzenZoals toegelicht in de beleidsbrief financiering in het hoger onderwijs
zullen met ingang van 2006 studenten die niet aan de nationaliteitsvereiste
WSF 2000 voldoen niet meer meetellen bij de berekeningen van de rijksbijdrage
voor universiteiten en hogescholen. De op deze manier vrijvallende middelen –
het zal gaan om een bedrag van naar schatting 20 miljoen euro – blijven
beschikbaar voor het hoger onderwijs, maar worden selectiever ingezet. Het
bedrag wordt door de instellingen ingezet voor beurzen gericht op het aantrekken
van kwaliteit. De middelen voor deze «Kennisbeurzen» worden voor de jaren 2006–2008 verdeeld over de instellingen,
rekening houdend met het huidige aantal niet-EU studenten per 1-10-2004. De
allocatiesystematiek wordt verder uitgewerkt in overleg met de VSNU en HBO-raad.
Door het stellen van dit plafond is er een grotere prikkel tot selectie op
kwaliteit bij de instellingen.Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de Motie Verhagen1, aangenomen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen 2004, en de
reactie van de regering daarop. De instellingen verantwoorden zich in het
jaarverslag over het gevoerde beleid ten aanzien van de niet-EU studenten,
waaronder in ieder geval de gehanteerde criteria en het carrièreverloop
van de studenten na hun studie. Deze verantwoording is onderwerp van de bestuurlijke
dialoog tussen instelling en overheid. Na 2008 zal de verdeling van de middelen
over de instellingen opnieuw bezien worden.Versterking van de Nederlandse kenniseconomie waaronder het aantrekken
van studenten die in Nederlandse tekortsectoren – zoals bèta
en techniek – aan de slag kunnen is een expliciet doel van de kennisbeurzen. Maar «brain drain» van studenten uit ontwikkelingslanden moet worden tegengegaan. Daarom
is een uitgangspunt dat door de instellingen gezamenlijk zo'n 5 miljoen aan
beurzen wordt verleend aan studenten uit ontwikkelingslanden die binnen twee
jaar na beëindiging van hun studie terugkeren naar hun landen van herkomst.
Deze 5 miljoen euro van de kennisbeurzen zal ook
worden toegerekend aan het ODA-budget. Voor de
instellingen voor internationaal onderwijs treden er geen veranderingen op.De Verenigde Staten laten zien dat het inzetten van beurzenprogramma's
door instellingen daar een krachtig middel is voor de werving van talent.
Nederlandse instellingen hebben de mogelijkheid om zelf hun eigen collegegelden
vast te stellen voor niet-EU studenten. Het is voor instellingen mogelijk
om private middelen en de inkomsten uit instellingscollegegelden in te zetten
voor beurzenprogramma's aanvullend op de middelen vanuit de overheid voor
de kennisbeurzen. De notities Helderheid I en II vormen hierbij het kader.Netherlands Fellowship ProgrammeDe instellingen hebben voor studenten die niet aan de nationaliteitsvereiste
WSF 2000 voldoen al langer de vrijheid om de collegegelden te variëren.
In het beurzenprogramma van Ontwikkelingssamenwerking (het Netherlands Fellowship Programme) worden de kosten van de collegegelden
doorvertaald voor studenten uit ontwikkelingslanden. Hierdoor ontstaat een
prikkel voor de instelling om de collegegelden voor studenten uit ontwikkelingslanden
te verhogen. Om kostenverhogingen te voorkomen zal vanaf 2006 bij de
beurzen uit het Netherlands Fellowship Programma als eis gelden dat ze worden gematched door een Kennisbeurs van de instelling.Huygens Scholarship Programme voor toptalentNaast de kennisbeurzen zal de overheid de
bestaande mobiliteitsprogramma's en middelen van OCW (Huygens/Culturele
Verdragen, het Talentenprogramma en DELTA) met ingang van 2006 integreren
in een nieuw beurzenprogramma met de naam «Huygens
Scholarship Programme» (HSP). Dit landelijk programma heeft
als doel het bieden van internationaal concurrerende beurzen voor het binnenhalen,
behouden en uitzenden van het toptalent dat nodig is voor de ontwikkeling
van de Nederlandse kennissamenleving.Het HSP zal toegankelijk zijn voor instromende studenten uit alle landen
van de wereld op bachelor- en masterniveau. Met de huidige EU-kandidaat-lidstaten
wordt samengewerkt op onderwijsgebied en onderzoek in het verlengde daarvan.
Om dit verder te stimuleren zullen ook PhD-studenten uit die landen tot het
HSP toelaatbaar zijn. In het HSP wordt gestreefd naar een evenwichtige verdeling
tussen hbo en wo. De beurzen worden verstrekt aan studenten die al tot een
opleiding zijn toegelaten. Een deel van het budget – ongeveer 20% –
is bestemd voor talentvolle Nederlandse studenten die in het buitenland een
opleiding willen volgen1. Vermindering van de
huidige administratieve lasten vergeleken met de bestaande beurzen is een
van de uitgangspunten bij de opzet van het HSP.Het jaar 2005–2006 is een transitiejaar waarin de bestaande programma's
gefaseerd worden ondergebracht in het HSP. 2005 is het laatste jaar voor het
Deltabeurzenprogramma en de koppeling aan de NESO's voor een beperkt aantal
landen. Voor het HSP is in de periode 2006–2008 jaarlijks een bedrag
beschikbaar van vijf miljoen euro. In samenspraak met de onderwijsinstellingen
zal over de verdere uitwerking, evaluatie en vormgeving van het nieuwe instrumentarium
worden besloten.Aantrekkelijk en betrouwbaar imageDe instellingen dragen een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om
het profiel in het buitenland. Het gaat daarbij om zaken als het verstrekken
van transparante en gevalideerde informatie over de kwaliteit die zij bieden
en de plaats die de geboden opleiding inneemt binnen het Nederlandse systeem,
de diploma- en persoonsverificatie, de toetsing op de taalkennis die nodig
is voor de opleiding en het zich verzekeren van de betrouwbaarheid van eventuele
tussenpersonen. Ik wil in overleg met de instellingen een «code of conduct» afspreken over de werving van buitenlandse
studenten. Belangrijk daarbij is dat studenten voor niet-Nederlandstalige
opleidingen beschikken over voldoende beheersing van de Engelse taal. Een
IELTS score van tenminste 5,5 voor het voorbereidend jaar, en voor het B-
en M-niveau een score van tenminste 6,0 wordt hiervoor als richtlijn gezien.
De leden van de HBO-raad hanteren inmiddels al een gedragscode, als opstap
naar een bredere code of conduct. Mocht het niet lukken om in de eerste helft
van 2005 tot een dergelijke code of conduct te komen, dan zal ik andere noodzakelijke
maatregelen moeten treffen.Tot slotIn 2008 wordt het internationaliseringsbeleid uit deze brief – waaronder
de «kennisbeurzen» – geëvalueerd. In de tussentijd
worden door OCW in samenspraak met een Regiegroep (zie hieronder) doelstellingen
en indicatoren voor «Kwaliteit en internationalisering»
doorontwikkeld. Deze doelstellingen en indicatoren vormen de basis voor de
evaluatie. Bij de evaluatie zal de verdeling van de middelen voor kennisbeurzen
over de instellingen opnieuw bezien worden.Met deze uitwerkingen hoop ik een nieuwe impuls te geven aan de agenda
voor een sterkere internationale oriëntatie van het hoger onderwijs.
Deze brief is in overleg met betrokken ministeries, de VSNU, de HBO-raad,
instellingen, experts en de Nuffic tot stand gekomen. Bij deze werkwijze hoort
ook dat we samen met de koepels en de sleutelspelers in de internationale
omgeving de beleidsmaatregelen uit deze brief verder uitwerken en de strategie
uitstippelen. Daarvoor wil ik blijvend het overleg voeren met een «Regiegroep
internationalisering» waarin de belangrijkste betrokkenen uit het internationale
netwerk vertegenwoordigd zijn. Onderwerpen die daarbij in ieder geval aan
de orde komen zijn de uitwerking van de maatregelen van deze brief, het doorontwikkelen
van doelstellingen en indicatoren voor «kwaliteit en internationalisering»
en de verdere internationale agendavorming. Zo kunnen we samen invulling geven
aan het blijvende belang van internationalisering en agendasetting in de internationale
omgeving om de koers op kwaliteit te houden.Financiële impulsen internationalisering HO  2005200620072008Centres of Excellence5 0005 0005 000– HSP (Delta, Huygens, TP)5 0005 0005 0005 000Kennisbeurzen–20 00020 00020 000 Neso's & Communicatiestr1 6761 6761 6761 676Toelichting:Het HSP zal bestaan uit middelen die nu bestemd zijn voor DELTA, Huygens
en het Talentenprogramma. Het gaat om een bedrag van ruim 5 miljoen euro.
Een deel van deze middelen zal echter worden ingezet voor uitbreiding van
de NESO's en het opzetten van de communicatiestrategie voor het hoger onderwijs.
Naast de in deze tabel genoemde bedragen – dat zijn OCW gelden –
zal LNV circa 4 miljoen euro evenredig verdelen over deze instrumenten voor
het groene onderwijs.XNoot1Tenzij zij voldoen aan het nationaliteitsvereiste in artikel 2.2 van de
Wet Studiefinanciering 2000.XNoot1«Studeren in het hoger onderwijs – Studentenmonitor 2003»,
OCW, Den Haag 2004, en «Monitor van de internationale mobiliteit in
het onderwijs – Bisonmonitor 2003», Nuffic e.a., Den Haag 2004.XNoot2Kennis in kaart, OCW, 28 oktober 2004, p. 37.XNoot3Mededeling van de Europese Commissie «De rol van de universiteiten
in het Europa van de kennis», 5 februari 2003 COM(2003).XNoot1Zie: Beleidsbrief financiering in het Hoger onderwijs, OCW, 29 oktober
2004.XNoot2«Proposal for a Decision of the European Parliament and of the Council
establishing an integrated action programme in the field of lifelong learning»,
14 juli 2004 COM (2004) 474 final.XNoot1De Nederlandse studiepunten zijn gebaseerd op de ECTS punten.XNoot2«Survey on Master Degrees and Joint Degrees in Europe», Christian
Tauch en Andrejs Rauhvargers, EUA, september 2002, en «De Master meester?»,
Inspectie van het Onderwijs, maart 2004.XNoot1«Kern van de Kenniseconomie», EIM, november 2003.XNoot2«Studeren in Nederland», Blauw Research, mei 2004*.*Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Evaluatie Positioneringsbeleid, CHEPS, 26 juni 2003.XNoot1Kamerstukken II, 2004–2005, 29 800, nr. 4 (28 september
2004).XNoot1Hiermee wordt gehoor gegeven aan de wens van de Kamer tijdens de kamerbehandeling
van het Ontwerp HOOP 2004 om de financiële middelen voor uitgaande studenten
te vergroten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VIII-72.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl