Reactie op verzoek commissie over het onderwerp kapitaallasten met een uitsplitsing naar de Cure en de Care
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2023-10-31 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023-2024
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 29 248
 
 Invoering Diagnose Behandeling Combinaties (DBCs)
 
 
 Nr. 340
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 13 oktober 2023
 Op 8 juni 2023 heeft de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport verzocht om een brief over het onderwerp kapitaallasten met een uitsplitsing naar de Cure en de Care. In deze brief treft u mijn reactie aan.
 Uw commissie heeft geconstateerd dat in mijn brief van 16 maart 20231Kamerstuk 29 389, nr. 114. voornamelijk wordt ingegaan op de (kapitaallasten)systematiek als zodanig en niet op de huidige stand van zaken en de bijbehorende cijfers. In die brief heb ik aangegeven dat de normatieve huisvestingscomponent (nhc) onderdeel uitmaakt van de integrale vergoeding voor een zorgzwaartepakket. Vanuit deze integrale vergoeding is het aan zorgaanbieders om te komen tot een effectief meerjarig vastgoedbeleid.
 U heeft aangegeven aanvullend graag inzicht te krijgen in het aandeel van de middelen dat wordt uitgegeven aan huisvesting en inzicht in financiële cijfers van de Nederlandse zorg. Daarbij heeft u gevraagd naar een uitsplitsing tussen Cure en Care.
 De stand van zaken van de Nederlandse zorginstellingen
 Sinds 2006 doet het CBS op mijn verzoek jaarlijks onderzoek naar de financiële cijfers van de Nederlandse zorginstellingen. Het CBS gebruikt voor dat onderzoek de jaarrekeningen van instellingen.
 In deze brief staat een overzicht van de laatst bekende cijfers. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen de Care en de Cure. Aan de hand van drie kengetallen wordt inzicht gegeven in de financiële cijfers: het resultaat (EBT), het weerstandsvermogen en de solvabiliteit. Daarnaast is een overzicht gegeven van de ontwikkeling van de rente die instellingen over hun langlopende leningen betalen en van de bedragen die door instellingen worden besteed aan kapitaallasten.
 
 De gepresenteerde cijfers bieden een terugblik op 2021 en eerdere jaren. Voor de Care geldt dat sinds kort ook voorlopige CBS-cijfers over 20222Financiële kengetallen zorginstellingen 2022 (cbs.nl). beschikbaar zijn. De solvabiliteit en weerstandvermogen zijn in de Care redelijk stabiel in vergelijking met voorgaande jaren. Het voorlopige resultaat in 2022 in de Care is wel lager dan in voorgaande jaren. Daarnaast heb ik besloten om een tweetal tariefkortingen in de Wlz voor het jaar 2024 te schrappen.
 De effecten van de verlaging van de nhc-vergoeding in 2024 in de Wlz vormen een element van die samenloop van omstandigheden. De NZa onderzoekt komend jaar de systematiek van de nhc-berekening in samenspraak met zorgaanbieders.
 
 
 
 
 1.
 Care
 
 
 Care: Financiële cijfers aan de hand van drie kengetallen
 Het kengetal resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) geeft aan hoe groot het resultaat voor belasting is ten opzichte van de bedrijfsopbrengsten. Zorginstellingen hebben traditioneel een relatief lage winstmarge, omdat het publiek gefinancierde instellingen betreft, die veelal een non-profit doelstelling hebben.
 
 
 
 
 Care: Het resultaat van de gewone bedrijfsvoering (Bron: CBS)
 
 
 
 Het merendeel van de instellingen behaalt een positief resultaat. Het gemiddelde is tamelijk stabiel over de tijd. Wel is in de grafiek duidelijk dat er een spreiding is van de uitkomsten. De voorlopige cijfers over 2022 geven aan dat het resultaat is gedaald van 2,4% in 2021 naar 0,9% in 2022. Het gemiddelde voorlopige resultaat van 0,9% in 2022 is kwetsbaar; het betekent dat instellingen bij tegenvallers al snel in de rode cijfers kunnen belanden.
 
 
 Care: Het weerstandsvermogen
 
 Het kengetal weerstandsvermogen geeft het vermogen van een organisatie weer om eventuele calamiteiten financieel op te kunnen vangen.
 Het weerstandsvermogen wordt berekend door het eigen vermogen te delen door de bedrijfsopbrengsten.
 
 
 
 
 
 Care: weerstandsvermogen (Bron: CBS)
 
 
 
 Het gemiddelde weerstandsvermogen is tamelijk stabiel over de tijd. Ook in deze grafiek is zichtbaar dat er sprake is van spreiding tussen de instellingen. Het WfZ (Waarborgfonds voor de Zorgsector) geeft als indicatie voor het aanvragen van een geborgde lening dat 20 à 25% weerstandvermogen voldoende is.
 Care: solvabiliteit
 Het kengetal solvabiliteit geeft aan in welke mate een onderneming op een bepaald moment in staat is om aan de totale verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal.
 
 
 
 
 Care: solvabiliteit (Bron: CBS)
 
 
 
 De gemiddelde solvabiliteit is tamelijk stabiel over de tijd en gemiddeld genomen goed. Ook hier is een spreiding zichtbaar; dus dat het gemiddelde goed is, betekent niet dat de solvabiliteit van iedere instelling goed is.
 Care: ontwikkeling langlopende rente care
 In de hiernavolgende tabel is zichtbaar dat de kosten die Wlz-instellingen betalen over hun langlopende rentes in de loop der tijd zijn gedaald.
 
 
 
 
 Care: rente langlopende leningen (Bron: CBS)
 
 
 
 
 De hoogte van de rentecomponent die in de nhc per 2012 werd gebruikt was 5,0%. Deze normvergoeding was voor het (eigen of vreemd) vermogen dat werd ingezet voor de huisvesting. Uiteraard kunnen instellingen ook huren.
 In 2016 is deze verlaagd naar 4,65%. Ongeveer eens in de vijf jaar worden de nhc tarieven herijkt door de NZa, waarbij wordt gekeken naar het langjarige gemiddelde (20 jaar) wat instellingen betalen aan rente voor hun langlopende leningen. Op grond van deze ontwikkeling is de NZa voornemens deze rente bij te stellen naar 4,03% in de beleidsregel tarieven voor 2024 en verder.
 
 Overigens zijn de rentes in korte tijd snel gestegen door de spanningen in de wereld. De cijfers die hier gebruikt worden zijn een terugblik op 2021 en eerder. Indien een zorgaanbieder of woningcorporatie een nieuwe geborgde lening wil sluiten, betaalt deze voor een lening van 5 tot 30 jaar 3,2% tot 3,4% (30 augustus 2023, Bron: OHV Capital Markers Daily new.
 
 
 
 2.
 Cure (excl. GGZ-Zvw)
 
 
 Cure: Financiële cijfers aan de hand van drie kengetallen
 Het kengetal resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) geeft aan hoe groot het resultaat voor belasting is ten opzichte van de bedrijfsopbrengsten. Zorginstellingen hebben traditioneel een relatief lage winstmarge.
 
 
 
 
 Cure: Het resultaat van de gewone bedrijfsvoering (Bron: CBS)
 
 
 
 Opvallend is de spreiding ook bij de cure uiteen loopt, maar wel afneemt naarmate de jaren verstrijken. Het merendeel van de instellingen behaalt een positief resultaat.
 Cure: Het weerstandsvermogen
 Het kengetal weerstandsvermogen geeft het vermogen van een organisatie weer om eventuele calamiteiten financieel op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen wordt berekend door het eigen vermogen te delen door de bedrijfsopbrengsten.
 
 
 
 
 Cure: Weerstandsvermogen (Bron: CBS)
 
 
 
 Het weerstandsvermogen is in de cure in de afgelopen jaren verbeterd.
 Cure: solvabiliteit
 Het kengetal solvabiliteit geeft aan in welke mate een onderneming op een bepaald moment in staat is om aan de totale verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal.
 Grafiek: Solvabiliteit
 
 
 
 
 Cure: Solvabiliteit (Bron: CBS)
 
 
 
 De solvabiliteit is in de afgelopen jaren verbeterd.
 
 
 
 3.
 Care & Cure: de uitgaven voor de kapitaallasten
 
 
 Voor de uitgaven voor kapitaallasten, wordt een onderscheid in de kosten van afschrijvingen op de panden, de huur die instellingen betalen en de financiële lasten voortvloeiend uit leningen. Hieronder staan over de jaren 2019–2021 de bedragen.
 
 Kapitaallasten zorgconcerns in € x mln.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingen
 
 
 
 
 Huur
 
 
 
 
 Financiële lasten1Financiële lasten – Rentelasten, de kosten van leningen, het verlies op deelnemingen.
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 Overige bedrijfslasten
 
 
 
 
 Totale bedrijfslasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 1.762
 
 
 162
 
 
 389
 
 
 2.313
 
 
 27.737
 
 
 30.050
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 228
 
 
 185
 
 
 61
 
 
 474
 
 
 5.702
 
 
 6.176
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 448
 
 
 406
 
 
 81
 
 
 935
 
 
 9.539
 
 
 10.474
 
 
 
 
 VVT
 
 
 787
 
 
 647
 
 
 193
 
 
 1.627
 
 
 17.859
 
 
 19.486
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3.225
 
 
 1.400
 
 
 724
 
 
 5.349
 
 
 60.837
 
 
 66.186
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 1.778
 
 
 169
 
 
 369
 
 
 2.316
 
 
 29.377
 
 
 31.693
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 225
 
 
 190
 
 
 48
 
 
 463
 
 
 6.132
 
 
 6.595
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 467
 
 
 424
 
 
 79
 
 
 970
 
 
 10.284
 
 
 11.254
 
 
 
 
 VVT
 
 
 807
 
 
 660
 
 
 181
 
 
 1.648
 
 
 19.716
 
 
 21.364
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3.277
 
 
 1.443
 
 
 677
 
 
 5.397
 
 
 65.509
 
 
 70.906
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 1.803
 
 
 169
 
 
 335
 
 
 2.307
 
 
 30.359
 
 
 32.666
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 228
 
 
 194
 
 
 46
 
 
 468
 
 
 6.329
 
 
 6.797
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 472
 
 
 437
 
 
 79
 
 
 988
 
 
 10.475
 
 
 11.463
 
 
 
 
 VVT
 
 
 824
 
 
 676
 
 
 172
 
 
 1.672
 
 
 20.250
 
 
 21.922
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3.327
 
 
 1.476
 
 
 632
 
 
 5.435
 
 
 67.413
 
 
 72.848
 
 
 
 
 
 
 Bron: CBS
 
 
 Het aandeel van de uitgaven aan kapitaallasten in de Care in 2021 varieert per sector van 6,9% tot 8,6% ten opzichte van de totale bedrijfslasten. Het aandeel van de uitgaven aan kapitaallasten in de Cure is gedaald van 7,7% in 2019 naar 7,1% in 2021.
 
 Kapitaallasten zorgconcerns in%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 Afschrijvingen
 
 
 
 
 Huur
 
 
 
 
 Financiële lasten1Financiële lasten – Rentelasten, de kosten van leningen, het verlies op deelnemingen.
 
 
 
 
 Subtotaal 
 
 
 
 
 Overige bedrijfslasten
 
 
 
 
 Totale bedrijfslasten 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 5,9
 
 
 0,5
 
 
 1,3
 
 
 7,7
 
 
 92,3
 
 
 100
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 3,7
 
 
 3,0
 
 
 1,0
 
 
 7,7
 
 
 92,3
 
 
 100
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 4,3
 
 
 3,9
 
 
 0,8
 
 
 8,9
 
 
 91,1
 
 
 100
 
 
 
 
 VVT
 
 
 4,0
 
 
 3,3
 
 
 1,0
 
 
 8,4
 
 
 91,7
 
 
 100
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4,9
 
 
 2,1
 
 
 1,1
 
 
 8,1
 
 
 91,9
 
 
 100
 
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 5,6
 
 
 0,5
 
 
 1,2
 
 
 7,3
 
 
 92,7
 
 
 100
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 3,4
 
 
 2,9
 
 
 0,7
 
 
 7,0
 
 
 93,0
 
 
 100
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 4,2
 
 
 3,8
 
 
 0,7
 
 
 8,6
 
 
 91,4
 
 
 100
 
 
 
 
 VVT
 
 
 3,8
 
 
 3,1
 
 
 0,9
 
 
 7,7
 
 
 92,3
 
 
 100
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4,6
 
 
 2,0
 
 
 1,0
 
 
 7,6
 
 
 92,4
 
 
 100
 
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZKH
 
 
 5,5
 
 
 0,5
 
 
 1,0
 
 
 7,1
 
 
 92,9
 
 
 100
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 3,4
 
 
 2,9
 
 
 0,7
 
 
 6,9
 
 
 93,1
 
 
 100
 
 
 
 
 GHZ
 
 
 4,1
 
 
 3,8
 
 
 0,7
 
 
 8,6
 
 
 91,4
 
 
 100
 
 
 
 
 VVT
 
 
 3,8
 
 
 3,1
 
 
 0,8
 
 
 7,6
 
 
 92,4
 
 
 100
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 4,6
 
 
 2,0
 
 
 0,9
 
 
 7,5
 
 
 92,5
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 Bron: CBS
 
 
 Uitgaven kapitaallasten Care 2017–2021
 
 
 
 
 Uitgaven kapitaallasten Care 2017–2021 (Bron: CBS)
 
 
 
 De uitgaven aan kapitaallasten zijn tamelijk stabiel in de afgelopen jaren.
 Uitgaven kapitaallasten Cure 2017–2021
 
 
 
 
 Uitgaven kapitaallasten Cure 2017–2021 (Bron: CBS)
 
 
 
 Het grootste deel van de kapitaallasten van ziekenhuizen is afkomstig van afschrijvingen. In vergelijking met de care is minder vaak sprake van huur.
 Tot slot
 In deze brief zijn financiële gegevens gepresenteerd per sector. Gemiddeld genomen zijn de cijfers over de afgelopen jaren tamelijk stabiel. Zorginstellingen hebben historisch gezien een relatief lage winstmarge. Dat kan betekenen dat door samenloop van omstandigheden positieve resultaten kunnen omslaan in negatieve resultaten. Uit de overzichten blijkt dat er een forse spreiding is tussen instellingen. Dat een sector gemiddeld genomen goede cijfers heeft, betekent niet dat individuele instellingen niet in problemen kunnen komen.
 Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
 
 
 
 
 De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
 
 C.
 Helder