Oorlogswet voor Nederland; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23788, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

09-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23788 nr. 5

28-04-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Artikelen Artikel 3Artikel 7Artikel 9Artikel 10Artikel 15Artikelen 22, 24 en 37Artikel 36, vierde lidArtikel 43Artikel 45, zesde lid, onderdeel aArtikel 55, tweede lidArtikel 60, vierde lidArtikelen 62 en 63Artikelen 63, eerste lid, en 64, eerste lidArtikel 67Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23788Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 33 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 788Hernieuwde vaststelling van de Oorlogswet voor Nederland ter aanpassing
aan de Grondwet en aan de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden (Oorlogswet
voor Nederland)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 28 april 1995 1. AlgemeenMet genoegen hebben wij geconstateerd dat het voorstel van wet zich in
de belangstelling van diverse fracties mag verheugen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de PvdA in
hoeverre de aanpassingen in de Oorlogswet voor Nederland op gespannen voet
staan met de eis van artikel 11 van de Grondwet en de artikelen 81 en 89 van
de Grondwet, merken wij het volgende op.Artikel 11 van de Grondwet betreft de onaantastbaarheid van het lichaam,
behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen. Artikel 8 van de
Oorlogswet voor Nederland (OWN) geeft aan in welke omstandigheden en onder
welke voorwaarden door een militair geweld mag worden gebruikt bij de uitoefening
van de in de OWN voorziene buitengewone bevoegdheden. Daarmee voorziet artikel
8 in beperkingen als bedoeld in artikel 11 van de Grondwet. Van een op gespannen
voet staan is daarbij geen sprake.De artikelen 81 en 89 van de Grondwet regelen de bevoegdheid tot het vaststellen
van wetten en algemene maatregelen van bestuur. Aan deze in de Grondwet verankerde
bevoegdheid kan in een uitzonderingstoestand niet worden getornd. Artikel
103 van de Grondwet opent daartoe niet de mogelijkheid. Wetten en algemene
maatregelen van bestuur kunnen derhalve in een uitzonderingstoestand niet
door bij voorbeeld het militair gezag worden gewijzigd of aangevuld. Niettemin
kan een uitzonderingstoestand de noodzaak meebrengen om af te wijken van algemeen
verbindende voorschriften. In de OWN heeft dit gestalte gekregen door in de
desbetreffende artikelen te bepalen dat van algemeen verbindende voorschriften
kan worden «afgeweken» dan wel dat deze voorschriften «tijdelijk
buiten werking kunnen worden gesteld». Wijziging of aanvulling van wetten
en algemene maatregelen van bestuur door het niet-reguliere gezag is derhalve
niet mogelijk. Dit blijft bij uitstek de bevoegdheid van de wetgever dan wel
de regering. Het in de OWN gekozen systeem (in navolging van de Wet buitengewone
bevoegdheden burgerlijk gezag) laat deze grondwettelijke bevoegdheden dan
ook onverlet. De leden van de VVD-fractie vroegen duidelijkheid te scheppen omtrent
de verhouding van de positie van de Minister van Defensie onder de OWN tot
andere ministers.In geval van het in werking stellen van artikelen van de OWN worden de
in de betrokken artikelen genoemde bevoegdheden ingevolge artikel 3 toegekend
aan de Minister van Defensie dan wel aan het door de Minister van Defensie
aangewezen militair gezag. Het toekennen van dergelijke buitengewone bevoegdheden
brengt geen wijziging in de verhouding tussen de Minister van Defensie en
de andere ministers. De Minister van Defensie is primair verantwoordelijk
voor de onder zijn gezag uitgeoefende buitengewone bevoegdheden. Afstemming
en overleg over de uitoefening daarvan met andere ministers zal uiteraard
plaatsvinden, in ieder geval in de ministerraad. Ook de instelling van een
uitzonderingstoestand bij koninklijk besluit, op voordracht van de minister-president,
vormt reeds een waarborg voor overleg en afstemming tussen de betrokken ministers.Voorts vroegen de leden van de fractie van de VVD hoe de positie van het
burgerlijk gezag zich verhoudt tot die van het militair gezag in oorlogssituaties,
alsmede of het juist is dat met het onderhavige wetsvoorstel geen verandering
wordt gebracht in de verhouding tussen het burgerlijk en het militair gezag.De hernieuwde vaststelling van de Oorlogswet voor Nederland en van de
Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag strekt ertoe een heldere regeling
te bieden voor het uitoefenen van buitengewone bevoegdheden in uitzonderingstoestanden.
In deze opzet heeft de OWN uitsluitend nog betrekking op het militair gezag,
als gevolg waarvan de op het burgerlijk gezag betrekking hebbende bepalingen
in de OWN kunnen komen te vervallen. Het voorstel van wet beoogt niet in materiële
zin wijziging te brengen in de verhouding tussen het burgerlijk gezag en het
militair gezag.In oorlogssituaties, althans in situaties waarin de beperkte of algemene
noodtoestand van kracht is, kunnen aan het militair gezag bevoegdheden worden
toegekend die conflicteren met de reguliere bevoegdheden van het burgerlijk
gezag. Daarbij kan het militair gezag de uitoefening van bevoegdheden van
het burgerlijk gezag geheel of gedeeltelijk aan zich trekken, zoals bij voorbeeld
bevoegdheden op het gebied van de handhaving van de openbare orde (artikel
30). Ook is het mogelijk dat het militair gezag de uitoefening van bevoegdheden
opdraagt aan het burgerlijk gezag (artikelen 13, 23 en 43). Uiteraard vergt
het uitoefenen van bevoegdheden door het militair gezag afstemming met het
burgerlijk gezag. Artikel 7 biedt daartoe een overleg- en informatieplicht.
De verhouding tussen enerzijds bevoegdheden, aan het burgerlijk gezag opgedragen
ingevolge de Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag, en anderzijds
de bevoegdheden, aan het militair gezag opgedragen ingevolge de OWN, is geregeld
in het vijfde lid van artikel 7 OWN. In geval van onderlinge strijd prevaleren
op grond van dit artikellid de van het militaire gezag afkomstige verordeningen
en maatregelen ingevolge de OWN.Met betrekking tot de wijzigingen die zich thans voltrekken in de krijgsmacht
vroegen de leden van de VVD-fractie of de regering kan aangeven in hoeverre
militairen zonder problemen alle taken op zich kunnen nemen die de politie
uitvoerde. Voorts vroegen deze leden of in dat licht de OWN gewijzigd moet
worden.Thans worden de voorbereidingen getroffen om over te gaan van een krijgsmacht
die bestaat uit dienstplichtigen, naar een krijgsmacht bestaande uit vrijwilligers.
Deze overgang zal naar onze mening geen beletsel vormen om in uitzonderingstoestanden
het militair gezag te belasten met de in de OWN vervatte buitengewone bevoegdheden.
De OWN behoeft daartoe geen wijziging. Ook van een krijgsmacht
die bestaat uit vrijwillig dienenden, mag worden verwacht dat deze de taken
die voortvloeien uit bedoelde buitengewone bevoegdheden, in voorkomend geval
zal kunnen uitoefenen. Voor de goede orde wijzen wij er op dat het niet zonder
meer de bedoeling van de OWN is dat de krijgsmacht de taken van de politie
overneemt. De uitoefening van de militaire taak staat voor de krijgsmacht
voorop. In dat verband verwijzen wij naar artikel 14 OWN dat met het oog op
de primaire behartiging van de militaire taak, een beperking stelt aan het
inroepen door het burgerlijk gezag van bijstand door onderdelen van de krijgsmacht.Tenslotte gingen de leden van de VVD-fractie in op de rol van diverse
internationale organisaties waar Nederland lid van is. Zij vroegen hoe de
onderhavige wetgeving zich verhoudt tot internationale afspraken die in dat
verband zijn gemaakt, en in hoeverre de Oorlogswet voor Nederland is aangepast
aan de internationale context en actualiteit.De Oorlogswet voor Nederland geeft een regeling voor buitengewone omstandigheden
welke zich binnen het eigen land voordoen. Er is derhalve in die zin geen
directe relatie met de door de leden van de VVD-fractie bedoelde internationale
organisaties en internationale afspraken. Wel heeft ieder land, dus ook Nederland,
de verplichting over een zodanig juridisch instrumentarium te beschikken dat
daarmee internationaal aangegane verplichtingen c.q afspraken geïmplementeerd
kunnen worden.Zoals de fractie van D66 terecht constateert, geeft de OWN precies aan
welke bepalingen separaat kunnen worden toegepast. Blijkens artikel 1, eerste
lid, zijn dit de artikelen 9 tot en met 14. Zoals in de memorie van toelichting
is uiteengezet, zijn de buitengewone bevoegdheden in de OWN gerangschikt naar
zwaarte, zodanig dat al naar gelang van de crisis zwaardere bevoegdheden kunnen
worden toegepast. De in de artikelen 9 tot en met 14 opgenomen bevoegdheden
behoren tot de minst ingrijpende bevoegdheden. Om die reden kunnen deze bevoegdheden
ook separaat worden toegepast, dat wil zeggen zonder dat een noodtoestand
wordt ingesteld. De motivering voor separate toepassing van de bedoelde artikelen
leent zich niet voor opname in een tabel, zoals de fractie van D66 heeft verzocht.
De reden voor toepassing zal immers vaak per bevoegdheid dezelfde zijn, waarbij
evenwel afhankelijk van de omstandigheden gedifferentieerd kan worden welke
bevoegdheden in het concrete geval noodzakelijk zijn. Een zo beperkt mogelijke
toepassing van buitengewone bevoegdheden staat immers voorop. Voorts zal de
reden tot separate toepassing moeten blijven binnen het kader dat artikel
3 OWN daarvoor geeft, te weten de uitvoering van de militaire taak ter handhaving
van de uitwendige of inwendige veiligheid. Een belangrijke reden voor separate
toepassing zal zijn oplopende spanning, welke een voorbode kan zijn van een
beperkte of algemene noodtoestand. De memorie van toelichting noemt in dat
verband de noodzaak om bevoegdheden van de artikelen 9 tot en met 14 van toepassing
te verklaren met het oog op mobilisatie.Verwezen moge voorts worden naar het antwoord op een vraag van gelijke
strekking, die de hier aan het woord zijnde leden stelden in het kader van
de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden.Het door de leden van de fractie van D66 verzochte overzicht van de inhoudelijke
wijzigingen in de OWN, die derhalve niet voortvloeien uit de aanpassing aan
het stelsel van de Coördinatiewet uitzonderingstoestanden, ziet er als
volgt uit.– Artikel 8 OWN, betreffende geweldgebruik door militairen, voorziet
in een beperking als bedoeld in artikel 11 van de Grondwet. – Aan de in artikel 9 vervatte bevoegdheid om inlichtingen in te
winnen, is – gelet op het zware karakter van de onderhavige noodwetgeving –
een plicht tot het verstrekken van informatie toegevoegd. Nauw daarmee samen
hangt het opnemen van een verschoningsrecht.– In verband met het bepaalde in artikel 14, derde lid, van de Grondwet
en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en het
Eerste Protocol is in de artikelen 16, 17, 18, 20 en 32 opgenomen dat een
schriftelijk bewijsstuk wordt verstrekt indien bij het uitoefenen van buitengewone
bevoegdheden inbreuk wordt gemaakt op het eigendoms- of gebruiksrecht.– In reactie op een vraag van de leden van de fractie van de PvdA
is reeds ingegaan op de consequenties van de artikelen 81 en 89 voor de OWN.
De hieruit voortvloeiende wijzigingen betreffen de artikelen 15, 19, tweede
lid, 20, tweede lid, 21, tweede lid, 25, 26, 31, tweede lid, 32, tweede lid,
en 33, tweede lid.– Ter aanpassing aan het Verdrag inzake de rechten van het kind
is in de artikelen 24, eerste lid, en 37, eerste lid, een leeftijdsgrens van
18 jaar opgenomen.De reden waarom de relatie tot het Wetboek van Militair Strafrecht in
de memorie van toelichting niet wordt besproken de leden van de fractie van
D66 informeerden daarnaar – is de volgende. Inzake de voorgenomen wijziging
van het Wetboek van Militair Strafrecht, betreffende geweldgebruik door militairen
in het kader van de bewakenings- en beveiligingstaak, is door de Raad van
State geadviseerd dat het de voorkeur verdient een dergelijke regeling in
een afzonderlijke wettelijke regeling onder te brengen in plaats van aansluiting
te zoeken bij bestaande wettelijke kaders die zich hiervoor minder goed lenen.
Naar aanleiding van dit advies is besloten het voorstel van wet tot wijziging
van het Wetboek van Militair Strafrecht verder buiten behandeling te laten.
Een regeling voor het gebruik van geweld door militairen in de uitoefening
van de bewakings- en beveiligingstaak is thans voorzien in het voorstel van
rijkswet terzake, dat op 29 juli 1994 aan de Tweede Kamer der Staten- Generaal
is aangeboden (Kamerstukken II, 1993/94, 23 787 (R 1506), nrs.1–3).
Een wijziging van het Wetboek van Militair Strafrecht is derhalve niet meer
aan de orde.Met betrekking tot de voorziene mogelijkheid om een aantal bevoegdheden
uit de OWN separaat te kunnen toepassen, vroegen de leden van de SGP-fractie
of de bevoegdheden in de OWN niet zodanig zijn toegesneden op een uitzonderingstoestand,
dat toepassing daarvan alleen in de rede ligt indien er inderdaad reden is
tot het uitroepen van de (beperkte of algemene) noodtoestand.In de OWN zijn de buitengewone bevoegdheden gerangschikt naar de mate
waarin zij ingrijpen in de rechtsorde. Uitgangspunt van het herziene stelsel
is dat de buitengewone bevoegdheden geen grotere inbreuk op de rechtsorde
mogen maken dan door de concrete omstandigheden wordt gerechtvaardigd. De
meest ingrijpende inbreuken, waarbij zelfs kan worden afgeweken van grondrechten,
zullen alleen toegestaan zijn in geval van de algemene noodtoestand. Het vorenstaande
betekent dat met het instellen van de beperkte of algemene noodtoestand grote
terughoudendheid is geboden. Niettemin kan de situatie zich voordoen dat er
sprake is van oplopende spanning, die het noodzakelijk maakt maatregelen te
treffen ter voorbereiding op een eventuele beperkte of algemene noodtoestand.
Zeer denkbaar is dat het noodzakelijk is over te gaan tot (deel)mobilisatie.
Het kan in die situatie wenselijk zijn te beschikken over enkele buitengewone
bevoegdheden, bij voorbeeld met het oog op het verplaatsen van militairen
en materieel. Het instellen van de beperkte noodtoestand in een dergelijke
situatie zou een te grote ingreep in de rechtsorde betekenen, welke niet door
de omstandigheden wordt gerechtvaardigd. Om die reden is voorzien
in de mogelijkheid een beperkt aantal minder ingrijpende bevoegdheden separaat
te kunnen toepassen.De leden van de GPV-fractie vroegen in relatie tot de artikelen 81, 89
en 103 van de Grondwet of indien artikel 103 niet de mogelijkheid kent af
te wijken van de artikelen 81 en 89, er wel ruimte is voor een bevoegdheid
af te wijken van een hogere regeling. Zij informeerden in dat verband naar
het verschil tussen een afwijking enerzijds en een wijziging of aanvulling
anderzijds. Voorts vroegen zij waarop de mogelijkheid om op die wijze af te
wijken van de grondwettelijke taakverdeling is gebaseerd.Het verschil tussen afwijken van een regeling en wijzigen of aanvullen
daarvan is dat in geval van wijziging of aanvulling de regeling inhoudelijk
wordt aangepast. Deze aanpassing heeft een algemeen en permanent karakter.
Ingevolge artikel 81 of 89 van de Grondwet is dat bij uitstek de bevoegdheid
van de wetgever dan wel van de regering. Het creëren van een bevoegdheid
voor andere organen tot wijziging of aanvulling van wetten of algemene maatregelen
van bestuur zou derhalve in strijd zijn met de Grondwet. In geval van afwijken
of buiten werking stellen wordt de regeling waarvan wordt afgeweken of die
buiten werking wordt gesteld, inhoudelijk niet gewijzigd. Een afwijking betreft
bovendien een of meer concrete gevallen en heeft dus geen algemeen karakter.
Permanente werking is met afwijken of buiten werking stellen niet beoogd.
Er wordt derhalve geen inbreuk gemaakt op de exclusieve bevoegdheid van de
wetgever of de regering tot vaststelling.Van de grondwettelijke taakverdeling wordt hierbij niet afgeweken. De
mogelijkheid om af te wijken van andere regelgeving of deze buiten werking
te stellen, wordt in de OWN zelf in het leven geroepen. In die zin heeft de
OWN als speciale wet voorrang boven andere wettelijke regelingen. 2. Artikelen Artikel 3De leden van de GPV-fractie vroegen of in artikel 3 het subjectieve element
«naar het oordeel van» noodzakelijk is om het toepassingsdoel
van de buitengewone bevoegdheden te omschrijven.De zinsnede, beginnend met «naar het oordeel van» biedt in
de eerste plaats helderheid omtrent de vraag wie bevoegd is om de bijzondere
bevoegdheden uit te oefenen. Daarnaast is de zinsnede «naar het oordeel
van» van belang voor eventuele rechterlijke toetsing ter zake van het
uitoefenen van deze bevoegdheden. Of een bijzondere bevoegdheid gegeven de
omstandigheden van het geval moet worden uitgeoefend, is primair ter beoordeling
aan het dan bevoegde gezag. De rechter zal een dergelijke beoordeling achteraf
slechts marginaal kunnen toetsen. De bewuste zinsnede brengt deze primaire
verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag tot uitdrukking. Artikel 7De leden van de fractie van D66 vroegen een nadere toelichting op artikel
7, vijfde lid, in relatie tot het eerste lid van dat artikel. Zij informeerden
daarbij met name naar de noodzaak tot overleg en afstemming, en naar de rol
van de betrokken ministers en het militair gezag. Tenslotte vroegen zij of
er daarbij verschil bestaat tussen een algemene noodtoestand, een beperkte
noodtoestand, dan wel separate toepassing van de buitengewone bevoegdheden.Uitgangspunt van artikel 7 is dat bij uitoefening van de buitengewone
bevoegdheden van de OWN er overleg plaatsvindt tussen de Minister van Defensie
(of het militair gezag) en het burgerlijk gezag ten einde te voorkomen
dat door de diverse organen getroffen maatregelen of vastgestelde verordeningen
met elkaar in strijd komen. Dit overleg moet – voor zover mogelijk –
voorafgaan aan het toepassen van een buitengewone bevoegdheid. De plicht tot
het voeren van dit overleg wordt in artikel 7 gelegd op de Minister van Defensie
c.q. het militair gezag. De Minister van Binnenlandse Zaken speelt bij dit
afstemmingsoverleg geen rol. Het onderscheid tussen algemene of beperkte noodtoestand
en separate toepassing van buitengewone bevoegdheden is hier in zoverre van
belang dat in geval van de algemene of beperkte noodtoestand het militair
gezag de buitengewone bevoegdheden toepast en ingevolge artikel 7 tot overleg
verplicht is, terwijl in geval van separate toepassing de Minister van Defensie
de bevoegdheden uitoefent en tot overleg verplicht is. Het vijfde lid van
artikel 7 vormt het sluitstuk van de regeling en bepaalt dat indien maatregelen
van burgerlijk gezag en militair gezag met elkaar in strijd zijn, de maatregelen
van het militair gezag voorrang hebben. Een dergelijke strijd zal zich kunnen
voordoen indien er geen gelegenheid tot voorafgaand afstemmingsoverleg is
geweest.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de GPV-fractie of steeds
voldoende duidelijk zal zijn of er naar het oordeel van de Minister van Defensie
sprake is van strijdigheid als bedoeld in artikel 7, vijfde lid, en of een
dergelijke strijdigheid expliciet moet worden uitgesproken, merken wij op
dat de beoordeling van de strijdigheid is voorbehouden aan de Minister van
Defensie (c.q. het militair gezag). Een dergelijke strijdigheid behoeft niet
expliciet te worden uitgesproken, doch zal uiteraard wel blijken uit het feit
dat een maatregel van de Minister van Defensie (of het militair gezag) in
de praktijk voorrang krijgt boven een maatregel van het burgerlijk gezag. Artikel 9Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van D66 naar
de omvang van de informatieplicht en de reikwijdte van het verschoningsrecht,
verwijzen wij gaarne naar het terzake gestelde in de nota naar aanleiding
van het verslag inzake de ontwerp-Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk
gezag, waar bij artikel 5 op deze vraag wordt ingegaan.Met betrekking tot de verschillen in de tekst van artikel 9 van het onderhavige
voorstel van wet en artikel 5 van de ontwerp-Wet buitengewone bevoegdheden
burgerlijk gezag – de leden van de GPV- fractie vroegen daar aandacht
voor – merken wij het volgende op. Bij het opstellen van artikel 9 OWN
is voor wat betreft de redactie nauw aangesloten bij een recentelijk gewijzigde
wet waarin vergelijkbare bepalingen zijn opgenomen. Wij doelen hierbij op
de artikelen 20, tweede lid, en 22b, tweede lid, van de Distributiewet 1939,
welke bij wet van 2 november 1990, Stb. 1990, 556, zijn gewijzigd. Uit een
oogpunt van harmonisatie van wetgeving komt het gewenst voor artikel 5 van
de ontwerp-Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag op haar beurt eveneens
hieraan aan te passen. Dit geschiedt door middel van een nota van wijziging
bij dat voorstel van wet. Artikel 10Voor de reactie op de vraag van de leden van de fractie van D66 over de
verhouding tussen artikel 10 van de OWN en artikel 103, tweede lid, van de
Grondwet, moge hier worden verwezen naar het terzake gestelde in de nota naar
aanleiding van het verslag inzake de ontwerp-Coördinatiewet uitzonderingstoestanden. Artikel 15De leden van de fractie van D66 vroegen om een nadere toelichting op de
voorgestelde formulering van artikel 15 in verband met de kritiek die de Raad
van State heeft geuit.Artikel 103, tweede lid, van de Grondwet bepaalt (voor zover hier van
belang) dat in geval van een uitzonderingstoestand als bedoeld in het eerste
lid, kan worden afgeweken van de grondwetsbepalingen inzake de bevoegdheden
van de besturen van provincies, gemeenten en waterschappen. In zijn advies
over artikel 15 van het voorstel van wet merkt de Raad van State op dat artikel
103, tweede lid, niet toelaat dat wordt afgeweken van voorschriften die zijn
vastgesteld door organen van openbare lichamen als bedoeld in artikel 134,
eerste lid, van de Grondwet. Wij delen deze visie van de Raad evenwel niet.
Naar ons oordeel wordt in artikel 103, tweede lid, expliciet gesproken over
het afwijken van de bevoegdheden van de besturen van provincies, gemeenten
en waterschappen omdat het een afwijken van de grondwettelijke bepalingen
terzake betreft. Bij de in artikel 134, eerste lid, van de Grondwet bedoelde
openbare lichamen is evenwel geen sprake van een grondwettelijk verankerde
bevoegdheid tot regebestuur. Deze bevoegdheid wordt blijkens artikel 134,
tweede lid, van de Grondwet door de wet geregeld. Naar onze mening kan artikel
15 OWN in dat geval bepalen dat in noodgevallen van de door die organen gegeven
voorschriften kan worden afgeweken. De OWN vervult in onze visie dan de rol
van een speciale wet die voorrang heeft boven de bepalingen van een andere
wet. Artikelen 22, 24 en 37Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of de artikelen
22, 24 en 37 conform artikel 27 moeten worden aangevuld met de bepaling dat
de daar bedoelde verplichtingen niet kunnen worden opgelegd aan o.a. de leden
van Hoge Colleges van Staat, merken wij het volgende op. De in de artikelen
27 en 28 opgenomen bepalingen dat het militair gezag geen uit zijn taak voortvloeiende
werkzaamheden kan opdragen aan o.a. leden van de Hoge Colleges van Staat en
van de rechterlijke macht, en aan deze leden geen aanwijzingen kan geven,
strekken ertoe het onafhankelijk functioneren van bedoelde leden te waarborgen.
Nimmer zal het militair gezag zich boven de rechterlijke macht kunnen stellen
en op die wijze de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht kunnen aantasten.
Op vergelijkbare wijze zal het militair gezag zich niet boven de hoge colleges
en de ministers kunnen stellen en langs die weg zich in het bestuur van het
land kunnen begeven. Bij de in de artikelen 22, 24 en 37 van de OWN genoemde
bevoegdheden dreigt geen rechtstreekse inmenging in de hiervoor genoemde belangen.
Om die reden is een vergelijkbare uitzondering in die artikelen niet noodzakelijk. Artikel 36, vierde lidDe leden van de CDA-fractie vroegen wat in artikel 36, vierde lid, dient
te worden verstaan onder een openbare godsdienstoefening. Gaat het hier om
een godsdienstoefening, georganiseerd door een kerkgenootschap, en die voor
ieder toegankelijk is, zo vragen deze leden.De tekst van het vierde lid van artikel 36 is overgenomen uit artikel
50, vijfde lid, van de huidige OWN. Deze tekst behoeft evenwel, evenals die
van het eerste en derde lid, aanpassing aan die van de artikelen 6 en 8 van
de Grondwet en die van de Wet openbare manifestaties (WOM). In de tegelijk
met deze nota uitgebrachte nota van wijziging is voor deze aanpassing zorggedragen.
Voor het vierde lid heeft dit tot gevolg dat het begrip «openbare godsdienstoefening»
is vervangen door: samenkomsten tot het belijden van godsdienst of levensovertuiging.
Het gaat hierbij – in de terminologie van de WOM –
zowel om samenkomsten op openbare plaatsen als om samenkomsten op andere dan
openbare plaatsen. Door wie de samenkomst is georganiseerd, is daarbij niet
van betekenis. Artikel 43De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de zinsnede «Andere
organen» te onbepaald is en dat bedoeld is: andere overheidsorganen.Indien het militair gezag op grond van artikel 43 de uitoefening van bepaalde
bevoegdheden opdraagt aan andere organen, ligt het in de rede dat een dergelijke
opdracht primair zal worden gericht aan de burgerlijke autoriteiten. Deze
zullen immers het best zijn uitgerust om de bedoelde bevoegdheden naar behoren
uit te oefenen. Echter, ook in situaties waarin het burgerlijk gezag niet
meer (goed) functioneert, moet het militair gezag de mogelijkheid hebben om
bepaalde bevoegdheden door anderen te laten uitoefenen, zodat het militair
gezag zich primair kan wijden aan de militaire taak. Om die reden spreekt
artikel 43, in navolging van de huidige OWN (o.a. de artikelen 23, 24, 45
en 50) van «andere organen». Artikel 45, zesde lid, onderdeel aMet de leden van de CDA-fractie zijn wij van mening dat dit onderdeel
vooruitloopt op het wetsvoorstel betreffende registratie van een samenleving.
Bij nota van wijziging wordt artikel 45 in die zin aangepast dat in het zesde
en zevende lid op dit punt wordt teruggekeerd naar de tekst van de thans geldende
OWN. Artikel 55, tweede lidHet voorstel van de leden van de CDA-fractie om de eerste komma in het
tweede lid van artikel 55 te vervangen door een puntkomma, nemen wij gaarne
over. Verwezen moge worden naar de nota van wijziging. Artikel 60, vierde lidNaar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of de term
«in naam van de Koning» in overeenstemming is met de Grondwet
zijn wij ons ervan bewust geworden dat de tekst van het vierde en vijfde lid
van artikel 60 niet geheel overeenkomt met de tekst van het derde onderscheidenlijk
vierde lid van artikel 32 van de huidige OWN, waarvoor de genoemde leden van
artikel 60 in de plaats komen. De tekst van artikel 32, derde en vierde lid,
van de huidige OWN is gewijzigd bij de Invoeringswet Boeken 3, 5 en 6 nieuw
BW (dertiende gedeelte), die op 1 januari 1992 in werking is getreden (Stb.
1991, 200). Abusievelijk is met deze wijziging destijds geen rekening gehouden
bij het opstellen van de tekst van artikel 60 van het wetsvoorstel. In bijgaande
nota van wijziging is dit rechtgezet. Dit heeft tot gevolg dat in het vierde
lid van artikel 60 de woorden «in naam van de Koning» komen te
vervallen. Deze woorden zijn bij genoemde Invoeringswet geschrapt uit artikel
430, tweede lid, van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Kamerstukken
II, 1989/90, 21 418, nr. 3, blz.14). Ingevolge die bepaling dient ook
een dwangbevel als bedoeld in artikel 60 te worden uitgevaardigd «in
naam des Konings». De Grondwet verzet zich daar niet tegen. Het feit
dat bij de grondwetsherziening van 1983 artikel 163 van de Grondwet naar de
tekst van 1972, waarin werd bepaald dat alom in het Rijk recht wordt gesproken
in naam des Konings, is vervallen, behoefde blijkens de grondwetsgeschiedenis
niet per se tot gevolg te hebben dat de formulering boven vonnissen en daarmee
vergelijkbare stukken zou moeten worden gewijzigd (Hand. I, 1980/81,
blz. 856; Documentatiereeks «Naar een nieuwe Grondwet»; Algemene
grondwetsherziening deel VI Rechtspraak, blz. 268). Artikelen 62 en 63De leden van de SGP-fractie waren nog niet geheel overtuigd door de argumenten
van de regering voor de ruime delegatiemogelijkheid in de artikelen 62 en
63 ten aanzien van de omschrijving van strafbare feiten. Deze leden zijn (met
de Raad van State) van oordeel dat misdrijven hun omschrijving in beginsel
in de wet dienen te vinden.Wij onderschrijven de mening van de leden van de SGP-fractie dat de omschrijving
van misdrijven in beginsel in de wet dient te geschieden. Dat wij evenwel
in de artikelen 62 en 63 van de OWN van dit beginsel afwijken, heeft als reden
dat het in die artikelen gaat om toekomstige regelingen, waarvan de inhoud
derhalve thans niet vaststaat. In de in de artikelen 62 en 63 bedoelde gevallen
krijgt het militair gezag de bevoegdheid om in een uitzonderingstoestand een
tijdelijke regeling op bepaalde terreinen tot stand te brengen. Of een dergelijke
tijdelijke regeling tot stand wordt gebracht en zo ja, met welke inhoud, is
volledig afhankelijk van de zich dan voordoende specifieke uitzonderingstoestand.
Als gevolg van deze onvoorzienbaarheid is het niet mogelijk de omschrijving
van de strafbare feiten in de OWN zelf op te nemen. Om die reden wordt noodzakelijkerwijs
voorzien in delegatie. Artikelen 63, eerste lid, en 64, eerste lidHet voorstel van de leden van de CDA-fractie om het woord «hem»
te vervangen door «dit gezag» hebben wij overgenomen in de eerder
genoemde nota van wijziging. Artikel 67Naar aanleiding van de door de leden van de fractie van D66 gevraagde
omschrijving van de verruiming van het toepassingsgebied van de mogelijkheden
om voorlopige hechtenis te bevelen, en de reden voor deze verruiming, merken
wij in de eerste plaats op dat er geen sprake is van een verruiming ten opzichte
van de thans geldende OWN. Het voorgestelde artikel 67 is rechtstreeks ontleend
aan artikel 75 van die wet en slechts aangepast voor wat betreft de voor de
uitzonderingstoestanden gebezigde terminologie. De Raad van State heeft gewezen
op een verruiming ten opzichte van artikel 67a van het Wetboek van Strafvordering,
welke verruiming evenwel ook onder de huidige OWN reeds bestaat. Ten opzichte
van artikel 67a WvSv maakt artikel 67 OWN het ook mogelijk voorlopige hechtenis
toe te passen in geval van overtredingen, terwijl ingevolge artikel 67 WvSv
slechts in geval van één overtreding (souteneurschap) voorlopige
hechtenis mogelijk is. Voor wat betreft misdrijven maakt de OWN het toepassen
van voorlopige hechtenis mogelijk ten aanzien van alle misdrijven. Het WvSv
maakt dat mogelijk ten aanzien van een aantal expliciet in artikel 67 opgesomde
misdrijven. Het ruimere toepassingsbereik van de voorlopige hechtenis ingevolge
de OWN vindt haar rechtvaardiging in de bijzondere rechtstoestand die bestaat
tijdens de beperkte of algemene noodtoestand. Zoals eerder in deze nota is
gesteld, kan een dergelijke toestand met zich meebrengen dat bepaalde inbreuken
op de rechtsorde geboden zijn. De buitengewone omstandigheden kunnen het noodzakelijk
maken dat in een bepaald geval voorlopige hechtenis geboden is waar zulks
in normale omstandigheden uitgesloten zou zijn. Overigens beoogt de verwijzing
in artikel 67 OWN naar artikel 67a WvSv een waarborg te bieden dat van de
mogelijkheid tot voorlopige hechtenis een zorgvuldig gebruik wordt gemaakt.
In het hier bedoelde kader zal met name van betekenis kunnen zijn als grond
voor voorlopige hechtenis de dreiging dat de verdachte een misdrijf
zal begaan waardoor de veiligheid van de staat in gevaar kan worden gebracht.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Defensie,J. J. C. Voorhoeve 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23788-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl