Groepsgrootte in het basisonderwijs; Verslag algemeen overleg van vaste Cie voor OCenW met staatssecret. Adelmund (OCenW) op 15-6-2000 over groepsgrootte en kwaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25065, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-08-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

25065 nr. 17

17-07-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieEerste deel antwoord van de staatssecretaris (groepsgrootte)Nadere gedachtewisselingTweede deel antwoord van de staatssecretaris (leerstandaarden).Nadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25065Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 065Groepsgrootte in het basisonderwijsnr. 17VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 17 juli 2000De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 15 juni 2000 overleg gevoerd met staatssecretaris Adelmund
over groepsgrootte en kwaliteit (25 065,
nrs. 14 t/m 16).Hierbij werden de volgende stukken betrokken:– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 15 december
1999 ter aanbieding van het inspectierapport «Groepsgrootte en personele
inzet in de onderbouw van het onderwijs tussen 1994 en 1999» (OCW-99-1298);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 31 januari
2000 ter aanbieding van onder meer het inspectierapport «Taak- en functiedifferentiatie;
opnieuw een stand van zaken» (OCW-00-152) en de in de brief van 22 maart
2000 verwerkte regeringsreactie hierop (23 328, nr. 64);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 2 februari
2000 inzake hoogbegaafden (OCW-00-170);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 8 maart 2000
inzake hoogbegaafden (OCW-00-310);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 13 maart 2000
ter aanbieding van de bijlage bij het Onderwijsraadadvies «Zeker weten:
leerstandaarden als basis voor toegankelijkheid»: «Nederlandse
taal basisonderwijs» (OCW-00-334);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 10 december
1999 ter aanbieding van de vijfde voortgangsrapportage groepsgrootte in het
basisonderwijs (25 065, nr. 14);– de lijst van vragen en antwoorden inzake de vijfde voortgangsrapportage
groepsgrootte in het basisonderwijs (25 065, nr. 15);– de brief van de minister van OCW d.d. 26 april 2000 inzake
nadere informatie naar aanleiding van de beleidsbrief «Kennis: geven
en nemen» (22 452, nr. 14);– de brief van de minister van OCW d.d. 8 oktober 1999 ter
aanbieding van het advies van de Onderwijsraad over leerstandaarden «Zeker
weten: leerstandaarden als basis voor toegankelijkheid» (OCW 99-1012);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 12 mei 2000
ter aanbieding van de zesde voortgangsrapportage groepsgrootte
en kwaliteit en de beleidsreactie inzake leerstandaarden (25 065, nr.
16);– de brief van de Algemene Rekenkamer van 11 oktober 1999 ter
aanbieding van de rapportage «Procesmanagement bij het ministerie van
OCW» (OCW-99-1013);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 5 november
1999 inzake het PMPO na 2000 (OCW-99-1168);– de brief van de staatssecretaris van OCW d.d. 10 februari
2000 inzake het procesmanagement PMPO (OCW-00-202).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Barth (PvdA) maakte uit de voortgangsrapportages
op dat het klassenverkleiningsbeleid nog steeds vruchten afwerpt. De gemiddelde
groepsgrootte in de onderbouw is inmiddels lager dan in de bovenbouw. Voordat
in 1997 met dit beleid werd gestart, was dat andersom. Bovendien komt het
praktisch niet meer voor dat er meer dan 30 leerlingen in een klas zitten.
De kwaliteit van het onderwijs neemt toe. Steeds meer leraren houden rekening
met verschillen tussen leerlingen en bijna alle scholen houden inmiddels een
leerlingvolgsysteem bij. De inspectie noemt deze ontwikkelingen hoopgevend.
Tegelijkertijd is er nog een wereld te winnen. In de ICT-monitor basisonderwijs
wordt vastgesteld dat minder scholen met leerlingvolgsystemen werken. Wat
is de reactie van de staatssecretaris daarop?In het inspectierapport over schrijfonderwijs wordt een goed beeld geschetst
van de kwaliteitsontwikkeling in het basisonderwijs: maar 14% van de basisscholen
geeft schrijfonderwijs van goede kwaliteit; bij de helft is dit voldoende;
op 11% van de basisscholen is de vakdidactiek bij het schrijfonderwijs van
goede kwaliteit en bij een derde voldoende; 5% van de basisscholen houdt de
ontwikkeling in schrijfvaardigheid van leerlingen systematisch bij, een vijfde
van de scholen doet dat wel, maar niet systematisch, slechts 2% differentieert
gericht op het niveau van de leerlingen in het schrijfonderwijs en 90% van
de scholen doet dat niet. Het beleid moet dan ook worden voortgezet.De kwaliteit van het basisonderwijs stijgt, maar de berichten over het
gebrekkige taalonderwijs maken duidelijk hoezeer vooral kinderen met ontwikkelingsachterstanden
onvoldoende worden opgevangen. Wat verwacht de staatssecretaris van de reeds
opgeleverde leerlijnen «beginnende geletterdheid» en «hele
getallen» in de onderbouw en de binnenkort verschijnende aanvullingen
voor de bovenbouw? Op het gebied van taal zal daarna een start worden gemaakt
met mondelinge communicatie en taalbeschouwing. Wil de staatssecretaris, omdat
dit de basis is voor de verdere schoolcarrière, vooral haast maken
met het onderdeel begrijpend lezen? Kan de inspectie eenzelfde rapport uitbrengen
over het begrijpend lezen als over het schrijfonderwijs? Wanneer start het
uitwerken van de leerlijn begrijpend lezen?Komend schooljaar start de tweede tranche voor de uitbreiding van personeel
in het kader van de groepsgrootteverkleining; reden tot vreugde, maar ook
tot zorg. Het laat zich aanzien dat het niet zal lukken om voldoende leraren
te vinden om alle vacatures te vervullen. Hoe wordt voorkomen dat het geld
dat in augustus naar de scholen gaat op de bank terechtkomt, omdat scholen
er niet in slagen om het op een goede manier te besteden? Steeds meer scholen
kiezen vanwege de krapte onder leraren bijvoorbeeld voor de inzet van een
onderwijsassistent, maar die inzet komt in de statistieken van de inspectierapporten
over de gemiddelde groepsgrootte niet naar voren. Kunnen de enquêtes
voor de scholen ten behoeve van het meten van de voortgang van het beleid
zodanig worden aangepast dat niet alleen gegevens beschikbaar komen over de
omvang van de gemiddelde groepsgrootte, maar ook over het aantal handen in
de klas? Daardoor ontstaat er een realistischer beeld van het beleid. Het
beeld mag niet ontstaan dat het beleid is mislukt omdat de gemiddelde groepsgrootte
niet spectaculair daalt, ondanks de inzet van middelen, terwijl in werkelijkheid
met de inzet van onderbouwcoördinatoren, meer remedial teachers of interne
begeleiders de kwaliteit van het onderwijs wel degelijk een enorme impuls
krijgt.Vervanging van een leraar via een uitzendbureau of door een onderwijsassistent
of een administratieve kracht wordt niet vergoed door het vervangingsfonds.
De regels van het fonds, die het lerarentekort onnodig hoog houden, dienen
gewijzigd te worden, zodat scholen op een creatieve manier voor vervanging
kunnen zorgen. Het ergste is dat kinderen naar huis worden gestuurd.Op kleuters en leerlingen die wat meer kunnen, wordt door ambitieuze ouders
wellicht te gemakkelijk het etiket «hoogbegaafd» geplakt. Maar
de omgang met hoogbegaafden in het basisonderwijs is wel degelijk een probleem.
Er leeft breed de indruk, met name bij ouders, dat er onvoldoende ruimte is
voor kinderen met een hoger tempo dan gemiddeld. Het is onvoorstelbaar dat
een student van de PABO afkomt zonder geleerd te hebben hoe om te gaan met
onderwijsachterstanden, maar het is ook vreemd dat zo iemand hoogbegaafdheid
niet herkent en niet weet hoe ermee moet worden omgegaan. Het platform hoogbegaafdheid
bestaat niet meer, omdat de staatssecretaris die taak wil onderbrengen bij
SLO. Kan die taak ook worden neergelegd bij het PMPO? Kan het curriculum van
de PABO's beter worden toegesneden op deze problematiek?Over de invoering van de leerstandaarden is veel te doen geweest, gezien
de reacties van onderwijsvakbonden, maar ook van wetenschappers die zich bezighouden
met methodeontwikkeling. De vakbonden hebben het argument aangevoerd dat de
invoering van leerstandaarden een belediging is voor de professionaliteit
van de leerkracht, een argument dat de PvdA-fractie niet zo goed begrijpt,
want wat een kind moet leren, is niet afhankelijk van wat een school of een
individuele leraar daarvan vindt. Uiteindelijk moet elk kind het centraal
landelijk examen halen. De ruimte voor differentiatie is per school en per
leraar daarom beperkt. De zorg van wetenschappers moet redelijk eenvoudig
te ondervangen zijn, want het gaat bij leerstandaarden niet alleen over weetjes,
feitjes en toetsen. Leerstandaarden kunnen goed verwerkt worden in het programma.
Er hoeven dus geen nieuwe toetsen voor ingevoerd te worden of centraal examenachtige
constructies. Het middel is bedoeld om de kwaliteit van het onderwijs te meten.
Aan het eind van groep 4 en van groep 8 moet de inspectie getoond worden dat
de standaarden zijn gehaald. Daarnaast is het van belang dat er een individuele
verwijzingstoets voor de kinderen blijft bestaan met een advies op maat voor
het voortgezet onderwijs. De PvdA-fractie stemt in met de keuze van de staatssecretaris
voor het vervangen van kerndoelen en tussendoelen door leerstandaarden. Het
is goed dat dit over de gehele breedte van het programma gebeurt.De PvdA-fractie is minder gelukkig met de in de voortgangsrapportage opgenomen
mogelijkheid dat scholen die niet alle kerndoelen kunnen realiseren in verband
met de samenstelling van hun leerlingenpopulatie – gedoeld wordt met
name op scholen met veel allochtone kinderen – voorrang geven aan de
kerndoelen taal, rekenen en sociale competentie. Juist voor kinderen met achterstanden
zijn hoge ambities in het onderwijs belangrijk. Hoe kunnen leraren hoge ambities
hebben met een kind als de overheid geen hoge ambities met de
scholen heeft? Ook allochtone leerlingen moeten uiteindelijk het centrale
examen halen.De staatssecretaris en de Tweede Kamer kunnen gezamenlijk het kerndoelenprogramma
voor het basisonderwijs en voor de basisvorming kritisch onder de loep nemen.
Na het maken van keuzes resteert een leerstandaardenprogramma dat breder is
dan alleen rekenen, taal en sociale vaardigheid, met vakken zoals aardrijkskunde,
geschiedenis, wereldoriëntatie en gymnastiek. Dat programma moet voldoen
aan de eis van de Onderwijsraad voor de leerstandaard, dus wat een kind op
een bepaalde leeftijd minimaal moet kennen en kunnen. Het programma moet realistisch
zijn, met een minimumniveau en een voldoende niveau. Er is geen enkele reden
om uitzonderingen te maken voor bepaalde scholen of bepaalde groepen leerlingen.
Scholen zullen op een aantal punten beter toegerust moeten worden, maar concentratiescholen
krijgen nu al bijna twee keer zoveel geld als andere scholen.Voor doorverwijzing van een leerling is meer maatwerk nodig dan alleen
de leerstandaarden. Verwijzingstoetsen en leerstandaarden zijn twee verschillende
instrumenten: het een is gericht op het individuele kind en het ander op het
presteren van de school. De PvdA-fractie onderschreef de conclusie van de
staatssecretaris dat het halen van leerstandaarden niet doorslaggevend is
bij het besluit om in te grijpen in een school. Het dient wel veel gewicht
in de schaal te leggen bij die beslissing. Een goed doorlopend programma is
voor de leerstandaarden van belang. Door vervanging van de tussen- en kerndoelen
en de kerndoelen basisvorming door leerstandaarden met een goed op elkaar
afgestemd programma ontstaat er een ononderbroken leerweg voor kinderen.In de VNU-dagbladen heeft het bericht gestaan dat de staatssecretaris
in de voorbereiding van haar kabinetsreactie op het inspectierapport inzake
de basisvorming de ambitie heeft losgelaten van uitstel van school- en beroepskeuze.
Kan de staatssecretaris daarop ingaan? In de kansennota staat dat er aan het
eind van de basisschool een schoolkeuze plaatsvindt, terwijl dat aan het eind
van de basisvorming hoort plaats te vinden.De heer Rijpstra (VVD) maakte uit de vijfde
en zesde rapportage op dat de gemiddelde groepsgrootte in de onderbouw gedaald
is in vijf jaar van 23,7 naar 22,5 gemiddeld. Het is nog een lange weg naar
1 op 20. Is er zicht op de wijze waarop op lokaal niveau wordt omgegaan met
de verlaging van de groepsgrootte? Wordt daar prioriteit aan gegeven?In 1994 had 68% van de klassen 1 en 2 gemiddeld meer dan 20 leerlingen
per groep. Dit percentage daalde via 61% naar 59% in 1999. Kunnen met behulp
van de huidige ICT de percentages worden verstrekt van het totale scholenbestand
in het primaire onderwijs en dus niet steekproefsgewijs? Op basis daarvan
kunnen verschillen in het land worden nagegaan in realisatie van verlaging
van de groepsgrootte. Op welke datum denkt men de ratio 1 op 20 te bereiken?
Het komt steeds meer voor dat er meer handen in de klas zijn. Is het streven
gericht op 1 leerkracht op 20 leerlingen of kunnen er, als er bijvoorbeeld
30 leerlingen zijn, twee leerkrachten in de klas zijn?In de rapportages ontbreken de financiële en budgettaire gegevens,
ook voor de meerjarenramingen. Kunnen deze gegevens automatisch in de volgende
rapportages worden verwerkt, zodat in elke voortgangsrapportage een meerjarenoverzicht
wordt gegeven van de totaal beschikbare en benodigde middelen, technische
of beleidsmatige mutaties, alsmede de uitgaven over de periode waarop de voortgangsrapportage
betrekking heeft? Naast de feitelijke groepsgrootteverkleining zijn er ook de huisvestingscomponent,
de maatregelen ter verbetering van de kwaliteit van het onderwijs en de arbeidsmarktcomponent.
Het is positief dat meer studenten naar de PABO gaan en dat er herintreders
zijn. De PABO's moeten het belang ervan inzien dat de studenten zo snel mogelijk
de vier jaar of het verkorte traject doorlopen. Het rendement van de afstuderenden
aan de PABO is 70%, terwijl dat in het totale HBO 64% is. Kan het rendement
van de PABO's worden verhoogd, zodat meer mensen aan de slag kunnen?In het primair onderwijs wordt ook gewerkt met MBO-afgestudeerden als
onderwijsassistent. Het traject van onderwijsassistent via het doorlopen van
post-HBO-trajecten aan PABO's is voor scholen interessant, omdat op den duur
een onderwijsassistent als een groepsleerkracht binnengehaald kan worden.
Dat dient dan ook gestimuleerd te worden.In hoeverre kan binnen de PABO-opleidingen worden nagegaan of nog meer
differentiatie mogelijk is? In hoeverre kan gewerkt worden met deelbevoegdheden,
bijvoorbeeld voor de groepen 1 en 2? Er kan dan sneller een traject worden
doorlopen, terwijl men later in het post-HBO een deelcertificaat kan halen
voor de brede bevoegdheid. Daarmee zou een inhaalslag gemaakt kunnen worden.In de voorschoolse educatie wordt gebruikgemaakt van MBO-opgeleiden. Kan
in dat traject een nauwe samenwerking tot stand worden gebracht tussen de
PABO's en de MBO-opleidingen?De VVD-fractie juicht de ontwikkeling van de leerstandaarden van harte
toe. Zij heeft er echter moeite mee dat er een «maatschappelijk belang»
wordt gediend als achterstanden in met name scholen met veel allochtone leerlingen
worden weggewerkt, waarmee de suggestie wordt gewekt dat de leerstandaarden
worden ingevoerd vanwege de achterstanden van met name allochtone leerlingen.
Het gaat om het belang van het kind met een achterstand. Zij moeten programma's
aangeboden krijgen op basis waarvan zij hun achterstand kunnen inlopen en
tegelijkertijd hun ontwikkeling verder kunnen doorzetten. Dat geldt voor zowel
allochtone als autochtone kinderen.Scholen met veel allochtone leerlingen krijgen de mogelijkheid om prioriteit
aan taal, rekenen en sociale vaardigheden te geven. Is het gevolg daarvan
dat 1.9-kinderen die geen achterstand hebben daarin mee moeten gaan? Dat is
zeer ongewenst en bevordert een tweedeling. Er moet onderwijs op maat worden
geboden ook op een school met veel 1.9-kinderen. Op welke wijze wordt inhoud
gegeven aan het verwerven van de noodzakelijke sociale vaardigheden, als belangrijke
doelstelling?De Onderwijsraad stelt voor, scholen wettelijk te verplichten om minstens
90% van de leerlingen tot een minimumniveau te brengen. Dat is een negatieve
benadering. Beter kan gesproken worden over een niveau waarop kinderen een
redelijke kans op succes in het vervolgonderwijs hebben, een basisniveau.
Op welke wijze krijgt de aansluiting van het primair op het voortgezet onderwijs
vorm? Bij het formuleren van leerstandaarden kan voor deze benadering worden
gekozen zoals bij het MAVO-C en -D-niveau. Waarop is het percentage van 90
gebaseerd? Wat gebeurt er met de overige 10%? Er moet alles aan gedaan worden
om het maximale uit het kind te halen, eventueel met differentiatie in de
leerstandaard. Op basis van een goed leerlingvolgsysteem kan exact het verloop
worden aangegeven. Er dienen valide, betrouwbare meetmomenten te worden ingebouwd. De vrijheid
van de school wordt niet beknot, maar de school moet wel maatwerk leveren.
De wijze waarop een taalachterstand ingelopen kan worden, kan verschillen
en hoeft niet ten koste te gaan van andere vakken. De bureaucratie mag echter
niet toenemen. Het voorstel van de Onderwijsraad kan in grote lijnen worden
gevolgd.Mevrouw Ross-Van Dorp (CDA) vroeg hoe het
is gesteld met de knelpunten in de huisvesting. 56% van de lokalen is gerealiseerd,
maar 36% van de aanvragen is nog in behandeling. Verwacht de staatssecretaris
blijvende knelpunten? Hoe is de huisvestingsproblematiek in plattelandsgemeentes,
die soms veel kernen en scholen hebben en veel geld moeten besteden aan het
op peil houden van de voorziening en in groeigemeentes? Klassenverkleining
is ook gericht op kwaliteitsverbetering. Wat is het precieze resultaat van
de operatie, uitgedrukt in de verhouding tussen het aantal leerlingen en de
ingezette formatie? Kan dat in de volgende voortgangsrapportage worden aangegeven?Hoe flexibel kunnen scholen op het punt van het lerarentekort zijn? Mogen
scholen middelen voor de kwaliteitsverbetering gebruiken voor bijvoorbeeld
een combinatie van groep 4 en 5, terwijl het geld is geoormerkt voor de onderbouw?
Hoe flexibel kunnen leerkrachten worden ingezet? Kan worden ingespeeld op
de vacatureproblematiek? In 2003 is er een tekort van 16 500 leerkrachten.
Welke problemen zullen zich dan voordoen? Kan aan de kwaliteitsverbetering
op een andere wijze gestalte worden gegeven? Onderkent de staatssecretaris
het ontstaan van een spanningsveld bij het oormerken van gelden in het licht
van het lerarentekort? Het blijven voortbestaan van te grote groepen achtte
mevrouw Ross overigens ongewenst.In 2000 komt er 70 mln. beschikbaar voor formatie en in 2001 244 mln.
In 1998 werd 270 mln. geraamd voor de groepsgrootteverkleining. Kan er een
helder overzicht worden gegeven van de benodigde en beschikbare middelen?
Hoe verhouden de cijfers zich tot elkaar?De leerstandaarden worden gekoppeld aan achterstanden, niet alleen van
leerlingen, maar ook aan een kwaliteitsachterstand van de school dan wel van
de leerkracht. Er moet voor worden gewaakt dat de toetsen worden gezien als
een examen van de leerling. Het betreft een toets van de school en de vaardigheid
van de leerkracht. Bij het inzichtelijk maken van kwaliteitstoetsen, zeker
landelijk, kan er een spanningsveld ontstaan. De inspectie heeft de belangrijke
rol, te bezien of de school kwalitatief op orde is en of er verbeteringen
mogelijk zijn.De wens van de staatssecretaris om alle kerndoelen te concretiseren, resulterend
in een programma, getoetst via een leerlingvolgsysteem, leidt ertoe dat niemand
het onderwijs meer in wil. De CDA is voor een kerncurriculum, omdat bij taal
en rekenen het risico van achterstanden aanwezig is. Ook met het oog op de
autonomievergroting van scholen kunnen taal en rekenen als kernvak worden
aangeduid waarop geen achterstand mag ontstaan en dienen er waarborgen te
zijn. De school moet zelf de keuze hebben op welke wijze de doelen bereikt
worden. Het is goed dat daarvoor meetpunten zijn. Sociale competenties zijn
buitengewoon belangrijk, maar zijn moeilijk in een leerstandaard vast te leggen.
Kan worden aangegeven wat de inhoud daarvan moet zijn? Het eventueel concretiseren
van de kerndoelen kan beter aan de school worden overgelaten. Een definiëring
van de leerstandaarden is goed, maar scholen hoeven daarvoor niet dezelfde
instrumenten te gebruiken. Synergie tussen het vak taal en zaakvakken hoeft
niet te worden aangebracht door het voorschrijven van de vakken en de te bereiken
niveaus. De school blijft verantwoordelijk voor het resultaat.
Doet een school het niet goed, dan zal er een verbeterplan moeten worden opgesteld.Mevrouw Lambrechts (D66) benadrukte het belang
van het voorgestelde traject. Verkleining van de groepen gebeurt mondjesmaat
en vergt een enorme inspanning.De middelen zijn conform de afspraken ingezet. Kan er een verklaring worden
gegeven waarom er in de tweede helft van 1999 sprake is van een lichte stijging
van de groepsgrootte? Hoe komt het dat een kleinere school er beter in slaagt
om de groepen te verkleinen? Er is sprake van een substantiële groei
van het management met name op grotere scholen, vooral met middelen voor groepsverkleining.
Over vijf jaar zijn er misschien geen problemen meer op het punt van administratie,
beheer en bestuur, maar de klassen zijn dan wellicht nog steeds veel te groot.Kan in het huidige tempo van groepsgrootteverkleining worden doorgegaan,
gegeven de krapte op de arbeidsmarkt? Het streefdoel moet hoe dan ook overeind
blijven, ook al moet op bepaalde scholen of in bepaalde regio's pas op de
plaats gemaakt worden. Het beschikbare geld mag niet worden ingezet op plaatsen
waar het nooit meer terug te halen is, omdat het streefdoel bereikt moet worden
op het punt van de ratio leraar, eventueel klassenassistent, leerling.Het blijkt dat er een zekere stabilisatie is ten aanzien van het knelpunt
leerkrachten op zwarte scholen. In de regio's met een arbeidsmarktknelpuntenbudget
zijn er grote problemen op de 1.25-scholen. Kan dat budget ook worden opengesteld
voor de 1.25-scholen?De staatssecretaris heeft toegezegd aandacht te zullen besteden aan de
problematiek van de kosten van de klassenassistent, namelijk vier vijfde van
de kosten van een leerkracht. Hoe ver is zij daarmee?Het probleem van de hoogbegaafden is moeilijk te tackelen. Doorverwijzing
naar SLO/CPS levert niet het gewenste resultaat, omdat men vaak niet weet
dat het om een hoogbegaafd kind gaat. De ondersteuningsstructuur heeft niet
voldoende zicht op de knelpunten. Kan onderzocht worden wat de aard en de
omvang van de problemen zijn en wat de knelpunten zijn in de ondersteuning
en het voorzieningenaanbod voor betrokken kinderen?Wordt het voorstel van de leerstandaarden ook daadwerkelijk door de staatssecretaris
overgenomen? Het is goed dat de kerndoelen concreter worden geformuleerd,
maar het is jammer dat de volgende stap niet gezet kan worden, met name op
het terrein van taal en rekenen. Er zijn goede voorstellen om in de leerstandaarden
aan te geven wat in een bepaalde fase van leerlingen wordt verwacht. Daarmee
wordt houvast geboden en richting gegeven aan de basisvakken, die instrumenteel
zijn voor andere vakken. Mevrouw Lambrechts kon zich bijzonder goed vinden
in het voorstel om met name achterstandsscholen de vrijheid te geven om meer
aandacht te besteden aan taal en rekenen. Kan een toelichting worden gegeven
op de kerndoelen en de leerstandaarden, ook omdat het voorstel van de Onderwijsraad
niet geheel wordt overgenomen? Bij taal en rekenen moet worden doorgegaan
op de weg van de leerstandaarden. Desnoods moeten op die terreinen de kerndoelen
maar vervallen.Het aangeven van een minimumniveau heeft het gevaar dat dit niveau al
snel het maximum wordt. Kan er niet beter één niveau worden
geformuleerd? De heer Rabbae (GroenLinks) wees erop dat
de onderhavige voorstellen door de Kamer zijn benoemd als een groot project,
hetgeen inhoudt dat de controle van de Kamer op de voortgang ervan moet voldoen
aan een aantal eisen. Het huiswerk van de staatssecretaris is op een aantal
punten helaas niet conform de afspraken. De voortgangsrapportage zou in september
en in januari verschijnen, maar dat werd december en mei. De informatie is
soms niet actueel. In de meirapportage wordt ingegaan op de enquête
onder de scholen van oktober jl. Drie toezeggingen zijn niet terug te vinden
in de zesde rapportage: de te beperkte informatie over de financiële
situatie, het opnemen van een meerjarenraming en de informatie over de mate
waarin onderwijsassistenten doorstromen naar de functie van leerkracht. Tevens
zou het aantal vakleerkrachten vermeld worden. In de vijfde rapportage is
een toezegging gedaan op het punt van de verhouding tussen leerkracht en aantal
leerlingen. Wil de staatssecretaris haar huiswerk goed maken, zodat de Kamer
zich kan concentreren op de inhoud van de zaak?Het is niet correct dat 5% van de scholen niet voldoet aan de oormerkingseisen.
Welke actie wordt daarop ondernomen?Het bereiken van de doelstelling valt af te leiden uit de verhouding leerkracht-leerlingen.
Kan de staatssecretaris exacte cijfers daarover leveren?De lokalen zijn een punt van aandacht, zo niet zorg. De ministers van
OCW, Financiën en BZK zijn voornemens, onderzoek daarnaar te laten verrichten.
Wanneer wordt daarover gerapporteerd? Ook de VNG brengt deze zaak bij haar
leden onder de aandacht. Het is echter onduidelijk of dat tot een oplossing
leidt van het knelpunt.Het lerarentekort is, gegeven de conjunctuur, een probleem. Kan de staatssecretaris
cijfermatig aangeven welke aantallen er nodig zijn en in welke mate de behoefte
gedekt kan worden?Doel van de operatie is een kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Groepsgrootteverkleining
alleen is echter geen garantie voor kwaliteitsverhoging. De inspectie constateert
dat er meer gedifferentieerd wordt in de opdrachten aan leerlingen. Doorgaan
op basis van dezelfde methoden in kleine klassen is geen garantie dat de kwaliteit
een aanzienlijke impuls krijgt.De staatssecretaris gaat op het punt van de leerstandaarden voor een deel
mee met het advies van de Onderwijsraad, maar op een gegeven moment knuffelt
zij dat dood en zet andere instrumenten daarvoor in de plaats. De goede wil
van de staatssecretaris kan worden gezien als een aantal bomen, waardoor je
het bos niet meer ziet. Kan in de veelheid van instrumenten, zoals leerlijnen,
tussendoelen, kwaliteitskenmerken en -standaarden en een toetsenbank, een
simpele lijn worden aangegeven? Idealiter moeten alle kinderen zo breed mogelijk
kunnen leren en zich ontwikkelen. De realiteit is helaas dat sommigen die
mogelijkheid niet hebben. Gezocht moet worden naar een juist evenwicht. Essentieel
is dat de taal- en/of rekenachterstand van sommige kinderen na groep 8 weggewerkt
moet worden. Sociale competentie is in de toekomst waarschijnlijk een van
de belangrijkste vaardigheden die iemand nodig heeft om kundig te kunnen opereren
in de samenleving. Het is dan ook goed dat aanleren van die vaardigheid wordt
geïntroduceerd. Vervolgens moet worden bekeken wat de school de kinderen verder
heeft geboden. Zij hebben een soort curriculum-plus nodig. Soms aarzelt de staatssecretaris om forse stappen te zetten ten opzichte
van scholen vanwege hun autonomie. De kwaliteit van het onderwijs is echter
een maatschappelijk en nationaal belang, dat uitgaat boven het belang van
de scholen. De staatssecretaris is van mening dat de invoering van de standaarden
niet wettelijk verplicht kan worden, terwijl het recht op goed onderwijs in
de Grondwet is vastgelegd. Het is goed dat het leerlingvolgsysteem wettelijk
wordt ingevoerd, als onderdeel van de bewaking van de ontwikkeling van de
kwaliteit.GroenLinks is voor invoering van leerstandaarden, omdat zij een basis
zijn om na te gaan of scholen het gewenste niveau hebben gehaald. Het gaat
met name om het meten van de kwaliteit van de scholen. Moet uit het feit dat
de staatssecretaris bij de basisvorming niet is ingegaan op de leerstandaarden,
worden afgeleid dat dit instrumentarium daarvan wordt uitgesloten?De heer Stellingwerf (RPF/GPV) bracht, mede
namens de SGP, naar voren dat uit de voortgangsrapportages positieve effecten
zijn te halen op het punt van groepsgrootteverkleining, met name bij de voorheen
extreem grote groepen. In de praktijk kan er echter nog spanning zijn. Bij
de geschetste voortgang zijn vraagtekens te plaatsen. In de vijfde en de daaraan
voorafgaande rapportage wordt verschillende keren gemeld dat op diverse onderwerpen
zal worden ingegaan, maar vervolgens gebeurt dat niet, zoals de afspraak dat
van 15 scholen standaardgegevens over het groepsgrootteproject worden verstrekt,
het ontbreken van actuele financiële en budgettaire gegevens, informatie
over de verhouding tussen het aantal leerlingen en de ingezette formatie en
de inzet van vakleerkrachten. Hierop moet men alert zijn, zodat de Kamer de
voortgang in de gaten kan houden.Er is spanning tussen de goedgekeurde lokalen, bijna gelijk aan de extra
formatieplaatsen die zijn gerealiseerd in de eerste stap en de lokalen die
nog nodig zijn. Wreekt zich dat het geld voor de leerkrachten rechtstreeks
naar de scholen gaat en het geld voor de lokalen naar het Gemeentefonds? Had
er, achteraf bezien, beter sprake kunnen zijn van oormerking van de middelen
voor de lokalen, omdat het gaat om een eenmalige inzet van middelen die daarna
niet meer ongedaan gemaakt kan worden?Het is van groot belang dat er gegevens komen over de verhouding tussen
het aantal leerlingen en het aantal personeelsleden in de boven- en onderbouw.
De stijging van het aantal leerlingen in 1999 ten opzichte van 1998 is te
wijten aan meer handen in de klas. Dat schept onduidelijkheid. In de rapportages
moet meer inzicht worden gegeven in het aantal handen in de klas en de gevolgen
daarvan voor de omvang van de groepsgrootte.De leerstandaarden zijn volgens de definitie van de Onderwijsraad geoperationaliseerde
en genormeerde omschrijvingen van cruciale doelen die aan het eind van een
bepaalde onderwijsfase beheerst moeten worden. Moet het advies van de Onderwijsraad
over de toegankelijkheid worden beschouwd als een soort studeerbaarheidseis
voor het basisonderwijs en de basisvorming? In dat geval dient ingegaan te
worden op het evenwicht tussen doel en middelen. De globale kerndoelen blijken
in een aantal opzichten niet gehaald te kunnen worden. Nagegaan moet worden
of een en ander te omvangrijk is geweest in plaats van nu massief te kiezen
voor een soort «kernkerndoelen». Om scholen de ruimte te bieden,
is ten aanzien van de kerndoelen bewust gekozen voor een globale benadering.
Met name in achterstandswijken haalt men de geformuleerde kerndoelen niet.
Wordt voor het gesignaleerde probleem niet een te algemeen geldende oplossing
gekozen? Met de leerstandaarden wordt beoogd, een hulp voor docent
en leerling te introduceren, maar zij brengen de nodige administratie met
zich. Wordt er een oplossing geboden voor een probleem dat in een groot aantal
situaties niet zo'n groot probleem is? Moeten maatregelen niet meer worden
toegespitst op de leerlingen die dat ook daadwerkelijk nodig hebben, maatwerk
dus? Een school die in een achterstandswijk met moeite weet te realiseren
dat de helft van de leerlingen de normen van de leerstandaarden voor taal
en rekenen haalt, is volgens de normen van slechte kwaliteit, terwijl de school
een relatief uitstekende prestatie heeft geleverd. Er zullen altijd achterstanden
zijn, zo niet bij rekenen en taal dan wel op andere terreinen.De invloed van de klassenverkleining is merkbaar op de verbetering van
de kwaliteit. Daarvan mag meer worden verwacht voordat het heil wordt gezocht
in de leerstandaarden. Wordt met het systeem van leerstandaarden uiteindelijk
niet een symptoom bestreden waar een aanpak aan de bron meer voor de hand
zou liggen, namelijk specifieke aandacht voor het halen van concrete kerndoelen
in de lerarenopleidingen en de PABO's? Rekenen en taal zouden misschien meer
speerpunten in de opleidingen moeten zijn. Als te veel vanuit de aanbodzijde
wordt gewerkt, zijn precedentwerking en overregulering niet denkbeeldig. Straks
breidt het systeem zich zozeer uit dat voor alle vakken op alle scholen met
leerstandaarden moet worden gewerkt, wat tot een te dirigistisch systeem leidt.
Hoe verhoudt de invoering van leerstandaarden zich tot autonomievergroting
en deregulering?Invoering van leerstandaarden legt misschien een te grote nadruk op de
cognitieve vaardigheden. Een school omvat meer dan het opdoen van kennis.
De overdracht van normen, waarden en houding is minstens zo belangrijk. Deze
zaken worden mogelijk, onbedoeld, door leerstandaarden naar de achtergrond
gedrukt.Als de leerstandaarden verplicht worden, dient dit wettelijke geregeld
te worden. De Onderwijsraad heeft voorgesteld, in de wet vast te leggen dat
scholen de verplichting hebben dat minstens 90% van hun leerlingen voldoet
aan het minimumniveau. Naar de mening van de regering kan die verplichting
in de praktijk niets betekenen, omdat de bekostiging van de school niet gestaakt
kan worden. Het toezicht op de scholen – of zij voldoen aan de minimumnormen –
wil de regering opdragen aan de inspectie en zal onderdeel moeten uitmaken
van het brede toezicht op de kwaliteit van de scholen. Het brede toezicht
gaat echter verder dan de controle of scholen zich houden aan de deugdelijkheidseisen
die bij wet zijn gesteld. De regering creëert in feite nu een soort van
nieuwe deugdelijkheidseisen zonder dat deze bij wet zijn vastgelegd. Reeds
bij de bespreking van de nota Variëteit en waarborg heeft de GPV-fractie
erop gewezen dat dit een onbegaanbare weg is. De inspectie kan instellingen
niet beoordelen op kwaliteitseisen die niet bij wet zijn geregeld. Dat geldt
ook voor de leerstandaarden.Eerste deel antwoord van de staatssecretaris (groepsgrootte)De staatssecretaris wees erop dat in de nota
Variëteit en waarborg en in Maatwerk 2 – die nog voor de zomer
wordt toegezonden – op een aantal door de Kamer aan de orde gestelde
thema's wordt ingegaan, zodat op onderdelen nog apart gedebatteerd zal worden.Bij de toegezegde rapportages in september en januari over de groepsgrootte
kan niet de besteding van de scholen van de gelden per augustus worden betrokken.
Een rapportage in december kan veel meer informatie bevatten, omdat de inspectie
in september-december heeft kunnen toetsen wat er met de gelden voor klassenverkleining
is gebeurd. Op dat moment kan meer informatie worden verstrekt
over de financiën, de doorstroming van de onderwijsassistenten en de
vakleraren. De toets van de inspectie is belangrijk omdat daaruit blijkt of
er bijvoorbeeld meer handen in de klas zijn. Het hoeft niet altijd 1 op 20
te zijn. De staatssecretaris stelde voor, de rapportage in december uit te
brengen, zodat de enquêtegegevens verwerkt zijn en een eerste beeld
kan worden gegeven van de effecten van de volgende stap, gericht op klassenverkleining.
De inspectie zal gerichter onderzoek verrichten naar meer handen in de klas.
De Kamer zal daarover precieze informatie ontvangen.Er is sprake van een prisoners dilemma in die zin dat enerzijds de klassen
in een periode waarin er een tekort is aan leraren worden verkleind of er
meer handen in de klas moeten komen en anderzijds uit enquêtes onder
(potentiële) leraren blijkt dat verkleining van de klassen door hen als
een van de belangrijkste kwaliteitsmaatregelen wordt beschouwd.De staatssecretaris zegde toe in elke voortgangsrapportage een overzicht
te zullen geven van de meerjarencijfers. Kleine scholen krijgen (tot ongeveer
140 leerlingen) meer formatie toegewezen. Dat kan effect hebben op het verschil
tussen scholen met bijvoorbeeld 400 en scholen met 100 leerlingen. Er is sprake
van een lichte stijging van het aantal leerlingen per groep in mei 1999 ten
opzichte van mei 1998 omdat over de gehele linie het aantal kleine scholen
is afgenomen. Daarnaast worden de gewichtengelden in het kader van GOA steeds
gerichter ingezet. Er moet gewaakt worden voor cijferfetisjisme. Scholen krijgen
via het klassenverkleiningsbudget ruimte en zij kunnen zelf de inzet van hun
personeel bepalen.De staatssecretaris deelde mee, over de oormerking van de gelden voor
de onderbouw en de eventueel ontstane extra druk in de bovenbouw apart te
zullen rapporteren. In de volgende voortgangsrapportage zullen de regionale
verschillen bij de realisatie van de verkleining van de groepsgrootte tot
uitdrukking worden gebracht. De inspectie heeft de relatie tussen groepsgrootte
en gemeentegrootte nader onderzocht.Gegevens over de verhouding leraar-leerlingen zullen in de volgende voortgangsrapportages
worden opgenomen. Omdat er het eerste jaar een impuls is gegeven aan de huisvesting,
is er nog geen direct effect zichtbaar op de leraar-leerlingratio. Er zijn
op dat punt altijd verschillen tussen de onder- en bovenbouw. Uit de gegevens
valt af te leiden dat er een beperkte ontwikkeling in gang is gezet om niet
altijd een groep te koppelen aan één onderwijsgevende. Er ontstaan
vormen van functiedifferentiatie.Ook zonder de keuze in het regeerakkoord voor klassenverkleining geven
scholen daar zelf prioriteit aan, hetgeen zichtbaar wordt door de inzet van
extra middelen in het kader van de gewichtenregeling. In aanvulling daarop
worden scholen nu gewezen op een verbreding van de inzet, bijvoorbeeld door
meer handen in de klas. Er dient maatwerk te worden geleverd en differentiatie
moet mogelijk zijn, want er bestaan geen «gemiddelde» kinderen.
Omdat in de onderbouw de grootste leerwinst valt te boeken, wordt daar prioriteit
aan gegeven. De ambitie om de kwaliteitsslag in het gehele onderwijs te maken,
is groot. De staatssecretaris zegde een inventarisatie toe van de inspectie
inzake de problemen met de oormerking van de gelden. Per 1 augustus 2000 is
de nieuwe wet van kracht. De scholen zijn op basis daarvan verplicht, het
geoormerkte geld in de onderbouw in te zetten. De inspectie ziet daarop toe.Het meest urgente vraagstuk in het onderwijs is het personeelstekort,
dat ook de ontwikkeling raakt van bepaalde zaken in het kader van Maatwerk
voor morgen. Zoals in het VO reeds aan de orde is, zal er ook in het basisonderwijs sprake zijn van het «nieuwe leren», waarin ICT
een grote rol speelt. Daarover zal uitgebreid met de Kamer worden gesproken
bij de behandeling van de notities Maatwerk voor morgen en Variëteit
en waarborg. De staatssecretaris was, evenals de minister, groot voorstander
van vormen van differentiatie die de kwaliteit ondersteunen. Door verkleining
van de groepsgrootte wordt het aantrekkelijker om in de sector te werken.In Maatwerk voor morgen is een groot pakket maatregelen opgenomen: meer
handen in de klas, zij-instromers, vakleerkrachten, samenwerking met de PABO's.
Gevolgen daarvan zijn: een flinke toename van de instroom, bemiddelingsimpulsen
en het carrier center onderwijs, op basis waarvan meer dan 2500 vrouwen zijn
geplaatst. Wat de arbeidsvoorwaarden betreft, zijn er afspraken gemaakt over
verhoging van het aanvangssalaris, stimulering werktijduitbreiding, lesgeven
door 65-plussers, ziekteverzuimbestrijding – waardoor de (mogelijkheden
tot) arbeidsparticipatie wordt vergroot – de belcampagne, betere kinderopvang
en individuele schoolbudgetten. In een tweede ronde worden 7 000 reservisten
apart aangeschreven. In Maatwerk 2 wordt ingegaan op het aanspreken van nieuwe
doelgroepen, meer handen in de klas en de wijze waarop het MBO/HBO-traject
benut kan worden, in samenhang met de inzet gericht op peuterspeelzalen.Ten aanzien van de vervanging is er al bijzonder veel in gang gezet: de
pools zijn uitgebreid en er zijn onder leiding van een leraar uitzendkrachten
en onderwijsassistenten ingezet. Er zijn ook steeds meer academici werkzaam
in de school, zoals de orthopedagoog. In het kader van het onderwijskansendebat
zijn er afspraken met de G4 gemaakt, omdat daar de vervangingsproblemen het
grootst zijn. Bezien wordt op welke wijze het Vervangingsfonds het beste ingezet
kan worden. Over het regelen van vervanging zijn afspraken gemaakt in het
kader van de CAO's, de arbeidsmarktknelpunten en de regiegroep personeelsvoorziening.
Overwogen wordt of de G4 directer betrokken kunnen worden bij de vervangingsbudgetten,
in samenhang met het aantal vacatures. Een mogelijkheid is het deels voorspellen
van de vervangingsvraag en daarmee rekening te houden in de vaste formatie.
Een andere mogelijkheid is het vergroten van het inzicht in de vraagzijde.
In Amsterdam en Den Haag worden pilots ontwikkeld. In Amsterdam wordt op voorhand
de uitval voorspeld. Door de inschakeling van anderen dan de direct bevoegden,
bijvoorbeeld via korte scholing of gebruikmaking van de in Amsterdam aanwezige
grote buitenschoolse structuur, wordt voorkomen dat kinderen naar huis worden
gestuurd. De gemeente Den Haag heeft voorgesteld de vervangingsgelden direct
in de grote steden in te zetten en hen direct verantwoordelijk te maken voor
de vacatures. Dit raakt de positie van het Vervangingsfonds. Voor eind juni
vindt daarover een gesprek plaats. In Maatwerk voor morgen worden voorstellen
opgenomen over de wijze waarop scholen geacht worden om te gaan met de personeelsvoorziening.
In de opleiding is al een specialisatie mogelijk gericht op het jonge en oudere
kind. Voorkomen moet worden dat er een «scheermes» ontstaat tussen
de voorschoolse/vroegschoolse educatie en het basisonderwijs. De verhouding
leraar-onderwijsassistent wordt in het kader van de nieuwe CAO met spoed bezien.
De verbruikstabel wordt voor dit jaar nog aangepast en de Kamer wordt daarover
geïnformeerd.In overleg met de VNG is besloten, een onderzoek te doen naar de huisvestingsbehoefte
van scholen. In tegenstelling tot hetgeen in de zesde voortgangsrapportage
is opgenomen, worden de eerste resultaten begin volgend jaar verwacht. Het
onderzoek is een halfjaar opgeschoven, omdat in september-oktober 2000 de
huisvestingsaanvragen voor komend jaar worden behandeld. De uitkomsten van
de gesprekken tussen gemeentes en scholen kunnen dan worden betrokken bij
het onderzoek, zodat de meest recente informatie kan worden verstrekt.
Sinds de huisvesting is gedecentraliseerd naar de gemeentes verloopt een en
ander beter dan toen deze onder de verantwoordelijkheid van het rijk viel.
De middelen voor de huisvesting zijn opgenomen in het Gemeentefonds. Schoolbesturen
en gemeentes overleggen zeer regelmatig daarover. Gemeentes hebben een wettelijke
zorgplicht voor voldoende lokalen.Wat de problematiek van de hoogbegaafden betreft, kan niet alles op het
bordje van PMPO worden gelegd. Het thema «hoogbegaafd» maakt integraal
onderdeel uit van het thema «omgaan met verschillen» waar de PABO
en schoolbegeleidingsdiensten aandacht aan moeten besteden. SLO en CPS verzamelen
materiaal. Deze instituten zal gevraagd worden, een probleemanalyse op te
stellen, zodat ingezoomd kan worden op de mogelijke vraagstukken. Deze analyse
zal aan de Kamer worden gezonden.Nadere gedachtewisselingMevrouw Barth (PvdA) vroeg of het nog wel
mogelijk is om naast de rapportage in december de volgende rapportage in mei
te ontvangen, zodat de Kamer die voor de zomer kan afhandelen.Kan de staatssecretaris nog ingaan op het begrijpend lezen?Als grote steden verlost worden van de regels terzake van het vervangingsfonds,
dient dat voor alle scholen te gelden.De PABO hoeft feitelijk geen aandacht te besteden aan de problematiek
van hoogbegaafden, want het betreft een keuzevak. Met het oog op differentiatie
dient dit in het programma van elke PABO-student opgenomen te worden.Moet, zo vroeg de heer Rijpstra (VVD), het
leerlingvolgsysteem doorgezet worden in de basisvorming?Aan de problematiek van de hoogbegaafden zou in de opleiding in het kader
van «omgaan met verschillen» aandacht besteed worden. Een aantal
schoolbegeleidingsdiensten heeft al kennis verzameld, die wellicht doorgegeven
kan worden.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA) kwam terug op
de uitspraak van de staatssecretaris dat niet altijd gedacht moet worden aan
1 op 20. Waarom wordt de Kamer dan nog steeds geconfronteerd met deze cijfers,
als zou het gaan om de omvang van de groep? Kan inzichtelijk worden gemaakt
op welke wijze de middelen voor de formatie worden besteed en waar het precies
over gaat, als gesproken wordt over groepsgrootte?Mevrouw Lambrechts (D66) ging ervan uit dat
het streefdoel van 1 op 20 nog steeds geldt, ook al is dat opgerekt, zodat
de klassenassistent daarin een rol kan spelen.De staatssecretaris refereerde met haar opmerking over het scheermes tussen
voorschoolse/vroegschoolse educatie en het basisonderwijs toch niet aan de
schoolbudgetten, bijvoorbeeld de gewichtengelden? Daarmee zou roofbouw op
het basisonderwijs worden gepleegd.Ook de heer Rabbae (GroenLinks) was van mening
dat het streefdoel van 1 op 20, te bereiken in het jaar 2002/2003, overeind
moet blijven. Waarom worden bepaalde toezeggingen doorgeschoven naar de zevende
rapportage en worden de toezeggingen niet alle nagekomen? De heer Stellingwerf (RPF/GPV) wees er nogmaals
op dat 36% van de aanvragen voor lokalen nog niet is toegewezen. Kan in de
eerstvolgende rapportage worden ingegaan op de vraag of daar wellicht een
bezinning op moet plaatsvinden?De staatssecretaris wees erop dat het streefdoel
nog steeds 1 op 20 is. Daarnaast kunnen scholen de gelden op een andere wijze
aanwenden ten behoeve van de kwaliteitsverbetering in de onderbouw, waaronder
het inschakelen van assistenten in de klas, toegespitst op de vakken taal
en rekenen. Dat moet wel inzichtelijk worden gemaakt. Het gaat daarbij om
de ondersteuning van het leerproces van kinderen. De kwaliteitsverbetering
in de onderbouw is niet alleen af te lezen uit 1 op 20, als vorm van cijferfetisjisme.Het is goed mogelijk, de tweede voortgangsrapportage voor de zomer uit
te brengen.Het Vervangingsfonds maakt onderdeel uit van de portefeuille van minister
Hermans. Gegevens daaromtrent zijn opgenomen in Maatwerk voor morgen. Als
regels knellend zijn, is dat niet alleen het geval in de grote steden, maar
ook daarbuiten. Bij flexibilisering in de regelgeving is het niet de bedoeling
dat iedereen die daartoe in staat is, zichzelf redt en de overheid met de
risico's blijft zitten.De staatssecretaris onderschreef de opmerking van de heer Rijpstra dat
de problematiek van hoogbegaafden in het PABO-onderwijs dient te vallen onder
het «omgaan met verschillen». Zij zegde toe, aangezien de lerarenopleiding
valt onder de portefeuille van minister Hermans, dit punt aan hem door te
geven. Normatief moet de problematiek een rol spelen. Zij zegde toe, na te
zullen gaan of dat inhoudelijk wordt vertaald.Met de term «scheermes» werd gedoeld op de afstand die er
vroeger was tussen het kleuteronderwijs en het lager onderwijs. Er moet maximaal
rendement uit de gelden voor voorschoolse/vroegschoolse educatie worden gehaald.
Er lekken geen onderwijsgelden voor het basisonderwijs daarnaar weg. Het landelijk
beleidskader valt onder VWS en OCW en in dat kader is voor- en vroegschoolse
educatie een prioriteit. Veel steden doen daar het nodig aan. Er worden ook
GOA-middelen voor ingezet. Het is echter niet de bedoeling dat op grote schaal
onderwijsmiddelen daarvoor worden gebruikt. Het betreft een gezamenlijk project
met minister Van Boxtel en staatssecretaris Vliegenthart. Eenieder dient de
eigen verantwoordelijkheden daarin zo breed mogelijk op te pakken.Tweede deel antwoord van de staatssecretaris (leerstandaarden).De staatssecretaris wees op het voorstel,
de kerndoelen, die in 1993 zijn ingevoerd, concreet te formuleren en om scholen
die niet aan alle kerndoelen kunnen voldoen, voorrang te laten geven aan de
sleutelvariabelen voor de andere kerndoelen. De Onderwijsraad heeft geadviseerd,
bij de concretisering van de 103 kerndoelen meer prioriteiten aan te brengen,
in de eerste plaats naar taal en rekenen. Sociale competentie komt daar, gezien
het KEA-project, steeds meer bij. Scholen «winkelen» nu nog te
veel. Het is zeer productief om taal en rekenen een plaats te geven in de
zaakvakken.De staatssecretaris zag het gevaar van het bepalen van een minimumniveau.
Dit tendeert naar een voldoende niveau. De voorstellen zijn erop gericht,
helder te maken wat kinderen moeten leren. Het minimum-voldoende niveau komt
terug bij de beoordeling van de kwaliteit van de school door de inspectie.
Dat wijkt af van het advies van de Onderwijsraad. In de beleidsreactie
is het risico van minimalisme verminderd, omdat scholen worden geprikkeld,
naar het maximum te streven.Begrijpend lezen is een eerste aandachtspunt van het Expertisecentrum
Nederland. Het betreft een zorg van velen. Kinderen leren lezen, maar het
begrijpen van de tekst blijft achter. «Beginnende geletterdheid»,
ook in de zin van begrijpend lezen, wordt doorgetrokken naar de bovenbouw.
De implementatie ervan vraagt alle aandacht. Er worden nascholingscursussen
ontwikkeld voor leraren die de rol krijgen van taal- of rekencoördinator
in hun school.De Kamer heeft eerder stilgestaan bij het globale karakter van de kerndoelen.
Er is toen gepleit voor een systeem op basis waarvan kan worden nagegaan wat
er precies wordt geleerd op de scholen. Het leerlingvolgsysteem is daarvan
het gevolg. In de rapportages over de groepsgrootte wordt altijd een koppeling
aangebracht met het leerlingvolgsysteem. Nu gebruikt 80% van de scholen het
CITO-leerlingvolgsysteem. Het kan zijn dat het computergebruik voor dit doel
is afgenomen, maar dat zal de komende jaren weer toenemen, omdat er CITO-computertoetsen
worden ontwikkeld. In de voorstellen is de verplichting opgenomen om de voortgang
van de leerlingen bij te houden, waarmee het leerlingvolgsysteem door de jaren
heen verplicht wordt gesteld. De systeemkeuze hangt nauw samen met het soort
onderwijs. Bij ontwikkelingsgericht onderwijs kiest men vaak voor een ander
leerlingvolgsysteem.De prioriteit voor taal, rekenen en sociale competentie geldt voor alle
scholen die niet alle 103 kerndoelen kunnen realiseren. Het is nooit de bedoeling
dat vakken zoals aardrijkskunde, geschiedenis, gymnastiek of welk vak dan
ook verdwijnen. Ook dat zijn vakken waarbij goed aan taal kan worden gewerkt.
Ook al wordt er volop geprioriteerd, taal en rekenen zijn sleutelvariabelen,
ook in de zaakvakken. De koppeling van de prioriteiten is niet in het bijzonder
gericht op allochtone kinderen, want voor alle kinderen die daar extra aandacht
aan moeten besteden, zijn taal en rekenen sleutelvariabelen. Dat geldt ook
voor de 1.25-kinderen, witte kinderen met 2 laagopgeleide ouders. Het aantal
kerndoelen in het basisonderwijs is verschillend. In Friesland zijn het er
115, in de gewone basisschool 103. Voor sociale competentie zijn van belang:
de veilige school, de pedagogische opdracht van de school en de mate waarin
de huidige kerndoelen aangrijpingspunten bieden om te functioneren in groepen
en in te schatten wat behoeften van anderen zijn.De staatssecretaris erkende dat zij met het vraagstuk heeft geworsteld
of de kerndoelen wel recht doen aan de professionaliteit, gezien ook de reacties
op het advies van de Onderwijsraad. Zij was van mening dat er in de wijze
waarop de kerndoelen zijn geformuleerd een weg is gevonden waarlangs de professionaliteit
van leraren bevestigd wordt. Het kwaliteitsvraagstuk van scholen is in vorige
periodes minder heftig beleefd, ook omdat er harde gegevens bekend zijn geworden,
zoals een achterstand van twee jaar. De professionaliteit van de leraren is
met nadruk aan de orde. De databank komt hieruit voort.Het beoordelen van de leerstandaarden en de concretisering van de kerndoelen
op basis van één type toets doet tekort aan het voorstel van
de Onderwijsraad. Een toets kan gericht zijn op aanpassing van het onderwijsprogramma
of een advies over vervolgonderwijs, terwijl de leerstandaarden ook bedoeld
zijn ter ondersteuning van het personeelsbeleid van de schoolleiding. Toetsen
verwijzen niet altijd naar de individuele leerling, maar ook naar wat er in
de scholen gebeurt, zodat het management kan ingrijpen. De Onderwijsraad stelt
voor, scholen verantwoording af te laten leggen over de kwaliteit van de school.
Deze toets moet dan ook onderscheiden worden van de CITO-eindtoets.
Het CITO-leerlingvolgsysteem is goed inpasbaar. Er zijn oprechte intenties
bij de Onderwijsraad om de kwaliteit van het onderwijs inzichtelijk te maken
zonder afbreuk te doen aan de professionaliteit van de leraren. De kern van
het advies is in de beleidsreactie opgenomen: scholen krijgen meer houvast
omtrent de doelen die zij met hun leerlingen moeten bereiken. Men was al bezig
met leerlijnen en tussendoelen, ontwikkeld door onder andere SLO en het Expertisecentrum
Nederland. De uitwerking door SLO zal de Kamer in het najaar van 2001 worden
voorgelegd.Het streven is het globalisme te laten verdwijnen. Scholen worden verplicht,
de vorderingen van de leerlingen te volgen. Bij een leerlingvolgsysteem hoort
een toets. In het inspectietoezicht zal ook de certificering aan de orde zijn.
De waarde van de verschillende toetsen zal in de loop der tijd ook aan de
Kamer worden voorgelegd. De inspectie zal de uitkomsten in beeld brengen,
niet alleen op een minimum, maar ook op een voldoende niveau. Het leerlingvolgsysteem
zit zodanig in elkaar dat daarover heldere uitspraken gedaan kunnen worden.De Onderwijsraad heeft nadrukkelijk voorgesteld prioritering mogelijk
te maken binnen de concrete kerndoelen, zodat scholen meer ruimte geboden
wordt voor de sleutelvariabelen taal, rekenen en sociale competentie. In de
zaakvakken kan de combinatie met het taalonderwijs worden gezocht. Scholen
zullen daar zeker niet lichtzinnig mee omgaan en zullen streven naar het realiseren
van de kerndoelen. Als het niet noodzakelijk is, zullen leerlingen dat aangepaste
programma niet volgen. De prioritering past binnen het streven naar differentiatie
en maatwerk. Ook nu worden leerlingen apart genomen, bijvoorbeeld in het kader
van de begeleiding van 1.9-kinderen. Nu is er echter sprake van willekeur
bij de scholen in de wijze waarop met de 103 kerndoelen wordt omgegaan vanwege
de breedte en de globaliteit ervan. De inspectie rapporteerde tot nu toe de
schoolgemiddelden, maar zal in de toekomst per school rapporteren.De beschikbare schooltijd is een cruciale variabele voor het behalen van
de doelen, ook voor kinderen die meer tijd nodig hebben. Er mogen nooit onderdelen
uit het schoolprogramma buitenschools worden geplaatst. Wel kunnen verlengde
schooldagactiviteiten gerelateerd worden aan hetgeen binnen de school gebeurt.
De school heeft de inspanningsverplichting, alle leergebieden aan te bieden.Resumerend, stelde de staatssecretaris dat toetsen duidelijk zullen maken
of de beoogde kwaliteit wordt gehaald. Het doel is het bieden van maximum
houvast aan de scholen. Kwaliteit is gerelateerd aan de discussie daarover
in het kader van Weer samen naar school en de leerlinggebonden financiering.
Kwaliteit behelst niet alleen de hoogste leerresultaten, maar ook een zorgbeleid.
De leerstandaarden en de concretisering van de kerndoelen doen daar geen afbreuk
aan. De staatssecretaris verzocht de leden, in tweede termijn een politiek
oordeel te geven over de ingeslagen weg.Nadere gedachtewisselingMevrouw Barth (PvdA) wees erop dat in de voorstellen
staat dat sommige scholen niet meer alle kerndoelen hoeven na te streven.
Daarmee worden ambities naar beneden geschroefd. Dat is een verkeerd signaal,
juist ten aanzien van achterstandsleerlingen. Concentratiescholen worden gefinancierd
op de verwachting van achterstand en niet op een reëel bestaande achterstand.
Wat gebeurt er met de kinderen die bijzonder intelligent blijken te zijn?
De prioriteit voor taal en rekenen moet binnen het totale programma tot uitdrukking
komen. Vaagheid en overladenheid in het kerndoelenprogramma moeten
worden bestreden. De beste manier om een einde te maken aan het «winkelen»
van scholen is doorlichting van het gehele programma. Het kerndoelenprogramma
moet helder zijn en voor alle kinderen haalbaar.Het KEA-programma scoort slecht in begrijpend lezen, omdat het stampwerk
wordt. Leerstandaarden moeten meer bevatten, zoals logisch redeneren, ter
voorkoming dat kinderen als aapjes worden getraind op een goed toetsresultaat.Er zullen altijd kinderen zijn die het niveau van 90% van de leerstandaarden
niet halen. De school moet ernaar streven dat alle kinderen de leerstandaarden
halen. Als een kind het niet haalt, moet de school de reden daarvan aangeven,
zodat de inspectie die kan toetsen. Er moet binnen het huidige kerndoelenprogramma
geprioriteerd worden, maar daarna mag niet nog eens een extra prioritering
worden aangebracht voor een bepaalde categorie leerlingen.De heer Rijpstra (VVD) vroeg om een systematische
uitwerking van de voorstellen inzake de voortgangsrapportage. Is er voldoende
zicht op het geheel? De VVD-fractie is voorstander van prioritering binnen
de concrete kerndoelen. De leerstandaarden moeten voor alle leerlingen gelden.
Het is prima dat er wordt gestart met Nederlands en rekenen. Als de school
weet wat een kind heeft gepresteerd, kan een uitspraak worden gedaan over
het leerproces van het kind op latere leeftijd.De suggestie wordt gewekt dat door het winkelen van scholen in de globale
kerndoelen, de kwaliteit van het onderwijs geweld aan wordt gedaan, zo stelde
mevrouw Ross-Van Dorp (CDA). Om dat tegen te gaan,
wordt er een enorme operatie in gang gezet, waarin niet alleen een prioritering
moet worden aangebracht, maar ook alle kerndoelen moeten worden geconcretiseerd,
met een resultaatsverplichting en een toets op realisering. Dat is geen uitdaging
gericht op professionaliteit, maar een verdere insnoering van het keurslijf.
Waarom moeten de 103 kerndoelen op een dergelijke manier worden geconcretiseerd?
De gedachte daarachter is niet om scholen meer gelegenheid te geven, eigen
prioriteiten te stellen. Kan de staatssecretaris aantonen dat globale kerndoelen
de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede komt? Er zijn knelpunten ten
aanzien van taal, rekenen en sociale competentie. Mevrouw Ross pleitte, evenals
de heer Rijpstra, voor een nota waarin de inzichten nader worden onderbouwd.
Er zijn nog te veel spanningsvelden en tegenstrijdigheden.Het kabinet zal uiteindelijk worden afgerekend op het bewijzen dat de
groepsgrootteverkleining niet in gevaar komt door een gebrek aan docenten.Mevrouw Lambrechts (D66) vond dat er zoveel
op één hoop wordt gegooid dat het onmogelijk is, een politiek
oordeel uit te spreken over de vraag of op de voorgestelde manier verder moet
worden gegaan. Zij had behoefte aan een verdere uitwerking, een verduidelijking
van de verbinding van oud met nieuw. Er moeten daarbij accenten worden geplaatst
en duidelijke keuzes worden gemaakt.De heer Rabbae (GroenLinks) vroeg de staatssecretaris
nogmaals hoe het komt dat toezeggingen niet worden nagekomen. Ook al is het
onduidelijk hoe de leerstandaarden precies tot stand komen, toch sprak de
redeneertrant van de staatssecretaris hem aan. De Kamer moet een stap zetten
in de richting van kwaliteitsverbetering. Er moet een einde worden gemaakt
aan het selectief shoppen van scholen in de kerndoelen. GroenLinks is voor het benadrukken van de drie prioriteiten, ook als voorwaarde
om toe te komen aan de andere vakken.Het is niet duidelijk of de staatssecretaris uitwerking van de leerstandaarden
beoogt of deze wil vervangen door de concretisering van de kerndoelen. Ook
de fractie van GroenLinks verzoekt de staatssecretaris, de voorstellen nader
uit te werken in een nota, zodat daarover verder gesproken kan worden.De heer Stellingwerf (RPF/GPV) wees erop dat
het concept van de leerstandaarden niet uit de lucht komt vallen, gezien de
problemen met name in achterstandssituaties. De vraag moet onder ogen worden
gezien hoe de problemen worden opgelost. Dat vraagt echter om meer maatwerk.
Een nadere uitwerking is van belang om beter zicht te krijgen op de consequenties.
Verwacht mag worden dat de kwaliteit van het onderwijs goed is. Het gaat niet
om een nieuw probleem waarvoor dé oplossing is gevonden. Ook vroeger
zijn kerndoelen geformuleerd. Gestreefd moet worden naar een zorgvuldig evenwicht,
op basis van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De ambities moeten hoog
zijn, er moet houvast worden geboden en willekeur moet worden voorkomen. Ook
moet voorkomen worden dat scholen in een keurslijf worden gedwongen waarvan
uniformiteit en koekoek één zang het gevolg kunnen zijn. De
heer Stellingwerf sloot zich aan bij de vraag om een nadere uitwerking.De staatssecretaris achtte de stukken helder.
Hoofdvraag is of kerndoelen worden geconcretiseerd, conform het advies van
de Onderwijsraad inzake prioritering binnen concrete kerndoelen. De staatssecretaris
constateerde dat een meerderheid van de Kamer daar voor is. Begonnen zal worden
met de uitwerking.De staatssecretaris zegde toe de stukken te zullen nazien op niet nagekomen
toezeggingen waarover nog niet gesproken is.De staatssecretaris zegde ook toe zo spoedig mogelijk concrete voorstellen
inzake leerstandaarden in een nota uit te zullen werken.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,MattijssenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Schutte (RPF/GPV), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, De Vries (VVD), Van Zuijlen (PvdA),
Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), Dijksma
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Wijn (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Örgü (VVD), Nicolaï (VVD),
Kortram (PvdA), Halsema (GroenLinks), Eurlings (CDA), Belinfante (PvdA), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA) en Hamer (PvdA).Plv. leden: Schimmel (D66), Stellingwerf (RPF/GPV), Mosterd (CDA), Atsma
(CDA), Van Baalen (VVD), De Cloe (PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66),
Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA),
Blok (VVD), Verhagen (CDA), Schreijer-Pierik (CDA), Rijpstra (VVD),Voûte-Droste
(VVD), Middel (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Visser-van Doorn (CDA), Gortzak
(PvdA), Poppe (SP), Arib (PvdA) en Spoelman (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25065-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl