Gerechtsdeurwaarderswet; Brief staatssecretaris over de vraag of een derdenrekening ook voor andere gevallen in aanmerking komt
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22775, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

22775 nr. 21

26-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Stand van zaken3. Stand van zaken; vervolg4. Wie is rechthebbende?5. Waar bestaat behoefte aan een derdenrekening?6. Verdient het aanbeveling een algemene vermogensrechtelijke
regeling van de derdenrekening in het Burgerlijk Wetboek op te nemen?7. Mogelijke bezwaren van het huidige recht8. ConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22775Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 23706Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 37 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 775Gerechtsdeurwaarderswet23 706Wettelijke regeling van het notarisambt, mede ter vervanging van de
Wet van 9 juli 1842, Stb. 20, op het Notarisambt en de Wet van 31 maart
1847, Stb. 12, houdende vaststelling van het tarief betreffende het honorarium
der notarissen en verschotten (Wet op het notarisambt)nr. 21BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 november 20011. InleidingIn artikel 25 Wet op het notarisambt (Stb. 1999, 190) en in artikel 19
van de Gerechtsdeurwaarderswet (Stb. 2001, 70) is telkens een regeling opgenomen
voor een zg. derdenrekening, ook wel kwaliteitsrekening genoemd, bestemd om
te voorkomen dat voor derden bestemde gelden tot het vermogen van de notaris
of de deurwaarder gaan behoren. Daarbij is de vraag gerezen of een dergelijke
regeling niet ook voor andere gevallen in aanmerking komt. In verband daarmee
is bij de behandeling van de Wet op het notarisambt een nadere studie toegezegd
over een algemene vermogensrechtelijke regeling van de derdenrekening in Boek
3 van het Burgerlijk Wetboek. Tijdens de behandeling van de Gerechtsdeurwaarderswet
in de Tweede Kamer op 9 en 10 mei 2000 heeft mijn ambtsvoorganger in
vervolg op deze toezegging twee deelonderzoeken toegezegd: 1) een theoretisch
onderzoek gericht op de vraag wat het toepassingsgebied van een algemene vermogensrechtelijke
regeling van de derdenrekening zou moeten zijn, waarbij zal worden bezien
wie de bevoegdheid moet hebben geld buiten het eigen vermogen te houden, wie
daartoe tevens verplicht moet zijn en hoe fraude kan worden voorkomen, en
2) een evaluatie van de praktijkervaringen met bestaande regelingen die de
bescherming van derdengelden tot doel hebben, die medio 2002 van start zou
moeten gaan (Handelingen II, 1999/2000, Gerechtsdeurwaarderswet blz. 73–4883
en 4891, alsmede Handelingen I, 1998/1999, Notarisambt, blz. 24–1056
en kamerstuk II, 23 706, nr 32, blz. 31).Conform de toezegging onder 2 zal op mijn departement een onderzoeksvoorstel
worden voorbereid teneinde een externe onderzoeker opdracht te geven te starten
met een evaluatie van de regelingen van de derdenrekening in artikel 25 van
de Wet op het notarisambt (Stb. 1999, 190) en artikel 19 van de Gerechtsdeurwaarderswet
(Stb. 2001, 70) en van de stichting derdengelden in de Boekhoudverordening
1998 van de Nederlandse Orde van Advocaten. In deze evaluatie zal de werking
van deze drie regelingen in de praktijk nader worden onderzocht. Aangezien
de Wet op het notarisambt, de Gerechtsdeurwaarderswet en de Boekhoudverordening
op 1 oktober 1999, resp. 15 juli 2001, resp. 1 juni 1999 in
werking zijn getreden, zal de evaluatie pas – anders dan mijn ambtsvoorganger
heeft toegezegd – in 2005 kunnen plaats vinden. Teneinde immers een
goed beeld te krijgen zal de evaluatie een periode van minimaal vijf jaar
moeten bestrijken.Conform de toezegging onder 1 wil ik u reeds thans mijn bevindingen meedelen
over de wenselijkheid van een algemene vermogensrechtelijke regeling van de
derdenrekening in Boek 3 BW naar aanleiding van een theoretische studie die
daarnaar is verricht op mijn departement:Onderzocht isA) waar behoefte bestaat aan een regeling van een derdenrekening, waarbij
zowel de bevoegdheid geld buiten het eigen vermogen te houden, als de verplichting
daartoe zijn bezien, en ook fraudepreventie aan de orde komt;B) of het de voorkeur verdient a) een algemene vermogensrechtelijke regeling
van de derdenrekening in het Burgerlijk Wetboek op te nemen met de mogelijkheid
daarvan voor bepaalde beroepsgroepen af te wijken in bijzondere wetgeving
of b) voor iedere daarvoor in aanmerking komende beroepsgroep een aparte regeling
van de derdenrekening in het leven te roepen.2. Stand van zakenThans speelt de derdenrekening voornamelijk een rol voor de drie reeds
vermelde beroepsgroepen: notarissen, deurwaarders en advocaten. Zij ontvangen
beroepshalve in hun kwaliteit gelden van derden die zij gescheiden van hun
eigen vermogen dienen te houden. Het gaat hier om gelden die hen niet toekomen
en dus niet in hun vermogen behoren te vallen of bloot behoren te staan aan
verhaal door hun schuldeisers. Komen dergelijke gelden echter terecht op een
rekening ten name van de notaris, deurwaarder of advocaat, dan is zonder bijzondere
voorziening het resultaat dat deze gelden door vermenging tot hun vermogen
gaan behoren en dat ook hun privé-schuldeisers daarop verhaal kunnen
nemen.In dit probleem is voor de notarissen en deurwaarders in globaal met elkaar
overeenkomende wettelijke regelingen voorzien. Krachtens artikel 25 van de
Wet op het notarisambt en artikel 19 van de Gerechtsdeurwaarderswet is de
notaris resp. deurwaarder verplicht om op zijn naam met vermelding van zijn
hoedanigheid een of meer bijzondere rekeningen aan te houden die uitsluitend
bestemd zijn voor gelden die hij in verband met zijn werkzaamheden als zodanig
ten behoeve van derden onder zich neemt. De aard van de rekening, blijkend
uit de tenaamstelling, brengt mee dat de daarop gestorte bedragen door de
notaris of de deurwaarder worden beheerd, maar toebehoren aan de gezamenlijke
derden voor wie die gelden bestemd zijn. Voor de advocaten geldt geen wettelijke
regeling. Wel is een advocaat op grond van de Boekhoudverordening 1998 verplicht
een «stichting derdengelden» tot zijn beschikking te hebben, die
ten behoeve van de rechthebbenden gelden die niet bestemd zijn voor de advocaat,
tijdelijk beheert. De derdenrekening zowel als de stichting derdengelden zorgen
ervoor dat de gelden zijn afgescheiden van het eigen vermogen van de beroepsbeoefenaar.
De gelden die op een derdenrekening staan of op een rekening ten name van
de stichting derdengelden, zijn onttrokken aan het verhaal door andere schuldeisers
van de notaris, deurwaarder of advocaat en vallen evenmin in zijn faillissement. Bij deze regelingen moet in het oog worden gehouden dat zij niet alleen
de mogelijkheid van een derdenrekening buiten
twijfel stellen, maar tevens op de leden van de betrokken beroepsgroep de verplichting leggen een dergelijke rekening te openen
en ervoor zorg te dragen dat alle te ontvangen gelden die voor derden bestemd
zijn, op die rekening worden gestort. Deze verplichting is gericht op het
voorkomen van fraude, maar levert op zichzelf nog geen effectieve waarborg
daartegen op. Zij moet dan ook worden gezien in combinatie met het voor de
voormelde beroepsgroepen geldende financiële toezicht. Daarbij gaat het
om een regelmatige controle of de derdenrekening op de juiste wijze wordt
gebruikt en of niet bedragen die daarop thuis horen, daarbuiten zijn gebleven
dan wel ongerechtvaardigde overmakingen naar de privé-rekening van
de beroepsbeoefenaar hebben plaatsgevonden. Dit financiële toezicht is
opgedragen aan het Bureau Financieel Toezicht, dat zowel op de naleving van
de betreffende regels bij de notarissen als bij de deurwaarders moet toezien
(artikelen 110 Wet op het notarisambt en 30 Gerechtsdeurwaarderswet). Ik heb
geen aanwijzingen dat dit toezicht thans tekortschiet. In de Boekhoudverordening
van de Nederlandse Orde van Advocaten, geldt hier de overigens omstreden eis
van twee handtekeningen, te weten de handtekening van de advocaat om wiens
derdenrekening het gaat, en die van een andere advocaat.Niet onvermeld mag blijven dat bij de voorbereiding van het wetsvoorstel
voor de Wet op het notarisambt ook andere mogelijkheden zijn bezien van beveiliging
van voor derden bestemde gelden, zoals a) een stichting beheer derdengelden,
b) een aanspraak jegens de staat, c) een aansprakelijkheidsverzekering van
de notaris en d) een aan de cliënten toekomend voorrecht of bijzonder
pandrecht (kamerstuk II, 1993/1994, 23 706, nr 3, blz. 29). Al deze alternatieven
zijn van de hand gewezen hetzij wegens de omslachtigheid van de figuur (zie
ook kamerstuk I, 1998/1999, 23 706, nr 25a, blz. 5), hetzij om budgettaire
redenen, dan wel wegens gebrek aan effectiviteit dan wel om technische redenen.
De gronden voor de verwerping van deze alternatieven gelden nog steeds. Naar
ik meen behoeft daarop thans dan ook niet meer te worden teruggekomen.3. Stand van zaken; vervolgBuiten het terrein van de voormelde drie beroepsgroepen geldt het volgende.
Het gaat hier in het bijzonder om de vraag in hoeverre de figuur van een derdenrekening
buiten de in de wet geregelde gevallen mogelijk
is. Daarvan kan het volgende worden gezegd.Het in de Wet op het notarisambt en de Gerechtsdeurwaarderswet neergelegde
stelsel, waarbij – zoals gezegd – de rekening op naam staat van
de rekeninghouder in zijn kwaliteit, maar derdenbelanghebbenden gezamenlijk
rechthebbenden op die rekening zijn, bouwt voort op het arrest van HR van
3 februari 1984, NJ 1984, 752 (Slis-Stroom). In genoemd arrest heeft
de Hoge Raad de mogelijkheid aanvaard van een kwaliteitsrekening door in het
gegeven geval van belang te achten «(...) dat niet de weg is gekozen
van storting van het bedrag op een afzonderlijke rekening ten name van de
notaris met vermelding van diens hoedanigheid van opdrachtnemer van de betreffende
koper en verkoper, noch een – wat betreft het afgescheiden blijven van
het overgemaakte bedrag van het vermogen van de notaris – daarmee gelijk
te stellen weg.» Dit arrest heeft na invoering van het nieuwe vermogensrecht
in 1992 (Parl. Gesch. Inv. Boek 3 BW, blz. 1202) zijn betekenis behouden.
Derhalve geldt ook thans dat ook zonder wetgeving de mogelijkheid bestaat
een kwaliteitsrekening in het leven te roepen. Dat geldt zeker voor een bijzondere kwaliteitsrekening als in HR 3 februari
1984, NJ 1984, 752, in aanmerking kwam, nl. een rekening van de notaris in
zijn kwaliteit van opdrachtnemer van een met name genoemde koper en verkoper
van een onroerende zaak. Een soortgelijke figuur bestaat in artikel 445 Rv.
De deurwaarder is daar rekeninghouder, maar treedt op in zijn kwaliteit voor
de executant of geëxecuteerde die het uiteindelijk zal blijken aan te
gaan en die de rechthebbenden zijn, ieder onder de voorwaarde dat bij de verdere
uitwinning komt vast te staan op welk bedrag hij recht heeft. Op grond van
een en ander kan uitgangspunt zijn dat het naar huidig recht mogelijk is aan
bepaalde derden toekomende gelden buiten het eigen vermogen te houden door
ze te doen storten op een bijzondere rekening waarvan de tenaamstelling aangeeft
dat die gelden aan de betrokken derden toebehoren. Dit wordt bevestigd door
het recente arrest van de Hoge Raad van 12 januari 2001, Rechtspraak
van de Week 2001, 29, waarin van een dergelijke rekening wordt overwogen dat
degenen ten behoeve van wie gelden op de rekening zijn bijgeschreven, gezamenlijk
rechthebbende op het saldo zijn.Discussie is echter ontstaan over de vraag of men hier ook uit mag afleiden
dat men zonder wettelijke basis derdengelden van het eigen vermogen afgescheiden
kan houden, wanneer het niet om individuele derden gaat, maar zoals bij de
voormelde regelingen voor notarissen, deurwaarders en advocaten, om de niet
nader omlijnde groep van alle derden waarmee een beroepsbeoefenaar van doen
heeft. Men pleegt hier te spreken van een algemene of generale derdenrekening.
Bij de voormelde wettelijke regelingen in de Wet op het notarisambt en de
Gerechtsdeurwaarderswet is ervan uitgegaan dat de mogelijkheid van een generale
derdenrekening niet uit het Slis-Stroom arrest kan worden afgeleid, zodat
daarvoor een wettelijke regeling nodig is; zie met name de memorie van toelichting
op het wetsvoorstel dat tot de Wet op het notarisambt heeft geleid (kamerstukken
II, 1993/1994, 23 706, nr 3, blz. 29).Nu deze beide wettelijke regelingen intussen tot stand zijn gekomen, kan
men zich afvragen of niet toch nog een stap verder kan worden gegaan. Verdedigbaar
is geworden dat de vermogensafscheiding die in de Wet op het notarisambt en
de Gerechtsdeurwaarderswet in de vorm van een derdenrekening mogelijk wordt
gemaakt, in verwante gevallen in aanmerking komt voor overeenkomstige toepassing;
men zie C.C. van Dam in Asser-Mijnssen-De Haan, Goederenrecht, 2001, nr 479,
p. 483, tweede hele alinea en de daar geciteerden. Ook kan worden gewezen
op de in de praktijk algemeen aanvaarde figuur van de rekening op naam van
de faillissementscurator in diens kwaliteit, bestemd om daarop in de failliete
boedel vallende gelden te ontvangen en daaruit de door de curator te verrichten
betalingen te doen. Iets dergelijks doet zich voor bij de rekening die een
vruchtgebruiker in zijn kwaliteit opent met het oog op de door hem te verrichten
inning van aan de hoofdgerechtigde toekomende vorderingen die onder het vruchtgebruik
vallen; men zie de artikelen 3:210 lid 1 en 3:211 lid 2 BW en Van Dam, t.a.p.,
nr 479, p. 482, eerste hele alinea. Terzake van een dergelijke rekening is
de vruchtgebruiker in zijn kwaliteit rekeninghouder, maar behoort de vordering
uit de rekening toe aan de hoofdgerechtigde.Voorts is mogelijk dezelfde – weliswaar meer omslachtige –
weg te volgen als door de advocaten is ingeslagen en waarvoor geen wettelijke
grondslag nodig is, nl een stichting op te richten met het uitsluitende doel
derdengelden te beheren. Deze derdengelden dienen dan op de rekening van deze
stichting te worden gestort. Dit brengt mee dat zij tot het vermogen van de
stichting gaan behoren en daardoor buiten het vermogen van de betrokken beroepsbeoefenaar
blijven. 4. Wie is rechthebbende?Aandacht verdient verder dat in de literatuur discussie is ontstaan over
de vraag, hoe de figuur van de derdenrekening in beginsel moet worden gezien.
Men kan hier twee opvattingen tegenover elkaar stellen. De eerste –
waarvan hiervoor is uitgegaan – houdt in dat de betrokken derden gezamenlijk
als rechthebbenden op de vordering uit de rekening hebben te gelden, zij het
dat de beroepsbeoefenaar als rekeninghouder de enige is die ten behoeve van
hen jegens de bank kan optreden, hetgeen men aldus kan omschrijven dat hij
handelt krachtens een privatieve bevoegdheid om voor hen te handelen. De tweede
opvatting houdt in dat de beroepsbeoefenaar zelf als rechthebbende op de vordering
uit de rekening moet worden beschouwd, zij het dat hij deze beheert ten behoeve
van de betrokken derden en dat de vordering uit de rekening afgescheiden blijft
van zijn overige vermogen. Zij is met klem naar voren gebracht door Kortmann
en Faber in WPNR 6303, 1998, p. 137 e.v.. Een recent overzicht van de verschillende
schrijvers is te vinden bij Kortmann in Tijdschrift voor Insolventierecht,
2001, p. 45, noten 4 en 5., bij wie nog te voegen H. C. F Schoordijk
in Advocatenblad, 2000, p. 67 e.v, A. F. Salomons in WPNR 6442, 2001,
p. 357 e.v., P. C. van Es in WPNR 6451, 2001, p. 631 e.v en Van Dam,
t.a.p., nrs 479–481. Ook moet hier worden vermeld de geheel aan de derdenrekening
gewijde studiedag die op 19 juni 1998 te Antwerpen is gehouden en die
gezamenlijk was georganiseerd door de Katholieke Universiteit te Leuven en
het instituut TOGI van de Katholieke Universiteit Brabant te Tilburg. De bijdragen
daarvan zijn in boekvorm verschenen. Deze bijdragen bevatten uiteenlopende
meningen, met name op het hier besproken punt. De bundel is besproken door
W. Snijders in het Tijdschrift voor Insolventierecht, 1999, p. 149 e.v.. Uit
genoemde literatuur kan slechts worden afgeleid dat de schrijvers onderling
verdeeld zijn.Ook een wettelijke regeling kan men vanuit beide gezichtspunten formuleren
(zo ook Kortmann en Faber WPNR 6303, 1998, blz. 142, rechterkolom). Volgt
men de eerste opvatting, dan zal duidelijk moeten worden vastgelegd dat de
rekeninghouder een privatieve bevoegdheid heeft om over de rekening ten behoeve
van de rechthebbende derden te beschikken; een figuur die doet denken aan
de in Nederland oudtijds bekende figuur van bewind. Volgt men de tweede opvatting,
dan zal men duidelijk moeten maken dat de vordering van de rekeninghouder,
hoezeer deze ook aan hem toebehoort, toch afgescheiden blijft van zijn overige
vermogen; een figuur die doet denken aan de trust uit het Anglo-Amerikaanse
recht. Bovendien zal men in deze laatste opvatting voor de vraag komen te
staan in welke gevallen een dergelijke vermogensafscheiding een toelaatbare,
in het huidige recht passende figuur is; men zie Van Dam, t.a.p., nr 481.In de Wet op het notarisambt en de Gerechtsdeurwaarderswet is, zoals hiervoor
is gebleken, gekozen voor de eerste oplossing. Daarmee is aangesloten bij
de rechtsontwikkeling in ons land. In ons rechtsstelsel is een reeks van verwante
figuren te vinden, die neerkomen op beheer met privatieve werking over goederen
die aan een ander toebehoren. Gewezen kan worden op de Wet giraal effectenverkeer,
op bewind over een gemeenschap (artikelen 3:168 leden 2 en 5 en artikel 3:259
lid 3 BW), op executele bij een nalatenschap met meer erfgenamen en op een
last met privatieve werking van artikel 7:423 BW. Ook de figuur van een rekening
op naam van een in kwaliteit handelende functionaris, terwijl het betreffende
recht aan één of meer individuele anderen toekomt, wordt in
de wet meer gehanteerd. In de nota naar aanleiding van een nader verslag (kamerstuk
II, 1996/1997, 23 706, nr 12, blz. 26) wordt in dit verband gewezen op
artikel 445, laatste zin, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering,
welke bepaling mede van toepassing is in de gevallen van de artikelen
480 lid 2, 551 lid 2, 577 lid 1, 584c lid 3 en 584n lid 1 van dat wetboek
en artikel 3:270 BW. Iets dergelijks doet zich voor, wanneer de faillissementscurator
in zijn kwaliteit een rekening ten behoeve van de boedel opent. Men zie over
dit alles ook de geciteerde bespreking door Snijders van de bundel «Inzake
kwaliteit», onder 5, waar wordt uiteengezet dat bij de totstandkoming
van het nieuwe vermogensrecht van 1992 impliciet van het eerste stelsel is
uitgegaan. In het voormelde arrest Hoge Raad 12 januari 2001, R.v.d.W. 2001,
29, is dan ook voor een geval van een niet wettelijk geregelde derdenrekening
de eerste opvatting gevolgd.5. Waar bestaat behoefte aan een derdenrekening?Na dit overzicht dient te worden ingegaan op de hiervoor onder 1 geformuleerde
vraag A.In de eerste plaats moet erop worden gewezen dat alle tot nu toe genoemde
figuren zien op het afgescheiden houden van het vermogen van de één
van goederen van een ander, en dus niet op het afscheiden van eigen gelden
van de rest van het eigen vermogen. Het gaat hier steeds om situaties waarin
bepaalde dienstverleners beroepsmatig gelden onder zich hebben van hun cliënten,
zoals notarissen, deurwaarders en advocaten. De wenselijkheid van een derdenrekening
ligt hier voor de hand. De praktijk moet erop kunnen vertrouwen dat gelden
bestemd voor rechthebbenden gestort kunnen worden op een rekening ten name
van een «tussenpersoon» die tot taak heeft de rekening te beheren
en te zijner tijd de gelden te doen toekomen aan de rechthebbenden, zonder
dat die gelden vermengd worden met het vermogen van de rekeninghouder.Het zijn dan ook deze gevallen die in de literatuur voornamelijk aandacht
hebben gekregen. Zij zijn in beginsel niet beperkt tot de hiervoor vermelde
beroepsgroepen van notarissen, deurwaarders en advocaten. Ook andere personen
die beroepshalve voor derden gelden plegen te ontvangen, vallen eronder. Men
kan hier denken aan alle tussenpersonen die zelf de afwikkeling van de door
hen ten behoeve van hun opdrachtgevers gesloten transacties plegen te verrichten
en over wie derhalve de betalingen plegen te lopen. Wel is het moeilijk om
hier een scherpe grens te trekken. Ook de behoefte aan gebruik van een derdenrekening
kan hier uiteenlopen. Zo zal bijvoorbeeld de premiebetaling aan een assurantiebemiddelaar
voor de verzekerde niet tot moeilijkheden kunnen leiden, omdat hij door deze
betaling ook jegens de verzekeraar gekweten is (Asser-Clausing-Wansink, De
verzekeringsovereenkomst 1998, nr 130, p. 123). Ook zal in geval van lastgeving
om in eigen naam te handelen, de lastgever of de derde met wie de lasthebber
heeft gehandeld, worden beschermd door de artikelen 7:420 en 421 BW tegen
een déconfiture van de tussenpersoon, vóórdat deze de
door hem door te betalen gelden heeft ontvangen. Maar dat neemt niet de behoefte
weg aan een derdenrekening met het oog op de betalingen van voor derden bestemde
gelden die dan al hebben plaats gevonden. De derdenrekening kan hier het sluitstuk
vormen van de voormelde twee bepalingen.Het is duidelijk dat, wanneer men met de derdenrekening beoogt het vertrouwen
van het publiek in de betrokken beroepsgroep te winnen, men niet alleen moet
denken aan de bevoegdheid derden gelden buiten
het eigen vermogen te houden, maar ook aan de verplichtingom dat te doen. Daar tegenover staat echter dat niet te snel met
het opleggen van dergelijke verplichtingen bij de wet in de zelfwerkzaamheid
van de betreffende beroepsgroepen moet worden ingegrepen. Dat zou in strijd
zijn met de dereguleringsgedachte. Dat klemt te meer omdat een dergelijke
verplichting op zichzelf nog geen middel is dat bestand is tegen fraude, nu
de figuur van de derdenrekening meebrengt dat het de rekeninghouder zelf is, die de rekening beheert en over de gelden beschikt. Een zodanige
verplichting dient dus, wil zij effectief zijn, gepaard te gaan met een regelmatige
controle van de financiële handelingen van betreffende beroepsbeoefenaar.
Een dergelijke ingrijpende maatregel, verband houdend met een behoorlijk functionerend
tuchtrecht, moge voor het notariaat, de gerechtsdeurwaarders en de advocatuur
wegens hun met hun maatschappelijke functie verbonden monopoliepositie gerechtvaardigd
zijn, zij leent zich slecht voor uitbreiding tot andere beroepsgroepen. Men
kan derhalve niet zeggen dat behoefte bestaat aan een algemene regeling van
de verplichte derdenrekening in de trant van de reeds bestaande regelingen,
zoals die van artikel 25 Wet op het notarisambt en artikel 19 Gerechtsdeurwaarderswet.Opmerking verdient nog dat soms ook particulieren behoefte hebben aan
het openen van een rekening, bestemd voor gelden die niet aan henzelf toekomen.
Men denke aan het geval van een penningmeester van een organisatie zonder
rechtspersoonlijkheid en aan de natuurlijke persoon die gelden wil inzamelen
voor een bepaald – bijvoorbeeld liefdadig – doel. Dergelijke rekeningen
komen voor. Praktische problemen zijn mij niet bekend, wat waarschijnlijk
verband houdt met het feit dat het hier om relatief kleine bedragen gaat.
Een moeilijkheid kan zijn in welk vermogen deze gelden vallen, als de groep
van belanghebbenden voor wie het geld bestemd is, niet scherp omlijnd is en
ook niet meer is na te gaan van wie deze gelden afkomstig zijn. Dit soort
vragen kan men evenwel niet met de figuur van een derdenrekening oplossen.Verder kan worden gedacht aan een aantal gevallen waar de wenselijkheid
van vermogensafscheiding door het openen van een derdenrekening dubieus moet
worden geacht. Zo is in de literatuur het geval ter sprake gekomen van de
ouders of grootouders die voor een of meer van hun kinderen of kleinkinderen
gelden op een bijzondere rekening willen afzonderen, zodat deze gelden niet
bloot staan aan verhaal door hun schuldeisers, maar zonder dat zijzelf de
beschikkingsmacht over deze gelden verliezen, zoals bij een schenking het
geval zou zijn. Hier bestaat de moeilijkheid dat eenzijdig gelden aan verhaal
door schuldeisers worden onttrokken ten behoeve van verkrijging om niet door
een ander. Het ligt voor de hand dat hiertegen zwaar wegende bezwaren bestaan.
Men zie over een en ander Snijders, t.a.p., p. 150–151, en de daar geciteerde
bijdragen aan de hiervoor vermelde Studiedag, en in het bijzonder over de
bezwaren tegen een te ruime mogelijkheid van vermogensafscheiding Van Dam,
t.a.p., nr 481. Ik voeg daaraan toe dat naar mijn mening aan deze bezwaren
te meer betekenis toekomt, wanneer de betreffende afscheiding van uit het
eigen vermogen afkomstige gelden ten behoeve ven een derde een meer commercieel
karakter draagt.6. Verdient het aanbeveling een algemene vermogensrechtelijke
regeling van de derdenrekening in het Burgerlijk Wetboek op te nemen?Deze vraag kan vooralsnog niet bevestigend worden beantwoord. Zoals hiervoor
uiteengezet, gelden thans voor de drie beroepsgroepen waarvoor in de figuur
van een derdenrekening is voorzien, verschillende regels. Het zou prematuur
zijn thans voor een bepaalde algemene regeling te kiezen, terwijl een evaluatie
is toegezegd van de praktijkervaringen met de bestaande regelingen betreffende
derdengelden. Een dergelijke evaluatie zal, zoals hiervoor aangegeven, in
2005 starten. De resultaten ervan zijn derhalve niet op korte termijn te verwachten.Voor een centrale regeling in het Burgerlijk Wetboek pleiten uiteraard
wetsystematische argumenten. Maar van een dringende praktische behoefte,
die om op korte termijn te nemen wettelijke maatregelen vraagt, is mij tot
nu toe niet gebleken. Noch vanuit de Nederlandse Orde van Advocaten, noch
vanuit andere beroepsorganisaties hebben mij stemmen bereikt, die op een wettelijke
voorziening van de derdenrekening aandringen. Dat ligt ook voor de hand. Volgens
de hiervoor geciteerde rechtspraak is zonder wettelijke grondslag in elk geval
mogelijk om te werken met een individuele derdenrekening, geopend met het
oog op een bepaalde transactie. Voor zover men zou aarzelen of zonder wettelijke
grondslag een generale derdenrekening mogelijk is, kan men in elk geval in
navolging van wat voor de advocatuur geldt de constructie van een stichting
derdengelden kiezen. Voor zover de beroepsgenoten zich hebben verenigd in
een vereniging kan deze haar leden ook de verplichting opleggen om van een
dergelijke constructie gebruik te maken.In het licht van wat hiervoor onder 5 is uiteengezet, lijkt het mij bovendien
geen aanbeveling te verdienen om thans een algemene regeling te ontwerpen
die ook in andere gevallen dan die van de voormelde drie beroepsmatige dienstverleners
een verplichting oplegt derdengelden op een aparte rekening te hebben. Een
belangrijk aspect van de verplichting tot het hebben van een derdenrekening
is immers om het vertrouwen van het publiek in deze dienstverleners niet te
beschamen. Dat dit aspect doorslaggevend is geacht bij het opleggen van een
dergelijke verplichting bij de beroepsgroepen van de notarissen, deurwaarders
en advocaten, brengt nog niet mee dat deze verplichting zich leent voor uitbreiding
tot andere beroepen. Waar de grens ligt van de aanvaardbaarheid van een dergelijke
verplichting in andere gevallen, kan thans beter aan de praktijk worden overgelaten,
die voldoende armslag heeft voor zelfwerkzaamheid. Dat sluit overigens niet
uit dat, zo ergens een bepaalde behoefte aan een derdenrekening naar voren
komt, een incidentele wettelijke regeling kan worden toegevoegd. Het ligt
voor de hand dat daarbij dan aansluiting kan worden gezocht bij de bestaande
regelingen voor de notarissen en de deurwaarders.Het is niet uitgesloten dat na het bekend worden van de resultaten van
de hiervoor bedoelde evaluatie alsnog tot een algemene regeling in het Burgerlijk
Wetboek wordt besloten.Bij dit alles verdient nog opmerking dat het mij niet geraden voorkomt
om thans het stelsel dat in wet en rechtspraak wordt gevolgd, te vervangen
door het hiervoor als tweede vermelde stelsel, dat ervan uitgaat dat de vordering
uit de rekening tot het vermogen van de rekeninghouder valt, maar afgescheiden
blijft van diens overige vermogen. Waar bij de totstandkoming van het vermogensrecht
van 1992 impliciet van het eerste stelsel is uitgegaan, roept een dergelijke
ommekeer het gevaar op van onverwachte uitlegmoeilijkheden en inconsistenties.
Bovendien roept het tweede stelsel de vraag op of hier niet een wijze van
vermogensafscheiding in het leven geroepen wordt, die ver gaande gevolgen
kan hebben voor de gelijkheid van schuldeisers. Voorstanders van dit stelsel
plegen een ruime opvatting te hebben van het toepassingsgebied daarvan en
vaak tot uitgangspunt te nemen dat voor vermogensafscheiding een enkele overeenkomst
al voldoende is. Het behoeft geen betoog dat dit wijde perspectieven opent
voor het scheppen van separatistenposities buiten het wettelijk stelsel van
zekerheidsrechten om. Hiervoor is in de literatuur herhaaldelijk gewaarschuwd;
men zie de bijdragen van Tjittes, Zwalve en Van Erp in «Inzake kwaliteit»,
en Van Dam, t.a.p., nr 481, en de daar geciteerden. 7. Mogelijke bezwaren van het huidige rechtAnders dan in de literatuur soms is beweerd, geeft ook de in de wetgeving
en de rechtspraak overheersende opvatting dat derden gezamenlijk rechthebbende
op de uit de rekening voortkomende vordering op de bank zijn en dat de rekeninghouder
een privatieve bevoegdheid heeft om voor hen op te treden, geen onoverkomelijke
moeilijkheden.Dat geldt ook voor het geval dat werd berecht in het voormelde arrest
van de Hoge Raad van 12 januari 2001. Daarin ging het om een depot in
afwachting van de beslissing van een geschil tussen de betrokken partijen
in dier voege dat de gelden op een bijzondere rekening ten name van de notaris
in diens kwaliteit zouden worden gestort met bepaling dat het depot zou worden
uitgekeerd aan degene die door partijen dan wel bij in kracht van gewijsde
gegaan rechterlijk vonnis zou worden aangewezen. De Hoge Raad paste hierop
naar analogie van artikel 25 Wet op het notarisambt de regels van de gemeenschap
als bedoeld in artikel 3:166 lid 1 BW toe en leidde daaruit af dat in een
geval als aan de orde was, de betrokken partijen als deelgenoten in die gemeenschap
ieder een voorwaardelijk recht op toedeling van de door de notaris beheerde
vordering op de bank hebben.Aangenomen mag worden dat deze toedeling door de enkele vervulling van
de voorwaarde een feit is, zodat daarvoor geen afzonderlijke handeling meer
nodig is anders dan overmaking van het betrokken bedrag door de notaris aan
de door de rechter aangewezen partij. Dat zal immers besloten liggen in de
aard van de overeenkomst tussen partijen, die reeds een verdeling impliceert
voor het geval het tot vervulling van de voorwaarde komt. Anders dan gesuggereerd
door A. F Salomons in WPNR 6442, 2001, p. 358, verkrijgt de betrokken
deelgenoot het hem aldus toekomende door de overeengekomen toedeling, geëffectueerd
door de overmaking aan hem door de notaris. Daarvoor is niet nodig dat een
rechtstreekse contractuele band met de bank bestaat, jegens welke slechts
de notaris bevoegd is. Ook dit is in overeenstemming met hetgeen geldt bij
een storting van een depot als hiervoor genoemd op een generale derdenrekening
bedoeld in artikel 25 Wet op het notarisambt.Ook het door de Hoge Raad uitdrukkelijk vermelde geval dat een van de
partijen failliet is verklaard, geeft geen moeilijkheid: de curator neemt
dan dezelfde positie in als de gefailleerde. Dit impliceert dat, anders dan
gesuggereerd door Kortmann in Tijdschrift voor Insolventierecht, 2001, p.
46, het faillissement van een der deelgenoten ook niet de privatieve last
van de notaris doet eindigen, zo min als dat bij de privatieve bevoegdheid
van de notaris krachtens artikel 25 Wet op het notarisambt het geval is. Bedacht
moet worden dat de privatieve last van de notaris jegens de gezamenlijke rechthebbenden geldt. Faillissement van slechts één
van hen behoort niet ten nadele van de anderen een einde aan die last te maken.
Ook een door de deelgenoten overeengekomen of door de rechter opgelegde regeling
als bedoeld in artikel 3:168 BW wordt niet door het faillissement van één
van hen doorbroken, ook niet als die regeling een last aan een derde inhoudt.Denkbaar is voorts dat de notaris zelf failleert. In dat geval zal diens
curator voor de afwikkeling zorg kunnen dragen; men zie kamerstukken II, 1995–1996,
23 706, nr 6, p. 45, en Snijders, t.a.p., p. 154. Blijft de curator in
gebreke, dan zullen partijen benoeming van een bewindvoerder kunnen verlangen
op de voet van artikel 3:168 lid 2 BW. 8. ConclusieHet voorgaande laat zich als volgt samenvatten.De hiervoor onder 1 geformuleerde vraag A moet aldus worden beantwoord
dat de behoefte aan de figuur van een derdenrekening in de praktijk met name
bestaat bij beroepsbeoefenaren die beroepshalve regelmatig gelden voor derden
ontvangen. Deze groep van gevallen is niet beperkt tot notarissen, deurwaarders
en advocaten, maar kan moeilijk precies worden afgegrensd. Daarnaast kan een
behoefte aan een individuele derdenrekening worden vastgesteld met het oog
op incidentele gevallen.De hiervoor onder B geformuleerde vraag moet aldus worden beantwoord dat
weliswaar uit wetsystematisch oog punt iets te zeggen is voor een centrale
regeling van de derdenrekening in Boek 3, waarop dan in bijzondere wetten
betreffende bepaalde beroepsgroepen zonodig kan worden teruggegrepen, maar
dat de praktische behoefte aan een dergelijke centrale regeling vooralsnog
niet groot is. Bovendien moet worden bedacht dat de huidige regelingen voor
notarissen, deurwaarders en advocaten met al hun ook tuchtrechtelijke aspecten
zich niet lenen voor uitbreiding tot andere beroepsgroepen, al komt voor wat
betreft de bevoegdheid derdengelden door middel
van een generale derdenrekening buiten het eigen vermogen te houden analogische
toepassing van artikel 25 Wet op het notarisambt en artikel 19 Gerechtsdeurwaarderswet
in aanmerking. Het zou daarom prematuur zijn om thans over te gaan tot wetgeving
op dit punt zonder de resultaten af te wachten van het evaluatieonderzoek
van de thans bestaande regelingen, welk onderzoek naar zijn aard pas, zoals
gezegd, in 2005 zal kunnen starten. Ook de vraag in hoeverre de huidige regelingen
effectief zijn uit een oogpunt van fraudepreventie kan moeilijk anders worden
beantwoord dan aan de hand van de toegezegde evaluatie. In afwachting van
dit onderzoek beschikt de praktijk naar huidig recht over voldoende mogelijkheden
op bevredigende wijze met de figuur van een derdenrekening te werken of in
plaats daarvan gebruik te maken van de figuur van een stichting derdengelden.Dit alles brengt mee dat in afwachting van voormelde evaluatie het bij
vraag B onder b aangegeven alternatief mijn voorkeur heeft. Wanneer intussen
bij een bepaalde beroepsgroep van een behoefte aan een wettelijk regeling
van een derdenrekening blijkt, dient een bijzondere regeling voor die beroepsgroep
te worden ingevoerd.De Staatssecretaris van Justitie,N. A. Kalsbeek 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22775-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl