Jaarverslag van het Ministerie van Defensie (X)
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 32 710
 X
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Defensie 2010
 
 
 Nr. 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN DEFENSIE (X)
 Aangeboden 
		18 mei 2011
 
 
 
 
 
 Ontvangstenverdeling Defensie (Bedragen x € 1
				 miljoen)
 
 
 
 Uitgavenverdeling Defensie (Bedragen x € 1
				 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A. 
 
 
 
 
 Algemeen
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 1. 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 
 6
 
 
 
 
 2. 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B. 
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 
 3. 
 
 
 Beleidsprioriteiten
 
 
 11
 
 
 
 
 4. 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 36
 
 
 
 
 
 4.1. Beleidsartikel 20 Uitvoeren
						 crisisbeheersingsoperaties
 
 
 36
 
 
 
 
 
 4.2. Beleidsartikel 21 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 47
 
 
 
 
 
 4.3. Beleidsartikel 22 Commando landstrijdkrachten
 
 
 55
 
 
 
 
 
 4.4. Beleidsartikel 23 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 65
 
 
 
 
 
 4.5. Beleidsartikel 24 Commando Koninklijke
						 marechaussee
 
 
 74
 
 
 
 
 
 4.6. Beleidsartikel 25 Defensie Materieel
						 Organisatie
 
 
 84
 
 
 
 
 
 4.7. Beleidsartikel 26 Commando DienstenCentra
 
 
 98
 
 
 
 
 5. 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 105
 
 
 
 
 
 5.1. Niet-beleidsartikel 70 Geheime uitgaven
 
 
 105
 
 
 
 
 
 5.2. Niet-beleidsartikel 80 Nominaal en onvoorzien
 
 
 105
 
 
 
 
 
 5.3. Niet-beleidsartikel 90 Algemeen
 
 
 105
 
 
 
 
 6. 
 
 
 Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 
 111
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C. 
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 
 
 116
 
 
 
 
 
 7. 
 
 
 De verantwoordingsstaat
 
 
 116
 
 
 
 
 8. 
 
 
 De saldibalans 
 
 
 117
 
 
 
 
 9.
 
 
 Topinkomens
 
 
 123
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten
 
 
 
 
 124
 
 
 
 
 
 10. 
 
 
 De samenvattende verantwoordingsstaat
						baten-lastendiensten
 
 
 124
 
 
 
 
 11. 
 
 
 Baten-lastendienst Defensie Telematica Organisatie 
 
 
 125
 
 
 
 
 12.
 
 
 Baten-lastendienst Dienst Vastgoed Defensie 
 
 
 132
 
 
 
 
 13. 
 
 
 Baten-lastendienst Paresto 
 
 
 141
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D. 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 148
 
 
 
 
 Bijlage 1:
 
 
 Toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s
 
 
 148
 
 
 
 
 Bijlage 2:
 
 
 Overzicht niet-financiële informatie over inkoop van
						adviseurs en tijdelijk personeel
 
 
 149
 
 
 
 
 Bijlage 3:
 
 
 Overzichtsconstructie van de additionele uitgaven voor de
						derde hoofdtaak van Defensie over 2010
 
 
 150
 
 
 
 
 Bijlage 4:
 
 
 Defensie Industrie Strategie
 
 
 152
 
 
 
 
 Bijlage 5:
 
 
 Milieu
 
 
 157
 
 
 
 
 Bijlage 6:
 
 
 Lijst met afkortingen
 
 
 184
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 A.
 ALGEMEEN
 
 
 
 
 1.
 AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
 
 
 Aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede
				Kamer van de Staten-Generaal.
 
 Hierbij bied ik het departementale jaarverslag van het Ministerie
				van Defensie (X) over het jaar 2010 aan.
 Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de
				Comptabiliteitswet 2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de
				Minister van Defensie decharge te verlenen over het in het jaar 2010 gevoerde
				financiële beheer.
 Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over
				dit verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe
				controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport
				opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de
				Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van
				de Rekenkamer met betrekking tot:
 
 
 a.
 het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;
 
 
 b.
 de ten behoeve van dat beheer bijgehouden
					 administraties;
 
 
 c.
 de financiële informatie in het jaarverslag;
 
 
 d.
 de betrokken saldibalans;
 
 
 e.
 de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid
					 en de bedrijfsvoering;
 
 
 f.
 de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde
					 beleid en de bedrijfsvoering.
 
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende,
				wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 
 
 a.
 het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2010;
 
 
 b.
 het voorstel van de slotwet over 2010 dat met het onderhavige
					 jaarverslag samenhangt;
 
 
 c.
 het rapport van de Algemene Rekenkamer over 2010 met
					 betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks
					 schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 
 
 d.
 de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
					 betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2010
					 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2010, alsmede
					 met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2010 (de verklaring van
					 goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet
					 2001).
 
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen,
				voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
				goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 
 
 
 De minister van
			 Defensie,
 
 J. S. J.
 Hillen
 
 
 
 
 
 
				Dechargeverlening door de Tweede Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
				verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede
				Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
				door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001
			 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
			 van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
			 voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 
				Dechargeverlening door de Eerste Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
				verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste
				Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
				door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001
			 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
			 van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de minister van
			 Financiën.
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 2.
 LEESWIJZER
 
 
				Opzet jaarverslag
 Het jaarverslag bestaat uit «de aanbieding en
				dechargeverlening», de leeswijzer, het beleidsverslag, de jaarrekening en een
				aantal bijlagen.
 In het jaarverslag wordt onderscheid gemaakt tussen financiële
				en niet-financiële informatie.
 
 
 –
 De financiële informatie valt onder de reikwijdte van de
					 door de Audit Dienst Defensie afgegeven controleverklaring.
 
 
 –
 De niet-financiële informatie moet informatie bevatten die
					 geënt is op zogenoemde beleidsthema’s. De begroting en het jaarverslag van
					 het ministerie van Defensie zijn echter, op verzoek van de Tweede Kamer, niet
					 ingericht naar beleidsthema’s maar naar defensieonderdelen. In dit
					 jaarverslag wordt het gewenste inzicht zo goed mogelijk benaderd.
 
 
 
				Beleidsprioriteiten
 De kern van het jaarverslag wordt gevormd door het beleidsverslag
				(deel B).
 
				Beleidsartikelen
 
				Hoofdtaken en ambitieniveau
 In de Begroting 2010 is bij de inleiding op de beleidsartikelen
				in par. 2.2 ingegaan op de hoofdtaken en het ambitieniveau van Defensie. In dit
				jaarverslag wordt eveneens bij de inleiding op de beleidsartikelen in paragraaf
				2.2 ingegaan op de realisatie van de hoofdtaken en het ambitieniveau van
				Defensie.
 
				Budgettaire gevolgen van beleid
 
 Bij de beleidsartikelen zijn algemene doelstellingen
				 geformuleerd en de financiële gevolgen daarvan worden ten aanzien van de
				 opmerkelijke verschillen (grensbedrag van € 5 miljoen) per defensieonderdeel
				 toegelicht bij de tabellen «Budgettaire gevolgen van beleid».
 Bij het beleidsartikel 20 – Uitvoeren
				 Crisisbeheersingsoperaties zijn de verschillen toegelicht van meer dan € 2,5
				 miljoen als het gaat om de uitgaven. Bij de verplichtingen worden de
				 verschillen toegelicht die groter zijn dan € 5 miljoen.
 
 
				Investeringsprojecten
 De verantwoording over investeringsprojecten is opgenomen in
				beleidsartikel 25 Defensie Materieel Organisatie (DMO) en beleidsartikel 26
				Commando DienstenCentra (CDC). Bij de investeringsprojecten is een toelichting
				opgenomen bij die projecten waarvan de realisatie afwijkt van de Begroting
				2010. In het geval van de DMO gaat het om verschillen vanaf € 10 miljoen,
				bij het CDC gaat het om de verschillen groter dan € 5 miljoen.
 
				Benamingen ministeries
 In 2010 zijn met het aantreden van het kabinet-Rutte enkele
				ministeries gefuseerd, gereorganiseerd en daardoor van naam veranderd. In dit
				jaarverslag zullen de nieuwe benamingen van deze ministeries gehanteerd worden,
				ook al betreft het een ministerie zoals dat bestond voor het aantreden van het
				kabinet-Rutte.
 
				Niet-beleidsartikelen
 Dit betreft een toelichting op de artikelen «Geheime uitgaven»,
				«Nominaal en onvoorzien» en «Algemeen».
 
				Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 De bedrijfsvoeringparagraaf bestaat uit vier onderdelen:
				 rechtmatigheid, totstandkoming beleidsinformatie, financieel en materieel
				 beheer, en overige aspecten van de bedrijfsvoering. Zoals toegezegd door de
				 minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het spoeddebat met de
				 Tweede Kamer op 15 oktober 2009 (HAN8502A35), wordt in de
				 bedrijfsvoeringsparagraaf ingegaan op het betaalgedrag.
 De bedrijfsvoeringparagraaf heeft betrekking op alle
				 defensieonderdelen, inclusief de baten-lastendiensten. Daarnaast zijn de
				 toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer in deze paragraaf opgenomen.
 
 
				Jaarrekening
 In dit hoofdstuk zijn opgenomen de verantwoordingsstaten van het
				ministerie van Defensie, de saldibalans en een opgave van topinkomens. Ook is
				de verantwoording van de baten-lastendiensten opgenomen.
 
				Bijlagen
 Conform de Rijksbegrotingvoorschriften zijn de toezeggingen aan
				de Algemene Rekenkamer niet meer als bijlage opgenomen, maar zijn deze
				opgenomen in de bedrijfsvoeringparagraaf.
 
				Groeiparagraaf
 In het jaarverslag 2010 is een aantal verbeteringen ten opzichte
				van het jaarverslag 2009 doorgevoerd. Allereerst is in het beleidsverslag meer
				informatie opgenomen over de investeringsquote. Daarbij zijn zowel de begrote
				als de gerealiseerde investeringen vermeld. Tevens is een samenvatting
				opgenomen van de bezuinigingsmaatregelen en herschikkingen die Defensie in 2010
				heeft getroffen.
 Bij beleidsartikel 20 – Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties is
				per operationele doelstelling een uitgebreidere tabel opgenomen met informatie
				per missie. De informatie is nu per missie gegroepeerd in plaats van te zijn
				gesplitst in respectievelijk het beleidsartikel en een bijlage.
 Bij beleidsartikel 25 – Defensie Materieel Organisatie (DMO) is
				de toelichting verbeterd in de vorm van een uitbreiding van de
				prestatiegegevens op het gebied van logistieke ondersteuning door de DMO.
 
 
 
 
 Beleidsprioriteiten
 
 B.
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 3.
 BELEIDSPRIORITEITEN
 
 
				Inleiding
 Dit beleidsverslag blikt terug op de beleidsagenda van Defensie
				in de begroting 2010. Het verslag heeft dit jaar een andere vorm gekregen
				vanwege de val van het kabinet-Balkenende IV op 20 februari 2010. Het grootste
				deel van 2010 stond in het teken van de uitvoering van lopende operaties, de
				afbouw van de missie in Uruzgan en de redeployment
				van het personeel en het materieel. Daarnaast heeft Defensie veel aandacht
				besteed aan het op orde brengen van de financiële situatie en de
				bedrijfsvoering.
 
				Defensiebijdragen aan de kabinetsdoelstellingen
 De afgelopen jaren werd het beleidsverslag opgebouwd aan de hand
				van de kabinetsdoelstellingen van het kabinet-Balkenende IV. Met de val van dit
				kabinet en het aantreden van het huidige kabinet komt deze indeling te
				vervallen. Het begrotingsjaar 2010 kende het grootste deel van het jaar een
				demissionair kabinet. Alleen de eerste zeven weken regeerde het vorige kabinet
				missionair. Concreet betekent dit dat de initiatieven die waren aangekondigd in
				de beleidsagenda 2010 niet volledig tot uitvoering zijn gebracht. De
				onderstaande tabel verschaft op hoofdlijnen informatie over de resultaten van
				het vorige kabinetsprogramma.
 
 Het beleid van Defensie was in eerste instantie gericht op de
				vierde doelstelling: Een moderne krijgsmacht die wereldwijd
				maatwerk kan leveren in grotere en kleinere crisisbeheersingsoperaties en bij
				het opbouwen van veiligheidsorganisaties in landen die we daarin willen
				ondersteunen. Alle onderwerpen in de beleidsagenda van de begroting
				2010 vielen onder deze kabinetsdoelstelling. Hieronder volgen in het kort de
				belangrijkste bijdragen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nummer en omschrijving kabinetsdoelstelling
 
 
 Behaalde resultaten in jaar 2010
 
 
 Relevant beleidsartikel
 
 
 Financieel belang: realisatie jaar 2010 
 
 
 
 
 
 
 Defensie, doelstelling 4: Een moderne krijgsmacht die
							 wereldwijd maatwerk kan leveren in grotere en kleinere
							 crisisbeheersingsoperaties en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties in
							 landen die we daarin willen ondersteunen. 
 
 
 De totale personele sterkte – militair personeel en
							 burgerpersoneel – was gemiddeld over 2010 ongeveer 95,6 procent van de
							 voorziene organisatiesterkte (exclusief de baten-lastendiensten). 
 
 
 Beleidsartikelen 21 tot en met 26 en
							 niet-beleidsartikel 90
 
 
 In 2010 is € 3 miljard uitgegeven aan salaris,
							 sociale lasten en toelagen voor personeel.
 
 
 
 
 Defensie, doelstelling 4: Een moderne krijgsmacht die
							 wereldwijd maatwerk kan leveren in grotere en kleinere
							 crisisbeheersingsoperaties en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties in
							 landen die we daarin willen ondersteunen. 
 
 
 Een investeringspercentage van 17,4 waarmee het behalen
							 van een investeringspercentage van ten minste 20 gedurende de kabinetsperiode
							 is behaald.
 
 
 Beleidsartikelen 25, 26 en niet-beleidsartikel 90
 
 
 Er is in 2010 een bedrag van € 1,4 miljard
							 geïnvesteerd.
 
 
 
 
 Defensie, doelstelling 4: Een moderne krijgsmacht die
							 wereldwijd maatwerk kan leveren in grotere en kleinere
							 crisisbeheersingsoperaties en bij het opbouwen van veiligheidsorganisaties in
							 landen die we daarin willen ondersteunen. 
 
 
 In 2010 lag zowel de inzetbaarheid (68,3 procent) als
							 de inzet (10,4 procent) van de Nederlandse grondeenheden boven de Navo-norm van
							 50 procent respectievelijk 10 procent. 
 
 
 Beleidsartikel 20 
 
 
 De additionele uitgaven van de
							 crisisbeheersingsoperaties bedroegen in 2010 € 318 miljoen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inzet Nederlandse militairen in 2010
 
				Internationaal optreden
 In 2010 hebben ongeveer 5500 Nederlandse militairen in
				uiteenlopende functies en samenstellingen en in een scala van regio’s een
				kwalitatief hoogwaardige bijdrage geleverd aan crisisbeheersingsoperaties en de
				opbouw van veiligheidsorganisaties. 
				1 Het aantal van 5500 Nederlandse militairen is inclusief
					 rotaties. De aantallen zoals genoemd in beleidsartikel 20 –
					 Crisisbeheersingsoperaties zijn formatieplaatsen. Zij deden dit veelal in internationaal verband, zoals in
				het kader van de Navo, de EU en de VN. Militairen zijn actief geweest in
				Afghanistan, Afrika, het Midden-Oosten en op de Balkan, waar zij steeds meer
				onderdeel zijn geworden van een brede benadering van Diplomacy, Defence en
				Development. Deze wereldwijde inzet van Nederlandse militairen
				onderstreept de actieve betrokkenheid van ons land bij de bevordering van de
				internationale veiligheid en stabiliteit.
 De operationele doelstellingen voor 2010 in het kader van
				crisisbeheersingsoperaties waren: vrede en stabiliteit in Europa/Balkan, vrede
				en stabiliteit in Afghanistan, vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten, vrede
				en stabiliteit in Afrika, vrede en stabiliteit in Irak en vrede en stabiliteit
				in de Perzische Golf. Bij beleidsartikel 20 wordt dieper ingegaan op de
				Nederlandse bijdrage aan de verschillende missies.
 
				Afghanistan
 De grootste bijdrage in 2010 werd geleverd in Afghanistan. De
				Nederlandse strategie was er op gericht de lokale bestuurders, de plaatselijke
				overheidsdiensten en de Afghaanse veiligheidsorganisaties te ondersteunen. In
				2010 kwam er een eind aan de missie in Uruzgan. Defensie is per 1 augustus
				2010 begonnen aan de redeployment van het personeel
				en het materieel uit deze provincie en heeft zijn taken overgedragen aan een
				samenwerkingsverband van internationale partners; het zogenaamde
				Combined Team Uruzgan (CTU).
 De overdracht van taken, verantwoordelijkheden en kennis van de
				Task Force Uruzgan (TFU) aan het CTU is voorspoedig
				en in goede samenwerking verlopen. Veel tijd is gestoken in de overdacht van
				onze kennis over en ervaring in Uruzgan. Een belangrijk onderdeel hiervan was
				het ter plekke introduceren van de opvolgers in het uitgebreide netwerk van
				lokale bestuurders, tribale en religieuze leiders en hulporganisaties dat
				Nederland in de provincie heeft opgebouwd. Daarnaast is veel aandacht besteed
				aan de uitwisseling van informatie over de tribale verhoudingen in de
				provincie, de veiligheidssituatie en de Nederlandse werkwijze.
 Ook de redeployment is in 2010 goed
				verlopen. De omvang van de Redeployment Task Force
				(RDTF) was uiteindelijk fors kleiner dan oorspronkelijk voorzien. Dit kon
				vanwege de goede samenwerking met het CTU, het combineren van konvooien van het
				CTU en de RDTF en de vroege ontplooiing van de CTU-eenheden, waardoor de
				behoefte aan force protection binnen de RDTF afnam.
				Volgens plan zijn vóór 1 december 2010 de Nederlandse militairen van de
				TFUen van Task Force 55 teruggekomen in Nederland.
				Na 1 december 2010 was nog slechts een klein gedeelte van de RDTF in
				Afghanistan aanwezig voor de afhandeling van de laatste
				materieelkonvooien.
 De training van Afghaanse veiligheidsorganisaties heeft ook in
				2010 aan belang gewonnen. Ondanks de vooruitgang die al op dit gebied werd
				geboekt, bleef het hele jaar een dringende behoefte bestaan aan extra bijdragen
				van de internationale partners voor de training en mentoring van het Afghaanse leger en de politie. Nederland
				leverde in dit kader een bijdrage aan zowel EUPOL als de NATO Training Mission Afghanistan (NTM-A). De Nederlandse
				trainingsbijdrage liep voor een klein deel via de deelname aan de
				European Gendarmerie Force (EGF), die een bijdrage
				aan NTM-A levert op het gebied van training van de Afghaanse politie.
 De Tweede Kamer heeft met de motie-Peters/Pechtold (Kamerstuk
				27 925,
				nr. 392) op 21 april 2010 de regering opgeroepen de mogelijkheden in
				kaart te brengen om een bijdrage te leveren aan de opleiding en training van de
				Afghaanse civiele politie en haar daarover in overeenstemming met artikel 100
				van de Grondwet te informeren. Naar aanleiding van deze motie is de behoefte
				aan politietraining zorgvuldig bezien. Op 12 november 2010 heeft het kabinet,
				overeenkomstig artikel 100 van de Grondwet en het Toetsingskader 2009, gemeld
				de mogelijkheid en wenselijkheid van een bijdrage aan de internationale
				inspanningen in Afghanistan te onderzoeken (Kamerstuk
				27 925,
				nr. 410). Aan dit onderzoek is de laatste anderhalve maand van het
				jaar besteed. De besluitvorming over de nieuwe Nederlandse bijdrage is
				inmiddels voltooid. De besluitvorming en uitvoering van deze bijdrage valt
				buiten de reikwijdte van dit jaarverslag.
 
				Afrika
 In Afrika leverde Nederland zijn grootste bijdrage in het kader
				van de inzet voor antipiraterij in de wateren rondom Somalië. Nederland heeft
				in zowel Navo- als EU-verband schepen en personeel ingezet. Omdat Nederland
				vanaf juli 2010 voor de periode van een jaar de commandant van het permanente
				vlootverband van de Navo, de Standing NATO Maritime
				Group (SNMG) 2 levert, voerde Nederland in de periodes dat de SNMG2
				werd ingezet in operatie Ocean Shield ook het bevel
				over de schepen in deze operatie. Nederland droeg in de periode 24 september
				tot en met 5 november 2010 voor het eerst met een onderzeeboot bij aan de
				Navo-operatie Ocean Shield. De onderzeeboot werd in
				het kader van piraterijbestrijding ingezet als extra waarnemingscapaciteit voor
				de in het gebied aanwezige eenheden.
 Met de inzet in 2010 van verschillende soorten schepen ten
				behoeve van zowel de EU- als de Navo-operatie heeft Nederland opnieuw een
				belangrijke bijdrage geleverd aan de doelstellingen van deze operaties. De
				Nederlandse marine heeft bijgedragen aan het beschermen van voedseltransporten
				van het World Food Programme (WFP), het in kaart
				brengen van de kampen en de manier van opereren van piraten en de verstoring
				van piraterijactiviteiten. In totaal zijn in 2010 153 vermoedelijke piraten
				vastgenomen door Nederlandse eenheden. Van hen zijn er 138 weer vrijgelaten
				wegens gebrek aan bewijs. De overige vijftien worden door toedoen van Nederland
				vervolgd. Tien verdachten zijn overgedragen aan Duitsland, nadat het Duitse
				motorschip Taipan op 5 april 2010 door Hr.Ms. Tromp werd ontzet. Tevens zijn
				vijf verdachten die door Hr.Ms. Amsterdam waren vastgenomen op 5 december 2010
				op last van het Openbaar Ministerie naar Nederland overgebracht voor
				vervolging. Met de deelname van Hr.Ms. Johan de Witt aan de
				anti-piraterijoperaties werden nieuwe mogelijkheden verkend voor de bestrijding
				van deze vorm van criminaliteit. Door met de lokale bevolking op zee gesprekken
				aan te gaan, is bruikbare informatie verkregen over het operatiegebied. Deze
				nieuwe aanpak heeft mede een goede bijdrage geleverd aan de versterking van de
				positie en de inzet van onze partners in deze regio.
 In Afrika concentreerde Nederland zich in 2010 verder op fragiele
				staten in de Grote Meren-regio en de Hoorn van Afrika. In verschillende
				Afrikaanse landen zijn in totaal zo’n veertig Nederlandse militairen werkzaam
				geweest als adviseur, waarnemer, instructeur of trainer. Zo waren Nederlandse
				militaire waarnemers en politiefunctionarissen actief in de VN-missie in Soedan
				(UNMIS) en werkte Nederland intensief samen met Burundi bij de opbouw en
				verdere ontwikkeling van de krijgsmacht en de politieorganisatie van dat land.
				Voorts hebben Nederlandse militairen de ontwikkeling van Afrikaanse
				vredeshandhavingscapaciteiten in Kenia en Mali ondersteund en hebben ze
				geholpen bij de opbouw van de Congolese krijgsmacht in het kader van de
				European Union Security (EUSEC)-missie in de
				Democratische Republiek Congo. Tot slot heeft Nederland ten behoeve van een
				duurzame aanpak van piraterij vanaf juni 2010 een politieadviseur geleverd voor
				het United Nations Office on Drugs and Crime
				(UNODC) in Kenia. Het antipiraterijprogramma van het UNODC richt zich
				op de ondersteuning van de politie en de kustwacht, de officier van Justitie,
				de rechtbanken en het gevangeniswezen in de Seychellen, Puntland en
				Somaliland.
 Tot slot heeft het Commando zeestrijdkrachten (CZSK) bij
				Ivoorkust logistieke ondersteuning verleend aan Franse eenheden. Hiertoe werd
				de Hr.Ms. Amsterdam van 22 december 2010 tot 11 januari 2011 ingezet als
				back up-ocatie voor het eventueel opvangen en
				transporteren van evacués, indien het tot een evacuatieoperatie zou komen in
				Ivoorkust. Gedurende drie dagen werd de Franse helikoptercarrier FS Tonnerre
				bevoorraad. De met deze inzet gepaard gaande uitgaven zullen in 2011 worden
				verantwoord.
 
				Balkan, Midden-Oosten en Perzische Golf
 Op de Balkan heeft Defensie in 2010 112 militairen geleverd voor
				EUFOR Althea en de EU Police Mission (EUPM) in
				Bosnië en voor de EULEX- en KFOR-missies in Kosovo. In het Midden-Oosten heeft
				Nederland in 2010 met in totaal ongeveer 12 militairen deelgenomen aan de
				United Nations Supervision Organisation (UNTSO) in
				Libanon, Syrië en Israël, de United States Security
				Coordinator (USSC) Dayton in Israël en de Palestijnse Gebieden, de
				Combined Maritime Forces in Bahrein en de
				NATO Training Mission in Iraq (NTM-I). Daarnaast
				waren op afroep drie militairen beschikbaar voor de EU
				Border Assistance Mission in Rafah (EUBAM Rafah), bij de grensovergang
				tussen Gaza en Egypte, voor het geval deze missie zou worden gereactiveerd. Ten
				slotte zijn enkele Nederlandse militairen in 2010 betrokken geweest bij de
				bestrijding van internationale terroristische netwerken in de Perzische Golf.
				Militairen waren werkzaam bij de staf van het Combined Force
				Maritime Component Command in Bahrein en in het Netherlands Liaison Team van het United
				States Central Command in Tampa, Florida.
 
				Hulp aan Haïti
 Na de aardbeving in Haïti op 12 januari 2010 heeft Defensie een
				bijdrage geleverd aan de hulpoperatie aan het land. De KDC-10 heeft naast
				noodhulpgoederen ook het Nederlandse Urban Search and Rescue
				Team (USAR-team) naar de regio gebracht. Hr.Ms. Pelikaan is van 18 tot
				en met 28 januari 2010 ingezet ter ondersteuning van de humanitaire
				hulpoperatie. Het schip heeft humanitaire goederen afgeleverd en drinkwater
				geproduceerd. Mariniers hebben herstelwerkzaamheden verricht in de haven van
				Port-au-Prince en hebben de humanitaire hulpoperatie ondersteund, onder meer
				door het begeleiden van hulpverleners zoals het USAR-team.
 Om bijdragen aan de internationale rechtsorde te kunnen leveren
				opereert Defensie bij voorkeur in multinationaal verband en binnen de bestaande
				institutionele structuren. Een belangrijk deel van haar taken heeft de
				krijgsmacht ook in 2010 uitgevoerd in VN, Navo en EU-verband.
 In de eerste helft van 2010 vormde Nederland samen met het
				Verenigd Koninkrijk een EU-Battlegroup. De
				Nederlandse bijdrage bestond uit ongeveer 160 personen van wie het merendeel
				werd geleverd door het Korps mariniers. Deze eenheid is niet ingezet. In het
				kader van de NATO Response Force (NRF) heeft
				Nederland de eerste helft van 2010 deelgenomen aan NRF-14 met een amfibisch
				transportschip als maritiem commandoplatform en met F-16’s. Gedurende het
				hele jaar is een mijnenbestrijdingsvaartuig ingezet in het permanente
				mijnenbestrijdingsvlootverband van de Navo, de Standing NATO
				Mine Counter Measures Group (SNMCMG) 1. In juni zijn drie
				mijnenbestrijdingsvaartuigen op verzoek van het Europees Agentschap voor het
				beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen (Frontex) ingezet
				ten behoeve van een operatie tegen illegale migranten bij de zuidoostkust van
				Spanje.
 Het Nederlandse Navo-lidmaatschap is van groot belang. Nederland
				kan met tevredenheid terugkijken op de Navo-top in Lissabon, waar bondgenoten
				eensgezind een nieuwe agenda voor het bondgenootschap hebben vastgesteld. De
				boodschap uit Lissabon is dat bondgenoten onverminderd hechten aan een sterke
				trans-Atlantische band en dat de Navo zich moet vernieuwen om goed voorbereid
				te zijn op de veiligheidsuitdagingen van nu. Op de top zijn hiertoe de juiste
				stappen gezet. Zoals gemeld in de begroting 2010 is in het afgelopen jaar het
				Navo Strategisch Concept herzien. De regering heeft zich actief gemengd in de
				discussie over de herziening van dit Concept, dat tijdens de Navo-top in
				Lissabon is aangenomen. Het is een kort en krachtig document geworden, dat
				staat voor een flexibele en toekomstgerichte Navo die zich richt op drie
				kerntaken: collectieve verdediging, crisisbeheersing en coöperatieve
				veiligheid. Mede dankzij de inspanningen van Nederland is in het Strategisch
				Concept sterk ingezet op het belang van civiel-militaire samenwerking. Op de
				Navo-top zijn daarnaast belangrijke besluiten genomen over een algehele Navo
				posture review, de ontwikkeling van
				raketverdediging ter bescherming van het grondgebied en de bevolking van
				Europa, de hervorming van de Navo-commandostructuur en de agentschappen, en de
				goedkeuring van tien prioriteiten op het gebied van capaciteitsontwikkeling.
				Defensie heeft tot slot in 2010 veel werk verricht voor de hervorming van het
				financiële beheer binnen de Navo en de oplossing van de budgettekorten.
 Binnen de EU is met de oprichting van de Europese Dienst voor
				Extern Optreden (EDEO), zoals in het Verdrag van Lissabon was voorzien, een
				belangrijke stap gezet in de vorming van een meer geïntegreerd en coherent
				buitenlands en veiligheidsbeleid, waaronder ook defensiebeleid. In het kader
				van het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB) heeft Nederland
				zich ingezet voor de bevordering van de defensiesamenwerking in Europa. De EU
				heeft besloten tot verlenging van haar civiele en militaire ambitieniveau, de
				zogenaamde Headline Goals, met aanvullende
				richtlijnen voor de invulling daarvan.
 Het European Defence Agency (EDA)
				heeft verder gewerkt aan enkele belangrijke initiatieven waaronder het
				European Air Transport Fleet-project dat beoogt
				onderlinge samenwerking op gebied van luchttransport te bevorderen. Ook
				werd voortgang gemaakt in de voorbereiding van een uitzendbaar forensisch
				laboratorium, bekostigd uit het operationeel budget van het EDA, dat zal
				bijdragen aan de inlichtingenverzameling bij incidenten met geïmproviseerde
				explosieven. Onder leiding van Frankrijk zal dit laboratorium worden ingezet
				voor de ISAF-missie in Afghanistan. Uiteindelijk moet het een «blauwdruk» en
				lessen opleveren waarvan alle lidstaten gebruik kunnen maken. Verder werden
				projecten georganiseerd om helikopterbemanningen, vooral uit Oost-Europese
				landen, te trainen voor inzet onder operationeel moeilijke
				omstandigheden. Dankzij dit project zijn ruim 60 bemanningen opgeleid voor
				inzet in onder meer ISAF. Ten slotte worden kostenbesparende projecten
				uitgevoerd op het gebied van gezamenlijke inkoop van satellietcommunicatie en
				logistieke outsourcing.
 
 Beleidsconclusie: De Nederlandse krijgsmacht
				heeft in 2010 deelgenomen aan diverse grotere en kleinere internationale
				crisisbeheersingsoperaties. Daarnaast zijn bijdragen geleverd aan de opbouw van
				veiligheidsorganisaties. De wereldwijde inzet van Nederlandse militairen
				onderstreept de actieve betrokkenheid van ons land bij de bevordering van de
				internationale veiligheid en stabiliteit. Defensie heeft vrijwel alle voorziene
				bijdragen aan de zes operationele doelstellingen van het internationaal
				optreden in het kader van crisisbeheersingsoperaties geleverd. Daarnaast werden
				ook onvoorziene bijdragen geleverd, zoals de ondersteuning van de hulpoperatie
				in Haïti aan het begin van het jaar. Volgens planning zijn per 1 augustus de
				taken van de TFU overgedragen aan de opvolgers en is de redeployment uit Uruzgan tussen 1 augustus en
				1 december 2010 uitgevoerd.
 
 
				Nationale inzet
 In nationaal en Koninkrijksverband voerde Defensie zowel
				structurele als incidentele taken uit. Structurele taken zijn er voor het alle
				operationeel commando’s. Daarnaast hebben de civiele autoriteiten in 2010
				meer dan voorheen op incidentele basis gebruik gemaakt van beschikbare
				defensiecapaciteiten. Het aantal aanvragen van civiele autoriteiten voor
				incidentele militaire bijstand en steunverlening steeg van 56 in 2009 naar 78
				in 2010, los van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) die 1 543
				keer is ingezet. Bij structurele taken gaat het onder andere om kustwachttaken
				in Nederland en in het Caribische gebied, explosievenopruiming op de Noordzee,
				bewaking van het Nederlandse luchtruim en de uitvoering van politietaken door
				het CKmar. Bij de incidentele bijstand gaat het onder meer om inzet van de
				Bijzondere Bijstandseenheden en van de Duik- en Demonteergroep (DDG) die tien
				keer ondersteuning heeft geleverd aan de politie bij preventief
				explosievenonderzoek onder water.
 De beschikbaarheid van defensiecapaciteiten in het kader van de
				Intensivering Civiel-Militaire Samenwerking (ICMS) verliep volgens planning. De
				gegarandeerde capaciteiten zijn het gehele jaar beschikbaar geweest en zowel
				gegarandeerde als niet-gegarandeerde capaciteiten zijn ingezet. Zo kon Defensie
				desgevraagd in Nederland opvangcapaciteit gereed stellen voor grootschalige
				evacuaties en waren er op permanente basis ruim 4 600 militairen beschikbaar
				voor de ondersteuning van civiele autoriteiten. De uitgevoerde maatregelen in
				het kader van ICMS zijn in 2010 tussentijds geëvalueerd. Daaruit blijkt dat
				Defensie intussen inderdaad een structurele veiligheidspartner is op het
				terrein van nationale veiligheid en crisisbeheersing. Een aantal punten
				verdient echter nog aandacht, zodat steeds meer wordt gekomen tot een
				geïntegreerde aanpak van de nationale veiligheid. Het gaat dan om de verdere
				uitwerking van de samenwerking, zoals gezamenlijke opleidingen en
				trainingen.
 Naast ICMS-verplichtingen zijn ook defensiemedewerkers en
				-middelen ingezet voor de Dienst Speciale Interventies, het USAR-team en het
				Landelijk Team Forensische Opsporing waarvan ook het Rampen Identificatie Team
				deel uitmaakt.
 Het CKmar heeft het afgelopen jaar 25 maal bijstand geleverd; een
				forse stijging ten opzichte van 2009, toen het CKmar veertien maal bijstand
				leverde. Opvallend dit jaar was een aantal grootschalige of langdurige
				bijstandsverzoeken, zoals de inzet van recherchecapaciteit van het CKmar ten
				behoeve van de gerichte aanpak van drugscriminaliteit, bij een liquidatiezaak
				en een zedenzaak in Amsterdam. Daarnaast is het ministerie van Justitie
				ondersteund bij het transport van de van piraterij verdachte personen uit
				Djibouti en Oman naar Nederland. Het CKmar begeleidde deze verdachten en het
				Commando luchtstrijdkrachten (CLSK) voerde met een KDC-10 het vervoer naar
				Nederland uit. In het kader van de Samenwerkingsregeling Mobiele Eenheid
				Politie en Mobiele Eenheid van het CKmar zijn er vier inzetten geweest. In 2010
				is ook tweemaal bijstand geleverd van de politie aan het CKmar.
 Het CLSK bewaakt 24 uur per dag het Nederlandse luchtruim en
				beveiligt het Nederlandse luchtruim op afroep. Twee F-16 jachtvliegtuigen staan
				als Quick Reaction Alert permanent gereed om op te
				treden tegen dreigingen vanuit het luchtruim. Ze zijn meerdere keren in een
				verhoogde staat van paraatheid gebracht. Tweemaal zijn Russische vliegtuigen
				onderschept die in de richting van het Nederlandse luchtruim vlogen zonder hun
				identiteit bekend te maken. Defensiehelikopters zijn verscheidene malen in
				actie gekomen voor hulpverlening en ondersteuning in Nederland, onder meer bij
				de bestrijding van meerdere bos- en duinbranden in Bergen, Schoorl en nabij
				Heeze. Tevens hebben de helikopters een bijdrage geleverd aan het transport van
				het Nederlands elftal bij de huldiging in Nederland en is de huldiging
				facilitair ondersteund door het Marine Etablissement Amsterdam.
 Bij de bestrijding van een grote brand op de Strabrechtse heide
				zijn door het Commando landstrijdkrachten (CLAS) diverse middelen ingezet zoals
				een geniecompagnie met genietank, wiellaadschop, tankwagen en waterwagens.
				Onbemande observatievliegtuigjes van het CLAS zijn meerdere malen ingezet ter
				ondersteuning van de politie om vroegtijdig zicht te krijgen op pogingen tot
				brandstichting en het ontstaan van rellen. Tevens is een observatievliegtuigje
				ingezet om resterende brandhaarden te detecteren bij bestrijding van de
				bosbrand nabij Bergen. Ook tijdens de jaarwisseling is dit systeem ingezet ter
				ondersteuning van de politie. Specialisten van het Joint
				Intelligence Surveillance Target Acquisition and Reconnaissance
				Command (JISTARC) hebben de politie meerdere malen ondersteund met
				kennis, expertise en middelen in verschillende politieonderzoeken. De politie
				is daarnaast gedurende het jaar meerdere malen ondersteund met militaire
				capaciteiten bij het zoeken naar vermiste personen, wapens en munitie zowel op
				het land als in het water. Het betrof hier onder andere de inzet van
				geniemilitairen en de inzet van de DDG met het onbemande onderwatervaartuig
				REMUS.
 Voor de geldtransporten van De Nederlandsche Bank is door
				Defensie gedurende het gehele jaar ondersteuning geleverd door de Defensie
				Verkeers- en Vervoersorganisatie (DVVO), het CKmar en de vliegbasis Eindhoven.
				Bij bomruimingen in Limburg en Gouda zijn naast de reguliere inzet van EODD ook
				andere middelen van het CLAS ingezet. In Limburg zijn drie
				Fennek-verkenningsvoertuigen ingezet voor gebiedsobservatie en in Gouda hebben
				35 militairen van de Nationale Reserve de autoriteiten ondersteund bij een
				bomruiming aldaar. De Iraakse «Out of Country»
				verkiezingen te Utrecht zijn door Defensie facilitair ondersteund. Daarnaast
				heeft het CLAS de vierdaagse te Nijmegen traditioneel van steun voorzien.
 Bij de bestrijding van de grieppandemie in Nederland heeft
				Defensie een belangrijke rol gespeeld in de voorbereiding van de
				vaccinatiecampagne. Twee militairen van Defensie zijn tijdelijk gedetacheerd
				geweest bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ter
				ondersteuning van de logistieke operatie voor de distributie van de
				griepvaccins.
 In kustwachtverband werkte Defensie nauw samen met andere
				departementen. Het CLSK stelde kustwachtvliegtuigen beschikbaar en het CKmar
				voerde samen met andere kustwachtpartners de maritieme grensbewaking (in totaal
				466 controles) uit. Tevens is het Kustwacht-vliegtuig van 1 tot 15 september
				2010 in internationaal verband ingezet voor maritieme grensbewaking in het
				kader van Frontex in Griekenland. Naast deze maritieme grensbewaking heeft het
				CKmar een reguliere taak bij de grensbewaking op luchthavens en de nationale
				grenzen. Het gaat hier onder andere om beveiligingstaken, de handhaving van de
				vreemdelingenwetgeving en de uitvoering van politietaken op
				burgerluchtvaartterreinen.
 Ook in het Caribische deel van het Koninkrijk was Defensie
				actief. Defensie heeft een marinierscompagnie van het CZSK op Aruba en een
				infanteriecompagnie van het CLAS op Curaçao gestationeerd. Er werd onder meer
				opleiding en training gegeven aan de Antilliaanse en Arubaanse milities.
				Gedurende het hele jaar zijn achtereenvolgens twee fregatten en een
				bevoorradingsschip ingezet als stationsschip in het Caribisch gebied. Daarnaast
				wordt een structurele bijdrage geleverd aan de Kustwacht voor het Koninkrijk
				der Nederlanden in het Caribisch gebied (KWCARIB). De Nederlandse eenheden
				hebben samen met overig marinepersoneel in het Caribisch gebied in 2010
				bijstand geleverd na twee orkaanpassages op de boven- en benedenwindse
				eilanden. Ook het CKmar levert een structurele bijdrage in de West die na de
				staatkundige transitie op 10 oktober 2010 aanzienlijk is uitgebreid. In de
				nieuwe staatkundige structuur heeft het CKmar op grond van de Veiligheidswet
				BES zelfstandige taken op Bonaire, Sint Eustatius en Saba gekregen die vrijwel
				gelijk zijn aan de taken in Nederland. Op Sint Eustatius en Saba heeft het
				CKmar op basis van de Veiligheidswet BES de algehele politietaak. Op Curaçao
				en Sint Maarten voert het CKmar onder andere taken uit ter ondersteuning van
				de lokale autoriteiten op het gebied van grens- en vreemdelingentoezicht,
				drugscontroles en de bestrijding van drugs-, gewelds- en migratiecriminaliteit.
				Het gehele jaar is facilitaire ondersteuning geleverd aan Justitie te
				Curaçao.
 
 Beleidsconclusie: De Nederlandse krijgsmacht
				heeft in 2010 in nationaal en in Koninkrijksverband haar bijdrage aan nationale
				veiligheid geleverd conform het beleidsvoornemen voor 2010. Nationaal werd
				verscheidene malen een beroep gedaan op defensiecapaciteiten en waren er op
				permanente basis 4 600 militairen beschikbaar voor de ondersteuning van
				civiele autoriteiten. In Koninkrijksverband leverden de Kustwacht in het
				Caribisch gebied, het CZSK, het CLAS en het CKmar structureel en incidenteel
				ondersteuning in het Caribische deel van het Koninkrijk.
 
 
				De hoofdpunten van het defensiebeleid
 
				A. Investeren in personeel
 Voldoende kwalitatief goed en gemotiveerd personeel is essentieel
				voor het functioneren van de krijgsmacht. Net als in 2009 was er in 2010 sprake
				van een toename in de vulling en een afname van het aantal militaire vacatures.
				De totale personele sterkte – militair en burgerpersoneel – was gemiddeld
				over het jaar ongeveer 95,6 procent van de voorziene organisatiesterkte
				(exclusief de baten-lastendiensten).
 De onderstaande paragrafen gaan in op de realisatie van de
				belangrijkste doelstellingen van het personeelsbeleid. Een gedetailleerde
				beschrijving is terug te vinden in de personeelsrapportage van oktober 2010
				(Kamerstuk 32 500
				X, nr. 4). In april 2011 is een personeelsrapportage over de tweede
				helft van 2010 aan de Kamer verzonden.
 
				1. Stimuleren werving en behoud
 Defensie heeft als gevolg van de kabinetsmaatregelen en interne
				financiële tegenvallers enerzijds en de beschikbare capaciteit om nieuw
				personeel op te nemen anderzijds, de vacatures geleidelijker ingevuld, zoals
				aangekondigd bij de begroting 2010.
 In 2010 is in het kader van werving en behoud onder meer aandacht
				besteed aan de volgende onderwerpen:
 
				Wervingsbonus
 De doelstelling om met de wervingsbonus 2000 defensiemedewerkers
				te werven is niet gehaald. Gezien het relatief beperkte aantal sollicitanten en
				aanstellingen met een wervingsbonus kan worden gesteld dat de financiële
				«beloning»; voor het aandragen van nieuwe defensiemedewerkers niet het
				wervende effect heeft dat in eerste instantie was verwacht. De pilot liep tot
				eind 2010. Gezien het beperkte succes van de maatregel, het feit dat het aantal
				belangstellenden en sollicitanten ook zonder wervingsbonus groter is dan de
				instroombehoefte en de rijksbrede bezuinigingen, zal de inzet van het
				instrument wervingsbonus niet worden voortgezet.
 
				Uitval selectie en keuring
 Het uitvalpercentage in 2010 was 41,7 en daarmee weer op
				hetzelfde niveau als 2008. In 2009 was het uitvalpercentage 69,9.Uit de
				resultaten van de Keuring & Selectie blijkt dat 2009 een uitzonderlijk jaar
				was. De belangstelling en het aantal sollicitaties bij Defensie was toen
				uitzonderlijk hoog waardoor voor een groot aantal personen een keuring- en
				selectieproces is gestart.
 
				Loopbaanbegeleiders
 De laatste groep van loopbaanbegeleiders heeft de leergang
				loopbaanbegeleiding (HBO en MBO) voltooid. Hiermee is ook het opleidingstraject
				voor de initiële groep van 200 loopbaanbegeleiders gereed. Het aantal
				loopbaanbegeleiders is conform de uitgangspunten van het FPS in 2010 uitgekomen
				op 200 arbeidsplaatsen.
 
				Opleidingsverloop
 Het defensiebrede gemiddelde opleidingsverloop moet in 2012 tot
				maximaal 30 procent worden teruggebracht. In 2010 is de uitstroom tijdens de
				initiële opleiding iets toegenomen tot 41,1 procent. Dit was het gevolg van
				het feit dat in 2010 de nadruk is gelegd op de instroom van schaarse
				categorieën personeel, waarvoor in enkele gevallen de mentale en fysieke eisen
				hoger liggen dan gemiddeld.
 Aan de andere kant is in 2010 de nadruk steeds meer komen te
				liggen op de instroom via de opleiding Veiligheid en Vakmanschap (VeVa) van de
				Regionale Opleidingscentra (ROC’s). Een groot gedeelte van de militaire
				opleiding wordt tijdens de ROC-tijd voltooid, waardoor de (uitval tijdens de)
				resterende interne opleidingsduur afneemt.
 
				Belonen uitzendverleden van militairen
 Ten behoeve van het behoud en de waardering van uitgezonden
				militairen is de motie-Knops/Eijsink in 2010 tot uitvoering gekomen (Kamerstuk
				31 700 X,
				nr. 41). Deze motie betreft de toekenning van een gratificatie aan
				militairen die aan uitzendingen hebben deelgenomen en waarbij de totale duur
				van de inzet ten minste 365 dagen bedraagt. In het najaar van 2010 is met de
				centrales van overheidspersoneel voor de sector Defensie overeenstemming
				bereikt over de toekenning van de uitzendgratificatie van € 1 000 netto. In
				2010 is de gratificatie aan 7 975 militairen uitbetaald.
 
				Samenwerking met Regionale Opleidingscentra (Veiligheid en Vakmanschap)
 De samenwerking met ROC’s bij de opleiding van manschappen en
				onderofficieren is verder geïntensiveerd. Ongeveer 2 200 leerlingen,
				verspreid over 30 ROC’s, zijn met ingang van het schooljaar 2010 gestart met
				de VeVa-opleiding op MBO-niveau 2 en 3 (verwacht was een aantal van 1 900
				leerlingen). In het bijzonder de animo voor de VeVa-opleiding Grondoptreden is
				zeer groot. Tijdens de opleidingstijd op het ROC maken de leerlingen zich de
				theorie eigen en worden ze voor het militaire deel van de opleidingen begeleid
				door militaire instructeurs die tijdelijk tewerk zijn gesteld bij een ROC.
				Daarnaast doorlopen alle VeVa-leerlingen jaarlijks tien weken
				beroepspraktijkvorming (BPV) binnen Defensie. Dit geeft hun een goed beeld van
				het werken bij Defensie in het algemeen en bij het operationele commando in de
				opleidingsrichting van hun keuze in het bijzonder.
 De niveau-2 leerlingen die in 2009 zijn begonnen met de
				VeVa-opleiding voltooien hun opleiding begin april 2011. Het traject van
				solliciteren, selectie en keuring voor een functie bij Defensie is eind 2010
				begonnen. Vooralsnog is de werving, instroom en uitval bij de VeVa-opleiding
				overeenkomstig de verwachting. Gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en
				de bezuinigingen is in 2010 steeds meer de nadruk komen te liggen op dit
				VeVa-instroomtraject via de ROC’s. In 2010 zijn de eerste stappen genomen om
				het huidige instroomproces van werven, selecteren en keuren hierop aan te
				passen. Er zijn voorbereidingen getroffen voor het ontwikkelen van
				VeVa-instroomopleidingen op niveau-4.
 Gezien de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de bezuinigingen
				is in 2010 steeds meer de nadruk komen te liggen op dit VeVa-instroomtraject
				via de ROC’s. In 2010 zijn de eerste stappen genomen om het huidige
				instroomproces van werven, selecteren en keuren hierop aan te passen. Er zijn
				voorbereidingen getroffen voor het ontwikkelen van VeVa-instroomopleidingen op
				niveau-4.
 
				Internaat voor Veiligheid en Vakmanschap
 Het beleidsinitiatief om te komen tot de oprichting van een
				Internaat voor Veiligheid en Vakmanschap is in april 2010 stopgezet. Enkele
				maanden eerder, op 3 december 2009, had de staatssecretaris van Sociale Zaken
				en Werkgelegenheid de Tweede Kamer reeds geïnformeerd dat de gesprekken met
				betrokken partijen op dat moment geen resultaat hadden opgeleverd en dat dit
				mogelijk zou kunnen leiden tot een heroverweging van dit project (Kamerstuk
				29 544,
				nr. 210). Na overleg zijn de betrokken partijen begin 2010 tot de
				conclusie gekomen dat het Internaat voor Veiligheid en Vakmanschap geen
				doorgang kon vinden. Het bleek niet mogelijk de incidentele middelen die
				beschikbaar waren gesteld in het kader van de bestrijding van jeugdwerkloosheid
				aan te vullen tot de benodigde structurele financiering. Daarbij speelde tevens
				het probleem van beschikbaarheid van instructeurs bij Defensie een rol.
 
				2. Het Flexibel Personeelssysteem
 Het jaar 2010 heeft volledig in het teken gestaan van het overleg
				met de centrales van overheidspersoneel over de wijziging van het Algemeen
				militair ambtenarenreglement (AMAR) in het kader van het Flexibel
				Personeelssysteem (FPS). Een vertraging hierbij werd veroorzaakt door een
				oordeel van de Commissie Gelijke Behandeling dat uiteindelijk leidde tot een
				koerswijziging in het gebruik van de beoogde sturingsinstrumenten. Dit had
				gevolgen voor zowel het overleg als voor de voorbereiding van de implementatie
				in de bedrijfsvoering. Eind 2010 is het overleg met de centrales over de
				wijziging van het AMAR voltooid. De wijziging van het AMAR is per 1 februari
				2011 in werking getreden. Daarnaast is verdergegaan met de operationalisering
				van het Persoonlijk Ontwikkelplan, ook in de bedrijfsvoering, en de verbetering
				van de vacaturebank. Dit zijn twee belangrijke ondersteunende instrumenten in
				het kader van FPS. De verbetering van de vacaturebank is in 2010
				uitgevoerd.
 
				3. Verbeteren levensfasebeleid
 Levensfasebeleid houdt in dat de medewerker en de leidinggevende
				overleggen over de wensen en behoeften ten aanzien van de levensfase en wat de
				organisatie hierbij aan mogelijkheden kan bieden. Op basis daarvan moet tot
				individuele afspraken worden gekomen. Functioneringsgesprekken en gesprekken
				over het Persoonlijk Ontwikkelplan zijn daarvoor de belangrijkste instrumenten.
				In 2010 is overeenstemming bereikt met de centrales van overheidspersoneel over
				een nieuw functioneringsgesprekformulier. De aandacht voor de veranderende
				behoefte in elke levensfase is in dit formulier verankerd. De aanpassing van
				het gespreksformulier op het intranet van Defensie (selfservice) heeft vertraging opgelopen. De verwachting is
				dat het in het voorjaar van 2011 in gebruik wordt genomen. Levensfasebeleid is
				verder een vast onderdeel in de opleiding van loopbaanbegeleiders. In 2010 zijn
				meerdere trainingen verzorgd. In het curriculum van de P&O-opleidingen voor
				leidinggevenden is het thema levensfasebeleid opgenomen.
 
				4. Diversiteit
 Ten behoeve van de drie doelgroepen van diversiteitsbeleid, te
				weten: etnisch-culturele minderheden, vrouwen en homoseksuelen zijn in 2010 op
				grond van het actieplan Diversiteit 2009–2012 activiteiten verricht. In
				september 2010 zijn in het regeer- en gedoogakkoord afspraken gemaakt die
				gevolgen hebben voor het diversiteitsbeleid van Defensie. Op 9 februari 2011
				is de Tweede Kamer geïnformeerd (Kamerstuk
				32 500 X,
				nr. 84) dat het huidige diversiteitsbeleid wordt beëindigd.
 In 2010 is veel gedaan aan het behoud en de doorstroom van
				vrouwen binnen Defensie, bijvoorbeeld door middel van het mentorproject
				vrouwelijke onderofficieren Defensie dat positief is geëvalueerd, en de
				ondertekening van het Charter «Talent naar de Top» door de staatssecretaris
				van Defensie in januari 2010. Het aandeel vrouwelijke militairen was in 2010
				onveranderd 9 procent. Het aandeel vrouwelijk personeel is ook in 2010 iets
				gestegen tot 24,5 procent. In 2009 was dit 24 procent.
 In het kader van het Nationaal Actieplan 1325 is in samenwerking
				met het Nederlandse en Spaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een groot
				internationaal symposium georganiseerd over het thema Gender in
				vredesoperaties. Defensie was in 2010 vertegenwoordigd op de Gay Pride en de
				Roze Zaterdag. Door het gevoerde diversiteitsbeleid toonde Defensie zich een
				organisatie die respect heeft voor haar medewerkers, ongeacht seksuele
				geaardheid.
 In 2010 zijn tot slot verschillende initiatieven ondernomen die
				waren gericht op het vergroten van de instroom uit etnisch-culturele
				minderheden zoals de inzet van rolmodellen. Verder is onderzoek gedaan naar de
				mogelijkheden van een meer gevarieerde samenstelling van het leerlingenbestand
				in de VeVa-opleiding, om zo aansluiting te vinden bij de gevarieerde
				samenstelling van de arbeidsmarkt. Het onderzoek doet hiervoor praktische
				aanbevelingen.
 
				5. Sociale Veilige Werk- en Leefomgeving
 In 2010 is een kwalitatief onderzoek verricht naar omgangsvormen
				op opleidingsinstituten bij Defensie. Het doel van het onderzoek was inzicht te
				krijgen in de omgangsvormen op de opleidingsinstituten en de wijze waarop de
				geldende regels worden gehandhaafd. De bevindingen uit dit rapport waren
				aanleiding om nadere, gerichte maatregelen te nemen om de omstandigheden die
				ongewenst gedrag op opleidingsinstituten in de hand werken aan te pakken en om
				de regels die Defensie aan gedrag stelt beter te handhaven. Vervolgens is het
				tweejaarlijkse kwantitatief onderzoek naar ongewenst gedrag uitgevoerd. Het
				doel van deze derde meting was na te gaan in hoeverre het vóórkomen van
				ongewenst gedrag bij Defensie vier jaar (2006) na het hoofdonderzoek en twee
				jaar (2008) na de tweede meting is veranderd. In 2011 is het onderzoek
				gepubliceerd.
 Begin 2010 is de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID)
				formeel opgericht. De COID beoogt een expertisecentrum te zijn, gericht op de
				ondersteuning van leidinggevenden en medewerkers op het gebied van integriteit.
				De COID biedt diensten en producten aan zoals adviezen, voorlichting,
				(risico)analyses en onderzoeken. Hiermee kan de COID behulpzaam zijn bij het
				zowel preventief als repressief nemen van maatregelen om de integriteit binnen
				de organisatie te vergroten. Daarnaast beheert de COID het meldpunt ongewenst
				gedrag waar medewerkers hulp kunnen vragen. Inmiddels zijn een verbeterd
				meldingsformulier en rapportagesysteem ontwikkeld voor incidenten die verband
				houden met ongewenst gedrag.
 De sociale aspecten van leidinggeven komen aan de orde in alle
				initiële en loopbaanopleidingen bij Defensie. Daarnaast is voor degenen die
				niet in aanmerking komen voor deze opleidingen, vooral burgers, een training
				ontwikkeld om de achterstand op dit gebied in te halen. In 2010 hebben 1 170
				leidinggevende burgers en militairen deze tweedaagse training doorlopen. Via de
				leergang Collega-Coach Defensie zijn in totaal 273 collega-coaches opgeleid,
				waarvan 237 in 2010.
 
				6. Vergroten mogelijkheden inzet reservisten
 In 2010 is verder uitvoering gegeven aan de reservistennota die
				op 20 januari 2009 aan de Kamer is gestuurd (Kamerstuk
				31 700 X,
				nr. 79). Het streven om 2,5 procent van de functies in het
				uitzendgebied te vullen met reservisten is niet gewijzigd. In 2010 is
				anderhalf procent gerealiseerd. Per 1 april 2010 is het ServiceCentrum
				Employer Support Reservisten van start gegaan. Dit servicecentrum adviseert
				werkgevers onder andere over de financiële en juridische aspecten van het
				«uitlenen» van hun personeel als reservist. Onderdeel van de serviceverlening
				vormt de verstrekking van een tegemoetkoming aan de werkgever, indien zijn
				werknemer langdurig als reservist wordt ingezet.
 
				7. Veiligheidsmanagement
 In 2010 is het veiligheidsmanagement bij Defensie verder
				versterkt in de bedrijfsvoering van Defensie. Om het gewenste gedrag op het
				gebied van veiligheid in de organisatie te bevorderen is gewerkt aan de
				harmonisering en verbetering van de opleidingen voor deskundigen en voor
				lijnmanagement. Door middel van overleg met de Centrale
				Medezeggenschapscommissie (CMC), onder andere in een aparte werkgroep
				Veiligheid, Kwaliteit, Arbo en Milieu, wordt gewaarborgd dat het personeel een
				inbreng kan leveren. In samenwerking met de centrales van overheidspersoneel is
				voor de onderwerpen «agressie en geweld» en «dieselmotoremissies» een
				Arbocatalogus opgesteld die in 2011 wordt voltooid.
 In 2010 is een informatiesysteem voor de melding van voorvallen
				ingevoerd, waardoor meer inzicht is ontstaan in ongevallen en bijna-ongevallen.
				Ook is een applicatie beschikbaar gekomen voor het registreren van
				risicoanalyses die in 2011 wordt ingevoerd. De defensiebrede uitvoering van
				risicoanalyses (inventarisaties) heeft in 2010 vertraging opgelopen onder
				andere door de latere oplevering van de benodigde IV-applicatie. In het
				jaarverslag over 2011 zullen de belangrijkste bevindingen worden
				gerapporteerd.
 
				8. Verbeteren veteranenzorg
 De Tweede Kamer is op 7 juni 2010 geïnformeerd over de
				erkenning, de waardering en de zorg voor veteranen (Kamerstuk
				30 139,
				nr. 75). De inspanningen om de erkenning en waardering van veteranen
				te bevorderen zijn voortgezet. Het onderzoek dat in 2010 is verricht naar de
				wensen van veteranen van missies na 1979 wordt in het voorjaar van 2011
				voltooid. In 2010 is de koppeling tussen de zorg voor veteranen en de
				toekenning van aanspraken aan militaire oorlogs- en dienstslachtoffers verder
				verbeterd. Er is een klachtenfunctionaris voor veteranen en dienstslachtoffers
				ingesteld en de oprichting van een overkoepelende centrale klachtencommissie
				werd voorbereid. Ook is een nieuw convenant voor het Landelijk Zorgsysteem
				Veteranen (LZV) getekend. De verantwoordelijkheid voor de zorg aan veteranen en
				het toezicht daarop zijn daarin beter afgebakend en beschreven. Defensie heeft
				de financiering van het maatschappelijk werk voor veteranen van Stichting de
				Basis per 1 januari 2011 overgenomen van het Nationaal Fonds voor Vrijheid en
				Veteranenzorg. In 2010 zijn verscheidene maatregelen genomen voor een betere
				naleving van de procedures rond het verlaten van de militaire dienst. In 2010
				heeft Defensie een voorstel gedaan voor de verruiming van het overgangsrecht
				bij de invoering van de medische protocollen voor het militair
				invaliditeitspensioen. Onder leiding van de Nationale ombudsman zijn in 2010 de
				uitgangspunten vastgesteld voor een schaderegeling voor veteranen van vroegere
				missies. In 2010 heeft Defensie een wetsvoorstel voor een Kaderwet veteranen
				ingediend (Kamerstuk 32 414, nr. 2 van 15 juni 2010). In dit
				wetsvoorstel zijn regels opgenomen betreffende de erkenning, de waardering en
				de zorg voor veteranen.
 
 Beleidsconclusie: Het grootste deel van de
				beleidsprioriteiten op het gebied van investeren in personeel is in 2010
				uitgevoerd. De maatregelen die onder de noemer van werving en behoud werden
				genomen hebben een rol gespeeld bij de verbetering van de personele vulling.
				Met de intensivering van de samenwerking met ROC’s is, net als in 2009, een
				belangrijke stap gezet om op structurele wijze te voorzien in de jaarlijks
				benodigde instroom van nieuw militair personeel. De interesse in een baan bij
				Defensie was in 2010 nog steeds groot. Er zijn verschillende activiteiten
				ondernomen zoals de instelling van een levensfasebeleid, de verbetering van een
				sociaal veilige werk- en leefomgeving en de verbetering van de veiligheid van
				personeel. De voorgenomen inspanningen op het terrein van diversiteit om
				Defensie als werkgever onder de aandacht te brengenzijn in 2010 grotendeels
				gerealiseerd. Het huidige diversiteitsbeleid zal op grond van de afspraken in
				het regeer- en gedoogakkoord worden beëindigd. De ontwikkelingen op het gebied
				van veteranen en zorg verliepen voorspoedig.
 
 
				B. Verbeteren van de operationele inzetbaarheid
 
				Algemeen
 Niet alle doelstellingen op het gebied van het verbeteren van de
				operationele inzetbaarheid werden in 2010 gehaald. Dat had vooral te maken met
				de gevolgen van een interne budgettaire problematiek.
 Door de grote aandacht op eenheden die in operaties werden
				ingezet, in combinatie met de nodige versoberingsmaatregelen, was er in 2010
				niet voldoende tijd en capaciteit beschikbaar om de eenheden die niet voor de
				ISAF-missie waren aangewezen, volledig te oefenen en te trainen. Bij de
				beleidsartikelen 21, 22 en 23 over de operationele commando’s wordt melding
				gemaakt van de eenheden die daarom specifiek gereed zijn gesteld. In 2010
				werden verscheidene maatregelen genomen om tijdens de ISAF-missie versleten
				materieel te vervangen en de operationele gereedstelling te verbeteren.
 
				Versterking inlichtingenketen
 In 2009 zijn de middelen voor de verwerking van operationele
				inlichtingen gebundeld in het Joint Intelligence
				Surveillance Target Acquisition and Reconnaissance Command (JISTARC).
				Het JISTARC zou in 2010 operationeel gereed worden gesteld, maar dit proces
				heeft vertraging opgelopen. De beoogde uitbreiding van 20 medewerkers is daarom
				in 2010 nog niet tot stand gekomen. De operationele gereedstelling en de
				uitbreiding met 20 VTE’n is nu voorzien voor 2011. In 2010 heeft wel de
				eerder aangekondigde versterking van de MIVD met 20 functies plaatsgehad.
				Aanvullend daarop is in 2010 versneld de geplande functieuitbreiding
				doorgevoerd voor de jaren 2011 tot met 2013 van in totaal zeventien functies
				ten behoeve van contra-inlichtingen en veiligheidsonderzoeken van de MIVD.
				Daarnaast is de capaciteit voor veiligheidsonderzoeken tot 1 januari 2015
				extra versterkt met zeven functies.
 
				Oprichting van de operationele staf CDS
 In 2008 is het project Oprichting Permanent Gezamenlijk
				Hoofdkwartier (PGHK) begonnen. Op 8 februari 2010 is de studie voltooid,
				waarin niet langer sprake is van het PGHK maar van de Operationele Staf CDS. Op 11 mei 2010 is begonnen met de
				reorganisatiefase. Het plan hiervoor is nagenoeg gereed, maar is vanwege de
				raakvlakken met voorziene bezuinigingsmaatregelen bij Defensie in 2010
				aangehouden. In de begroting 2010 werd gemeld dat de oprichting van het PGHK
				eind 2010 een feit zou zijn en de reorganisatie midden 2011 zou zijn voltooid.
				Vanwege de uitwerking van de bezuinigingen op Defensie is de implementatie voor
				onbepaalde tijd vertraagd.
 
				Verbetering van de bescherming van personeel op
				uitzending
 In 2010 is opnieuw veel aandacht besteed aan de verbetering van
				de bescherming van personeel op uitzending. Het programma voor een bredere
				aanpak van de dreiging van Improvised Explosive
				Devices (IED) is voortgezet. Dit programma bestaat uit verscheidene
				deelprojecten. Zo is voor € 1,1 miljoen geïnvesteerd in de zogenaamde
				recce light pods die onder de F-16»s kunnen worden
				gehangen voor de opsporing van IED’s.
 
				Versterking van de civiel-militaire samenwerking in
				operatiegebieden
 De versterking van de civiel-militaire samenwerking heeft in
				Nederland, maar ook tijdens internationaal overleg veel aandacht gekregen.
				Nederland heeft veel ervaring opgedaan op dit gebied, vooral door de inzet in
				Afghanistan. Belangrijk is dat ook de Navo zich heeft gerealiseerd dat
				civiel-militaire samenwerking nodig is om effectief te zijn in
				crisisbeheersing. In het nieuwe Strategisch Concept wordt daar dan ook sterk op
				ingezet en dat is mede tot stand gekomen dankzij Nederlandse inspanningen.
				Nederland heeft hiermee een goede bijdrage geleverd aan de samenhang en
				effectiviteit van het beleid ten aanzien van diplomatie, veiligheid en
				ontwikkeling. De Navo krijgt een bescheiden, maar toereikende civiel-militaire
				planningscapaciteit, zodat vanaf het allereerste begin van een operatie beter
				rekening wordt gehouden met de niet-militaire aspecten van crisisbeheersing. Er
				is een duidelijke afbakening bereikt van de bijdrage die de Navo als
				politiek-militair bondgenootschap levert aan de comprehensive approach. De doelstelling om acht VTE’n in
				2010 toe te voegen aan de CIMIC-eenheden is gerealiseerd. Daarmee zijn sinds
				2008 in totaal 22 CIMIC-specialisten toegevoegd. In 2010 is elk Provinciaal
				Reconstructieteam (PRT) vanuit het CIMIC-bataljon gesteund met twee
				Cimic Support Elements (teams bestaande uit
				meerdere personen). Ook is de staf van het CIMIC-bataljon ingezet als staf van
				het PRT-9.
 
				Verbetering van het voortzettingsvermogen van Apache
				helikopters
 Overeenkomstig de motie-Knops c.s. van 22 november 2007 (31 200 X,
				nr. 50), worden vijf Apache-helikopters op dezelfde standaard
				gebracht als de overige toestellen. Dit is een meerjarig programma dat in 2011
				voltooid zal worden.
 
				Verbetering van de informatievoorziening
 De invoering van ERP, het programma SPEER, is in juni 2010
				tussentijds geëvalueerd. Op 18 juni 2010 zijn tijdens een zogenoemde
				tussenbalans besluiten genomen die ervoor zorgen dat het programma beheerst kan
				worden voortgezet tot de voltooiing in 2014. Het programma SPEER is in 2010
				volgens plan gerealiseerd.
 
				Materieelinstroom en -ontwikkeling
 Defensie hecht groot belang aan goed materieel. In 2010 is veel
				nieuw materieel beschikbaar gekomen waarover in de voorgaande jaren
				aanschafbesluiten zijn genomen.
 De levering van de CV-90 aan Defensie verloopt voorspoedig. De
				levering van de voertuigen aan Defensie zal in 2011 worden voltooid en de
				invoering bij het CLAS is naar verwachting in 2012 gereed. De beschikbaarheid
				van reservedelen is een aandachtspunt. Als gevolg van vertragingen bij de
				softwareleverancier voor de zes nieuwe Chinook-helikopters is de levering van
				de eerste van deze helikopters vertraagd tot 2011. In beleidsartikel 25 – DMO
				wordt de realisatie van deze en andere materieelprojecten toegelicht.
 Ter vervanging van de verouderde Lynx-helikopters verwerft
				Defensie twintig helikopters van het type NH-90. De eerste helikopter, in een
				Meaningful Operational Capable (MOC) versie, werd
				op 21 april 2010 overgedragen aan Defensie. In juli 2010 volgde de overdracht
				van het tweede toestel en eind november die van het derde toestel. De
				helikopters worden gebruikt voor de ontwikkeling van opleidingen, operationele
				testen en evaluatie en voor de training van personeel. Door dit project heeft
				Defensie de beschikking gekregen over een technologisch hoogwaardige helikopter
				die is ontwikkeld en gebouwd door een samenwerkingsverband van zes Europese
				landen. Over het project NH-90 is de Kamer geïnformeerd door middel van een
				afzonderlijke jaarrapportage (Kamerstuk
				25 928,
				nr. 46 van 26 november 2010).
 Op 14 augustus 2010 is de eerste van vier satellieten gelanceerd
				die zullen gaan voorzien in voor Nederland gegarandeerde Advanced Extremely High Frequency (AEHF) ruimtecapaciteit.
				Bij het positioneren in de ruimte zijn complicaties opgetreden waardoor de
				satelliet later in positie kan worden gebracht dan was voorzien. Hierdoor is
				het lanceringschema van de overige satellieten aangepast. De lancering van de
				tweede satelliet is nu gepland voor maart 2012. Nederland zal naar verwachting
				vanaf begin 2013 beschikken over deze AEHF-ruimtecapaciteit.
 Voorts werden in 2010 gestage vorderingen gemaakt met de bouw van
				de vier patrouilleschepen. De patrouilleschepen Holland, Friesland en Zeeland
				werden gedoopt en voor het patrouilleschip Groningen werd op 9 april de kiel
				gelegd. De afbouw van het eerste patrouilleschip Holland loopt een paar maanden
				achter op het oorspronkelijke schema. Over de bouw van deze schepen is de Kamer
				geïnformeerd op 3 november 2010 (Kamerstuk
				27 830,
				nr. 87). De voor 2010 voorziene oplevering van het eerste
				Fast Raiding Interception and Special Forces Craft
				(FRISC) is vertraagd tot januari 2011. De oplevering is enkele maanden
				vertraagd onder andere als gevolg van leveringsproblemen van enkele essentiële
				onderdelen. De oplevering van de eerste vaartuigen blijft in lijn met het
				project patrouilleschepen.
 In 2010 heeft Nederland gewerkt aan de vergroting van de toegang
				tot operationele capaciteiten door internationale samenwerking. Zo vergroot het
				C-17 initiatief van de Navo de strategische luchttransportcapaciteit. Met de
				deelneming aan dit initiatief kon Nederland in 2010 effectief gebruik maken van
				drie Boeing C-17 Globemaster transportvliegtuigen.
				De eenheid had in 2010 nog niet haar Full Operational
				Capable-status bereikt, maar Nederland heeft in 2010 in totaal zo'n
				296 vlieguren kunnen gebruiken.
 Op 1 september 2010 is het European Air
				Transport Command (EATC) in Eindhoven geopend door de toenmalige
				minister van Defensie, Van Middelkoop. Nederland neemt samen met Duitsland,
				Frankrijk en België deel aan het EATC. Nederlandse transportvliegtuigen hebben
				inmiddels de eerste opdrachten voor hun partners gevlogen. Het EATC heeft tot
				doel de beschikbaarheid van schaarse Europese luchttransport- en
				Air-to-Air refueling (AAR)-capaciteit te vergroten
				door de vliegtuigen van de betrokken landen gemeenschappelijk in te zetten
				onder één commando. Daarnaast richt de samenwerking zich op
				doctrineontwikkeling, opleiding en training, ondersteuning en instandhouding
				van de vloot. De totale capaciteit van het commando betrof in 2010 ruim 200
				vliegtuigen. Deze vliegtuigen blijven opereren vanaf de nationale thuisbases,
				zodat het EATC niet leidt tot een toename van het aantal militaire
				vliegbewegingen op de vliegbasis Eindhoven. Nederland droeg in 2010 met
				ongeveer 25 functies bij aan het commando.
 
				Materiële exploitatie
 Om te voorkomen dat het exploitatiebudget van de DMO zou worden
				overschreden heeft Defensie begin 2010 een tijdelijke verplichtingenpauze
				ingesteld. Zoals onder meer gemeld in de brieven van 9 maart en 22 april 2010
				(Kamerstuk 32 123
				X, nrs. 109 en
				122) heeft
				Defensie maatregelen genomen die gevolgen hadden voor de begroting 2010. Het
				budget voor de exploitatie is verhoogd ten laste van het budget voor de
				investeringen, exploitatie-uitgaven met een investeringskarakter zijn
				ondergebracht in het investeringsbudget en de behoeftestellingen in het kader
				van de exploitatie zijn kritisch tegen het licht gehouden. Met uitzondering van
				de uitgaven voor uitzendingen is Defensie terughoudend geweest met het sluiten
				van nieuwe contracten. Bovendien zijn minder urgente verplichtingen uitgesteld
				en is het internationale oefenprogramma versoberd. De gevolgen van de
				beschreven maatregelen zijn zichtbaar gemaakt in de begroting voor 2011. De
				verschuiving van minder urgente verplichtingen heeft geleid tot een vertraging
				of een versobering van een aantal investeringsprojecten en een verlaging van de
				voorraadniveaus.
 
				Tweede testtoestel JSF
 Omdat de onderhandelingen in de Verenigde Staten over de prijs
				van het tweede F-35 testtoestel niet waren voltooid kon dit toestel in 2010
				niet worden verworven. In het regeer- en gedoogakkoord is vastgelegd dat de
				regering in 2011 het tweede testtoestel aanschaft.
 
 Beleidsconclusie: De doelstellingen met
				betrekking tot de inzet van de krijgsmacht zijn in 2010 gerealiseerd. Diverse
				eenheden hebben echter wel operationele beperkingen die van invloed zijn
				geweest op de gereedstelling en het voortzettingsvermogen. De belangrijkste
				oorzaken hiervoor zijn beperkingen voor incidenteel onderhoud, tekorten aan
				reservedelen en bevoorradingsartikelen, materiële knelpunten bij een aantal
				wapensystemen en de kwalitatieve personele ondervulling bij specialistisch
				personeel. Over deze knelpunten en de reeds onderkende onbalans tussen doelen
				en middelen bent u geïnformeerd in de brief met daarin een toelichting op de
				nota van wijziging (Kamerstuk 
 
 32 500 X,
				nr. 16
 
 van 18 november 2010). De
				verschillende knelpunten worden nader toegelicht in de beleidsartikelen van de
				defensieonderdelen.
 
 
 Ondanks de problematiek lag de
				materieelinstroom in 2010 niet stil. De mijlpalen van het programma SPEER die
				voor 2010 waren voorzien, zijn volgens plan gerealiseerd. De oprichting van het
				EATC en het C-17 initiatief van de Navo hebben er in 2010 bovendien voor
				gezorgd dat Defensie de toegang tot operationele capaciteiten door
				internationale samenwerking kon vergroten. Dit was relevant aangezien het de
				transportcapaciteit voor operaties vergrootte.
 
 
				C. Verbetering bedrijfsvoering
 Op het gebied van bedrijfsvoering is in 2010 goede voortgang
				geboekt bij prioriteiten als het op orde krijgen van het verplichtingenbeheer,
				de verbetering van het betaalgedrag en de verbetering en vereenvoudiging van
				het handtekeningen- en bevoegdhedenregister. Deze projecten dienen in maart
				2011 voltooid te zijn, dan wel moeten er aanzienlijke verbeteringen tot stand
				zijn gebracht.
 
				Bezuinigingsmaatregelen en herschikkingen
 
 Het jaar 2010 stond voor Defensie voor een belangrijk deel in
				 het teken van de aanpak van de financiële problematiek. Defensie leverde een
				 structurele financiële bijdrage aan de maatregelen van het kabinet-Balkenende
				 IV om de financiële tegenvallers het hoofd te bieden. Daarnaast had Defensie
				 te maken met financiële tegenvallers in de eigen begroting, zoals vertraagde
				 opbrengsten van materieelverkopen, tegenvallende ontvangsten en vertraagde
				 opbrengsten van eerder genomen maatregelen. Daar bovenop kwamen
				 kostenoverschrijdingen in de materiële exploitatie en hogere uitgaven voor
				 pensioenen en uitkeringen.
 In 2010 heeft Defensie veel werk besteed aan korte
				 termijnmaatregelen om de begroting binnen de kaders te houden en aan de
				 benodigde voorbereidingen voor een gezondere uitgangspositie in 2011. Zo heeft
				 Defensie een aantal herschikkingen uitgevoerd en versoberingsmaatregelen
				 getroffen die gevolgen hebben voor de operationele doelstellingen. Om de
				 tegenvallers en interne ramingsbijstellingen te financieren werd de toename van
				 de personele vulling geleidelijker uitgevoerd en werden de dienstverlening en
				 de ondersteuning versoberd. Dit zorgde in een aantal gevallen voor blijvend
				 lange bevoorradingstijden van reserveonderdelen waardoor de druk op de
				 inzetbaarheid van wapensystemen bleef bestaan. De operationele commando’s
				 hebben hun activiteiten moeten terugschroeven, in samenspraak met de DMO en het
				 Commando DienstenCentra (CDC). Ook zijn aanpassingen in investeringsprojecten
				 gedaan. In beleidsartikel 25 – DMO wordt nader ingegaan op de projecten die
				 het betreft. De maatregelen die de defensieorganisatie op korte termijn heeft
				 moeten treffen om binnen het budgettaire kader te blijven, hebben gevolgen voor
				 en worden gevoeld door het personeel.
 
 Het interdepartementale project Verkenningen heeft in 2010
				uitgewezen dat kostenontwikkelingen in de exploitatiesfeer Defensie een
				jaarlijks terugkerend tekort van € 100 tot € 150 miljoen opleveren.
				Factoren die een rol spelen zijn regelgeving op het terrein van
				arbeidsomstandigheden en werk- en rusttijden, maar ook tegenvallende
				brandstofprijzen, achterstallig onderhoud en het fenomeen dat de
				levensduurkosten van materieel vooraf moeilijk nauwkeurig te schatten zijn.
				Zoals in de personeelsrapportage 2009 (Kamerstuk
				32 123 X,
				nr. 112 van 19 maart 2010) is bericht, is de betaalbaarheid van de
				organisatie mede onder druk komen te staan als gevolg van de samenstelling en
				de leeftijdsopbouw van het personeelsbestand. De verjonging van het
				personeelsbestand die met de invoering van het flexibel personeelssysteem (FPS)
				werd beoogd, is niet gehaald doordat de invoering van het
				FPS-sturingsinstrumentarium is vertraagd naar 1 februari 2011.
 
				Personele maatregelen
 Bij de begroting van 2010 was Defensie voornemens de organisatie
				geleidelijker te vullen en zich te richten op de werving en het behoud van de
				specifieke knelpuntcategorieën technische, medische en fysiek zware functies
				bij de verschillende Defensieonderdelen. Hieraan is in 2010 uitvoering
				gegeven.
 
				Minder investeren
 Defensie heeft in 2010 minder geïnvesteerd dan gepland in de
				begroting 2010. Dit vanwege de kabinetsmaatregelen en de financiële
				tegenvallers. In 2010 bedroeg het uiteindelijke investeringspercentage 17,4,
				waarmee Defensie wel de doelstelling heeft behaald om over de gehele afgelopen
				kabinetsperiode een investeringspercentage van 20 te halen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Investeringen BA 25 DMO
 
 
 1 294 266
 
 
 1 036 808
 
 
 
 
 Investeringen BA 26 CDC
 
 
 355 833
 
 
 307 735
 
 
 
 
 Investeringen NBA 90 Algemeen
 
 
 65 400
 
 
 68 804
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen
							 Defensie
 
 
 
 
 1 715 499
 
 
 
 
 1 413 347
 
 
 
 
 
 
 Investeringsquote
 
 
 
 
 21,1%
 
 
 
 
 17,4%
 
 
 
 
 
 
 
				Kleine doelmatigheid
 In het kader van de financiële problematiek is in 2010 een
				aantal maatregelen getroffen op het gebied van de kleine doelmatigheid. Zo is
				de frequentie voor de open dagen van de operationele commando’s teruggebracht
				van drie tot twee per jaar. Daarnaast is de uitvoering versoberd. In de
				planning is per jaar opgenomen welke operationele commando’s een open dag
				organiseren en is aan de overige operationele commando’s opgedragen deze open
				dagen te ondersteunen. De beoogde opbrengst is met deze maatregel gehaald.
 Bij de militaire muziek werd ook in 2010 weer bezuinigd. Het
				grootste deel van deze besparing wordt gevonden in de versobering van de
				exploitatie. Door centralisatie van enkele stafactiviteiten vervallen daarnaast
				negen VTE’n. Dit levert in totaal een besparing van € 2,5 miljoen op. Dit
				is een besparing van ongeveer tien procent ten opzichte van 2009.
 
				Reductie op R&D uitgevoerd
 Vanaf 2010 voert Defensie een korting door op de centrale
				Research and Development budgetten die oploopt tot
				€ 22,2 miljoen in 2013. Het grootste deel van deze bezuiniging, oplopend tot
				€ 17 miljoen, betrof programmafinanciering waarmee TNO een voor Defensie
				relevante kennisbasis opbouwt en in stand houdt. Het centrale budget voor
				technologieontwikkeling gericht op concrete toepassingen blijft geheel
				behouden. In 2010 betrof de reductie € 5,5 miljoen. Over de invulling
				daarvan is de Kamer geïnformeerd op 26 november 2009 (Kamerstuk
				27 830,
				nr. 47). Meer informatie over R&D is opgenomen in
				niet-beleidsartikel 90.
 
				Militaire musea
 In 2009 is het financiële kader van het project «Herinrichting
				Museaal Bestel Defensie» met ongeveer 20 procent naar beneden bijgesteld.
				Daaronder valt de realisatie van vervangende huisvesting voor het Militaire
				Luchtvaart Museum te Soesterberg en het Legermuseum in Delft. In 2009 en 2010
				is bestudeerd of en zo ja hoe die bijstelling gerealiseerd kon worden.
				Uiteindelijk kon door een personele doelmatigheidsslag en een aanpassing van de
				financiële randvoorwaarden voor het traject van Publiek Private Samenwerking
				(PPS) in Soesterberg het project in 2010 verder ter hand worden genomen. Alle
				betrokken musea zullen met minder personeel zo aantrekkelijk mogelijk voor het
				publiek moeten blijven. De eisen die gesteld werden aan de nieuwe huisvesting
				in Soesterberg zijn vooral ten aanzien van omvang bijgesteld en de
				verwachtingen met betrekking tot eigen inkomsten in de toekomst zijn voor het
				museum in Soesterberg verhoogd. De bouw van de huisvesting bevond zich in 2010
				in de dialoogfase als onderdeel van de Europese aanbesteding.
 
				Een innovatieve, concurrerende en ondernemende economie
 In het kader van de Defensie Industrie Strategie hebben de
				ministeries van Defensie en Economische Zaken, Landbouw en Innovatie zich
				ingezet om de bij te dragen aan de positie van de Nederlandse Defensie
				Gerelateerde Industrie (DGI) in de nationale en internationale netwerken voor
				de ontwikkeling, productie en instandhouding van materieel. In 2010 zijn veel
				activiteiten ondernomen ter bevordering van de mogelijkheden van de DGI. Ter
				versterking van de concurrentiekracht van de DGI is een bijdrage geleverd aan
				de internationale positionering van de DGI. Deze activiteiten zijn in bijlage 3
				van dit verslag nader beschreven.
 
				Verkenningen
 In mei 2010 is het interdepartementale project «Verkenningen»
				voltooid met een slotconferentie. Het eindrapport is de Staten-Generaal op
				29 maart 2010 toegezonden. De projectdirectie heeft de afgelopen twee jaar, op
				grond van op langere termijn te verwachten ontwikkelingen en mogelijke
				scenario’s, uiteenlopende beleidsopties ontwikkeld voor de krijgsmacht van de
				toekomst. Niet eerder is in Nederland op defensiegebied een interdisciplinaire,
				interdepartementale en internationale benadering gevolgd die zich laat
				vergelijken met die van de Verkenningen. Bij de vaststelling van het rapport
				heeft de ministeriële regiegroep van de Verkenningen besloten de werkwijze van
				de Verkenningen een structureel vervolg te geven, zowel binnen Defensie als in
				interdepartementaal verband. In de Verkenningen is veel aandacht besteed aan
				een consistente relatie tussen het ambitieniveau, de daarvoor benodigde
				samenstelling en toerusting van de krijgsmacht en het daaruit voortvloeiende
				niveau van defensiebestedingen.
 
 Beleidsconclusie: Het project Verkenningen is
				volgens planning in maart 2010 voltooid. Het project is succesvol verlopen. De
				Verkenningen bieden houvast en structuur ten behoeve van een goed gefundeerde
				discussie over de toekomstige Nederlandse defensie-inspanning en maken voor
				toekomstige beleidskeuzes inzichtelijk wat hun consequenties zijn. In 2010 is
				tot slot veel werk gestopt in het oplossen van de financiële problematiek bij
				Defensie. Om het structurele tekort in de materiële exploitatie het hoofd te
				bieden is een onderzoek begonnen om deze binnen de meerjarige financiële
				kaders te brengen.
 
 
				Commissie Vliegenthart
 Op 1 september 2008 is de commissie-Vliegenthart ingesteld die
				het veranderingsproces heeft gemonitord dat bij het CKmar in gang was ingezet
				met het Beleidsplan CKmar 2010. In oktober 2010 heeft de commissie de voortgang
				van het traject getoetst. De Kamer is op 4 februari 2010 geïnformeerd dat in
				het jaarverslag van 2010 aandacht zou worden besteed aan de uitvoering van de
				aanbevelingen van de commissie Vliegenthart (Kamerstuk
				30 176, nr.
				28). In de toelichting bij beleidsartikel 24 – Koninklijke
				marechaussee wordt dit uitgewerkt.
 
				Overzicht voltooide onderzoeken
 De Comptabiliteitswet bepaalt dat al het beleid periodiek wordt
				onderzocht op doeltreffendheid en doelmatigheid. Als dit onderzoek plaatsheeft
				op het niveau van een algemene of een operationele doelstelling dan spreken we
				van een beleidsdoorlichting. 
				2Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften 2011.Deze onderzoeken naar doeltreffendheid en doelmatigheid
				worden in een meerjarige programmering opgenomen in de begroting. In de
				begroting 2010 is uiteengezet dat het niet gemakkelijk is de effecten van het
				beleid in kaart te brengen en deze effecten te koppelen aan de gestelde
				ambities en de daaraan bestede middelen (doeltreffendheid).
 De onderstaande tabel toont de realisatie van de voor het
				begrotingsjaar 2010 voorziene evaluaties en rapportages:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Soort onderzoek 
 
 
 Onderwerp
 
 
 Status
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie missies
 
 
 Tussentijdse evaluatie kleinschalige missies en
							 SSR-inzet
 
 
 Voltooid mei 2010
 
 
 
 29 521,
							 nr. 141
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie missies
 
 
 Eindevaluatie EUNAVFOR ATALANTA 
 
 
 
 
 
 
 
 – inzet Hr.Ms. Evertsen
 – inzet Hr.Ms. Tromp en Hr.Ms. Johan de Witt
 
 
 Voltooid mei 2010
 Voltooid feb 2011
 
 
 
 29 521,
							 nr. 144
 
 
 29 521,
							 nr. 160
 
 
 
 
 
 Vervanging en slijtage materieel Afghanistan
 
 
 Evaluatie Van Geel gelden (2008–2009)
 
 
 Gepland als onderdeel eindevaluatie ISAF (2011) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie materieel
 
 
 DMP-E Pantserhouwitser
 
 
 In uitvoering – aanbieding TK: 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie materieel
 
 
 DMP-E Fennek
 
 
 In uitvoering – aanbieding TK: 2011 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarrapportage
 materieel
 
 
 Vervanging F-16
 
 
 Voltooid apr 2010
 
 
 
 26 488,
							 nr. 232
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarrapportage
 materieel
 
 
 NH-90
 
 
 Voltooid jan 2010 (periode juli 2008-juni 2009)
 Voltooid nov 2010 (periode juli 2009-juni 2010)
 
 
 
 25 928,
							 nr. 38
 
 
 25 928,
							 nr. 46
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarrapportage
 materieel
 
 
 Vervanging Pantservoertuigen M-577 en YPR
 
 
 Voltooid apr 2010
 
 
 
 26 396,
							 nr. 82
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 Tussentijdse evaluatie ERP (Speer)
 
 
 Voltooid jun 2010
 
 
 
 31 460,
							 nr. 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 Evaluatie Beleidsunit Air Traffic management (ATM) 
							 1 Gezamenlijke beleidseenheid op basis van een
								 samenwerkingsovereenkomst gesloten in 2006 tussen de minister van Defensie en
								 de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat op luchtvaartgebied.
 
 
 Voltooid dec 2010 – ingebed in bredere studie
							 Civiel Militaire samenwerking ATM van V&W en
							 Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 Sourcingtoets Paresto
 
 
 Voltooid apr 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht verloop begroting 2010
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL DEFENSIE
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Stand begroting 2010 (inclusief
						 Amendement)
 
 
 
 
 8 460 946
 
 
 
 
 
 
 Beleidsmatige mutaties
 
 
 
 
 
 
 Doorwerking eindejaarsmarge uit 2009
 
 
 – 106 071
 
 
 
 
 Doorwerking verkoopopbrengsten Domeinen uit 2009
 
 
 80 344
 
 
 
 
 Overheveling van Buitenlandse Zaken voor
						 Crisisbeheersingsoperaties
 
 
 44 400
 
 
 
 
 Bijstelling diverse ontvangsten
 
 
 23 767
 
 
 
 
 Overheveling van / naar andere departementen
 
 
 5 251
 
 
 
 
 Overheveling van Buitenlandse Zaken voor bewaking
						 ambassades
 
 
 16 119
 
 
 
 
 Overheveling van Buitenlandse Zaken voor verwerving van
						 C-17 tranportcapaciteit
 
 
 20 000
 
 
 
 
 Bijstelling pensioenen en uitkeringen (niet relevante
						 deel)
 
 
 – 18 702
 
 
 
 
 Herfasering verkoopopbrengsten Domeinen
 
 
 – 71 000
 
 
 
 
 Bijstelling uitgaven crisisbeheersingsoperaties HGIS (EJM
						 2010 HGIS)
 
 
 – 32 093
 
 
 
 
 Bijstelling ontvangsten crisisbeheersingsoperaties HGIS
						 
 
 
 11 593
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal beleidsmatige
						 mutaties
 
 
 
 
 – 26 392
 
 
 
 
 
 
 Autonome mutaties
 
 
 
 
 
 
 Overheveling van naar andere departementen
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijstelling ontvangsten
 
 
 – 15 520
 
 
 
 
 Bijstelling ontvangsten HGIS
 
 
 – 3 653
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge 2010 HGIS (doorwerking, zie ook EJM
						 beleidsmatig)
 
 
 – 24 177
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge 2010
 
 
 80 445
 
 
 
 
 
 Totaal autonome mutaties
 
 
 
 
 37 095
 
 
 
 
 
 
 Totaal jaarrekening
						 2010
 
 
 
 
 8 471 649
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting mutaties
 
				Beleidsmatige mutaties voor 2010
 
				Doorwerking eindejaarsmarge uit 2009
 Het defensiebudget is verlaagd met € 106,1 miljoen. Dit
				betreft de doorwerking van de eindejaarsmarge 2009 als gevolg van de
				gerealiseerde bedragen in 2009.
 
				Doorwerking verkoopopbrengsten Domeinen uit 2009
 De ontvangstenbegroting is met € 80,3 miljoen verhoogd omdat
				de opbrengsten via de Dienst der Domeinen van termijnbetalingen uit 2009 naar
				2010 zijn verschoven. Dit betrof de verkoop van Orion-vliegtuigen aan Portugal
				en een verschuiving naar een later moment van de verkoop van onroerende
				goederen.
 
				Overheveling van Buitenlandse Zaken voor
				Crisisbeheersingsoperaties
 Van het ministerie van Buitenlandse Zaken is € 44,4 miljoen
				ontvangen voor de uitvoering van crisisbeheersingsoperaties.
 
				Bijstelling diverse ontvangsten
 De verhoging van de ontvangsten voor in totaal een bedrag van
				€ 29,6 miljoen houdt onder meer verband met oude vorderingen op Canada
				(Goose Bay) en het medegebruik van het Maritiem Vliegkamp De Kooy. Daarnaast
				zijn ontvangsten het gevolg van afrekeningen voor energie en een extra
				ontvangst voor de wachtgelden over 2008 en 2009 van de baten-lastendiensten van
				Defensie.
 
				Overheveling van/naar departementen
 Het betreft hier verscheidene overhevelingen van en naar andere
				departementen die onder meer betrekking hebben op de ontwikkeling van
				windenergie in Coevorden en bijdragen voor de Kustwacht Nederland.
 
				Overheveling van Buitenlandse Zaken voor de bewaking van
				ambassades
 Het gaat hier om een bijdrage van het ministerie van Buitenlandse
				Zaken voor de bewakingscapaciteit die het CKmar levert voor ambassades.
 
				Overheveling van Buitenlandse Zaken voor de verwerving van C-17
				transportcapaciteit
 Het gaat hier om de investeringsbijdrage van het ministerie van
				Buitenlandse Zaken voor de Nederlandse deelname aan het C-17 initiatief van de
				Navo om de strategische luchttransportcapaciteit te vergroten.
 
				Bijstelling pensioenen en uitkeringen (niet-relevante
				deel)
 Op grond van het vermoedelijk beloop 2010 van de uitgaven voor
				pensioenen en uitkeringen zijn de budgetten bijgesteld. Dit resulteert er in
				dat het niet-relevante deel daarvan verlaagd wordt ten gunste van het generale
				beeld.
 
				Herfasering verkoopopbrengsten Domeinen
 De verkoopopbrengsten zijn met € 71,0 miljoen neerwaarts
				bijgesteld als gevolg van een herfasering. Een dergelijke herfasering van de
				verkoopopbrengsten heeft conform de regelgeving een doorwerking in de
				uitgavenbegroting.
 
				Bijstelling uitgaven crisisbeheersingsoperaties HGIS (EJM 2010
				HGIS) en bijstelling uitgaven crisisbeheersingsuitgaven HGIS
 Met deze mutaties zijn de overgebleven saldi op de voorziening
				voor crisisbeheersingsoperaties vrijgegeven.
 
				Autonome mutaties voor 2010
 
				Bijstelling ontvangsten
 De ontvangsten zijn neerwaarts bijgesteld als gevolg van de
				herfasering van de verkoopopbrengsten infrastructuur van ongeveer € 14,5
				miljoen en minder ontvangsten van een eindafrekening Seasparrow-account, die in
				januari 2011 is verrekend in plaats van december 2010.
 
				Bijstelling ontvangsten HGIS
 De meerontvangsten zijn in het bijzonder veroorzaakt door de
				vergoedingen die zijn ontvangen voor de ondersteuning aan partnerlanden in
				Afghanistan.
 
				Doorwerking eindejaarsmarge 2010
 Deze mutatie is het resultaat van de definitieve eindrealisatie
				2010. Het betreft een saldo van de meer- en minderuitgaven bij de
				defensieonderdelen. De overschrijdingen betreffen hoofdzakelijk betalingen voor
				pensioenen en verrekeningen voor infrastructuur.
 
 
 Beleidsartikelen
 
 4.
 BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 4.1.
 Beleidsartikel 20 Uitvoeren
					 crisisbeheersingsoperaties
 
 
				 Algemene doelstelling
 Duurzame internationale rechtsorde en stabiliteit.
 
				 Doelbereiking
 Nederland heeft onverminderd bijgedragen aan de handhaving en
				 bevordering van de internationale rechtsorde. De regering voerde daartoe een
				 actief veiligheidsbeleid dat zich niet heeft beperkt tot de zorg voor de
				 nationale veiligheid, maar zich uitstrekte tot conflictpreventie,
				 crisisbeheersing en vredesopbouw wereldwijd.
 
				 Evaluatie
 Na afloop van elke inzet wordt in de eindevaluatie, wanneer
				 deze aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, indien mogelijk ingegaan op het
				 resultaat van de operatie. De onderwerpen die hierbij centraal staan zijn het
				 beoogde doel van de missie en de inspanning waarmee dit doel uiteindelijk wordt
				 bereikt. Bij operaties die meerdere jaren duren wordt de Kamer tussentijds
				 geïnformeerd door middel van periodieke evaluaties.
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 Ten laste van dit beleidsartikel zijn de additionele uitgaven
				 voor crisisbeheersingsoperaties ondergebracht bij de gelden afkomstig uit HGIS.
				 Voor de diverse operaties zijn dit de uitgaven geweest die een rechtstreeks
				 verband hebben met de operatie en niet gemaakt zouden zijn bij een reguliere
				 bedrijfsvoering. De niet-additionele uitgaven van de eenheden die zijn ingezet
				 ten behoeve van een operatie zijn ten laste van het leverende
				 organisatieonderdeel gebracht.
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 317 885
 
 
 
 
 318 362
 
 
 
 
 359 927
 
 
 
 
 351 258
 
 
 
 
 302 029
 
 
 
 
 323 500
 
 
 
 
 – 21 471
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in
								Europa/Balkan
 
 
 
 
 31 507
 
 
 
 
 14 588
 
 
 
 
 8 679
 
 
 
 
 8 598
 
 
 
 
 8 515
 
 
 
 
 3 800
 
 
 
 
 4 715
 
 
 
 
 
 EUFOR/Althea
 
 
 30 843
 
 
 14 229
 
 
 7 905
 
 
 7 291
 
 
 7 281
 
 
 3 500
 
 
 3 781
 
 
 
 
 EUPM
 
 
 547
 
 
 182
 
 
 194
 
 
 206
 
 
 104
 
 
 
 104
 
 
 
 
 KFOR
 
 
 117
 
 
 177
 
 
 285
 
 
 713
 
 
 538
 
 
 
 538
 
 
 
 
 EULEX
 
 
 
 
 279
 
 
 376
 
 
 588
 
 
 300
 
 
 288
 
 
 
 
 EUMM Georgië
 
 
 
 
 16
 
 
 12
 
 
 4
 
 
 
 4
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in
								Afghanistan
 
 
 
 
 191 511
 
 
 
 
 252 484
 
 
 
 
 285 642
 
 
 
 
 315 760
 
 
 
 
 272 717
 
 
 
 
 278 210
 
 
 
 
 -5 493
 
 
 
 
 
 ISAF fase III
 
 
 143 943
 
 
 232 566
 
 
 285 600
 
 
 315 607
 
 
 203 698
 
 
 188 000
 
 
 15 698
 
 
 
 
 ISAF REDEPLOYMENT
 
 
 
 
 
 
 64 146
 
 
 90 000
 
 
 – 25 854
 
 
 
 
 NATIONALE BIJDRAGE ISAF
 
 
 
 
 
 
 4 754
 
 
  
 
 
 4 754
 
 
 
 
 EUPOL
 
 
 
 
 42
 
 
 153
 
 
 119
 
 
 210
 
 
 – 91
 
 
 
 
 ISAF (algemeen)
 
 
 751
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ISAF PRT
 
 
 11 306
 
 
 1 346
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ISAF/F16-detachement
 
 
 21 396
 
 
 14 245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Operatie SRF
 
 
 6 030
 
 
 3 030
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Operatie Enduring Freedom
 
 
 8 085
 
 
 1 297
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in het
								Midden Oosten
 
 
 
 
 
 9 019
 
 
 
 
 2 268
 
 
 
 
 584
 
 
 
 
 587
 
 
 
 
 500
 
 
 
 
 87
 
 
 
 
 
 UNIFIL Libanon
 
 
 
 9 019
 
 
 1 828
 
 
 27
 
 
 
 
 
 
 
 UNTSO
 
 
 
 
 380
 
 
 520
 
 
 587
 
 
 500
 
 
 87
 
 
 
 
 EUBAM Rafah
 
 
 
 
 60
 
 
 37
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in
								Afrika 
 
 
 
 
 
 
 5 141
 
 
 
 
 14 697
 
 
 
 
 18 343
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 17 943
 
 
 
 
 
 UNMIS
 
 
 
 
 1 169
 
 
 1 567
 
 
 1 259
 
 
 400
 
 
 859
 
 
 
 
 EUSEC (FIN)
 
 
 
 
 135
 
 
 169
 
 
 205
 
 
 
 205
 
 
 
 
 EUFOR Tsjaad/RCA
 
 
 
 
 3 792
 
 
 5 073
 
 
 1 385
 
 
 
 1 385
 
 
 
 
 BINUB
 
 
 
 
 45
 
 
 29
 
 
 
 
 
 
 
 EU NAVFOR ATALANTA
 
 
 
 
 
 5 951
 
 
 11 049
 
 
 
 11 049
 
 
 
 
 ALLIED PROTECTOR
 
 
 
 
 
 1 876
 
 
 
 
 
 
 
 UNAMID
 
 
 
 
 
 20
 
 
 51
 
 
 
 51
 
 
 
 
 AMIS
 
 
 
 
 
 12
 
 
 8
 
 
 
 8
 
 
 
 
 OCEAN SHIELD
 
 
 
 
 
 
 4 386
 
 
 
 4 386
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in
								Irak
 
 
 
 
 8 954
 
 
 
 
 2 692
 
 
 
 
 383
 
 
 
 
 709
 
 
 
 
 428
 
 
 
 
 
 428
 
 
 
 
 
 NTM-I
 
 
 1 160
 
 
 708
 
 
 383
 
 
 709
 
 
 428
 
 
 
 428
 
 
 
 
 Stabilisatiemacht Irak (SFIR)
 
 
 7 794
 
 
 1 984
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in de
								Perzische Golf
 
 
 
 
 7 277
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 205
 
 
 
 
 274
 
 
 
 
 225
 
 
 
 
 
 225
 
 
 
 
 
 CFMCC
 
 
 
 
 139
 
 
 256
 
 
 196
 
 
 
 196
 
 
 
 
 NLTC
 
 
 
 
 66
 
 
 18
 
 
 29
 
 
 
 29
 
 
 
 
 
 Enduring
								Freedom/CTF-150
 
 
 7 277
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige operaties en kleine
								missies
 
 
 
 
 8 208
 
 
 
 
 5 328
 
 
 
 
 1 120
 
 
 
 
 4 392
 
 
 
 
 2 924
 
 
 
 
 2 200
 
 
 
 
 724
 
 
 
 
 
 Overige operaties en kleine missies
 
 
 8 208
 
 
 5 328
 
 
  
 
 
 3 349
 
 
 1 398
 
 
  
 
 
 1 398
 
 
 
 
 Bijdrage aan politiemissies
 
 
  
 
 
  
 
 
 1 120
 
 
 1 043
 
 
 1 526
 
 
 2 200
 
 
 – 674
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
								operaties
 
 
 
 
 247 457
 
 
 
 
 284 141
 
 
 
 
 303 438
 
 
 
 
 345 014
 
 
 
 
 303 739
 
 
 
 
 285 110
 
 
 
 
 18 629
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven contributies,
								waarvan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 NAVO CRO/ EU contributies
 
 
 5 263
 
 
 11 547
 
 
 17 475
 
 
 15 079
 
 
 14 580
 
 
 16 000
 
 
 – 1 420
 
 
 
 
 VN-contributies
 
 
 56 854
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Afdracht premie/koopsom pensioenen
 
 
 6 795
 
 
 8 140
 
 
 7 110
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
								contributies
 
 
 
 
 68 912
 
 
 
 
 19 687
 
 
 
 
 24 585
 
 
 
 
 15 079
 
 
 
 
 14 580
 
 
 
 
 16 000
 
 
 
 
 – 1 420
 
 
 
 
 
 
 Voorziening HGIS
 
 
 
 
 
 
 
 
 22 390
 
 
 – 22 390
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 316 369
 
 
 
 
 303 828
 
 
 
 
 328 023
 
 
 
 
 360 093
 
 
 
 
 318 319
 
 
 
 
 323 500
 
 
 
 
 – 5 181
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VN / NAVO / EU contributies
 
 
 4 080
 
 
 3 788
 
 
 890
 
 
 928
 
 
 
 1 407
 
 
 – 1 407
 
 
 
 
 ISAF Stage III
 
 
 
 
 6 330
 
 
 16 546
 
 
 
 
 
 
 
 Unifil
 
 
 
 
 4 706
 
 
 2 097
 
 
 
 
 
 
 
 EUFOR/Althea
 
 
 
 
 
 804
 
 
 
 
 
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 
 
 514
 
 
 119
 
 
 9 347
 
 
  
 
 
 9 347
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 4 080
 
 
 
 
 3 788
 
 
 
 
 12 440
 
 
 
 
 20 494
 
 
 
 
 9 347
 
 
 
 
 1 407
 
 
 
 
 7 940
 
 
 
 
 
 
 
				 Verplichtingen
 
				 Toelichting bij de verplichtingen groter dan € 5
				 miljoen
 De lagere realisatie van de verplichtingen is in het bijzonder
				 het gevolg van de beëindiging van de Nederlandse bijdrage aan ISAF in Uruzgan.
				 Dit heeft een vermindering van het aantal verplichtingen met meerjarige
				 kaseffecten tot gevolg.
 
				 Uitgaven
 
				 Toelichting bij de uitgaven groter dan € 2,5
				 miljoen
 De daadwerkelijke uitgaven in 2010 bedroegen € 318,3
				 miljoen. De begroting voor 2010 was vastgesteld op € 301,1 miljoen
				 (exclusief voorziening HGIS). Het verschil van € 17,2 miljoen is een
				 optelsom van nieuwe missies die zijn uitgevoerd in 2010, de verlenging van
				 bestaande missies en lagere uitgaven in het kader van de derde fase van ISAF
				 (ISAF fase III) en de RDTF. Hieronder zal een toelichting worden gegeven op de
				 operaties waarbij de realisatie meer dan € 2,5 miljoen afwijkt van de
				 begroting.
 
				 EUFOR Althea
 De missie EUFOR Althea was oorspronkelijk gepland tot juni 2010
				 en begroot op € 3,5 miljoen. De missie is met bijna een jaar verlengd tot
				 november 2011 (Kamerstuk
				 29 521,
				 nr. 137). In 2010 is in totaal € 7,3 miljoen gerealiseerd voor
				 EUFOR Althea. Voor de ondersteuning van partnerlanden heeft Nederland extra
				 uitgaven gedaan waar tegenover ontvangsten staan die zijn verantwoord in de
				 ontvangstenbegroting.
 
				 ISAF (fase III, inclusief Air Task Force)
 De Nederlandse bijdrage aan ISAF in Uruzgan is in 2007 verlengd
				 tot 1 augustus 2010 (Kamerstuk
				 27 925,
				 nr. 279). In 2010 was € 188 miljoen begroot voor ISAF. Er is
				 € 203,7 miljoen gerealiseerd. De meeruitgaven voor ISAF worden veroorzaakt
				 door de inhuur van een Unmanned Aerial Vehicle
				 (UAV). Voor de ondersteuning van partnerlanden heeft Nederland extra uitgaven
				 gedaan, waar tegenover € 7,7 miljoen ontvangsten staan die zijn verantwoord
				 in de ontvangstenbegroting. Een aantal posten voor de reparatie van tijdens de
				 missie gewisseld of beschadigd materiaal is in 2010 niet tot betaling gekomen.
				 Deze posten, voor een totaalbedrag van € 13 miljoen, zijn doorgeschoven naar
				 2011.
 
				 ISAF Redeployment
 In de stand van zakenbrief van maart 2010 (Kamerstuk
				 27 925,
				 nr. 388) is de Kamer geïnformeerd over de initiële raming van de
				 redeployment van € 229 miljoen, verdeeld over
				 2010, 2011 en 2012. In de stand van zakenbrief van september 2010 (Kamerstuk
				 27 925,
				 nr. 405) is deze raming naar beneden bijgesteld tot € 211 miljoen.
				 Voor 2010 bedroeg de raming € 90 miljoen. Er is € 64,1 miljoen
				 gerealiseerd. Het verschil van € 25,9 miljoen wordt verklaard door de
				 verkoop van voorraden en materieel aan partnerlanden. Hierdoor was het volume
				 van het terug naar Nederland te transporteren materieel minder groot dan
				 oorspronkelijk gepland. Inherent hieraan kon de omvang van de RDTF substantieel
				 worden teruggebracht.
 
				 Nationale Bijdrage ISAF
 Bij het opstellen van de ontwerpbegroting was de Nationale
				 Bijdrage ISAF nog niet separaat zichtbaar gemaakt. De Nederlandse bijdragen aan
				 ISAF-staven werden administratief ondergebracht in de ISAF fase III begroting.
				 Halverwege augustus 2010 werd ISAF fase III beëindigd. De Nederlandse bijdrage
				 aan staven werd gecontinueerd en in september verlengd (Kamerstuk
				 27 925,
				 nr. 405). De Nederlandse bijdrage aan ISAF wordt sinds de
				 beëindiging van ISAF fase III separaat inzichtelijk gemaakt in de
				 begroting.
 
				 EUFOR Tsjaad/RCA
 De regering heeft in 2008 besloten deel te nemen aan de missie
				 EUFOR Tsjaad/RCA (Kamerstuk
				 29 521,
				 nr. 54). Het onderhoud en herstel van het ingezette materieel,
				 hoofdzakelijk Viking-gepantserde amfibievoertuigen, is grotendeels in 2010
				 uitgevoerd en voltooid.
 
				 EUFOR/ATALANTA
 In 2010 zijn Hr.Ms. Tromp, Hr.Ms. Johan de Witt en Hr.Ms.
				 Amsterdam in het kader van de EU-operatie Atalanta ingezet (Kamerstuk
				 29 521,
				 nrs. 124 en
				 138). Over
				 de verlenging van de Nederlandse inzet in EUFOR Atalanta was bij het opstellen
				 van de ontwerpbegroting 2010 nog geen besluitvorming, zodat dit niet in de
				 raming is opgenomen.
 
				 OCEAN SHIELD
 In 2010 zijn Hr.Ms. Zeven Provinciën, Hr.Ms. de Ruyter, Hr.Ms.
				 Zeeleeuw (Kamerstuk 29 521, nrs. 138 en 145) en voor een korte periode
				 Hr.Ms. Amsterdam (Kamerstuk
				 29 521,
				 nr. 151) in het kader van de Navo-operatie Ocean
				 Shield ingezet. Deze inzet was bij het opstellen van de begroting 2010
				 nog niet geraamd.
 
				 Navo AOM/EU-Contributies
 Nederland draagt bij aan de gemeenschappelijke uitgaven van
				 militaire operaties van de Navo (Allied Operations and
				 Missions – AOM) en de EU (Athena). De totale
				 Navo-contributiebijdrage voor AOM bedroeg in 2010 € 13,6 miljoen, waarbij de
				 vooruitbetaling van het eerste betalingsverzoek voor contributie 2011 van
				 € 3,9 miljoen inbegrepen was. De EU-contributiebijdrage bedroeg in 2010
				 € 1 miljoen.
 
				 Ontvangsten
 In 2008 zijn met verscheidene EU- en Navo-partnerlanden
				 Memoranda of Understanding (MoU’s) gesloten voor
				 ondersteuning door Nederland. Ook zijn als gevolg van de overdracht van TFU
				 voorraden goederen verkocht aan partnerlanden. De financiële vergoeding van
				 € 7,7 miljoen is afkomstig van de vergoeding voor de ondersteuning en de
				 verkoop van voorraden. Dit bedrag maakt deel uit van de overige ontvangsten van
				 € 9,3 miljoen.
 
				 Beleidsmatige informatie (uitgevoerde operaties)
 In het kader van de levering van een bijdrage aan een duurzame
				 internationale rechtsorde en stabiliteit heeft Nederland deelgenomen aan
				 verscheidene operaties. Hieronder worden de desbetreffende operaties
				 beschreven. Bij iedere doelstelling wordt in een tabel een overzicht gegeven
				 van de personele en materiële inzet bij de uitgevoerde operaties.
 
 Operationele doelstelling 1 – Vrede en stabiliteit in
					 Europa/Balkan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in Europa/Balkan
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 EUFOR
 
 
 Bosnië-Herzegovina
 
 
 Geheel 2010
 
 
 
 National Support Element
							 (NSE); Normal Framework Operations (NFO);
							 Liaison Observation teams (LOT); CKmar-detachement
							 (IPU)
 
 
 Geen
 
 
 80
 
 
 
 
 EUPM
 
 
 Bosnië-Herzegovina
 
 
 Geheel 2010
 
 
 CKmar
 
 
 Geen
 
 
 4
 
 
 
 
 EULEX
 
 
 Kosovo
 
 
 Geheel 2010
 
 
 CKmar
 
 
 Geen
 
 
 20
 
 
 
 
 KFOR
 
 
 Kosovo
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Staf(o)officieren, NSE, NIC
 
 
 Geen
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
				 European Union Force (EUFOR)/Althea
 Het kabinet heeft in april 2009 besloten de Nederlandse
				 militaire deelname aan de EU-geleide troepenmacht EUFOR tot juni 2010 voort te
				 zetten (Kamerstuk 29 521, nr. 101). In maart 2010 is besloten de
				 Nederlandse militaire deelname tot maart 2011 voort te zetten (Kamerstuk
				 29 521,
				 nr. 137). De kern van de huidige Nederlandse bijdrage bestaat thans
				 uit personeel voor het Regional Coordination Center
				 van Regio-West, vier Liaison and Observation Teams
				 (LOT), gehuisvest tussen de lokale bevolking in diverse LOT-huizen in
				 Bosnië-Herzegovina, een detachement van EUFOR/Integrated
				 Police Unit, dat in november is overgegaan in EUFOR/Specialised Element Team, een National
				 Support Element (NSE) en personeel op het hoofdkwartier van
				 EUFOR.
 
				 European Union Police Mission (EUPM)
 EUPM richt zich sinds 2002 op de capaciteitsopbouw van het
				 politieapparaat met speciale aandacht voor de ondersteuning van de lokale
				 autoriteiten bij de bestrijding van corruptie en de georganiseerde misdaad.
				 Zowel het Nederlandse als het EU-mandaat loopt vooralsnog tot 31 december
				 2011.
 
				 European Union Rule of Law Mission (EULEX)
 EULEX heeft tot doel het bestuur, de politie, justitie en de
				 douane van Kosovo te ondersteunen om zo een bijdrage te leveren aan de
				 bestendiging van de regionale vrede, veiligheid en stabiliteit en aan de
				 ontwikkeling van duurzame en democratische lokale instellingen (Kamerstuk
				 27 476,
				 nr. 8). Het mandaat van de missie werd op 9 maart 2010 verlengd tot
				 14 juni 2012 (Kamerstuk
				 21 501-02,
				 nr. 949). De Nederlandse bijdrage aan EULEX Kosovo bestaat uit
				 personeel van het CKmar, de politie, justitie, de douane en enkele civiele
				 experts. Functionarissen van het CKmar zijn in Kosovo op verschillende
				 politieterreinen actief.
 
				 Kosovo Force (KFOR)
 Het doel van de missie is het leveren van een bijdrage aan een
				 veilige en stabiele (leef)omgeving in Kosovo (Kamerstuk
				 28 676,
				 nr. 90). De KFOR-troepenmacht ziet toe op de naleving van het
				 Military Tactical Agreement van 3 juni. Vanaf 2008
				 is KFOR tevens belast met de opbouw van de Kosovo Security
				 Forces en de stand down van het
				 Kosovo Protection Corps. In november 2010 werd het
				 mandaat voor de missie verlengd tot oktober 2011 (Kamerstuk
				 28 676,
				 nr. 117). De bijdragen aan zowel EULEX als KFOR worden ondersteund
				 door een National Support Element (NSE), dat
				 bestaat uit twee marechaussees. Tevens is er in Pristina een National Intelligence Cell (NIC) geplaatst, bestaande uit
				 twee militairen van de MIVD.
 
 Operationele doelstelling 2 – Vrede en stabiliteit in
					 Afghanistan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in Afghanistan
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 TFU
 
 
 Afghanistan
 
 
 Tot 1 aug 2010
 
 
 
 Task Force Uruzgan
							 inclusief Apache-detachement en CIMIC
 
 
 Patria, YPR, Fennek, Bushmaster, Pantserhouwitser
 
 
 1 244
 
 
 
 
 TF-55
 
 
 Afghanistan
 
 
 Tot 1 aug 2010
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 HQ RC(S)
 
 
 Afghanistan
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Reguliere Stafbijdrage aan hoofdkwartier
							 Regional Command South
 
 
 Geen
 
 
 80
 
 
 
 
 ATF
 
 
 Afghanistan
 
 
 F-16’s geheel 2010, transportheli’s tot 1okt 2010,
							 Apaches tot 11 nov 2010
 
 
 Luchtondersteuning, zowel tactisch als logistiek, van
							 ISAF-operaties
 
 
 4 F-16’s, 5 x AH-64 Apache, 5 x Cougar of
							 Chinook
 
 
 240
 
 
 
 
 RDTF
 
 
 Afghanistan
 
 
 Vanaf juni 2010 opbouwend tot eind 2010
 
 
 
 Redeployment Task Force,
							 gestart in juni 2010 met de opbouw van de eenheid, per 1 augustus volledig
							 operationeel en in oktober afgebouwd naar een kleinere RDTF-2 m.i.v. december
							 2010.
 
 
 Diverse logistieke systemen en voertuigen om containers
							 te behandelen.
 
 
 550
 
 
 
 
 Diverse
 
 
 Afghanistan
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Deel uitmakend van het ISAF HQ en diverse andere
							 ondersteuning aan ISAF (CONTCO, CKmar, BSB, Cmd KAF, NIST, CSTC A, TF-150
							 Bahrein, NLTC, FSE Mirage, etc.)
 
 
 Diverse voertuigen,
 C-130
 
 
 229
 
 
 
 
 EUPOL
 
 
 Afghanistan
 
 
 Geheel 2010
 
 
 CKmar
 
 
 Geen
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
				 International Security Assistance Force (ISAF)
 ISAF heeft een VN-mandaat om de Afghaanse regering te
				 assisteren bij het handhaven en verbeteren van de veiligheid, zodat de
				 Afghaanse regering en ontwikkelingsorganisaties in een veilige omgeving kunnen
				 opereren (Kamerstuk 27 925, nr. 279). De Nederlandse bijdrage aan ISAF
				 bestond in 2010 uit de volgende elementen.
 
				 Task Force Uruzgan (TFU)
 De kern van de Nederlandse bijdrage is tot augustus 2010
				 gevormd door een PRT. Daarnaast heeft Nederland in deze periode bijgedragen aan
				 de opbouw van het Afghaanse leger door het leveren van Operational Mentoring and Liaison Teams (OMLT’s) en aan
				 de begeleiding van de Afghaanse politie met Police
				 Monitoring Teams (PMT’s). De TFU beschikte over diverse eenheden die
				 zorgden voor de benodigde ondersteuning van het PRT en de trainingsteams, zoals
				 een battlegroup (BG) ten behoeve van
				 force protection, logistieke ondersteuning en staf-
				 en inlichtingencapaciteit. Deze bijdrage is met ingang van 1 augustus 2010
				 beëindigd.
 
				 Task Force-55 (TF 55)
 Vanaf april 2009 zijn ter verbetering van de
				 inlichtingenpositie Nederlandse commando’s en mariniers ingezet in
				 Afghanistan. Deze inzet was gericht op de uitvoering van verkenningen, het
				 verzamelen van inlichtingen en het aangrijpen en arresteren van Talibanleiders
				 en insurgents die zich bezig houden met het plegen
				 van aanslagen en het plaatsen van geïmproviseerde explosieven. De militairen
				 werden aangestuurd door het hoofdkwartier Regional Command
				 South (RC(S)) van ISAF. Zij traden voornamelijk op in Uruzgan, maar
				 konden in voorkomend geval ook daarbuiten worden ingezet. Deze bijdrage is met
				 ingang van 1 augustus 2010 beëindigd.
 
				 Regional Command South (HQ RC(S))
 De bijdrage in het zuiden viel onder RC(S). Nederland heeft in
				 2010 een aanzienlijke personele bijdrage geleverd aan het hoofdkwartier van
				 RC(S).
 
				 Air Task Force (ATF)
 De ATFis opgericht ter ondersteuning van ISAF en omvat de
				 Nederlandse vliegtuigen en helikopters die permanent voor ISAF in Afghanistan
				 zijn gestationeerd. De ATF beschikte over vijf Apache-helikopters voor
				 gevechtssteun in Tarin Kowt en vier F-16 gevechtsvliegtuigen in Kandahar.
				 Daarnaast beschikte de ATF over afwisselend drie Chinook-helikopters en vijf
				 Cougar-helikopters voor luchttransporttaken. De transporthelikopters zijn per
				 1 oktober 2010 teruggetrokken en de aanvalshelikopters per 10 november
				 2010.
 
				 Redeployment Task Force (RDTF)
 In augustus 2010 is voor de beëindiging van de missie en het
				 terughalenvan personeel en materieel van de TFU uit Uruzgan de RDTF ontplooid.
				 In december 2010 is het hoofdkwartier van de RDTF verplaatst naar Kandahar.
				 Midden 2011 zal de gehele redeployment zijn
				 voltooid.
 
				 Bijdrage aan het hoofdkwartier van ISAF in Kabul
 Nederland heeft, naast een bijdrage aan de ISAF-eenheden in het
				 zuiden, ook een personele bijdrage geleverd aan het hoofdkwartier van ISAF in
				 Kabul. Nederland levert een personele bijdrage aan het strategisch
				 hoofdkwartier (HQ ISAF), het daaronder geplaatste operationeel hoofdkwartier
				 (ISAF Joint Command – IJC) en aan de
				 trainingsmissie NATO Training Mission Afghanistan
				 (NTM-A). De training van de Afghaanse veiligheidsorganisaties is
				 steeds meer tot prioriteit van ISAF gemaakt. Om de verschillende
				 trainingsinitiatieven in Afghanistan te coördineren is de NTM-Aopgericht.
				 Nederland leverde in 2010 tien mensen voor de staf van de NTM-A. Daarnaast
				 ontplooide Nederland vanaf februari 2010 als lid van de European Gendarmerie Force (EGF) twee marechaussees voor
				 het NTM-A trainingscentrum in Mazar-e-Sharif. Een van de Nederlandse
				 functionarissen in de staf van de NTM-Ais eveneens onder EGF-vlag
				 gebracht.
 
				 Overige eenheden in Afghanistan
 Voor de ondersteuning van alle hierboven genoemde eenheden zijn
				 op meerdere locaties kleine eenheden aanwezig. Voorbeelden hiervan zijn het
				 Nederlands Contingentscommando in Kandahar, eenheden van het CKmar, personeel
				 geplaatst bij het Amerikaanse Combined Security and
				 Transition CommandAfghanistan (CSTC A) in
				 Kabul en inlichtingencapaciteit. Tevens zijn er, mede ter ondersteuning van de
				 ISAF-missie, functionarissen opgenomen in het Combined Force
				 Maritime Component Command (CFMCC) in Bahrein en is personeel werkzaam
				 bij het Netherlands Liaison team CENTCOM in Tampa
				 in de Verenigde Staten.
 
				 European Union Police Mission (EUPOL)
 In 2008 is begonnen met de EU Police Mission
				 (EUPOL) in het zuiden van Afghanistan (Kamerstuk
				 27 925,
				 nr. 272) waarvoor het CKmar een aantal functionarissen leverde.
				 Daarnaast is personeel afkomstig van de ministeries van Binnenlandse Zaken en
				 Koninkrijksrelaties (politie), Buitenlandse Zaken (specialisten) en Veiligheid
				 en Justitie (Rule of Law). Tot de taken van EUPOL
				 in Uruzgan behoren de ondersteuning van projecten en het mentoren van
				 stafmedewerkers van de politie op provinciaal niveau. De EUPOL-functionarissen
				 richtten zich in 2010 vooral op het dagelijks mentoren van het operationele
				 coördinatiecentrum van de provincie Uruzgan en het provinciale
				 politietrainingscentrum.
 
 Operationele doelstelling 3 – Vrede en stabiliteit in
					 het Midden-Oosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 UNTSO
 
 
 Israël, Egypte, Syrië, Libanon
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Waarnemers
 
 
 Geen
 
 
 12
 
 
 
 
 EUBAM Rafah
 
 
 Gazastrook
 
 
 Geheel 2010 op afroep gestaan, geen inzet
 
 
 3 x monitor grenspost CKmar, op afroep beschikbaar
 
 
 Geen
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
				 United Nations Truce Supervision Organisation (UNTSO)
 Nederland heeft in 2010 officieren geleverd voor verschillende
				 waarnemersgroepen in Syrië, Israël en Libanon en op het hoofdkwartier van
				 UNTSO te Jeruzalem. De waarnemers hebben tot taak het toezien op de naleving
				 van de bestaande bestandsafspraken. Nederland neemt al sinds 1956 deel aan deze
				 VN-missie. De Nederlandse deelname aan deze missie is van onbeperkte duur. De
				 additionele uitgaven voor deze missie zijn, vanwege de onbeperkte duur,
				 meerjarig in de raming voor crisisbeheersingsoperaties opgenomen.
 
				 European Union Border Assistance Mission Rafah (EUBAM Rafah –
				 Gaza)
 Nederland leverde in 2010 voor deze missie drie marechaussees.
				 Zij stonden stand-by in Nederland. In 2010 is er
				 door de EU geen beroep gedaan op het Nederlandse personeel. De Nederlandse
				 bijdrage is in juni 2010 verlengd tot 24 mei 2011 (Kamerstuk
				 21 501-02,
				 nr. 970).
 
 Operationele doelstelling 4 – Vrede en stabiliteit in
					 Afrika
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in Afrika
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 ATALANTA
 
 
 Kust Oost Afrika
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Stafofficieren
 
 
 Geen
 
 
 3
 
 
 
 
 OHQ (ATALANTA)
 
 
 Northwood (UK)
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Stafofficier
 
 
 Geen
 
 
 3
 
 
 
 
 ATALANTA (EVTN)
 
 
 Kust Oost Afrika
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tromp
 
 
 17 febr t/m 17 apr
 
 
 
 Fregat
 
 
 190
 
 
 
 
 
 Johan de Witt
 
 
 17 apr t/m 30 juni
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 LPD
 
 
 210
 
 
 
 
 
 Amsterdam
 
 
 10 sept t/m 19 nov
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 Bevoorradingsschip
 
 
 170
 
 
 
 
 OCEAN SHIELD
 
 
 Kust Oost Afrika
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zeven Provinciën
 
 
 1 juli t/m 3 sept
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 Fregat
 
 
 180
 
 
 
 
 
 De Ruyter
 
 
 10 dec t/m 31 dec
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 Fregat
 
 
 190
 
 
 
 
 
 Zeeleeuw
 
 
 24 sept t/m 20 nov
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 Onderzeeër
 
 
 62
 
 
 
 
 
 Amsterdam
 
 
 19 nov t/m 11 dec
 
 
 Maritieme patrouille
 
 
 Bevoorradingsschip
 
 
 170
 
 
 
 
 UNMIS
 
 
 Soedan
 
 
 Vanaf 01-04-2006
 
 
 Stafofficieren
 
 
 Geen
 
 
 26
 
 
 
 
 UNAMID
 
 
 Soedan
 
 
 Vanaf 01-08-2007
 
 
 Stafofficieren
 
 
 Geen
 
 
 2
 
 
 
 
 EUSEC (FIN)
 
 
 Congo
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Stafofficier
 
 
 Geen
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
				 Europe Naval Force (EUNAVFOR)/Operation ATALANTA
 In 2010 heeft Nederland een substantiële bijdrage geleverd aan
				 anti-piraterijoperaties voor de kust van Somalië. In de periode midden
				 februari tot en met midden november 2010 leverde Nederland een bijdrage aan de
				 operatie Atalanta met Hr.Ms. Tromp, Hr.Ms. Johan de Witt en Hr.Ms. Amsterdam
				 (Kamerstuk 29 521,
				 nrs. 124 en 138). Nederland heeft daarmee bijgedragen aan het
				 beschermen van schepen van het World Food Programme
				 en de African Union Mission in Somalië, het
				 beschermen van koopvaardijschepen in de Golf van Aden en het patrouilleren in
				 gebieden met een verhoogde dreiging van piraterij. Vanaf oktober 2010 leverde
				 Nederland ook een personele bijdrage aan het Operationele Hoofdkwartier (OHQ)
				 in Northwood.
 Op 5 april heeft Hr.Ms. Tromp het Duitse koopvaardijschip
				 Taipan ontzet nadat het was gekaapt door piraten. De tien gevangengenomen
				 verdachten zijn via Nederland overgedragen aan Duitsland. In november heeft
				 Hr.Ms. Amsterdam twintig piraterijverdachten aangehouden waarvan er
				 uiteindelijk vijf naar Nederland zijn overgebracht voor vervolging.
 
				 Ocean Shield
 In 2010 is Hr.Ms. Zeven Provinciën in de maanden juli en
				 augustus als deel van een Standing NATO Maritime
				 Group (SNMG) ingezet in de Navo-operatie Ocean
				 Shield, gericht tegen piraterij in de omgeving van Somalië. De
				 onderzeeboot Hr.Ms. Zeeleeuw heeft van 24 september tot 20 november 2010 als
				 eerste onderzeeboot deelgenomen aan Ocean Shield
				 (Kamerstuk 29 521,
				 nr. 138 en 145). Hr.Ms. Amsterdam is als gevolg van de vertraging
				 van het vertrek van Hr.Ms. De Ruyter aan het einde van haar deelname aan
				 operatie Atalanta (19 november) tot 11 december ingezet in Ocean Shield (Kamerstuk
				 29 521,
				 nr. 151). Hr.Ms. De Ruyter heeft op 8 december Hr.Ms. Amsterdam
				 afgelost.
 
				 United Nations Mission in Sudan (UNMIS)
 Nederland draagt sinds april 2006 bij aan de United Nations
				 Mission in Sudan (UNMIS) in Soedan (Kamerstuk
				 29 237,
				 nr. 86). In 2010 waren marechaussees, civiele politie (UNPOLs) en
				 militaire waarnemers (UNMO’s) voor de missie werkzaam. Tevens werkten
				 Nederlandse militairen bij UNMIS in ondersteunende functies. Het takenpakket
				 van de UNMO’s bestaat uit het toezien op de uitvoering van de Comprehensive
				 Peace Agreement (CPA) van 9 januari 2005 tussen Noord- en Zuid-Soedan. De
				 UNPOLs begeleiden en trainen de lokale politiemacht in het zuiden van Soedan.
				 In 2010 heeft UNMIS zich vooral gericht op de ondersteuning van de
				 voorbereidingen voor het referendum van 9 januari 2011 dat deel uitmaakt van
				 het CPA. De Nederlandse deelname aan UNMIS wordt jaarlijks opnieuw bekeken. In
				 maart 2010 is besloten het mandaat voor de missie met een jaar te verlengen
				 (Kamerstuk 29 237,
				 nr. 116).
 
				 United Nations African Union Mission (UNAMID)
 In 2007 is besloten dat de Verenigde Naties een vredesmissie
				 zouden gaan uitvoeren in Darfur (Soedan) ter aanvulling op de
				 African Mission in Soedan. Deze missie heeft tot
				 taak het creëren van een veilige omgeving voor humanitaire organisaties die
				 hulp verlenen aan de bevolking in de vluchtelingenkampen. Eind 2010 was deze
				 missie voor 85 tot 90 procent gevuld. De Nederlandse bijdrage richt zich
				 enerzijds op de planning en anderzijds op het monitoren van de logistieke
				 ondersteuning van de missie. De Nederlandse bijdrage loopt sinds augustus 2007
				 en wordt jaarlijks opnieuw bekeken. In maart 2010 is het mandaat voor deze
				 missie met een jaar verlengd tot 31 maart 2011.
 
				 European Union Security (EUSEC)
 De European Union Security
				 (EUSEC)-missie in de Democratische Republiek Congo (DRC) is een
				 kleinschalige Security Sector Reform (SSR)-missie,
				 die adviseert en assisteert bij de hervorming van de veiligheidssector.
				 Nederland ondersteunt de ontwikkeling en professionalisering van het
				 geïntegreerde Congolese leger. Hierbij wordt aandacht besteed aan onderwerpen
				 als mensenrechten, goed bestuur, transparantie en respect voor de rechtsstaat.
				 De EUSEC-missie is op 2 mei 2005 van start gegaan en het mandaat is in
				 september 2010 met twee jaar verlengd tot 1 oktober 2012. Nederland neemt
				 sinds mei 2006 deel aan EUSEC en deze deelname wordt jaarlijks opnieuw bekeken.
				 In 2010 waren drie militaire adviseurs geplaatst in Kinshasa en in Goma.
 
 Operationele doelstelling 5 – Vrede en stabiliteit in
					 Irak
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit
 In Irak
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 NTM-I
 
 
 Irak
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Staf(o)officieren
 
 
 Geen
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
				 NATO Training Mission Irak (NTM-I)
 In Irak heeft Nederland een bijdrage geleverd aan de staf van
				 NTM-I (Kamerstuk 29 521, nr. 128). De betrokken militairen waren
				 belast met de bestendiging van de opleidingsstructuur en van de continuïteit
				 van de trainingsprogramma’s. Tevens vervulden zij uiteenlopende taken op het
				 gebied van personeelsmanagement, trainingscoördinatie en begeleiding. Op
				 30 november 2009 heeft de Navo met de goedkeuring van de Periodic Mission Review van NTM-I besloten de missie te
				 verlengen en de herziene taken daarvan vastgelegd. De regering heeft vervolgens
				 de verschillende aspecten van de missie beoordeeld en in december 2009 besloten
				 de Nederlandse bijdrage aan NTM-I met een jaar te verlengen tot 31 december
				 2010. Vervolgens is in december 2010 besloten de bijdrage nogmaals met een jaar
				 te verlengen tot 31 december 2011.
 
 Operationele doelstelling 6 – Vrede en stabiliteit in
					 Perzische Golf
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrede en stabiliteit in
 Perzische Golf
 
 
 Locatie
 
 
 Periode
 
 
 Bijdrage
 
 
 Materieel
 
 
 Personele aantallen
 
 
 
 
 
 
 CMFCC/TF 151
 
 
 Bahrein
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Stafofficieren
 
 
 geen
 
 
 3
 
 
 
 
 NLTC
 
 
 Tampa (USA)
 
 
 Geheel 2010
 
 
 Stafofficieren
 
 
 geen
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
				 Combined Force Maritime Component Command/Task Force 151
				 (CFMCC/TF 151)
 Naast de EU-operatie Atalanta en de Navo-operatie
				 Ocean Shield is Combined Task
				 Force 151 (CTF 151) een derde multilateraal initiatief dat onder CMFCC
				 bijdraagt aan piraterijbestrijding en de bescherming van de scheepvaart in de
				 Golf van Aden en het Somalië Bassin. Sinds 29 november 2010 voert de
				 Pakistaanse staf aan boord van het Britse fregat HMS Cornwall het commando over
				 CTF 151. In deze staf is een Nederlandse planningsofficier van het CZSK
				 opgenomen.
 Voor de ondersteuning van diverse uitgezonden eenheden zijn op
				 verschillende locaties kleine eenheden aanwezig. Voorbeelden hiervan zijn
				 functionarissen die zijn opgenomen in het CFMCC in Bahrein en personeel dat
				 werkzaam is bij het Netherlands Liaison Team
				 USCENTCOM (NLTC) in Tampa in de Verenigde Staten.
 
 
 
 4.2.
 Beleidsartikel 21 Commando zeestrijdkrachten
 
 
				 Algemene doelstelling
 Het Commando zeestrijdkrachten (CZSK) levert operationeel
				 gerede maritieme expeditionaire capaciteit voor nationale en internationale
				 operaties.
 
				 Doelbereiking
 Het CZSK heeft een bijdrage geleverd aan de drie hoofdtaken van
				 de krijgsmacht en daarmee aan het halen van het Nederlandse ambitieniveau,
				 zoals gesteld in de beleidsbrief «Wereldwijd dienstbaar» (Kamerstuk
				 31 200 X,
				 nr. 3 van 18 september 2007). In de beleidsbrief worden de taken
				 beschreven die eenheden van het CZSK moeten kunnen uitvoeren. Om het
				 ambitieniveau te kunnen waarmaken en de inzetbaarheid op peil te houden, dienen
				 de operationele eenheden van het CZSK voldoende opgeleid, geoefend en
				 gemotiveerd personeel te hebben. Daarnaast moet er voldoende materieel
				 beschikbaar zijn dat voldoet aan alle operationele vereisten en moeten er
				 voldoende mogelijkheden zijn om realistisch op te leiden en te oefenen.
 
				 Externe factoren
 De mate van geoefendheid van het personeel en de personele
				 consequenties van de achterblijvende vulling van de organisatie worden indirect
				 weergegeven in het overzicht van operationele doelstellingen per operationeel
				 commando en de toelichtingen daarop. De voortgang met betrekking tot de
				 instroom en de verwerving van gewenst materieel voor de operationele
				 commando’s is opgenomen bij de tabellen «projecten in realisatie» en de
				 toelichtingen daarop bij de DMO.
 
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 621 299
 
 
 
 
 568 909
 
 
 
 
 610 707
 
 
 
 
 644 982
 
 
 
 
 599 001
 
 
 
 
 607 445
 
 
 
 
 – 8 444
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commando ZSK
								Nederland
 
 
 
 554 279
 
 
 536 296
 
 
 507 713
 
 
 530 595
 
 
 521 057
 
 
 509 069
 
 
 11 988
 
 
 
 
 
 Operationele eenheden
 
 
 
 
 466 322
 
 
 
 
 448 798
 
 
 
 
 412 071
 
 
 
 
 418 381
 
 
 
 
 403 584
 
 
 
 
 418 244
 
 
 
 
 – 14 660
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 
 
 87 957
 
 
 
 
 87 498
 
 
 
 
 95 642
 
 
 
 
 112 214
 
 
 
 
 117 473
 
 
 
 
 90 825
 
 
 
 
 26 648
 
 
 
 
 
 Commando ZSK Caribisch Gebied
 
 
 53 153
 
 
 48 698
 
 
 51 116
 
 
 55 104
 
 
 45 129
 
 
 48 615
 
 
 – 3 486
 
 
 
 
 Kustwacht Nederland
 
 
 4 597
 
 
 5 864
 
 
 8 315
 
 
 22 388
 
 
 24 690
 
 
 24 718
 
 
 – 28
 
 
 
 
 Kustwacht voor de Nederlandse 
 
 
 5 872
 
 
 7 166
 
 
 2 538
 
 
 3 416
 
 
 2 796
 
 
 2 847
 
 
 – 51
 
 
 
 
 Antillen en Aruba
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 617 901
 
 
 
 
 598 024
 
 
 
 
 569 682
 
 
 
 
 611 503
 
 
 
 
 593 672
 
 
 
 
 585 249
 
 
 
 
 8 423
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Commando ZSK
 
 
 36 026
 
 
 33 397
 
 
 19 991
 
 
 20 225
 
 
 14 783
 
 
 17 621
 
 
 – 2 838
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 9 929
 
 
 7 931
 
 
 6 023
 
 
 6 620
 
 
 5 394
 
 
 5 575
 
 
 – 181
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 45 955
 
 
 
 
 41 328
 
 
 
 
 26 014
 
 
 
 
 26 845
 
 
 
 
 20 177
 
 
 
 
 23 196
 
 
 
 
 – 3 019
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 663 856
 
 
 
 
 639 352
 
 
 
 
 595 696
 
 
 
 
 638 348
 
 
 
 
 613 849
 
 
 
 
 608 445
 
 
 
 
 5 404
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 23 603
 
 
 
 
 14 587
 
 
 
 
 14 002
 
 
 
 
 13 613
 
 
 
 
 11 791
 
 
 
 
 13 564
 
 
 
 
 – 1 773
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5,0 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 De lagere verplichtingen worden naast een aantal kleinere
				 exploitatieposten voornamelijk veroorzaakt doordat de overeenkomsten met een
				 facilitair karakter (inclusief de huur van gebouwen en terreinen) meer dan
				 voorheen jaarlijks worden vastgelegd in plaats van meerjarig (€ 6,4
				 miljoen). Het resterende verschil betreft diverse kleine mutaties.
 
				 Uitgaven
 
				 Programma-uitgaven
 
 De hogere uitgaven worden voor € 4,6 miljoen veroorzaakt
					 door de doorwerking van de instroom van personeel vanuit eind 2009. Bovendien
					 is een loonbijstelling van € 1,6 miljoen aan de defensieonderdelen
					 beschikbaar gesteld die betrekking heeft op de gewijzigde premies voor zorg en
					 het ABP. Daartegenover staat dat het CZSK € 2 miljoen heeft bijgedragen aan
					 het niet-toereikende budget voor defensiebrede energie-uitgaven bij de
					 DMO.
 Vanuit de ministeries van Economische Zaken, Landbouw en
					 Innovatie, Infrastructuur en Milieu en van Financiën in casu de Douane is
					 € 2,2 miljoen overgeheveld naar de Kustwacht Nederland naar aanleiding van
					 nadere afspraken over de inzet van schepen. Het resterende verschil betreft
					 diverse kleine mutaties.
 
 
				 Verdeling realisatie operationele doelstellingen
 In onderstaande tabel zijn de voor de operationele eenheden
				 gerealiseerde uitgaven verdeeld naar de operationele doelstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 1
 
 
 77,1
 
 
 83,2
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 2
 
 
 174,2
 
 
 164,7
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 3
 
 
 166,9
 
 
 155,7
 
 
 
 
 
 
				 Beleidsmatige informatie (realisatie operationele
				 doelstellingen)
 De operationele doelstellingen waaraan het CZSK moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Uit onderstaande matrix blijkt hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn respectievelijk waren. De beleidsmatige
				 informatie (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich tot
				 toelichtingen op die eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de
				 begroting of eenheden die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en
				 belangrijke wijzigingen in de samenstelling of organisatie van eenheden.
 
				 Operationele doelstellingen
 
 
 Operationele doelstelling 1 (OD1):
					 Beschikken over operationeel gerede maritieme expeditionaire eenheden voor
					 geplande internationale en nationale inzet.
 
 Operationeel gereedgestelde eenheden worden ingezet voor
					 internationale en nationale operaties om zo bij te dragen aan de uitvoering van
					 de drie hoofdtaken van Defensie.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2a (OD2a):
					 Beschikken over operationeel gerede maritieme expeditionaire eenheden.
 
 Om met maritieme eenheden direct te kunnen bijdragen aan de
					 drie hoofdtaken van Defensie is een deel van de maritieme eenheden operationeel
					 gereed. Deze eenheden zijn personeelsgereed, materieelgereed en geoefend voor
					 hun organieke taak. Organieke taken zijn een combinatie van taken waarvoor de
					 eenheid standaard is ingericht.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2b (OD2b):
					 Beschikken over specifiek operationeel gerede maritieme expeditionaire
					 eenheden.
 
 Een eenheid is «specifiek operationeel gereed» indien zij
					 niet volledig operationeel wordt gesteld, kan worden gesteld of worden
					 gehouden. Zij kan in dat geval bijdragen aan de drie hoofdtaken voor dat deel
					 van haar organieke takenpakket waarvoor zij operationeel gereed is.
 
 
 
 Operationele doelstelling 3 (OD3):
					 Beschikken over voortzettingsvermogen bij de maritieme eenheden.
 
 Om een aantal operationeel gerede maritieme eenheden gereed
					 te hebben en in aflossing te kunnen voorzien, is een groter aantal eenheden
					 noodzakelijk. Hierdoor is het mogelijk om gepland groot onderhoud te kunnen
					 uitvoeren en personeel opleidingen te laten volgen. Eenheden die uit onderhoud
					 komen, doorlopen een opwerkprogramma totdat het niveau «operationeel gereed»
					 is bereikt.
 
 De operationele doelstellingen waaraan het CZSK moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Uit onderstaande matrix blijkt hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn, respectievelijk beschikbaar waren. De
				 beleidsmatige informatie (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich
				 tot toelichtingen op die eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de
				 begroting of eenheden die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en
				 belangrijke wijzigingen in de samenstelling of organisatie van eenheden. Bij
				 specifiek gerede eenheden wordt het specifieke karakter van de gereedheid
				 toegelicht.
 In onderstaande tabel is de realisatie van de operationele
				 doelstellingen weergegeven.
 
 Realisatie operationele doelstellingen (OD) 1, 2 en 3
					 Commando Zeestrijdkrachten 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheid
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Totaal aantal operationeel gerede eenheden
 
 
 Voortzettingsvermogen
 
 
 
 
 Inzet
 OD1
 
 
 Operationeel gereed
 OD2
 
 
 OD3
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 
 Realisatie
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 
 Realisatie
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 
 Realisatie
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 
 Organiek
 
 
 Specifiek
 
 
 
 
 Staf
 
 
 NLMARFOR
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0,1
 
 
 
 –
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 Schepen en onderzeeboten
 
 
 Fregatten
 
 
 6
 
 
 
 6
 
 
 
 2
 
 
 
 1,4
 
 
 
 1
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 1,6
 
 
 
 3
 
 
 
 2,9
 
 
 
 
 
 Bevoorradingsschepen
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 1
 
 
 
 0,8
 
 
 
 –
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 –
 
 
 
 1
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Landing Platform Docks
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 –
 
 
 
 0,3
 
 
 
 1
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 –
 
 
 
 1
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 
 Onderzeeboten
 
 
 4
 
 
 
 4
 
 
 
 1
 
 
 
 0,8
 
 
 
 1
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 
 
 Ondersteuningsvaartuig
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 1
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 Mijnenbestrijdingsvaartuigen
 
 
 10
 
 
 
 10
 
 
 
 1
 
 
 
 1,1
 
 
 
 4
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 2,8
 
 
 
 5
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 Hydrografische opnemingsvaartuigen
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 2
 
 
 
 1,2
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 –
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 Ondersteuningsvaartuig CARIB
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 0,1
 
 
 
 1
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 
 Korps Mariniers
 
 
 Mariniersbataljons
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 0,3
 
 
 
 0,2
 
 
 
 0,7
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 Ondersteunende mariniersbataljons
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 2
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Unit Interventie Mariniers
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Marinierscompagnie CARIB
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 0,1
 
 
 
 1
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Bootpeloton Caribisch gebied
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 -
 
 
 
 1
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Overige eenheden
 
 
 Duik- en Demonteergroep (DDG)
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Mobiele hospitaalfaciliteit
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 –
 
 
 
 0,3
 
 
 
 1
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
				 Algemeen
 Gedurende het jaar is door eenheden van het CZSK deelgenomen
				 aan diverse reeds lopende crisisbeheersingsoperaties. Deze operaties worden
				 vermeld onder beleidsartikel 20 – Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties. De
				 inzetopdrachten komen door diverse oorzaken niet volledig overeen met de inzet
				 die was voorzien in de begroting 2010. In de kolom voor inzet is in de
				 begroting de duur van de inzet niet meegenomen. In de realisatie is dit wel het
				 geval, aangezien hierin rekenkundige gemiddeldes staan. Hierdoor is, ondanks
				 het feit dat aan meer dan de geplande inzetopdrachten invulling is gegeven, de
				 kolom gerealiseerde inzet doorgaans lager. Het CZSK heeft aan alle
				 inzetopdrachten voldaan. In die gevallen waarin aan boord van een schip een
				 helikopter geëmbarkeerd was, wordt daarover gerapporteerd in beleidsartikel 23
				 – Commando luchtstrijdkrachten.
 De begroting over 2010 kende geen opdrachten tot specifiek
				 gereedstellen van eenheden. De gereedstellingsopdracht betrof alleen de
				 volledige organieke taak. In dit jaarverslag wordt echter wel over specifieke
				 gereedstelling gerapporteerd. De reden is dat de Algemene Rekenkamer eind 2009
				 – terwijl de begroting 2010 al was vastgesteld – heeft opgeroepen tot meer
				 transparantie bij de feitelijke resultaten van gereedstelling, opdat beter
				 inzicht ontstaat in wat «Defensie kan leveren». Ook in het jaarverslag over
				 2009 is om deze reden al gerapporteerd over specifieke gereedstelling
				 (Verantwoordingsinformatie operationele gereedheid Defensie, Kamerstuk
				 32 248,
				 nrs. 1–2).
 
				 Internationale inzet
 
				 NLMARFOR
 Vanaf juli 2010 voert Nederland het commando over de
				 Standing NATO Maritime Group 2 (SNMG 2), een
				 maritiem onderdeel van de Immediate Reaction Force
				 van deNRF. Dit verband participeert afwisselend met SNMG 1 in de
				 Navo-anti-piraterijoperatie Ocean Shield voor de
				 kust van Somalië. Hiervoor is personeel van de Netherlands
				 Maritime Force (NLMARFOR) ingezet.
 
				 Fregatten
 Gedurende het jaar zijn in totaal drie fregatten ingezet voor
				 drie verschillende operaties. Van midden februari tot midden april is het
				 fregat Hr.Ms. Tromp ingezet in de EU-operatie Atalanta. Verder levert Nederland van midden 2010 tot
				 midden 2011 het stafschip voor de SNMG 2. Hieraan is in 2010 achtereenvolgens
				 invulling gegeven met Hr.Ms. De Zeven Provinciën en Hr.Ms. De Ruyter. Met de
				 SNMG heeft Hr.Ms. De Zeven Provinciën in juli en augustus deelgenomen aan
				 Ocean Shield. In oktober heeft het schip voor een
				 periode van twee weken deelgenomen aan operatie Active
				 Endeavour in de Middellandse Zee. Hr.Ms. De Ruyter heeft Hr.Ms. De
				 Zeven Provinciën in december afgelost en is aansluitend begonnen met haar
				 deelname aan Ocean Shield.
 
				 Bevoorradingsschepen
 In de tweede helft van 2010 is Hr.Ms. Amsterdam ingezet voor
				 Atalanta en aansluitend een periode van drie weken
				 voor Ocean Shield. Deze laatste bijdrage was nodig
				 om de verlate aankomst van Hr.Ms. De Ruyter in het operatiegebied van
				 Ocean Shield te compenseren. Ten slotte is het
				 schip in december op verzoek van de Franse regering ingezet ter ondersteuning
				 van Franse marineschepen bij Ivoorkust.
 
				 Amfibische schepen
 Van midden 2009 tot midden 2010 was Hr.Ms. Johan de Witt
				 beschikbaar als Afloat Command Platform voor de
				 Joint Force Commander van de NRF. In de eerste
				 helft van 2010 is het schip, inclusief bootgroep, een role-2 medische
				 faciliteit en een Maltees vessel protectiondetachement ingezet in Atalanta. Hr.Ms. Rotterdam onderging in de eerste helft van
				 2010 volgens planning benoemd onderhoud.
 
				 Onderzeeboten
 In de tweede helft van 2010 zijn Hr.Ms. Zeeleeuw en Hr.Ms.
				 Dolfijn ingezet voor gerubriceerde opdrachten ten behoeve van de Commandant der
				 Strijdkrachten en Ocean Shield.
 
				 Mijnenbestrijdingsvaartuigen
 In 2010 werd achtereenvolgens door Hr.Ms. Middelburg en Hr.Ms.
				 Zierikzee deelgenomen aan de Standing NATO Mine Counter
				 Measure Group 1. In juni zijn twee mijnenbestrijdingsvaartuigen op
				 verzoek van het Europees Agentschap voor het beheer van de operationele
				 samenwerking aan de buitengrenzen (Frontex) ingezet ten behoeve van operatie
				 Indalo bij de Zuidoostkust van Spanje.
 
				 Marinierseenheden
 
 Vanaf midden 2009 tot het begin van de redeployment uit Afghanistan in augustus 2010 maakte een
					 compagnie van de mariniers deel uit van de TFU. Verder werd deelgenomen aan
					 ISAF met special forces in Task
					 Force 55, een Marine Joint Effect Observer Group
					 en een Assault Engineering team.
 Aan boord van de Luchtverdedigings en Commando fregatten
					 (LCF), Hr.Ms. Johan de Witt en Hr.Ms. Amsterdam was tijdens de deelname aan
					 Ocean Shield en Atalanta een team van de maritieme special operations forces geëmbarkeerd. Dit team fungeerde
					 aan boord van de te escorteren schepen als beveiligingsteam en onderzocht
					 verdachte vaartuigen.
 
 
				 Ondersteuningsvaartuig CARIB
 In januari is Hr.Ms. Pelikaan ingezet ter ondersteuning van de
				 humanitaire hulpverlening na de aardbeving op Haïti. Halverwege het jaar heeft
				 het schip regulier een maand in onderhoud gelegen.
 
				 Marinierscompagnie CARIB
 Een deel van de marinierscompagnie op Aruba is ingezet aan
				 boord van Hr.Ms. Pelikaan voor het ondersteunen van de humanitaire
				 hulpverlening op Haïti. Door onvoldoende materieel was de compagnie de laatste
				 drie laatste maanden beperkt in haar mogelijkheden.
 
				 Nationale inzet
 
				 Stationsschip in het Caribisch gebied
 Van februari tot en met augustus zijn achtereenvolgens Hr.Ms.
				 Van Speijk en Hr.Ms. Van Amstel ingezet als stationsschip in het Caribisch
				 gebied. In de tweede helft van het jaar heeft Hr.Ms. Zuiderkruis als aflosser
				 van Hr.Ms. Van Amstel invulling gegeven aan de taak van stationsschip in het
				 Caribisch gebied.
 
				 Explosievenopruiming
 Door de Alkmaarklasse mijnenbestrijdingsvaartuigen (AMBV’s)
				 zijn in het kader van operatie Beneficial
				 Cooperation 65 explosieven op het Nederlands deel van het continentaal
				 plat geruimd.
 
				 Kustwacht Nederland
 De bijdrage van Defensie aan Kustwacht Nederland met vaardagen
				 van AMBV’s en Hr.Ms. Mercuur ten behoeve van controle en handhaving is midden
				 2010 met toestemming van de Raad voor de Kustwacht voor 2011 teruggebracht van
				 140 naar 80 dagen. Als gevolg van meer informatiegestuurd optreden was er
				 minder behoefte aan geplande patrouilles en meer aan flexibele inzet.
				 Tegelijkertijd zijn de dienstverleningstaak en de verantwoordelijkheid voor het
				 ruimen van explosieven op de Noordzee en het Nederlands deel van het
				 continentaal plat herbelegd als gezamenlijke inspanning van het ministerie van
				 Infrastructuur en Milieu, Kustwacht Nederland en Defensie. Het CZSK levert
				 hiervoor planmatig een inspanning van 100 vaardagen waarmee Kustwacht Nederland
				 kan beschikken over 180 vaardagen.
 
				 Duikassistentie
 Door de Duik- en Demonteergroep (DDG) is gedurende het hele
				 jaar steun verleend op duikgebied. Voorbeelden zijn het voorbereiden van de
				 haven van Amsterdam op Sail 2010 en het zoeken naar bewijsmateriaal in het
				 Amsterdam-Rijnkanaal ten behoeve van de politie. De DDG heeft in 2010 tien keer
				 ondersteuning geleverd aan de politie bij preventief explosievenonderzoek onder
				 water.
 
				 Operationele gereedheid
 Binnen het begrip operationele gereedheid (zie de tabel
				 hierboven) is een onderscheid te maken tussen volledige gereedheid en
				 specifieke gereedheid. Hieronder wordt per eenheid toegelicht wat de reden is
				 geweest voor realisatie van deze specifieke gereedheid.
 
				 Fregatten
 Door vacatures in het personeelsbestand werkt het CZSK met
				 vullingsplannen gebaseerd op missieprofielen. Op basis van deze profielen wordt
				 de bemanning aangepast aan de verwachte inzet. Hierdoor zijn sommige fregatten
				 specifiek operationeel gereed gesteld voor inzet in anti-piraterijoperaties of
				 in het Caribisch gebied.
 
				 Mijnenbestrijdingsvaartuigen
 Voor AMBV's bestaan de missieprofielen NRF en
				 Ready Duty Ship (RDS). Schepen die zijn toegezegd
				 bij te dragen aan de onmiddellijk inzetbare eenheden van de NRF zijn organiek
				 gereed. Eenheden met een RDS-profiel zijn specifiek operationeel gereed. Zij
				 kunnen explosieven opsporen en vernietigen, maar kunnen dit wegens een beperkte
				 bezetting geen 24 uur per dag doen. De eenheid is gereed om te worden ingezet
				 voor algemene opdrachten zoals voor de Kustwacht Nederland, Mine Counter Measures-oefeningen, sparring partner en binnenlands vlagvertoon. Door een
				 combinatie van een tekort aan gekwalificeerd personeel en verschuivingen in
				 onderhoudstrajecten zijn er vier in plaats van vijf (specifiek) gerede AMBV's
				 gerealiseerd.
 
				 Onderzeeboten
 Door gebrek aan personeel heeft Hr.Ms. Walrus met een
				 gereduceerde bemanning gevaren.
 
				 Ondersteuningsvaartuig onderzeedienst
 Het regulier onderhoud aan Hr.Ms. Mercuur zou begin 2010 zijn
				 voltooid. Door tekort aan budget ten behoeve van de materiële exploitatie en
				 het beleid dat dientengevolge werd ingevoerd ten aanzien van uitgaven werd het
				 schip uiteindelijk pas in september weer operationeel gereed.
 
				 Marinierseenheden
 De gereedheid van de eenheden in Nederland stond onder druk
				 door het grote tekort aan kaderpersoneel. De tekorten manifesteren zich vooral
				 bij de onderofficieren in de rangen van sergeant en sergeant-majoor. De
				 marinierseenheid in het Caribisch gebied wordt in zijn mogelijkheden beperkt
				 door onder andere verouderderde verbindingsmiddelen, gebrek aan
				 nachtzichtapparatuur en (tijdelijk) afgekeurde .50 mitrailleurs.
 
				 Hydrografische opnemingsvaartuigen
 De totale realisatie van hydrografische opnamedagen dit jaar is
				 184 (68,2 procent) van de geplande 270 opnamedagen. De onderrealisatie wordt
				 grotendeels veroorzaakt door defecte voortstuwingsinstallaties van de
				 hydrografische opnemingsvaartuigen.
 
 
 
 4.3.
 Beleidsartikel 22 Commando landstrijdkrachten
 
 
				 Algemene doelstelling
 Het Commando landstrijdkrachten (CLAS) levert operationeel
				 gerede grondgebonden expeditionaire capaciteit voor nationale en internationale
				 operaties.
 
				 Doelbereiking
 Het CLAS heeft een bijdrage geleverd aan de drie hoofdtaken van
				 de krijgsmacht en daarmee aan het halen van het Nederlandse ambitieniveau zoals
				 verwoord in de beleidsbrief «Wereldwijd dienstbaar» (Kamerstuk
				 31 200 X,
				 nr. 3 van 18 september 2007). In de beleidsbrief worden de taken
				 beschreven die eenheden van het CLAS moeten kunnen uitvoeren. Om het
				 ambitieniveau te kunnen realiseren en de gereedheid op peil te houden dienen de
				 operationele eenheden van het CLAS voldoende opgeleid en geoefend te zijn en te
				 beschikken over gemotiveerd personeel. Daarnaast moet er voldoende materieel
				 beschikbaar zijn dat voldoet aan alle operationele vereisten en moeten er
				 voldoende mogelijkheden zijn om realistisch op te leiden en te oefenen.
 
				 Externe factoren
 De mate van geoefendheid van het personeel en de consequenties
				 van de achterblijvende personele vulling van de organisatie worden indirect
				 weergegeven in het overzicht operationele doelstellingen en de toelichtingen
				 daarop. De voortgang met betrekking tot de instroom en de verwerving van
				 gewenst materieel voor de operationele commando’s is opgenomen bij de
				 tabellen «projecten in realisatie» en de toelichtingen daarop bij de
				 DMO.
 
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 1 320 515
 
 
 
 
 1 159 964
 
 
 
 
 1 336 805
 
 
 
 
 1 392 558
 
 
 
 
 1 349 347
 
 
 
 
 1 334 853
 
 
 
 
 14 494
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Operationeel
								Commando
 
 
 
 1 058 076
 
 
 987 631
 
 
 1 010 183
 
 
 1 048 387
 
 
 1 098 768
 
 
 1 087 631
 
 
 11 137
 
 
 
 
 
 Operationeel Commando
 
 
 
 
 804 001
 
 
 
 
 743 178
 
 
 
 
 765 606
 
 
 
 
 790 252
 
 
 
 
 817 619
 
 
 
 
 849 107
 
 
 
 – 31 488
 
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 
 
 254 075
 
 
 
 
 244 453
 
 
 
 
 244 577
 
 
 
 
 258 135
 
 
 
 
 281 149
 
 
 
 
 238 524
 
 
 
 42 625
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 1 058 076
 
 
 
 
 987 631
 
 
 
 
 1 010 183
 
 
 
 
 1 048 387
 
 
 
 
 1 098 768
 
 
 
 
 1 087 631
 
 
 
 
 11 137
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Operationeel Commando
 
 
 315 862
 
 
 315 262
 
 
 292 155
 
 
 299 400
 
 
 265 794
 
 
 255 899
 
 
 9 895
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 35 800
 
 
 30 881
 
 
 28 547
 
 
 23 570
 
 
 20 120
 
 
 16 323
 
 
 3 797
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 351 662
 
 
 
 
 346 143
 
 
 
 
 320 702
 
 
 
 
 322 970
 
 
 
 
 285 914
 
 
 
 
 272 222
 
 
 
 
 13 692
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 1 409 738
 
 
 
 
 1 333 774
 
 
 
 
 1 330 885
 
 
 
 
 1 371 357
 
 
 
 
 1 384 682
 
 
 
 
 1 359 853
 
 
 
 
 24 829
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 38 842
 
 
 
 
 32 651
 
 
 
 
 19 144
 
 
 
 
 17 382
 
 
 
 
 21 017
 
 
 
 
 15 823
 
 
 
 
 5 194
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 De posten die bij de uitgaven worden genoemd zorgen voor hogere
				 verplichtingen van € 24,8 miljoen. Daartegenover staat dat overeenkomsten
				 met een facilitair karakter (inclusief de huur van gebouwen en terreinen) meer
				 dan voorheen jaarlijks worden vastgelegd in plaats van meerjarig, waardoor de
				 verplichtingen € 6,3 miljoen minder hard stijgen dan de uitgaven. De stand
				 van de verplichtingen is verder verlaagd door een schoning in de administratie
				 verlaagd met een bedrag van € 2,9 miljoen. Het resterende verschil betreft
				 diverse kleine mutaties.
 
				 Uitgaven
 
				 Programma-uitgaven
 Een hogere vulling dan gepland heeft € 26 miljoen hogere
				 personele uitgaven als gevolg gehad. Deze zijn grotendeels gecompenseerd door
				 € 17 miljoen lagere uitgaven bij gereedstelling door minder operationele
				 activiteiten in 2010. Daarnaast heeft het CLAS een bijdrage van € 2,6
				 miljoen overgeheveld naar de DMO vanwege het niet-toereikende budget voor
				 defensiebrede energie-uitgaven. Verder zijn er diverse kleine mutaties.
 
				 Apparaatsuitgaven
 Voor de financiering van telefonie en werkplekdiensten is
				 € 14 miljoen meer aangewend dan was begroot, doordat de vraag naar telefonie
				 groter was dan verwacht en daarnaast een basisaccount voor iedere
				 defensiewerknemer is ingevoerd.
 Verder is een loonbijstelling van € 1,6 miljoen aan de
				 defensieonderdelen beschikbaar gesteld in samenhang met de gewijzigde premies
				 voor zorg en het ABP. Daartegenover staan € 2,8 miljoen lagere uitgaven door
				 de doorwerking van de goedgekeurde plannen van aanpak die in het kader van de
				 in de begroting 2010 opgenomen versoberingmaatregelen zijn uitgewerkt. Verder
				 zijn er diverse kleine mutaties om een deel van de hogere personele uitgaven
				 bij de programma-uitgaven te compenseren.
 
				 Ontvangsten
 Hogere ontvangsten betreffen € 4,2 miljoen extra ontvangsten
				 voor geneeskundige zaken als tandheelkunde en fysiotherapie. Het resterende
				 verschil betreft diverse kleine mutaties.
 
				 Verdeling realisatie operationele doelstellingen
 In onderstaande tabel zijn de voor de operationele eenheden
				 gerealiseerde uitgaven verdeeld naar de operationele doelstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 1
 
 
 202,8
 
 
 208,6
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 2
 
 
 320,1
 
 
 300,9
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 3
 
 
 326,2
 
 
 308,1
 
 
 
 
 
 
				 Beleidsmatige informatie (realisatie operationele
				 doelstellingen)
 De operationele doelstellingen waaraan het CLAS moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Uit onderstaande matrix blijkt hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn respectievelijk waren. De beleidsmatige
				 informatie (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich tot
				 toelichtingen op die eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de
				 begroting of eenheden die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en
				 belangrijke wijzigingen in de samenstelling of organisatie van eenheden.
 
				 Operationele doelstellingen:
 
 
 Operationele doelstelling 1(OD1):
					 Beschikken over grondgebonden expeditionaire eenheden voor geplande
					 internationale en nationale inzet.
 
 Operationeel gereedgestelde eenheden worden ingezet voor
					 internationale en nationale operaties om zo bij te dragen aan de uitvoering van
					 de drie hoofdtaken van Defensie.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2a(OD2a):
					 Beschikken over (volledig) operationeel gerede grondgebonden expeditionaire
					 eenheden.
 
 Om met grondgebonden eenheden direct te kunnen bijdragen aan
					 de drie hoofdtaken van Defensie is een gedeelte van de eenheden operationeel
					 gereed. Deze eenheden zijn personeelsgereed, materieelgereed en geoefend voor
					 hun organieke taak. Organieke taken zijn een combinatie van taken waarvoor de
					 eenheid standaard is ingericht.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2b (OD2b):
					 Beschikken over specifiek operationeel gerede grondgebonden expeditionaire
					 eenheden.
 
 Een eenheid is «specifiek operationeel gereed» indien zij
					 niet volledig operationeel wordt gesteld, kan worden gesteld of worden
					 gehouden. Zij kan in dat geval bijdragen aan de drie hoofdtaken voor dat deel
					 van haar organieke takenpakket waarvoor zij operationeel gereed is.
 
 
 
 Operationele doelstelling 3 (OD3):
					 Beschikken over voortzettingsvermogen bij de grondgebonden eenheden.
 
 Om een aantal typen grondgebonden eenheden gereed te hebben
					 gedurende een langere periode is een groter aantal van dat type eenheden
					 noodzakelijk. Hierdoor is het mogelijk om eenheden te laten recupereren,
					 reorganisaties door te voeren, nieuw materieel in te voeren en het personeel
					 opleidingen te laten volgen. Grondgebonden eenheden doorlopen daarna een
					 opwerkprogramma tot het niveau «operationeel gereed» is bereikt.
 
 De operationele doelstellingen waaraan het CLAS moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Onderstaande matrix toont hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn respectievelijk waren. De beleidsmatige
				 informatie (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich tot
				 toelichtingen op die eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de
				 begroting of eenheden die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en
				 belangrijke wijzigingen in de samenstelling of organisatie van eenheden. In
				 onderstaande tabel is de realisatie van de operationele doelstellingen
				 weergegeven en toegelicht.
 
 Realisatie operationele doelstellingen (OD) 1, 2 en 3
					 Commando landstrijdkrachten 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheid
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Totaal aantal operationeel gerede eenheden
 
 
 Voortzettings-vermogen
 
 
 
 
 Inzet
 OD1
 
 
 Operationeel Gereed
 OD2
 
 
 OD3
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 Organiek
 
 
 Spec
 
 
 
 
 
 
 HRF (L)HQ 
							 1 Deze indeling in een drie-eenheid is conform
								 vorige jaarverslagen. 
 
 
 NL deel staf HRF HQ
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 0.9
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 CIS battalion
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 0.9
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Staff support battalion
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 0.9
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Korps Commandotroepen
 
 
 Commandotroepen-compagnie
 
 
 4
 
 
 
 4
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.3
 
 
 
 3.0
 
 
 
 2.3
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.4
 
 
 
 
 
 Air Manoeuvre Brigade
 
 
 Brigadestaf + Stafstafcompagnie
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 
 Infanteriebataljon Luchtmobiel
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 0.7
 
 
 
 0.2
 
 
 
 2.3
 
 
 
 0.8
 
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 
 Gevechtssteun eenheden
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.2
 
 
 
 3.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 1.3
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.4
 
 
 
 
 
 Logistieke eenheden
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 0.3
 
 
 
 0.1
 
 
 
 2.7
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 1.9
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Natres-bataljons
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 2.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 2.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Gemechaniseerde Brigades (13 en 43 Mechbrig)
 
 
 Brigadestaf + Stafstafcompagnie
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 0.9
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 
 Pantserinfanterie/
 tankbataljon
 
 
 6
 
 
 
 6
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.3
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.2
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 4.0
 
 
 
 4.5
 
 
 
 
 
 Brigade verkenningseskadron
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.9
 
 
 
 
 
 Afdeling Veldartillerie
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.1
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.8
 
 
 
 
 
 Pantsergeniebataljon
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.2
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.3
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.4
 
 
 
 
 
 Logistieke eenheden
 
 
 4
 
 
 
 4
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.5
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 2.0
 
 
 
 3.3
 
 
 
 
 
 Natres-bataljons
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 3.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 3.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Operationeel Ondersteuningscommando Land (OOCL)
 
 
 Kernstaf Geniebrigade
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 
 Kernstaf Logistieke brigade
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.3
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.6
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.1
 
 
 
 
 
 Geniebataljon
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.4
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.5
 
 
 
 
 
 ISTAR bataljon/
 JISTARC module
 
 
 7
 
 
 
 7
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.9
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 5.0
 
 
 
 5.1
 
 
 
 
 
 Commando luchtdoelartillerie
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.3
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.3
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.4
 
 
 
 
 
 CIS-bataljon (3 x compagnie)
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.9
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 2.1
 
 
 
 
 
 CIMIC-bataljon/Cimic support elements
 
 
 6
 
 
 
 6
 
 
 
 2.0
 
 
 
 1.4
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 3.0
 
 
 
 3.5
 
 
 
 
 
 Bevoorradings- en Transportbataljon
 
 
 2
 
 
 
 2
 
 
 
 1.5
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 
 0.1
 
 
 
 0.5
 
 
 
 0.4
 
 
 
 
 
 Geneeskundig bataljon/
 Geneeskundige compagnie
 
 
 7
 
 
 
 7
 
 
 
 1.0
 
 
 
 1.0
 
 
 
 4.0
 
 
 
 0.9
 
 
 
 
 0.9
 
 
 
 2.0
 
 
 
 4.2
 
 
 
 
 
 Herstelcompagnie
 
 
 3
 
 
 
 3
 
 
 
 0.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 2.0
 
 
 
 0.6
 
 
 
 
 2.4
 
 
 
 1.0
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 
 Explosieven Opruimingsdienst
 
 
 Ploegen
 
 
 46 
							 2 In tegenstelling tot wat in de
								 Ontwerpbegroting 2010 was vermeld bestond de Explosieven Opruimingsdienst
								 Defensie (EODD) in 2010 formeel uit 48 ploegen. De realisatiecijfers zijn dan
								 ook gebaseerd op 48 ploegen.
 
 
 
 48
 
 
 
 5.0 
 
 
 
 3.3
 
 
 
 23
 
 
 
 0.0
 
 
 
 
 15.9
 
 
 
 18
 
 
 
 28.8
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 
				 Algemeen
 Het CLAS heeft in 2010 aan alle inzetopdrachten voldaan. De
				 daadwerkelijke inzetopdrachten komen door diverse oorzaken niet volledig
				 overeen met de geplande inzet in de begroting. Bijzonderheden over de bijdragen
				 aan de missies vanuit het CLAS staan vermeld onder beleidsartikel 20. Het
				 behalen van de doelstellingen heeft in 2010 onder druk gestaan door beperking
				 van de financiële ruimte op materieel- en personeelsgebied.
 De beperkingen van de financiële ruimte op materieel hebben
				 geleid tot een verminderde beschikbaarheid van reservedelen, munitie en
				 uitrusting waardoor de materiële gereedheid in negatieve zin werd beïnvloed.
				 Ook de hoge belasting van het materieel door de inzet in Afghanistan was van
				 invloed op de gereedstelling. Defect en niet meer snel inzetbaar te maken
				 materieel in het inzetgebied is in een aantal gevallen vervangen door het
				 onttrekken van materieel aan opwerkende eenheden in Nederland. Deze
				 prioritering in combinatie met de hiervoor genoemde algemene problemen op
				 materieellogistiek gebied, heeft geleid tot beperkingen in de reguliere
				 operationele gereedstelling. Hoewel de inzet in het kader van ISAF fase III
				 midden 2010 is beëindigd, heeft dit in 2010 nog niet geleid tot een
				 verbetering van de situatie op materieel gebied. Het materieel dat in het kader
				 van de redeployment wordt terugvervoerd naar
				 Nederland, zal naar verwachting pas na onderhoud in de loop van 2011 en 2012
				 weer ter beschikking komen van de eenheden ten behoeve van het
				 gereedstellingsproces.
 Ook de achterblijvende instroom van personeel heeft het behalen
				 van de doelstellingen in 2010 onder druk gezet. Ondanks de verbeterde
				 arbeidsmarktsituatie was er gedurende het gehele jaar sprake van vacatures bij
				 specifieke categorieën personeel waardoor de operationele gereedstelling van
				 eenheden niet in alle gevallen conform doelstelling is gehaald. Door het
				 beschikbare personeel te herschikken over de eenheden die gepland waren voor
				 inzet, is gewaarborgd dat missies konden worden uitgevoerd. Deze herschikking
				 is ten koste gegaan van de reguliere operationele gereedstelling.
 Door de hiervoor genoemde oorzaken is een substantieel aantal
				 eenheden niet of slechts «specifiek» operationeel gereed gesteld in 2010.
				 Overigens zijn (delen van) eenheden «alternatief» ingezet in ISAF fase III,
				 zoals wachtpelotons en detachementen voor psychological
				 operations (psyops). Ook hebben dergelijke eenheden een bijdrage
				 geleverd aan nationale inzet en inzetvoorbereiding.
 Bovenstaande oorzaken verklaren voor een groot deel de
				 verschillen tussen begroting en realisatie zoals weergegeven in de tabel. In de
				 hierna volgende paragrafen zullen per type eenheid de eventuele verschillen
				 tussen begroting en realisatie nader worden toegelicht voor achtereenvolgens de
				 internationale inzet, de nationale inzet en de operationele
				 gereedstelling.
 De begroting over 2010 kende geen opdrachten tot specifiek
				 gereedstellen van eenheden. De gereedstellingsopdracht betrof alleen de
				 volledige organieke taak. In dit jaarverslag wordt echter wel over specifieke
				 gereedstelling gerapporteerd. De reden is dat de Algemene Rekenkamer eind 2009
				 – terwijl de begroting 2010 al was vastgesteld – heeft opgeroepen tot meer
				 transparantie bij de feitelijke resultaten van gereedstelling, opdat beter
				 inzicht ontstaat in wat «Defensie kan leveren». Ook in het jaarverslag over
				 2009 is om deze reden al gerapporteerd over specifieke gereedstelling
				 (Verantwoordingsinformatie operationele gereedheid Defensie, Kamerstuk
				 32 248,
				 nrs. 1–2).
 
				 Internationale inzet
 Bij de missies (met name bij ISAF fase III en de redeployment) zijn samengestelde eenheden ingezet. Om
				 vanuit de begroting toch een verband te kunnen leggen met ingezette eenheden,
				 worden in de onderstaande paragrafen de organieke eenheden specifiek genoemd
				 die zijn samengesteld ten behoeve van de missies. Naast deze eenheden heeft een
				 groot aantal individuele militairen van het CLAS bijgedragen aan vrijwel alle
				 in beleidsartikel 20 genoemde missies.
 
				 Redeployment Task Force (RDTF)
 De RDTF is vanaf augustus 2010 verantwoordelijk geweest voor de
				 redeployment uit Afghanistan. De samenstelling van
				 de RDTF is gedurende de inzetvoorbereiding aangepast waardoor uiteindelijk
				 aanzienlijk minder eenheden dan in de begroting voorzien een bijdrage hebben
				 geleverd. Dit verklaart voor een deel de verschillen tussen begroting en
				 realisatie zoals weergegeven in de tabel met betrekking tot de eerste
				 operationele doelstelling.
 
				 Korps Commandotroepen
 In tegenstelling tot wat is voorzien in de begroting, zijn in
				 2010 eenheden van het Korps Commandotroepen ingezet ter ondersteuning van de
				 TFU als Task Force 55. Hiervoor heeft 103
				 Commandotroepencompagnie personeel geleverd van april tot en met juli
				 2010.
 
				 Air Manoeuvre Brigade (AMB)
 In tegenstelling tot wat is voorzien in de begroting is de
				 Brigadestaf Luchtmobiele Brigade in 2010 niet ingezet bij de staf van de TFU.
				 Wel zijn enkele functionarissen daarvoor ingezet.
 13 Infanteriebataljon Luchtmobiel heeft van december 2009 tot
				 en met maart 2010 als kerneenheidopgetreden van battlegroup
				 (BG)-11 van de TFU. Daarnaast is één compagnie van 13
				 Infanteriebataljon Luchtmobiel als element van TFU BG-12 van april tot en met
				 juli 2010 ingezet.
 Van 11 Luchtverdedigingscompagnie zijn twee pelotons ingezet
				 als Police Mentoring Team gedurende TFU BG-12.
				 Daarnaast zijn individuele militairen ingezet bij de Air
				 Task Force in de functie van
				 doorgunner.
 Delen van de logistieke eenheden zijn ingezet tijdens TFU
				 BG-11. Bij het inzetten van 13 Infanteriebataljon tijdens TFU BG-11 is het
				 gerelateerde deel van 11 Bevoorradingscompagnie en 11 Herstelcompagnie ingezet
				 ter ondersteuning.
 
				 Gemechaniseerde Brigades (13, 43 Mechbrig)
 In tegenstelling tot wat is gemeld in de begroting, zijn de
				 brigadestaven van 13 en 43 Mechbrig niet als geheel ingezet als TFU-staf. Op
				 incidentele basis is personeel van met name brigadestaf 43 Mechbrig wel ingezet
				 als kernfunctionaris in de staf TFU.
 42 Pantserinfanteriebataljon heeft opgetreden als kerneenheid
				 van TFU BG-12. 17 Pantserinfanteriebataljon heeft één compagnie geleverd voor
				 TFU BG-11. 44 Pantserinfanteriebataljon heeft een verkenningspeloton geleverd
				 voor TFU BG-11. In tegenstelling tot waar in de begroting vanuit werd gegaan,
				 heeft 45 Pantserinfanteriebataljon geen force
				 protection geleverd ten behoeve van de RDTF. De force protection werd geleverd door coalitiepartners.
 Een detachement van 42 Brigadeverkenningseskadron is ingezet
				 als Observer Mentoring Liaison Team vanaf november
				 2009 tot en met februari 2010.
 De artillerie heeft bijgedragen aan ISAF met telkens één
				 vuurmondpeloton aan TFU BG-11 (11 Afdeling Rijdende artillerie) en TFU BG-12
				 (14 Afdeling Veldartillerie). Hoewel in de begroting daar nog vanuit is gegaan,
				 zijn er geen vuurmondpelotons meer ingezet als onderdeel van de RDTF.
 Een compagnie van 11 Pantsergeniebataljon van 43 Mechbrig is
				 ingezet ter ondersteuning van de battlegroup
				 tijdens TFU-11. Van 41 Pantsergeniebataljon van 13 Mechbrig is een compagnie
				 ingezet ter ondersteuning van de battlegroup
				 tijdens TFU-12. Door de bataljons is uiteindelijk geen ondersteuning
				 verleend aan de RDTF, hoewel hier in de begroting nog wel van werd
				 uitgegaan.
 Staf 43 Herstelcompagnie is van oktober 2009 tot en met maart
				 2010 ingezet als PRT-8. 13 Herstelcompagnie heeft met een herstelpeloton
				 bijgedragen aan TFU BG-12.
 
				 Operationeel ondersteuningscommando Land (OOCL)
 Een kernstaf uit de staf OOCL heeft vanaf augustus tot en met
				 december 2010 leiding gegeven aan de Nederlandse redeployment.
 Het Commando Luchtdoelartillerie heeft vanaf januari tot en met
				 juli 2010 personeel geleverd ten behoeve van de psychological operations-elementen van ISAF en de RDTF.
				 Deze inzet was niet in de begroting voorzien. Delen van het CIS 
				 3 CIS = Communicatie en Informatie Systemen.-bataljon hebben tot en met oktober 2010 de TFU, de RDTF
				 en EUFOR operationeel ondersteund.
 Ook 103 ISTAR 
				 4 ISTAR = Intelligence, Surveillance, Target
						Acquisition and Reconnaissance.-bataljon en het CIMIC 
				 5 CIMIC = Civil Military Coöperation.-bataljon hebben sterk bijgedragen aan ISAF en de RDTF.
				 Vanuit het ISTAR-bataljon is elke battlegroup met
				 een ISTAR-module ondersteund. Deze modules werden steeds vier maanden ingezet .
				 Ook is personeel van dit bataljon ingezet als deel van de RDTF. Vanuit het
				 CIMIC-bataljon is elk PRT gesteund met twee Cimic Support
				 Elements gedurende 2010. Ook is de staf van het CIMIC-bataljon ingezet
				 als staf PRT-9.
 Alle logistiek eenheden van het OOCL hebben verschillende
				 bijdragen geleverd in 2010 aan ISAF fase III en vooral ook aan de RDTF.
 
 400 Geneeskundig bataljon beschikt over zeven samengestelde
					 geneeskundige clusters. Ten behoeve van de ondersteuning van TFU BG-11 en 12 en
					 de RDTF is telkens één geneeskundig cluster ingezet.
 Zowel 100 als 200 Bevoorradings- en Transportbataljon hebben
					 met transport- en clustercompagnieën bijgedragen aan TFU BG-11 en 12.
					 Daarnaast vormde 200 Bevoorradings- en Transportbataljon de kern van de RDTF.
					 Dit gebeurde met minder personeel dan oorspronkelijk voorzien in de
					 begroting.
 
 
				 Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD)
 Door de EODD zijn tijdens ISAF fase III tot en met juli 2010
				 vijf ploegen ingezet. Vanaf augustus tot en met november 2010 heeft de EODD de
				 RDTF met één ploeg ondersteund. Daarnaast leverde de EODD personeel ten
				 behoeve van Weapon Intelligence Teams, die een
				 belangrijke rol speelden bij de bestrijding van de dreiging op het gebied van
				 IED’s. Omdat dit personeel over specifieke kennis en ervaring dient te
				 beschikken, ging deze inzet ten koste van het aantal in Nederland beschikbare
				 ploegen.
 
				 Nationale inzet
 
				 Militaire bijstand en steunverlening
 In het kader van de afspraken over de intensivering van ICMS
				 had het CLAS in 2010 continue in totaal 3 200 militairen op afroep
				 gegarandeerd beschikbaar:
 
 
 •
 2 000 militairen voor algemene steun
 
 
 •
 1 200 militairen voor specifieke taken binnen de
						ICMS-afspraken
 
 
 Bovenstaande op afroep beschikbare militairen waren daarbij
				 beschikbaar uit alle organieke eenheden van het CLAS, ook van eenheden die als
				 voortzettingsvermogen (OD3) zijn opgenomen in begroting en realisatie.
 Ter voorbereiding op een succesvolle inzet voor bijstand en
				 ondersteuning, hebben eenheden van het CLAS in 2010 aan diverse
				 multidisciplinaire oefeningen met civiele autoriteiten deelgenomen. Voorbeelden
				 hiervan zijn:
 
 
 •
 De uitvoering van een multidisciplinaire evacuatieoefening
						van het RMC Zuid samen met de Universiteit van Eindhoven uitgevoerd (WAKE-UP).
						Diverse eenheden van het CLAS hebben hieraan een bijdrage geleverd (onder
						andere 30 Natresbat, het OOCL en de EODD). Deze oefening heeft de
						multidisciplinaire samenwerking in de regio versterkt.
 
 
 •
 Een Bomb Scene Management
						Training waaraan de EODD met het Korps Landelijke Politie Diensten
						heeft deelgenomen.
 
 
 Voorbeelden van verleende militaire bijstand en
				 steunverlening:
 
 
 •
 Specialisten vanuit 103 ISTAR-bataljon hebben de politie
						meerdere malen ondersteund met kennis, expertise en middelen in verschillende
						politieonderzoeken.
 
 
 •
 Meerdere keren heeft het CLAS in het kader van de openbare
						orde en veiligheid op verschillende plaatsen in het land luchtsurveillance
						uitgevoerd met het RAVEN-systeem (onbemand observatievliegtuig).
 
 
 •
 In juli 2010 is specifieke steun geleverd aan de
						bestrijding van een grote brand op de Strabrechtse Heide bij Heeze.
 
 
 •
 Eenheden van het CLAS hebben steun verleend aan diverse
						evenementen, zoals de Veteranendag en Prinsjesdag in Den Haag, Sail Amsterdam,
						de Vierdaagse in Nijmegen en de Nationale Taptoe in Rotterdam.
 
 
 •
 De Berging Identificatie Dienst van het CLAS heeft steun
						geleverd aan de civiele autoriteiten bij de berging van een slachtoffer uit de
						Tweede Wereldoorlog in Arnhem.
 
 
 •
 In het kader van Host Nation
						Support zijn Britse en Amerikaanse munitie- en wapentransporten
						begeleid en is hiervoor bewakings- en beveiligingssteun geleverd.
 
 
 Binnen de Veiligheidsregio’s (VR) levert het CLAS een
				 voortdurende bijdrage aan het opstellen van crisisplannen en multidisciplinaire
				 Opleidings- en Trainingsproducten. Verder neemt het CLAS deel aan periodieke
				 oefeningen van het Regionaal Operationeel Team (ROT) en bereiden ze
				 bijstandsverzoeken voor. De Officieren Veiligheidsregio leveren op verzoek van
				 de VR bijdragen aan onder andere het implementeren van Netwerkcentrisch werken.
				 In 2010 zijn diverse rampenoefeningen ondersteund.
 Het Staf Detachement Nationale Operaties (SDNO) is per 1 maart
				 2010 ingesteld. Het SDNO levert stafcapaciteit en het stafproces ten behoeve
				 van de Landelijk Operationele Staf (LOS). Het SDNO kan in het kader van de
				 derde hoofdtaak per 1 maart 2010 aan iedere calamiteitenorganisatie worden
				 toegevoegd. Het SDNO heeft gedurende 2010 opgewerkt om per 1 januari 2011
				 initieel operationeel te zijn voor de LOS. Inmiddels is de datum voor het
				 initieel operationeel zijn van de LOS bijgesteld naar 1 maart 2011. De
				 bovenregionale groepen liaisonofficieren vormen een geïntegreerd onderdeel van
				 het SDNO. 
				 6 Deze liaisonofficieren zijn reserveofficieren die in
						een pool zijn ingedeeld om in geval van calamiteiten te kunnen worden ingezet
						vanuit het SDNO om contacten te leggen tussen autoriteiten, eenheden en de
						operationele staf.
 
 In de loop van 2010 hebben zich diverse opbouwactiviteiten
				 voorgedaan, waaronder maandelijkse bereikbaarheidstesten via het SITCEN CLAS,
				 een opkomstoefening, de oefening LOS-VAST (procedure oefening ter voorbereiding
				 van CYBERSTORM) en deelname aan de door het ministerie van Binnenlandse Zaken
				 en Koninkrijksrelaties geïnitieerde oefening CYBERSTORM.
 
 
 
 4.4.
 Beleidsartikel 23 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
				 Algemene doelstelling
 Het Commando luchtstrijdkrachten (CLSK) levert operationeel
				 gerede lucht- en grondgebonden expeditionaire capaciteit voor nationale en
				 internationale operaties.
 
				 Doelbereiking
 Het CLSK heeft een bijdrage geleverd aan de drie hoofdtaken van
				 de krijgsmacht en daarmee aan het halen van het Nederlandse ambitieniveau zoals
				 verwoord in de beleidsbrief «Wereldwijd dienstbaar» (Kamerstuk
				 31 200 X,
				 nr. 3 van 18 september 2007). In de beleidsbrief worden de taken
				 beschreven die eenheden van het CLSK moeten kunnen uitvoeren. Om het
				 ambitieniveau te kunnen waarmaken en de gereedheid op peil te houden dienen de
				 operationele eenheden van het CLSK voldoende opgeleid, geoefend en gemotiveerd
				 personeel te hebben. Daarnaast moeten er voldoende wapensystemen en materieel
				 beschikbaar zijn die voldoen aan alle operationele vereisten en moeten er
				 voldoende mogelijkheden zijn om realistisch op te leiden en te oefenen.
 
				 Externe factoren
 De mate van geoefendheid van het personeel en de personele
				 consequenties van de achterblijvende vulling van de organisatie worden
				 weergegeven in het overzicht operationele doelstellingen per operationeel
				 commando en de toelichtingen daarop. De voortgang met betrekking tot de
				 instroom en de verwerving van gewenst materieel voor de operationele
				 commando’s is opgenomen bij de tabellen «projecten in realisatie» en de
				 toelichtingen daarop bij de DMO.
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 714 728
 
 
 
 
 713 180
 
 
 
 
 684 171
 
 
 
 
 679 404
 
 
 
 
 754 488
 
 
 
 
 757 292
 
 
 
 
 – 2 804
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commando
								luchtstrijdkrachten
 
 
 
 506 687
 
 
 546 938
 
 
 642 101
 
 
 619 496
 
 
 611 520
 
 
 615 906
 
 
 – 4 386
 
 
 
 
 
 Commando
								luchtstrijdkrachten
 
 
 
 
 439 276
 
 
 
 
 479 164
 
 
 
 
 580 709
 
 
 
 
 561 483
 
 
 
 554 376
 
 
 546 485
 
 
 7 891
 
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 
 
 67 411
 
 
 
 
 67 774
 
 
 
 
 61 392
 
 
 
 
 58 013
 
 
 
 57 144
 
 
 69 421
 
 
 – 12 277
 
 
 
 
 Kustwacht voor de Nederlandse
 
 
 15 303
 
 
 3 901
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Antillen en Aruba
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 521 990
 
 
 
 
 550 839
 
 
 
 
 642 101
 
 
 
 
 619 496
 
 
 
 
 611 520
 
 
 
 
 615 906
 
 
 
 
 – 4 386
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 126 117
 
 
 129 393
 
 
 74 816
 
 
 99 083
 
 
 100 861
 
 
 92 606
 
 
 8 255
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 12 728
 
 
 14 333
 
 
 12 566
 
 
 11 405
 
 
 8 707
 
 
 8 780
 
 
 – 73
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 138 845
 
 
 
 
 143 726
 
 
 
 
 87 382
 
 
 
 
 110 488
 
 
 
 
 109 568
 
 
 
 
 101 386
 
 
 
 
 8 182
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 660 835
 
 
 
 
 694 565
 
 
 
 
 729 483
 
 
 
 
 729 984
 
 
 
 
 721 088
 
 
 
 
 717 292
 
 
 
 
 3 796
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 17 592
 
 
 
 
 16 829
 
 
 
 
 10 877
 
 
 
 
 9 970
 
 
 
 
 15 986
 
 
 
 
 9 181
 
 
 
 
 6 805
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 Overeenkomsten met een facilitair karakter meer dan voorheen
				 jaarlijks worden vastgelegd in plaats van meerjarig, waardoor de verplichtingen
				 € 3,4 miljoen minder hard stijgen dan de uitgaven. Het resterende verschil
				 betreft diverse kleine mutaties.
 
				 Uitgaven
 
				 Apparaatsuitgaven
 Een hogere personele vulling dan gepland heeft geresulteerd in
				 hogere personele uitgaven van € 3 miljoen. Verder is een groot aantal
				 (kleine) exploitatie-mutaties uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is de
				 overheveling van € 1,6 miljoen vanuit de DMO voor het EATC.
 
				 Ontvangsten
 De hogere ontvangsten van het CLSK hebben voor € 2,2 miljoen
				 betrekking op de afwikkeling van oude vorderingen op onder andere Canada (Goose
				 Bay), voor € 0,8 miljoen civiel medegebruik van maritiem Vliegkamp De Kooy
				 en voor € 3,4 miljoen extra ontvangsten voor geneeskundige zaken als
				 tandheelkunde en fysiotherapie. Het resterende verschil betreft diverse kleine
				 mutaties.
 
				 Verdeling realisatie operationele doelstellingen
 In onderstaande tabel zijn de voor de operationele eenheden
				 gerealiseerde uitgaven verdeeld naar de operationele doelstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 1
 
 
 153,8
 
 
 116,5
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 2
 
 
 218,6
 
 
 241,6
 
 
 
 
 Operationele doelstelling 3
 
 
 174,1
 
 
 196,3
 
 
 
 
 
 
				 Beleidsmatige informatie (realisatie operationele
				 doelstellingen)
 De operationele doelstellingen waaraan het CLSK moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Uit onderstaande matrix blijkt hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn en waren. De beleidsmatige informatie
				 (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich tot toelichtingen bij die
				 eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de begroting of eenheden
				 die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en belangrijke wijzigingen
				 in de samenstelling of organisatie van eenheden.
 
				 Operationele doelstellingen
 
 
 Operationele doelstelling 1 (OD1): Beschikken over
					 operationeel gerede expeditionaire eenheden luchtstrijdkrachten voor geplande
					 internationale en nationale inzet.
 
 Operationeel gereedgestelde eenheden worden ingezet voor
					 internationale en nationale operaties om zo bij te dragen aan de uitvoering van
					 de drie hoofdtaken van Defensie.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2a (OD2a): Beschikken over
					 operationeel gerede expeditionaire luchtstrijdkrachten.
 
 Om met luchtgebonden eenheden direct te kunnen bijdragen aan
					 de drie hoofdtaken van Defensie is een deel van de luchtgevonden eenheden
					 operationeel gereed. Deze eenheden zijn personeelsgereed, materieelgereed en
					 geoefend voor hun organieke taak. Organieke taken zijn een combinatie van taken
					 waarvoor de eenheid standaard is ingericht.
 
 
 
 Operationele doelstelling 2b (OD2b): Beschikken over
					 specifiek operationeel gerede expeditionaire luchtstrijdkrachten.
 
 Een eenheid is «specifiek operationeel gereed» indien zij
					 niet volledig operationeel wordt gesteld, kan worden gesteld of worden
					 gehouden. Zij kan in dat geval alleen bijdragen aan de drie hoofdtaken voor dat
					 deel van haar organieke takenpakket waarvoor zij specifiek operationeel gereed
					 is.
 
 
 
 Operationele doelstelling 3 (OD3): Beschikken over
					 voortzettingsvermogen van eenheden bij de luchtstrijdkrachten.
 
 Om expeditionaire eenheden gereed te kunnen houden, is een
					 groter aantal middelen noodzakelijk dan direct operationeel nodig is. Hierdoor
					 is het mogelijk te recupereren, gepland onderhoud uit te voeren en
					 personeelsleden opleidingen te laten volgen.
 
 
				 Beleidsmatige informatie (realisatie operationele
				 doelstellingen)
 De operationele doelstellingen waaraan het CLSK moest voldoen
				 zijn gekwantificeerd en gekwalificeerd naar aantallen operationeel gerede
				 eenheden. Uit onderstaande matrix blijkt hoeveel eenheden voor de operationele
				 doelstellingen beschikbaar moesten zijn en waren. De beleidsmatige informatie
				 (realisatie operationele doelstellingen) beperkt zich tot toelichtingen bij die
				 eenheden waarvan de realisatie niet overeenkomt met de begroting of eenheden
				 die zich kenmerken door bijzonderheden, zoals inzet en belangrijke wijzigingen
				 in de samenstelling of organisatie van eenheden.
 In onderstaande tabel is de realisatie van de operationele
				 doelstellingen weergegeven en toegelicht.
 
 Realisatie operationele doelstellingen 1, 2 en 3 Commando
					 Luchtstrijdkrachten 2010
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal operationeel gerede eenheden
 
 
 Voort-zettingsvermogen
 
 
 
 
 Groep
 
 
 Organieke eenheid
 
 
 Totaal aantal eenheden
 (OD1 + OD2 + OD3)
 
 
 Geplande inzet
 (OD1)
 
 
 Operationeel gereed
 (OD2)
 
 
 OD3
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 
 Realisatie
 
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 Doelstelling
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 
 Organiek
 
 
 
 
 Specifiek
 
 
 
 
 
 
 
 Jachtvliegtuigen
 
 
 Squadron
 
 
 
 5
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 2,0
 
 
 
 
 1,5
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2,6
 
 
 
 
 3,1
 
 
 
 
 
 Gevechtshelikopters
 
 
 Squadron
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 Transporthelikopters
 
 
 Squadron
 
 
 
 2
 
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 1,2
 
 
 
 
 
 Maritieme helikopters
 
 
 Squadron
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 SAR helikopters
 
 
 Squadron
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Luchttransport
 
 
 Squadron
 
 
 
 2
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 Geleide wapens
 
 
 Fire platoon
 
 
 
 4
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4,0
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1,9
 
 
 
 
 
 OGRV
 
 
 Pelotons
 
 
 
 3
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 2,5
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1,5
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Air Operations Control Station
 
 
 Eenheid
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 NDMC
 
 
 Eenheid
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kustwacht
 
 
 Eenheid
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,5
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 
 NB: door afronding op één decimaal kunnen kleine
					 afwijkingen ontstaan in de totalen.
 
 
 
				 Toelichting
 
				 Algemeen
 
 Midden 2008 is besloten om de missie ISAF fase III met twee
					 jaar te verlengen tot 1 augustus 2010.
 Gedurende het jaar is door eenheden van het CLSK deelgenomen
					 aan diverse crisisbeheersings- en humanitaire operaties. De gerealiseerde
					 inzetopdrachten komen door diverse oorzaken niet volledig overeen met de
					 geplande inzet in de begroting. De hoge belasting en slijtage van het materieel
					 tijdens militaire operaties was van negatieve invloed op het
					 gereedstellingsproces. Daarnaast bleken in 2010 onvoldoende materieelbudgetten
					 voorhanden. Ook personeelstekorten van vooral technisch personeel waren van
					 invloed op dit proces. Dit alles heeft bij verschillende eenheden geresulteerd
					 in een lagere realisatie van de operationele gereedheid. De inzet van eenheden
					 voor operaties kreeg echter de hoogste prioriteit en bleef daardoor altijd
					 gewaarborgd. In onderstaande paragrafen is de tabel verder toegelicht. CLSK
					 heeft in 2010 aan al zijn inzetopdrachten voldaan.
 Binnen het begrip Operationele Gereedheid (OD2) is
					 onderscheid te maken tussen operationele gereedheid en specifieke gereedheid.
					 In de paragraaf Operationele Gereedheid (OD2) wordt toegelicht wat de reden is
					 geweest voor de realisatie van deze specifieke gereedheid.
 
 De begroting over 2010 kende geen opdrachten tot specifiek
				 gereedstellen van eenheden. De gereedstellingsopdracht betrof alleen de
				 volledige organieke taak. In dit jaarverslag wordt echter wel over specifieke
				 gereedstelling gerapporteerd. De reden is dat de Algemene Rekenkamer eind 2009
				 – terwijl de begroting 2010 al was vastgesteld – heeft opgeroepen tot meer
				 transparantie bij de feitelijke resultaten van gereedstelling, opdat beter
				 inzicht ontstaat in wat «Defensie kan leveren». Ook in het jaarverslag over
				 2009 is om deze reden al gerapporteerd over specifieke gereedstelling
				 (Verantwoordingsinformatie operationele gereedheid Defensie, Kamerstuk
				 32 248,
				 nrs. 1–2).
 
				 Internationale inzet
 
				 Jachtvliegtuigen
 Van januari tot en met december zijn permanent vier F-16
				 jachtvliegtuigen ingezet voor de ISAF-operatie in Afghanistan. In 2010 zijn
				 negen F-16»s stand-by geweest voor de NRF/European Battle Group.
 
				 Gevechtshelikopters
 Van januari tot november zijn permanent vijf
				 Apache-gevechtshelikopters ingezet voor ISAF.
 
				 Transporthelikopters
 Drie Chinook-helikopters en vijf Cougar-helikopters zijn
				 achtereenvolgens ingezet voor de operatie ISAF in Afghanistan. Er zijn twee
				 oorzaken voor het verschil bij de eerste operationele doelstelling tussen
				 planning en realisatie. Ten eerste is bij de opstelling van de begroting
				 uitgegaan van Cougar-helikopters, terwijl tijdens de realisatie zowel Cougar
				 als Chinook-helikopters zijn ingezet. Voor eenzelfde transportcapaciteit zijn
				 minder Chinook-helikopters dan Cougar-helikopters nodig. De gevraagde
				 transportcapaciteit is echter volledig ingevuld. Ten tweede is midden 2010
				 besloten het laatste kwartaal van 2010 geen transporthelikopters meer in te
				 zetten. Bij de uitvoering van de redeployment bleek
				 dat de capaciteit niet meer nodig was, waardoor kosten konden worden
				 bespaard.
 
				 Maritieme helikopters
 In 2010 hebben verschillende Lynxhelikopters als
				 boordhelikopter van de respectievelijke stationsschepen deelgenomen aan
				 anti-drugsoperaties in het Caribische gebied en overige kustwachttaken.
				 Daarnaast zijn er Lynxhelikopters als boordhelikopter ingezet voor de
				 EU-operatie Atalanta en de Navo-operatie
				 Ocean Shield. Bij beide operaties diende dit ter
				 bescherming van civiele scheepvaart tegen piraterij.
 
				 Luchttransport
 In de begroting zijn twee squadrons luchttransport en tankers
				 opgenomen: één squadron met C-130 en één squadron met daarin de KDC-10, de
				 F-50 en de Gulfstream IV. De KDC-10 en de C-130 zijn ingezet voor ondersteuning
				 van de operatie ISAF. Ten opzichte van de begroting is meer inzet gerealiseerd
				 dan vooraf gepland. Een grotere behoefte aan transportcapaciteit was hiervan de
				 aanleiding.
 In het kader van militaire bijstand en noodhulp is in 2010 het
				 navolgende luchttransport ingezet. Er is twee maal met de KDC-10 richting
				 Haïti gevlogen ten behoeve van het USAR-team. De eerste vlucht is uitgeweken
				 naar Curaçao en op de terugweg zijn er adoptiekinderen meegevlogen. Met de
				 tweede vlucht is het USAR-team opgehaald. Daarnaast is de Vliegbasis Eindhoven
				 gebruikt voor het ontvangen van een tweede (civiele) vlucht met
				 adoptiekinderen. Er zijn in 2010 twee vluchten met de KDC-10 uitgevoerd om
				 gevangen genomen piraten voor berechting vanuit Somalië te vervoeren naar
				 Nederland. Het ging om respectievelijk tien en vijf personen. Na de vliegramp
				 te Tripoli is de enige overlevende met het regeringstoestel op vliegbasis
				 Eindhoven gearriveerd. In december is er een KDC-10 ingezet voor het ophalen
				 van archieven en bewijsmateriaal uit Sierra Leone ten behoeve van het Speciaal
				 Hof voor Sierra Leone. Nabestaanden van gesneuvelde Nederlandse militairen zijn
				 in het laatste kwartaal met luchttransport naar Afghanistan vervoerd voor een
				 bezoek aldaar.
 
 In 2010 is de Vliegbasis Eindhoven achttien keer beschikbaar
					 gesteld voor Europese geldtransporten. Op de vliegbasis wordt hiervoor een
					 platform ter beschikking gesteld en worden extra beveiligingsmaatregelen
					 uitgevoerd in samenwerking met het CKmar.
 Gedurende 2010 zijn diverse opdrachten voorbereid die echter
					 niet tot uitvoering zijn gekomen. Het ging om het ophalen van strooizout met
					 C-130 begin februari, het ophalen van stoffelijke overschotten na de vliegramp
					 te Tripoli met de KDC-10, het verplaatsen van noodhulpmateriaal naar Hongarije
					 voor de overstromingen aldaar in mei 2010 en noodhulp voor St. Maarten na de
					 storm in augustus. Twee maal is een KDC-10 beschikbaar gesteld ten behoeve van
					 noodhulp voor Pakistan eind september 2010 en voor luchttransport in het kader
					 van noodhulp naar Albanië en Montenegro in december dat jaar.
 
 
				 OGRV-pelotons
 Eén Operationeel Grond Verdedigingspeloton (OGRV-peleton) s
				 gedurende vijf maanden ingezet voor ISAF. Het kleine verschil tussen
				 doelstelling en realisatie wordt veroorzaakt door de afronding van
				 getallen.
 
				 Brandweer
 In 2010 is op vliegbasis Minhad in de Verenigde Arabische
				 Emiraten tot begin december één MAC-11 crashtender (brandweervoertuig) met
				 drie man personeel ingezet. Naar aanleiding van een multinationale overeenkomst
				 is besloten na het vertrek van het Canadese contingent met ingang van december
				 de Nederlandse bijdrage uit te breiden tot twee MAC-11 crashtenders en zes man
				 personeel. Op Tarin Kowt zijn twee MAC-11 crashtenders, twee (kleinere) MAC-06
				 crashtenders en een voertuig ten behoeve van de kampbeveiliging ingezet met in
				 totaal elf man personeel.
 
				 Nationale Datalink Management Cel (NDMC)
 In het kader van NRF-14 heeft de Nationale Datalink Management
				 Cel de Navo-standaard voor communicatie (Link-16) mogelijk gemaakt aan boord
				 van Hr.Ms. Johan de Witt.
 
				 Nationale inzet
 
				 Nationale Datalink Management Cel (NDMC)
 Er is ondersteuning verleend aan de Quick
				 Readiness Alert (QRA)-inzet en taakuitvoering met een robuust
				 operationeel netwerk dat communicatie tussen vliegtuigen onderling en tussen
				 vliegtuigen en grondeenheden mogelijk maakt, ook wel Link
				 16 genoemd.
 
				 Demonstratie- en herdenkingsvluchten
 Er zijn diverse demonstratievluchten uitgevoerd met helikopters
				 en vastvleugelige toestellen. Ook is er een bijdrage geleverd aan herdenkingen,
				 zoals bij Roermond en Margraten. De C-130 heeft ondersteuning geleverd aan de
				 herdenking van operatie Market Garden. Tijdens het
				 bevrijdingsfestival hebben helikopters artiesten op diverse bestemmingen
				 gebracht. Met een Alouette zijn journalisten vervoerd bij het evenement Sail in
				 Amsterdam.
 
				 Militaire Bijstand en Steunverlening
 In het kader van de derde hoofdtaak van Defensie levert het
				 CLSK gereedgestelde eenheden voor de militaire bijstand in het kader van ICMS,
				 steunverlening in het openbaar belang en noodhulp. De volgende gereedstelling
				 is in 2010 gerealiseerd: twee QRA F-16»s, gereedstelling van
				 helikoptercapaciteit ten behoeve van Search and
				 Rescue (SAR), patiëntenvervoer vanaf de Waddeneilanden en andere
				 nationale taken (bijvoorbeeld bluscapaciteit met transporthelikopters en
				 luchttransport voor noodhulp). Daarnaast was er de beschikbaarheid van 50
				 militairen op 24 uur-waarschuwingstijd en 250 militairen op 48
				 uur-waarschuwingstijd in het kader van ICMS. Ten slotte is CLSK gevraagd
				 zogenaamde niet-gegarandeerde capaciteiten in te zetten. Hieronder is
				 beschreven welke inspanning het betreft.
 
				 Jachtvliegtuigen
 In juni is de QRA (twee F-16»s op Quick
				 Readiness Alert) ingezet ten behoeve van de onderschepping van een
				 Turks verkeersvliegtuig dat niet reageerde op oproepen van de
				 luchtverkeersleiding. In oktober is een onderschepping uitgevoerd van twee
				 Russische Bears met de QRA.
 
				 SAR-helikopters
 De Agusta Bell (AB-412) helikopters van het SAR-Squadron hebben
				 gedurende het jaar 2010 in totaal 200 patiëntenvluchten uitgevoerd. Daarnaast
				 zijn er tien SAR-vluchten uitgevoerd. In totaal is 788 uur gerealiseerd, de
				 taakopdracht was 1 050 uur.
 Het verschil in realisatie is onder meer het gevolg van
				 vertragingen in het opzetten van onderhoudscontracten met de industrie. Door
				 aanpassingen van de planning en door het uitvoeren van een inspectie in eigen
				 beheer bleef de inzet voor SAR en patiëntenvluchten gegarandeerd.
 De Lynx SAR-helikopters van het Defensie Helikopter Commando,
				 gestationeerd op Maritiem Vliegkamp de Kooy, hebben gedurende 2010 in totaal 24
				 patiëntenvluchten uitgevoerd. Daarnaast zijn er 13 SAR-vluchten geweest. In
				 totaal zijn 37 vluchten uitgevoerd met een totale vliegduur van 74,2 uur.
 
				 Vluchten/urenrealisatie:
 
 
 
 
 
 
 
 
 SAR (medisch evacueren)
 
 
 24
 
 
 46,6 uur
 
 
 
 
 
 
 SAR (overig)
 
 
 13
 
 
 27,6 uur
 
 
 
 
 
 
				 Gevechtshelikopters
 In 2010 zijn geen gevechtshelikopters inzet voor nationale
				 operaties.
 
				 Transporthelikopters
 In juli zijn op verzoek van het ministerie van Binnenlandse
				 Zaken en Koninkrijksrelaties één Alouette-, één Cougar- en één
				 Chinook-helikopter ingezet om het Nederlands elftal te begeleiden.
 Cougar en Chinook-transporthelikopters hebben in 2010 meerdere
				 keren assistentie verleend bij het blussen van branden. Er zijn twee
				 Cougar-helikopters ingezet voor het blussen van een duinbrand nabij Bergen
				 (Noord-Holland). Een Chinook-helikopter is ingezet voor het blussen van een
				 brand op Kamp de Kiek (Alphen Riel) en in juni en juli is een Cougar-helikopter
				 ingezet op de Strabrechtse Heide. Er is geblust met beide types bij een
				 bosbrand bij Oisterwijk in juli. Cougar-helikopters hebben in enkele gevallen
				 de taak van het Patiëntenvervoer van de AB412 overgenomen toen deze
				 helikopters niet beschikbaar waren.
 
				 E-One schuimblusvoertuigen
 Het CLSK heeft in 2010 meerder malen schuimblusvoertuigen van
				 het type E-ONE ingezet ter ondersteuning van de civiele brandweer. In maart is
				 er met een E-ONE van de Vliegbasis Eindhoven een vrachtwagen met hooi geblust
				 op de snelweg A2 en in april 2010 is er met een E-ONE geassisteerd bij een
				 uitslaande brand in een timmerfabriek te Someren. De vliegbasis Gilze-Rijen
				 heeft in april twee E-ONE’s ingezet voor een bermbrand nabij munitiekamp
				 Alphen Riel en in juni één voor de brand op Kamp de Kiek (Alphen Riel). In
				 juli is er een gecombineerde inzet geweest van blusheli en in totaal vier
				 E-ONE’s voor de bestrijding van de bos- en heidebrand op de Strabrechtse
				 heide. De E-ONE's waren afkomstig van de vliegbases Woensdrecht, Eindhoven en
				 Volkel.
 
				 Dorniers (kustwacht)
 De Dorniers hebben in 2010 een totaal van 1973 uren gevlogen.
				 Hiervan zijn 1 500 uur gevlogen voor de Kustwachttaken, hetgeen ook overeen
				 kwam met de door de Kustwacht gestelde norm. Van de overige uren kwam 100 uur
				 voor rekening voor de basisopleiding luchtvaartnavigatoren, de overige 373 uren
				 zijn besteed aan opleiding, training en instandhouding van de vliegers.
 
				 Air Operations Control Station Nieuw Milligen (AOCS
				 NM)
 Naast de begeleiding van de twee eerder genoemde QRA-vluchten
				 heeft het AOCS in 2010 tien incidenten afgehandeld waarbij geen radioverkeer
				 tussen de begeleidende grondstations en toestellen was. Tweemaal betrof dat
				 incidenten van twee Russische Bear bommenwerpers. De eerste maal werden de
				 toestellen gevolgd door de Duitse QRA en zijn de bommenwerpers niet in het
				 Nederlands luchtruim geweest. De tweede maal zijn de toestellen door de
				 Nederlandse QRA gevolgd (zie boven). Eenmaal is de QRA door het AOCS naar een
				 hogere gereedheid gebracht wegens een onbekend toestel.
 
				 Extra openstelling vliegbases voor nationale
				 operaties
 Ten behoeve van incidenteel gebruik door derden zijn in 2010 de
				 vliegbases 24 keer buiten de reguliere openingstijden ter beschikking gesteld,
				 bijvoorbeeld voor orgaantransplantatievluchten.
 
				 Afstoten en opheffen
 Nederland heeft in november 2010 zes F-16 toestellen aan Chili
				 overgedragen. De overige twaalf toestellen zullen dit jaar volgen.
 In 2010 was afstoting voorzien van twee F-50
				 transportvliegtuigen. Deze zijn daarom vanaf 1 oktober 2010 niet meer
				 operationeel gereed gesteld.
 
				 Operationele gereedheid
 
				 Jachtvliegtuigen
 De doelstelling voor Operationele Gereedheid (OD2) is in 2010
				 niet helemaal gerealiseerd. In de eerste twee maanden van 2010 zorgden de
				 extreme weersomstandigheden voor aanzienlijk minder mogelijkheden om gereedheid
				 te kunnen realiseren. Vervolgens heeft de in februari ingestelde
				 verplichtingenpauze grote gevolgen gehad voor de jachtvliegtuigen, waardoor
				 benodigde reservedelen niet beschikbaar waren en onderhoudscontracten niet
				 konden worden afgesloten. Ten slotte is het in september geconstateerde tekort
				 op het brandstofbudget ook van invloed geweest op een dalende realisatie van de
				 doelstellingen.
 
				 Maritieme helikopters
 Als gevolg van nieuwe besluitvorming in het project Uitfasering
				 Lynx-helikopters is er begin 2010 een bijstelling geweest van het aantal
				 beschikbare toestellen. Dit aantal lag lager dan waar bij de begroting van is
				 uitgegaan. Hierdoor is de realisatie van OD2 lager dan voorzien. Met de
				 overgebleven Lynx-helikopters is echter gewoon aan de daarvoor geldende
				 gereedheidsnormering voldaan.
 
				 Geleide Wapens
 De realisatie van de doelstelling is onder de norm geweest als
				 gevolg van uitlopende modificaties die zijn uitgevoerd op de verschillende
				 (Commando)-containers en door klachten ten aanzien van verschillende
				 systeemonderdelen. Tevens is de verminderde beschikbaarheid van personeel van
				 invloed geweest die het gevolg is van individuele uitzendingen, opleidingen,
				 vacatures en systeembeperkingen. Door onderlinge uitwisseling van systemen
				 tussen de eenheden is de inzet van één cluster van twee Fire Platoons altijd gegarandeerd conform de gestelde
				 eisen.
 
				 Kustwacht
 De Kustwacht laat een kleine afwijking zien bij OD2. Deze is
				 het gevolg van het niet meenemen van het onderhoud in de begroting onder het
				 voortzettingsvermogen (OD3) terwijl deze wel is gerealiseerd. De kustwacht
				 heeft wel volledig aan al haar opdrachten en verplichtingen voldaan.
 
 
 
 4.5.
 Beleidsartikel 24 Commando Koninklijke
					 marechaussee
 
 
				 Algemene doelstelling
 Het Commando Koninklijke marechaussee (CKmar) draagt zorg voor
				 de uitvoering van de in de Politiewet 1993 opgedragen politietaken door de
				 daadwerkelijke handhaving van de rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen
				 die deze behoeven, alsmede het leveren van een bijdrage aan de effectiviteit
				 van de krijgsmacht.
 
				 Omschrijving van de samenhang in het beleid
 
 Het CKmar levert een bijdrage aan een veilige samenleving
					 door handhaving van de rechtsorde en de verlening van hulp aan hen die dat
					 behoeven, zowel in binnen- als buitenland. Het CKmar is een politieorganisatie
					 met een militaire status, die verantwoordelijk is voor een breed takenpakket.
					 Het CKmar draagt, als onderdeel van de krijgsmacht, bij aan de taken die in de
					 Grondwet zijn opgedragen aan de krijgsmacht. Verder staan de taken van het
					 CKmar vermeld in ondermeer de Politiewet 1993, de Vreemdelingenwet 2000, de
					 Luchtvaartwet en de Paspoortwet. De beleidsverantwoordelijke ministers bepalen
					 jaarlijks de wijze waarop de taken van het CKmar moeten worden uitgevoerd.
 Het CKmar kan snel en flexibel inspelen op wijzigende
					 omstandigheden door accenten te leggen binnen taakvelden of tussen taakvelden,
					 waar nodig na toestemming van de betreffende gezagsdragers. De taken van het
					 CKmar zijn van groot belang voor de Nederlandse samenleving en blijven dit ook
					 in de toekomst.
 
 
				 Verantwoordelijkheid
 De minister is als beheersverantwoordelijke voor het CKmar
				 verantwoordelijk voor het vaststellen van de mate van gereedheid, de omvang en
				 de samenstelling van het CKmar. De uitvoering heeft hij opgedragen aan de
				 commandant van het CKmar.
 
				 Doelbereiking
 Het CKmar heeft een bijdrage geleverd aan een veilige
				 samenleving, door handhaving van de rechtsorde en de verlening van hulp aan hen
				 die dat behoeven, zowel in binnen- als buitenland. Het CKmar is een
				 politieorganisatie met militaire status, die verantwoordelijk is voor een breed
				 takenpakket.
 Het CKmar is belast met de drie hoofdtaken die in de Grondwet
				 in algemene zin zijn opgedragen aan de krijgsmacht. Daarnaast staan in artikel
				 6 van de Politiewet 1993 de specifieke taken van het CKmar limitatief opgesomd.
				 De Politiewet 1993 vormt bovendien de grondslag voor de samenwerking met en
				 bijstand aan de politie. De (opsporings)bevoegdheden van de ambtenaren van het
				 CKmar zijn onder meer geregeld in het strafrecht en in de vreemdelingenwet en
				 -regelgeving.
 Het CKmar heeft haar taak uitgevoerd in ondergeschiktheid aan
				 het bevoegd gezag en in overeenstemming met de geldende rechtsregels. Het
				 takenpakket van het CKmar heeft zich ontwikkeld tot een veelzijdig en
				 samenhangend geheel. Het CKmar heeft snel en flexibel ingespeeld op wijzigende
				 omstandigheden door accenten te leggen binnen taakvelden of tussen taakvelden,
				 waar nodig na toestemming van de betreffende gezagsdragers.
 
				 Externe factoren
 Het behalen van de algemene doelstelling hangt af van het
				 hebben van voldoende opgeleid, geoefend en gemotiveerd personeel, voldoende
				 materieel dat voldoet aan de operationele vereisten en de mogelijkheden hier
				 realistisch mee op te leiden en te trainen. De personele vulling wordt mede
				 bepaald door niet-beïnvloedbare factoren als demografische ontwikkeling en de
				 economische situatie. Het kunnen beschikken over het gewenste materieel wordt
				 mede bepaald door niet-beïnvloedbare factoren als de stand van de techniek en
				 de mogelijkheden of beperkingen van de industrie. De geoefendheid van de
				 eenheden van het CKmar is afhankelijk van voldoende opleidings-, oefen- en
				 trainingsmogelijkheden.
 
				 Commissie Evaluatie Beleidsplan Koninklijke Marechaussee
				 2010
 De commissie-Vliegenthart heeft in februari 2009 geconstateerd
				 dat Defensie met de uitvoering van het Beleidsplan de juiste weg is ingeslagen
				 en dat veel is bereikt en verbeterd. De uitvoering van het proces is echter nog
				 niet voltooid. In 2010 heeft het CKmar zich ingespannen de doelstellingen te
				 bereiken en het proces tot een blijvend succes te maken. Het CKmar heeft zich
				 hierbij in het bijzonder gericht op de thema’s leiderschap, werkdruk en
				 zingeving, flexibiliteit en generalisme en personeel en organisatie. De
				 commissie-Vliegenthart heeft in het najaar van 2010 de inspanningen en het
				 effect hiervan opnieuw getoetst. Door de commissie is geconstateerd dat het
				 CKmar zich verder heeft ontwikkeld langs de lijnen van het Beleidsplan Kmar
				 2010.
 
				 Werkdruk, werkbeleving en zingeving
 De werkdruk bij het CKmar is evenwichtiger over de organisatie
				 verdeeld door een herverdeling van het personeel en een meer flexibele
				 personeelsinzet. De leidinggevenden besteden aandacht aan afwisseling van
				 werkzaamheden voor het personeel. Een voorbeeld hiervan is dat een aantal
				 oefeningen van de Mobiele Eenheid (ME) is vervangen door reële inzet met de
				 politie. De lage werkdruk en zingeving bij de medewerkers die belast zijn met
				 wacht- en bewakingstaken blijven echter een aandachtspunt. Met innovatieve
				 oplossingen en investeringen in de loopbaan van het desbetreffende personeel
				 maakt het CKmar het werk aantrekkelijker.
 
				 Leiderschap
 Het CKmar blijft investeren in de kwaliteit van leiderschap en
				 heeft structurele voorzieningen getroffen om de kwaliteit hiervan te
				 waarborgen. Zo zijn bijvoorbeeld bevoegdheden en verantwoordelijkheden lager in
				 de organisatie belegd en wordt hieraan in de organisatie voortdurend aandacht
				 besteed.
 
				 Personeel en organisatie
 Het CKmar heeft een nieuw loopbaanbeleid ontwikkeld. Dit wordt
				 in een pilot voor heel Defensie getoetst. De rollen in het sturingsconcept ten
				 aanzien van P&O zijn verduidelijkt. De kwaliteit van het P&O-beheer
				 heeft voordurend de aandacht. Naast het sturen en fysiek vullen van de
				 organisatie heeft de mens achter de getallen nadrukkelijk de aandacht.
 
				 Flexibiliteit en Generalisme
 Een flexibele inzet in combinatie met een brede inzetbaarheid
				 draagt bij aan een positieve werkbeleving en verbetert de resultaten van de
				 werkzaamheden. Het CKmar heeft hiertoe verscheidene maatregelen genomen. Zo
				 worden steeds meer generalistische teams ingezet waarin ervaren medewerkers van
				 uiteenlopende disciplines elkaar ondersteunen. Voorts hebben brigades met een
				 relatief eenzijdig werkaanbod afspraken gemaakt over het onderhouden van de
				 basisvaardigheden door de medewerkers. De medewerkers ervaren generalisme over
				 het algemeen als een verrijking van de taakuitvoering.
 
				 Interne en Externe aansturing
 De aansturing is verbeterd door het opnieuw beleggen van taken.
				 De rol van de districtscommandant als integraal verantwoordelijke wordt daarbij
				 zoveel mogelijk gerespecteerd en ingevuld. De commissie signaleert dat door de
				 gezagsdragers nog steeds onvoldoende invloed uitgeoefend wordt op de
				 prioriteitstelling van het CKmar. Indien de beschikbare capaciteit onvoldoende
				 is om alle gewenste veiligheidsdiensten te bemannen, dient het gezag
				 uitdrukkelijk prioriteiten en posterioriteiten te benoemen. Hierover wordt met
				 de gezagsdragers nog in overleg getreden.
 
				 Schiphol
 De problemen bij de personele vulling van de Brigade
				 Grensbewaking van het district Schiphol zijn opgelost. Een van de belangrijkste
				 resultaten is dat generalisme op Schiphol vorm heeft gekregen. Het vastleggen
				 van de vaardigheden gekoppeld aan werkzaamheden heeft een positieve invloed op
				 de werkbeleving van de medewerkers. Door onder andere de invoering van
				 generalisme is de uitwisselbaarheid van personeel uit de verschillende brigades
				 vergroot. Hiermee heeft het district Schiphol zelf de piekbelastingen
				 opgelost.
 
				 Ontwikkelagenda
 Het Beleidsplan Kmar 2010 en het rapport «Doorpakken richting
				 2010» zijn inmiddels opgevolgd door een ontwikkelagenda. Deze ontwikkelagenda
				 geldt als basis om de geleidelijke en constante ontwikkeling van verdere
				 verbeteringen te bewerkstelligen.
 
				 Uitkomsten werkbelevingsonderzoek
 In 2008 is het voorlaatste werkbelevingsonderzoek uitgevoerd
				 bij het CKmar. Mede op basis van dat onderzoek en andere onderzoeken die binnen
				 het CKmar zijn uitgevoerd,zijn maatregelen genomen om de werkbeleving bij het
				 CKmar te verbeteren. Begin 2011 is het personeel van het CKmar opnieuw
				 uitgenodigd om deel te nemen aan het werkbelevingsonderzoek genaamd PICTURE. Op
				 basis van de respons van het onderzoek (66 procent) kunnen de resultaten worden
				 gegeneraliseerd naar de totale populatie van het CKmar. De respons is overigens
				 nagenoeg gelijk aan de respons in 2008.
 Een eerste analyse van de uitkomsten van het
				 werkbelevingsonderzoek laat zien dat de medewerkers van het CKmar enthousiast
				 zijn over het werk, er plezier in hebben en dat men het werk ook aan kan.
				 Medewerkers hebben een gezonde mate van bevlogenheid en zijn over het algemeen
				 tevreden en voelen zich betrokken, zowel bij hun eigen eenheid als bij het
				 CKmar. In vergelijking met het onderzoek uit 2008 wordt de werkdruk nu als
				 passend ervaren. Daarnaast is men positief over de werksfeer en heeft men het
				 gevoel dat men rechtvaardig wordt behandeld binnen de organisatie. Ook vindt
				 men dat afspraken worden nagekomen en dat de organisatie geïnteresseerd is in
				 zijn of haar welzijn. Het personeel is echter wel onzeker over de toekomst. Dit
				 mede als gevolg van de verwachte bezuinigingen en de wijzigingen van het
				 Algemeen Militair Ambtenarenreglement (AMAR). Ondanks dat zet men zich volledig
				 in voor zijn of haar taak. Aan de medewerkers is gevraagd wat er zou moeten
				 veranderen om te bereiken dat men met (nog) meer plezier naar het werk gaat.
				 Verbetering van de loopbaanmogelijkheden blijft in dat verband een
				 aandachtspunt. Een ander aandachtspunt betreft de arbeidsomstandigheden. 
				 7 Arbeidsomstandigheden zijn de middelen waarmee men
						werkt en de omgeving waarin men moet werken. Leiderschap wordt nu overigens minder vaak als
				 aandachtspunt genoemd als in 2008. Over het algemeen lijkt men hier meer
				 tevreden over dan in 2008. Net als in 2008 wordt communicatie genoemd als
				 aandachtspunt. Op basis van de definitieve resultaten van het
				 werkbelevingsonderzoek wordt bezien of en welke maatregelen moeten worden
				 genomen om de aandachtspunten te adresseren.
 Op basis van de definitieve resultaten van het
				 werkbelevingsonderzoek wordt bezien of en welke maatregelen moeten worden
				 genomen om de aandachtspunten te adresseren.
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 
 
 
 
 
 355 987
 
 
 
 
 311 429
 
 
 
 
 381 054
 
 
 
 
 399 720
 
 
 
 
 381 059
 
 
 
 
 395 351
 
 
 
 
 – 14 292
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Operationele
								taakvelden
 
 
 
 327 112
 
 
 335 547
 
 
 344 723
 
 
 331 247
 
 
 369 403
 
 
 366 339
 
 
 3 064
 
 
 
 
 
 Operationele taakvelden
 
 
 
 
 290 594
 
 
 
 
 296 497
 
 
 
 
 299 037
 
 
 
 
 299 037
 
 
 
 
 321 178
 
 
 
 
 322 134
 
 
 
 – 956
 
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 
 
 36 518
 
 
 
 
 39 050
 
 
 
 
 45 686
 
 
 
 
 45 686
 
 
 
 
 48 225
 
 
 
 
 44 205
 
 
 
 4 020
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 327 112
 
 
 
 
 335 547
 
 
 
 
 344 723
 
 
 
 
 331 247
 
 
 
 
 369 403
 
 
 
 
 366 339
 
 
 
 
 3 064
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Koninklijke Marechaussee
 
 
 35 585
 
 
 32 844
 
 
 31 355
 
 
 30 184
 
 
 30 427
 
 
 25 893
 
 
 4 534
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 2 838
 
 
 4 722
 
 
 4 357
 
 
 4 200
 
 
 3 584
 
 
 3 119
 
 
 465
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 38 423
 
 
 
 
 37 566
 
 
 
 
 35 712
 
 
 
 
 34 384
 
 
 
 
 34 011
 
 
 
 
 29 012
 
 
 
 
 4 999
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 365 535
 
 
 
 
 373 113
 
 
 
 
 380 435
 
 
 
 
 365 631
 
 
 
 
 403 414
 
 
 
 
 395 351
 
 
 
 
 8 063
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 5 546
 
 
 
 
 4 940
 
 
 
 
 4 839
 
 
 
 
 8 301
 
 
 
 
 5 941
 
 
 
 
 4 652
 
 
 
 
 1 289
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 De lagere verplichtingen worden voor € 11 miljoen
				 veroorzaakt doordat de overeenkomsten met een facilitair karakter (inclusief de
				 huur van gebouwen en terreinen) meer dan voorheen jaarlijks worden vastgelegd
				 in plaats van meerjarig. Bovendien is de stand van de verplichtingen door een
				 schoning in de administratie verlaagd met een bedrag van € 1,7 miljoen. Het
				 resterende verschil betreft diverse kleine mutaties.
 
				 Uitgaven
 Hogere uitgaven worden voor € 6,1 miljoen veroorzaakt door
				 een convenant tussen Buitenlandse Zaken en Defensie met betrekking tot de
				 beveiliging van ambassades in het buitenland. Deze beveiliging wordt uitgevoerd
				 door personeel van het CKmar. Het resterende verschil betreft diverse kleine
				 mutaties.
 
 Verdeling naar taakvelden
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verdeling gelden naar taakvelden CKmar
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010 
							 1 Dit bedrag is exclusief opleidingen.
								 
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Operationele
							 taakvelden
 
 
 
 
 322 134
 
 
 
 
 321 178
 
 
 
 
 – 956
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beveiliging
 
 
 69 968
 
 
 79 305
 
 
 9 337
 
 
 
 
 Vreemdelingenwetgeving
 
 
 151 049
 
 
 147 904
 
 
 – 3 145
 
 
 
 
 Militaire politietaken
 
 
 30 252
 
 
 46 559
 
 
 16 307
 
 
 
 
 Politietaken burgerluchtvaartterreinen
 
 
 22 532
 
 
 25 547
 
 
 3 015
 
 
 
 
 Assistentie, samenwerking en bijstand
 
 
 8 607
 
 
 4 799
 
 
 – 3 808
 
 
 
 
 Internationale crisis- en humanitaire operaties
 
 
 39 726
 
 
 17 065
 
 
 – 22 661
 
 
 
 
 
 
				 Operationele doelstellingen
 
 Operationele doelstelling 1: Handhaving
				 veiligheidsniveau in overeenstemming met de geldende
				 veiligheidsconcepten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 Aantal illegale betredingen van het object waarbij
								niet tijdig is geïntervenieerd
 
 
 4
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Aantal operationeel gerede eenheden (VTE'n)
								persoonsbeveiliging bij bezoek van militaire autoriteiten 
 
 
 8
 
 
 10
 
 
 11 
								1 In het eerste kwartaal van 2010 is er geen
									 registratie geweest. In het restant van het jaar zijn elf opdrachten
									 persoonsbeveiliging bij het bezoek van militaire autoriteiten
									 uitgevoerd.
 
 
 1
 
 
 
 
 Aantal uitgevoerde opdrachten persoonsbeveiliging in
								het kader van internationale vredesoperaties 
 
 
 20
 
 
 20 (13) 
								2 Defensie heeft besloten de
									 gereedstellingsopdracht voor het Close Protection
									 Team (CPT) van de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB)
									 neerwaarts bij te stellen van 20 naar 13. Deze lagere gereedstelling is
									 gerealiseerd in september 2010. 
 
 
 20 (13)
 
 
 0
 
 
 
 
 Het percentage uitvoering productieprogramma
								Beveiliging burgerluchtvaart
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 Het servicepercentage beveiligde
								waardetransporten
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 
 Operationele doelstelling 2: Beheersing van
				 de vreemdelingenstroom in overeenstemming met de geldende wet- en
				 regelgeving.
 
 
 Controle conform bepalingen Schengengrenscode omtrent de
					 verschillende vervoerssegmenten en, wat betreft Schiphol, binnen de met
					 Amsterdam Airport Schiphol overeengekomen bezetting conform planning en
					 verwachte passagiersaanbod van Schiphol.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Burgerluchtvaart:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve en fysieke controle op in- en
							 uitreis
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cruiseschepen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve en fysieke controle op in- en
							 uitreis
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 – (grondige) fysieke controle EU-bemanning en
							 passagiers (controle afhankelijk van risico-indicatie ZUIS) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 • inreis
 
 
 79%
 
 
 
 84%
 
 
 – 16%
 
 
 
 
 • uitreis
 
 
 64%
 
 
 
 92%
 
 
 – 8%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrachtferry’s:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve controle van bemanning en
							 passagiers 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 – (grondige) fysieke controle EU-bemanning en
							 passagiers (controle afhankelijk van risico-indicatie ZUIS) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 • inreis
 
 
 94%
 
 
 
 84%
 
 
 – 16%
 
 
 
 
 • uitreis
 
 
 96%
 
 
 
 92%
 
 
 – 8%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personenferry’s:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve controle van bemanning en
							 passagiers 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 – (grondige) fysieke controle EU-bemanning en
							 passagiers (controle afhankelijk van risico-indicatie ZUIS) 
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 • inreis
 
 
 94%
 
 
 
 84%
 
 
 – 16%
 
 
 
 
 • uitreis
 
 
 96%
 
 
 
 92%
 
 
 – 8%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pleziervaart:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve controle van bemanning en
							 passagiers 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – fysieke controle op aangemelde vaartuigen van
							 buiten Schengen (fysieke controle afhankelijk van risico-indicatie ZUIS) 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – Landelijke projectdagen (gecombineerd met
							 visserij), welke geselecteerd zijn op basis van een risicoanalyse, waarop een
							 100% fysieke persoonscontrole plaatsheeft
 
 
 5 projectdagen
 
 
 3 projectdagen
 
 
 3 projectdagen
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vissersschepen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve controle van bemanning en
							 passagiers 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – fysieke controle op aangemelde vaartuigen van
							 buiten Schengen (fysieke controle afhankelijk van risico-indicatie ZUIS) 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – Aantal projectdagen (gecombineerd met
							 pleziervaart), welke geselecteerd zijn op basis van een risicoanalyse, waarop
							 een 100% fysieke persoonscontrole plaatsheeft
 
 
 5 projectdagen
 
 
 3 projectdagen
 
 
 2 projectdagen
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vrachtvaart: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – administratieve controle van bemanning en
							 passagiers. 
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 0
 
 
 
 
 – fysieke controle afhankelijk van risico-indicatie
							 ZUIS
 
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 •  inreis
 
 
 79%
 
 
 
 84%
 
 
 – 16%
 
 
 
 
 • uitreis
 
 
 88%
 
 
 
 92%
 
 
 – 8%
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Op basis van de Schengengrenscode (SGC) wordt idealiter iedere
				 grenspassant van de buitengrens minimaal aan een eenvoudige controle
				 onderworpen (SGC Hoofdstuk II art 7 lid 2). Reizigers afkomstig van derde
				 landen die de buitengrens van het Schengengebied passeren worden idealiter aan
				 een grondige controle onderworpen (SGC Hoofdstuk II art 7 lid 3). Voor
				 burgerluchtvaart is sprake van een «gesloten systeem». Alle passagiers die
				 het land in of uit reizen, worden vanzelf langs een controlepost geleid en
				 aldaar fysiek gecontroleerd. De score van 100 procent fysieke controle is een
				 logisch gevolg. De 100 procent administratieve controle voor de maritieme
				 sector kan worden gegarandeerd aangezien alle informatie die door de
				 vervoersmaatschappijen worden geleverd, in systemen wordt nagetrokken. De
				 grondige (fysieke) controle op actuele risicoprofielen in de maritieme sector
				 is in overleg met het beleidsverantwoordelijke departement risicogestuurd
				 uitgevoerd. De daadwerkelijke controle heeft plaats aan de hand van de
				 controleadviezen vanuit de risicoprofielen die in ZUIS 
				 8 Het informatiesysteem ZUIS genereert
						controlevoorstellen op basis van informatie en analyse. Onderscheid in de
						registratie tussen eenvoudige en grondige controles is niet mogelijk in alle
						maritieme segmenten. zijn vastgelegd. In overleg met het
				 beleidsverantwoordelijke departement is door capaciteitsgebrek de norm gesteld
				 op minimaal 75 procent daadwerkelijke controle van de uitgebrachte adviezen. De
				 realisatie wordt bijgehouden voor de categorieën inreizende vaartuigen en
				 uitreizende vaartuigen. De gerealiseerde percentages (84 procent voor
				 inreizende vaartuigen en 92 procent voor uitreizende vaartuigen) betreffen een
				 totaalscore van de verschillende segmenten.
 Voor de segmenten pleziervaart en visserij geeft het CKmar
				 invulling aan de doelstellingen door het risicogestuurd organiseren van
				 landelijke controledagen. Op deze «projectdagen» is er sprake van 100 procent
				 administratieve en fysieke controle. Daarnaast worden binnen deze segmenten
				 aangemelde schepen die van buiten het Schengengebied komen meegenomen in de
				 risicoanalyse van ZUIS. Op basis van het bijbehorende controleadvies worden de
				 passagiers en de bemanning van het vaartuig administratief en indien nodig
				 fysiek gecontroleerd. In 2010 zijn er vijf landelijke projectdagen
				 georganiseerd. Op deze projectdagen wordt de prioriteit bij één segment
				 gelegd. Het andere segment wordt gecontroleerd indien er voldoende aanbod, tijd
				 en capaciteit beschikbaar is. De streefwaarde van drie projectdagen voor het
				 segment visserij is hierdoor niet gerealiseerd.
 In 2009 heeft de Europese Commissie de risicogestuurde
				 uitvoering van het Schengen-aquis door Nederland geëvalueerd. In het voorjaar
				 van 2010 is het rapport van de Schengen-evaluatiecommissie definitief
				 vastgesteld. De algehele conclusie is dat Nederland op adequate wijze
				 uitvoering geeft aan het Schengen-aquis.
 
 Wachtrij op de luchthaven Schiphol
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010 
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 – Percentage van de passagiers dat bij aankomst
							 maximaal 10 minuten moet wachten voorafgaand aan de paspoortcontrole
 
 
 99%
 
 
 95%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – Percentage van de vertrekkende of transfererende
							 passagiers dat maximaal 6 minuten moet wachten voorafgaand aan de
							 paspoortcontrole
 
 
 81%
 
 
 95%
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering geven aan Mobiel Toezicht Vreemdelingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 Aantal vaststellingen van illegalen in het
							 grensgebied
 Inzet heeft plaats in overleg met het bevoegd
							 gezag
 
 
 3 624
 
 
 Het aantal vaststellingen is afhankelijk van het
							 aanbod
 
 
 3 222
 
 
 – 
							 1 Aangezien de realisatie afhankelijk is van
								 het aanbod wordt geen toelichting gegeven op het verschil tussen streefwaarde
								 en realisatie.
 
 
 
 
 
 
 Identiteit in het AC-proces
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 100% (on)echtheidsonderkenning binnen 48 uur
 
 
 100%
 
 
 100%
 
 
 – 
							 1 In juli 2010 is de Algemene Asielprocedure
								 (AA) verlengd naar 8 dagen. Door de aanpassing van het proces is de norm niet
								 langer representatief voor het proces. Een nieuwe indicator is in ontwikkeling.
								 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering geven aan uitzettingen van vreemdelingen uit
					 Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 Aantal uitzettingen van vreemdelingen uit
							 Nederland.
 
 
 5 394
 
 
 Het aantal uitzettingen is afhankelijk van het
							 aanbod
 
 
 6 451
 
 
 – 
							 1 Aangezien de realisatie afhankelijk is van
								 het aanbod wordt geen toelichting gegeven op het verschil tussen streefwaarde
								 en realisatie.
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Amsterdam Airport Schiphol (AAS) voert sinds eind 2009 geen
				 metingen meer uit. Het CKmar heeft alle balies bezet conform planning op basis
				 van het verwachte passagiersaanbod van Schiphol. Deze flexibiliteit heeft ertoe
				 bijgedragen dat de zomerpiek adequaat is afgehandeld. Naar verwachting worden
				 midden 2011 herziene prestatie-indicatoren geïntroduceerd in overleg met AAS
				 en het beleidsverantwoordelijke departement.
 
 Operationele doelstelling 3: Handhaving van
				 de openbare orde en strafrechtelijke rechtsorde binnen de krijgsmacht en jegens
				 militaire justitiabelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid/bereikbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage van de meldingen waarbij het CKmar binnen
								30 minuten ter plaatse moet zijn
 
 
 99%
 
 
 90%
 
 
 95%
 
 
 5%
 
 
 
 
 Aantal misdrijfdossiers
 
 
 1 250
 
 
 1 500
 
 
 1 194
 
 
 – 306
 
 
 
 
 Percentage processen-verbaal «lik op stuk»
 
 
 42%
 
 
 50%
 
 
 49%
 
 
 – 1%
 
 
 
 
 Percentage technisch sepot
 
 
 10%
 
 
 <5%
 
 
 8%
 
 
 3%
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Er zijn in 2010 1194 misdrijfverbalen aangeboden aan het
				 Openbaar Ministerie (OM) te Arnhem. Het verschil tussen de streefwaarde en de
				 realisatie wordt grotendeels veroorzaakt door het achterblijven van het aanbod.
				 Daarnaast heeft het CKmar binnen het Taakveld Militaire Politiedienst nog 160
				 misdrijfverbalen aangeboden aan andere Openbaar Ministeries. Hoewel een
				 verbetering zichtbaar is in het percentage technische sepots, is de norm in
				 2010 niet gehaald. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een aantal met
				 elkaar samenhangende misdrijfverbalen die om dezelfde reden zijn
				 geseponeerd.
 
 
 Operationele doelstelling 4: Handhaving van
				 de openbare orde en de strafrechtelijke rechtsorde op de aangewezen nationale
				 luchtvaartterreinen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid/bereikbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage van de prioriteit 1 meldingen in de
								Terminal en het desbetreffende luchtvaartterrein waarbij het CKmar binnen 5
								minuten ter plaatse moet zijn.
 
 
 98%
 
 
 90%
 
 
 91%
 
 
 1%
 
 
 
 
 Percentage van de prioriteit 2 meldingen in de
								Terminal en het desbetreffende luchtvaartterrein waarbij het CKmar binnen 10
								minuten ter plaatse moet zijn.
 
 
 93%
 
 
 90%
 
 
 85%
 
 
 – 5%
 
 
 
 
 Percentage van de prioriteit 3 meldingen in de
								Terminal en het desbetreffende luchtvaartterrein waarbij het CKmar binnen 15
								minuten ter plaatse moet zijn.
 
 
 96%
 
 
 90%
 
 
 96%
 
 
 6%
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Aan de doelstelling inzake de response-tijden is in 2010 niet geheel voldaan. Het gebrek
				 aan eenduidige registratie is de voornaamste oorzaak voor de onderrealisatie.
				 Personeel meldt zich niet eerst bij de centrale maar gaat ter plaatse direct
				 over tot hulpverlening.
 
 Operationele doelstelling 5: Beschikbare operationeel
					 gerede eenheden voor samenwerking, bijstand en assistentieverlening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Streefwaarde 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal beschikbare
							 eenheden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – 4 ME-pelotons (Mobiele Eenheden)
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 0
 
 
 
 
 – 4 BE-pelotons (Bijstandseenheden)
 
 
 3
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 – 1
 
 
 
 
 – 1 AE (Aanhoudingseenheid)
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Vanuit het CKmar-brede bijstandspotentieel kan invulling
				 gegeven worden aan alle inzetvormen.
 In verband met een efficiencymaatregel zijn in 2009 twee
				 pelotons van de Bijstandseenheid (BE) van het District West samengevoegd voor
				 statische beveiligingstaken.
 
 
 Operationele doelstelling 6: Beschikbare
				 operationele eenheden voor internationale crisis- en humanitaire
				 operaties.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbare operationele eenheden voor internationale
								crisis- en humanitaire operaties CKmar 2010
 
 
 Totaal aantal eenheden
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal operationeel gerede eenheden
 
 
 Voortzettingsvermogen
 
 
 
 
 Ingezet
 
 
 Operationeel gereed
 
 
 
 
 
 
 CKmar
 
 
 Personeel voor civiele politiemissies
 
 
 306 Mil
 
 
 gem. 107
 
 
 46
 
 
 153
 
 
 
 
 CKmar
 
 
 BE-peloton voor Crowd Riot Control (CRC)
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 
 
 CKmar
 
 
 Personeel t.b.v. het samenstellen van Close
								Protection Teams ter begeleiding van VIPS in het buitenland
 
 
 60 Mil
 
 
 gem. 16
 
 
 4
 
 
 20
 
 
 
 
 CKmar
 
 
 Eskadron MP t.b.v. inzet i.h.k.v. Navo-opdrachten;
								reactietermijn van 180 dagen
 
 
 – 
								1 Eind 2009 is – als gevolg van de
									 bezuinigingen en na vaststelling van de Ontwerpbegroting 2010 – besloten om
									 met ingang van 1 januari 2010 niet langer het halve eskadron MP gereed te
									 stellen. 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting tabel
 Vanuit het CKmar-brede bijstandspotentieel kan invulling
				 gegeven worden aan alle inzetvormen. Wat betreft de CRC-taak geldt dat de
				 haalbaarheid afhankelijk is van de inzetlocatie en de beschikbare
				 voorbereidingstijd. De huidige voertuigen (YPR) blijken niet geschikt te zijn
				 voor alle inzetvormen (zowel in nationaal als expeditionair verband).
 
 
 
 4.6.
 Beleidsartikel 25 Defensie Materieel Organisatie
 
 
				 Algemene doelstelling
 De DMO zorgt voor modern, robuust, kwalitatief hoogwaardig en
				 inzetbaar materieel.
 
				 Doelbereiking
 De DMO heeft een bijdrage geleverd aan de hoofddoelstellingen
				 van de krijgsmacht door levering van modern, robuust, kwalitatief hoogwaardig
				 en inzetbaar materieel.
 De DMO heeft hiervoor ondersteuning geleverd door de aanschaf
				 van het materieel, de instandhouding en de afstoting. Hierbij was de DMO
				 beleidsverantwoordelijk voor het defensiebrede materieellogistieke beleid en
				 het beleid met betrekking tot wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling. In de
				 paragraaf prestatiegegevens van de DMO wordt toegelicht in hoeverre deze
				 doelstellingen zijn bereikt.
 
				 Externe factoren
 Het verwerven van modern, robuust, kwalitatief hoogwaardig en
				 inzetbaar materieel is mede afhankelijk van de door de klant gestelde eisen en
				 de productiecapaciteit van de leveranciers. De beschikbaarheid van capabel
				 geschoold personeel, de toepasbaarheid van ontwikkelingen in het
				 wetenschappelijk onderzoek en de stand van de techniek bepalen in hoge mate het
				 behalen van deze algemene doelstelling. In 2010 is bovendien de problematiek
				 van de hoge kosten van de materiële exploitatie een beperkende factor
				 gebleken.
 
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2 807 209
 
 
 
 
 2 379 718
 
 
 
 
 1 933 323
 
 
 
 
 2 180 072
 
 
 
 
 1 128 782
 
 
 
 
 1 794 099
 
 
 
 
 – 665 317
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen zeestrijdkrachten
 
 
 329 359
 
 
 266 637
 
 
 240 177
 
 
 411 184
 
 
 264 813
 
 
 289 478
 
 
 – 24 665
 
 
 
 
 Investeringen landstrijdkrachten
 
 
 520 900
 
 
 649 360
 
 
 637 886
 
 
 562 788
 
 
 363 811
 
 
 355 702
 
 
 8 109
 
 
 
 
 Investeringen luchtstrijdkrachten
 
 
 280 824
 
 
 438 244
 
 
 426 739
 
 
 159 644
 
 
 238 256
 
 
 360 212
 
 
 – 121 956
 
 
 
 
 Investeringen Koninlijke marechaussee
 
 
 24 144
 
 
 16 828
 
 
 10 452
 
 
 15 536
 
 
 15 062
 
 
 16 959
 
 
 – 1 897
 
 
 
 
 Investeringen Defensiebreed
 
 
 
 
 
 37 427
 
 
 133 190
 
 
 246 985
 
 
 – 113 795
 
 
 
 
 Investeringen overig
 
 
 20 811
 
 
 26 277
 
 
 36 298
 
 
 36 849
 
 
 21 676
 
 
 24 930
 
 
 – 3 254
 
 
 
 
 Logistieke ondersteuning zeestrijdkrachten
 
 
 178 696
 
 
 261 991
 
 
 246 017
 
 
 274 912
 
 
 270 907
 
 
 240 393
 
 
 30 514
 
 
 
 
 Logistieke ondersteuning landstrijdkrachten
 
 
 273 868
 
 
 277 105
 
 
 263 339
 
 
 355 082
 
 
 292 611
 
 
 296 624
 
 
 – 4 013
 
 
 
 
 Logistieke ondersteuning luchtstrijdkrachten
 
 
 159 045
 
 
 259 161
 
 
 298 196
 
 
 299 267
 
 
 310 050
 
 
 256 762
 
 
 53 288
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 1 787 647
 
 
 
 
 2 195 603
 
 
 
 
 2 159 104
 
 
 
 
 2 152 689
 
 
 
 
 1 910 376
 
 
 
 
 2 088 045
 
 
 
 
 – 177 669
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Defensie Materieelorganisatie 
 
 
 466 816
 
 
 253 505
 
 
 256 823
 
 
 270 498
 
 
 259 127
 
 
 246 512
 
 
 12 615
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 1 502
 
 
 3 053
 
 
 2 590
 
 
 2 453
 
 
 3 105
 
 
 1 919
 
 
 1 186
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 468 318
 
 
 
 
 256 558
 
 
 
 
 259 413
 
 
 
 
 272 951
 
 
 
 
 262 232
 
 
 
 
 248 431
 
 
 
 
 13 801
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 2 255 965
 
 
 
 
 2 452 161
 
 
 
 
 2 418 517
 
 
 
 
 2 425 640
 
 
 
 
 2 172 608
 
 
 
 
 2 336 476
 
 
 
 
 – 163 868
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 66 937
 
 
 
 
 44 717
 
 
 
 
 49 623
 
 
 
 
 300 240
 
 
 
 
 292 916
 
 
 
 
 269 125
 
 
 
 
 23 791
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 De realisatie van het verplichtingenbudget is lager dan
				 aanvankelijk was voorzien als gevolg van vertragingen van grote
				 investeringsprojecten. De investeringsbudgetten zijn aangepast ter compensatie
				 van de hogere exploitatie-uitgaven bij de logistieke ondersteuning van de
				 operationele commando’s. Daarnaast is het saldo van het niet-beleidsartikel
				 80 (Nominaal en onvoorzien) voor een bedrag van € 61 miljoen verwerkt met de
				 investeringen. Verder heeft de budgettaire problematiek van begin 2010 geleid
				 tot een verplichtingenpauze voor de logistieke ondersteuning. Dit heeft
				 uiteindelijk voor heel 2010 bijgedragen aan € 205,1 minder verplichtingen.
				 De aanpassing van de budgetten hangt samen met de herfasering van een aantal
				 investeringsprojecten. Ook is € 78,3 miljoen voor de NH-90 uitgesteld.
				 € 78,2 miljoen voor F-16 zelfbescherming (ASE) is vertraagd naar 2011,
				 € 85 miljoen voor Vervanging Mortieropsporingsradar (MOR) is doorgeschoven
				 naar 2011 en € 51,1 miljoen voor Instandhouding Walrusklasse onderzeeboten
				 is vertraagd vanwege de aanbesteding. Het resterende verschil betreft diverse
				 mutaties op de investeringprojecten kleiner dan € 25 miljoen.
 
				 Uitgaven
 
				 Programma-uitgaven
 De investeringsbudgetten zijn € 68 miljoen aangepast ter
				 compensatie van de hogere exploitatie-uitgaven bij de logistieke ondersteuning
				 van de operationele commando’s. Daarnaast is het saldo van het
				 niet-beleidsartikel 80 (Nominaal en onvoorzien) voor een bedrag van € 61
				 miljoen verwerkt met de investeringen. Ook worden de naar latere jaren
				 verschoven verkoopopbrengsten voor € 71 miljoen ten laste gebracht van de
				 investeringen van de DMO. De aanpassing van de budgetten is mogelijk door de
				 herfasering van een aantal investeringsprojecten. Hier staat tegenover de
				 investeringsbijdrage van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor de
				 Nederlandse deelname aan het C-17 initiatief van de Navo ter vergroting van de
				 strategische luchttransportcapaciteit. Ten slotte is het budget van
				 verschillende kleinere projecten aangepast. De mutaties binnen de projecten
				 worden toegelicht bij de paragraaf uitgaven investeringen.
 De uitgaven voor de logistieke ondersteuning zijn gestegen met
				 € 20 miljoen aan afstotingskosten, € 33 miljoen voor brandstof en € 15
				 miljoen aan andere uitgaven voor de operationele ondersteuning. Daartegenover
				 staat dat voor € 18,2 miljoen aan uitgaven voor munitie en onderhoud voor
				 wapensystemen is vertraagd naar 2011. Het resterende verschil betreft meerdere
				 kleinere posten.
 
				 Apparaatsuitgaven
 Vanuit de andere defensieonderdelen is voor een bedrag van
				 € 11,7 miljoen bijgedragen aan het budget voor defensiebrede
				 energie-uitgaven. Het resterende verschil betreft meerdere kleinere
				 posten.
 
				 Ontvangsten
 Per saldo is in 2010 een bedrag van € 23,8 miljoen meer
				 ontvangen dan aanvankelijk in de begroting van 2010 was voorzien. Bij de eerste
				 suppletoire begroting van 2010 zijn de ontvangsten met € 78,1 miljoen
				 verhoogd door vertragingen bij de verkoop van de Orion-vliegtuigen aan Portugal
				 en de mijnenjagers aan Letland uit 2009. Bij de tweede suppletoire begroting
				 zijn de verkoopopbrengsten voor € 71 miljoen geherfaseerd naar 2011 en
				 verder. Het betreft wapensystemen zoals tanks en pantserhouwitsers. Het
				 resterende verschil betreft meerdere kleinere posten.
 
				 Operationele doelstellingen
 
				 Operationele doelstelling 1 – Voorzien in nieuw
				 materieel
 De DMO heeft in het kader van haar defensiebrede
				 materieellogistieke beleidsverantwoordelijkheid invulling gegeven aan de
				 doelstelling «voorzien in». In 2010 hebben zich op dit gebied onder andere de
				 volgende ontwikkelingen voorgedaan.
 
 Ten aanzien van Duurzaam Inkopen is in 2010 verder invulling
					 gegeven aan de implementatie van het kabinetsbeleid om vanaf 2010 100 procent
					 duurzaam in te kopen (doelstelling 21 van het kabinet-Balkenende IV). De
					 uitgangspunten van het rijksbrede programma Duurzaam Inkopen zijn onverkort van
					 toepassing verklaard op verwervingsactiviteiten van Defensie, waaronder de
					 agentschappen. Slechts in een aantal gevallen mag worden afgeweken van de
					 uitgangspunten van het rijksbrede programma. Het betreft situaties waarbij de
					 duurzaamheidseisen niet in overeenstemming kunnen worden gebracht met de eisen
					 voor veiligheid, wanneer de aanschaf van een duurzaam product substantieel
					 duurder is of in het geval dat duurzame producten en diensten niet in voldoende
					 mate beschikbaar zijn.
 In 2010 heeft Defensie als categoriemanager van het Rijk voor
					 de inkoop van dienstauto's deelgenomen aan en aansluiting gezocht bij de
					 stichting Dutch Consortium for the Tender of Electric Cars
					 (DC-TEC). DC-TEC heeft als doelstelling de verwerving van vierhonderd
					 elektrische voertuigen ten behoeve van het ministerie van Infrastructuur en
					 Milieu. Naast het Rijk nemen ook andere overheden en verscheidene marktpartijen
					 deel aan dit consortium.
 
 
				 Uitgaven investeringen
 Projecten waarvan in 2010 voor € 10 miljoen of meer is
				 gewijzigd worden afzonderlijk toegelicht, evenals wijzigingen in de planning
				 van het Defensie Materieelproces (DMP). De Kamer heeft met de motie-Knops
				 (Kamerstuk 32 123 X, nr. 68) de wens uitgesproken dat de
				 voorstudiefase (B-fase), de studiefase (C-fase) en
				 verwervingsvoorbereidingsfase (D-fase) van het DMP in beginsel niet worden
				 samengevoegd. Om hier gevolg aan te geven wordt de Kamer sinds 2010 meer dan
				 voorheen per afzonderlijke DMP-fase geïnformeerd over de voortgang van
				 materieelprojecten.
 
				 Investeringen zeestrijdkrachten
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving project
 
 
 Projectvolume (cfm OB 2011)
 
 
 Fasering tot 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 Aanpassing Mijnenbestrijdingscapaciteit (PAM)
 
 
 186,3
 
 
 2012
 
 
 172,2
 
 
 8,3
 
 
 5,7
 
 
 -2,6
 
 
 
 
 FRISC
 
 
 28,6
 
 
 2012 (2011)
 
 
 0,0
 
 
 13,0
 
 
 0,3
 
 
 -12,7
 
 
 
 
 Kwantitatieve versterking mariniersbataljons
 
 
 35,1
 
 
 2013 (2012)
 
 
 0,0
 
 
 10,9
 
 
 0,0
 
 
 -10,9
 
 
 
 
 Luchtverdedigings- en Commandofregatten (LCF)
 
 
 1 553,3
 
 
 2014 (2013) 
 
 
 1 507,0
 
 
 7,5
 
 
 6,1
 
 
 -1,4
 
 
 
 
 LCF Munitie
 
 
 335,1
 
 
 2016
 
 
 297,1
 
 
 2,5
 
 
 2,1
 
 
 0,4
 
 
 
 
 LCF Walreserve
 
 
 37,5
 
 
 2011 (2010)
 
 
 33,2
 
 
 0,4
 
 
 1,1
 
 
 0,7
 
 
 
 
 Patrouilleschepen
 
 
 511,5
 
 
 2014
 
 
 206,9
 
 
 139,8
 
 
 146,0
 
 
 6,2
 
 
 
 
 Verwerving Joint Support
							 Ship (JSS)
 
 
 377,6
 
 
 2015
 
 
 2,3
 
 
 41,4
 
 
 30,5
 
 
 -10,9
 
 
 
 
 
 
				 FRISC
 In januari 2011 is het eerste Fast Raiding,
				 Interception and Special Forces Craft (FRISC) opgeleverd door de
				 leverancier. In februari 2011 begint de test- en evaluatiefase. De oplevering
				 is enkele maanden vertraagd, onder andere als gevolg van de latere levering van
				 een aantal onderdelen. Het betalingsschema is vanwege de vertraagde levering
				 aangepast. De oplevering van de eerste vaartuigen blijft echter in lijn met het
				 project Patrouilleschepen.
 
				 Kwantitatieve versterking mariniersbataljons
 Er is voor een bedrag van € 10,9 miljoen aan betalingen
				 overgeheveld naar latere jaren. Dit is grotendeels veroorzaakt doordat de
				 nieuwbouw in Den Helder vertraging heeft opgelopen. Deze vertraging vormt
				 echter geen belemmering voor de gereedstelling van de versterkte
				 mariniersbataljons omdat deze van tijdelijke infrastructuur gebruik kunnen
				 maken.
 
				 Verwerving Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS)
 Een bedrag van € 10,9 miljoen aan betalingen is vertraagd
				 naar 2011. Dit komt grotendeels doordat ontwerpactiviteiten van de werf Damen
				 Schelde Naval Shipbuilding (DSNS) enkele maanden zijn uitgelopen. Hierdoor
				 worden de betalingen voor deze ontwerpactiviteiten later uitgevoerd en worden
				 bestellingen later geplaatst. Dit heeft geen gevolgen voor de geplande aanvang
				 van de bouw van het schip in 2011.
 
 Tabel projecten in planning
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen zeestrijdkrachten 
 
 
 Planning DMP-proces 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Herintroductie mijnenveegcapaciteit
 
 
 
 (BC) B
 
 
 (D) C
 
 
 
 
 Instandhouding Goalkeeper 
							 **Gemandateerde projecten waarvan de A-brief al
								 verzonden is.
 
 
 (A)
 
 
 A
 
 
 
 
 
 Instandhouding M-fregatten (deels in
							 realisatie)
 
 
 
 
 
 
 
 Instandhouding Walrusklasse onderzeeboten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Maritime Tactical Ballistic Missile
							 Defence (MTBMD)
 
 
 (A)
 
 
 
 A
 
 
 
 
 Modificatie MK48 Torpedo
 
 
 (A) A
 
 
 
 
 
 
 
 
				 Instandhouding Goalkeeper
 De brief over de A-fase is op 10 maart 2010 verzonden
				 (Kamerstuk 32 123
				 X, nr. 106). Dit was later dan aanvankelijk voorzien als gevolg van
				 een herschikking van het project.
 
				 Herintroductie mijnenveegcapaciteit
 In overeenstemming met de motie-Knops zijn de B- en C-fase van
				 dit project gescheiden. Op 28 mei 2010 is de B-brief naar de Kamer verzonden
				 (Kamerstuk 32 123
				 X, nr. 132). De planning van dit project is aangepast als gevolg van
				 een budgettaire herschikking.
 
				 Maritime Tactical Ballistic Missile Defence 
				 (MTBMD)
 Met de MTMBD worden de Luchtverdedigings- en Commandofregatten
				 voorzien van een sensorcapaciteit tegen ballistische raketten. Het vervolg van
				 dit project wordt bezien in samenhang met de beleidsbrief die in het voorjaar
				 van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Modificatie MK48 Torpedo
 Defensie heeft voorlopige prijsinformatie ontvangen uit de
				 Verenigde Staten waaruit is gebleken dat de prijs per modificatiepakket hoger
				 is dan aanvankelijk was voorzien. Defensie onderzoekt momenteel hoe de behoefte
				 zal worden vervuld.
 
 
				 Investeringen landstrijdkrachten
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving project 
							 *Het project Bushmaster is bij de Projecten in
								 realisatie Defensiebreed opgenomen.
 
 
 Projectvolume (cfm OB 2011)
 
 
 Fasering tot 
							 **Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 
 Battlefield
							 Managementsystem (BMS)
 
 
 62,7
 
 
 2012
 
 
 22,0
 
 
 13,4
 
 
 10,3
 
 
 – 3,1
 
 
 
 
 Datacommunicatie Mobiel Optreden
 
 
 41,7
 
 
 2012
 
 
 19,2
 
 
 7,0
 
 
 6,4
 
 
 – 0,6
 
 
 
 
 FGBADS (deel 1 fase 2 en deel 2)
 
 
 126,0
 
 
 2013 (2010)
 
 
 110,6
 
 
 1,0
 
 
 1,8
 
 
 0,8
 
 
 
 
 Groot Pantservoertuig (ontwikkeling)
 
 
 114,2
 
 
 2013
 
 
 98,6
 
 
 7,0
 
 
 0,7
 
 
 – 6,3
 
 
 
 
 Groot Pantserwielvoertuig (productie)
 
 
 705,7
 
 
 2017 (2016)
 
 
 50,5
 
 
 43,9
 
 
 36,7
 
 
 – 7,2
 
 
 
 
 IGV (productie en training)
 
 
 1 136,9
 
 
 2012 (2016)
 
 
 798,0
 
 
 205,0
 
 
 183,6
 
 
 – 21,4
 
 
 
 
 Medium Range Anti-Tank (MRAT)
 
 
 201,5
 
 
 2011 (2010)
 
 
 196,7
 
 
 3,5
 
 
 2,3
 
 
 – 1,2
 
 
 
 
 Pantserhouwitser
 
 
 467,9
 
 
 2012 (2010)
 
 
 420,8
 
 
 49,0
 
 
 12,5
 
 
 – 36,5
 
 
 
 
 
 Tactische Indoor
							 Simulation (TACTIS)
 
 
 84,1
 
 
 2011 (2010)
 
 
 66,2
 
 
 3,2
 
 
 5,9
 
 
 2,7
 
 
 
 
 Vervanging genie- & doorbraaktank
 
 
 77,3
 
 
 2013
 
 
 9,2
 
 
 15,0
 
 
 14,4
 
 
 – 0,6
 
 
 
 
 
 
				 Groot Pantserwielvoertuig (GPW, Boxer)
 Het projectbudget is verhoogd. Het betreft een prijsbijstelling
				 van 2009 naar 2010. In 2010 stonden de voorbereiding van de serieproductie en
				 de integratie van de C4I-systemen centraal. Hiervoor zal het contract nog
				 moeten worden aangepast.
 
				 Gepantserde patrouillevoertuigen (Bushmaster)
 Alle Bushmasters zijn geleverd en
				 aan de uit Afghanistan teruggekeerde voertuigen worden onderhoudswerkzaamheden
				 verricht. Het project is voltooid.
 
				 Infanterie Gevechtsvoertuig (IGV), productie en
				 training
 In 2010 heeft een bataljon met de CV-90 deelgenomen aan een
				 gereedstellingsoefening. Verder is een tweede bataljon omgeschoold voor het
				 gebruik van het voertuig. Een tekort aan reservedelen levert knelpunten op voor
				 de inzetbaarheid van de CV-90. Inmiddels zijn contracten gesloten voor de
				 verwerving van reservedelen. Daarnaast zijn de knelpunten met betrekking tot
				 35-mm munitie opgelost doordat de leverancier nieuwe munitie zal leveren.
				 Hiermee gaan voor Defensie geen extra kosten gepaard. Het verschil tussen de
				 verwachte en gerealiseerde uitgaven in 2010 is vooral het gevolg van een
				 vertraging in de levering van de voertuigen en daardoor in de
				 facturering.
 
				 Medium Range Anti Tank 
				 (MRAT)
 Alle systemen zijn geleverd en het project is voltooid.
 
				 Pantserhouwitser (PzH2000)
 Midden 2010 is het laatste systeem geleverd en het project
				 voltooid. Het verschil in de verwachte en gerealiseerde uitgaven in 2010 is
				 voornamelijk het gevolg van een uitgestelde BTW-betaling over overtollige
				 Pantserhouwitsers die in opslag staan.
 
				 Vervanging genie- en doorbraaktank
 Midden 2010 is een contractwijziging getekend om te voldoen aan
				 de gestelde eisen ten aanzien van het voertuiggewicht.
 
 Tabel projecten in planning
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen landstrijdkrachten 
 
 
 Planning DMP-proces 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Capability Upgrade
							 Elektronische Oorlogvoering (CUP EOV)
 
 
 
 (A)
 
 
 A
 
 
 
 
 Vervanging brugleggende tank
 
 
 
 (D)
 
 
 D
 
 
 
 
 Vervanging Mortieropsporingsradar (MOR)
 
 
 (A)
 
 
 
 A 
 
 
 
 
 Verwerving CE-paketten IGV
 
 
 
 (A)
 
 
 A
 
 
 
 
 Verwerving precision guided
							 munition**Gemandateerde projecten waarvan de A-brief al
								 verzonden is.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
				 Capability Upgrade Elektronische Oorlogvoering (CUP
				 EOV)
 Het project is vanwege de versoberingsmaatregelen
				 hergefaseerd.
 
				 Vervanging Mortieropsporingsradar (MOR)
 Het project is vanwege nadere studie met een jaar
				 verlengd.
 
				 Verwerving CE-pakketten IGV
 Het project is vanwege een nog lopende studie hergefaseerd.
				 Daarnaast is het budget verlaagd als gevolg van de versoberingmaatregelen.
				 Hierdoor wordt een aantal beschermingspakketten van het
				 infanteriegevechtsvoertuig CV-90 verminderd. Het vervolg van dit project wordt
				 bezien in samenhang met de beleidsbrief die in het voorjaar van 2011 naar de
				 Kamer is gestuurd.
 
				 Vervanging brugleggende tank
 De vier brugsystemen op wielbasis zijn geleverd. De
				 voorbereiding voor de serieproductie van de 10 brugsystemen op Leopard 2A4
				 onderstellen is in 2010 begonnen. De hiervoor benodigde Leopard 2A4
				 onderstellen zijn in 2010 verworven.
 
				 Verwerving Precision Guided Munition (PGM)
 De behoeftestelling is gewijzigd op grond van de
				 marktverkenning. Hierover is de Kamer geïnformeerd met de brief van 9 juli
				 2010 (Kamerstuk 32
				 123 X, nr. 136).
 
 
				 Investeringen luchtstrijdkrachten
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving project 
							 *Het project C-17 is bij projecten in
								 realisatie defensiebreed opgenomen.
 
 
 Projectvolume
 (cfm OB 2011)
 
 
 Fasering tot 
							 **Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 Aanschaf derde en vierde C-130
 
 
 68,0
 
 
 2012 (2010)
 
 
 47,7
 
 
 1,4
 
 
 10,9
 
 
 9,5
 
 
 
 
 Aanschaf C-130/(K)DC-10 simulatoren
 
 
 34,9
 
 
 2012 (2010)
 
 
 9,7
 
 
 10,2
 
 
 15,7
 
 
 5,5
 
 
 
 
 AH-64 MTADS
 
 
 83,5
 
 
 2012
 
 
 60,2
 
 
 10,3
 
 
 9,6
 
 
 – 0,7
 
 
 
 
 Chinook Uitbreiding & Versterking (4 + 2)
 
 
 364,1
 
 
 2014 (2013)
 
 
 226,3
 
 
 68,2
 
 
 10,7
 
 
 – 57,5
 
 
 
 
 Derde DC-10
 
 
 45,3
 
 
 2012 (2011)
 
 
 31,3
 
 
 5,0
 
 
 0,1
 
 
 – 4,9
 
 
 
 
 F-16 Link 16
 
 
 120,6
 
 
 2012
 
 
 101,3
 
 
 4,6
 
 
 0,4
 
 
 – 4,2
 
 
 
 
 F-16 M5 modificatie
 
 
 52,3
 
 
 2013 (2012)
 
 
 23,1
 
 
 8,8
 
 
 6,4
 
 
 – 2,4
 
 
 
 
 F-16 Verbetering Lucht-grondbewapening fase 1
 
 
 61,9
 
 
 2014 (2011)
 
 
 35,5
 
 
 2,0
 
 
 0,3
 
 
 – 1,7
 
 
 
 
 Vervanging F-16 System Development
							 and Demonstration
 
 
 792,1
 
 
 2012
 
 
 761,3
 
 
 17,4
 
 
 23,8
 
 
 6,4
 
 
 
 
 Vervanging F-16 NL projecten
 
 
 48,4
 
 
 2012
 
 
 20,9
 
 
 15,4
 
 
 10,5
 
 
 – 5,1
 
 
 
 
 
 
				 Aanschaf derde en vierde C-130
 De derde en vierde C-130 zijn in 2010 geleverd. Door een
				 vertraging in de levering van de toestellen en daardoor latere betalingen is
				 de realisatie in 2010 hoger dan aanvankelijk was voorzien. Het project is
				 voltooid met de zekerheid dat de levering van de zelfgenererende
				 zuurstofvoorziening is voorzien voor 2012. Dit is een additionele behoefte,
				 waarvoor het projectvolume met € 2,4 miljoen is toegenomen. Uit de eerste
				 resultaten van de operationele test- en evaluatiefase blijkt dat de toestellen
				 naar verwachting vanaf mei 2011 operationeel kunnen worden ingezet.
 
				 Chinook Uitbreiding en Versterking (vier + twee)
 Met de brief van 17 september 2010 (Kamerstuk
				 32 123 X,
				 nr. 158) is de Kamer geïnformeerd over de vertraagde levering van de
				 Chinook-toestellen. Als gevolg hiervan zijn ook de voor 2010 voorziene
				 betalingen deels verschoven.
 
				 F-16 Vervanging System Development and Demonstration
 Jaarlijks zijn er twee termijnbetalingen waarbij het mogelijk
				 is de voor januari voorziene betaling al in december te voldoen. De voor
				 januari 2011 voorziene betaling is betaald in 2010, waardoor meer is betaald
				 dan aanvankelijk was geraamd.
 
				 F-16 Vervanging en Nederlandse projecten
 De realisatie over 2010 is lager dan aanvankelijk was voorzien,
				 onder meer doordat de aanvang van een van de deelprojecten is verschoven naar
				 2011.
 
 Tabel projecten in planning
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen luchtstrijdkrachten 
 
 
 Planning DMP-proces 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 AH 64D Upgrade
 
 
 B/C/D
 
 
 
 
 
 
 AH-64D Verbetering bewapening
 
 
 A
 
 
 
 
 
 
 AH 64D Zelfbescherming (ASE)
 
 
 
 (B/C)
 
 
 B (D)
 
 
 
 
 Chinook Midlife Update
 
 
 (A)
 
 
 
 A
 
 
 
 
 Cougar Midlife Update
 
 
 (A)
 
 
 A 
 
 
 
 
 
 Vervanging Medium Power
							 Radars in Wier en Nieuw- Milligen
 
 
 
 
 B
 
 
 
 
 F-16 infrarood geleide lucht-lucht raket 
							 **Gemandateerde projecten waarvan de A-brief al
								 verzonden is.
 
 
 
 
 
 
 
 F-16 Mode 5 IFF
 
 
 
 
 
 
 
 F-16 Verbetering Lucht-grondbewapening Fase II
 
 
 (B/C)
 
 
 (D) B,C,D
 
 
 
 
 
 F-16 Zelfbescherming (ASE)
 
 
 
 
 
 
 
 Vervanging F-16 Voortgezette
							 verwervingsvoorbereiding/productie
 
 
 
 
 
 
 
 Patriot Vervanging COMPATRIOT
 
 
 
 
 
 
 
 
 
				 AH-64D Upgrade
 Met de brief van 28 oktober 2009 (Kamerstuk
				 27 830,
				 nr. 67) is de Kamer geïnformeerd over de resultaten van de B-, C-,
				 en D-fase van het project AH-64D Upgrade. Dit
				 project betreft de Block II Upgrade en omvat de
				 vervulling van negentien deelbehoeften. Daarvan zijn zeventien deelbehoeften
				 opgenomen in de Letter of Offer and Acceptance
				 (LOA) met de Amerikaanse overheid. Voor de twee resterende deelbehoeften
				 Blue Force Tracking en Video down/uplink is de B-, C-, en D-fase nog niet voltooid.
 
				 AH-64D Verbetering Bewapening
 Met de brieven van 11 december 2009 en 3 mei 2010 (Kamerstuk
				 27 830,
				 nrs. 68 en 76) is de Kamer geïnformeerd over de behoeftestelling
				 van het project AH-64D Verbetering Bewapening. Het betreft een gemandateerd
				 project.
 
				 AH-64D Zelfbescherming (ASE)
 De brief over de B-fase van dit project zal de Kamer na de
				 beleidsbrief worden toegezonden.
 
				 Chinook Midlife Update
 Het vervolg van dit project wordt bezien in samenhang met de
				 beleidsbrief die in het voorjaar van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Cougar Midlife Update
 De Kamer is over dit project geïnformeerd met de A-brief van
				 9 september 2010 (Kamerstuk
				 32 123 X,
				 nr. 154) en de antwoorden op schriftelijke vragen van 3 december
				 2010 (Kamerstuk 23 500 X, nr. 45).
 
				 F-16 Infrarood geleide lucht-lucht raket
 Defensie heeft voorlopige prijsinformatie ontvangen uit de
				 Verenigde Staten waaruit is gebleken dat de prijs per raket aanzienlijk hoger
				 is dan aanvankelijk was voorzien. Defensie onderzoekt de gevolgen voor de
				 invulling van de behoefte.
 
				 F-16 Verbetering lucht-grond bewapening (fase II)
 De Kamer is in 2010 met afzonderlijke B-, C- en D-brieven
				 geïnformeerd over dit project (Kamerstukken
				 27 830,
				 nrs. 74, 80 en
				 84). De
				 overeenkomst met de Amerikaanse overheid voor de aanschaf van de
				 Small Diameter Bomb Increment I is eind oktober
				 2010 getekend.
 
				 F-16 Zelfbescherming (ASE)
 Zoals gemeld in het Materieelprojectenoverzicht (MPO) van
				 september 2010 is het projectbudget verlaagd met € 10 miljoen. Hierdoor is
				 naar verwachting een herziening van de behoefte noodzakelijk. Nadat de
				 prijsinformatie over de modernisering van de ALQ-131 zelfbeschermingssystemen
				 is ontvangen zal de behoefte worden afgestemd op het beschikbare budget. Naar
				 verwachting zal dit ertoe leiden dat er minder systemen beschikbaar komen voor
				 training en inzet.
 
				 Vervanging F-16 Voortgezette
				 Verwervingsvoorbereiding/Productie
 De Kamer heeft in april 2010 de jaarrapportage van het project
				 Vervanging F-16 over 2009 ontvangen (Kamerstuk
				 26 488, nr.
				 232) en is met afzonderlijke brieven geïnformeerd op de momenten dat
				 er formele besluiten over het programma of andere belangrijke ontwikkelingen
				 waren te melden. Dat is onder meer gebeurd met brieven over de herstructurering
				 van het F-35 programma (Kamerstuk
				 26 488,
				 nrs. 217 en
				 222 van
				 respectievelijk 17 februari en 23 maart 2010), het doorbreken van de
				 Nunn-McCurdy kostengrens voor het F-35 programma in de Verenigde Staten
				 (Kamerstuk 26 488,
				 nr. 230 van 6 april 2010) en de hernieuwde certificering van het
				 programma door het Pentagon (Kamerstuk
				 26 488,
				 nrs. 242, 244 en
				 246 van
				 respectievelijk 18 juni, 9 juli en 23 september 2010). Met de brief van
				 2 december 2010 (Kamerstuk
				 26 488, nr.
				 249) is de Kamer geïnformeerd over de geactualiseerde kostenraming
				 voor het project. In het voorjaar heeft de Kamer de jaarrapportage over 2010
				 ontvangen.Het project Vervanging F-16 is in het kader van de beleidsbrief
				 herijkt.
 
				 Investeringen Defensiebreed
 
 Bedragen x € 1 miljoen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving project
 
 
 Projectvolume
 (cfm OB 2011)
 
 
 Fasering to 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 Bushmaster
 
 
 74,3
 
 
 2011
 
 
 50,5
 
 
 7,8
 
 
 4,7
 
 
 – 3,1
 
 
 
 
 C-17
 
 
 138,7
 
 
 2012
 
 
 119,8
 
 
 9,0
 
 
 11,0
 
 
 2,0
 
 
 
 
 C-IED fase 2 & 3
 
 
 34,2
 
 
 2013
 
 
 12,0
 
 
 5,8
 
 
 5,0
 
 
 – 0,8
 
 
 
 
 MILSTACOM lange termijn
 
 
 135,9
 
 
 2015 (2014)
 
 
 85,8
 
 
 15,0
 
 
 4,3
 
 
 – 11,7
 
 
 
 
 Modernisering navigatiesystemen
 
 
 36,4
 
 
 2013
 
 
 11,1
 
 
 5,8
 
 
 1,9
 
 
 – 3,9
 
 
 
 
 NH-90
 
 
 1 169,5
 
 
 2015 (2014)
 
 
 598,8
 
 
 138,6
 
 
 90,7
 
 
 – 47,9
 
 
 
 
 OAD SRIM
 
 
 44,3
 
 
 2011
 
 
 3,9
 
 
 16,6
 
 
 16,9
 
 
 0,3
 
 
 
 
 Richtkijker schutter lange afstand
 
 
 30,5
 
 
 2012
 
 
 9,6
 
 
 1,2
 
 
 6,2
 
 
 5,0 
 
 
 
 
 
 
				 MILSATCOM
 Het betalingsritme is aangepast aan de latere productie van de
				 AEHF-terminals. De oplevering van de terminals blijft in lijn met het
				 beschikbaar komen van satellietcapaciteit.
 
				 NH-90
 Voor dit project is € 47,9 miljoen verschoven naar latere
				 jaren om het betalingsschema te laten aansluiten bij het aangepaste
				 leveringsschema. Hierover is de Kamer geïnformeerd met de tiende
				 jaarrapportage over het helikopterproject NH-90 (Kamerstuk
				 25 928, nr.
				 46 van 26 november 2010).
 
 Tabel projecten in planning
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen Defensiebreed 
 
 
 Planning DMP-proces 
							 *Tussen haakjes is de oorspronkelijke planning
								 uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Combat Identification
							 (Combat ID)
 
 
 (A)
 
 
 
 A 
 
 
 
 
 
 Counter Improvised Explosive
							 Devices (C-IED)
 
 
 (A)
 
 
 
 
 
 
 Defensiebrede vervanging wielberging
 
 
 (A)
 
 
 
 A 
 
 
 
 
 Defensiebrede vervanging wielvoertuigen
 
 
 (B/C)
 
 
 (D)
 
 
 B
 
 
 
 
 Nieuwe generatie identificatiesystemen (IFF Mode 5/Mode
							 S)
 
 
 (A)
 
 
 
 A 
 
 
 
 
 Verbeterd Operationeel Soldaatsysteem (VOSS)
 
 
 (C)
 
 
 (D)
 
 
 C 
 
 
 
 
 Vervanging deelsystemen TITAAN
 
 
 (A)
 
 
 
 A 
 
 
 
 
 Vervanging Grondterminals MILSATCOM
 
 
 
 
 (A)
 
 
 
 
 Vervanging HV/VHF-radio (IEZB/FM9000)
 
 
 (A)
 
 
 
 A
 
 
 
 
 Verwerving HV-brillen – deel CLAS en deel CZSK 
							 **Gemandateerde projecten waarvan de A-brief al
								 verzonden is.
 
 
 (A) A
 
 
 
 
 
 
 Verwervingtweede batch IISS reservedelen NH-90
 
 
 (A)
 
 
 
 
 
 
 
 
				 Defensiebrede vervanging wielberging
 Het vervolg van dit project wordt bezien in samenhang met de
				 beleidsbrief die in het voorjaar van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Defensiebrede vervanging wielvoertuigen
 Zoals gemeld in het materieelprojectenoverzicht 2010 vergt de
				 B-fase meer tijd dan aanvankelijk voorzien en is het project geherfaseerd. Het
				 vervolg van dit project wordt bezien in samenhang met de beleidsbrief die in
				 het voorjaar van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Vervanging deelsystemen TITAAN
 Het vervolg van dit project wordt bezien in samenhang met de
				 beleidsbrief die in het voorjaar van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Vervanging HF/VHF-radio (EZB/FM9000)
 Het vervolg van dit project wordt bezien in samenhang met de
				 beleidsbrief die in het voorjaar van 2011 naar de Kamer is gestuurd.
 
				 Operationele doelstelling 2 – Instandhouding van
				 materieel
 
				 Prestatiegegevens DMO
 De prestaties op het gebied van logistieke ondersteuning door
				 de DMO aan de andere defensieonderdelen worden vastgelegd in
				 dienstverleningsovereenkomsten. De dienstverleningsovereenkomsten hebben
				 betrekking op zes hoofdproducten in de ondersteuning. Deze indeling vormt de
				 leidraad voor de afspraken tussen de klant en de leverancier:
 
 
 –
 Het «voorzien in»;
 
 
 –
 (Wapen)systeemmanagement;
 
 
 –
 Bevoorrading en Assortimentsmanagement;
 
 
 –
 Onderhoud en Modificaties;
 
 
 –
 Afvoer en Afstoting;
 
 
 –
 Overige diensten.
 
 
 Voor de instandhouding van het materieel zijn door de DMO voor
				 2010 dienstverleningsovereenkomsten opgesteld met het CLSK, het CKmar en het
				 CDC. De financiële situatie bij Defensie in 2010 heeft ertoe geleid dat het
				 CZSK en het CLAS de dienstverleningsovereenkomsten niet hebben getekend.
 Aan alle operationele commando’s en het CDC wordt ieder
				 kwartaal gerapporteerd over de realisatie van de in de
				 dienstverleningsovereenkomsten gemaakte afspraken. Deze percentages worden in
				 het onderstaande toegelicht voor de getekende
				 dienstverleningsovereenkomsten.
 
				 Nagekomen afspraken Commando luchtstrijdkrachten
 Van de gemaakte afspraken is in 2010 66,6 procent (48 van de 72
				 afspraken) gerealiseerd. Het betreft een gemiddelde over de eerste drie
				 kwartalen. Het percentage van 66,6 ligt onder de norm van 90 procent. In
				 overleg met de klant zijn afspraken verzet of verschoven. Het betreft onder
				 meer afspraken over de modificatie van materieel.
 
				 Nagekomen afspraken Commando Koninklijke marechaussee
 Van de gemaakte afspraken is in 2010 94,2 procent (49 van de 52
				 afspraken) gerealiseerd. Het betreft een gemiddelde over de eerste drie
				 kwartalen. De drie niet nagekomen afspraken betreffen een systeemoverleg voor
				 twee wapensystemen. Dit overleg is, in overleg met de klant, verzet of
				 opgeschoven.
 
				 Nagekomen afspraken Commando DienstenCentra
 Van de voor 2010 gemaakte afspraken is 82,5 procent (66 van de
				 80 afspraken) gerealiseerd. Het betreft een gemiddelde over de eerste drie
				 kwartalen. De niet-nagekomen afspraken betreft een systeemoverleg dat, in
				 overleg met de klant, is verzet of opgeschoven.
 
				 Reservedelen
 In 2010 is de wachttijd bij de bevoorrading van
				 reserveonderdelen toegenomen. De budgettaire krapte, die begin van 2010 leidde
				 tot een verplichtingenpauze, was daarvan een belangrijke oorzaak. In geval van
				 reservedelen met levertijden van meer dan een jaar, de zogenoemde
				 long lead items, zijn de gevolgen ook in 2011 nog
				 merkbaar. Op het gebied van munitie zullen de knelpunten in de dienstverlening
				 tot na midden 2011 merkbaar zijn. Hierdoor zal naar verwachting de
				 leverbetrouwbaarheid in 2011 verminderen. Dit zal bovendien leiden tot een
				 lagere materiële gereedheid van een aantal wapensystemen.
 
 In de onderstaande tabel wordt de leverbetrouwbaarheid in 2010
				 weergegeven. 
				 9 De leverbetrouwbaarheid wordt berekend door de scores
						van januari tot en met december 2010 met elkaar te middelen.
 
 Leverbetrouwbaarheid in 2010 in percentages
 
 
 
 
 
 
 
 [%]/maand
 
 
 gem. over 2010
 
 
 Norm 
							 *Bij aanvang van het jaar 2010 zijn de normen
								 voor de leverbetrouwbaarheid voor alle bedrijven gelijkgesteld op 80
								 procent.
 
 
 
 
 
 
 Marinebedrijf
 
 
 
 
 
 
 Landelijk Bevoorradingsbedrijf
 
 
 63,5
 
 
 80%
 
 
 
 
 – Algemeen Goederen Bedrijf
 
 
 89,9
 
 
 80%
 
 
 
 
 – KPU-bedrijf
 
 
 64,4
 
 
 80%
 
 
 
 
 – Defensie Bedrijfstoffen Bedrijf
 
 
 88,9
 
 
 80%
 
 
 
 
 – Defensie Munitiebedrijf
 
 
 76,7
 
 
 n.t.b.
 
 
 
 
 Logistiek Centrum Woensdrecht
 
 
 88,3
 
 
 80%
 
 
 
 
 
 Bron: maandrapportages DMO in 2010
 
 
 
				 Leverbetrouwbaarheid van onderhoud en modificaties
 Deze prestatie-index heeft in 2010 niet geleid tot een
				 representatief beeld van de leverbetrouwbaarheid. Het aantal wapensystemen dat
				 per maand werd opgeleverd varieerde aanzienlijk.
 
				 Operationele doelstelling 3 – Afstoten overtollig
				 materieel
 Bij de afstoting van roerende zaken wordt onderscheid gemaakt
				 tussen niet-strategische en strategische zaken. Overtollige niet-strategische
				 zaken worden in beginsel aan Domeinen Roerende Zaken overgedragen. Deze
				 goederen worden door Domeinen openbaar verkocht. De opbrengsten hiervan
				 bedroegen in 2010 bijna € 3,4 miljoen.
 Overtollige strategische zaken, zoals wapensystemen, worden om
				 veiligheidsredenen niet aan Domeinen overgedragen. De verkoop geschiedt in
				 samenwerking met Domeinen. Het materieel wordt in beginsel verkocht aan
				 overheden die voldoen aan de criteria van het Nederlandse wapenexportbeleid.
				 Hierbij is een exportvergunning altijd nodig en in het verkoopcontract wordt de
				 voorwaarde gesteld dat, voor eventuele doorverkoop van de wapensystemen
				 toestemming is vereist van de Nederlandse staat. Iedere voorgenomen
				 verkooptransactie wordt in de Commissie Verkoop Defensie Materieel behandeld.
				 Hierin zijn vertegenwoordigd de ministeries van Financiën, Buitenlandse Zaken,
				 Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en Defensie. De totale waarde van de
				 in 2010 gesloten verkoopcontracten bedroeg ongeveer € 95 miljoen. Grote
				 contracten betroffen de verkoop van vier Fokker 60 vliegtuigen, YPR-765
				 pantserrupsvoertuigen, M-109 houwitsers en de Patria-pantserwielvoertuigen.
				 Verder is een aantal relatief kleine contracten gesloten over de verkoop van
				 overtollig materieel in Afghanistan met onder andere Australië en de Verenigde
				 Staten.
 De totale verkoopopbrengsten (ontvangsten) bedroegen in 2010
				 bijna € 246 miljoen. Overigens betreft een groot deel van de ontvangsten
				 termijnbetalingen van in eerdere jaren gesloten verkoopcontracten.
 Van de in de beleidsbrief «Wereldwijd Dienstbaar» (Kamerstuk
				 31 200 X,
				 nr. 3 van 18 september 2007) genoemde afstotingsprojecten resteren
				 momenteel nog de overtollige Leopard 2A6 tanks en de Pantserhouwitsers 2000.
				 Voor dit materieel is nog geen koper gevonden. Op de beperkte afzetmarkt voor
				 overtollig materieel van Defensie is wel belangstelling getoond voor overname
				 van dit materieel, maar heeft deze belangstelling nog niet tot onderhandelingen
				 geleid.
 Over de verkoop van de overtollige Fokker 50-vliegtuigen worden
				 momenteel besprekingen gevoerd.
 De verkoopactiviteiten van de overtollige pantserrupsvoeruigen
				 (Cheetah) hebben in 2010 niet geleid tot succes. De kans op verkoop wordt
				 steeds lager ingeschat.
 
 
 
 4.7.
 Beleidsartikel 26 Commando DienstenCentra
 
 
				 Algemene doelstelling
 Het Commando DienstenCentra (CDC) voorziet in een doeltreffende
				 en doelmatige ondersteuning van de krijgsmacht.
 
				 Doelbereiking
 Het CDC heeft zich in 2010 verder ontwikkeld als een
				 klantgerichte en kostenbewuste shared-service
				 organisatie. De producten en diensten van het CDC komen in goede afstemming met
				 de gebruikers en de beleidsverantwoordelijken tot stand. De producten- en
				 dienstencatalogus (PDC) bevat een overzichtelijke weergave. Afspraken over de
				 dienstverlening worden vastgelegd in dienstverleningsovereenkomsten (DVO’n)
				 tussen de defensieonderdelen en de afzonderlijke bedrijfsgroepen van het CDC.
				 Vanwege de financiële krapte binnen Defensie bleek het lastig om in 2010
				 tijdig alle DVO’n met de klanten af te sluiten. Gelukkig heeft dit niet
				 geleid tot grote knelpunten in de uitvoering van de dienstverlening.
 De verbetering van de dienstverlening is een van de
				 belangrijkste strategische doelen van het CDC. In 2010 is het CDC begonnen met
				 de uitwerking van een grote reorganisatie. Deze reorganisatie is gericht op de
				 verbetering van de (geïntegreerde) dienstverlening voor de gebruiker, een
				 grotere flexibiliteit van de organisatie en de realisatie van opgelegde
				 taakstellingen.
 Het jaar 2010 stond ook in het teken van de voorbereiding en
				 uitvoering van de verhuizing van CDC-onderdelen naar de Kromhoutkazerne in
				 Utrecht. In 2010 zijn in totaal ongeveer 1 000 VTE’n al naar Utrecht
				 verhuisd.
 Naast de reguliere bewaking en sturing van de prestaties van de
				 bedrijfsgroepen zijn in 2010 ook vergelijkende benchmark-onderzoeken en sourcing-toetsen uitgevoerd. Hierbij zijn vergelijkingen
				 met de markt of vergelijkbare overheidsdiensten gemaakt. Uit deze
				 vergelijkingen blijkt de mate van marktconformiteit. Zij zorgen ervoor dat het
				 CDC als interne leverancier binnen de defensieorganisatie de prijzen zo laag
				 mogelijk houdt. Verder kunnen op grond van de vergelijkingen beslissingen
				 worden genomen over samenwerkingsverbanden met andere partijen. In 2010 is het
				 project Publiek-Private Samenwerking (PPS) Kromhoutkazernein de opleverfase
				 beland, is besloten de dienst mainframe hosting aan
				 te besteden en zijn stappen gezet in de richting van het van de markt betrekken
				 van cateringdiensten. Verder zijn in 2010 diverse andere sourcing-onderzoeken
				 in de rapportagefase beland.
 
				 Externe factoren
 Het CDC werkt op grote schaal samen met private
				 (markt)partijen. De financiële omvang hiervan bedroeg in 2010 circa 50 procent
				 van de omzet van het CDC. Samenwerking met en uitbesteding aan deze partijen
				 heeft veel voordelen, maar brengt ook afhankelijkheden met zich mee. Dit maakt
				 het CDC ook kwetsbaarder voor bewegingen in de markt. Onverwachte
				 faillissementen en overnames kunnen bijvoorbeeld een ongestoorde
				 dienstverlening in de weg staan. Het CDC is zich bewust van deze kwetsbaarheden
				 en maakt bij elke samenwerking een adequate risicoafweging.
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 942 294
 
 
 
 
 688 459
 
 
 
 
 1 552 006
 
 
 
 
 1 274 914
 
 
 
 
 1 042 011
 
 
 
 
 1 148 191
 
 
 
 
 – 106 180
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep Informatievoorziening
 
 
 40 516
 
 
 35 680
 
 
 40 275
 
 
 40 163
 
 
 34 920
 
 
 39 897
 
 
 – 4 977
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep Transport
 
 
 71 290
 
 
 90 088
 
 
 93 253
 
 
 99 740
 
 
 93 032
 
 
 94 321
 
 
 – 1 289
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep Gezondheidszorg
 
 
 62 690
 
 
 76 900
 
 
 88 944
 
 
 93 146
 
 
 92 562
 
 
 86 705
 
 
 5 857
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep Facility Services
 
 
 26 209
 
 
 56 233
 
 
 188 034
 
 
 207 986
 
 
 210 522
 
 
 170 335
 
 
 40 187
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep Personele Diensten
 
 
 60 941
 
 
 69 832
 
 
 88 723
 
 
 114 462
 
 
 115 619
 
 
 106 066
 
 
 9 553
 
 
 
 
 Attachés
 
 
 17 468
 
 
 17 146
 
 
 16 700
 
 
 20 587
 
 
 21 939
 
 
 20 688
 
 
 1 251
 
 
 
 
 Investeringen Infrastructuur
 
 
 250 040
 
 
 184 356
 
 
 197 896
 
 
 220 069
 
 
 219 435
 
 
 231 450
 
 
 – 12 015
 
 
 
 
 Investeringen Informatievoorziening
 
 
 151 393
 
 
 124 509
 
 
 93 355
 
 
 90 826
 
 
 88 300
 
 
 124 383
 
 
 – 36 083
 
 
 
 
 Exploitatie Informatievoorziening
 
 
 46 890
 
 
 97 253
 
 
 124 574
 
 
 127 345
 
 
 143 657
 
 
 159 891
 
 
 – 16 234
 
 
 
 
 Nederlandse Defensie Academie
 
 
 50 908
 
 
 53 666
 
 
 64 249
 
 
 63 674
 
 
 58 563
 
 
 59 604
 
 
 – 1 041
 
 
 
 
 Bedrijfsgroep ICT 
 
 
 8 329
 
 
 13 283
 
 
 14 005
 
 
 16 091
 
 
 15 844
 
 
 16 012
 
 
 – 168
 
 
 
 
 
 Totaal
								programma-uitgaven
 
 
 
 
 786 674
 
 
 
 
 818 946
 
 
 
 
 1 010 008
 
 
 
 
 1 094 089
 
 
 
 
 1 094 393
 
 
 
 
 1 109 352
 
 
 
 
 – 14 959
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staf Commando DienstenCentra
 
 
 53 339
 
 
 61 834
 
 
 67 179
 
 
 59 628
 
 
 53 070
 
 
 25 472
 
 
 27 598
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 4 880
 
 
 7 259
 
 
 11 454
 
 
 12 376
 
 
 12 294
 
 
 10 367
 
 
 1 927
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 58 219
 
 
 
 
 69 093
 
 
 
 
 78 633
 
 
 
 
 72 004
 
 
 
 
 65 364
 
 
 
 
 35 839
 
 
 
 
 29 525
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 844 893
 
 
 
 
 888 039
 
 
 
 
 1 088 641
 
 
 
 
 1 166 093
 
 
 
 
 1 159 757
 
 
 
 
 1 145 191
 
 
 
 
 14 566
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 43 766
 
 
 
 
 58 639
 
 
 
 
 58 667
 
 
 
 
 85 418
 
 
 
 
 68 915
 
 
 
 
 96 654
 
 
 
 
 – 27 739
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting bij de verschillen groter dan € 5
				 miljoen.
 
				 Verplichtingen
 De neerwaartse bijstelling van de verplichtingen is voor
				 € 88,2 miljoen het gevolg van een administratieve correctie op de
				 verplichtingenstand van de infra-investeringen. Daarnaast zijn er minder
				 verplichtingen in investeringen infrastructuur, zoals de nieuwbouw van het
				 CKmar op Schiphol en investeringen informatievoorziening, zoals het Electronic
				 Key Management System (EKMS).
 
				 Uitgaven
 
				 Programma-uitgaven
 De hogere uitgaven bij de Bedrijfsgroep Personele Diensten
				 worden veroorzaakt door de betaling van € 9 miljoen voor claims naar
				 aanleiding van het helikopterongeluk in de Bommelerwaard. Bij de Bedrijfsgroep
				 Gezondheidszorg is € 4 miljoen meer uitgegeven door hogere personele
				 uitgaven bij de ARBO-dienst en € 1 miljoen voor bovenformatieve inhuur.
				 Verder zijn er hogere uitgaven bij de Bedrijfsgroep Facility Services van
				 € 14 miljoen ten behoeve van de bewaking van de vliegbases Soesterberg en
				 Twente, € 19 miljoen ten behoeve van het Dienstencentrum Internationale
				 Ondersteuning Defensie (DCIOD) en € 3 miljoen voor projectmatige
				 inhuur.
 Hiertegenover staan € 52,3 miljoen lagere uitgaven voor
				 Informatievoorziening. Deze lagere uitgaven zijn ontstaan door herfasering van
				 projecten (ad € 19 miljoen), door een correctieboeking (ad € 24 miljoen),
				 de overdracht van budget aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en
				 Koninkrijksrelaties in verband met de bijdrage aan de exploitatie van C2000 en
				 lagere uitgaven voor de exploitatievoorbereiding van SPEER.
 Bij de investeringen op het gebied van infrastructuur is een
				 eenmalige bijdrage van € 6,1 miljoen ontvangen van het ministerie van
				 Economische Zaken, Landbouw en Innovatie voor de ontwikkeling van windenergie
				 in Coevorden. De huisvesting van het EATC heeft tot € 4 miljoen hogere
				 uitgaven geleid. Verder zijn ten laste van de infra-investeringen voor € 10
				 miljoen budgetten herschikt voor de verhuis- en inrichtingskosten bij de DMO en
				 is € 12 miljoen binnen het CDC herschikt.
 
				 Apparaatsuitgaven
 De hogere apparaatsuitgaven betreffen voor € 17 miljoen
				 hogere infrastructurele uitgaven (instandhouding en gebruiksvergoeding) en
				 € 4 miljoen bovenformatieve inhuur. Het resterende verschil betreft diverse
				 kleinere posten, waaronder € 2 miljoen nog te verrekenen met de
				 baten-lastendiensten.
 
				 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn neerwaarts bijgesteld als gevolg van het
				 vertragen van verkoopopbrengsten voor afstotingsprojecten, zoals de
				 Topografische Dienst Emmen, Vliegbasis Twente, het stafgebouw van het
				 opleidingscentrum van het CKmar in Apeldoorn en de Militair Geneeskundige
				 Dienst in Ede.
 
				 Investeringen Infrastructuur
 
 Projecten in uitvoering (bedragen x € 1
					 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringen Infrastructuur
 
 
 Project-volume 
							 *De projectvolumes zijn opgenomen exclusief
								 honorarium, met uitzondering van het project «Herbelegging infrastructuur
								 Gilze-Rijen» waarvoor het taakstellend bedrag inclusief honorarium DVD is
								 opgenomen). (2011)
 
 
 Fasering tot 
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 Nieuwbouw Schiphol
 
 
 140.4
 
 
 2014
 
 
 64.8
 
 
 31.3
 
 
 26.8
 
 
 -4.5
 
 
 
 
 Herbelegging infrastructuur vliegbases Soesterberg en
							 Gilze-Rijen
 
 
 232.5
 
 
 2012
 
 
 196.7
 
 
 10.0
 
 
 6.9
 
 
 -3.1
 
 
 
 
 Infrastructuur voorziening KMA
 
 
 52.3
 
 
 2015
 
 
 13.9
 
 
 4.6
 
 
 2.3
 
 
 -2.3
 
 
 
 
 Aanpassing / renovatie Plein/Kalvermarkt-complex
 
 
 26.0
 
 
 2012
 
 
 1.4
 
 
 15.8
 
 
 9.7
 
 
 -6.1
 
 
 
 
 Hoger Onderhoud Woensdrecht
 
 
 76.6
 
 
 2015
 
 
 0.5
 
 
 1.6
 
 
 1.8
 
 
 0.2
 
 
 
 
 Nieuwbouw LOKKmar
 
 
 85.4
 
 
 2016
 
 
 3.7
 
 
 8.0
 
 
 7.1
 
 
 -0.9
 
 
 
 
 Nieuwbouw kantorencomplex Kromhoutkazerne (PPS)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t.
 
 
 0
 
 
 4.5
 
 
 4.5
 
 
 
 
 EPA Maatregelen
 
 
 64.4
 
 
 2021
 
 
 5.7
 
 
 5.7
 
 
 5.7
 
 
 0
 
 
 
 
 Strategisch Vastgoedplan KMar
 
 
 32.5
 
 
 2016
 
 
 4.2
 
 
 3.7
 
 
 0
 
 
 -3.7
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting bij de verschillen groter dan € 5
				 miljoen
 
				 Aanpassing/renovatie PKC
 De planning van de uitvoering heeft 29 weken vertraging
				 opgelopen. De verwachte opleveringsdatum verschuift naar december 2011 en de
				 ingebruikname naar het vierde kwartaal van 2012.
 
				 Investeringen Informatievoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving project
 
 
 Projectvolume (cfm OB 2011)
 
 
 Fasering tot 
								*Tussen haakjes is de oorspronkelijke
									 planning uit de begroting 2010 opgenomen.
 
 
 Gerealiseerde uitgaven t/m 2009
 
 
 Verwachte uitgaven in 2010
 
 
 Gerealiseerde uitgaven in 2010
 
 
 Verschil uitgaven 2010
 
 
 
 
 
 
 DI-informatisering
 
 
 61,3
 
 
 2015 (2015)
 
 
 19,2
 
 
 7,3
 
 
 1,8
 
 
 – 5,5
 
 
 
 
 SPEER
 
 
 268,1
 
 
 2014 (2014)
 
 
 179,2
 
 
 37,5
 
 
 30,6
 
 
 – 6,9
 
 
 
 
 Herinrichting personele functiegebied
 
 
 38,4
 
 
 2010 (2010)
 
 
 34,8
 
 
 1,4
 
 
 2,2
 
 
 – 0,8
 
 
 
 
 Legacy ERP (PALS)
 
 
 36,0
 
 
 2013 (2013)
 
 
 15,7
 
 
 4,8
 
 
 4,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 @migo
 
 
 19,0
 
 
 2012 (2013)
 
 
 0,1
 
 
 8,5
 
 
 7,4
 
 
 – 1,1
 
 
 
 
 Secure Werkplekdienst Defensie (SWD)
 
 
 20,7
 
 
 2015 (2015)
 
 
 0,0
 
 
 2,7
 
 
 0,0
 
 
 – 2,7
 
 
 
 
 Electronic Key Management System (EKMS)
 
 
 18,0
 
 
 2013 (2012)
 
 
 0,0
 
 
 6,0
 
 
 0,0
 
 
 – 6,0
 
 
 
 
 Defensiebreed Computer Emergency Response Team
								(DEFCERT)
 
 
 7,5
 
 
 2012 (2013)
 
 
 0,0
 
 
 2,1
 
 
 0,5
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 Defensiebrede vervanging C2000 randapparatuur
 
 
 9,2
 
 
 2013 
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 3,6
 
 
 3,6
 
 
 
 
 
 
				 DI-informatisering
 Met documentaire informatievoorziening worden alle activiteiten
				 bedoeld die nodig zijn om een organisatie de documenten te verschaffen voor de
				 taakuitvoering en hierover verantwoording te kunnen afleggen. De documentaire
				 informatiefunctie binnen Defensie wordt stapsgewijs verbeterd door een aantal
				 kleinere afzonderlijke projecten met een geringe financiële omvang. Dit komt
				 de projectbeheersing ten goede en vermindert de risico’s. In de
				 ontwerpbegroting 2010 van september 2009 werd nog uitgegaan van de volledige
				 budgettaire behoefte van het programma »DIV-online» waarvoor in 2010 € 7,3
				 miljoen was gereserveerd. Daarna is besloten tot de stapsgewijze aanpak,
				 waarvoor voor 2010 aanvankelijk € 4,8 miljoen was begroot. Naderhand is de
				 behoefte bijgesteld naar € 2,6 miljoen. Beide wijzigingen zijn verwerkt in
				 de suppletoire begrotingen. Van de begrote € 2,6 miljoen is in 2010 € 1,8
				 miljoen betaald. De betaling van het resterende bedrag heeft plaats in 2011.
				 Ten slotte is in 2010 het documentmanagementsysteem XpostWeb verder in gebruik
				 genomen.
 
				 SPEER (ERP M&F)
 Voor 2010 was aanvankelijk een budget van € 37,5 miljoen
				 beschikbaar voor het programma SPEER. In de tweede suppletoire begroting zijn,
				 in overeenstemming met de besluitvorming van juni 2010, de meerjarige budgetten
				 voor het programma SPEER in lijn gebracht met de planning van het programma.
				 Daarbij is het voor 2010 beschikbare budget met € 5 miljoen verlaagd tot
				 € 32,5 miljoen. Uiteindelijk is in 2010 € 30,6 miljoen uitgegeven
				 waardoor per saldo een verschil van € 1,9 miljoen is ontstaan. Dit verschil
				 is het gevolg van een langere dan verwachte doorlooptijd van facturering en
				 betaling. Dit verschil heeft geen gevolgen voor de omvang van het totale
				 programmabudget. De Kamer wordt aan de hand van halfjaarlijkse
				 voortgangsrapportages geïnformeerd over het programma SPEER.
 
				 Electronic Key Management System (EKMS)
 Defensie gebruikt voor haar taakuitvoering steeds vaker en
				 steeds meer informatie met een vertrouwelijk of gerubriceerd karakter.
				 Cryptomiddelen voorzien daarbij in de beveiliging. Het aanmaken, registreren en
				 uitgeven van cryptosleutels, codeboeken, crypto hard- en software en
				 documentatie geschiedt grotendeels handmatig en decentraal. Dit heeft meerdere
				 tekortkomingen tot gevolg. Verder zijn cryptoproducenten in 2010 gestopt met de
				 productie van papieren crypto en moderniseert en automatiseert de Navo haar
				 cryptodistributie en beheerproces. Om de ambities van Defensie waar te maken
				 moet digitale crypto op een adequate manier worden verwerkt en moet het beheer
				 geautomatiseerd worden ondersteund. TNO heeft in een samen met Defensie
				 uitgevoerde studie vastgesteld dat hiervoor een geautomatiseerd systeem, het
				 EKMS het meest adequaat is. In 2010 stond aanvankelijk € 6 miljoen voor dit
				 project op de begroting. Omdat de projectvoorbereiding meer tijd heeft gekost
				 dan geraamd is echter een vertraging ontstaan.
 
				 Prestatiegegevens
 Het CDC levert een breed scala aan diensten die voornamelijk
				 indirect bijdragen aan de door Defensie te behalen operationele doelstellingen.
				 Een deel van de diensten levert echter een rechtstreekse bijdrage aan de
				 operationele inzet of operationele gereedstelling van eenheden. Deze diensten
				 bevinden zich op het zogenaamde «operationele koppelvlak». Per bedrijfsgroep
				 is dit nader uitgewerkt.
 
				 Prestatiegegevens klanten
 Het CDC levert een breed scala aan diensten die voornamelijk
				 indirect bijdragen aan de door Defensie te behalen operationele doelstellingen.
				 Een deel van de diensten levert echter een rechtstreekse bijdrage aan de
				 operationele inzet of operationele gereedstelling van eenheden. Deze diensten
				 bevinden zich op het zogenaamde «operationele koppelvlak». Per bedrijfsgroep
				 is dit nader uitgewerkt.
 
 
 
 
 
 
				 Resultaat operationele koppelvlakken in 2010
 Iedere maand wordt de politieke en ambtelijke top van Defensie
				 in de maandrapportage geïnformeerd over de status van deze operationele
				 prestatie-indicatoren. Over 2010 zijn alle prestatie-indicatoren uitgekomen
				 boven de gestelde streefwaarde van 80 procent in de begroting met uitzondering
				 van de indicator «initiële officiersopleidingen». De lagere score van deze
				 prestatie-indicator heeft niet geleid tot knelpunten in de operationele inzet
				 of operationele gereedstelling van eenheden. De lagere score had te maken met
				 een te hoog gestelde norm voor de instroom van cadetten en adelborsten in
				 2010.
 Bovenstaande tabel geeft een cumulatief beeld over de
				 prestatie-indicatoren in 2010. Voor de indicatoren met een * is een gemiddelde
				 over de tien rapportages berekend, het betreft hier maandindicatoren die niet
				 ook cumulatief worden berekend. Bij de levering van medicijnen is dit een
				 gemiddeld over negen rapportages, aangezien er over juli en augustus geen
				 cijfers beschikbaar waren.
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 5.
 NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 5.1.
 Niet-beleidsartikel 70 Geheime uitgaven
 
 
				 Grondslag van het artikel
 In overeenstemming met artikel 6 van de Comptabiliteitswet 2001
				 en de regeling Rijksbegrotingvoorschriften, is dit artikel bij het ministerie
				 van Defensie aangewezen als het artikel waarop de geheime uitgaven worden
				 verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven en
								verplichtingen
 
 
 
 
 2 736
 
 
 
 
 4 771
 
 
 
 
 2 106
 
 
 
 
 2 245
 
 
 
 
 2 236
 
 
 
 
 2 236
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Geheime uitgaven
 
 
 2 736
 
 
 4 771
 
 
 2 106
 
 
 2 245
 
 
 2 236
 
 
 2 236
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 2 736
 
 
 
 
 4 771
 
 
 
 
 2 106
 
 
 
 
 2 245
 
 
 
 
 2 236
 
 
 
 
 2 236
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 De geheime uitgaven worden jaarlijks door de president van de
				 Algemene Rekenkamer gecontroleerd.
 
 
 
 5.2.
 Niet-beleidsartikel 80 Nominaal en onvoorzien
 
 
				 Grondslag van het artikel
 In dit begrotingsartikel worden de door het ministerie van
				 Financiën toegekende bedragen voor de loonbijstelling, de incidentele
				 looncomponent en de prijsbijstelling als nieuwe mutaties opgenomen. Vervolgens
				 worden deze bedragen over de begrotingsartikelen verdeeld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven en
								verplichtingen
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 – 85 041
 
 
 
 
 85 041
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 85 041
 
 
 85 041
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 85 041
 
 
 
 
 85 041
 
 
 
 
 
 
 
				 Toelichting
 Begin 2010 is op dit artikel een deel van de doorwerking van de
				 eindejaarsmarge 2009 verwerkt voor een bedrag van – € 6,9 miljoen, evenals
				 de doorwerking van de uitgaven van de bij de verkoopopbrengsten via de Dienst
				 der Domeinen in 2010 ingeboekte ontvangsten, die zijn doorgeboekt uit 2009 voor
				 een bedrag van € 80,3 miljoen. Bij de 2e suppletoire begroting is
				 dit artikel op nihil gesteld.
 
 
 
 5.3.
 Niet-beleidsartikel 90 Algemeen
 
 
				 Algemene doelstelling
 De beheerste uitvoering van het beleidsproces en de
				 bedrijfsvoering van het ministerie van Defensie.
 
				 Doelstellingen
 
				 Doelstelling 1: Ondersteunen bewindslieden bij het besturen van
				 de defensieorganisatie.
 De bewindslieden zijn door de Bestuursstaf geadviseerd en
				 ondersteund bij het besturen van de defensieorganisatie.
 
				 Doelstelling 2: Ontwikkeling van departementaal beleid en
				 regelgeving.
 In de ontwikkeling en monitoring van beleid is veel aandacht
				 besteed aan de budgetdiscipline binnen de defensieorganisatie, de verbetering
				 van het financieel en materieel beheer en de vereenvoudiging van interne
				 procedures.
 
				 Doelstelling 3: Beheersing en ontwikkeling van departementsbrede
				 programma’s.
 De resultaten van deze doelstelling worden toegelicht onder de
				 tabel «budgettaire gevolgen van beleid».
 
				 Budgettaire gevolgen van beleid
 De onderstaande tabel bevat de geraamde en gerealiseerde
				 gevolgen van beleid voor 2010.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Realisatie 2006
 
 
 Realisatie 2007
 
 
 Realisatie 2008
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1 710 147
 
 
 
 
 1 625 811
 
 
 
 
 1 610 884
 
 
 
 
 1 656 817
 
 
 
 
 1 682 458
 
 
 
 
 1 667 643
 
 
 
 
 14 815
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
  
 
 
 
 
 Bestuursstaf
 
 
 153 784
 
 
 133 587
 
 
 107 722
 
 
 125 259
 
 
 125 721
 
 
 111 607
 
 
 14 114
 
 
 
 
 Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 54 794
 
 
 60 786
 
 
 64 679
 
 
 70 723
 
 
 70 848
 
 
 74 671
 
 
 – 3 823
 
 
 
 
 Bijdragen aan baten-lastendiensten
 
 
 4 970
 
 
 4 724
 
 
 273
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
								apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 213 548
 
 
 
 
 199 097
 
 
 
 
 172 674
 
 
 
 
 195 982
 
 
 
 
 196 569
 
 
 
 
 186 278
 
 
 
 
 10 291
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Pensioenen en uitkeringen *)
 
 
 1 059 140
 
 
 1 076 410
 
 
 1 103 371
 
 
 1 069 855
 
 
 1 147 502
 
 
 1 123 444
 
 
 24 058
 
 
 
 
 Wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden
 
 
 130 976
 
 
 129 342
 
 
 123 669
 
 
 124 278
 
 
 109 833
 
 
 120 352
 
 
 – 10 519
 
 
 
 
 Ziektekostenvoorziening
 
 
 13 667
 
 
 14 728
 
 
 15 553
 
 
 12 128
 
 
 8 812
 
 
 9 274
 
 
 – 462
 
 
 
 
 Milieu-uitgaven
 
 
 8 034
 
 
 6 370
 
 
 5 230
 
 
 6 617
 
 
 6 530
 
 
 11 019
 
 
 – 4 489
 
 
 
 
 Subsidies en bijdragen
 
 
 18 165
 
 
 16 590
 
 
 20 542
 
 
 14 610
 
 
 19 697
 
 
 14 657
 
 
 5 040
 
 
 
 
 Bijdragen aan de Navo
 
 
 66 864
 
 
 94 418
 
 
 64 113
 
 
 75 857
 
 
 74 613
 
 
 77 364
 
 
 – 2 751
 
 
 
 
 Internationale samenwerking
 
 
 1 987
 
 
 3 284
 
 
 4 074
 
 
 4 660
 
 
 4 121
 
 
 5 332
 
 
 – 1 211
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderzoek
 
 
 78 159
 
 
 80 879
 
 
 78 627
 
 
 85 416
 
 
 74 736
 
 
 74 035
 
 
 701
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 34 935
 
 
 76 794
 
 
 26 687
 
 
 42 182
 
 
 53 284
 
 
 35 888
 
 
 17 396
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
								*)
 
 
 
 
 1 411 927
 
 
 
 
 1 498 815
 
 
 
 
 1 441 866
 
 
 
 
 1 435 603
 
 
 
 
 1 499 128
 
 
 
 
 1 471 365
 
 
 
 
 27 763
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven
 
 
 
 
 1 625 475
 
 
 
 
 1 697 912
 
 
 
 
 1 614 540
 
 
 
 
 1 631 585
 
 
 
 
 1 695 697
 
 
 
 
 1 657 643
 
 
 
 
 38 054
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
  
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 289 539
 
 
 
 
 428 201
 
 
 
 
 409 224
 
 
 
 
 11 510
 
 
 
 
 20 533
 
 
 
 
 9 609
 
 
 
 
 10 924
 
 
 
 
 
 *) waarvan niet relevant
 
 
 
 24 090
 
 
 
 
 31 465
 
 
 
 
 30 026
 
 
 
 
 33 840
 
 
 
 
 41 922
 
 
 
 
 60 694
 
 
 
 
 – 18 772
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de verschillen groter dan
				 € 5 miljoen.
 
 
				 Verplichtingen
 De posten die bij de uitgaven worden genoemd zorgen tevens voor
				 hogere verplichtingen. Daartegenover staat dat overeenkomsten met een
				 facilitair karakter meer dan voorheen jaarlijks worden vastgelegd in plaats van
				 meerjarig en dat minder meerjarige verplichtingen zijn aangegaan voor
				 «Bijdragen aan de Navo» en «Milieu-uitgaven».
 
				 Uitgaven
 
				 Apparaatsuitgaven
 De hogere realisatie op dit artikelonderdeel van per saldo
				 € 10,3 miljoen is in het bijzonder een gevolg van de verhoging van het
				 inhuurbudget voor de projecten «Professionaliseren Materiaalbeheer Defensie»
				 en «Beter Verbeteren» met respectievelijk € 4,9 miljoen en € 1,6
				 miljoen. Vervolgens is ten behoeve van deze projecten het budget voor de
				 overige uitgaven verhoogd met € 1,8 miljoen.
 
				 Militaire pensioenen en uitkeringen
 De hogere realisatie op dit artikelonderdeel van per saldo
				 € 24,1 miljoen is in het bijzonder een gevolg van het niet tijdig in 2009
				 verrichten van een betaling aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds van
				 € 37,5 miljoen. Deze betaling is in 2010 uitgevoerd. Daarnaast is € 4,8
				 miljoen overgeboekt naar Subsidies en Bijdragen. Deze uitgave was
				 oorspronkelijk begroot onder de post Veteranenbeleid.
 
				 Wachtgelden, inactiviteitswedden en SBK-gelden
 De lagere realisatie op dit artikelonderdeel van per saldo
				 € 10,5 miljoen is in het bijzonder een gevolg van het achterblijven van
				 loondoorbetaling bij externe bemiddeling. Personeel dat door reorganisaties
				 overtollig is, wordt gedurende zes maanden eerst intern bemiddeld via het
				 Sociaal Beleidskader van Defensie, en daarna extern. De kosten voor externe
				 bemiddeling komen ten laste van Wachtgelden en Inactiviteitswedden. Gebleken is
				 dat de termijn van interne bemiddeling van maximaal zes maanden vaak wordt
				 overschreden. Daardoor komt overtollig personeel soms later, en voor een
				 kortere duur in het externe bemiddelingstraject terecht en worden eveneens de
				 loonkosten later en voor een kortere duur ten laste van Wachtgelden en
				 Inactiviteitswedden gebracht.
 
				 Milieu-uitgaven
 De lagere realisatie op dit artikelonderdeel van per saldo
				 € 4,5 miljoen is in het bijzonder een gevolg van de overheveling van het
				 project Windmolens Coevorden naar het CDC ten bedrage van € 3,1
				 miljoen.
 
				 Subsidies en Bijdragen
 De hogere realisatie op dit artikelonderdeel van per saldo
				 € 5 miljoen is in het bijzonder een gevolg van het toekennen van een
				 subsidie aan de Stichting Veteranen Instituut (SVI) van € 4,8 miljoen. Deze
				 uitgave was oorspronkelijk begroot onder de post Veteranenbeleid die valt onder
				 het functiegebied Militaire Pensioenen en Uitkeringen.
 
				 Overige uitgaven
 De overige uitgaven zijn € 14,6 miljoen hoger doordat in
				 2010 besloten is een uitzendbonus uit te keren. De uitzendbonus houdt in dat
				 militairen een bonus krijgen van € 1 000 netto als zij minimaal twaalf
				 maanden uitgezonden zijn geweest. De resterende verschillen betreffen diverse
				 kleinere posten.
 
 Nadere toelichting Wetenschappelijk Onderzoek
					 Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving (bedragen x € 1 000,–)
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Programmafinanciering TNO (en MARIN)
 
 
 47 054
 
 
 47 054
 
 
 –
 
 
 
 
 Programmafinanciering NLR
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 –
 
 
 
 
 Contractonderzoek technologie-ontwikkeling
 
 
 18 412
 
 
 20 354
 
 
 1 942
 
 
 
 
 Small Business Innovation Research
							 (EZ-financiering)
 
 
 200
 
 
 90
 
 
 – 110
 
 
 
 
 Enveloppe innovatie, kennis en onderzoek
 
 
 
 900
 
 
 900
 
 
 
 
 Contractonderzoek kennistoepassing
 
 
 7 854
 
 
 6 813
 
 
 – 1 041
 
 
 
 
 
 Totaal generaal 
 
 
 
 
 74 035
 
 
 
 
 75 726
 
 
 
 
 1 691
 
 
 
 
 
 
 Uit de cijfers blijkt dat de realisatie van de uitgaven voor
				 wetenschappelijk onderzoek over 2010 € 1,7 miljoen meer is dan begroot.
 De meeruitgaven betreffen budgetoverhevelingen van de
				 ministeries van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en Binnenlandse Zaken
				 en Koninkrijksrelaties voor de projecten STARS en I-Bridge.
 
				 Programmafinanciering TNO, MARIN en NLR
 In 2010 is uitvoering gegeven aan het R&D plan 2010 en
				 daarmee aan de Strategische Kennis Agenda van Defensie. Vanuit het
				 investeringsdeel van de begroting voor wetenschappelijk onderzoek heeft
				 Defensie in 2010 kennis en kunde laten opbouwen bij de kennisinstituten TNO,
				 NLR en MARIN. Dit had plaats door middel van 63 lopende programma’s, waarvan
				 er elf in 2010 gestart zijn. Negentien programma’s zijn in 2010 voltooid en
				 zeven progamma’s zijn vanwege de bezuinigingen op 31 december beëindigd. De
				 elf nieuwe onderzoekprogramma’s die zijn gestart bij TNO en NLR betreffen
				 onderzoek op het gebied van scheepskwetsbaarheid, signaturen, verbeterde
				 waarneming, bescherming tegen biologische en chemische strijdmiddelen, effecten
				 van sonarsystemen op zeezoogdieren, jachtvliegtuigen, autonome training,
				 direct firing platforms en wapen- en
				 munitie-inzet.
 Van de in totaal negentien voltooide onderzoeksprogramma’s
				 zijn de eindresultaten beschikbaar. Daaronder vallen onder andere
				 Joint Air en Missile Defence en Operating at Night.
 
				 Contractonderzoek technologieontwikkeling
 
 Daarnaast liepen er 73 Nationale Technologieprojecten
					 (NTP’n) waarvan er 27 in 2010 zijn voltooid. Twee van deze projecten zijn het
					 vemelden waard. Het eerste project is de Counter IED Robothelicopter, die
					 succesvol is beproefd. Het tweede is het project Desinfecting Bandages dat
					 zowel voor civiel als militair gebruik geschikt is bij behandeling van ernstige
					 brandwonden.
 Vanuit pijler 2 (Kennis en Innovatie) zijn in het domein van
					 Maatschappelijke Veiligheid binnen de Maatschappelijke Innovatie Agenda
					 Veiligheid met Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie en
					 Economische Zaken gezamenlijke projecten opgelopen. Zo is het project STARS,
					 ingediend door Defensie vanuit de MIA-Veiligheid, halverwege 2010 gestart. Het
					 project STARS richt zich op reconfigureerbaarheid van sensoren en
					 sensornetwerken. Gedurende 2010 heeft Defensie Research and
					 Development (DR&D) twee bijzondere activiteiten georganiseerd die
					 beide invulling geven aan het innoveren bij Defensie. In de Innovation Game is vooral het aankomend management van
					 Defensie via het Instituut Defensie Leergangen betrokken. De Innovatie
					 Competitie betrekt het Midden en Klein Bedrijf (MKB) daarbij. Beide
					 activiteiten hebben geleid tot een aantal nieuwe innovatie projecten, zoals een
					 innovatieve airconditioner die inzetbaar is in de
					 woestijn en de tropen.
 
 
				 Contractonderzoek kennistoepassing
 In 2010 is gebruikgemaakt van de opgebouwde kennis en
				 technologie die bekostigd is vanuit het materiële exploitatiedeel van de
				 begroting voor wetenschappelijk onderzoek. In 2010 waren er nog 95 lopende
				 projecten, 62 zijn er in de loop van 2010 afgesloten.
 Vanaf 2010 voert Defensie een korting door op de centrale
				 Research and Development-budgetten die oploopt tot
				 € 22,2 miljoen euro in 2013. Het grootste deel van deze bezuiniging
				 (oplopend tot € 17 miljoen euro) betreft een programmafinanciering waarmee
				 TNO een voor Defensie relevante kennisbasis opbouwt en in stand houdt. Het
				 centrale budget voor technologieontwikkeling die gericht is op concrete
				 toepassingen blijft geheel behouden. In 2010 betrof de reductie € 5,5
				 miljoen. Over de invulling daarvan is de Kamer geïnformeerd op 26 november
				 2009 (Kamerstuk 27 830, nr. 47). Om de bezuinigingen voor 2011 en
				 verder zorgvuldig te kunnen uitvoeren heeft Defensie een herijking van de
				 kennisportfolio uitgevoerd. De resultaten daarvan zijn op 28 januari 2010 aan
				 de Kamer gemeld (Kamerstuk
				 27 830,
				 nr. 71). De door Defensie genomen bezuinigingsmaatregel laat het
				 strategische partnerschap tussen Defensie en TNO onverlet.
 Zoals in de brief van 16 juli 2010 (Kamerstuk
				 27 830,
				 nr. 79) is beschreven is met TNO in de Raad voor het
				 Defensieonderzoek overeenstemming bereikt over de implementatie van de
				 herijking van de kennisportefeuille. Het overleg met TNO betrof in het
				 bijzonder de expertisegebieden waarop wordt bezuinigd. Vanwege de uitkomst van
				 de herijking heeft TNO in 2010 haar organisatie aangepast met als gevolg een
				 personele krimp.
 De uitkomsten van de herijking zijn bepalend voor de
				 investeringen van Defensie in expertisegebieden bij TNO. De uitkomsten van de
				 herijking hanteert Defensie bij de uitvoering van haar eigen Research and Development Plan voor 2011.
 Op initiatief van Nederland is in oktober 2010 de
				 internationale vergadering en workshop op het gebied van Strategic Mutual Assistance in Research and Technology
				 (SMART) gehouden. De researchdirecteuren en hun staf uit Australië, België,
				 Canada, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zweden en het Navo Research and Technology (R&T) Agency hebben zich gebogen over nieuwe
				 samenwerkingsconcepten op het gebied van R&T. De concepten richtten zich op
				 de verbetering van de doelmatige besteding van onderzoeksbudgetten door
				 gezamenlijke onderzoeksplanning, het opbouwen en in stand houden van
				 wederzijdse internationale kennisbases en portfoliomanagement. In 2011 zullen
				 Australië, Canada, Duitsland, Nederland en Noorwegen het concept verder
				 uitwerken.
 Het centrale budget voor kennistoepassing wordt verminderd van
				 circa € 11 miljoen in 2009 tot circa € 6 miljoen in 2011 en verdere
				 jaren. De defensiespecifieke kennisbasis bij TNO en de Grote Technologische
				 Instituten (GTI’s) dient in principe met decentrale middelen te worden
				 aangesproken. Het resterende budget is alleen bedoeld voor de financiering van
				 acute kennisondersteuning die niet te plannen is. Daarnaast wordt dit budget
				 belast met interdepartementaal afgesproken bijdragen aan de financiering van
				 het exploitatietekort van grote technologisch faciliteiten van TNO en de
				 GTI’s.
 
				 Ontvangsten
 De hogere ontvangsten hebben in het bijzonder betrekking op een
				 afrekening van Essent en een extra ontvangst voor de wachtgelden over 2008 en
				 2009 van de baten-lastendiensten van Defensie.
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 6.
 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 De bedrijfsvoeringsparagraaf bestaat uit vier verplichte
				onderdelen:
 
 
 1.
 rechtmatigheid;
 
 
 2.
 totstandkoming beleidsinformatie;
 
 
 3.
 financieel en materieelbeheer;
 
 
 4.
 overige aspecten van de bedrijfsvoering.
 
 
 In deze bedrijfsvoeringsparagraaf ligt de focus op de tien
				prioriteiten, die zijn gebaseerd op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
				uit het rapport bij het Jaarverslag 2009 van het ministerie van Defensie
				(Kamerstuk 32 360
				X, nr. 2).
 
				Rechtmatigheid
 De verantwoording in het departementale jaarverslag is in
				overeenstemming met de begrotingswetten, de Europese regelgeving, Nederlandse
				wetten, algemene maatregelen van bestuur en in ministeriële regelingen
				opgenomen bepalingen. Voor de bepaling van fouten en onzekerheden is de
				rijksbrede normering toegepast.
 In de verantwoording voorkomende fouten en onzekerheden in de
				verplichtingen, uitgaven en ontvangsten zijn binnen de interdepartementaal
				overeengekomen (artikel)toleranties gebleven. Om binnen deze toleranties te
				blijven is een correctie op de aangegane en openstaande verplichtingen
				doorgevoerd. Ook de tolerantiegrens voor fouten van de baten-lastendiensten van
				Defensie is niet overschreden.
 
				Totstandkoming beleidsinformatie
 De totstandkoming van de niet-financiële informatie van de
				(beleids)artikelen in het jaarverslag is gecontroleerd op de aspecten
				ordelijkheid, controleerbaarheid en deugdelijkheid. De controleerbaarheid van
				de totstandkoming van de prestatiegegevens is verder verbeterd en de gegevens
				in de maandrapportages over gereedheid zijn juist en volledig overgenomen in
				het Jaarverslag.
 In het rapport van de Algemene Rekenkamer
				«Verantwoordingsinformatie operationele gereedheid Defensie» uit 2009 zijn
				tekortkomingen in het waarborgen van de betrouwbaarheid van de betreffende
				informatie onderkend. Naar aanleiding van dit rapport is het programma Stuur-
				en verantwoordingsinformatie opgericht. Dit programma heeft tot doel om in 2014
				over optimale stuur- en verantwoordingsinformatie te beschikken, waarbij de
				basis voor deze adequate informatie volledig gevulde en betrouwbare
				bronsystemen vormen (prioriteit nr. 2). Dit verbeterprogramma is onderverdeeld
				in korte, middellange en lange termijndoelstellingen en loopt op schema.
 Op 19 mei 2010 (Kamerstuk
				32 248,
				nr. 5) is gemeld dat drie van de vier korte termijndoelstellingen
				zijn gerealiseerd. In 2010 is ook de laatste korte termijndoelstelling, het
				beschrijven van de totstandkoming van de appreciatie van commandanten,
				gerealiseerd. Deze beschrijving is opgenomen in de Aanschrijving Management
				Control 2011, waarin voorgeschreven staat hoe defensieonderdelen
				managementinformatie moeten aanleveren.
 De doelstellingen voor de middellange termijn zijn gericht op de
				verbetering van de maandrapportage als brugdocument tussen de begroting en het
				jaarverslag. De activiteiten om deze doelstellingen te bereiken zijn in 2010
				begonnen. Het programma voor de langetermijndoelstellingen is conform de
				planning nog niet begonnen. Het betreft een meerjarig programma en nog niet
				alle tekortkomingen die in 2009 zijn geconstateerd zijn al opgeheven.
 
				Financieel en materieelbeheer
 Het project Beter verbeteren, begonnen na de uitkomsten van het
				bezwaaronderzoek door de Algemene Rekenkamer in 2008, is in 2010 als
				overkoepelend project voortgezet. De onderdelen Verbetering financieel beheer
				en Professionaliseren materieelbeheer Defensie zijn in aparte
				projectorganisaties belegd.
 In 2010 is hard gewerkt om de gewenste aandacht voor de
				verbeteringen in het beheer te realiseren (prioriteit nr. 1), onder andere
				door periodiek overleg tussen de secretaris-generaal van Defensie en de
				defensieonderdelen, waarbij het belang voor zorgvuldig beheer onder de aandacht
				is gebracht. Ook is (ruime) aandacht geschonken aan de verbetering van het
				beheer door de speciaal opgerichte projectorganisaties materieel en financieel
				beheer binnen de verschillende defensieonderdelen. Dit is onder andere gedaan
				door middel van kennisgroepen, voorlichtingsbijeenkomsten en
				pilotprojecten.
 
				Financieel beheer
 Het Meerjarig Verbeterplan Financieel beheer is in 2010 verder
				uitgevoerd. De belangrijkste doelstellingen voor dit jaar betroffen het
				verbeteren van het verplichtingen beheer (prioriteit nr. 3), het verbeteren
				van het betaalgedrag (prioriteit nr. 4), het invoeren en gebruiken van de
				continue monitor (prioriteit nr. 5) en het verbeteren en vereenvoudigen van
				het handtekeningen- en bevoegdhedenregister (prioriteit nr. 6).
 Het beheer op openstaande verplichtingen is in 2010 verbeterd. In
				2008 en 2009 werden nog grote correcties doorgevoerd om een getrouwe
				openstaande verplichtingenstand in de jaarrekening te kunnen verantwoorden. In
				2010 was de doelstelling om de omvang van de benodigde correctie op de
				openstaande verplichtingen substantieel te verlagen. Uit de stand van de
				openstaande verplichtingen per 31 december 2010 blijkt dat deze verlaging is
				bereikt en de administratie is verbeterd. Echter, met betrekking tot de
				registratie van verplichtingen, blijkt dat nog relatief veel mutaties niet voor
				het juiste bedrag zijn vastgelegd in FINAD (te hoog dan wel te laag). In 2011
				worden vereenvoudigingmaatregelen genomen om zowel de benodigde correctie als
				de foutieve mutaties in FINAD verder te laten afnemen.
 Het betaalgedrag is verder verbeterd, hoewel de rijksbrede norm
				van 90 procent niet constant het gehele jaar is gerealiseerd. Vooral in de
				eerste maanden van 2010 is sprake geweest van relatief veel niet-tijdige
				betalingen. Oorzaak hiervan lag onder andere in een vervroegde afsluiting van
				het dienstjaar 2009 en de verplichtingenpauze als gevolg van de budgettaire
				problemen in de materiële exploitatie begin 2010. Dit heeft geleid tot
				verschillende maatregelen, waardoor in de laatste maanden van 2010 de norm van
				90 procent wel is gehaald. Het gemiddelde over 2010 komt uit op ongeveer 85
				procent. Het positieve effect van de getroffen maatregelen blijkt ook uit het
				feit dat in de eerste maanden van 2011 de terugval in de tijdigheid van betalen
				minder groot is dan in de eerste maanden van 2010.
 De continue monitor voor de belangrijkste geldstromen is
				beschikbaar en is door alle defensieonderdelen in gebruik genomen. In 2011 zal
				de monitor verder worden ontwikkeld waardoor er een belangrijk zelfcontrole
				middel ontstaat voor de bewaking van de kwaliteit van het gevoerde financieel
				beheer.
 In 2010 is een applicatie ontwikkeld waarmee, op een
				beheersvriendelijke wijze, de handtekeningen- en bevoegdheden van medewerkers
				kunnen worden vastgelegd die financiële beheershandelingen verrichten. In het
				eerste kwartaal van 2011 zal dit handtekeningen- en bevoegdhedenregister
				zodanig gevuld worden. Daardoor moet bij de defensieonderdelen een
				inventarisatie en actualisatie van bestaande bevoegdheden en mandaten worden
				uitgevoerd. Dit brengt een vereenvoudiging van het gebruik en het onderhoud met
				zich mee.
 In het reguliere beheer is in 2010 aandacht geschonken aan het
				wegwerken van de achterstand in het verrekenen van voorschotten. Deze
				achterstand was in 2008 en 2009 reeds onderkend en dit heeft in 2010 geleid tot
				verschillende beheersmaatregelen. De oorzaak van de achterstand ligt onder
				andere in het niet tijdig aanleveren van benodigde documentatie, in het
				bijzonder prestatieverklaringen. In 2011 zal verder gewerkt worden aan het
				wegwerken van de achterstand in de verrekening van voorschotten.
 
				Materieelbeheer
 Het project Professionaliseren materieelbeheer Defensie wordt
				gefaseerd uitgevoerd en loopt door tot in 2014. In 2010 lag in de eerste plaats
				de focus op de materieelsoorten die worden aangemerkt als «gevoelig
				materieel», zoals munitie, klein kaliber wapens en crypto-apparatuur. Hiervoor
				zijn deelprogramma’s ontwikkeld langs de thema’s regelgeving, besturing en
				beheerprocessen, informatievoorziening, formatie, opleiding en
				kennismanagement.
 De belangrijkste activiteiten voor het «gevoelig materieel»
				betroffen de implementatie van registratie- en administratiesystemen en het
				schonen van de data in deze systemen om de datakwaliteit in de
				materieeladministratiesystemen te verbeteren (prioriteit nr. 9). In het laatste
				kwartaal van 2010 zijn zowel een nieuw registratiesysteem voor klein kaliber
				wapens, onder de naam Small Arms Registration
				System (SARS), als een nieuwe versie van het registratiesysteem voor
				cryptoapparatuur in gebruik genomen.
 Het schonen van de data voor klein kaliber wapen en crypto is in
				2010 zo goed als volledig uitgevoerd. De dataschoning van munitie heeft de
				geplande einddatum niet gehaald. De capaciteit voor de uitvoering bleek niet
				tijdig en niet in de gewenste omvang beschikbaar. Het feitelijke schonen is
				daardoor pas in augustus 2010 begonnen in plaats van in juni. De bijgestelde
				verwachte einddatum is nu midden 2011.
 Ten tweede was het «werkend verklaren» van het Voorschrift
				Materieelbeheer Defensie (VMD) als een prioriteit (nr. 7) benoemd voor 2010.
				Onder «werkend verklaren» wordt verstaan dat de defensieonderdelen het
				materieelbeheer conform de in het VMD genoemde normen, kaders en eisen
				inrichten en zo werken. Het betreft een meerjarig traject waarin het VMD
				regelmatig wordt aangepast aan de ervaringen uit de praktijk. Doordat een
				aantal randvoorwaarden niet tijdig is ingevuld, is de inwerkingtreding van het
				gehele VMD niet op 1 januari 2011 gerealiseerd.
 De voorbereiding, regie en uitvoering van de redeployment zijn beheerst verlopen. Zo zijn problemen in
				de ICT voorziening tijdig gesignaleerd. Op basis hiervan zijn adequate
				maatregelen voor een beheerst verloop genomen (prioriteit nr. 8). De
				redeployment zal in de loop van 2011 worden
				voltooid.
 Naast de deelprogramma’s voor de gevoelige materieelsoorten en
				de genoemde prioriteiten zijn in 2010 verschillende generieke activiteiten
				uitgevoerd. Er is bijvoorbeeld een aanvang gemaakt met het opstellen van het
				visiedocument Materieelbeheer Defensie, waarin de scope en de kaders voor
				sturing en werking van het materieelbeheer worden weergeven. Hiernaast zijn
				belangrijke stappen gezet in het realiseren van de defensiebrede monitor
				kwaliteit materieelbeheer, waaronder het beproeven van de checklists van de
				monitor bij een aantal geselecteerde eenheden en het integreren van de monitor
				met delen uit het VMD.
 
				Overige aspecten van bedrijfsvoering
 
				Personeel beheer
 In 2008 is de digitalisering van de fysieke personeelsdossiers
				gerealiseerd. Hierbij is zichtbaar geworden dat de fysieke en digitale dossiers
				in een fors aantal gevallen niet aan de wettelijke eisen voldoen. Daarom wordt
				op dit moment gewerkt aan de opschoning en verbetering van alle
				personeelsdossiers (prioriteit nr. 10). In oktober 2010 is het digitale
				personeelsdossier in P&O-selfservice ontsloten, en is voor een eerste groep
				werknemers het digitale personeelsdossier opengesteld. Het verlenen van toegang
				tot het eigen digitale personeelsdossier gebeurt stapsgewijs omdat het
				personeelsdossier eerst wordt gecontroleerd. Begin 2012 zal het plan van aanpak
				als geheel zijn voltooid waarmee de personeelsdossiers voldoen aan de
				wettelijke eisen.
 Naast het schonen van personeelsdossiers zijn verschillende
				andere maatregelen genomen om de datakwaliteit van personeelsbeheer te
				verbeteren (prioriteit nr. 9), waaronder dataonderzoeken naar
				opleidingsgegevens, ambtsjubilea en uitzendgegevens. Tot op heden treedt een
				beperkte verbetering op in het gebruik van signaalrapportages door de
				lijncommandanten. Maatregelen om dit te verbeteren zijn inmiddels getroffen,
				maar blijvende aandacht is vereist.
 
				Milieu en energie
 De Defensie Duurzaamheidsnota 2009 (DDN2009, Kamerstuk
				31 700 X,
				nr. 61) beschrijft het milieubeleid van Defensie voor de periode 2009
				tot en met 2012. In 2010 is op het gebied van vermindering van de
				milieubelasting goede vooruitgang geboekt. Er is echter een vertraging
				zichtbaar bij de uitvoering van de maatregelen uit de DDN2009. In 2009 nog 70
				procent van de maatregelen op schema, in 2010 is dat teruggelopen tot 65
				procent. De oorzaak daarvan is met name gelegen in het naar beneden bijstellen
				van voor milieu beschikbare budgetten. Zo heeft de uitvoering van
				energiebesparende maatregelen voor de grote gebouwen vertraging opgelopen en
				moet ook het energetisch onderzoek aan kleinere gebouwen worden uitgesteld. In
				2009 was sprake van grote afwijkingen op het gebied van energiegegevens. Hierop
				zijn in 2010 verbeteringen bij het verzamelen van de energiecijfers
				doorgevoerd, waardoor een betrouwbaarder beeld ontstaat. Het invoeren van de
				gecertificeerde milieuzorgsystemen ligt op koers. Met de VROM-Inspectie is een
				project begonnen om te komen tot de invoering van Systeemgericht Toezicht.
 
				Financiële problematiek
 Uit het interdepartementale project Verkenningen kwam naar voren
				dat kostenontwikkelingen in de exploitatiesfeer een jaarlijks terugkerend
				tekort van € 100 tot € 150 miljoen opleveren. Factoren die hierbij een
				rol spelen zijn regelgeving op het terrein van arbeidsomstandigheden, werk- en
				rusttijden en milieu, maar ook tegenvallende brandstofprijzen, achterstallig
				onderhoud en het fenomeen dat de levensduurkosten van materieel vooraf moeilijk
				nauwkeurig te schatten zijn. Dit heeft ertoe geleid dat in 2010 een tijdelijke
				verplichtingenpauze is ingesteld om prioriteiten te kunnen stellen in de
				uitgaven voor de materiële exploitatie. Deze verplichtingenpauze had
				rechtstreekse gevolgen voor de gereedstelling van operationele eenheden en
				derhalve voor het behalen van de operationele doelstellingen. Deze interne
				exploitatieproblematiek en de taakstelling uit het regeerakkoord hebben ertoe
				geleid dat een incidenteel pakket aan maatregelen is genomen om de financiële
				problematiek voor de jaren 2010 en 2011 op te lossen (toelichting op Kamerstuk
				32 500 X,
				nr. 11). In de beleidsbrief 2011 is een samenhangend geheel van
				maatregelen gepresenteerd om de omvang en samenstelling van de krijgsmacht en
				de beschikbare middelen opnieuw met elkaar in evenwicht te brengen.
 De opgedane ervaringen uit het financieel en materieelbeheer
				hebben tot het inzicht geleid dat een vereenvoudigde wijze van sturing en
				beheersing noodzakelijk is. Tegelijk dwingt de taakstelling uit het
				regeerakkoord om kritisch te kijken naar de wijze waarop de bedrijfsvoering van
				Defensie is ingericht. Dit leidt ertoe dat in 2011 wordt bezien of de ambities
				van de verbeterprogramma’s Stuur- en verantwoordingsinformatie en Beter
				Verbeteren dienen te worden herijkt. Deze noodzaak wordt versterkt door de
				tussentijdse balans van het programma SPEER. Op grond van de laatste ervaringen
				en adviezen is de ambitie van SPEER opnieuw beoordeeld (Kamerstuk
				31 460 nr.
				14). Hierbij is een afweging gemaakt tussen de SAP-functionaliteiten
				die dringend gewenst zijn voor de verbetering van de bedrijfsvoering, waaronder
				de verbetering van het financieel en materieelbeheer, met inachtneming van het
				verandervermogen, de capaciteit van de betrokken organisatieonderdelen en het
				beschikbare budget. Door de gewenste vereenvoudiging van de sturing en
				beheersing in de tussenbalans is besloten om de in de begroting 2010 toegezegde
				invoering van interne kostensturing te verlaten en de uitgavensturing en
				uitgavenverantwoording voorop te stellen. Tevens wordt de toegezegde inrichting
				van de controlfunctie mede in het licht van de taakstelling uit het
				regeerakkoord in 2011 bezien.
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 C.
 JAARREKENING
 
 
 
 
 7.
 DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT
 
 
				Departementale verantwoordingsstaat 2010 van het ministerie van
				Defensie (X)
 
 Bedragen in EUR 1 000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 
 Artikel Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (inclusief
						 Amendement)
 
 
 Realisatie 
						 1De bedragen zijn steeds afgerond naar boven (op
								€ 1000)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 
 8 460 946
 
 
 
 
 420 015
 
 
 
 
 
 8 471 649
 
 
 
 
 446 447
 
 
 
 
 
 10 703
 
 
 
 
 26 432
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 6 886 108
 
 
 
 
 410 406
 
 
 
 
 
 6 773 717
 
 
 
 
 425 914
 
 
 
 
 
 -112 391
 
 
 
 
 15 508
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 20 Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties
 
 
 323 500
 
 
 323 500
 
 
 1 407
 
 
 302 029
 
 
 318 319
 
 
 9 347
 
 
 – 21 471
 
 
 – 5 181
 
 
 7 940
 
 
 
 
 21 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 607 445
 
 
 608 445
 
 
 13 564
 
 
 599 001
 
 
 613 849
 
 
 11 791
 
 
 – 8 444
 
 
 5 404
 
 
 – 1 773
 
 
 
 
 22 Commando landstrijdkrachten
 
 
 1 334 853
 
 
 1 359 853
 
 
 15 823
 
 
 1 349 347
 
 
 1 384 682
 
 
 21 018
 
 
 14 494
 
 
 24 829
 
 
 5 195
 
 
 
 
 23 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 757 292
 
 
 717 292
 
 
 9 181
 
 
 754 488
 
 
 721 088
 
 
 15 986
 
 
 – 2 804
 
 
 3 796
 
 
 6 805
 
 
 
 
 24 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 395 351
 
 
 395 351
 
 
 4 652
 
 
 381 059
 
 
 403 414
 
 
 5 941
 
 
 – 14 292
 
 
 8 063
 
 
 1 289
 
 
 
 
 25 Defensie Materieelorganisatie
 
 
 1 794 099
 
 
 2 336 476
 
 
 269 125
 
 
 1 128 782
 
 
 2 172 608
 
 
 292 916
 
 
 – 665 317
 
 
 – 163 868
 
 
 23 791
 
 
 
 
 26 Commando Dienstencentra
 
 
 1 148 191
 
 
 1 145 191
 
 
 96 654
 
 
 1 042 011
 
 
 1 159 757
 
 
 68 915
 
 
 – 106 180
 
 
 14 566
 
 
 – 27 739
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 1 574 838
 
 
 
 
 9 609
 
 
 
 
 
 1 697 932
 
 
 
 
 20 533
 
 
 
 
 
 123 094
 
 
 
 
 10 924
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 70 Geheime uitgaven
 
 
 2 236
 
 
 2 236
 
 
 
 2 236
 
 
 2 236
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 80 Nominaal en onvoorzien
 
 
 -85 041
 
 
 -85 041
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 85 041
 
 
 85 041
 
 
 0
 
 
 
 
 90 Algemeen
 
 
 1 667 643
 
 
 1 657 643
 
 
 9 609
 
 
 1 682 458
 
 
 1 695 696
 
 
 20 533
 
 
 14 815
 
 
 38 053
 
 
 10 924
 
 
 
 
 
 De financiële en niet-financiële toelichting op de
				departementale verantwoordingsstaat is opgenomen in het beleidsverslag.
 
 
 De saldibalans
 
 8.
 DE SALDIBALANS
 
 
 Saldibalans per 31 december 2010 (bedragen x
				 € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1)
 
 
 Uitgaven ten laste van de begroting
 
 
 8 471 648
 
 
 2)
 
 
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 446 447
 
 
 
 
 3)
 
 
 Liquide middelen
 
 
 59 602
 
 
 4a)
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 8 019 503
 
 
 
 
 4)
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 0
 
 
 6)
 
 
 Ontvangsten buiten begrotingsverband
 
 
 147 231
 
 
 
 
 5)
 
 
 Uitgaven buiten begrotingsverband
 
 
 81 931
 
 
 
 
 
 
 
 7)
 
 
 Openstaande rechten
 
 
 0
 
 
 7a)
 
 
 Tegenrekening openstaande rechten
 
 
 0
 
 
 
 
 8)
 
 
 Extra-comptabele vorderingen
 
 
 633 446
 
 
 8a)
 
 
 Tegenrekening extra-comptabele vorderingen 
 
 
 633 446
 
 
 
 
 9a)
 
 
 Tegenrekening extra-comptabele schulden
 
 
 0
 
 
 9)
 
 
 Extra-comptabele schulden
 
 
 0
 
 
 
 
 10)
 
 
 Voorschotten
 
 
 2 677 270
 
 
 10a)
 
 
 Tegenrekening voorschotten
 
 
 2 677 270
 
 
 
 
 11a)
 
 
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 11)
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 0
 
 
 
 
 12a)
 
 
 Tegenrekening openstaande verplichtingen
 
 
 4 539 756
 
 
 12)
 
 
 Openstaande verplichtingen
 
 
 4 539 756
 
 
 
 
 13)
 
 
 Deelnemingen
 
 
 0
 
 
 13a)
 
 
 Tegenrekening deelnemingen
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 16 463 653
 
 
 
 Totaal
 
 
 16 463 653
 
 
 
 
 
 
 Toelichting behorende bij de saldibalans van
				het ministerie van Defensie per 31 december 2010 (alle bedragen x
				€ 1 000).
 
 
				ad 3. Liquide middelen.
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 59 602 en bestaat uit
				de volgende saldi:
 
 
 
 
 
 
 
 Kas
 
 
 8 197
 
 
 
 
 
 
 Bank
 
 
 51 405
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 59 602
 
 
 
 
 
 
 
				ad 5. Uitgaven buiten begrotingsverband (Derdenrekeningen
				vordering).
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 81 931.
 
 Als criterium voor de toelichting van
				vorderingen geldt een grensbedrag van € 10 000 (alle bedragen x
				€ 1 000).
 
 
				Commando DienstenCentra
 Dit betreft een contract met de Bedrijfsgroep IVENT inzake
				salariskosten, waar € 33 300 van te ontvangen was per 31 december
				2010.
 
 Uitgaven buiten begrotingsverband, groter dan
				€ 2 000, gedaan in 2009 of eerder en die in 2010 nog niet werden
				terugontvangen (alle bedragen x € 1 000,–).
 
 
				Commando Koninklijke marechaussee
 Een contract van € 2 100 betreft de verrekening van de kosten
				van het CKmar inzake het vervoer van personen die geen toegang krijgen tot
				Nederland. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) vordert de kosten die de
				overheid gemaakt heeft terug bij de vervoerders en vergoedt vervolgens Defensie
				voor haar aandeel in de kosten. Dit proces verloopt moeizaam. Ook dit jaar is,
				ondanks toezeggingen van de IND, geen voortgang geboekt bij de IND. Het CKmar
				handhaaft de vorderingen en zal op korte termijn nader overleg met alle
				betrokken partijen voeren.
 
				ad 6. Ontvangsten buiten begrotingsverband (Derdenrekeningen
				schuld).
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 147 231. Dit bedrag
				bestaat grotendeels uit af te dragen loonheffing en sociale lasten
				(€ 90 335) en daarnaast voor € 31 872 uit vooruitontvangen gelden van
				derden voor nog te verrichten uitgaven. Het restant (€ 25 024) betreft
				gelden die door Defensie worden aangehouden voor derden.
 
				ad 7. Openstaande rechten.
 Het saldo op de saldibalans is nihil. Voor zover aanwezig zijn
				deze posten opgenomen onder het bedrag van extra-comptabele vorderingen.
				Hiervoor wordt geen aparte administratie gevoerd.
 
				ad 8. Extra-comptabele vorderingen.
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 633 446 (alle bedragen
				x € 1 000).
 
 
 
 
 
 
 
 Aard van de vordering
 
 
 Bedrag
 
 
 
 
 
 
 Actief personeel 
 
 
 12 437
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten Defensie
 
 
 52 883
 
 
 
 
 Belastingdienst teruggaaf BTW 
 
 
 6 980
 
 
 
 
 CMH/MRC
 
 
 6 305
 
 
 
 
 Diversen
 
 
 29 695
 
 
 
 
 Buitenlandse mogendheden 
 
 
 27 323
 
 
 
 
 Koninklijke Schelde Groep lening
 
 
 20 420
 
 
 
 
 Verkoop overtollige goederen 
 
 
 536 984
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 693 027
 
 
 
 
 
 Af: openstaand op rekeningen buiten begrotingsverband,
							 derdenrekeningen
 
 
 59 581
 
 
 
 
 
 Balanssaldo extra-comptabele
							 vorderingen 31-12-2010
 
 
 
 
 633 446
 
 
 
 
 
 
 
 Als criterium voor de toelichting van
				vorderingen geldt een grensbedrag van € 10 000 (alle bedragen x
				€ 1 000).
 
 
				Defensie Materieel Organisatie
 In verband met gesloten contracten over de verkoop van
				strategische goederen aan buitenlandse overheden heeft Defensie in de periode
				2011 tot en met 2015 via de Dienst Domeinen (ministerie van Financiën) nog een
				bedrag van € 536 984 tegoed. De Dienst Domeinen draagt zorg voor incasso en
				verrekent de ontvangen bedragen met Defensie.
 De vordering, ingesteld in 2004, op de Koninklijke Schelde Groep
				B.V. (KSG) van € 20 420 betreft een aan de KSG verstrekt krediet voor de
				gedeeltelijke financiering van de investeringen voor herinrichting en
				verhuizing in verband met een nieuwe bouwplaats voor marineactiviteiten op de
				locatie Sloegebied te Vlissingen. Dit krediet dient te worden terugbetaald in
				tien jaarlijkse termijnen, waarvan de eerste termijn is vervallen op 31 juli
				2009. De eerste twee termijnen zijn ondanks rappelleren niet betaald. Damen
				Shipyards Group, die KSG heeft overgenomen, stelt een ander
				terugbetalingsschema voor waarop de DMO in 2011 een reactie zal geven.
 
				Verdeling vorderingen naar ouderdom
 De verdeling van de extra-comptabele vorderingen naar ouderdom is
				hieronder in een grafiek weergegeven. De verkoop van overtollige goederen ten
				bedrage van € 536 984 is buiten beschouwing gelaten.
 
 Ouderdom vorderingen in miljoenen euro’s
				(ultimo 2010: € 96 462).
 
 
 
 
 
 Vorderingen groter dan € 2 000 die zijn
				ingesteld vóór 2009 (alle bedragen x € 1 000).
 
 
				Bestuursstaf
 Een vordering op de belastingdienst bedraagt € 3 591. Het
				betreft de teruggaaf van betaalde BTW op Navo-investeringsprojecten. Recent is
				overeenstemming bereikt tussen Defensie en Financiën. Defensie zal het geld in
				2011 ontvangen.
 
				ad 9. Extracomptabele schulden.
 Het saldo op de saldibalans is nihil.
 
				ad 10. Voorschotten.
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 2 677 270.
 De verdeling van de voorschotten naar ouderdom is vermeld in
				onderstaande tabel.
 Alle voorschotten van vóór 2008 staan tegen de maandkoers van
				december 2007 gewaardeerd en de voorschotten vanaf 2008 zijn gewaardeerd tegen
				de op het moment van verstrekking geldende maandkoers.
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar van ontstaan
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 
 
 ≤2006
 
 
 240 075
 
 
 
 
 2007
 
 
 187 910
 
 
 
 
 2008
 
 
 298 704
 
 
 
 
 2009
 
 
 372 155
 
 
 
 
 2010
 
 
 1 578 426
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2 677 270
 
 
 
 
 
 
 Van de verstrekte voorschotten vóór 1 januari 2010 is in 2010
				een bedrag verrekend van € 1 359 463. In 2010 zijn voorschotten verstrekt
				voor totaal € 1 615 962, waarvan in 2010 reeds € 37 536 werd
				verrekend. De totale mutatie in de voorschottenstand ten opzichte van 2009 komt
				daardoor op € 218 963.
 
 Als criterium voor de toelichting van
				voorschotten geldt een grensbedrag van € 100 000 (alle bedragen x
				€ 1 000).
 
 De declaraties van het ABP met betrekking tot de post-actieven
				zijn in 2010 voor een bedrag van € 999 625 betaald. De bedragen zijn in de
				financiële verantwoording 2010 als extra-comptabele voorschotten
				opgenomen.
 Een voorschot van € 161 011 is verstrekt voor de productie en
				levering van NH-90 helikopters. De levering en verrekening van het verstrekte
				voorschot hebben plaats in de periode 2010 tot en met 2014. Het betreft nog
				niet bereikte mijlpalen. Er is enige vertraging in de levering.
 Een voorschot van € 157 349 betreft de aanschaf van zes
				Chinook-helikopters. De levering en verrekening van het verstrekte voorschot
				hebben plaats in 2011 en 2012. Er is enige vertraging in de levering.
 
				ad 11. Garantieverplichtingen
 Het saldo op de saldibalans is nihil. Voor de
				garantieverplichtingen wordt geen gescheiden administratie gevoerd. Aanwezige
				garantieverplichtingen worden opgenomen onder de balanspost «openstaande
				verplichtingen».
 Per 31 december 2010 is er een openstaande garantie. Het betreft
				een overeenkomst met de Vereniging Verbond van Verzekeraars over de
				verzekerbaarheid van personeel. De looptijd is onbepaald en er is geen
				gegarandeerd bedrag vastgesteld. De overeenkomst regelt de verhouding tussen
				Defensie en de Vereniging met als doel de belemmeringen weg te nemen die
				defensieambtenaren in het maatschappelijk verkeer ondervinden als gevolg van
				uitsluitingsclausules bij levensverzekeringen, gekoppeld aan de financiering
				van een woning. In 2010 is er één aanspraak geweest in verband met het
				overlijden van een militair.
 
				ad 12. Openstaande verplichtingen (alle bedragen x
				€ 1 000)
 Het saldo op de saldibalans bedraagt € 4 539 756. De met
				termijncontracten afgedekte verplichtingen zijn opgenomen tegen de betreffende
				termijnkoers. De niet op termijn afgedekte US$-verplichtingen zijn gewaardeerd
				tegen de plandollar koers van € 0,83. De verplichtingen zijn vastgelegd
				tegen contractwaarde.
 Bij de nieuw aangegane verplichtingen is uitgegaan van de methode
				van het opnemen in de rekening van zowel de positieve als negatieve
				bijstellingen van oude verplichtingen.
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen 1/1/2010
 
 
 5 746 912
 
 
 
 
 
 
 Aangegane verplichtingen in verslagjaar
 
 
 7 692 161
 
 
 
 
 
 Subtotaal
 
 
 
 
 13 439 073
 
 
 
 
 
 Tot betaling gekomen in verslagjaar
 
 
 8 899 317
 
 
 
 
 
 Openstaande verplichtingen per
							 31/12/2010
 
 
 
 
 4 539 756
 
 
 
 
 
 
 
 Als criterium voor de toelichting van
				openstaande verplichtingen geldt een grensbedrag van € 100 000 (alle
				bedragen x € 1 000).
 
 Openstaande verplichtingen van € 245 912 hebben betrekking op
				het opstarten van de productielijn en de verwerving van twintig NH-90
				helikopters. De hoofdleverancier is NAHEMA en de levering heeft plaats in 2010
				tot en met 2014.Ten opzichte van het oorspronkelijke leverschema is de levering
				vertraagd.
 Openstaande verplichtingen van € 120 559 betreffen de
				levering van 184 stuks Infanterie-Gevechtsvoertuigen (IGV) inclusief munitie.
				De hoofdleverancier is Lands Systems Hägglunds AB uit Zweden. De levering
				heeft plaats tot en met 2011. In 2011 worden er nog veertien stuks geleverd. De
				levering ligt op schema.
 Met het MoU Production Sustainment &
				Follow-on Development (PSFD) uit 2006 wordt de samenwerking tussen
				Nederland, de Verenigde Staten en de zeven andere partnerlanden op het gebied
				van de JSF voortgezet. Deze MoU heeft een geldigheidsduur van 45 jaar en heeft
				tot doel de productie, instandhouding en doorontwikkeling van het toestel
				gedurende de gehele levensduur op doeltreffende en doelmatige wijze te
				garanderen. Daarnaast bevat het MoU afspraken over het management van het
				PSFD-programma en over de financiële, contractuele en industriële aspecten.
				De openstaande verplichting van € 141 633 wordt in de periode 2010 tot en
				met 2 046 betaald.
 De openstaande verplichting van € 58 076 in verband met het
				eerste Nederlandse JSF-testtoestel wordt in de periode tot en met 2012 betaald.
				De levering wordt voorzien voor 2012.
 Voor overige aan het project «Vervanging F-16» gerelateerde
				deelprojecten zijn voor een bedrag van € 22 212 openstaande verplichtingen
				opgenomen.
 Openstaande verplichtingen van € 582 430 betreffen de
				aanschaf van 200 stuks Groot Pantserwielvoertuig (Boxer) in meerdere
				uitvoeringen inclusief toebehoren, documentatie voor training en reservedelen.
				De leveringen heeft plaats vanaf 2011 tot en met 2016. Er is op dit moment
				sprake van een vertraging.
 Openstaande verplichtingen van € 115 975 betreffen de
				aanschaf van vier patrouilleschepen en Integrated Logistic
				Support (ILS), te leveren door Schelde Marinebouw BV. Leveringen en
				betalingen hebben plaats vanaf 2010 tot en met 2013. De levering ligt op
				schema.
 Een openstaande verplichting van € 301 433 betreft de
				aanschaf van een Joint Support Ship (JSS), te
				leveren door Damen Schelde Naval Shipbuilding. De betalingen hebben plaats in
				de periode 2010 tot en met 2014 en de levering is voorzien voor 2014. De
				levering ligt op schema.
 Een openstaande verplichting van € 415 400 betreft het deel
				waarvoor Nederland participeert in een multinationaal samenwerkingsverband van
				twaalf landen, het Strategic Airlift Capability
				programma van de Navo waarbij effectief gebruik kan worden gemaakt van drie
				Boeing C-17 Globemaster transportvliegtuigen vanuit
				Hongarije. De betalingen en leveringen staan gepland tot en met 2033.
 Een openstaande verplichting van € 120 476 betreft de
				aanschaf van zes nieuwe Chinook-helikopters bij de firma Boeing in de Verenigde
				Staten. De betalingen hebben plaats in de periode 2011 tot en met 2012. De
				levering is ten opzichte van het oorspronkelijke leverschema vertraagd.
 
				ad 13. Deelnemingen
 Het saldo op de saldibalans bedraagt nihil.
 
 
 Topinkomens
 
 
 9.
 TOPINKOMENS
 
 Op grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke
				middelen gefinancierde topinkomens (Stb. 2006, 95) is een overzicht opgenomen van
				medewerkers die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het gemiddelde
				belastbare loon van de ministers. Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor
				2010 vastgesteld op € 193 000,–. Voor dit departement heeft de
				publicatieplicht betrekking op de navolgende functionarissen.
 
 Bedragen in euro's.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Functie
 
 
 Belastbaar jaarloon 2009
 
 
 Pensioenafdrachten en overige voorzieningen betaalbaar op
						 termijn 2009
 
 
 Totaal 2009
 
 
 Belastbaar jaarloon 2010
 
 
 Pensioen-afdrachten en overige voorzieningen betaalbaar
						 op termijn 2010
 
 
 Totaal 2010
 
 
 Motivering
 
 
 Opmerkingen
 
 
 
 
 
 
 Commandant van een Operationeel Commando
 
 
 139 608
 
 
 27 311
 
 
 166 919
 
 
 167 544
 
 
 30 156
 
 
 197 700
 
 
 Diensttijdgratificatie, garantievliegtoelage en 40-urige
						 werkweek
 
 
 Inkomsten betreffen niet alleen salaris:
						 diensttijdgratificatie € 25 484, garantievliegtoelage € 13 675 en
						 40-urige werkweek € 7 940
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten
 
 BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 
 10.
 DE SAMENVATTENDE VERANTWOORDINGSSTAAT
				 BATEN-LASTENDIENSTEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen in € 1 000
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 3=2–1
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
							 begroting
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 
 
 Baten-lastendienst Defensie
							 Telematica Organisatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 353 099
 
 
 407 982
 
 
 54 883
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 353 099
 
 
 387 570
 
 
 34 471
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 20 412
 
 
 20 412
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 60 000
 
 
 17 881
 
 
 -42119
 
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 111 000
 
 
 60 434
 
 
 -50566
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 02
 
 
 
 
 Baten-lastendienst Dienst
							 Vastgoed Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 273 260
 
 
 260 565
 
 
 -12695
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 273 089
 
 
 265 413
 
 
 -7676
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 171
 
 
 -4848
 
 
 -5019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 34 650
 
 
 31 684
 
 
 -2966
 
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 39 900
 
 
 36 243
 
 
 -3657
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 03
 
 
 
 
 Baten-lastendienst
							 Paresto
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 123 993
 
 
 113 216
 
 
 -10777
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 123 993
 
 
 110 912
 
 
 -13081
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 2 304
 
 
 2 304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 910
 
 
 0
 
 
 -910
 
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 2 116
 
 
 1 604
 
 
 -512
 
 
 
 
 
 Het saldo van de baten en lasten van de Defensie Telematica
				Organisatie (DTO) over 2010 bedraagt € 20,4 miljoen positief. Dit resultaat
				is verwerkt in het eigen vermogen. Dit positieve resultaat wordt in het
				bijzonder veroorzaakt door een hogere omzet van het moederdepartement, minder
				inhuur van personeel en lagere afschrijvingskosten door uitgestelde
				investeringen.
 Het positieve saldo van Paresto wordt voornamelijk veroorzaakt
				door een strikte personeelsplanning waarbij vooral tijdelijke contracten zijn
				uitgefaseerd.
 Het negatieve resultaat bij de Dienst Vastgoed Defensie (DVD) is
				veroorzaakt door besluiten van het moederdepartement en bezuinigingen (minder
				nieuwe projecten). Hierdoor is minder omzet gerealiseerd. Bovendien was er
				sprake van hogere operationele kosten. Dit wordt slechts deels gecompenseerd
				door een beter resultaat van de Dienst Beveiliging Vastgoed (DBV).
 
 
 
 11.
 BATEN-LASTENDIENST DEFENSIE TELEMATICA ORGANISATIE
 
 
				Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2010
 
 (Bedragen x € 1000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 
 
 316 144
 
 
 364 121
 
 
 47 977
 
 
 359 867
 
 
 
 
 Opbrengsten overige departementen
 
 
 36 810
 
 
 43 532
 
 
 6 722
 
 
 44 520
 
 
 
 
 Opbrengst derden
 
 
 145
 
 
 209
 
 
 64
 
 
 206
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 
 77
 
 
 77
 
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 
 43
 
 
 43
 
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 353 099
 
 
 
 
 407 982
 
 
 
 
 54 883
 
 
 
 
 404 593
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 200 058
 
 
 212 768
 
 
 12 710
 
 
 229 069
 
 
 
 
 – materiële kosten
 
 
 98 341
 
 
 126 865
 
 
 28 524
 
 
 135 582
 
 
 
 
 Rentelasten 
 
 
 5 700
 
 
 4 259
 
 
 -1441
 
 
 5 697
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 
 
 46 000
 
 
 35 914
 
 
 -10086
 
 
 41 657
 
 
 
 
 – immaterieel
 
 
 3 000
 
 
 1971
 
 
 -1029
 
 
 2 366
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – dotaties voorzieningen
 
 
 
 2 145
 
 
 2 145
 
 
 3 055
 
 
 
 
 – bijzondere lasten
 
 
 
 3 648
 
 
 3 648
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 353 099
 
 
 
 
 387 570
 
 
 
 
 34 471
 
 
 
 
 417 426
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
						 lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 20 412
 
 
 
 
 20 412
 
 
 
 
 – 12 833
 
 
 
 
 
 
 
				Algemeen
 In 2010 is ingezet op het terugdringen van inhuur, meer
				declarabel inzetten van het vaste personeel, procesvereenvoudiging, sanering en
				betere benutting van het wagenpark, terugbrengen van licentiekosten en
				kritische beoordeling van noodzakelijke investeringen.
 
				Opbrengst moederdepartement
 Substantieel hogere omzet is onder andere verkregen door
				uitbreidingen in functionaliteiten als gevolg van de samenvoeging waardoor
				onder andere de omzetcategorie Marktkosten is opgenomen. Dit betreft ingekochte
				diensten van de private markt die direct doorbelast worden aan de
				klantbudgetten en als omzet verantwoord worden. De defensieonderdelen hebben in
				2010 meer werkplekken afgenomen dan voorzien in de begroting. Dit heeft gezorgd
				voor hogere omzet bij het moederdepartement. De omzet in de categorie telefonie
				is gerealiseerd op de maximale waarde van de dienstverleningsovereenkomst.
 
				Opbrengst overige departementen
 De dienstverlening aan overige departementen is ten opzichte van
				2009 met ruim € 1 miljoen afgenomen omdat geen producten meer worden
				aangeboden die niet in de standaardportfolio zijn opgenomen.
 
				Opbrengst derden
 Een klein deel van de dienstverlening wordt verleend aan de Navo
				en haar partners. De grote posten betreffen vooral het regulier onderhoud voor
				netwerken (€ 0,115 miljoen) en dragerdiensten (€ 0,073 miljoen).
				Daarnaast worden telefoonkosten en diverse kleine posten in rekening
				gebracht.
 
				Personele kosten
 
 Door efficiencymaatregelen is het vaste personeel afgenomen.
				 Per saldo wordt nu meer werk door minder mensen uitgevoerd. In 2010 is de in
				 2009 ingezette koers om inhuur te beperken voortgezet. Voor 2010 is stringent
				 gekeken naar inhuur en is het beleid dat aflopende contracten niet meer worden
				 verlengd.
 
 De hogere realisatie ten opzichte van de begroting 2010 is
				technisch van aard omdat de inhuur ten behoeve van het Defensie
				Investeringsplan met ingang van 2010 via de begroting van Ivent loopt terwijl
				hier ten tijde van het opstellen van deze oorspronkelijke begroting nog geen
				sprake van was. IVENT verzorgt de inkoop van ingehuurd personeel voor
				IV-projecten en voert hier de projectenadministratie over. In 2010 bedroeg deze
				post ongeveer € 35 miljoen.
 
				Materiële kosten
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Begroting 2010
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting
 
 
 
 
 
 
 Directe kosten
 
 
 42 741
 
 
 67 249
 
 
 24 508
 
 
 
 
 Huisvestingskosten
 
 
 10 500
 
 
 11 943
 
 
 1 443
 
 
 
 
 Kantoorkosten
 
 
 3 400
 
 
 3 021
 
 
 -379
 
 
 
 
 Verkoopkosten
 
 
 100
 
 
 24
 
 
 -76
 
 
 
 
 Algemene kosten
 
 
 3 600
 
 
 6 425
 
 
 2 825
 
 
 
 
 Kosten hard- en software
 
 
 38 000
 
 
 38 203
 
 
 203
 
 
 
 
 
 Totaal materiële kosten
 
 
 
 
 98 341
 
 
 
 
 126 865
 
 
 
 
 28 524
 
 
 
 
 
 
 De directe kosten zijn in 2010 hoger dan begroot als gevolg van
				de hogere opbrengsten. Verder waren de algemene kosten in 2010 hoger aangezien
				de afboeking van oninbare vorderingen hierop verantwoord is. Dit betreft de
				posten «openstaande posten 2008» en «dubbele beheerlasten SPEER» voor een
				totaal bedrag van € 4,8 miljoen. Normaal gesproken worden omzetafboekingen
				met betrekking tot voorgaand boekjaar gesaldeerd in de omzet van het lopende
				boekjaar. Gezien het bijzondere karakter van deze buiten invorderingstelling
				zijn deze posten in 2010 apart gepresenteerd.
 
				Rentelasten
 De lagere rentelasten zijn hoofdzakelijk veroorzaakt door de
				lagere investeringen. Daarnaast is enerzijds in 2010 een aantal
				dienstverleningsovereenkomsten laat getekend en zijn de budgetten door de
				afnemers laat vrijgegeven. De liquiditeit is hierdoor negatief beïnvloed.
				Anderzijds zijn doorbelastingen vanuit het departement (zoals salarisuitgaven)
				vertraagd betaald. Dit heeft de liquiditeit positief beïnvloed. Als gevolg
				daarvan is de stand op de rekening courant bij het ministerie van Financiën
				beter geweest en de rentelast lager uitgevallen dan begroot.
 
				Bijzondere lasten
 In 2009 is een overschrijding van € 3,5 miljoen op de
				IVENT-onderdelen die onder het kas-verplichtingenstelsel vallen als vordering
				op het moederdepartement opgenomen en verantwoord in de jaarrekening DTO. Deze
				vordering is in 2010 niet voldaan door het moederdepartement. De vordering 2009
				is afgeboekt en als verlies genomen binnen de baten-lastendienst DTO. In 2010
				bedraagt de overschrijding € 0,1 miljoen. Aangezien de kosten hun oorsprong
				vinden in de onderdelen met een kas-verplichtingenstelsel en verantwoord worden
				binnen de baten-lastendienst DTO wordt dit als bijzondere last verantwoord en
				toegelicht.
 
				Resultaat
 Het saldo van de baten en lasten over 2010 bedraagt € 20,4
				miljoen positief. Dit resultaat is verwerkt in het eigen vermogen. Dit
				positieve resultaat wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere omzet
				moederdepartement, minder inhuur van personeel en lagere afschrijvingskosten
				door uitgestelde investeringen.
 
				Balans per 31 december 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2010
 
 
 Balans 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 
 
 5 424
 
 
 3 532
 
 
 
 
 Materiële activa
 
 
 
 
 
 
 – gebouwen en terreinen
 
 
 21 029
 
 
 20 909
 
 
 
 
 – machines en installaties
 
 
 9 987
 
 
 11 348
 
 
 
 
 – computerapparatuur
 
 
 60 219
 
 
 73 116
 
 
 
 
 – overige bedrijfsmiddelen
 
 
 2 336
 
 
 3 243
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 4 118
 
 
 3 604
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 43 724
 
 
 56 666
 
 
 
 
 Nog te ontvangen/overlopende activa
 
 
 35 141
 
 
 35 859
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 33 269
 
 
 15 024
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 215 247
 
 
 
 
 223 301
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 
 
 
 
 – exploitatiereserve
 
 
 –
 
 
 12 064
 
 
 
 
 – verplichte reserve
 
 
 
 
 
 
 – onverdeeld resultaat
 
 
 20 412
 
 
 – 12 833
 
 
 
 
 Subtotaal eigen vermogen
 
 
 20 412
 
 
 – 769
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen bij het Ministerie van Financiën
 
 
 63 872
 
 
 78 678
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 6 320
 
 
 5 890
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 63 238
 
 
 58 845
 
 
 
 
 Nog te betalen/overlopende passiva
 
 
 61 405
 
 
 80 657
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 215 247
 
 
 
 
 223 301
 
 
 
 
 
 
 
				Eigen vermogen
 Het saldo van baten en lasten over 2010 bedraagt € 20,4
				miljoen. Dit resultaat is verwerkt in het eigen vermogen. Op basis van 5
				procent van de gemiddelde jaaromzet van de afgelopen 3 jaar (€ 378,4 miljoen
				in 2008, € 404,6 miljoen in 2009 en € 407,9 miljoen in 2010) bedraagt het
				maximaal toelaatbaar eigen vermogen € 19,8 miljoen.
 
				Debiteuren
 De stand debiteuren is lager dan ultimo 2009 omdat goed is
				geanticipeerd op kassluiting bij het moederdepartement.
 
				Leningen bij het ministerie van Financiën (langlopend)
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen bij het ministerie van
						 Financiën
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensconversielening
 
 
 12 606
 
 
 13 306
 
 
 
 
 Investeringsleningen
 
 
 51 266
 
 
 65 372
 
 
 
 
 
 Totaal leningen 
 
 
 
 
 63 872
 
 
 
 
 78 678
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting leningen
 Deze leningen zijn opgenomen ter financiering van de vaste
				activa. Conform regelgeving worden alle activa gefinancierd via de
				investeringslening bij het ministerie van Financiën.
 
				Voorzieningen
 
				De verloopstaat voor de voorzieningen
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 Dotaties 2010
 
 
 Vrijval 2010
 
 
 Onttrekkingen 2010
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 
 
 
 
 Wachtgelduitkeringen
 
 
 4 621
 
 
 2 101
 
 
 
 – 1 086
 
 
 5 636
 
 
 
 
 FPU57
 
 
 1 269
 
 
 44
 
 
  43
 
 
 – 586
 
 
 684
 
 
 
 
 
 Totaal aan voorzieningen
 
 
 
 
 5 890
 
 
 
 
 2 145
 
 
 
 
 – 43
 
 
 
 
 – 1 672
 
 
 
 
 6 320
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting voorzieningen
 De voorzieningen zijn per 31 december 2010 geactualiseerd. Als
				gevolg daarvan is er een dotatie aan de voorziening Flexibel Pensioen en
				Uittreden (FPU) en wachtgelden geweest. Deze dotatie 2010 wachtgelduitkeringen
				is het gevolg van de reorganisatie van het dienstencentrum Operations en
				daaruit resulterende medewerkers die aanspraak maken op de wachtgeldregeling.
				De voorziening is gewaardeerd tegen contante waarde. De gehanteerde rekenrente
				is vastgesteld op basis van de wettelijke rente 2010 (drie procent). De
				onttrekking van € 1,7 miljoen betreft betaalde FPU en wachtgeld. Alle
				voorzieningen hebben een langlopend karakter.
 
				Nog te betalen/overlopende passiva
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 Salarissen en sociale lasten
 
 
 7 677
 
 
 22 959
 
 
 
 
 Aflossing leningen ministerie van Financiën
 
 
 31 806
 
 
 35 589
 
 
 
 
 Overige overlopende passiva
 
 
 21 922
 
 
 22 109
 
 
 
 
 Totaal overlopende passiva
 
 
 61 405
 
 
 80 657
 
 
 
 
 
 De post salarissen en sociale lasten betreft reserveringen voor
				vakantiedagen en de opbouw van het vakantiegeld. De afname hierin heeft te
				maken met tijdig doorbelasten van salariskosten door het moederdepartement. De
				afname van het saldo leningen wordt veroorzaakt door minder investeringen in
				2009 en 2010 waardoor een lager saldo af te lossen is ontstaan. De post
				«overige overlopende passiva» is hoger per ultimo 2009 omdat de nog te
				ontvangen inkoopfacturen die hier worden gepresenteerd, toegenomen zijn.
 
				Kasstroomoverzicht 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting (3)=(2)-(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari
						 2010 + stand
 
 
 depositorekeningen
 
 
 
 
 45 074
 
 
 
 
 15 024
 
 
 
 
 – 30 050
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele
						 kasstroom
 
 
 
 
 49 000
 
 
 
 
 60 797
 
 
 
 
 11 797
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 – 60 000
 
 
 – 24 845
 
 
 35 155
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 
 112
 
 
 112
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal
						 investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 60 000
 
 
 
 
 – 24 733
 
 
 
 
 35 267
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
 
 
 
 769
 
 
 769
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 51 000
 
 
 – 35 589
 
 
 15 411
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 60 000
 
 
 17 000
 
 
 – 43 000
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal
						 financieringskasstroom
 
 
 
 
 9 000
 
 
 
 
 – 17 820
 
 
 
 
 – 26 820
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 31 december
						 2010 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 43 074
 
 
 
 
 33 268
 
 
 
 
 – 9 806
 
 
 
 
 
 
 
				Depositorekening
 Plaatsing op depositorekening was pas mogelijk per juli 2010. Als
				gevolg van vertragingen in het betaalproces van Defensie is de geldstroom pas
				in mei 2010 op gang gekomen. Na betaling van diverse salarisrekeningen is
				resterend kasgeld gebruikt om op deposito te zetten. Dit saldo is in de loop
				van 2010 opgebouwd tot een maximum van € 70 miljoen. Het deposito is ultimo
				2010 weer volledig afgebouwd.
 
				Operationele kasstroom
 In de operationele kasstroom is het positieve resultaat de
				belangrijkste factor. De mutatie in debiteuren en het gebruik van de
				leverancierskredieten (toename crediteuren) houden elkaar redelijk in
				evenwicht.
 
				Investeringskasstroom
 De gerealiseerde investeringen zijn zoals al eerder vermeld fors
				lager dan vorig jaar en dan begroot. In 2010 is geïnvesteerd in activa
				categorie computerapparatuur (Nafin Duct-in-Duct en server opslagruimte) en in
				activa categorie gebouwen & terreinen (renovatie Maasland B-gang).
 
				Financieringskasstroom
 In 2010 is een beroep gedaan op de leenfaciliteit van € 17
				miljoen. De aflossingen op leningen bij het ministerie van Financiën over het
				jaar 2010 zijn lager dan in de ontwerpbegroting is vermeld, aangezien al enige
				jaren geen volledige uitputting van het leenplafond heeft plaatsgehad.
 Het uitstaand saldo op de leenfaciliteit is in 2010
				verlaagd.
 
				Doelmatigheidsparagraaf
 De focus van doelmatigheid ligt op twee gebieden: operationele
				performance en financiële doelmatigheid. Door het omvangrijke portfolio dat
				wordt gevoerd is het niet mogelijk om model 3.80 volledig te voeren. Generieke
				kostprijzen per product zijn niet aan te geven door de grote verscheidenheid en
				karakter van het door DTO gevoerde portfolio.
 
 Doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen tot en met
				 31 december 2010Omschrijving generieke deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 Leverbetrouwbaarheid SLA's
 
 
 78,8%
 
 
 84,7%
 
 
 87,8%
 
 
 86,0%
 
 
 
 
 Oplossend vermogen Service Desk Defensie
 
 
 58,7%
 
 
 76,3%
 
 
 75,6%
 
 
 69,0%
 
 
 
 
 Tijdigheid klachtafhandeling
 
 
 71,8%
 
 
 67,0%
 
 
 89,9%
 
 
 90,0%
 
 
 
 
 Opdrachtgeverstevredenheid
 
 
 71,7%
 
 
 74,0%
 
 
 72,8%
 
 
 70,0%
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 
 
 2 178
 
 
 
 
 2 181
 
 
 
 
 
 – Burgers
 
 
 
 
 2 056,0
 
 
 2 083
 
 
 
 
 – Militairen
 
 
 
 
 122,0
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per productgroep
						 Generiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 243,9
 
 
 
 
 
 
 Housing
 
 
 
 
 2,6
 
 
 2,4
 
 
 
 
 Defensiepas en MFSC
 
 
 
 
 8,9
 
 
 8,1
 
 
 
 
 Handelsgoederen
 
 
 
 
 20,3
 
 
 16,5
 
 
 
 
 Evenementen
 
 
 
 
 3,7
 
 
 0,1
 
 
 
 
 WDD Algemeen
 
 
 
 
 128,7
 
 
 134,3
 
 
 
 
 WDD specifiek
 
 
 
 
 9,4
 
 
 10,8
 
 
 
 
 Communicatie dienst basis
 
 
 
 
 21,2
 
 
 31,4
 
 
 
 
 Communicatie dienst specifiek
 
 
 
 
 5,6
 
 
 9,3
 
 
 
 
 Connectivity
 
 
 
 
 39,0
 
 
 40,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek
						 deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 Kostprijs per werkplek (norm)
 
 
 100%
 
 
 99%
 
 
 98%
 
 
 88%
 
 
 
 
 Kostprijs per werkplek (realisatie)
 
 
 
 92%
 
 
 87%
 
 
 82%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per productgroep
						 Specifiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 134,5
 
 
 
 
 
 
 Dienstontw. & klantopdracht specifiek
 
 
 
 
 -
 
 
 1,0
 
 
 
 
 Advies & applicaties
 
 
 
 
 34,5
 
 
 36,0
 
 
 
 
 IV services
 
 
 
 
 6,5
 
 
 13,7
 
 
 
 
 Externe applicatie diensten
 
 
 
 
 6,2
 
 
 3,4
 
 
 
 
 Software
 
 
 
 
 1,0
 
 
 0,9
 
 
 
 
 Hosting ERP
 
 
 
 
 21,2
 
 
 27,7
 
 
 
 
 Hosting MF
 
 
 
 
 12,0
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Applicatie Hosting
 
 
 
 
 13,1
 
 
 11,0
 
 
 
 
 Exploitatie Connectivity
 
 
 
 
 0,1
 
 
 0,2
 
 
 
 
 Hosting overig
 
 
 
 
 0,2
 
 
 0,1
 
 
 
 
 Marktkosten IV-I & IV-E gelden
 
 
 
 
 69,6
 
 
 48,0
 
 
 
 
 NSA
 
 
 
 
 –
 
 
 1,4
 
 
 
 
 
 Dubbele beheerlasten
 
 
 
 
 
 –
 
 
 1,0
 
 
 
 
 kleine diverse omzetposten
 
 
 
 
 0,8
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 In 2010 is de operationele doelmatigheid tot uiting gekomen in
				kwaliteit IV-voorziening (inclusief de klantwaardering en eindgebruikers) en
				door de leverbetrouwbaarheid SLA's. Op de Kritische Prestatie Indicatoren (KPI)
				wordt een gewogen gemiddelde van 76 procent behaald. De indicatoren liggen
				daarmee boven de norm van 75 procent. Ten opzichte van 2009 is een geringe
				daling te zien. Dit wordt onder andere veroorzaakt door uitgestelde
				investeringen.
 Het personeels- en arbeidsplaatsenbestand van het
				baten-lastendeel is voor het eigen personeel beneden de grenzen van het
				dubbelslot baten/lastendienst gebleven. Gemiddeld heeft DTO een bezetting van
				2 181 VTE’n eigen personeel. Doelmatigheid op het gebied van personeel is
				vooral zichtbaar geworden in het terugdringen van de inhuur (zie toelichting
				personele kosten).
 
 Als indicator voor de ontwikkeling van de doelmatigheid wordt
				 de prijs per werkplek gebruikt. De prijs per werkplek voor 2007 is gesteld op
				 100. De daling van de kostprijs per werkplek komt door verhoging van de
				 efficiency. In de realisatiecijfers is een afname te zien waaruit blijkt dat de
				 taakstellingen effect sorteren.
 Tot en met 2008 werd de omzet voor werkplekken gerealiseerd
				 door vooraf een prijs per werkplek af te stemmen met de
				 beleidsverantwoordelijke. In 2009 is er gefactureerd op basis van beschikbaar
				 budget en in 2010 is de facturatie gebaseerd op de werkelijke afname.
 
 
				De totale omzet per productgroep 2010
 De omzet van IVENT bestaat voor het merendeel uit ontvangsten
				voor geleverde producten en diensten, die zijn opgenomen in de Producten- en
				Dienstencatalogus (PDC).
 De meest omvangrijke diensten van IVENT zijn de werkplekdiensten
				en telefonie (40 procent van de omzet). Er is in 2010 sprake geweest van een
				grotere afname. De volgende grote omzetcategorie (11 procent van de omzet)
				betreft de marktkosten voor IV-I en IV-E.
 
 
 
 12.
 BATEN-LASTENDIENST DIENST VASTGOED DEFENSIE (DVD)
 
 
				Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 
 
 124 400
 
 
 111 747
 
 
 – 12 653
 
 
 120 935
 
 
 
 
 Opbrengsten inzake programmafacturen instandhouding
 
 
 137 600
 
 
 133 826
 
 
 – 3 774
 
 
 145 882
 
 
 
 
 Opbrengsten huisvesting
 
 
 11 060
 
 
 9 737
 
 
 – 1 323
 
 
 8 714
 
 
 
 
 Opbrengsten overige departementen
 
 
 
 802
 
 
 802
 
 
 517
 
 
 
 
 Opbrengsten derden
 
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 57
 
 
 
 
 Mutatie onderhanden werk
 
 
 
 2 904
 
 
 2 904
 
 
 5 592
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 -200
 
 
 5
 
 
 
 
 Rentebaten huisvestingsactiviteiten
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Vrijval uit voorzieningen
 
 
 
 682
 
 
 682
 
 
 3 654
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 838
 
 
 838
 
 
 556
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 273 260
 
 
 
 
 260 565
 
 
 
 
 -12695
 
 
 
 
 285 912
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 101 524
 
 
 97 955
 
 
 – 3 569
 
 
 99 450
 
 
 
 
 – uitbesteding
 
 
 1 000
 
 
 3 705
 
 
 2 705
 
 
 3 640
 
 
 
 
 – materiële kosten
 
 
 16 855
 
 
 14 012
 
 
 – 2 843
 
 
 13 400
 
 
 
 
 – programmagelden instandhouding
 
 
 137 600
 
 
 134 864
 
 
 – 2 736
 
 
 146 917
 
 
 
 
 Rentelasten investeringen DVD
 
 
 1 393
 
 
 1 368
 
 
 – 25
 
 
 1 474
 
 
 
 
 Rentelasten huisvestingsactiviteiten Defensie
 
 
 8 317
 
 
 6 683
 
 
 -1634
 
 
 6 074
 
 
 
 
 Rentelasten rekening-courant
 
 
 0
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 0
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 
 
 2 657
 
 
 1 519
 
 
 – 1 138
 
 
 1 501
 
 
 
 
 – materieel huisvestingsactiviteiten
 
 
 2 743
 
 
 2 806
 
 
 63
 
 
 2 475
 
 
 
 
 – immaterieel
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – dotaties voorzieningen
 
 
 1 000
 
 
 498
 
 
 – 502
 
 
 4 694
 
 
 
 
 – bijzondere lasten
 
 
 
 1 778
 
 
 1 778
 
 
 3 251
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 273 089
 
 
 
 
 265 413
 
 
 
 
 – 7 676
 
 
 
 
 282 876
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
						 lasten
 
 
 
 
 171
 
 
 
 
 – 4 848
 
 
 
 
 – 5 019
 
 
 
 
 3 036
 
 
 
 
 
 
 
				Algemeen
 De interne jaarrekening over 2010 wordt afgezet tegen de
				begroting voor 2010 zoals die in 2009 is opgesteld. In dit jaar zijn de cijfers
				van de DBV als onderdeel van de nieuw op te richten Defensie Beveiliging- en
				Bewakingsorganisatie (DBBO) voor het laatst opgenomen. Besloten is dat DBBO per
				1 januari 2011 onderdeel gaat vormen van de Bedrijfsgroep Beveiliging en
				Vastgoed, voorlopig als kas/verplichtingeneenheid.
 Het tegenvallende resultaat ten opzichte van de begroting is
				veroorzaakt door besluiten van het moederdepartement en bezuinigingen. Hierdoor
				is minder omzet gerealiseerd. Bovendien was er sprake van hogere operationele
				kosten. Dit wordt slechts deels gecompenseerd door een beter resultaat van
				DBV.
 
				Opbrengsten huisvesting
 Door de vertraging in uitvoering van de leenfaciliteit projecten
				zijn de opbrengsten lager dan begroot.
 
				Opbrengsten overige departementen/derden
 De opbrengsten overige departementen en opbrengsten derden zijn
				vanwege de geringe omvang in de begroting 2010 bij de begrote opbrengst
				moederdepartement gevoegd.
 
				Mutatie onderhanden werk
 In de begroting is deze post op nihil gesteld. De positieve
				mutatie onderhanden werk hangt nauw samen met een toename van lopende
				(deel)opdrachten Nieuwbouw aan het eind van het boekjaar.
 
				Rentebaten
 De sterke daling van de rentebaten naar een rentelast is het
				gevolg van het feit dat Dienstverleningsovereenkomsten laat zijn afgesloten, de
				voorfinanciering van de voorgeschoten Nieuwbouw programmageld en geen rente
				over het positieve saldo van het ministerie van Financiën
				rekening-courant.
 
				Vrijval uit voorzieningen
 Ten opzichte van de begroting is een klein deel van de
				voorziening vrijgevallen omdat een deel van de wachtgeldverplichting is
				afgekocht.
 
				Bijzondere baten
 De bijzondere baten zijn opbrengsten uit de normale
				bedrijfsvoering van voorgaande boekjaren. De belangrijkste posten hierin worden
				gevormd door vrijval van transitoria en diverse kleinere posten.
 
				Uitbesteding
 De realisatie is € 2,7 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt
				verklaard doordat in de begroting voor € 1,2 miljoen aan directe
				projectkosten niet is meegenomen, tevens is voor een aantal nieuwbouwprojecten
				de projectvoering uitbesteed.
 
				Rentelasten huisvestingsactiviteiten Defensie
 De rente die verschuldigd is voor de leningen ten behoeve van de
				investeringen inclusief de bouwrente voor de in aanbouw zijnde huisvesting en
				de opgeleverde gebouwen en terreinen.
 
				Afschrijvingskosten materieel (inclusief
				huisvestingsactiviteiten)
 Op automatiseringsmiddelen, transportmiddelen en gebouwen is
				minder afgeschreven dan voorzien was in de begroting. De voorgenomen
				vervangingsinvesteringen zijn later in het jaar gerealiseerd dan begroot of
				zijn uitgesteld naar volgend jaar.
 
				Dotaties aan voorzieningen
 In 2010 zijn dotaties aan voorzieningen geboekt voor
				garantieverplichtingen (€ 0,1 miljoen) en ten behoeve van wachtgeld
				voorziening (€ 0,4 miljoen).
 
				Bijzondere lasten
 Dit zijn lasten van de gewone bedrijfsuitoefening uit voorgaande
				boekjaren. Het betreft reserveringen voor oude nog te factureren c.q. te
				crediteren bedragen die niet meer kunnen worden verrekend en posten waarvan
				onvoldoende kostenreserveringen zijn gedaan.
 
				Balans per 31 december 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2010
 
 
 Balans 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Materiële activa
 
 
 
 
 
 
 – grond en gebouwen
 
 
 129 826
 
 
 118 848
 
 
 
 
 – gebouwen in aanbouw
 
 
 62 508
 
 
 45 795
 
 
 
 
 – transportmiddelen
 
 
 3 058
 
 
 3 620
 
 
 
 
 – overige
 
 
 651
 
 
 783
 
 
 
 
 
 Vlottende activa
 
 
 
 
 
 
 
 Onderhanden werk
 
 
 17 790
 
 
 14 885
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 272
 
 
 308
 
 
 
 
 Vorderingen op moederdepartement
 
 
 327
 
 
 503
 
 
 
 
 Overlopende activa
 
 
 54 752
 
 
 30 447
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 3 222
 
 
 32 362
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 272 406
 
 
 
 
 247 551
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 
 
 
 
 – exploitatiereserve
 
 
 13 139
 
 
 10 103
 
 
 
 
 – verplichte reserve
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 – onverdeeld resultaat
 
 
 – 4 848
 
 
 3 036
 
 
 
 
 Leningen bij het ministerie van Financiën
 
 
 190 613
 
 
 163 609
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 7 987
 
 
 11 395
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 15 593
 
 
 13 258
 
 
 
 
 Schulden aan moederdepartement
 
 
 7 231
 
 
 395
 
 
 
 
 Overlopende passiva
 
 
 42 691
 
 
 45 755
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 272 406
 
 
 
 
 247 551
 
 
 
 
 
 
 
				Onderhanden werk
 Het onderhanden werk omvat de kosten van lopende projectfasen van
				nieuwbouwprojecten waarvan nog geen opbrengst is genomen. De stijging van
				€ 2,9 miljoen ten opzichte van 2009 wordt vooral veroorzaakt door vertraging
				in de goedkeuring van een groot aantal nieuwbouwprojectfasen.
 
				Overlopende activa
 De post overlopende activa bedraagt ultimo 2010 € 54,8
				miljoen. In 2009 was dat € 30,4 miljoen. De stijging wordt deels veroorzaakt
				door een toename van nog niet aan het moederdepartement in rekening gebrachte
				programmagelden voor nieuwbouw met € 26,7 miljoen. In 2010 was dit € 42,4
				miljoen, in 2009 was dit € 15,8 miljoen. Op 12 november 2010 is de kas voor
				nieuwbouw bij het moederdepartement gesloten.
 
				Eigen vermogen
 Het saldo van baten en lasten wordt toegevoegd aan het eigen
				vermogen. Op basis van vijf procent van de gemiddelde jaaromzet van de
				afgelopen drie jaar bedraagt het maximaal toelaatbaar eigen vermogen € 13,1
				miljoen. De stand aan het eind van 2010 bedraagt € 8,3 miljoen.
 De schuld aan het moederdepartement bedraagt € 7 miljoen. Het
				betreft een salarisfactuur die door het moederdepartement is voorgeschoten maar
				nog niet is terugbetaald vanwege te weinig liquide middelen.
 
				Voorzieningen
 
				De verloopstaat van de voorzieningen
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 Dotaties 2010
 
 
 Vrijval 2010
 
 
 Onttrekkingen 2010
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 
 
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 490
 
 
 86
 
 
 – 19
 
 
 – 434
 
 
 123
 
 
 
 
 Wachtgelduitkeringen
 
 
 8 342
 
 
 412
 
 
 – 662
 
 
 – 1 590
 
 
 6 502
 
 
 
 
 FPU 57+ voorziening
 
 
 2 563
 
 
 
 
 – 1 201
 
 
 1 362
 
 
 
 
 
 Totaal aan voorzieningen
 
 
 
 
 11 395
 
 
 
 
 498
 
 
 
 
 – 681
 
 
 
 
 – 3 225
 
 
 
 
 7 987
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting voorzieningen
 De voorziening garantieverplichtingen dient ter dekking van
				aansprakelijkheidsrisico’s met inbegrip van de beroepsaansprakelijkheid.
				Conform de «Regeling van de Verhouding tussen Opdrachtgever en adviserend
				Ingenieursbureau» (RVOI) is de DVD in bepaalde gevallen aansprakelijk te
				stellen tot de hoogte van het honorarium van het betreffende project.
 De voorziening wachtgelduitkering dient ter dekking van de
				verplichtingen voortvloeiend uit de wachtgeldaanspraken van voormalige
				medewerkers. In 2010 zijn twee personeelsleden als nieuwe herplaatsers
				aangemeld.
 Met de defensiebrede reorganisatie is in 2004 aan medewerkers van
				57 jaar en ouder de mogelijkheid geboden om onder betaalde voorwaarden Defensie
				te verlaten. De onttrekking betreft de daadwerkelijke uitgaven FPU/57+
				regeling.
 Voor de gehele voorziening is € 0,9 miljoen langlopend en
				€ 7,1 miljoen kortlopend. De voorziening is gewaardeerd tegen contante
				waarde.
 
				Leningen bij het ministerie van Financiën
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen bij het ministerie van
						 Financiën
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogensconversielening
 
 
 9 101
 
 
 5 615
 
 
 
 
 Investeringsleningen
 
 
 181 512
 
 
 157 994
 
 
 
 
 
 Totaal leningen 
 
 
 
 
 190 613
 
 
 
 
 163 609
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting leningen
 Met de leningen van het ministerie van Financiën worden de
				materiële vaste activa gefinancierd. De looptijden van de leningen worden
				afgesloten in overeenstemming met de economische levensduur van de materiële
				vaste activa. De vermogensconversielening loopt tot 2 038 met een rente van
				vijf procent. De overige leningen hebben een looptijd variërend van drie jaar
				tot circa 50 jaar tegen rentepercentages variërend van 1,7 tot 5,6.
 
				Overlopende passiva
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 Aflossing leningen ministerie van Financiën
 
 
 4 406
 
 
 4 618
 
 
 
 
 Vooruit ontvangen bedragen
 
 
 1 542
 
 
 480
 
 
 
 
 Met betrekking tot huidig boekjaar te betalen
 
 
 32 945
 
 
 36 304
 
 
 
 
 Te betalen vakantiegelden
 
 
 1972
 
 
 2 181
 
 
 
 
 Betalingen onderweg
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Te betalen vakantiedagen
 
 
 1 826
 
 
 2 172
 
 
 
 
 
 Totaal overlopende
						 passiva
 
 
 
 
 42 691
 
 
 
 
 45 755
 
 
 
 
 
 
 De post «Met betrekking tot huidig boekjaar te betalen
				bedragen» bestaat onder andere uit te betalen programmagelden en te betalen
				apparaatskosten. De daling ten opzichte van 2009 wordt met name verklaard
				doordat de salariskosten in 2009 onder deze post waren opgenomen en in 2010
				onder de schulden moederdepartement.
 De reservering voor gratificaties in het kader van ambtsjubilea
				van € 0,2 miljoen is ook opgenomen in deze post.
 
 
				Kasstroomoverzicht 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting (3)=(2)-(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari
						 2010 + stand depositorekeningen
 
 
 
 
 55 693
 
 
 
 
 32 357
 
 
 
 
 – 23 336
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele
						 kasstroom
 
 
 
 
 3 571
 
 
 
 
 – 24 576
 
 
 
 
 – 28 147
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 – 34 500
 
 
 – 31 625
 
 
 2 875
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 150
 
 
 302
 
 
 152
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal
						 investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 34 350
 
 
 
 
 – 31 323
 
 
 
 
 3 027
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 5 400
 
 
 – 4 618
 
 
 782
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 34 500
 
 
 31 382
 
 
 – 3 118
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal
						 financieringskasstroom
 
 
 
 
 29 100
 
 
 
 
 26 764
 
 
 
 
 – 2 336
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 31 december
						 2010+ stand depositorekeningen (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 54 014
 
 
 
 
 3 222
 
 
 
 
 – 50 792
 
 
 
 
 
 
 
				Kasstroom uit operationele activiteiten
 De liquiditeit uit operationele activiteiten is gedaald ten
				opzichte van het plan. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de effecten van
				het niet in 2010 kunnen doorbelasten van vooruitbetaalde Nieuwbouw
				programmagelden (zie toelichting overlopende activa).
 
				Kasstroom uit investeringsactiviteiten
 
 Het betreft hier met name investeringen in gebouwen en voor een
				 gering deel investeringen in voertuigen.
 Het grote verschil tussen begroting en realisatie wordt
				 veroorzaakt door de lage afroep van de leenfaciliteit in verband met vertraging
				 van het project Hoger Onderhoud Woensdrecht.
 In 2010 is voor het project Gilze Rijen € 0,6 miljoen, het
				 project CKmar Opleidingscentrum € 3,7 miljoen en voor het project CKmar
				 Schiphol € 0,267 miljoen aan investeringen geboekt.
 
 
				Kasstroom uit financieringsactiviteiten
 De mutaties in de kasstroom uit financieringsactiviteiten zijn
				als gevolg van een kleiner beroep op de leenfaciliteit voor investeringen lager
				dan geraamd.
 Het saldo van de aflossingen is deels opgenomen onder kasstroom
				uit financiële activiteiten en deels onder kasstroom uit operationele
				activiteiten (onderdeel van overlopende passiva «Aflossingen leningen van het
				ministerie van Financiën»). In 2010 is € 4,6 miljoen afgelost.
 
				Doelmatigheidsparagraaf
 
 Doelmatigheidsindicatoren in kengetallen tot en met
				 31 december 2010Omschrijving generieke deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 1 150,8
 
 
 
 
 1 120,5
 
 
 
 
 1 161,3
 
 
 
 
 1 405,7
 
 
 
 
 
 – waarvan in eigen dienst
 
 
 1 014,2
 
 
 1 008
 
 
 1 020,5
 
 
 1 297,7
 
 
 
 
 – waarvan inhuur
 
 
 136,6
 
 
 112,5
 
 
 140,8
 
 
 108
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 0,4%
 
 
 -1,9%
 
 
 1,1%
 
 
 -2,0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek
						 deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product(groep)
						 DVD
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Expertise &advies
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 77,06
 
 
 76,69
 
 
 
 
 Verwerving & Afstoting excl. COVO
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 74,06
 
 
 73,24
 
 
 
 
 COVO
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 64,07
 
 
 62,17
 
 
 
 
 Instandhouding
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 60,93
 
 
 59,67
 
 
 
 
 Gemiddelde kostprijs product
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 65,94
 
 
 65,18
 
 
 
 
 
 Tarieven
 
 
 
 
 zie kostprijzen per
						 product
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per productgroep (pxq) in
						 K€
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Expertise &advies
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 10 160
 
 
 8 219
 
 
 
 
 Verwerving & Afstoting excl. COVO
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 31 482
 
 
 28 011
 
 
 
 
 COVO
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 7 130
 
 
 4 310
 
 
 
 
 Instandhouding
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 47 833
 
 
 45 226
 
 
 
 
 Beveiliging 
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 29 014
 
 
 28 141
 
 
 
 
 Overig
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 1 482
 
 
 1 230
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Servicelevels (norm = 80%)
 
 
 71%
 
 
 77%
 
 
 88%
 
 
 85%
 
 
 
 
 Productiviteit (omzet K€ per directe medewerker)
 
 
 90,5
 
 
 92,4
 
 
 94,4
 
 
 87,9
 
 
 
 
 Projecttevredenheid (norm = 90%)
 
 
 82%
 
 
 80%
 
 
 77%
 
 
 94%
 
 
 
 
 
 De kostprijzen en omzetten per product(groep) zijn voor de jaren
				2007 en 2008 niet opgenomen in verband met het feit dat er in 2009 een
				wijziging in de product(groepen) is geweest. Hierdoor is een goede vergelijking
				met de jaren vóór 2009 niet mogelijk.
 
				Kostprijzen per product(groep)
 De kostprijzen per productgroep of de tarieven per uur laten in
				2010 gemiddeld een lagere kostprijs zien ten opzichte van 2009. Het verschil
				heeft te maken met de verschillende mix van de salarisschalen en de
				inhuurschalen die benodigd is om de producten uit te voeren.
 
				Omzet per product
 De producten instandhouding, verwerving en afstoting genereren
				meer dan de helft van de omzet (88 procent). Ten opzichte van 2009 is de omzet
				gedaald, dit is voornamelijk veroorzaakt door minder opdrachten vanuit het
				moederdepartement.
 
				VTE
 In tegenstelling tot het jaar 2009 is in 2010 in de begroting en
				realisatie ook de cijfers van de Dienst Beveiliging Vastgoed meegenomen.
 Een aandachtspunt voor DVD is de doelmatigheid van de inzet van
				middelen in relatie tot de output. Uitgangspunt is daarbij dat de kwaliteit van
				de dienstverlening minimaal overeind blijft. In dit doelmatigheidsstreven in
				combinatie met de kwaliteit wordt gewerkt langs de volgende sporen:
 
 
 –
 de periodieke uitvoering van benchmarkonderzoeken;
 
 
 –
 het voortdurend nastreven van productiviteitsgroei;
 
 
 –
 de sturing op serviceniveaus, project- en klanttevredenheid
					 (kwaliteitsindicatoren).
 
 
 
				Benchmarkonderzoeken
 Naar aanleiding van de gehouden benchmark in 2008 naar de
				marktconformiteit van de tarieven voor de producten «Instandhouding» en
				«Nieuwbouw» is een nieuw besturingsmodel ingevoerd. Daarnaast is in de loop
				van 2009 een nieuwe blauwdruk vastgoed opgesteld. Deze blauwdruk vormt de
				randvoorwaarde voor de verdere groei van de doelmatigheid in de komende
				planperiode, onder andere door de verdere verbetering van zowel de primaire als
				de ondersteunende processen. In 2010 en verder zal deze blauwdruk worden
				geïmplementeerd bij DVD.
 
				Productiviteit
 De productiviteit is het quotiënt van de omzet (inclusief
				mutatie onderhanden werk en exclusief programmagelden instandhouding en
				huisvestingsactiviteiten) en de hiervoor benodigde directe VTE’n. Door de
				daling van de bouwmarktprijzen in 2010 van ongeveer 12 procent is de omzet van
				DVD afgenomen (een deel van de dienstverlening is gebaseerd op een percentage
				van het bouwvolume van projecten).
 
				(Kwaliteits)indicatoren
 DVD werkt een aantal jaren met een pakket aan indicatoren waarmee
				de kwaliteit van de dienstverlening gemeten wordt. Op basis van de uitkomsten
				wordt de dienstverlening indien nodig aangepast (onderdeel
				dienstverleningsovereenkomsten). De doelstelling van de DVD is een voortdurende
				toename van de kwaliteit van de dienstverlening.
 Naast een jaarlijks uit te voeren klanttevredenheidsonderzoek
				worden diverse servicelevels bijgehouden: de snelheid van reageren op en het
				opheffen van defecten en storingen en de snelheid waarmee een behoefte wordt
				omgezet in een daadwerkelijke raming of offerte. Nader beschouwing van deze
				indicator heeft tot de conclusie geleid dat de 2010-norm niet realistisch is.
				In 2010 is deze norm gewijzigd in 80 procent. De norm is in overleg met de
				klanten verlaagd. Het niveau van de dienstverlening is bewust en ook in overleg
				met de klanten neerwaarts bijgesteld. Wel is een continue verbetering van de
				servicelevels waar te nemen.
 In 2010 is de projecttevredenheid wederom afgenomen ten opzichte
				van het voorgaande jaar. Nadere beschouwing van deze indicator heeft geleid tot
				de conclusie dat de 2010-norm niet realistisch is. Daarom is deze norm voor
				2010 gewijzigd in »90 procent van de metingen heeft een score van 6 of
				hoger». De norm is in overleg met de klanten verlaagd. Het niveau van de
				dienstverlening is bewust en ook in overleg met de klanten neerwaarts
				bijgesteld.
 
				Samenvatting
 De bezuinigingen bij Defensie hebben geleid tot een verlaging van
				het beschikbare budget voor de batenlastendienst DVD. Hierbij kwam ook nog een
				daling van de BDB-marktindicator (forse positieve aanbestedingsresultaten)
				overheen. Dit heeft via de omzet zijn weerslag gekregen in een financieel
				verlies in 2010. De omzet is immers gekoppeld aan het aanbestedingsresultaat.
				Ook heeft dit de productiviteit negatief beïnvloed omdat de productiviteit
				wordt gedefinieerd als de omzet per directe VTE. Desondanks is DVD in staat
				gebleven om de kwaliteit van de dienstverlening te handhaven c.q. te verbeteren
				ten opzichte van de voorgaande jaren.
 
 
 
 13.
 BATEN-LASTENDIENST PARESTO
 
 
				Gespecificeerde verantwoordingsstaat 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 3=2–1
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 
 
 121 318
 
 
 108 939
 
 
 – 12 379
 
 
 112 974
 
 
 
 
 Opbrengsten overige departementen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst derden
 
 
 775
 
 
 795
 
 
 20
 
 
 775
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 400
 
 
 42
 
 
 -358
 
 
 185
 
 
 
 
 Overige opbrengsten
 
 
 1 500
 
 
 3 440
 
 
 1940
 
 
 3 374
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 123 993
 
 
 
 
 113 216
 
 
 
 
 – 10 777
 
 
 
 
 117 308
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – personele kosten
 
 
 68 339
 
 
 60 776
 
 
 – 7 563
 
 
 66 157
 
 
 
 
 – materiële kosten
 
 
 54 503
 
 
 47 753
 
 
 – 6 750
 
 
 48 361
 
 
 
 
 Rentelasten 
 
 
 170
 
 
 115
 
 
 – 55
 
 
 70
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – materieel
 
 
 981
 
 
 896
 
 
 -85
 
 
 1 027
 
 
 
 
 – immaterieel
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 – dotaties voorzieningen
 
 
 
 1 372
 
 
 1 372
 
 
 970
 
 
 
 
 – bijzondere lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 123 993
 
 
 
 
 110 912
 
 
 
 
 – 13 081
 
 
 
 
 116 585
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en
						 lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2 304
 
 
 
 
 2 304
 
 
 
 
 723
 
 
 
 
 
 
 
				Opbrengst moederdepartement
 De opbrengst moedepartement bestaat feitelijk uit twee delen. Het
				betreft hier de opbrengst bedrijfsvoering (verkopen) en de opbrengst bijdrage
				defensieonderdelen.
 
				Opbrengst bedrijfsvoering (verkopen)
 Dit betreft in het boekjaar de door Paresto in rekening gebrachte
				opbrengst verkopen voor in het boekjaar verrichte leveranties en diensten.
 
 Opbrengst verkopen naar productgroep
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Omzet regulier
 
 
 38 870
 
 
 34 144
 
 
 
 
 Omzet niet-regulier
 
 
 10 089
 
 
 10 971
 
 
 
 
 Omzet logistiek ondersteuning
 
 
 14 243
 
 
 12 216
 
 
 
 
 Subtotaal omzet verkopen
 
 
 63 202
 
 
 57 331
 
 
 
 
 Correctie omzet
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal opbrengst
						 verkopen
 
 
 
 
 63 202
 
 
 
 
 57 331
 
 
 
 
 
 
 De opbrengst bedrijfsvoering is voor wat betreft de opbrengst
				verkopen onder te verdelen naar de volgende productgroepen: De omzet regulier
				betreft de verkopen in de bedrijfsrestaurants, de bediende restaurants en de
				messes en toko’s op locaties. De niet reguliere omzet is omzet van onder
				andere vergaderingen en recepties die op de locaties gehouden worden. De omzet
				Logistieke ondersteuning betreft onder andere de leveringen van
				gevechtsrantsoenen door de logistieke centra in Bathmen en Den Helder.
 De reguliere omzet is lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt
				door versobering van de dienstverlening en lagere gastenaantallen en lagere
				besteding per gast.
 De omzet Logistieke Ondersteuning ligt lager dan budget als
				gevolg van een achterblijvende vraag.
 
				Opbrengst bijdrage defensieonderdelen
 De opbrengst bijdrage defensieonderdelen en opbrengsten derden
				betreft de vergoeding die Paresto ontvangt voor de personele en materiële
				inzet op de locaties. De onderverdeling van deze bijdrage naar de
				defensieonderdelen is als volgt:
 
 Opbrengst uit bijdragen defensieonderdelen
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1 000
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2010
 
 
 
 
 
 
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 23 335
 
 
 20 989
 
 
 
 
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 6 641
 
 
 5 733
 
 
 
 
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 8 769
 
 
 7 678
 
 
 
 
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 3 193
 
 
 2 711
 
 
 
 
 Commando Dienstencentra
 
 
 10 240
 
 
 9 374
 
 
 
 
 Defensie Materieelorganisatie
 
 
 2 573
 
 
 1947
 
 
 
 
 Bestuursstaf
 
 
 3 365
 
 
 3 176
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijdrage
						 defensieonderdelen
 
 
 
 
 58 116
 
 
 
 
 51 608
 
 
 
 
 
 
 De opbrengst bijdrage defensieonderdelen ligt € 6,5 miljoen
				lager dan begroot voor 2010. Deze wordt veroorzaakt doordat het budget dat de
				Defensieonderdelen in 2010 beschikbaar hadden voor vergoeding aan Paresto voor
				de personele en materiële inzet op de locaties, als gevolg van bezuinigingen
				lager was dan oorspronkelijk begroot.
 
				Rentebaten
 Dit betreft de rente die Paresto heeft ontvangen op deposito
				(gemiddeld rentepercentage bedraagt 0,045 procent) en de lopende rekening
				courant met het ministerie van Financiën (gemiddeld rentepercentage van 0
				procent).
 
				Overige opbrengsten
 Deze post betreft de retour ontvangen bedragen conform de
				contractuele afspraken met de leveranciers en de producentenbonussen. De
				realisatie is € 1,9 miljoen hoger dan geraamd.
 
				Personele kosten
 De realisatie van gemiddelde bezetting over 2010 ten opzichte van
				de begroting is als volgt:
 
 Bedragen x € 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Budget
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 
 Vte'n
 
 
 Prijs per vte
 
 
 Vte'n
 
 
 Prijs per vte
 
 
 
 
 
 
 Militair personeel
 
 
 193
 
 
 55 116
 
 
 165
 
 
 53 583
 
 
 
 
 Burger personeel
 
 
 1 121
 
 
 47 273
 
 
 1 018
 
 
 45 959
 
 
 
 
 Overige categorieën:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inhuur en uitzendkrachten
 
 
 82
 
 
 55 797
 
 
 76
 
 
 59 808
 
 
 
 
 Herplaatsers en SBK
 
 
 4
 
 
 47 273
 
 
 12
 
 
 45 959
 
 
 
 
 
 Totaal/Gemiddeld
 
 
 
 
 1 400
 
 
 
 
 48 853
 
 
 
 
 1 271
 
 
 
 
 47 777
 
 
 
 
 
 
 Als gevolg van een goede sturing op locatie ligt het aantal
				VTE’n lager dan het oorspronkelijke budget. In 2010 is een strikte
				personeelsplanning en vacaturemanagement toegepast. Dit heeft geresulteerd in
				een verminderde instroom van burgerpersoneel. De gemiddelde kosten van inhuur
				liggen hoger dan het budget, doordat met name op het servicekantoor in 2010
				meer gebruik is gemaakt van (duurdere) inhuur dan oorspronkelijk was
				voorzien.
 
				Materiële kosten
 De materiële kosten bevatten de lopende exploitatiekosten. Deze
				post bestaat uit kosten ingrediënten (€ 38,3 miljoen),
				automatiseringskosten (€ 3,3 miljoen) en overige exploitatiekosten (€ 5,9
				miljoen). De daling van de materiële kosten ten opzichte van het budget is
				voor het overgrote deel te verklaren door lagere kosten als gevolg van een
				efficiënter bedrijfsvoering en een betere beheersing van de bruto marge in
				combinatie met minder gasten.
 
				Rentelasten
 Dit betreft de rente die Paresto verschuldigd is op de lening van
				het ministerie van Financiën, evenals de rente op de lopende rekening
				courant.
 
				Overige lasten
 Deze lasten zijn onder te verdelen naar dotaties voorzieningen en
				bijzondere lasten. De dotatie voorzieningen betreft een dotatie ten behoeve van
				een wachtgeldvoorziening ter hoogte van ongeveer € 1,4 miljoen (€ 1,0
				miljoen in 2009).
 
				Resultaatbestemming
 Het resultaat over 2010 bedraagt € 2,3 miljoen. Het resultaat
				wordt conform de vigerende regelgeving toegevoegd aan het eigen vermogen. Gelet
				op het maximaal toegestaan eigen vermogen zal een bedrag van € 2,1 miljoen
				in 2011 aan het moederdepartement worden afgedragen.
 
				Balans per 31 december 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2010
 
 
 Balans 2009
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 
 
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 
 
 
 
 – grond en gebouwen
 
 
 
 
 
 
 – installaties en inventarissen
 
 
 1 851
 
 
 1 487
 
 
 
 
 – overige materiële vaste activa
 
 
 305
 
 
 360
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 4 317
 
 
 5 469
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 2 032
 
 
 10 462
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 7 149
 
 
 7 650
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 16 260
 
 
 8 411
 
 
 
 
 
 Totaal activa:
 
 
 
 
 31 914
 
 
 
 
 33 839
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 
 
 
 
 – exploitatiereserve
 
 
 5 635
 
 
 4 912
 
 
 
 
 – verplichte reserve
 
 
 
 
 
 
 – onverdeeld resultaat
 
 
 2 304
 
 
 723
 
 
 
 
 Leningen bij het ministerie van Financiën
 
 
 383
 
 
 782
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 9 029
 
 
 8 752
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 7 490
 
 
 9 982
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 7 073
 
 
 8 688
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 31 914
 
 
 
 
 33 839
 
 
 
 
 
 
 
				Eigen vermogen
 In 2010 heeft Paresto geen uitkering gedaan het moederdepartement
				(het resultaat 2009 van ca € 0,7 miljoen is toegevoegd aan het eigen
				vermogen). De grens voor de exploitatiereserve voor 2010 is € 5,8 miljoen,
				te weten maximaal 5 procent van de gemiddelde omzet over de afgelopen drie
				jaar. Paresto komt € 2,1 miljoen boven de gestelde grens voor de
				exploitatiereserve uit en zal dit bedrag terugstorten aan het
				moederdepartement.
 
				Leningen
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen bij het ministerie van
						 Financiën
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringsleningen
 
 
 383
 
 
 782
 
 
 
 
 
 Totaal leningen
 
 
 
 
 383
 
 
 
 
 782
 
 
 
 
 
 
 
 
				Voorzieningen
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 Dotaties 2010
 
 
 Vrijval 2010
 
 
 Onttrekkingen 2010
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 
 
 
 
 Wachtgelduitkeringen
 
 
 8 752
 
 
 1 372
 
 
 0
 
 
 – 1 095
 
 
 9 029
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal aan voorzieningen
 
 
 
 
 8 752
 
 
 
 
 1 372
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 1 095
 
 
 
 
 9 029
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting voorzieningen
 De voorziening dient ter dekking van de verplichtingen
				voortvloeiend uit wachtgeldaanspraken van voormalige medewerkers. Lasten van
				wachtgeld, VUT en herplaatsers die ontstaan en voortvloeien uit maatregelen
				genomen na 1 juli 2006 komen ten laste van Paresto. Voor personen waarvan na
				1 juli 2006 het SBK traject is begonnen en die mogelijkerwijs na twee jaar
				aanspraak zouden kunnen maken op wachtgeld, wordt in het jaar dat het
				SBK-traject start een voorziening getroffen indien medewerkers op de startdatum
				van het SBK-traject start ouder zijn dan 57 jaar.
 Vanaf boekjaar 2007 worden per balansdatum medewerkers die in het
				SBK-traject zitten voorzien indien komend jaar het wachtgeld tot uitkering kan
				komen. Bij Defensie worden meerdere locaties gesloten, waardoor bij Paresto
				personeel boventallig wordt. Eind 2010 is hier meer inzicht in ontstaan wat in
				2010 geleid heeft tot een toevoeging aan de voorziening van ongeveer € 1,4
				miljoen. Ten laste van de voorziening is in 2010 een bedrag geboekt van
				€ 1,1 miljoen.
 De voorziening is langlopend en tegen nominale waarde
				opgenomen.
 
				Nog te betalen
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 Stand 31-12-2010
 
 
 Stand 31-12-2009
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 Vakantieverplichting personeel
 
 
 3 292
 
 
 3 771
 
 
 
 
 Aflossingen leningen die binnen een jaar vervallen
 
 
 399
 
 
 399
 
 
 
 
 Restitutie defensieonderdelen
 
 
 0
 
 
 1 400
 
 
 
 
 Overige schulden
 
 
 3 382
 
 
 3 118
 
 
 
 
 
 Totaal nog te betalen
 
 
 
 
 7 073
 
 
 
 
 8 688
 
 
 
 
 
 
 De vakantieverplichtingen aan het personeel bestaan uit € 1,5
				miljoen te betalen vakantiedagen en € 1,8 miljoen te betalen aan
				vakantiegelden.
 
 
				Kasstroomoverzicht 2010
 
 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde
						 begroting (3)=(2)-(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 1 januari
						 2010 + stand depositorekeningen
 
 
 
 
 15 357
 
 
 
 
 7 443
 
 
 
 
 – 7 914
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele
						 kasstroom
 
 
 
 
 481
 
 
 
 
 9 938
 
 
 
 
 9 457
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (-/-)
 
 
 – 910
 
 
 – 1 205
 
 
 – 295
 
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal
						 investeringskasstroom
 
 
 
 
 -910
 
 
 
 
 -1205
 
 
 
 
 -295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 – 500
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 
 
 
 Eenmalige storting door het moederdepartement (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (-/-)
 
 
 – 706
 
 
 – 399
 
 
 307
 
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 910
 
 
 
 -910
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal
						 financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 296
 
 
 
 
 – 399
 
 
 
 
 – 103
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB 31 december
						 2010+ stand depositorekeningen (=1+2+3+4)
 
 
 
 
 14 632
 
 
 
 
 15 777
 
 
 
 
 1 145
 
 
 
 
 
 
 
				Deposito
 Gedurende 2010 zijn 18 over het algemeen kortlopende deposito's
				actief geweest met een gemiddelde bedrag van € 9,4 miljoen. Paresto ontvangt
				termijngewijs werkgeversbijdragen en is daarmee in staat tijdelijke overtollige
				middelen weg te zetten. Het saldo is in de loop van 2010 opgebouwd tot € 22
				miljoen. Het deposito is ultimo 2010 weer volledig afgebouwd.
 
				Kasstroom uit operationele activiteiten
 Onder de kasstroom uit operationele activiteiten zijn opgenomen
				de kasstroom uit bedrijfsactiviteiten, de mutatie in het werkkapitaal en de
				ontvangen dan wel betaalde interest. Door een afname van de debiteurenstand en
				de post vorderingen is de operationele kasstroom hoger dan begroot.
 
				Kasstroom uit investeringsactiviteiten
 Onder de kasstroom uit investeringsactiviteiten zijn opgenomen de
				investeringen die in 2010 zijn gedaan. Het betreft voornamelijk de aanschaf van
				een nieuw Food & Beverage-systeem dat in 2010
				in gebruik is genomen.
 
				Kasstroom uit financieringsactiviteiten
 De gebudgetteerde uitkering aan het moederdepartement is in 2010
				niet doorgegaan omdat het resultaat van 2009, anders dan begroot, binnen de
				marges viel en toegevoegd is aan het eigen vermogen.
 
				Doelmatigheidsparagraaf
 
 Het is niet mogelijk om model 380 volledig te voeren. De omzet
				 bij Paresto bestaat uit verkopen van ingekochte producten. Er is geen sprake
				 van productie en dus geen kostprijs per product.
 De gekozen indeling van een specifiek deel en een generiek deel
				 vloeit voort uit de aard van de dienstverlening door Paresto. Gestuurd wordt op
				 de bruto-marge van de locaties. Hiermee samenhangende indicatoren zijn daarom
				 als specifiek benoemd.
 
 
 Doelmatigheidsindicatoren c.q. kengetallen per 31 december
				 2010Omschrijving generieke deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009 
						 1Omzet exclusief correctie € 4,3
								miljoen
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 Omzet verkopen (x € 1000)
 
 
 53 396
 
 
 60 085
 
 
 59 746
 
 
 57 331
 
 
 
 
 Vte'n totaal
 
 
 
 1 582
 
 
 
 
 1 476
 
 
 
 
 1 429
 
 
 
 
 1 271
 
 
 
 
 
 – waarvan in eigen dienst
 
 
 1 398
 
 
 1 332
 
 
 1 285
 
 
 1 195
 
 
 
 
 – waarvan inhuur
 
 
 184
 
 
 144
 
 
 144
 
 
 76
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 4,3%
 
 
 5,0%
 
 
 0,6%
 
 
 2,0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving specifiek
						 deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal locaties
 
 
 141
 
 
 143
 
 
 140
 
 
 130
 
 
 
 
 Productiviteit per medewerker (omzet per vte)
 
 
 33 752
 
 
 40 708
 
 
 41 810
 
 
 45 087
 
 
 
 
 % Ziekteverzuim
 
 
 8,8%
 
 
 9,1%
 
 
 8,1%
 
 
 8,6%
 
 
 
 
 % Bruto marge locaties
 
 
 21,0%
 
 
 29,7%
 
 
 32,0%
 
 
 32,8%
 
 
 
 
 Gasttevredenheid 
						 2Niet gehouden in 2009
 
 
 7,2
 
 
 7,0
 
 
 
 7,3
 
 
 
 
 
 Het overgrote deel van de kosten van Paresto (ruim 90 procent)
				bestaat uit personeels- en ingrediëntskosten. De doelmatigheid van Paresto
				komt onder andere tot uitdrukking in een zo efficiënt mogelijke inzet van deze
				middelen. Twee belangrijke graadmeters daarvoor zijn de productiviteit per
				medewerker en het percentage bruto marge (inkoop ten opzichte van de
				omzet).
 Uit bovenstaand overzicht blijkt duidelijk dat beide indicatoren
				zich de afgelopen jaren positief hebben ontwikkeld. Door een sterke afname van
				het aantal VTE’n is de productiviteit per medewerker gestegen en ook de bruto
				marge laat een forse verbetering zien. De stijging in de productiviteit van
				2009 naar 2010 wordt onder andere verklaard door de eerder genoemde goede
				sturing op locaties en de afname van de VTE’n. Paresto heeft in het
				gasttevredenheidsonderzoek dat in 2010 is uitgevoerd het rapportcijfer 7,3
				gekregen ten opzichte van een 7,0 in 2008.
 
 
 
 
 
 D.
 BIJLAGEN
 
 
 
 Toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s
 
 BIJLAGE
 1
 – TOEZICHTRELATIES EN ZBO’S/RWT’S
 
 Het ministerie van Defensie kent één Rechtspersoon met een
				Wettelijke Taak (RWT), namelijk de Stichting Ziektekostenverzekering
				Krijgsmacht (SZVK) die tot taak heeft te zorgen voor de ziektekostenverzekering
				voor militairen in actieve dienst. 
				10 De link naar de website van de SZVK is: http://www.szvk.nl/index.html. Deze militairen zijn niet verzekerd op grond van de
				Zorgverzekeringswet (ZVW), maar zijn wettelijk verplicht gebruik te maken van
				de zorgverlening door of vanwege de militair geneeskundige diensten van de
				krijgsmacht, zoals vastgelegd in hoofdstuk 9 Algemeen Militair Ambtenaren
				Reglement (AMAR) en de Regeling ziektekostenverzekering militairen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam
 
 
 RWT 
 
 
 ZBO
 
 
 Functie 
 
 
 Realisatiecijfers (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogen
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 31-12-2010 
										*Verwachting.
 
 
 
 
 
 
 Stichting Zorgverzekering Krijgsmacht (SZVK)
 
 
 x
 
 
 
 Belast met de uitvoering Ziektekostenverzekering
								Krijgsmacht voor militairen in actieve dienst. Actief dienende Militairen
								vallen niet onder de werking Zorgverzekeringswet (ZVW). 
 
 
 Solvabiliteitsreserve
 
 
 3 796
 
 
 3 997
 
 
 142
 
 
 
 
 Overige reserve
 
 
 12 313
 
 
 14 825
 
 
  0
 
 
 
 
 Totale reserve
 
 
 16 109
 
 
 18 822
 
 
  0
 
 
 
 
 
 De bedragen over 2010 zijn voorlopig omdat de SZVK conform de
					 vigerende overeenkomst uiterlijk 1 juni haar jaarverslag over het voorgaande
					 kalenderjaar indient.
 
 
 
				Bijzonderheden
 
 Uit eerder onderzoek was al gebleken dat de
				 defensiezorgverleners laat of onvolledig declareren. Mede als gevolg van een
				 onderzoek naar de declaratieachterstanden in de militaire zorgverlening in 2009
				 en 2010 is in de tweede helft van 2010 een inhaalslag uitgevoerd ten aanzien
				 van de declaraties. Daardoor is het eigen vermogen eind 2010 sterk
				 afgenomen.
 De ZBO-status van de SZVK is beëindigd per 1 januari 2010
				 conform het advies van de Begeleidingscommissie Kaderwet ZBO’s van
				 27 augustus 2007.
 
 
 
 Overzicht niet-financiële informatie over
				inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
 
 BIJLAGE
 2
 – OVERZICHT NIET-FINANCIËLE INFORMATIE OVER INKOOP VAN
				 ADVISEURS EN TIJDELIJK PERSONEEL
 
 
 Uitgaven (in € x 1 000)
 
 
 
 
 
 
 
 Programma- en apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Interim-management
 
 
 647
 
 
 
 
 
 2. Organisatie- en formatieadvies
 
 
 5 691
 
 
 
 
 
 3. Beleidsadvies
 
 
 837
 
 
 
 
 
 4. Communicatieadvisering
 
 
 280
 
 
 
 
 
 
 Beleidsgevoelig 
 
 
 
 
 
 7 455
 
 
 
 
 
 5. Juridisch advies
 
 
 606
 
 
 
 
 
 6. Advisering opdrachtgevers automatisering
 
 
 678
 
 
 
 
 
 7. Accountancy, financiën en administratieve
						 organisatie
 
 
 6 750
 
 
 
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend
 
 
 
 
 
 8 034
 
 
 
 
 
 8. Uitzendkrachten (formatie en piek)
 
 
 160 309
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning
						 bedrijfsvoering
 
 
 
 
 
 160 309
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur
						 externen
 
 
 
 
 
 175 798
 
 
 
 
 
 
 Afgezet tegen de totale loonsom van Defensie inclusief de
				baten-lastendiensten en de inhuuruitgaven, bedroeg het inhuurpercentage over
				2010 4,9.
 De berekening van dit percentage is conform de definities in de
				Rijksbegrotingsvoorschriften 2011.
 
 
 Overzichtsconstructie van de additionele
				uitgaven voor de derde hoofdtaak van Defensie over 2010
 
 BIJLAGE
 3
 – OVERZICHTSCONSTRUCTIE VAN DE ADDITIONELE UITGAVEN VOOR
				 DE DERDE HOOFDTAAK VAN DEFENSIE OVER 2010
 
 In dit overzicht zijn de extra uitgaven opgenomen die
				rechtstreeks en uitsluitend toegerekend kunnen worden aan de derde hoofdtaak
				(«de handhaving van de nationale rechtsorde en de ondersteuning van civiele
				overheden, zowel nationaal als internationaal, bij rampenbestrijding en
				vredesopbouw»). Het gaat hierbij zowel om inzet binnen het Koninkrijk der
				Nederlanden in de vorm van structurele nationale taken en militaire bijstand en
				steunverlening, als internationale noodhulp.
 
				Structurele nationale taken
 Defensie voert structureel een aantal taken uit voor civiele
				overheden, waaronder de taken van het CKmar, de Kustwacht, en de Bijzondere
				Bijstandseenheden. Er hoeft voor deze taken geen apart verzoek om bijstand of
				steunverlening te worden ingediend. De structurele nationale taken van Defensie
				zijn vastgelegd in wet- of regelgeving of er zijn specifieke afspraken over
				gemaakt. De financiële middelen van deze structurele taken zijn opgenomen in
				de verschillende begrotingsartikelen van Defensie.
 
				Militaire bijstand en steunverlening
 Defensie wordt ook ingezet ter ondersteuning van de civiele
				autoriteiten bij de handhaving van de openbare orde of de strafrechtelijke
				handhaving van de rechtsorde. De krijgsmacht verleent bovendien hulp in het
				geval van een ramp of zwaar ongeval of ernstige vrees voor het ontstaan
				daarvan. Dit wordt militaire bijstand of steunverlening genoemd. Het
				defensiepersoneel wordt hierbij onder civiel gezag ingezet.
 De additionele uitgaven van militaire bijstand en steunverlening
				worden door de aanvragende instantie vergoed. Tot en met 2009 werden deze
				additionele uitgaven verrekend door een factuur aan de aanvrager te sturen, in
				veel gevallen een gemeente. Deze verrekensystematiek zorgde voor veel
				onduidelijkheid en onnodige bureaucratie. In overleg met de ministeries van
				Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Veiligheid en Justitie en de
				gemeenten is besloten deze verrekensystematiek aan te passen.
 Sinds 2010 stellen de aanvragende instanties jaarlijks een bedrag
				ter beschikking aan Defensie waaruit alle additionele uitgaven voor militaire
				bijstand en steunverlening worden vergoed die zich in dat jaar voordoen. Deze
				nieuwe verrekensystematiek staat bekend als Financiering Nationale Inzet
				Krijgsmacht (FNIK).
 Defensie is in 2010 veelvuldig ingezet voor militaire bijstand en
				steunverlening, waaronder:
 
 
 –
 de inzet van Cougar-blushelikopters voor bluswerkzaamheden,
					 onbemande vliegtuigjes (Ravens) voor observatiedoeleinden, genietanks en
					 personeel voor nabluswerkzaamheden in het kader van de bos, duin en
					 heidebranden in Bergen aan Zee en Heeze;
 
 
 –
 de inzet van onder andere onbemande vliegtuigjes en het CKmar
					 tijdens de jaarwisseling;
 
 
 –
 de grootschalige inzet op Koninginnedag 2010 in Zeeland door
					 onder andere het CKmar, de EODD en de Nationale Reserve;
 
 
 –
 meerdere malen ondersteuning van de politie door specialisten
					 vanuit het JISTARC met kennis, expertise en middelen in verschillende
					 politieonderzoeken;
 
 
 –
 de inzet van de krijgsmacht op de Caribische eilanden voor
					 hulp bij orkanen en stormen;
 
 
 –
 meer dan 1 500 ruimingen van conventionele en
					 geïmproviseerde explosieven in heel Nederland.
 
 
 De additionele uitgaven van militaire bijstand en steunverlening
				bedroegen in totaal € 1,5 miljoen.
 
				Internationale noodhulp
 Defensie kan worden ingezet ten behoeve van internationale
				noodhulp en humanitaire hulpverlening. Noodhulp is gericht op de ondersteuning
				van en hulp aan staten, terwijl humanitaire hulpverlening is gericht op
				individuen. Over de uitvoering van humanitaire taken wordt overlegd door de
				ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie. De additionele uitgaven van
				deze inzet worden verrekend met het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 In januari 2010 is Defensie ingezet in verband met de aardbeving
				op Haïti. Deze inzet betrof zowel het luchttransport van het USAR-teamnaar het
				getroffen gebied als de inzet van Hr.Ms. Pelikaan ter plaatse.
 De additionele uitgaven van internationale noodhulp bedroegen in
				totaal € 0,5 miljoen.
 
 
 Defensie industrie agenda
 
 BIJLAGE
 4
 – DEFENSIE INDUSTRIE AGENDA
 
 
 
 1.
 Instrumenten ter bevordering van de mogelijkheden van de
					 DGI
 
 
				 Intensivering van de communicatie tussen Defensie en de
				 industrie
 De Nederlandse industrie wordt door middel van jaarlijkse
				 contactdagen op de hoogte gehouden van materieelprojecten bij Defensie en
				 uitbesteding van werkzaamheden bij de verwerving en instandhouding van
				 materieel. Op projectniveau worden zogenaamde responsmiddagen georganiseerd. Zo
				 zijn in 2010 contactdagen georganiseerd voor materieelprojecten op het gebied
				 van lucht, land en zee en is er voor het project Vervanging HF/VHF-radio een
				 responsmiddag gehouden. Daarnaast is er een nadere kennismaking tussen de
				 industrie en het Marinebedrijf geweest waarbij de mogelijkheden voor een
				 intensievere samenwerking met de Nederlandse DGI centraal stonden. Tenslotte
				 neemt Defensie deel aan kennisnetwerken die op initiatief van de DGI worden
				 georganiseerd. Hierover is de Kamer geïnformeerd met de brief van 20 april
				 2010 (Kamerstuk 27 830, nr. 75 van 4 november 2010) en met het
				 Plan van aanpak over de instandhouding van defensiematerieel (4 november 2010,
				 Kamerstuk 27 830,
				 nr. 88), naar aanleiding van de motie- Eijsink c.s. (Kamerstuk
				 32 123 X,
				 nr. 74).
 
				 Intensivering van de relatie met de industrie op het gebied van
				 de instandhouding
 Zowel in de clusters land, zee als lucht worden steeds vaker
				 nieuwe samenwerkingsvormen tussen de overheid en civiele partijen toegepast.
				 Een recent succes is de door het Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW) en het
				 bedrijf TERMA geopende Electronic warfare support-faciliteit op de vliegbasis
				 Woensdrecht. De faciliteit verricht onderhoud, reparatie en testwerkzaamheden
				 voor het Commando luchtstrijdkrachten en op termijn voor luchtstrijdkrachten
				 van andere Navo-landen. De Electronic warfare support-faciliteit is sinds het
				 najaar van 2010 operationeel.
 Een voorbeeld op de korte termijn betreft de samenwerking met
				 Nederlandse bedrijven op het gebied van instandhouding van materieel dat
				 terugkeert uit Afghanistan. Na de inspectie en schoonmaak van het materieel
				 wordt een deel aan de industrie aangeboden voor reparatie en onderhoud.
				 Hierover zijn in de tweede helft van 2010 de eerste contracten gesloten.
 Een ander voorbeeld is het innovatieprogramma Maintenance
				 Valley. Dit initiatief is vermeld in het regeerakkoord en vloeit mede voort uit
				 het programma «Pieken in de Delta». Het heeft tot doel de
				 maintenance-activiteiten in vooral Zuidwest-Nederland te stimuleren. Bij het
				 LCW wordt een aanzienlijk deel van de instandhouding uitgevoerd in samenwerking
				 met het bedrijfsleven. Hierbij wordt een steunpunt voor logistiek op de
				 (West-)Europese markt ontwikkeld. Innovatieve projecten zoals de publiekprivate
				 samenwerking (PPS) voor het onderhoud van F100 motoren voor de F-16 zullen hier
				 verder vorm aan geven. De Kamer is met de brief van 7 december 2010 (Kamerstuk
				 25 820,
				 nr. 19) over de PPS-overeenkomst met DutchAero Services
				 geïnformeerd.
 Een verder voorbeeld is de intentieverklaring die op
				 4 november 2010 door het Logistiek Centrum Woensdrecht met Boeing is getekend.
				 Hierin wordt gesteld dat beide partijen voornemens zijn meer met elkaar te gaan
				 samenwerken op het gebied van maintenance, repair en overhaul van Chinook en
				 Apache-helikopters. Met de intentieverklaring gaan voor Defensie geen extra
				 kosten gepaard. Bij de uitwerking van de intentieverklaring zal ook de
				 Nederlandse industrie worden betrokken. Overigens sluit deze ontwikkeling aan
				 bij het innovatieprogramma Maintenance Valley. Hierbij staat centraal dat samen
				 met Boeing de ondersteuning van de gebruiker van het materieel verder wordt
				 verbeterd. Dit leidt tot een hogere inzetbaarheid van het materieel. Daarnaast
				 heeft dit een kostenverlaging bij het gebruik van infrastructuur, machines en
				 testapparatuur bij het LCW tot doel.
 Een laatste voorbeeld zijn de Nederlandse ambities voor de
				 instandhouding van de Europese F-35 vloot die momenteel nader worden uitgewerkt
				 in plannen van aanpak. Deze activiteiten sluiten aan bij de motie-Knops c.s.
				 (30 november 2010, Kamerstuk
				 32 500 X,
				 nr. 37 van 30 november 2010) waarin de regering wordt verzocht om
				 initiatieven te nemen tot internationale samenwerking voor het beleggen van
				 internationale onderhouds- en instandhoudingswerkzaamheden bij zowel de
				 Nederlandse defensieorganisatie als de defensiegerelateerde industrie. De
				 capaciteiten van het LCW in de samenwerking met het bedrijfsleven in de regio
				 zullen in de toekomst een belangrijke rol spelen bij de kwalificatie als
				 maintenance support centre voor het
				 (motor)onderhoud van de huidige en toekomstige vliegtuigen en helikopters van
				 de Nederlandse krijgsmacht.
 
 
 
 2.
 Instrumenten ter versterking van de concurrentiekracht van
					 de DGI
 
 
				 Orders Nederlandse DGI project Vervanging F-16 in
				 2010
 Met de jaarrapportage van het project Vervanging F-16 over 2010
				 is de stand van zaken over de orders van de Nederlandse industrie van eind
				 december 2010 gemeld. De verificatie van de orders wordt door het ministerie
				 van EL&I uitgevoerd.
 
				 Instandhoudingsprogramma Walrusklasse onderzeeboten
 Bij dit instandhoudingsprogramma wordt de Nederlandse DGI
				 betrokken via het Dutch underwater knowledge centre. Op grond van een
				 dienstenovereenkomst is een engineering-opdracht verstrekt in de vorm van het
				 Walrus engineering support project. In een samenwerkingsverband van vijf
				 partijen is een belangrijke bijdrage geleverd aan de concept-engineering. Een
				 vervolg voor detail-engineering is voorzien.
 
				 De Maatschappelijke Innovatie Agenda Veiligheid
				 (MIA-V)
 Voordat de eerste tender in 2009 werd gepubliceerd zijn per
				 programmalijn drie projecten begonnen, een per programmalijn. Het betreft de
				 projecten I-bridge, EDISON-TD en FBUH. I-bridge koppelt spraak, data, video en
				 geo-informatie aan elkaar. Bij het project FBUH (Fysieke bescherming en
				 uitrusting hulpverleners) zijn onder andere sensoren ontwikkeld om in gebouwen
				 gasconcentraties te meten van methaan, zuurstof en koolmonoxide, en ook de
				 houding en hartslag van de hulpverlener te kunnen bepalen. EDISON-TD betreft
				 identiteitscontrole waarbij technieken worden gebruikt zoals documentcontrole,
				 dactyloscopie en foto’s. In 2010 zijn FBUH en EDISON-TD voltooid. Het project
				 I-bridge krijgt een vervolg in de versie I-bridge 3.0.
 De eerste tender van 2009 heeft uiteindelijk een vijftal
				 projecten opgeleverd die doorgaan tot en met 2011. Daarnaast zijn in 2010 bij
				 de MIA-Veiligheid drie sporen gevolgd. Het eerste is een tweede tender, ter
				 waarde van € 23 miljoen. Door onduidelijkheden ten aanzien van de toekenning
				 van de tweede en de laatste tranche aan de MIA-V is deze tender pas eind 2010
				 gepubliceerd. De tender is op 31 januari 2011 gesloten en leverde veel
				 reacties op. Het tweede spoor betreft de publicatie van twee SBIR's met de
				 thema’s Fysieke bescherming en Training en opleiding met behulp van
				 geavanceerde simulaties. Hiermee is respectievelijk € 2,85 miljoen en € 3
				 miljoen gemoeid. Bij de SBIR met het thema Fysieke bescherming zijn 67
				 aanvragen binnengekomen en bij Training en opleiding 82 stuks. De voorstellen
				 zullen door adviescommissies beoordeeld worden. Het derde spoor betreft
				 projecten die door de stuurgroep van de MIA-Veiligheid als veelbelovend zijn
				 aangemerkt. Het betreft een verdere ontwikkeling van I-bridge, twee voorstellen
				 op het vlak van cyber security, een voorstel dat is gericht op de verificatie
				 en validatie van simulaties, een verdere ontwikkeling van EDISON-TD en een
				 voorstel betreffende serious gaming.
 
				 Fonds Economische Structuurversterking (FES): STARS
 Op 13 maart 2009 is het FES-voorstel Sensor Technology Applied
				 in Reconfigurable systems for sustainable Security (STARS) door de Ministerraad
				 goedgekeurd en is vanuit de FES-gelden € 18 miljoen aan het project
				 toegewezen. De eigen bijdrage van het consortium bedraagt € 16 miljoen,
				 waarmee de totale projectomvang op € 34 miljoen komt. Het FES-project STARS
				 is door Defensie vanuit de MIA-V ingediend en richt zich op sensornetwerken.
				 Het consortium achter STARS bestaat uit Thales NL, NXP, RECORE, TNO, TU-Delft
				 en de Universiteit van Twente. In 2010 is het contract voor dit project
				 gesloten en de uitvoering verloopt zoals voorzien.
 
				 Launching customer: ontwikkeling van militaire producten door het
				 midden- en kleinbedrijf (MKB)
 De ontwikkeling van innovatieve militaire producten door het
				 Nederlandse midden- en kleinbedrijf die aansluiten bij de operationele behoefte
				 van Defensie, verloopt moeizaam. Bij de behandeling van de defensiebegroting
				 2010 heeft de Tweede Kamer de motie-Eijsink c.s. aangenomen waarin de regering
				 wordt verzocht een fonds in te stellen voor de ontwikkeling van dergelijke
				 militaire producten (Kamerstuk
				 32 123 X,
				 nr. 76). Voor het optreden als launching customer is een gebrek aan
				 financiering voor een productontwikkelingsfase vaak een knelpunt. Hierdoor kan
				 het in de motie-Eijsink c.s. voorgestelde financieringsinstrument een
				 belangrijke rol gaan spelen. Dit betreft een instrument waarmee in een vroeg
				 stadium kansrijke projecten worden gefinancierd met het oog op latere
				 verwervingscontracten. Defensie heeft bij de uitwerking van het instrument de
				 stichting Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) betrokken.
				 In 2010 heeft dit geleid tot een werkwijze ter beoordeling van
				 projectvoorstellen, een standaard modelovereenkomst en een regeling voor de
				 royalty’s. Als onderdeel van de afgesproken werkwijze heeft Defensie de
				 Commissie Defensie Materieel Ontwikkeling (CODEMO) ingesteld die de
				 projectvoorstellen zal beoordelen. Deze commissie houdt verder toezicht op de
				 voortgang van goedgekeurde ontwikkeltrajecten en is verantwoordelijk voor het
				 beheer van het budget. Onder toezicht van de CODEMO zijn in 2010 de
				 voorbereidingen voor een pilot in de vorm van de ontwikkeling van een prototype
				 voor een mortiersimulator begonnen. Defensie heeft behoefte aan een
				 mortiersimulator voor een beter en veiliger opleidings- en trainingstraject
				 voor het personeel. Over de uitwerking van de motie is de Kamer geïnformeerd
				 met de brief van 30 november 2010 (Kamerstuk
				 32 500 X,
				 nr. 42).
 
				 R&D-initiatieven gericht op vooral het Midden- en
				 Kleinbedrijf (MKB)
 Om in een vroeg stadium het bedrijfsleven en kennisinstituten
				 te betrekken bij ontwikkeltrajecten heeft Defensie een aantal initiatieven
				 genomen. Een van die initiatieven behelst het opzetten van de Defensie
				 Innovatie Competitie (DIC). Aan de DIC 2010, waarbij het thema «duurzaamheid
				 en energie» centraal stond, hebben meer dan 100 bedrijven deelgenomen. Op
				 15 oktober 2010 heeft Green Energy Technologies (GET) gewonnen met de
				 «innovatieve airconditioner». Het systeem is overal inzetbaar, zowel in de
				 woestijn als in de tropen, en heeft een laag elektriciteitsverbruik doordat de
				 energie wordt geproduceerd met behulp van restwarmte en zonnecollectoren.
				 Bovendien levert de airconditioner drinkwater als nevenproduct. Naast de DIC is
				 in juni 2010 voor de vierde keer door DR&D het Innovation Game (IG)
				 georganiseerd. Door een jury is een aantal ideeën geselecteerd die zullen
				 worden uitgewerkt. In november 2010 heeft deze jury ook het voorstel
				 «Positiebepalend ondersteunend systeem» gekozen tot het beste
				 technologieproject. Het project is een samenwerkingsverband tussen TNO, Dutch
				 Space en het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR). Het winnende
				 consortium biedt als alternatief voor satellietnavigatie een combinatie van
				 drie bestaande systemen. Het betreft GPS, traagheidsnavigatie en relatieve
				 afstandsbepaling. Het consortium richt zich de komende periode op de
				 ontwikkeling van nieuwe software die de samenwerking tussen de systemen
				 mogelijk maakt. Het project kan uiteindelijk resulteren in bijvoorbeeld een
				 zender-ontvanger voor de infanterist die zelfstandig opereert. Met behulp van
				 deze zender-ontvanger kan zijn positie nauwkeuriger worden bepaald. Hierdoor
				 neemt de betrouwbaarheid van de positie toe en vermindert de afhankelijkheid
				 van satellieten.
 
 
 
 3.
 Instrumenten die bijdragen aan de internationale
					 positionering van de DGI
 
 
				 Navo-expertfunctie
 De activiteiten van de Navo-expert hebben in 2010 geleid tot
				 contracten voor bedrijven en tot intensieve deelname door bedrijven aan
				 technische en beleidsstudies van het Navo-verband. De activiteiten worden in
				 samenwerking met de Stichting NIDV uitgevoerd.
 
				 Joint Investment Program (JIP) van het Europese Defensie
				 Agentschap (EDA)
 Het Joint Investment Program (JIP) van EDA is een waardevol
				 instrument voor kennisvergaring. Daarnaast kunnen binnen de door het EDA
				 geïnitieerde JIP's kansen worden benut door de DGI en de
				 kennisinstituten.
 Defensie neemt deel aan het JIP Force Protection. Dit JIP zal
				 doorlopen tot 2012. Met de Nederlandse bijdrage aan het JIP Force protection
				 was een bedrag van € 4 miljoen gemoeid. Deze bijdrage heeft voor de
				 Nederlandse partijen contracten ter waarde van € 6,5 miljoen opgeleverd. Ook
				 krijgt Defensie beschikking over de resultaten van het programma, dat een
				 totale waarde heeft van € 54 miljoen. Ten slotte kunnen de tussentijdse
				 resultaten van de projecten worden gebruikt. Hiervan zal de eindevaluatie een
				 volledig beeld geven.
 In 2010 heeft Defensie besloten deel te nemen aan het nieuwe
				 JIP Unmanned Maritime Systems (UMS). Daarnaast bestaat de intentie om deel te
				 nemen aan JIP's op het gebied van chemische, biologische, radiologische of
				 nucleaire (CBRN-) middelen en Unmanned Aerial Systems (UAS). Deze JIP’s
				 moeten nog beginnen.
 
 
 
 Milieu
 
 BIJLAGE
 5
 – MILIEU
 
 
				Algemeen
 Defensie meet en registreert de milieubelasting ten gevolge van
				haar activiteiten. Hierbij spelen energieverbruik, luchtverontreiniging,
				geluidemissie, milieugevaarlijke stoffen, bodemverontreiniging, afvalreductie
				en natuurwaarden een rol. Tegelijkertijd wordt de realisatie van de
				milieudoelstellingen zoals opgenomen in de Defensie Duurzaamheidsnota 2009
				(DDN2009) gevolgd. Deze informatie wordt zowel voor verantwoording gebruikt in
				de vorm van dit jaarverslag, als voor bijsturing van de
				defensieactiviteiten.
 Met de Defensie Duurzaamheidsnota 2009 wordt het beleid op
				milieugebied, zoals dat door het ministerie van Defensie vanaf 1993 wordt
				gevoerd, voortgezet. De looptijd van de Defensie Duurzaamheidsnota 2009
				bedraagt vier jaar, namelijk 2009 tot en met 2012. Uitgangspunt voor het
				duurzaamheidsbeleid van Defensie is dat aan wet- en regelgeving wordt voldaan
				en het Rijksbeleid wordt uitgevoerd. Hierbij geldt als belangrijke
				randvoorwaarde dat het primaire doel van de defensieorganisatie, namelijk de
				operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht, gegarandeerd moet blijven. Voor
				de uitvoering van het duurzaamheidsbeleid over de beleidsperiode 2009 tot en
				met 2012 wordt bijna € 100 miljoen uitgetrokken. Eind 2010 is gestart met
				een tussentijdse evaluatie om het duurzaamheidsbeleid van Defensie bij te
				sturen op basis van gewijzigde wet- en regelgeving en het nieuwe
				Rijksbeleid.
 De drie belangrijkste elementen van de Defensie Duurzaamheidsnota
				2009 betreffen energiebesparing en gebruik van duurzame energie, duurzaam
				inkopen en milieumanagement. De uitvoering van de DDN2009-maatregelen is het
				afgelopen jaar voortgezet. Desalniettemin begint de uitvoering hiervan te
				vertragen doordat een bedrag van ongeveer € 3 miljoen dat bestemd was voor
				milieu anders is aangewend.
 In deze bijlage wordt de belasting van het milieu per milieuthema
				met behulp van indicatoren in beeld gebracht. Daarbij worden de doelstellingen
				uit de Defensie Duurzaamheidsnota 2009 en de realisatie daarvan vermeld. Ook
				worden de achtergronden en ontwikkelingen van het afgelopen jaar toegelicht.
				Aan het slot van deze milieubijlage is een overzicht met alle indicatoren
				opgenomen.
 
				Energie en klimaat
 De energiedoelstellingen van Defensie zijn gebaseerd op de
				Europese en nationale regelgeving en beleid. De belangrijkste indicatoren voor
				de prestaties op energiegebied zijn het totale energieverbruik van Defensie en
				de energie-efficiency van gebouwen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen energie
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D1
 
 
 
 Defensie realiseert bij de combinatie van vastgoed en
							 voertuigen een energiebesparing van 2 procent per jaar.
 
 
 
 jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 
 D2
 
 
 
 Defensie zal in 2012 wat betreft het gebruik van
							 elektriciteit, aardgas en huisbrandolie voor verwarming van gebouwen 100%
							 duurzaam zijn.
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 1
 Naar aanleiding van de voorgaande rapportage, is in 2010
				onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de energiecijfers. De uitkomsten van dit
				onderzoek zijn gebruikt om de kwaliteit van de gegevens te verhogen, onder
				andere door meer gebruik te maken van elektronische meteraflezingen dan van
				handmatige meteraflezingen. Dit heeft geleid tot een herberekening van de
				indicatoren over de afgelopen vier jaar, zowel voor het gebruik van
				brandstoffen in het materieel als in het vastgoed. De nieuw vastgestelde
				gegevens liggen lager dan in voorgaande jaren is gerapporteerd.
 
 Totaal energieverbruik (in 1000 GJ) van Defensie,
				 onderverdeeld in het energieverbruik roerende en onroerende
				 zaken
 
 
 
 
 
 
 Het totale energieverbruik in 2010 is ten opzichte van 2009 met
				 vijf procent gedaald. Dit komt voor een belangrijk deel door de halvering van
				 het dieselverbruik als gevolg van het beëindigen van de missie in Afghanistan.
				 Het energieverbruik bij het onroerend goed stijgt nog steeds, afgelopen jaar
				 met vier procent. Oorzaak hiervan is een sterke stijging van het
				 aardgasverbruik, mede vanwege de twee strenge vorstperiodes in 2010. Het
				 elektriciteitsverbruik laat al enkele jaren een dalende trend zien. In figuur 2
				 is te zien dat de energie-efficiency van de verwarmde gebouwen (gecorrigeerd
				 naar de strengheid van de winters) door nieuwbouw en het uitvoeren van
				 energiebesparende maatregelen de afgelopen drie jaar is verbeterd.
 In 2011 en 2012 zullen alle gas- en elektriciteitmeters op
				 afstand uitleesbaar gemaakt worden zodat de betrouwbaarheid van de
				 verbruikscijfers verder verbeterd wordt. Over de afgelopen drie jaar is de
				 doelstelling van twee procent energiebesparing bij het onroerend goed en de
				 voertuigen niet gerealiseerd.
 
 
 Om tot energiebesparing bij het vastgoed te komen zijn diverse
				 maatregelen in uitvoering genomen. Zo zijn de fondsen voor het uitvoeren van
				 energiebesparende maatregelen bij de grote verwarmde gebouwen in 2009 ter
				 beschikking gesteld. De start van het isolatieprogramma in 2010 heeft enige
				 vertraging gekend, maar de komende jaren moeten deze maatregelen tot verlaging
				 van het energiegebruik in gebouwen gaan leiden. Ook zijn het afgelopen jaar
				 gebouwbeheerders opgeleid om energiebesparing te realiseren bij het gebruik van
				 gebouwen en het gedrag van gebruikers. Naar aanleiding van een geslaagde proef
				 met LED-verlichting zijn drie rolbanen op de vliegbasis Leeuwarden, het
				 maritiem vliegkamp De Kooy en Militair Luchtvaartterrein Deelen voorzien van
				 LED-verlichting. Bij vervangingsprojecten in 2011 op de vliegbases Woensdrecht,
				 Gilze-Rijen en Eindhoven zal dit type verlichting ook worden gebruikt. Ook
				 terreinverlichting, zoals op de Joost Dourleinkazerne (Texel), wordt waar
				 mogelijk voorzien van LED-lampen. In 2010 is in samenwerking met het ministerie
				 van Infrastructuur en Milieu en de luchtverkeersleiding een nieuw rekenmodel
				 voor radarverstoring door windmolens opgesteld. De toetsingsmethode wordt
				 vastgelegd in de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) Ruimte en levert een
				 bijdrage aan het realiseren van windmolens op land. Daarnaast heeft Defensie
				 zelf in 2010 drie windturbines op magazijnencomplex Coevorden aanbesteed. De
				 windturbines zullen in 2011 operationeel zijn.
 Bij de aanschaf van personenauto’s worden alleen nog
				 voertuigen met het energielabel A of B aangeschaft. Daarnaast wordt binnen
				 Defensie gekeken naar het verminderen van het woon-werkverkeer door de
				 introductie van het Nieuwe Werken. De Kromhoutkazerne in Utrecht fungeert als
				 proeftuin voor deze ontwikkelingen.
 
 
				Toelichting doelstelling 2
 In 2010 was 100 procent van de ingekochte elektriciteit duurzaam
				opgewekt. Vooralsnog zal er bij Defensie altijd een klein gedeelte van de
				gebruikte elektriciteit niet duurzaam zijn omdat de warmtekrachtcentrale in Den
				Helder en een aantal kleinere WKK-installaties (warmtekrachtkoppeling) op
				aardgas draaien. Deze centrales zijn echter wel zeer efficiënt omdat ook warm
				water voor het verwarmen van gebouwen geproduceerd wordt. Momenteel wordt de
				haalbaarheid van verduurzaming van deze installaties onderzocht.
 
 
 
 Bij aardgas en huisbrandolie is geen duurzame variant ingekocht.
				Bij de huisbrandolie (HBO) wordt aan de handelsgebruikelijke HBO al
				biobrandstof toegevoegd. Duurzaam geproduceerd gas is op de markt nauwelijks te
				verkrijgen, zeker niet in de hoeveelheden die Defensie nodig heeft.
 In het vorige verslag is vermeld dat de samenwerking met de
				Koninklijke Luchtvaartmaatschappij (KLM) en het Nationale Lucht- en
				Ruimtevaartlaboratorium (NLR) voor alternatieve brandstoffen in vliegend
				materieel goed verloopt. Tijdens de Open Dagen van het CLSK heeft een
				Apache-helikopter een demonstratievlucht uitgevoerd op brandstof afkomstig van
				algen en frituurvet. Een probleem bij biobrandstoffen blijft de
				microbiologische verontreiniging die kan optreden bij opslag en in het
				materieel. In 2010 is door TNO onderzoek uitgevoerd naar deze problematiek. De
				resultaten van het onderzoek worden begin 2011 verwacht. Ook heeft in 2011
				onderzoek plaats naar het gebruik van de nieuwe generaties biobrandstoffen,
				zoals HVO (Hydrogenated Vegetable Oil).
 
 Defensie berekent op basis van de energiecijfers onder andere
				 de uitstoot van kooldioxide, stikstofoxiden, zwaveldioxiden en koolmonoxide.
				 Ook deze cijfers zijn herberekend voor het opnieuw vastgestelde
				 energieverbruik. Hierbij is de belangrijkste indicator de emissie van
				 broeikasgassen, in het bijzonder kooldioxide (CO2).
 De uitstoot van CO2 is in 2010 met zeven procent
				 gedaald ten opzichte van 2009. Het aandeel vanuit het onroerende goed wordt
				 relatief steeds groter ten opzichte van het roerende goed. Dit heeft vooral te
				 maken met de onderlinge verhouding van de brandstoffen die gebruikt
				 worden.
 
 
 Emissie koolstofdioxide (CO2 van Defensie (in
				 ton), onderverdeeld in de uitstoot veroorzaakt door roerende en onroerende
				 zaken
 
 
 Lekverliezen bij koelinstallaties en activering van
				brandblusinstallaties veroorzaken emissies van ozonlaagaantastende stoffen
				zoals halonen, HCFK’s en CFK’s. Deze emissies zijn omgerekend naar
				CFK-equivalenten. In 2010 is de emissie van ozonlaagaantastende stoffen met 40
				procent gedaald tot 6 100 kilogram CFK equivalent. Opnieuw is deze hoeveelheid
				vrijwel volledig toe te schrijven aan halonverbruik in vliegtuigen en schepen.
				Installaties met HCFK’s zullen bij het einde van hun levensduur vervangen
				worden. Verder wordt een plan opgesteld voor het versneld vervangen of
				aanpassen van installaties die om bedrijfsvoeringsredenen niet mogen uitvallen
				en de installaties die meer dan tien kilogram HCFK’s bevatten.
 
				Geluid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen geluid
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D3
 
 
 
 Defensie zal niet meer indirect geluidruimtebeslag
							 hebben dan voor haar taakuitoefening noodzakelijk is.
 
 
 jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 D4
 
 
 
 Defensie zal zich inzetten om uiterlijk 2012 voor het
							 Infanterie Schietkamp en het Artillerie Schietkamp geluidszones voor
							 schietgeluid door VROM te laten vaststellen.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 3
 Vanaf 31 december 2008 ziet Defensie erop toe dat het totale
				oppervlak van het indirect geluidruimtebeslag van vliegvelden en
				Wm-inrichtingen (Wet Milieubeheer) niet stijgt. Bij alle objecten waar op grond
				van de Wet geluidhinder een 50dB(A)-zone is vastgesteld, is de oppervlakte
				berekend en wordt bezien of de zone kan worden aangepast. Dit project ligt op
				schema. In 2012 zal Defensie in overleg met het ministerie van Infrastructuur
				en Milieu de geluidszone van luchtvaartterrein Volkel vaststellen. Voor de
				luchtvaartterreinen De Peel en Woensdrecht wordt nu gewerkt aan de voor de
				vaststelling van een geluidszone benodigde Milieu Effect Rapportages. De
				verruiming van de mogelijkheden voor de nieuwbouw van woningen binnen de
				geluidszones van militaire luchtvaartterreinen is vastgelegd in het Besluit
				militaire luchthavens (BML). Dit besluit krijgt per luchthaven doorwerking op
				het moment dat voor die luchthaven een luchthavenbesluit ingevolge de Wet
				luchtvaart is vastgesteld. Wettelijk dient voor elke luchthaven een
				luchthavenbesluit te zijn vastgesteld binnen vijf jaren na inwerkingtreding van
				de gewijzigde Wet luchtvaart op 1 november 2009. Het project ligt op schema en
				moet dus 1 november 2014 voltooid zijn.
 
				Toelichting doelstelling 4
 De door Defensie ontwikkelde rekenmethodiek voor de beoordeling
				van schietgeluid is aan het ministerie van VROM (nu Infrastructuur en Milieu)
				aangeleverd. In september 2010 is door het ministerie van Infrastructuur en
				Milieu in overleg met Defensie een aangepast beleidsstandpunt «militair
				schietgeluid» vastgesteld. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is
				begonnen met de juridische inpassing van de nieuwe rekenmethodiek voor
				schietgeluid en de mogelijkheid voor zonering door middel van een AMvB.
 
				Gevaarlijke stoffen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen gevaarlijke stoffen
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D5
 
 
 
 Defensie beperkt het gebruik van ongewenste stoffen en
							 draagt zorg voor een veilig gebruik van gevaarlijke stoffen.
 
 
 
 jaarlijks
 
 
 
 
 continu
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 5
 In 2009 heeft Defensie haar aandacht gericht op een
				inventarisatie van de stoffen die zij van buiten de EU importeert boven de in
				REACH vermelde drempelwaarde van één ton per jaar. In 2010 is een
				vervolgonderzoek uitgevoerd. Uiteindelijk betreft het één stof, waarvoor door
				zorg van Defensie een registratiedossier wordt opgesteld. Voor deze
				torpedobrandstof zal Defensie een beroep doen op de in de Wm opgenomen
				defensie-uitzondering, omdat de leverancier geen melding gedaan heeft uit
				vertrouwelijkheidsoverwegingen. De benodigde kennis hiervoor is binnen Defensie
				niet aanwezig zodat die extern ingehuurd moet worden. TNO Kwaliteit van Leven
				heeft een vooronderzoek uitgevoerd om de werkzaamheden en de hiermee gemoeide
				kosten te inventariseren. Het registratiedossier zal naar verwachting in 2012
				worden opgesteld.
 
 Defensie heeft de mogelijkheid om een gevaarlijke stof uit te
				 zonderen van REACH. Dit kan noodzakelijk zijn indien de naam van die stof op
				 grond van een overeenkomst met een andere bevriende mogendheid geheim moet
				 worden gehouden. Defensie moet in die situatie zelf haar werknemers en/of het
				 milieu hetzelfde niveau van bescherming bieden als wanneer het gaat om een stof
				 die bij het Europees Chemisch Agentschap is geregistreerd. Defensie
				 participeert in het EDA-werkverband dat zoveel mogelijk de inhoud van de
				 uitzonderingsdossiers tracht te harmoniseren.
 Eind 2010 is duidelijk geworden dat de Europese chemische
				 industrie zich actief inzet om zogenaamde stoffen van zeer ernstige zorg uit te
				 faseren. Op zich is dit een positieve ontwikkeling, mits op het moment van
				 uitfaseren voldoende technisch gelijkwaardige alternatieven beschikbaar zijn.
				 De eerste inventarisatie leert dat dit beleid van de Europese industrie op
				 middellange termijn gevolgen kan hebben voor de verkrijgbaarheid van chemische
				 producten die van belang zijn voor de inzetbaarheid van door Defensie gevoerde
				 wapensystemen.
 
 Ten slotte zijn bij het vervoer van gevaarlijke stoffen de taken
				op de gebieden controleren en inspecteren, adviseren en voorlichten en
				rapporteren in de lijn belegd om beter te kunnen voldoen aan de geldende wet-
				en regelgeving.
 
				Luchtkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen luchtkwaliteit
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D6 
 
 
 
 
 Defensie neemt ter verbetering van de luchtkwaliteit
							 bij nieuw en bestaand materieel technische maatregelen waardoor de
							 uitlaatgassen minder schadelijk zijn.
 
 
 jaarlijks
 
 
 continu
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 6
 Voor bestaande voertuigen is onderzocht of de oude vrachtauto’s
				nog kunnen worden voorzien van roetfilters. Dit leidt echter tot
				onoverkomelijke technische problemen, zoals de verstopping van filters. Voor
				het nieuwe materieel zijn regels gesteld voor het meenemen van
				energie-efficiency van de motoren, waarmee indirect de luchtkwaliteit gediend
				is. Tevens koopt Defensie meer en meer «van de plank» waardoor voertuigen
				vaker voldoen aan de civiele luchtkwaliteitsnormen. Bij het project
				Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen wordt nadrukkelijk gekeken
				naar de operationele mogelijkheden om Euro 5 motoren toe te passen. Deze
				motoren zijn vele malen schoner dan die van de huidige vrachtwagens uit de
				jaren zeventig en tachtig. Voor civiele dienstauto’s, waarvoor Defensie de
				Rijksbrede inkoper is, wordt conform de criteria van het programma «Duurzaam
				Inkopen» ingekocht, hetgeen schonere auto’s oplevert. Er wordt in dat
				verband ook gewerkt aan de verwerving van 500 elektrische dienstauto’s voor
				het Rijk.
 
				Bodem
 Defensie werkt sinds 1991 aan de uitvoering van haar
				bodemonderzoek- en saneringsprogramma. Van verdachte plekken en bij
				nieuwbouwlocaties op defensieterreinen wordt de bodemkwaliteit onderzocht,
				waarna ernstige bodemverontreinigingen worden gesaneerd of beheerst. Op basis
				van nationaal beleid moeten «spoedlocaties» uiterlijk in 2015 zijn
				gesaneerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen bodem
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D7
 
 
 
 Defensie zal eind 2012 alle oriënterende
							 bodemonderzoeken hebben voltooid en 60 procent van de spoedeisende
							 bodemverontreinigingen hebben gesaneerd. De einddatum voor voltooiing van de
							 bodemsaneringsoperatie blijft gehandhaafd op 2023.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 D8
 
 
 
 Defensie besluit in 2011 over invoering van
							 maatregelen om bodemverontreiniging door schietoefeningen met klein kaliber
							 wapens te verminderen.
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 7
 Eind 2009 was 98 procent van de te onderzoeken locaties van het
				bodemprogramma van Defensie daadwerkelijk onderzocht. De komende twee jaar
				wordt de resterende twee procent van de locaties nog onderzocht. Van de bijna
				3 800 onderzochte verdachte locaties is inmiddels 84 procent gereed. Dat wil
				zeggen dat uit onderzoek is gebleken dat de locatie schoon was of dat de
				noodzakelijke sanering is voltooid.
 
 
 
 Een gunstige ontwikkeling is dat er in 2010 bij graaf- en
				bouwactiviteiten nauwelijks nieuwe verdachte locaties zijn bij gekomen. Dit was
				in het verleden wel het geval. Defensie ligt nog steeds op schema om de
				spoedeisende saneringen in 2015 te hebben voltooid en alle ernstige
				bodemverontreinigingen op defensieterreinen in 2023 gesaneerd of beheerst te
				hebben.
 
				Toelichting doelstelling 8
 Het onderzoek naar de ballistische eigenschappen van «groene»
				munitiesoorten die bij schietoefeningen gebruikt zouden kunnen worden, is
				vertraagd door leveringsproblemen van de munitie. De proefneming van nieuwe
				alternatieve kogelvangers die het loodprobleem in de kogelvangers van zand
				verminderen, is begonnen en zal in 2011 uitgevoerd worden.
 
				Water
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling water 
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D9
 
 
 
 Defensie zal uiterlijk 2012 een besparing op het
							 leidingwaterverbruik realiseren van 5% t.o.v. 2008.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 D10
 
 
 
 Defensie zal uiterlijk in 2010 onderzoek hebben
							 voltooid naar de mogelijkheden voor infiltratie en gescheiden afvoer van
							 hemelwater en zal uiterlijk in 2012 130 watertoetsen en -balansen hebben
							 opgesteld.
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 D11
 
 
 
 Defensie zal uiterlijk in 2012 uitvoering hebben
							 gegeven aan 50 procent (in kosten) van de maatregelen met een hoog
							 milieurendement uit de ruim twintig waterbeheerplannen (DMB2004) en zijn
							 gestart met uitvoering van de maatregelen uit de in doelstelling D10 genoemde
							 onderzoeken.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 9
 In 2010 is het leidingwaterverbruik bij Defensie gedaald ten
				opzichte van 2009. De daling ten opzichte van 2008 (doelstelling D9) bedraagt
				3,5 procent en is daarmee goed op weg naar het einddoel. De hoeveelheid
				onttrokken grondwater is in 2010 ongeveer gehalveerd ten opzichte van
				2009.
 
 Totaal waterverbtuik van Defensie (in 1000 m3)
				 van Defensie, onververdeeld in leidingdrinkwater- en
				 grondwatergebruik
 
 
 
				Toelichting doelstelling 10
 Watertoetsen en -balansen geven een beeld van alle hemel-, grond-
				en drinkwaterstromen op een defensieterrein en leiden tot maatregelen om
				waterbesparing te realiseren en het grondwater op peil te houden. Defensie
				stelt deze toetsen op in nauw overleg met gemeenten, het drinkwaterbedrijf, de
				provincie en overige belanghebbenden. In 2010 zijn bijna 30 toetsen en balansen
				opgesteld. Indien nodig zijn extra watermeters geplaatst om een beter inzicht
				te krijgen in de waterstromen op een object. De onderzoeken naar de
				mogelijkheden voor infiltratie en gescheiden afvoer van hemelwater zijn in het
				verslagjaar voltooid, verbetermaatregelen zijn vastgesteld en er is een
				uitvoeringsprogramma in de maak.
 
				Toelichting doelstelling 11
 In 2008 zijn 21 waterbeheerplannen op de grotere kazernes en
				vliegbases voltooid. Met de uitvoering van waterbesparende voorzieningen, die
				in de plannen worden geadviseerd, is in 2009 gestart en is voor de
				beleidsperiode geld vrijgemaakt. Hieronder vallen bijvoorbeeld waterbesparende
				douchekoppen, toiletten en bemetering. Inmiddels is 54 procent van de
				maatregelen in uitvoering.
 
				Watergerelateerde projecten
 Afgelopen jaar is op Marinebasis Parera een omgekeerd
				osmose-installatie geplaatst waarmee uit zeewater zoet water wordt gemaakt.
				Hiermee wordt bij het cultuurtechnisch beheer het gebruik van drinkwater
				voorkomen. Daarnaast is bij de bouw van vier nieuwe patrouilleschepen voor het
				CZSK gebruik gemaakt van membraanbioreactoren om afvalwater aan boord te
				zuiveren.
 
				Afval
 Defensie heeft gekozen voor het zo veel mogelijk scheiden van
				afval in herbruikbare deelstromen. Hierdoor wordt vooral gestuurd op het
				verminderen van de hoeveelheid restafval.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen afval
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D12
 
 
 
 Defensie implementeert het nationale en EU-beleid op
							 het gebied van afvalstoffen. De overgang van beheersen naar preventie wordt
							 vormgegeven binnen de organisatorische en operationele mogelijkheden.
 
 
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 D13
 
 
 
 Defensie produceert in 2012 niet meer restafval dan in
							 2007.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Totale hoeveelheid afval (in ton) van Defensie,
				 onderverdeeld in de hoeveelheid bedrijfsafval en de hoeveelheid gevaarlijk
				 afval
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 12
 De totale hoeveelheid afval die Defensie produceert, daalt al een
				aantal jaren. Ook is in het verslagjaar de hoeveelheid bedrijfsafval gedaald.
				Daarentegen is het gevaarlijk afval zeer licht gestegen ten opzichte van vorig
				jaar. In 2011 zal een analyse worden uitgevoerd naar de opgetreden
				verschillen.
 
				Toelichting doelstelling 13
 Het milieubeleid van Defensie stuurt op het verminderen van de
				hoeveelheid restafval. Ook in 2010 is opnieuw minder restafval afgevoerd en
				wordt aan de doelstelling voldaan.
 Om preventie van het ontstaan van afval vorm te geven, is
				uitgezocht op welke defensielocaties er relatief veel restafval vrijkomt (meer
				dan 150 kilo per medewerker per jaar). Voor de objecten waar relatief veel
				restafval vrijkomt, maakt Defensie in 2011 een afvalpreventie- en
				scheidingsplan. Het format hiervoor is in 2010 opgesteld. De Koninklijke Marine
				is in 2010 gestart met het opstellen van afvalmanagementplannen voor haar
				schepen. Via een intern onderzoek bij het materieelbeheer is uitgezocht of
				afvalreductie op de goederenstroom «verven» mogelijk is. Het is een breed
				onderzoek dat zich richt op de gehele materieellogistieke keten. Conclusies
				worden in 2011 verwacht. Daarnaast worden op plekken waar dat mogelijk is al
				retourstromen geïntroduceerd, vaak via afgesloten contracten. Als voorbeeld
				moge het munitiecontract met de firma Rheinmetall dienen, waarbij de firma
				munitie aflevert op schietbanen in Duitsland en alle retourstromen (hout,
				metaal, plastic, kisten, containers) weer inneemt voor hergebruik.
 
 
 
 
				Externe veiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling externe veiligheid
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D14
 
 
 
 Defensie zal in 2012 in samenwerking met het
							 ministerie van VROM extern veiligheidsbeleid geïmplementeerd hebben voor
							 munitiecomplexen, luchtvaartterreinen met voornamelijk vaste vleugelvliegtuigen
							 en buisleidingen.
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 14
 De aanpassing van het externe veiligheidsbeleid rond
				munitiecomplexen (nota Van Houwelingen), waarmee dit meer in overeenstemming
				komt met civiel beleid, is in 2009 uitgewerkt in het voorstel voor Besluit
				algemene regels ruimtelijke ordening. Dit besluit is nog niet vastgesteld.
 
 De vaststelling van externe veiligheidszones kan pas
				 plaatshebben nadat:
 
 
 –
 de berekeningsmethodiek voor militaire vaste
						vleugelvliegtuigen is vastgesteld en/of een berekeningsmethodiek voor militaire
						helikopters is vastgesteld,
 
 
 –
 externe veiligheidszones zijn berekend voor militaire
						luchthavens en
 
 
 –
 in overleg met I&M een beleidskader en normstelling
						voor militaire luchthavens is vastgesteld.
 
 
 De sinds 2005 toegepaste rekenmethode voor vaste
				 vleugelvliegtuigen bestaat uit een kans-, locatie- en gevolgmodel. Het deel
				 locatiemodel is door NLR geëvalueerd ter ondersteuning van de evaluatie. Het
				 project ligt op schema. De ontwikkeling van een berekeningsmethodiek externe
				 veiligheid voor militaire helikopters heeft in 2010 geen voortgang geboekt. Het
				 is een probleem een geschikte database voor helikopterongevallen te kunnen
				 vinden en gebruiken. In 2011 zal (wederom) worden getracht gegevens van het
				 Amerikaanse Department of Defense beschikbaar te
				 krijgen.
 
 
				Biodiversiteit en natuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen biodiversiteit en natuur
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D15
 
 
 
 Defensie wil, bij het ontplooien van haar activiteiten
							 en het beheer van haar terreinen, naar vermogen blijven bijdragen aan de
							 biodiversiteit in Nederland en aan de doelstellingen van Natura2000.
 
 
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 D16
 
 
 
 Defensie zal, bij haar activiteiten voor vrede en
							 veiligheid, de (Noord)zee op een duurzame manier blijven gebruiken om daarmee
							 bij te dragen aan een goede milieukwaliteit op zee.
 
 
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 15
 
 Defensie houdt bij het beheer en gebruik van defensieterreinen
				 rekening met de aanwezige natuurwaarden. De afstemming tussen het militaire
				 gebruik en de natuurfunctie van de defensieterreinen heeft op een zodanige
				 wijze plaats dat de operationele commando’s in staat worden gesteld de
				 gewenste graad van geoefendheid te bereiken en behouden. De defensieterreinen
				 worden al vele jaren op natuurwaarden geïnventariseerd, waaruit blijkt dat
				 deze terreinen – als gevolg van gebruik en beheer – gekenmerkt worden door
				 de aanwezigheid van bijzondere flora en fauna.
 Defensie heeft ten behoeve van Natura2000-beheerplannen
				 «passende beoordelingen» laten opstellen en werkt aan het beheerplan
				 Witterveld. Daarnaast is in 2010 onderzoek gestart hoe militair gebruik zich
				 verhoudt tot de aanwezige natuur- en landschapswaarden op militaire terreinen
				 en wat de kwalitatieve bijdrage van Defensie is aan natuur en landschap in
				 Nederland.
 
 
				Toelichting doelstelling 16
 
 Defensie heeft een methodiek ontwikkeld om voor zeedieren
				 veilig sonargebruik mogelijk te maken. De operationele introductie van het
				 benodigde software programma SAKAMATA heeft eind 2009 en begin 2010 plaatsgehad
				 in combinatie met een formeel voorschrift van CZSK en de bijbehorende
				 opleidingen op de Operationele School. Hierin is aandacht voor de planning,
				 voorbereiding en het gebruik van actieve sonarsystemen, het leren detecteren
				 van zeezoogdieren en het minimaliseren van de gevolgen voor zeezoogdieren.
 De internationale samenwerking van Nederland met de Noorse en
				 Amerikaanse marines wordt voortgezet. In 2010 is een beperkte bijdrage geleverd
				 aan een beproeving op zee; juni 2011 zal een volledige beproeving worden
				 uitgevoerd. Het Europese onderzoeksproject dat moet uitmonden in een
				 gedetailleerde database met gegevens over zeezoogdieren in alle operationeel
				 relevante gebieden is in augustus 2010 gestart. Dit project wordt uitgevoerd
				 samen met de defensieonderzoeksinstituten van Duitsland, Noorwegen en Italië
				 en binnenkort ook van het Verenigd Koninkrijk en Zweden.
 
 
				Milieuzorg
 Goed werkende milieuzorgsystemen zijn belangrijk voor het
				beheersen van de milieubelasting, het naleven van wet- en regelgeving en het
				realiseren van de gestelde milieudoelen. De milieuzorgsystemen van de
				defensieonderdelen moeten aantoonbaar aan de ISO-14001 norm voldoen. Defensie
				zal op termijn haar milieuzorgsystemen extern laten certificeren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen milieuzorg
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D17
 
 
 
 Defensie verbetert voor de gehele organisatie de
							 aantoonbaarheid van de goede werking van milieumanagementsystemen.
 
 
 Jaarlijks
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 17
 In 2010 zijn goede stappen voorwaarts gemaakt om de werking van
				de milieuzorgsystemen verder te verbeteren. Het CKmar heeft in 2009 haar
				certificaat voor hettiende jaar verlengd en het CZSK heeft in dat jaar haar
				certificaat behaald. Daarnaast waren al enkele onderdelen van CLSK en het CDC
				gecertificeerd. Het CLAS heeft in 2010 haar systeemdocumentatie geactualiseerd,
				een evaluatie uitgevoerd naar de stappen tot certificering en besloten in 2011
				te starten met het certificeringtraject van een brigade. Het CLSK is na
				onderzoek tot de conclusie gekomen dat het de aanwezige
				milieumanagementsystemen centraal laat certificeren. Daarnaast gaat het CLSK
				verder met de integratie van veiligheid, ARBO en milieu onder de zogenaamde
				Quality Risk Board. Bij de DMO wordt het
				milieumanagementsysteem en de milieucoördinator organisatorisch dichter bij de
				directeur geplaatst, is het milieu-overleg meer gestructureerd en is de
				systeemdocumentatie verder uitgewerkt. De systeemdocumentatie van het CDC is
				door een externe auditor positief beoordeeld op certificeerbaarheid. De
				Bestuursstaf ten slotte heeft haar milieucoördinator aangesteld en is gestart
				met de opzet van een milieumanagementsysteem.
 
 Defensiebreed komt de centrale beoordeling en analyse van
				 nieuwe wet- en regelgeving steeds beter op gang. Op deze manier worden de
				 consequenties daarvan beter inzichtelijk in de defensieorganisatie. Het
				 meldingensysteem voor incidenten is verder ingevoerd en begint te werken.
 Ook op het gebied van defensiebrede opleidingen zijn er
				 positieve ontwikkelingen: in 2010 is de «paarse» milieucursus op MBO-niveau
				 van start gegaan. Daarnaast is er een informatiedag voor monteurs georganiseerd
				 over het F-gassenbesluit (ozonlaagaantastende stoffen) en is er een
				 gecombineerde veiligheid-milieucursus op het niveau van
				 bataljons-/squadroncommandanten ontwikkeld.
 
 
 Het registratiesysteem DAMIS, waarin de milieubelasting van
				 Defensie en de voortgang van de milieumaatregelen wordt vastgelegd, is
				 verouderd en zal midden 2011 worden vervangen door een nieuw systeem. Met de
				 bouw van het nieuwe systeem is in 2010 begonnen. Tevens is de actualisatie van
				 de te registreren gegevens in gang gezet, waarbij nut en noodzaak van alle
				 gegevens wordt bezien en het proces van verzameling van de informatie
				 efficiënter en betrouwbaarder wordt opgezet. Zo zal er meer gebruik worden
				 gemaakt van koppelingen met al bestaande digitale bestanden en minder van
				 meteraflezingen en handmatige invoer op de werkvloer.
 Ten slotte is in 2010 het computersysteem voor het melden van
				 voorvallen operationeel geworden, waarin ook milieumeldingen worden
				 geregistreerd. Naast het adequaat reageren op incidenten maakt dit systeem een
				 analyse op de verschillende soorten voorvallen mogelijk.
 
 
				Handhaving
 Uiteindelijk moet milieuzorg leiden tot minder overtredingen van
				milieuregels. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is verantwoordelijk
				voor de handhaving van milieuvergunningen op de grotere defensieobjecten;
				kleinere objecten vallen onder de betreffende gemeente. Inspecteurs bezoeken
				deze inrichtingen en maken melding van geconstateerde tekortkomingen.
				Afhankelijk van de aard en ernst van deze tekorten wordt door de handhaver aan
				het niet tijdig opheffen daarvan het voornemen tot het opleggen van een
				dwangsom verbonden.
 In 2010 zijn door de Inspectie van het ministerie van
				Infrastructuur en Milieu 63 inspectiebezoeken uitgevoerd en is in vijftien
				gevallen een brief verzonden met een voornemen tot het opleggen van een
				dwangsom. Door tijdig herstel van tekortkomingen heeft dit in geen enkel geval
				tot een dwangsombeschikking geleid.
 
 Handhavingsresultaten van inspecties bij
				 Defensie
 
 
 In 2010 is in nauw overleg met de VROM-inspectie besloten op
				milieugebied verder te gaan met het invoeringstraject van «systeemgericht
				toezicht». Hierbij wordt door de VROM-inspectie meer gebruik gemaakt van
				inspecties die door Defensie zelf zijn uitgevoerd en wordt bezien of de
				milieumanagementsystemen voldoende goed werken om het voldoen aan wet- en
				regelgeving te garanderen. Defensie heeft een projectorganisatie opgezet en is
				bezig met het implementatietraject.
 
				Milieuzorg tijdens oefeningen en operaties
 Bij de planning van vredes- en crisisbeheersingsoperaties en
				oefeningen wordt in de planningsfase in toenemende mate aandacht besteed aan
				het aspect milieu. Defensie is in 2010 actief geweest in onder andere
				Afghanistan, Bosnië Herzegovina, voor de kust van Somalië en in Soedan.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling milieuzorg tijdens oefeningen en
							 operaties
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D18
 
 
 
 Defensie zal bij oefeningen en operaties
							 milieuaspecten vroegtijdig in de planning meenemen en een eenvoudig
							 milieumanagementsysteem implementeren. 
 
 
 Jaarlijks 
 
 
 
 
 
 
 D19
 
 
 
 Defensie zal de bedrijfsprocessen van militaire
							 kampementen op milieuaspecten analyseren en verbeteren. De resultaten worden in
							 orders, aanwijzingen en instructies opgenomen. 
 
 
 Jaarlijks 
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 18
 Binnen de Navo is de afgelopen jaren milieubeleid ontwikkeld en
				op het hoogste militaire niveau vastgesteld. Dit beleid gaat er van uit dat,
				binnen de operationele mogelijkheden, tijdens de planning en de uitvoering van
				oefeningen en operaties zoveel mogelijk rekening gehouden wordt met
				milieuaspecten. Het beleid is doorvertaald naar Navo-procedures op het gebied
				van milieumanagement, afvalmanagement en brandstofbehandeling tijdens
				operaties. Deze Standardization Agreements
				(STANAG’s) zijn gericht op de milieuverantwoordelijkheden van de operationele
				commandant in het veld en dienen als basis voor de milieubijlage van
				operatiebevelen voor oefeningen en vredesoperaties zoals in Afghanistan.
				Nederland is zeer actief bij de ontwikkeling van milieuprocedures in
				Navo-verband. De milieuwerkgroepen van de Navo op het gebied van techniek,
				training, operaties, doctrine en standaardisatie zijn in 2010 samengevoegd als
				onderdeel van reorganisaties en reducties bij de Navo en de resulterende
				Joint Environmental Protection Management Group
				wordt op dit moment geleid door Nederland.
 Milieumanagement is onderdeel van de planning voor oefeningen en
				operaties, met als doel het minimaliseren van de milieueffecten van de
				operationele bedrijfsvoering en het voldoen aan internationale en nationale
				regelgeving. Nederland heeft het hanteren van de Navo-procedures van kracht
				verklaard voor alle grote oefeningen en operaties, niet alleen die oefeningen
				en operaties die door de Navo worden geleid. De Navo-procedure op het gebied
				van milieumanagement is uitgewerkt in een nationale CDS Aanwijzing.
 
				Toelichting doelstelling 19
 Het afgelopen jaar zijn diverse initiatieven genomen om een
				energiezuiniger en milieuvriendelijker compound te ontwikkelen. De Kenniscentra
				Genie en Logistiek zijn gestart met een aantal studies op dit gebied en in de
				Defensie Innovatie Competitie is de hoofdprijs gewonnen door een
				«energiezuinige airconditioning unit» die in kampementen kan worden
				toegepast. Nederland blijft ook in Navo-verband actief met het standaardiseren
				en verbeteren van handboeken op het gebied van milieuverantwoorde
				compounds.
 
				Materieel
 Onder het kabinet-Balkenende IV is het programma «Duurzaam
				Inkopen» gestart met als doel de ontwikkeling van markten voor duurzame
				producten te stimuleren. Met een jaarlijks inkoopvolume van circa € 40
				miljard kan de overheid daarbij een rol van betekenis spelen en een duidelijke
				voortrekkersrol op zich nemen. Duurzaam inkopen betekent dat een organisatie
				bij haar inkoopbeslissingen, naast prijs en kwaliteit ook rekening houdt met de
				milieu- en sociale aspecten van de aan te schaffen producten en diensten.
				Duurzaamheidsaspecten lopen vaak gelijk op met operationele eisen. Tijdens
				operaties betekent een laag energieverbruik van kampementen en materieel onder
				andere minder logistieke aanvoer van brandstof onder gevaarlijke
				omstandigheden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstellingen materieelkeuzeproces
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D20
 
 
 
 Defensie streeft binnen de kaders van operationele
							 geschiktheid en bescherming van het personeel naar toepassing van milieu- en
							 sociale criteria bij de keus van militair materieel. Alle overige inkopen en
							 investeringen van Defensie voldoen vanaf 2010 aan de beschikbare criteria voor
							 duurzaam inkopen.
 
 
 Jaarlijks
 2010
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 20
 Als uitwerking van dit rijksbrede beleid wordt in het Handboek
				Verwerving Defensie (HVD) en het Handboek Europees Aanbesteden (HEA) ook een
				hoofdstuk met betrekking tot duurzaam inkopen opgenomen. In het HVD is
				uiteengezet dat duurzaamheidscriteria bij aanbestedingen moeten worden
				meegewogen. Als ondersteuning voor de inkopers en verwervers is een
				werkinstructie Duurzaam Inkopen opgesteld.
 Slechts in een drietal gevallen is het toegestaan af te wijken
				van de eisen voor duurzaam inkopen. Dit is het geval als de eisen met
				betrekking tot duurzaamheid niet in overeenstemming kunnen worden gebracht met
				de eisen voor veiligheid, als de aanschaf van een duurzaam product substantieel
				duurder is en als duurzame producten of diensten niet in voldoende mate
				beschikbaar zijn. In dat kader neemt militair materieel een bijzondere positie
				in. Militair materieel moet wereldwijd onder sterk wisselende omstandigheden op
				een voor het personeel veilige wijze inzetbaar zijn. Dit betekent dat niet in
				alle gevallen invulling kan worden gegeven aan de duurzaamheidscriteria. Wel
				wordt er, met behoud van de operationele eisen, actief naar gestreefd om bij
				aanschaf van materieel en materialen de milieu- en sociale criteria een rol te
				laten spelen en de normen van internationale verdragen, verordeningen en
				nationale wetten zoveel mogelijk na te leven. In dat opzicht geldt er voor
				militair materieel geen uitzondering voor toepassing van de
				duurzaamheidscriteria.
 Voor de categorieën dienstauto’s en elektriciteit voert
				Defensie het categoriemanagement, dat wil zeggen dat zij deze producten voor de
				gehele overheid inkoopt. Bij dienstauto’s stellen de criteria dat voldaan
				wordt aan de hoogste energielabels; bij elektriciteit wordt inmiddels 100
				procent groene stroom ingekocht.
 
				Infrastructuur
 Defensie is beheerder van een groot aantal terreinen met
				verschillende functies. Op de vliegbases, kazernes, vlootbases en logistieke
				inrichtingen staan ongeveer 12 500 gebouwen. Defensie is verantwoordelijk voor
				deze infrastructuur en is opdrachtgever voor de nieuwbouw- en
				onderhoudswerkzaamheden. Zowel in de nieuwbouw- als in de exploitatiefase
				worden grondstoffen en energie gebruikt en ontstaat er bouwafval. De principes
				van Duurzaam Bouwen (Dubo) zorgen ervoor dat deze milieueffecten gedurende de
				hele levenscyclus van de gebouwen worden beperkt. Daarbij kan gedacht worden
				aan energiebesparende maatregelen (zoals dubbel glas en hoogrendementsketels),
				waterbesparing (bij toiletten en douches), hergebruik van materialen en
				duurzame bouwmaterialen (zoals FSC-hout). In de Vastgoednormen van Defensie is
				het aspect duurzaam bouwen dwingend voorgeschreven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelstelling infrastructuur
 
 
 Eindjaar
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 
 
 
 D21
 
 
 
 Defensie hanteert vanaf 2010 bij het ontwerp van alle
							 nieuwbouw- en onderhoudsprojecten de door het ministerie van VROM vastgestelde
							 GPR Gebouw®-minimumscores.
 
 
 2010
 
 
 
 
 
 
 D22
 
 
 
 Defensie draagt er vóór 2010 zorg voor dat het
							 aspect duurzaamheid is opgenomen in alle vastgoedplannen en programma’s van
							 eisen en dat alle infrastructurele projecten inhoudelijk en procedureel voldoen
							 aan het beleid op het gebied van duurzaam inkopen.
 
 
 2009
 
 
 
 
 
 
 
				Toelichting doelstelling 21
 Het softwareprogramma GPRGebouw, waarmee de duurzaamheid van een
				gebouwontwerp kan worden vastgesteld, is nu bij de Defensie Vastgoed Dienst in
				gebruik voor kantoor- en lesgebouwen. Aan modules voor logies-, bijeenkomst- en
				industriegebouwen wordt gewerkt; in 2011 zullen deze modules ingevoerd en
				toegepast kunnen worden. De door Infrastructuur en Milieu vastgestelde
				minimumscore van 7 punten wordt bij de gangbare ontwerpsystematiek bij Defensie
				over het algemeen goed gehaald.
 
 Zolang GPR Gebouw nog niet volledig is ingevoerd zullen de
				 lijsten met Dubo-maatregelen uit het Nationale pakket Utiliteitsbouw gebruikt
				 blijven worden. In 2010 is het toepassingspercentage toegenomen van 51 naar 63
				 en is een aanvullende lijst voor onderhoud opgesteld.
 Interdepartementaal wordt er door Defensie meegewerkt aan het
				 formuleren van duurzame besteksteksten in STABU-bestekken voor de
				 utiliteitsbouw en RAW-bestekken voor de Grond-, weg- en waterbouwsector.
 
 Het aandeel HR-ketels in het gebouwenbestand van Defensie
				bedraagt nu 55 procent van het totaal opgesteld vermogen tegen 52 procent in
				2009. De invoering van HR-ketels gaat daarmee gestaag verder.
 
 Percentages vermogen ten behoeve van ruimteverwarming
				 onroerend goed
 
 
 
				Toelichting doelstelling 22
 In 2009 is geregeld dat in alle programma’s van eisen voor
				infrastructuur een paragraaf «Milieu-eisen inclusief duurzaamheidsaspecten»
				wordt opgenomen. Hierin staat onder andere dat de duurzaamheidscriteria van het
				Rijksbrede programma Duurzaam Inkopen moeten worden gevolgd. Verder is
				vastgelegd dat voor infrastructuurprojecten boven de € 5 miljoen een Life
				Cycle analyse moet worden uitgevoerd.
 
				Veiligheid, arbeidsomstandigheden en milieu
 
 In 2007 is naar aanleiding van een aantal ongevallen binnen de
				 defensieorganisatie besloten tot de invoering van het
				 Veiligheidsmanagementsysteem Defensie (VMS Def), waarbij ook
				 Arbeidsomstandigheden (ARBO) worden meegenomen. In de Defensie
				 Duurzaamheidsnota 2009 is opgenomen dat arbo- en milieuprocedures zoveel
				 mogelijk op elkaar zullen worden afgestemd, zodat op termijn één gecombineerd
				 ARBO-, milieu- en veiligheidssysteem mogelijk wordt.
 In 2010 is besloten defensiebrede milieuprocedures in het VMS
				 Def op te nemen: er is onder andere een procedurebeschrijving opgesteld waarin
				 de verantwoordelijkheden van commandanten op de drie genoemde gebieden
				 duidelijk beschreven zijn. Nieuwe wet- en regelgeving wordt gezamenlijk met de
				 drie functiegebieden maandelijks geanalyseerd en in de organisatie verspreid.
				 Tenslotte worden opleidingen op de gebieden milieu, arbo en veiligheid steeds
				 meer gecombineerd en in samenhang gepresenteerd.
 
 
				Financiën
 Zowel op het gebied van het vastgoed als bij het materieel wordt
				gewerkt aan de ontwikkeling van de life cycle analyse, waarbij investerings- en
				exploitatiekosten in samenhang worden bezien. Bij het vastgoed is er op dit
				gebied samenwerking met de Rijksgebouwendienst. Op deelgebieden, zoals de keuze
				voor een bepaald type verwarmingsinstallatie, worden dergelijke afweging al
				gemaakt. In 2011 zullen de eerste integrale pilots worden gedraaid. In het
				materieeldomein worden bijvoorbeeld bij het project Defensiebrede Vervanging
				Operationele Wielvoertuigen afwegingen gemaakt gebaseerd op life cycle
				analyses.
 Ook in Navo-verband wordt steeds meer gepropageerd dat lidstaten
				bij de aanschaf van materieel afwegingen maken op basis van de totale
				levensduur. De milieuwerkgroep MCG/7 onder Nederlands voorzitterschap houdt
				zich met deze problematiek bezig. In 2010 is MCG/7 opgegaan in de
				Joint Environmental Protection Management Group
				(JEPMG) en zet in dat verband, eveneens onder Nederlands voorzitterschap, de
				werkzaamheden voort.
 Jaarlijks wordt de voortgang van de realisatie van de 71
				maatregelen uit de Defensie Duurzaamheidsnota gemonitord. In vergelijking met
				2009 blijkt nu dat steeds meer maatregelen in de vertraging komen als gevolg
				van budgetverlagingen. Dit is een zorgelijke ontwikkeling die de realisatie van
				het milieubeleid van Defensie in gevaar kan brengen.
 
				Communicatie
 Vanuit de gedachte dat milieu in de normale bedrijfsvoering
				geïntegreerd dient te zijn rapporteert Defensie vanaf verslagjaar 2006 over
				milieu in het departementale jaarverslag en brengt geen afzonderlijk
				milieujaarverslag meer uit.
 Naast publicaties over milieuonderwerpen in de Defensiekrant en
				in vakbladen organiseerde het CZSK de defensiebrede Veiligheids- en
				Milieudagen. Tijdens de Open Dagen van het CLSK en het CLAS is in 2010 ook
				aandacht besteed aan milieuonderwerpen. Op de luchtmachtbasis Gilze-Rijen
				voerde een Apache-gevechtshelikopter als eerste ter wereld een vlucht uit op
				biobrandstof; een experiment om te zijner tijd minder afhankelijk te kunnen
				worden van fossiele brandstoffen. Daarnaast was er aandacht voor duurzame
				energieopwekking en afvalwaterbehandeling op kampementen tijdens
				uitzendingen.
 
 
 
				Overzicht indicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nummer
 
 
 
 2004
 
 
 2005
 
 
 2006
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 Eenheid
 
 
 Verschil 2008/2009
 
 
 Toelichting
 
 
 
 
 
 
 I.010
 
 
 totaal aantal ongewone voorvallen
 
 
 250
 
 
 393
 
 
 376
 
 
 192
 
 
 281
 
 
 279
 
 
 283
 
 
 stuks
 
 
 1%
 
 
 Ongewone voorvallen in het kader van de Wet
							 milieubeheer (Wm) die milieuschade (kunnen) veroorzaken, onderverdeeld in 3
							 categorieën gekoppeld aan de ernst van de situatie.
 
 
 
 
 I.020
 
 
 percentage aantal voornemens tot dwangsom ten opzichte
							 van aantal handhavingsbezoeken
 
 
 39
 
 
 47
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 37
 
 
 23
 
 
 24
 
 
 %
 
 
 5%
 
 
 Percentage van het aantal voornemens tot dwangsom ten
							 opzichte van aantal handhavingsbezoeken in het kader van de
							 milieuvergunning.
 
 
 
 
 I.030
 
 
 totaal aantal milieuklachten
 
 
 2 147
 
 
 3 504
 
 
 2 598
 
 
 3 412
 
 
 3 057
 
 
 4 983
 
 
 5 009
 
 
 stuks
 
 
 1%
 
 
 Aantal geluidgebonden en algemene milieuklachten.
 
 
 
 
 I.100
 
 
 waterverbruik
 
 
 2 300
 
 
 2 600
 
 
 2 400
 
 
 1 900
 
 
 1 700
 
 
 1 800
 
 
 1 600
 
 
 1 000 m3
 
 
 – 13%
 
 
 Som van grondwateronttrekking en
							 leidingwaterverbruik.
 
 
 
 
 I.101
 
 
 relatief leidingdrinkwaterverbruik
 
 
 25
 
 
 31
 
 
 29
 
 
 23
 
 
 23
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 m3/fte
 
 
 – 3%
 
 
 Leidingdrinkwaterverbruik per medewerker (uitgedrukt in
							 VTE’n).
 
 
 
 
 I.103
 
 
 percentage watertoetsen en- balansen gereed
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 8
 
 
 21
 
 
 %
 
 
 145%
 
 
 In totaal moeten 130 rapporten opgesteld worden, 55
							 watertoetsen en 75 waterbalansen.
 
 
 
 
 I.104
 
 
 voortgang uitvoering programma
							 waterbeheermaatregelen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 -
 
 
 15
 
 
 54
 
 
 %
 
 
 255%
 
 
 Het percentage wordt bepaald aan de hand van de
							 uitvoering op basis van de kosten.
 
 
 
 
 I.200
 
 
 ozonlaagaantastend effect
 
 
 11 000
 
 
 2 700
 
 
 3 200
 
 
 11 300
 
 
 14 800
 
 
 9 800
 
 
 6 100
 
 
 kg cfk equivalent
 
 
 – 38%
 
 
 Kilogrammen werkzame stoffen die schadelijk zijn voor
							 de ozonlaag.
 
 
 
 
 I.201
 
 
 koolstofdioxide-emissie
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 511 000
 
 
 573 000
 
 
 561 000
 
 
 530 000
 
 
 ton
 
 
 – 6%
 
 
 Emissie van CO2 in kilogrammen als gevolg
							 van brandstofverbruik (roerende en onroerende zaken: exclusief
							 elektriciteitsopwekking bij externe elektriciteitscentrale).
 
 
 
 
 I.202
 
 
 koolmonoxide-emissie
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 -
 
 
 1 500
 
 
 1 600
 
 
 1 600
 
 
 1 400
 
 
 ton
 
 
 – 10%
 
 
 Emissie van CO in kilogrammen als gevolg van
							 brandstofverbruik (roerende en onroerende zaken: exclusief
							 elektriciteitsopwekking bij externe elektriciteitscentrale).
 
 
 
 
 I.203
 
 
 distikstofoxide-emissie
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 52
 
 
 59
 
 
 58
 
 
 54
 
 
 ton
 
 
 -8%
 
 
 Emissie van N2O in kilogrammen als gevolg
							 van brandstofverbruik (roerende en onroerende zaken: exclusief
							 elektriciteitsopwekking bij externe elektriciteitscentrale).
 
 
 
 
 I.204
 
 
 emissie zwaveldioxide
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 1 083
 
 
 1 064
 
 
 1 090
 
 
 1 110
 
 
 ton
 
 
 2%
 
 
 Emissie van SO2 in kilogrammen als gevolg
							 van brandstofverbruik (roerende en onroerende zaken: exclusief
							 elektriciteitsopwekking bij externe elektriciteitscentrale).
 
 
 
 
 I.205
 
 
 emissie stikstofoxiden
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 3 700
 
 
 4 300
 
 
 4 300
 
 
 4 000
 
 
 ton
 
 
 – 8%
 
 
 Emissie van NOx in kilogrammen als gevolg
							 van brandstofverbruik (roerende en onroerende zaken: exclusief
							 elektriciteitsopwekking bij externe elektriciteitscentrale).
 
 
 
 
 I.207
 
 
 percentage verlies ozonlaag afbrekende stoffen
							 onroerende zaken
 
 
 –
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 7
 
 
 4
 
 
 5
 
 
 %
 
 
 15%
 
 
 Procentuele aanduiding van de lekdichtheid van de
							 vastgoedinstallaties die ozonlaag afbrekende stoffen bevatten.
 
 
 
 
 I.208
 
 
 percentage verlies ozonlaag afbrekende stoffen roerende
							 zaken
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 3
 
 
 4
 
 
 %
 
 
 12%
 
 
 Procentuele aanduiding van de lekdichtheid van de
							 installaties in defensiematerieel die ozonlaag afbrekende stoffen
							 bevatten.
 
 
 
 
 I.300
 
 
 totale hoeveelheid afval
 
 
 27 000
 
 
 27 000
 
 
 24 000
 
 
 32 000
 
 
 30 000
 
 
 28 000
 
 
 26 000
 
 
 ton
 
 
 – 7%
 
 
 Totale hoeveelheid afgevoerde afvalstoffen in tonnen,
							 verkregen door optelling van afvoer van bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke
							 afvalstoffen.
 
 
 
 
 I.301
 
 
 inzamelstructuur gescheiden afval
 
 
 11
 
 
 11
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 aantal
 
 
 0%
 
 
 Aantal (soorten) afvalstromen dat gescheiden wordt
							 afgevoerd.
 
 
 
 
 I.302
 
 
 lozing afvalwater op oppervlaktewater
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 200
 
 
 270
 
 
 160
 
 
 140
 
 
 10
 
 
 ve
 
 
 – 92%
 
 
 Aantal vervuilingseenheden van afvalwater, dat bij
							 processen anders dan huishoudelijk gebruik vrijkomt, dat wordt geloosd op het
							 oppervlaktewater.
 
 
 
 
 I.303
 
 
 percentage afvalscheiding
 
 
 –
 
 
 64
 
 
 63
 
 
 68
 
 
 66
 
 
 60
 
 
 63
 
 
 %
 
 
 4%
 
 
 Percentage van de som van de afgevoerde hoeveelheden
							 bedrijfsafvalstoffen (exclusief restafval) ten opzichte van totale hoeveelheid
							 afval
 
 
 
 
 I.304
 
 
 percentage afvalpreventie en -scheidingsplannen
							 gereed
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 %
 
 
 –
 
 
 Percentage van het totaal aantal preventie- en
							 scheidingsplannen die gereed zijn ten opzichte van het aantal dat gemaakt moet
							 worden.
 
 
 
 
 I.400
 
 
 totaal energieverbruik
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 10 000
 
 
 10 300
 
 
 10 100
 
 
 9 600
 
 
 1 000 GJ
 
 
 – 5%
 
 
 Totaal verbruik van energie. Dit betreft een optelling
							 van de energie omgerekend naar GJ, die moeten worden opgewekt of wordt
							 verbruikt door roerende en onroerende zaken.
 
 
 
 
 I.401
 
 
 energieverbruik roerende zaken
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 6 400
 
 
 6 400
 
 
 6 100
 
 
 5 400
 
 
 1 000 GJ
 
 
 – 11%
 
 
 Totaal energieverbruik van het roerend goed. Dit
							 betreft een omrekening naar GJ van totaalverbruik aan brandstoffen voor
							 roerende zaken.
 
 
 
 
 I.402
 
 
 energieverbruik onroerende zaken
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 -
 
 
 3 600
 
 
 4 000
 
 
 4 000
 
 
 4 100
 
 
 1 000 GJ
 
 
 4%
 
 
 Totaal energieverbruik van het onroerende zaken. Dit
							 betreft een omrekening naar GJ van energie die wordt gebruikt of moet worden
							 opgewekt voor onroerende zaken.
 
 
 
 
 I.403
 
 
 energie-efficiency onroerende zaken ten behoeve van
							 ruimteverwarming
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0,184
 
 
 0,191
 
 
 0,189
 
 
 0,178
 
 
 MJ/m2 graaddag
 
 
 – 5%
 
 
 Energie-efficiency onroerende zaken (exclusief
							 elektriciteit), berekend met het totale energieverbruik onroerend goed, netto
							 vloeroppervlakte en graaddagen.
 
 
 
 
 I.404
 
 
 energie-efficiency verwarmingsketels
 
 
 81
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 83
 
 
 %
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld rendement van alle opgestelde
							 verwarmingsketels, uitgaande van een rendement van HR, VR en conventioneel van
							 resp. 85, 80 en 70 procent.
 
 
 
 
 I.405
 
 
 percentage duurzame energie van energieverbruik
							 onroerende zaken
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 36
 
 
 34
 
 
 34
 
 
 30
 
 
 %
 
 
 – 12%
 
 
 Percentage totale hoeveelheid opgewekte en ingekochte
							 duurzame energieverbruik (omgerekend naar GJ) ten opzichte van totale
							 energieverbruik voor onroerende zaken (I.402).
 
 
 
 
 I.406
 
 
 totaal elektriciteitsverbruik
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 394 000
 
 
 417 000
 
 
 410 000
 
 
 382 000
 
 
 MWh
 
 
 – 7%
 
 
 Totale verbruikte hoeveelheid elektriciteit, inclusief
							 duurzaam opgewekte elektriciteit door middel van eigen opwekking of
							 inkoop.
 
 
 
 
 I.407
 
 
 percentage «groene» elektriciteit van het totaal
							 elektriciteitsverbruik
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 62
 
 
 88
 
 
 90
 
 
 97
 
 
 %
 
 
 7%
 
 
 Percentage totale hoeveelheid duurzaam opgewekte
							 elektriciteit (omgerekend naar GJ) ten opzichte van totale energieverbruik voor
							 totaal elektriciteitsverbruik (I.406).
 
 
 
 
 I.408
 
 
 energie-efficiency voertuigen – motor- en
							 bromfietsen
 
 
 5,6
 
 
 6,0
 
 
 6,1
 
 
 6,3
 
 
 6,3
 
 
 6,3
 
 
 6,4
 
 
 liter/100km
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van alle motor- en
							 bromfietsen.
 
 
 
 
 I.409
 
 
 energie-efficiency voertuigen – personenauto’s
							 
 
 
 6,0
 
 
 6,0
 
 
 7,4
 
 
 7,3
 
 
 6,1
 
 
 6,1
 
 
 6,1
 
 
 liter/100km
 
 
 1%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van
							 personenauto's.
 
 
 
 
 I.410
 
 
 energie-efficiency voertuigen – lichte
							 bedrijfsvoertuigen
 
 
 11,7
 
 
 11,0
 
 
 11,3
 
 
 11,3
 
 
 11,3
 
 
 11,4
 
 
 11,3
 
 
 liter/100km
 
 
 – 1%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van lichte
							 bedrijfsvoertuigen, bijvoorbeeld bestelbusjes (gewicht < 3 500 kg).
 
 
 
 
 I.411
 
 
 energie-efficiency voertuigen – zware
							 bedrijfsvoertuigen
 
 
 45,5
 
 
 48,0
 
 
 43,8
 
 
 41,3
 
 
 39,8
 
 
 46,1
 
 
 47,2
 
 
 liter/100km
 
 
 2%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van zware
							 bedrijfsvoertuigen, bv bussen en vrachtauto's (gewicht > 3 500 kg).
 
 
 
 
 I.413
 
 
 energie-efficiency vliegtuigen – helikopters
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 0,5
 
 
 m3/vlieguur
 
 
 4%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van helikopters.
 
 
 
 
 I.414
 
 
 energie-efficiency vliegtuigen –
							 jachtvliegtuigen
 
 
 3,5
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 3,7
 
 
 m3/vlieguur
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van
							 jachtvliegtuigen.
 
 
 
 
 I.415
 
 
 energie-efficiency vliegtuigen – transport
							 vliegtuigen
 
 
 1,6
 
 
 1,5
 
 
 2,1
 
 
 1,9
 
 
 2,1
 
 
 2,2
 
 
 2,2
 
 
 m3/vlieguur
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van transport
							 vliegtuigen.
 
 
 
 
 I.416
 
 
 energie-efficiency vliegtuigen – patrouille
							 vliegtuigen
 
 
 2,8
 
 
 2,8
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 m3/vlieguur
 
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van patrouille
							 vliegtuigen.
 
 
 
 
 I.417
 
 
 energie-efficiency vaartuigen – mijnendienst
 
 
 7,8
 
 
 5,9
 
 
 3,8
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 7,2
 
 
 m3/vaardag
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van vaartuigen uit de
							 klasse mijnendienst.
 
 
 
 
 I.418
 
 
 energie-efficiency vaartuigen – onderzeedienst
 
 
 6,2
 
 
 6,6
 
 
 8,5
 
 
 7,8
 
 
 7,8
 
 
 7,8
 
 
 7,8
 
 
 m3/vaardag
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van vaartuigen uit de
							 klasse onderzeedienst.
 
 
 
 
 I.419
 
 
 energie-efficiency vaartuigen – Groep Escorte
							 Schepen
 
 
 38,1
 
 
 25,7
 
 
 19,7
 
 
 10,7
 
 
 9,6
 
 
 9,6
 
 
 9,3
 
 
 m3/vaardag
 
 
 – 4%
 
 
 Gemiddeld (theoretisch) verbruik van groep escorte
							 schepen.
 
 
 
 
 I.421
 
 
 percentage (opgesteld) vermogen HR-ketels van
							 totaal
 
 
 36
 
 
 38
 
 
 42
 
 
 41
 
 
 45
 
 
 52
 
 
 55
 
 
 %
 
 
 5%
 
 
 Percentage opgesteld («theoretisch») vermogen van
							 hoogrendementsketels ten opzichte van totaalvermogen (optelling van opgesteld
							 vermogen van HR, VR en conventionele ketels).
 
 
 
 
 I.422
 
 
 percentage (opgesteld) vermogen VR-ketels van
							 totaal
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 56
 
 
 57
 
 
 52
 
 
 45
 
 
 43
 
 
 %
 
 
 – 6%
 
 
 Percentage opgesteld («theoretisch») vermogen van
							 verbeterd-rendementsketels ten opzichte van totaalvermogen (optelling van
							 vermogen van HR, VR en conventionele ketels).
 
 
 
 
 I.423
 
 
 percentage (opgesteld) vermogen conventionele ketels
							 van totaal
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 %
 
 
 – 5%
 
 
 Percentage opgesteld («theoretisch») vermogen van
							 conventionele verwarmingsketels ten opzichte van totaalvermogen (optelling van
							 vermogen van HR, VR en conventionele ketels).
 
 
 
 
 I.424
 
 
 energie-efficiency onroerende zaken (inclusief
							 elektriciteit)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0,285
 
 
 0,287
 
 
 0,283
 
 
 0,253
 
 
 MJ/m² graaddag
 
 
 – 11%
 
 
 Energie-efficiency onroerende zaken, berekend met
							 totale energieverbruik onroerend goed (inclusief elektriciteit), netto
							 vloeroppervlakte en graaddagen.
 
 
 
 
 I.425
 
 
 opgesteld vermogen windenergie op
							 defensieterreinen
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 MW
 
 
 0%
 
 
 Totaal vermogen windenergie opgesteld op
							 defensieterreinen (uitgedrukt in MW).
 
 
 
 
 I.426
 
 
 percentage energetisch doorgerekende gebouwen
							 500–1 000 m2
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 9
 
 
 8
 
 
 %
 
 
 – 11%
 
 
 Percentage aantal energetisch doorgerekende gebouwen
							 ten opzichte van totaal aantal verwarmde gebouwen met oppervlakte tussen 500 en
							 1 000 m2
 
 
 
 
 I.427
 
 
 voorgang uitvoering Programma
							 energiebesparingsmaatregelen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 6
 
 
 %
 
 
 6%
 
 
 Het percentage wordt bepaald aan de hand van de
							 uitvoering op basis van de kosten.
 
 
 
 
 I.428
 
 
 percentage «groen» gas ten opzichte van totaal
							 verbruik aardgas
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 %
 
 
 –
 
 
 Het percentage groen of gecompenseerd gas ten opzichte
							 van het totale gasverbruik.
 
 
 
 
 I.429
 
 
 percentage «groene» huisbrandolie ten opzichte van
							 totaal verbruik huisbrandolie
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 %
 
 
 –
 
 
 Het percentage groen of gecompenseerde huisbrandolie
							 ten opzichte van het totale verbruik huisbrandolie.
 
 
 
 
 I.490
 
 
 percentage toepassing Nationale Pakket Utiliteitsbouw
							 Duurzaam Bouwen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 38
 
 
 30
 
 
 40
 
 
 51
 
 
 51
 
 
 %
 
 
 0%
 
 
 Gemiddeld percentage toepassing Nationaal Pakket
							 Utiliteitsbouw Duurzaam Bouwen.
 
 
 
 
 I.500
 
 
 aantal geluidgehinderden
 
 
 453
 
 
 435
 
 
 432
 
 
 481
 
 
 524
 
 
 474
 
 
 421
 
 
 aantal
 
 
 – 11%
 
 
 Aantal personen in woningen waaraan (nog) geen
							 geluidwerende voorzieningen zijn aangebracht in het kader van het Defensie
							 geluidsisolatieprogramma Luchtvaartwet (deze personen kunnen in theorie
							 gehinderd worden door vliegtuiggeluid).
 
 
 
 
 I.501
 
 
 percentage Wm-inrichtingen met vergunning ingediend bij
							 bevoegd gezag
 
 
 –
 
 
 10
 
 
 8
 
 
 6
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 %
 
 
 0%
 
 
 Percentage Wm-inrichtingen met vergunning ingediend bij
							 bevoegd gezag, waarvan indirect ruimtebeslag als gevolg van de geluidsproductie
							 in kaart is gebracht (met uitzondering van explosief geluid).
 
 
 
 
 I.600
 
 
 totaal aantal bodemlocaties (vanaf 1991)
 
 
 3 557
 
 
 3 646
 
 
 3 680
 
 
 3 733
 
 
 3 761
 
 
 3 790
 
 
 3 794
 
 
 aantal
 
 
 0%
 
 
 Totaal aantal verdachte locaties dat sinds 1991 is
							 opgenomen in het bodemsaneringsprogramma Defensie.
 
 
 
 
 I.601
 
 
 percentage bodemlocaties gereed
 
 
 74
 
 
 76
 
 
 81
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 82
 
 
 84
 
 
 %
 
 
 2%
 
 
 Percentage locaties (ten opzichte van totaal, I.600)
							 dat gesaneerd is (of waarvan de verontreiniging via een monitoringsprogramma
							 beheerst wordt) of waar na onderzoek geen verdere actie noodzakelijk
							 bleek.
 
 
 
 
 I.602
 
 
 percentage nog te onderzoeken bodemlocaties
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 3
 
 
 2
 
 
 %
 
 
 – 26%
 
 
 Percentage locaties (ten opzichte van totaal, I.600)
							 dat nog moet worden onderzocht.
 
 
 
 
 I.603
 
 
 percentage bodemlocaties in onderzoek
 
 
 14
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 11
 
 
 10
 
 
 %
 
 
 – 4%
 
 
 Percentage locaties (ten opzichte van totaal, I.600)
							 dat in onderzoek is.
 
 
 
 
 I.604
 
 
 percentage bodemlocaties onder sanering
 
 
 6
 
 
 5
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 %
 
 
 – 3%
 
 
 Percentage locaties (ten opzichte van totaal, I.600)
							 dat in sanering is.
 
 
 
 
 I.605
 
 
 percentage ´ernstig» van de lopende of voltooide
							 saneringen
 
 
 61
 
 
 61
 
 
 61
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 60
 
 
 %
 
 
 – 1%
 
 
 Percentage locaties (ten opzichte van totaal dat
							 gesaneerd of in sanering is) waarbij het een ernstig geval van
							 bodemverontreiniging betrof.
 
 
 
 
 I.607
 
 
 Percentage GIS-bodemkaarten gereed
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 %
 
 
 –
 
 
 Het percentage van de 10 GIS bodemkaarten die in 2010
							 gereed moeten zijn.
 
 
 
 
 I.608
 
 
 Percentage «spoedeisend» van de lopende of voltooide
							 saneringen 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 74
 
 
 75
 
 
 %
 
 
 1%
 
 
 Spoedeisende saneringen moeten binnen 4 jaar afgerond
							 zijn. Het percentage gereed wordt berekend op basis van de al aangewezen
							 ernstige en spoedeisende saneringen.
 
 
 
 
 I.800
 
 
 percentage monitoring natuurwaarden defensieterreinen
							 gereed
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 61
 
 
 106
 
 
 116
 
 
 117
 
 
 %
 
 
 1%
 
 
 Percentage defensieterreinen (ten opzichte van totaal
							 aantal te monitoren terreinen) dat wordt gemonitord.
 
 
 
 
 I.802
 
 
 percentage beheerplannen gereed
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 29
 
 
 33
 
 
 69
 
 
 75
 
 
 %
 
 
 9%
 
 
 Percentage gereed zijnde beheerplannen gedaan in het
							 kader van de Vogel- en Habitat Richtlijnen en Natuurbeschermingswet.
 
 
 
 
 I.920
 
 
 percentage niet-gecertificeerde milieuzorgsystemen
							 ge(her)audit
 
 
 –
 
 
 67
 
 
 67
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 %
 
 
 0%
 
 
 Percentage aantal niet-gecertificeerde
							 milieuzorgsystemen waarvan de audit niet langer dan 3 jaar geleden heeft
							 plaatsgevonden ten opzichte van totaal aantal niet-gecertificeerde
							 milieuzorgsystemen.
 
 
 
 
 I.921
 
 
 percentage gecertificeerd milieumanagementsystemen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 29
 
 
 29
 
 
 %
 
 
 0%
 
 
 Percentage extern gecertificeerde
							 milieumanagementsystemen ten opzichte van het totaal te certificeren aantal
							 systemen.
 
 
 
 
 
 BV: In dit schema zijn afgeronde waarden gerapporteerd, de
				verschilpercentages zijn op basis van de feitelijke waarden.
 
 
 Lijst met afkortingen
 
 BIJLAGE
 6
 – LIJST MET AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 AC
 
 
 =
 
 
 Aanmeldcentrum
 
 
 
 
 AD
 
 
 =
 
 
 Algemene Dienst
 
 
 
 
 AE
 
 
 =
 
 
 Aanhoudingseenheid
 
 
 
 
 AMB
 
 
 =
 
 
 Air Manoeuvre Brigade
 
 
 
 
 AMBV
 
 
 =
 
 
 Mijnenbestrijdingsvaartuig van de Alkmaar-klasse
 
 
 
 
 AMET
 
 
 =
 
 
 Aero Medical Evacuation Team
 
 
 
 
 AMISOM
 
 
 =
 
 
 African Union Mission in Somalia
 
 
 
 
 AOM
 
 
 =
 
 
 Allied Operations and Missions
 
 
 
 
 AOCS (NM)
 
 
 =
 
 
 Air Operations Control Station (Nieuw Milligen)
 
 
 
 
 ATF
 
 
 =
 
 
 Air Task Force
 
 
 
 
 BE
 
 
 =
 
 
 Bijstandseenheid
 
 
 
 
 BG
 
 
 =
 
 
 Battle Group
 
 
 
 
 BG
 
 
 =
 
 
 Bedrijfsgroep
 
 
 
 
 BINUB
 
 
 =
 
 
 Bureau Intégré des Nations Unies au Burundi
 
 
 
 
 BLOW
 
 
 =
 
 
 Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling
							 Windenergie
 
 
 
 
 BMS
 
 
 =
 
 
 Battlefield Management System
 
 
 
 
 BTW
 
 
 =
 
 
 Belasting Toegevoegde Waarde
 
 
 
 
 BZK
 
 
 =
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 CARIB
 
 
 =
 
 
 Caribisch Gebied
 
 
 
 
 CDC
 
 
 =
 
 
 Commando DienstenCentra
 
 
 
 
 CFK
 
 
 =
 
 
 Chloorfluorkoolstoffen
 
 
 
 
 CFMCC
 
 
 =
 
 
 Combined Force Maritime Component Command
 
 
 
 
 CIED
 
 
 =
 
 
 Counter Improvised Explosive Devices
 
 
 
 
 CIMIC
 
 
 =
 
 
 Civil-military Cooperation
 
 
 
 
 CIS
 
 
 =
 
 
 Communicatie- en Informatiesystemen
 
 
 
 
 CKMAR
 
 
 =
 
 
 Commando Koninklijke marechaussee
 
 
 
 
 CLAS
 
 
 =
 
 
 Commando landstrijdkrachten
 
 
 
 
 CLSK
 
 
 =
 
 
 Commando luchtstrijdkrachten
 
 
 
 
 CMH
 
 
 =
 
 
 Centraal Militair Hospitaal
 
 
 
 
 COID
 
 
 =
 
 
 Centrale Organisatie Integriteit Defensie
 
 
 
 
 CONTCO
 
 
 =
 
 
 Contingentscommando
 
 
 
 
 CSTC(A)
 
 
 =
 
 
 Combined Security Transition Command Afghanistan
 
 
 
 
 CTF
 
 
 =
 
 
 Commander Task Force
 
 
 
 
 CUP
 
 
 =
 
 
 Capability Upgrade Programme
 
 
 
 
 CZSK
 
 
 =
 
 
 Commando zeestrijdkrachten
 
 
 
 
 DBBO
 
 
 =
 
 
 Defensie Beveiligings- en BewakingsOrganisatie
 
 
 
 
 DBV
 
 
 =
 
 
 Directie Beveiliging Vastgoed
 
 
 
 
 DCHR
 
 
 =
 
 
 Dienstencentrum Human Resources
 
 
 
 
 DCIVB
 
 
 =
 
 
 Dienstencentrum IV-beheer
 
 
 
 
 DCOID
 
 
 =
 
 
 Dienstencentrum Internationale Ondersteuning
							 Defensie
 
 
 
 
 DDG
 
 
 =
 
 
 Duik- en Demonteergroep
 
 
 
 
 DDN
 
 
 =
 
 
 Defensie Duurzaamheidsnota
 
 
 
 
 DGI
 
 
 =
 
 
 Defensiegerelateerde industrie
 
 
 
 
 DHC
 
 
 =
 
 
 Defensie Helikopter Commando
 
 
 
 
 DIS
 
 
 =
 
 
 Defensie Industrie Strategie
 
 
 
 
 DMO
 
 
 =
 
 
 Defensie Materieel Organisatie
 
 
 
 
 DMP
 
 
 =
 
 
 Defensie Materieelkeuze Proces
 
 
 
 
 DR&D
 
 
 =
 
 
 Defence Research and Development
 
 
 
 
 DRC
 
 
 =
 
 
 Democratische Republiek Congo
 
 
 
 
 DTO
 
 
 =
 
 
 Defensie Telematica Organisatie
 
 
 
 
 DUBO
 
 
 =
 
 
 Duurzaam Bouwen
 
 
 
 
 DVD
 
 
 =
 
 
 Dienst Vastgoed Defensie
 
 
 
 
 EATC
 
 
 =
 
 
 European Air Transport Command
 
 
 
 
 EDA
 
 
 =
 
 
 Europees Defensie Agentschap
 
 
 
 
 EGF
 
 
 =
 
 
 EuropeseGendarmerie Force
 
 
 
 
 EL&I
 
 
 =
 
 
 Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
 
 
 
 
 EODD
 
 
 =
 
 
 Explosieven Opruimingsdienst Defensie
 
 
 
 
 EOV
 
 
 =
 
 
 Elektronische oorlogsvoering
 
 
 
 
 EPA
 
 
 =
 
 
 Energie Prestatie Adviezen
 
 
 
 
 ERP
 
 
 =
 
 
 Enterprise Resource Planning
 
 
 
 
 EU
 
 
 =
 
 
 Europese Unie
 
 
 
 
 EUBAM
 
 
 =
 
 
 EU Border Assistance Mission
 
 
 
 
 EUFOR
 
 
 =
 
 
 European Force
 
 
 
 
 EULEX
 
 
 =
 
 
 European Union Rule of Law Mission (Kosovo)
 
 
 
 
 EUMM
 
 
 =
 
 
 European Union Monitor Mission
 
 
 
 
 EUNAVFOR
 
 
 =
 
 
 EU Naval Force
 
 
 
 
 EUPM
 
 
 =
 
 
 European Union Police Mission
							 (Bosnië-Herzegovina)
 
 
 
 
 EUPOL
 
 
 =
 
 
 European Police
 
 
 
 
 EUSEC
 
 
 =
 
 
 European Security
 
 
 
 
 EVDB
 
 
 =
 
 
 Europees Veiligheids- en Defensiebeleid
 
 
 
 
 FBUH
 
 
 =
 
 
 Fysieke bescherming en uitrusting hulpverleners
 
 
 
 
 FCSS
 
 
 =
 
 
 Fast Combat Support Ship
 
 
 
 
 FES
 
 
 =
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 
 
 FGBADS
 
 
 =
 
 
 Future Ground Based Air Defence System
 
 
 
 
 FHQ
 
 
 =
 
 
 Field Headquarters
 
 
 
 
 FINAD
 
 
 =
 
 
 Financiële Administratie
 
 
 
 
 FMS
 
 
 =
 
 
 Foreign Military Sales
 
 
 
 
 FPS
 
 
 =
 
 
 Flexibel Personeelssysteem
 
 
 
 
 FPU
 
 
 =
 
 
 Flexibel Pensioen en Uittreden
 
 
 
 
 GVKKA
 
 
 =
 
 
 Geïntegreerde Verplichtingen Kas- en
							 Kostenadministratie
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 =
 
 
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 
 
 HLD
 
 
 =
 
 
 High Level Design
 
 
 
 
 HQ
 
 
 =
 
 
 Headquarter
 
 
 
 
 HRF(L)HQ
 
 
 =
 
 
 High Readiness Forces (Land) Headquarters
 
 
 
 
 HRM
 
 
 =
 
 
 Human Resource Management
 
 
 
 
 ICMS
 
 
 =
 
 
 Intensivering Civiel-Militaire Samenwerking
 
 
 
 
 IED
 
 
 =
 
 
 Improvised Explosive Devices
 
 
 
 
 IG
 
 
 =
 
 
 Innovation Game
 
 
 
 
 IGV
 
 
 =
 
 
 Infanterie Gevechtsvoertuig
 
 
 
 
 ILS
 
 
 =
 
 
 Integrated Logistic Support
 
 
 
 
 IND
 
 
 =
 
 
 Immigratie- en Naturalisatie Dienst
 
 
 
 
 INK
 
 
 =
 
 
 Instituut Nederlandse Kwaliteitszorg
 
 
 
 
 IPU
 
 
 =
 
 
 Integrated Police Unit
 
 
 
 
 ISAF
 
 
 =
 
 
 International Security Assistance Force
 
 
 
 
 ISR
 
 
 =
 
 
 Information Storage and Retrieval
 
 
 
 
 ISTAR
 
 
 =
 
 
 Intelligence Surveillance, Target Acquisition and
							 Reconnaissance
 
 
 
 
 IV
 
 
 =
 
 
 Informatievoorziening
 
 
 
 
 IVENT
 
 
 =
 
 
 Informatievoorziening en Telematica
 
 
 
 
 JISTARC
 
 
 =
 
 
 Joint Intelligence Surveillance Target Acquisition and
							 Reconnaissance Command
 
 
 
 
 JSF
 
 
 =
 
 
 Joint Strike Fighter
 
 
 
 
 JTFC
 
 
 =
 
 
 Joint Task Force Counter
 
 
 
 
 KAF
 
 
 =
 
 
 Kandahar Airfield
 
 
 
 
 KFOR
 
 
 =
 
 
 Kosovo Force
 
 
 
 
 KMA
 
 
 =
 
 
 Koninklijke Militaire Academie
 
 
 
 
 LCF
 
 
 =
 
 
 Luchtverdedigings- en Commandofregat
 
 
 
 
 LCW
 
 
 =
 
 
 Logistiek Centrum Woensdrecht
 
 
 
 
 LOKKMAR
 
 
 =
 
 
 Landelijk Opleidings- en Kenniscentrum KMAR
 
 
 
 
 LOT
 
 
 =
 
 
 Liasion and Observation Team
 
 
 
 
 LRIP
 
 
 =
 
 
 Low Rate Initial Production
 
 
 
 
 LSV
 
 
 =
 
 
 Luchtmobiel Speciaal Voertuig
 
 
 
 
 LZV
 
 
 =
 
 
 Landelijk Zorgsysteem Veteranen
 
 
 
 
 MARIN
 
 
 =
 
 
 Maritiem Research Instituut Nederland
 
 
 
 
 ME
 
 
 =
 
 
 Mobiele eenheid
 
 
 
 
 MECHBRIG
 
 
 =
 
 
 Gemechaniseerde Brigade
 
 
 
 
 MGGZ
 
 
 =
 
 
 Militair Geestelijke Gezondheidszorg
 
 
 
 
 MIA
 
 
 =
 
 
 Maatschappelijke Innovatie Agenda
 
 
 
 
 MILSATCOM
 
 
 =
 
 
 Militaire Satellietcommunicatie
 
 
 
 
 MIVD
 
 
 =
 
 
 Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
 
 
 
 
 MKB
 
 
 =
 
 
 Midden- en Kleinbedrijf
 
 
 
 
 MoU
 
 
 =
 
 
 Memorandum of Understanding
 
 
 
 
 MRAT
 
 
 =
 
 
 Medium Range Anti-Tank
 
 
 
 
 MRC
 
 
 =
 
 
 Militair Revalidatie Centrum
 
 
 
 
 MTADS
 
 
 =
 
 
 Modernized Target Acquisition and Designation
							 Sight
 
 
 
 
 NATO
 
 
 =
 
 
 North Atlantic Treaty Organisation
 
 
 
 
 NATRES
 
 
 =
 
 
 Nationale Reserve
 
 
 
 
 Navo
 
 
 =
 
 
 Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
 
 
 
 
 NBC
 
 
 =
 
 
 Nucleair, Biologisch, Chemisch
 
 
 
 
 NDMC
 
 
 =
 
 
 Nationale Datalink Management Cel
 
 
 
 
 NEC
 
 
 =
 
 
 Network Enabled Capabilities
 
 
 
 
 NFO
 
 
 =
 
 
 Normal Framework Operations
 
 
 
 
 NGO
 
 
 =
 
 
 Non-Governemental Organisation/Niet-Gouvernementele
							 Organisatie
 
 
 
 
 NH-90
 
 
 =
 
 
 Naval Helicopter – 90
 
 
 
 
 NIC
 
 
 =
 
 
 National Intelligence Cell
 
 
 
 
 NIMCIS
 
 
 =
 
 
 Nieuwe Generatie Mariniers Communicatie- en
							 Informatiesysteem
 
 
 
 
 NIST
 
 
 =
 
 
 National Institute for Standards and Technology
 
 
 
 
 NLMARFOR
 
 
 =
 
 
 Netherlands Maritime Forces
 
 
 
 
 NLR
 
 
 =
 
 
 Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
 
 
 
 
 NLTC
 
 
 =
 
 
 Netherlands Liaison Team Centcom
 
 
 
 
 NRF
 
 
 =
 
 
 NATO Response Force
 
 
 
 
 NSE
 
 
 =
 
 
 National Support Element
 
 
 
 
 NTM-A
 
 
 =
 
 
 NATO Training Mission Afghanistan
 
 
 
 
 NTM-I
 
 
 =
 
 
 NATO Training Mission Iraq
 
 
 
 
 NTP
 
 
 =
 
 
 Nationaal Technologie Project
 
 
 
 
 OD
 
 
 =
 
 
 Operationele doelstelling
 
 
 
 
 OGRV
 
 
 =
 
 
 Operationele Grondverdediging
 
 
 
 
 OHQ
 
 
 =
 
 
 Operational Headquarters
 
 
 
 
 OM
 
 
 =
 
 
 Openbaar Ministerie
 
 
 
 
 OMLT
 
 
 =
 
 
 Operational Mentoring and Liaison Teams
 
 
 
 
 OOCL
 
 
 =
 
 
 Operationeel Ondersteuningscommando Land
 
 
 
 
 OPCO
 
 
 =
 
 
 Operationeel Commando
 
 
 
 
 PAC
 
 
 =
 
 
 Patriot Advanced Capability
 
 
 
 
 PAM
 
 
 =
 
 
 Project Aanpassing Mijnenbestrijdingscapaciteit
 
 
 
 
 PMD
 
 
 =
 
 
 Professionaliseren Materieelbeheer Defensie
 
 
 
 
 POP
 
 
 =
 
 
 Persoonlijk Ontwikkelplan
 
 
 
 
 PPS
 
 
 =
 
 
 Publiek-Private Samenwerking
 
 
 
 
 PRT
 
 
 =
 
 
 Provincial Reconstruction Team (Afghanistan)
 
 
 
 
 PSFD
 
 
 =
 
 
 Production, Sustainment and Follow-on Development
 
 
 
 
 RCA
 
 
 =
 
 
 République Central Africaine
 
 
 
 
 RCP
 
 
 =
 
 
 Rafah Crossing Point
 
 
 
 
 RC(S)
 
 
 =
 
 
 Regional Command (South)
 
 
 
 
 RDTF
 
 
 =
 
 
 Redeployment Task Force
 
 
 
 
 R&D
 
 
 =
 
 
 Research and Development
 
 
 
 
 RHB
 
 
 =
 
 
 Rijkshoofdboekhouding
 
 
 
 
 ROC
 
 
 =
 
 
 Regionaal Opleidingscentrum
 
 
 
 
 RPV
 
 
 =
 
 
 Remotely Piloted Vehicles
 
 
 
 
 RWT
 
 
 =
 
 
 Rechtspersoon met een Wettelijke Taak
 
 
 
 
 SAR
 
 
 =
 
 
 Search and Rescue
 
 
 
 
 SBIR
 
 
 =
 
 
 Small Business Innovation Research
 
 
 
 
 SBK
 
 
 =
 
 
 Sociaal Beleidskader
 
 
 
 
 SFIR
 
 
 =
 
 
 Stabilization Force Iraq
 
 
 
 
 SPEER
 
 
 =
 
 
 Strategic Process and Enterprise Resource Planning
							 Enabled Reengineering
 
 
 
 
 SSD
 
 
 =
 
 
 Security Sector Development
 
 
 
 
 SSR
 
 
 =
 
 
 Security Sector Reform
 
 
 
 
 STANAG
 
 
 =
 
 
 Standardisation Agreement
 
 
 
 
 STARS
 
 
 =
 
 
 Sensor Technology Applied in Reconfigurable systems for
							 Sustainable security
 
 
 
 
 SVP
 
 
 =
 
 
 Strategisch Vastgoedplan
 
 
 
 
 SZVK
 
 
 =
 
 
 Stichting Ziektekostenverzekering Krijgsmacht
 
 
 
 
 TACTIS
 
 
 =
 
 
 Tactische Indoor Simulator
 
 
 
 
 TF(U)
 
 
 =
 
 
 Task Force (Uruzgan)
 
 
 
 
 TNO
 
 
 =
 
 
 Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 UAV
 
 
 =
 
 
 Unmanned Aerial Vehicle
 
 
 
 
 UNAMID
 
 
 =
 
 
 United Nations African Union Mission in Dafur
 
 
 
 
 UNIFIL
 
 
 =
 
 
 United Nations Interim Forces in Lebanon
 
 
 
 
 UNMIS
 
 
 =
 
 
 United Nations Mission in Sudan
 
 
 
 
 UNPOL
 
 
 =
 
 
 United Nations Police
 
 
 
 
 UNTSO
 
 
 =
 
 
 United Nations Truce Supervision Organisation
 
 
 
 
 VIP
 
 
 =
 
 
 Very Important Person
 
 
 
 
 VMS
 
 
 =
 
 
 Veiligheidsmanagementsysteem
 
 
 
 
 VN
 
 
 =
 
 
 Verenigde Naties
 
 
 
 
 VTE
 
 
 =
 
 
 Voltijdsequivalent
 
 
 
 
 ZBO
 
 
 =
 
 
 Zelfstandig Bestuursorgaan