Toekomstig sportbeleid; Brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132523
 2008-2009
 
 30 234
 Toekomstig sportbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 24
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 19 juni 2009
 
 Hierbij bied ik u het heden gepubliceerde rapport van TNO over het gebruik
van prestatiebevorderende middelen bij fitnessbeoefenaars aan.
 
 Het onderzoek waarvan in het rapport verslag wordt gedaan is op mijn verzoek
en in opdracht van de Dopingautoriteit door TNO uitgevoerd. Eén van
de aanleidingen van mijn verzoek was de onduidelijkheid over de prevalentie
van het gebruik van doping onder bezoekers van sportscholen en fitnesscentra
(belangrijke onderdelen van de ongeorganiseerde sport). Ten behoeve van een
gericht preventiebeleid is een duidelijk beeld van de omvang van het gebruik
noodzakelijk. Daarnaast is ook meer inzicht nodig in de gezondheidsrisico’s
van het gebruik van dopingmiddelen. Op verzoek van de minister van VWS en
mijzelf verricht de Gezondheidsraad momenteel een studie naar die risico’s;
in de herfst van dit jaar verwacht ik het advies.
 Een andere aanleiding voor deze twee onderzoeken is de motie van het lid
Atsma c.s. (kamerstuk 30 300 XVI, nr. 72) van 14 november 2005,
waarin onder andere wordt verzocht om invoering van een keurmerk en het kunnen
houden van dopingcontroles in fitnesscentra en sportscholen. Hieronder zal
ik ook op die motie ingaan.
 
 Hoewel het primaire doel van het TNO-onderzoek gericht was op de prevalentie
van dopinggebruik, zijn er – voortvloeiend uit de gekozen onderzoeksmethodiek
om sociaal wenselijke antwoorden te vermijden – beduidend meer vragen
gesteld dan over mogelijk gebruik van doping. Uit die vragen concludeer ik
onder andere dat fitnesscentra een ruim geschakeerd aanbod hebben van fitnessvormen
en dat rond de 90% van bezoekers van fitnesscentra positief oordeelt
over de eigen lichamelijke en psychische gezondheid. Ik benadruk deze onderzoeksgegevens,
omdat het mijn beleid van bewegingsstimulering ter bevordering van de gezondheid
in hoge mate onderstreept. Het geeft ook aan dat de dienstverlening van fitnesscentra
een belangrijke bijdrage aan dat beleid van gezondheids-bevordering
levert, mede gezien het feit dat circa 2 miljoen burgers fitnesscentra bezoeken.
 
 Tijdens het onderzoek is gevraagd naar het gebruik van verschillende categorieën
middelen. Het gaat daarbij met name om middelen ter kunstmatige bevordering
van de spieropbouw (zoals anabole steroïden en pro- en groeihormonen)
en om middelen om af te vallen. De eerste groep beschouw ik vooralsnog als «zware»
dopingmiddelen, die zeer waarschijnlijk ernstige risico’s voor de gezondheid
van de gebruiker opleveren. De middelen die gebruikt worden met de intentie
om af te vallen (veelal stimulantia, die ook op de dopinglijst van de georganiseerde
sport staan) beschouw ik als minder «zwaar». Het onderzoek van
de Gezondheidsraad – dat de gezondheidsrisico’s van diverse categorieën
van dopingmiddelen in kaart zal brengen – zal hierover meer duidelijkheid
moeten bieden.
 
 Aan de hand van de onderzoeksresultaten constateer ik een gebruik van «zware»
dopingmiddelen van 2,9%; dat komt neer op ongeveer 58 000 personen.
 Het gebruik van middelen tegen bijwerkingen en middelen om af te vallen
ligt rond de 5% (ongeveer 100 000 personen). Het percentage van
de totale prevalentie is 8,2; in absolute aantallen gaat het dan om 160 000
personen.
 Deze cijfers zijn verkregen door een specifieke methode van onderzoek
waarbij de kans op het geven van sociaal wenselijke antwoorden sterk gereduceerd
wordt. Bovendien is er nog een correctie toegepast voor zelfbeschermende antwoorden.
Ik ga er dan ook van uit dat het geheel van de cijfers het werkelijk gebruik
dicht benadert en dat hiermee de omvang van dat gebruik realistisch in kaart
is gebracht.
 
 Aan de hand van de prevalentiecijfers kom ik tot de conclusie dat het
gebruik van de «zwaardere» dopingmiddelen door bezoekers van fitnesscentra
zorgen baart, doch dat er geen sprake is van een onbeheersbare omvang. Dit
betekent niet dat er geen gericht preventief beleid nodig is, integendeel.
Met name het gebruik van middelen gericht op kunstmatige spieropbouw kan ernstige
consequenties opleveren voor de gebruiker, zoals het risico op hartfalen en
een sterk verminderd functioneren van de lever. Ik zal de bevindingen van
dit onderzoek dan ook betrekken bij mijn toekomstig preventiebeleid.
 
 In het algemeen zullen de hoofdlijnen van dat beleid zijn:
 • Het continueren van de campagne «Eigen Kracht» van
de Dopingautoriteit. De kern van de campagne is het bieden van gedragsgerichte
voorlichting aan bezoekers van fitnesscentra en sportscholen met het doel
om gebruik van dopingmiddelen tegen te gaan. De campagne wordt gefinancierd
vanuit mijn sportbudget (ruim € 200 000 op jaarbasis). Ik zal
de Dopingautoriteit verzoeken dit instrument meer gericht in te zetten, met
name gebaseerd op de ook door TNO in dit onderzoek geïdentificeerde determinanten
van het gebruik van doping.
 • Het intensiveren van de samenwerking tussen de Dopingautoriteit
en de brancheorganisatie FitVak. Onderdeel van die samenwerking kan zijn om
meer aandacht te besteden aan het dopingvraagstuk in het opleidingstraject
van instructeurs van sportscholen en fitnesscentra. Ook zou bij intakegesprekken
door fitnesscentra met bezoekers specifiek aandacht besteed kunnen worden
aan meer natuurlijke alternatieven voor het gebruik van dopinggeduide middelen,
en met name de middelen om af te vallen.
 • Het bevorderen dat een dopingparagraaf in de leveringsvoorwaarden
van fitnesscentra en sportscholen opgenomen wordt, die daarmee aangeven actief
eigen ontmoedigingsbeleid te voeren voor wat betreft het gebruik van doping.
In die voorwaarden kan bijvoorbeeld een lidmaatschapseis voor
bezoekers worden opgenomen om zich te onthouden van het gebruik van middelen.
Momenteel vindt er onder regie van de Sociaal Economische Raad overleg plaats
tussen FitVak en consumentenorganisaties over leveringsvoorwaarden die voor
aangesloten leden van FitVak zullen gaan gelden. Ik heb de suggestie van de
dopingparagraaf bij partijen ingebracht en ik ga ervan uit dat die wordt overgenomen.
 Na inwerkingtreding van die voorwaarden zal ongetwijfeld een gericht informatiebeleid
richting consumenten worden gevoerd door onder andere de brancheorganisatie
en de Consumentenbond. Daarbij kan ook de doping-paragraaf belicht worden
en daarbij gedeeltelijk de functie kunnen vervullen van een keurmerk. Voor
een specifiek keurmerk – zoals gesuggereerd in de eerdergenoemde motie
van Atsma c.s. – zie ik geen aanleiding, gezien de daarmee samenhangende
kosten en de uitkomsten van het TNO-onderzoek.
 
 In de motie van het lid Atsma c.s. wordt (naast het overwegen van invoering
van een keurmerk) de mogelijkheid van het houden van dopingcontroles binnen
sportscholen en fitnesscentra gesuggereerd. Ik ben daar geen voorstander van.
Het verplicht meewerken aan dopingcontroles is een serieuze inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer, hetgeen slechts is toegestaan bij een gerechtvaardigd
belang. In beginsel zie ik dat belang wel bij het beschermen van de topsport,
doch niet binnen de ongeorganiseerde sport. Op dit terrein past meer het middelen-beleid
dat de Nederlandse overheid inzake het tegengaan van het gebruik van schadelijke
stoffen voert. In dat beleid staat preventie centraal en wordt repressie voor
het ontmoedigen van het gebruik niet toegepast. Met het oog op een consistent
middelenbeleid wil ik op dit specifieke terrein niet overgaan tot het uitvoeren
van controles en daarmee het kunnen opleggen van sancties. Ik baseer me hierbij
overigens ook op de beginselen van proportionaliteit (mede gezien de uitkomsten
van het onderhavige TNO-onderzoek) en subsidiariteit.
 
 Ik vertrouw erop dat ik uw Kamer met het bovenstaande naar behoren heb
geïnformeerd. Uiteraard zal ik u t.z.t. op de hoogte stellen van de uitkomsten
van de studie van de Gezondheidsraad en eventueel daaruit voortvloeiende bijstellingen
van mijn beleid.
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.