Wijziging van bepalingen van de Mediawet i.v.m. herziening vd organisatiestructuur van de landelijke publieke omroep; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19971998-25216, nr. 49c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

12-11-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25216 nr. 49c

07-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenOrganisatorische aspectenFinanciële onderwerpenConcessiesArtikelsgewijsOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25216Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 216Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met een herziening
van de organisatiestructuur van de landelijke publieke omroepnr. 49cNOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 7 november 1997De regering dankt allereerst de leden voor hun bijdrage aan de behandeling
van het wetsvoorstel en de snelheid waarmee deze geleverd werd en geeft hierbij
gaarne antwoord op de gestelde nadere vragen. AlgemeenMet teleurstelling heeft de regering kennisgenomen van de minimale waardering
van de memorie van antwoord door de leden van de CDA-fractie. Dit lijkt mede
ingegeven door de reactie op de opmerking van deze fractie over de positie
van de omroepverenigingen. De CDA-fractie vraagt in dit verband aandacht voor
verscheidene uitlatingen van verschillende zijden die over de toekomst van
de publieke omroep worden gedaan, ook in politieke kringen, met een teneur
dat de autonomie van de individuele omroepverenigingen doorbroken zou moeten
worden. Bij haar opmerking over het reduceren van de omroepverenigingen benadrukt
deze fractie dat zij graag een visie van de staatssecretaris zou vernemen.Van de zijde van de regering wordt gewezen op de letterlijke tekst van
het voorlopig verslag, luidende: «De leden van de fractie van het CDA
hadden grote zorg over dit wetsvoorstel dat niet alleen lijkt gericht op substantiële
reductie van de omroepverenigingen, maar zelfs op eliminatie daarvan binnen
afzienbare tijd». De regering wil opnieuw met kracht betogen dat haar
beleid, zoals dat is neergelegd in het onderhavige wetsvoorstel, niet daarop
gericht is. Dat wil niet zeggen dat van zijde van de regering geen gevoel
bestaat voor de zorg die deze leden uitspreken. Ook haar zijn de diverse opvattingen
bekend waarnaar deze leden verwijzen. Echter, uit geen van de beleidsstukken
van de afgelopen jaren, al of niet betrekking hebbend op wetgeving, kunnen
dergelijke voornemens aan de regering worden toegeschreven. Het omgekeerde
is eerder het geval. In alle stukken brengt de regering naar voren dat zij
meent dat de verschillende publieke omroepinstellingen van groot belang zijn
voor de publieke omroep in Nederland en dat ook na het jaar 2000 zullen blijven.
De regering herhaalt deze beleidsopvatting hier nog eens expliciet. Ook herhaalt
zij dat haar beleid niet is gericht op het reduceren van de positie van de
publieke omroep ten opzichte van de commerciële omroep. Het is echter
prematuur op dit moment in deze nota naar aanleiding van het verslag reeds
uitgebreide beschouwingen over de publieke omroep na het jaar
2000 te geven. In het regeringsstandpunt is gekozen voor een wetgeving in
twee fasen. De eerste fase behelst het wetsvoorstel tot reorganisatie van
de publieke omroep dat momenteel voorligt. De tweede fase, een nieuwe concessiewet,
dient gereed te zijn bij de aanvang van de nieuwe concessieperiode. De regering
heeft aan de Tweede Kamer toegezegd binnenkort een notitie inhoudende de contouren
van deze wetgeving te zullen aanbieden. Daarin zal ook worden ingegaan op
enkele vragen die recent naar voren zijn gebracht betreffende de positionering
en de financiering van de publieke omroep.Ten slotte is de regering van mening, dit in reactie op een opmerking
ter zake van de leden van de CDA-fractie, dat het door haar gegeven antwoord
niet lijdt aan een gebrek aan beschouwelijk gehalte en dat zij hoopt dat de
schriftelijke voorbereiding, voorzover die als onbevredigend is ervaren, door
deze aanvullende beantwoording tot de gewenste duidelijkheid en volledigheid
leidt.De leden van de fractie van de PvdA vragen opnieuw aandacht voor de journalistieke
en programmatische vrijheid in het kader van de nieuwe organisatie en herhalen
hun vraag of een analogie met de verhouding tussen uitgever en redactie niet
veel vruchtbaarder is. In dit verband vragen zij om een definitie van het
begrip programmatische vrijheid en die te relateren aan de journalistieke
vrijheid.De regering is het met deze leden eens dat de journalistieke en programmatische
vrijheden in dit wetsvoorstel in algemene zin aan de orde zijn gelet op de
bevoegdheden van de raad van bestuur en de zendercoördinatoren. De regering
is in haar memorie van antwoord zowel ingegaan op de programmatische als op
de journalistieke vrijheid. Beide zijn verankerd in de Mediawet en blijven
van kracht in het voorliggende wetsvoorstel. De journalistieke vrijheid is
als het ware een verbijzondering van het ruimere begrip programmatische vrijheid.
De programmatische vrijheid geldt de instellingen die zendtijd hebben verkregen;
de door deze leden gevraagde definitie van programmatische vrijheid staat
sinds jaar en dag in de Mediawet: «Iedere instelling die zendtijd heeft
verkregen bepaalt, onverminderd het bij of krachtens de wet bepaalde, vorm
en inhoud van haar programma en is verantwoordelijk voor hetgeen in haar zendtijd
wordt uitgezonden» (art. 48 Mw). De journalistieke vrijheid heeft betrekking
op de verhouding tussen deze instellingen en hun journalistieke werknemers
en krijgt haar neerslag in het programmastatuut (art. 64, lid 1 Mw). Daarmee
is tevens de door deze leden gevraagde relatie tussen programmatische vrijheid
en journalistieke vrijheid gegeven.De regering kan opnieuw niet meegaan met de opvatting van deze leden dat
de verhouding tussen uitgever en redactie een vruchtbare analogie oplevert
die beter past dan het in de toelichting van het wetsvoorstel gehanteerde
onderscheid tussen bestuurlijk toezicht en professionele uitvoering. Overigens
is de scheiding tussen directie en redactie ook in de perssector niet zo absoluut
als deze leden veronderstellen: de hoofdredacteur maakt in sommige gevallen
deel uit van het directie-team. Bij de regionale publieke omroep – om
wat dichter bij huis te blijven – is de combinatie van directeur/hoofdredacteur
eerder regel dan uitzondering. Belangrijker is echter dat de principiële
verschillen tussen beide sectoren te groot zijn om zonder risico van begripsverwarring
een dergelijke vergelijking te kunnen maken. Naar het oordeel van de regering
kan de publieke omroep niet als een commerciële uitgeverij worden beschouwd
die verschillende redactioneel onafhankelijke titels uitgeeft. De Nederlandse
publieke omroep kenmerkt zich immers door een systeem van externe pluriformiteit.
De samenstellende delen daarvan worden bijeen gehouden door een aantal wettelijke
geformuleerde rechten en plichten, waarbij over aard en doelstelling daarvan
door betrokkenen ook nog wel verschillend wordt gedacht. Een belangrijk kenmerk
van de organisatie van de publieke omroep in Nederland is dat het bedrijfsproces
van het maken van radio en televisie vaak wordt overschaduwd door
de bestuurlijke en financiële belangen van de verschillende omroepverenigingen
en andere zendgemachtigden. In de huidige structuur is er geen sprake van
eenduidige scheidslijnen tussen bestuur, directie en uitvoering. In de analyse
die door de regering is gemaakt, spelen twee hoofdlijnen een belangrijke rol.
In de eerste plaats is het nodig meer centrale elementen in het geheel aan
te brengen. Daaruit komen de voorstellen voort voor een raad van bestuur en
de zendercoördinatoren met hun bevoegdheden gericht op versnelling van
de besluitvorming. In dit kader wordt zeer veel aandacht besteed aan de positie
van de decentrale onderdelen, te weten de zendgemachtigden. De andere lijn
is die van het aanbrengen van een betere scheidslijn tussen bestuurlijk toezicht
en professionele uitvoering. De voorstellen in het wetsvoorstel kunnen ook
als resultaat van die exercitie worden gezien. In het bijzonder is hier het
punt dat gestreefd wordt naar verbetering van de verticale en horizontale
programmacoördinatie. Uit de aard van het omroepbedrijf komt voort dat
niet alleen de inhoud van de programma's, maar ook de programmering daarvan
bijzonder belangrijk is. Het voorliggende wetsvoorstel biedt instrumenten
voor versterking van de horizontale coördinatie tussen de verschillende
televisiezendernetten.Het is van groot belang dat de drie publieke televisiezendernetten met
het oog op elkaar als een eenheid worden geprogrammeerd. Dat vergt uiteindelijk
beslissingen in de top voor zover de basis niet tot overeenstemming kan komen.
Een raad van bestuur die pretendeert organisatorisch, financieel en programmatisch
beleid te voeren krijgt langs de lijnen van het wetsvoorstel daartoe de gelegenheid
zonder dat de zendgemachtigden in een positie worden gedrukt waarin zij niets
meer te zeggen hebben. Overigens is het niet onmogelijk dat op langere termijn
een meer bedrijfsmatige structuur ontstaat die meer gaat lijken op het door
de leden van deze fractie naar voren gebrachte model, maar zover is het in
de ogen van de regering nog niet.De leden van de PvdA-fractie informeren of de regering voornemens is in
de definitieve «concessie»-wetgeving eveneens concreet de eisen
te stellen aan de publieke dienst omroep te omschrijven.In antwoord hierop wijst de regering erop dat in de huidige Nederlandse
mediawetgeving reeds de nodige eisen zijn opgenomen, waarbij met name aan
het volledig programmavoorschrift en de daarbij behorende percentages (artikel
50 Mediawet) gerefereerd wordt, en de eisen ten aanzien van Europees en onafhankelijk
product (artikel 54 Mediawet). De doelstellingen die in de Vlaamse omroepwetgeving
nagestreefd worden met een beheersovereenkomst, worden in de Nederlandse mediawetgeving
in belangrijke mate gerealiseerd in de meerjarenplanprocedure. De invloed
en controle op een goede uitoefening van de publieke taakopdracht loopt via
de lijn van de vaststelling van het jaarlijkse budget op basis van het tijdig
ingediende meerjarenplan. Deze procedure kan echter meer inhoud krijgen. Het
concessie-instrument biedt in de toekomst, zoals ook reeds is benadrukt in
de memorie van antwoord, een mogelijkheid om concrete eisen op een ander juridisch
niveau te regelen dat meer flexibiliteit biedt dan wetgeving. Het is zeker
het voornemen van de regering in het concessie-instrument een zo concreet
mogelijke invulling te geven van de eisen waaraan de publieke omroep dient
te voldoen. Het is echter op dit moment nog te vroeg om aan te geven welke
precieze eisen dit zullen zijn. In de toegezegde notitie over de hoofdlijnen
van de concessiewet zal hierop nader worden ingegaan. Bij het bepalen van
de aan de publieke dienst te stellen eisen zal een afweging gemaakt moeten
worden tussen democratische controle en rechtszekerheid enerzijds en gewenste
flexibiliteit anderzijds. Organisatorische aspectenDe leden van de CDA-fractie zien, in het verband van een mogelijke belangentegenstelling
binnen de nieuwe raad van bestuur, graag verduidelijkt wat wordt bedoeld wordt
met de verwijzing naar de «huidige situatie».In de huidige organisatiestructuur van de NOS opereert de programmatische
radio- en televisiedienst formeel onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid
van het NOS-bestuur.Na de verzelfstandiging van de zogenaamde aanvullende taken in de NPS
is niet gebleken dat de positionering van de zogenaamde gezamenlijkheidstaken
grote problemen opriep. Bij de inrichting van de statuten van de nieuwe NOS
wordt bezien hoe na het desbetreffende amendement van de Tweede Kamer deze
taken zo zelfstandig mogelijk kunnen worden gepositioneerd. De regering komt
op die manier tot het eindoordeel dat de door de Tweede Kamer aangebrachte
wijziging niet prohibitief voor het goed functioneren van dit onderdeel behoeft
te zijn.De leden van de PvdA-fractie stelden met voldoening vast dat de raad van
bestuur verantwoording verschuldigd is aan de raad van toezicht. Nu de regering
daaraan de woorden «in zijn algemeenheid» toevoegt, vragen zij
zich af of dit betekent dat de raad van toezicht geen verantwoording over
concrete beleidszaken kan vragen. Naar de mening van deze leden zou er een
onbeperkte verantwoordingsplicht moeten zijn. Zij vroegen de regering om dit
te willen bevestigen.De regering kan dit inderdaad bevestigen. In het eerste lid van het voorgestelde
artikel 18b valt te lezen dat de raad van toezicht tot taak heeft toezicht
te houden op het beleid van de raad van bestuur. Dit laat uiteraard, zoals
deze leden ook stellen, de onderscheiden verantwoordelijkheden van beide organen
van de stichting onverlet.De leden van de PvdA-fractie achten in dat verband de door de regering
gemaakte vergelijking met een raad van commissarissen een ongelukkige omdat
het hier niet gaat om private maar openbare belangen. De regering erkent dat
deze vergelijking niet geheel opgaat, maar wilde daarmee niet meer zeggen
dan dat de leiding van de publieke omroep in handen is van de raad van bestuur,
dat het toezicht daarop op afstand plaats vindt en dat het niet de bedoeling
is dat de raad van toezicht op de stoel van de raad van bestuur gaat zitten.De leden van de PvdA-fractie waren teleurgesteld dat beslotenheid van
vergaderingen van de raad van toezicht en de raad van bestuur uitgangspunt
lijkt te zijn, terwijl toch bekend is dat openbaarheid behoort bij de uitoefening
van openbare bevoegdheden.Zoals in de beantwoording van het verslag is aangegeven brengt het wetsvoorstel
geen wijziging in de huidige situatie ten aanzien van openbaarheid van vergaderingen
van de NOS-organen. Het wetsvoorstel zelf verplicht niet tot openbaarheid
of beslotenheid van vergaderingen. De regering acht dat ook juist, omdat het
tot de bevoegdheid van de raad van toezicht of de raad van bestuur behoort
om te besluiten tot al dan niet openbaarheid van zijn vergaderingen. In de
nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat niet-openbaarheid een
gebruikelijk uitgangspunt is bij dergelijke organen.Dat de NOS publieke taken verricht staat daar mijns inziens niet aan in
de weg, omdat langs andere weg, namelijk die van de Wet openbaarheid van bestuur,
in passende openbaarheid voorzien is.De leden van de CDA-fractie vragen nu de regering heeft aangegeven dat
een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur zal slagen als het gaat om de
uitvoering van overheidstaken, om welke taken het dan gaat.Allereerst merkt de regering op dat is aangegeven dat voor zover het gaat om overheidstaken van de NOS, een beroep op de WOB kan worden
gedaan. Of dat beroep ook slaagt hangt uiteraard af van de beoordeling van
het verzoek zelve. In het aanwijzingsbesluit WOB is de NOS onder de werking
van de WOB gebracht voor zover hij is belast met werkzaamheden die voortvloeien
uit of verband houden met de coördinatie van de programma's en de zendtijdindeling.De leden van de PvdA-fractie vragen aanvullend hoe een netredactie redelijkerwijs
kan functioneren wanneer het gaat om vele zendgemachtigden en bij consensuele
besluitvorming. Deze leden vragen welke drukmiddelen de raad van bestuur of
de netcoördinator heeft.Allereerst wil de regering voorop stellen dat het voor een goed functionerende
publieke omroep van groot belang is dat de verschillende spelers in dat geheel
tot goede samenwerking komen. Het wetsvoorstel biedt hen daarvoor de basis.
Goed functioneren is mijns inziens minder een kwestie van het kunnen gebruiken
van drukmiddelen of sanctie-mogelijkheden, maar veel meer van de invulling
die alle betrokken aan de organisatie en hun rol daarin geven. De taak van
de netredacties is de netcoördinatoren inhoudelijk en adviserend te ondersteunen.
In die zin is er minder sprake van formele besluitvorming binnen een netredactie.
Het is uiteindelijk de netcoördinator die vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor de coördinatie op het net de knopen doorhakt. Ten slotte wordt hierover
opgemerkt dat de netredactie zijn wijze van werken zelf regelt en dus zelf
kan voorzien in een adequaat functioneren.De leden van de PvdA-fractie gaan nader in op de verzorging van programma's
gericht op het buitenland.Ten aanzien van de verspreiding van de programma's van de landelijke publieke
omroep, hetzij via aardse zenders, via kabelnetten, of via de satelliet, geldt
dat deze niet speciaal op het buitenland gericht zijn. Niettemin is de mogelijkheid
van deze programma's kennis te nemen buiten de landsgrenzen mijns inziens
slechts positief te waarderen. In dat verband kan ook gewezen worden op de
inspanningen om de Nederlandse publieke programma's in Vlaanderen en Brussel
en in delen van Duitsland op de kabel verspreid te krijgen. Derhalve acht
de regering het in lijn met het openbare karakter van deze programma's dat
zij, zoveel als mogelijk, ongecodeerd worden uitgezonden.De regering onderkent dat er een zekere spanning te construeren valt tussen
het initiatief van de NOS tot satellietverspreiding van Nederland 1, 2 en
3 enerzijds en een gezamenlijk programma van de Wereldomroep en de NOS dat
nadrukkelijk gericht is op het buitenland, anderzijds. Mijn beleid is erop
gericht beide organisaties tot samenwerking en afstemming van hun initiatieven
te brengen, zowel op inhoudelijke en organisatorische gronden als vanuit de
overweging dat gestreefd moet worden naar een optimale besteding van de middelen
voor de publieke omroep. Ik zie de uitkomst van het lopende overleg tussen
de NOS en Wereldomroep met vertrouwen tegemoet.De verbazing die deze leden uitspreken over het ontbreken van krachtdadige
maatregelen om te voorkomen dat Wereldomroep en binnenlandse omroep los van
elkaar opereren kan de regering in zoverre delen dat het een ondersteuning
is van de gedachte dat deze publieke omroeporganisaties goed met elkaar behoren
samen te werken. Ik kan de leden van deze fractie verder verzekeren dat ik
mij enkele malen op indringende wijze tot betrokkenen heb gewend, en dat ik
het afdwingen van samenwerking langs financiële en/of juridische weg
nog steeds als laatste middel openhoud.Ten slotte kan worden opgemerkt dat het bestaan van een doorgifteplicht
voor kabelbeheerders in dit verband niet van belang is. De motivering hiervan
is immers gelegen in het feit dat de kabel binnen Nederland de
dominante infrastructuur is voor de verspreiding van televisiesignalen. Financiële onderwerpenDe leden van de fractie van de PvdA komen nog terug op de 7% extra voor
de NPS zoals nu vorm gegeven in artikel 103, lid 1, onderdeel a.De regering heeft begrip voor de sympathie die van de zijde van de leden
van deze fractie aan de NPS wordt toegedragen. Wellicht past hier de opmerking
dat de verzelfstandiging van de NPS, die door de toenmalige NOS en in de politiek
nogal bestreden is, een succes is geworden, in die zin dat een interessante
zendgemachtigde op het derde net is ontstaan. Hiervoor kan echter geen financiële
bonus worden verleend en zeker niet op basis van het betreffende artikel 103.
De verschillende omroepen worden grosso modo op dezelfde wijze gefinancierd
en dat systeem kan niet ad hoc worden doorbroken. Voor zover er bepaalde programmacategorieën
zouden moeten worden bevorderd, zou dat moeten gebeuren via daartoe opgerichte
fondsen, waarvan het fonds voor programmaversterking bij de raad van bestuur
een voorbeeld is. In het geval van de 7% van de NPS gaat het om een onbedoeld
gevolg van amendering.Derhalve is, naar het oordeel van de regering, een technische correctie
op zijn plaats.Immers, uit de voorgeschiedenis blijkt dat de oorzaak van deze bepaling
juist de gelijke behandeling is van de NPS met omroepverenigingen waar de
laatsten extra inkomsten uit verhoging van de ledenbijdrage zouden ontvangen.
Een regeling gericht op deze gelijkheid kan nu niet leiden tot een beroep
op het omgekeerde: ongelijkheid. De verwijzing van de regering naar andere
inkomsten diende om duidelijk te maken dat de NPS in de praktijk al over meer
inkomsten beschikt dan die van een A-omroep. Het argument van deze leden dat
de NPS niet over een eigen vermogen beschikt en daarom een reserve van 7%
nodig heeft, volgt de regering niet. In de eerste plaats is deze 7% nimmer
als een reserve bedoeld en kan dat ook niet zijn, omdat het hier gaat om gelden
die aan programma's besteed moeten worden. Dat omvang van het eigen vermogen
van de ledengebonden omroepinstellingen geen rol speelde bij het voorstel
tot verhoging van de ledenbijdrage mag ook blijken uit het feit dat, hoewel
er ook aanzienlijke verschillen tussen de eigen vermogens van de omroepverenigingen
bestaan, door de regering destijds een uniforme verhoging werd voorgesteld.
Bijgevolg kan de omvang van het eigen vermogen van de NPS evenmin een argument
zijn om de budgetverhoging van 7% toch toe te kennen, ook al is dit eigen
vermogen minder dan dat van de andere omroepinstellingen. Indien de NPS op
bedrijfseconomische gronden kan aantonen een reservepositie nodig te hebben
dan is dat op zichzelf genomen bespreekbaar op dezelfde wijze als dit onderwerp
eerder wel met de NOS is geregeld. Dat staat echter geheel los van de huidige
bepaling van artikel 103, lid 1, onderdeel a. De regering meent derhalve dat
er overtuigende argumenten zijn om deze bepaling niet in werking te laten
treden.De leden van de fractie van de PvdA stellen vast dat de regering in antwoord
op hun vragen over de bekostiging van de publieke omroep verwijst naar een
nog in te dienen notitie. Deze leden zijn van mening dat het van belang is
reeds nu, bij de beoordeling van het onderhavige wetsvoorstel, meer inzicht
te hebben in de opvattingen van de regering inzake de bekostiging van de publieke
dienst. Houdt de bekostiging rekening met de aard en omvang van de publieke
dienst, zo vragen zij de regering, waarbij deze leden erop wijzen dat het
wetsvoorstel de kwaliteit en de positie daarvan wil bevorderen. Voorts vragen
deze leden een stelliger standpunt van de regering ten aanzien van de bekostiging
van de publieke omroep dan werd gegeven in reactie op het op 3
september 1997 gepubliceerde artikel in Het Parool van mevrouw Van Zuijlen.Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer heeft de
regering toegezegd om nog vóór het eind van het jaar een notitie
te zullen opstellen over de contouren van de concessiewetgeving waarin taak,
omvang en bekostiging van de publieke omroep ook aan bod komen. De regering
vraagt begrip voor het feit dat de notitie nog in het kabinet dient te worden
besproken voordat deze aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Het standpunt
van de regering ten aanzien van de toekomstige bekostiging van de publieke
omroep is het laatst verwoord in het regeringsstandpunt inzake het rapport
van de commissie-Ververs (pagina 8 bovenaan): «Als de dan voorgestelde
maatregelen ter dekking van de structurele tekorten op de omroepbegroting
met succes zijn bekroond, hoeft er in 2000 volgens de huidige inzichten geen
problemen te zijn met de financiering. Op de lange termijn is de situatie
uiteraard onzeker.Dan komt ook de vraag aan de orde hoe de publieke bijdrage in de toekomst
vorm zal krijgen. Daarbij is de eerste overweging dat de publieke omroep niet
alleen goede, maar ook een voor iedereen toegankelijke basisvoorziening dient
te zijn. Dit kan ertoe leiden dat bekostiging uit algemene middelen wordt
overwogen, op een zodanige manier dat de onafhankelijkheid van de publieke
omroep binnen het kader van de Concessiewet gewaarborgd blijft».In mijn brief van 31 oktober 1997 over de omroepbegroting heb ik de Tweede
Kamer meegedeeld dat uitvoering van het onlangs door de NOS ingediende meerjarenplan
1998–2001 uitzicht biedt op een structureel gezonde financiële
meerjarenbegroting van de publieke omroep. De publieke omroep heeft zich gecommitteerd
aan het behalen van efficiency-opbrengsten ter grootte van circa f 70
miljoen structureel vanaf 1998.Tevens zorgen de DOB en STER voor een licht stijgende inkomstenstroom.De leden van de CDA-fractie stellen nog een aantal nadere vragen over
de verhouding van het wetsvoorstel met het grondrecht van de vrijheid van
vereniging. Met de regering zijn zij van mening dat de mediawetgever bevoegd
is om kwaliteitseisen te stellen aan omroepverenigingen, zij het niet onbeperkt.
Zij zijn echter van mening dat die bevoegdheid wordt overschreden wanneer
een contributiehoogte wordt voorgeschreven die boven een reële minimumbijdrage
plus indexering uitgaat en mede tot doel heeft bij te dragen aan een financieel
gezondere situatie bij de publieke omroep.De regering deelt de mening dat het stellen van kwaliteitseisen door de
wetgever niet onbeperkt is. Die eisen moeten, zoals artikel 11 EVRM stelt,
proportioneel en noodzakelijk zijn. In het voorliggende wetsvoorstel wordt
niet (meer) een contributieverhoging voorgesteld. Wel is aangegeven dat van
de wettelijke mogelijkheid tot indexering gebruik gemaakt zal worden. Dit
resulteert in een minimumcontributie van f 10,– vermeerderd met
f 2,60. De regering ziet niet in dat daarmee de wetgever haar bevoegdheid
overschreden zou hebben. Overigens is de regering niet van mening dat daarmee
een reële minimumcontributie wordt bereikt. Bij vergelijkbare maatschappelijke
organisaties ligt het contributieniveau beduidend hoger. Ook ziet de regering
niet goed in waarom van de leden van omroepverenigingen geen financiële
bijdrage aan de programmering van hun omroepvereniging gevraagd zou mogen
worden. Dit zou in de ogen van de regering de legitimering van deze verenigingen
belangrijk versterken. Het verheugt de regering dan ook dat de meeste omroepverenigingen
dit onderschrijven en bereid zijn tot een vrijwillige verhoging van de contributie
naar f 15,–. De leden van de CDA-fractie zullen het waarschijnlijk
met de regering eens zijn dat een dergelijke vrijwillige verhoging
van de contributie naar een reëel niveau de voorkeur verdient boven wettelijke
dwang.Deze leden hebben ook om een uiteenzetting gevraagd met betrekking tot
andere beperkende bepalingen dan de contributiedwang. Daarbij wijzen zij op
voorschriften inzake leeftijdsgrens, woonplaats en ontkoppeling. Niet alleen
in het licht van artikel 8 Grondwet stellen zij deze vraag, maar ook in het
licht van artikel 11 EVRM.Ten aanzien van de leeftijdsgrens en de woonplaats brengt het wetsvoorstel
geen materiële wijziging ten opzichte van de huidige wettelijke situatie.
De ontkoppeling van abonnement op een programmablad en het lidmaatschap van
een omroepvereniging leidt tot een zuiverder bepaling van de aanhang van omroepverenigingen
en versterkt daarmee hun legitimatie. Het zal duidelijk zijn dat dit een zaak
is waar de regering groot belang aan hecht. De regering ziet dit zowel in
het licht van artikel 8 Grondwet als artikel 11 EVRM als proportionele en
noodzakelijke maatregelen, die te rechtvaardigen zijn uit overwegingen van
algemeen belang ontleend aan de noodzaak tot versterking van de legitimering
van de omroepverenigingen. Het bestaansrecht van omroepverenigingen wordt
op die wijze beter gegarandeerd dan in de huidige wet. Het is dus uiteindelijk
ook in het belang van de omroepverenigingen zelf.De leden van de PvdA-fractie vragen of het niet voor de hand zou liggen
om de verplichting tot uitbesteding van minimaal 25% van de productie van
programma's (art. 54, lid 2) pas in te voeren als onderzoek is verricht naar
de samenstelling van de producentenmarkt en invloed van die uitbesteding op
de desbetreffende marktsector en als vast staat dat die invloed gunstig is.
Voorts vragen deze leden zich af of wel sprake is van een consistente beantwoording
in de memorie van antwoord ten aanzien van monopolie- of oligopolievorming
in de audiovisuele productiemarkt.De regering wijst erop dat haar aanvankelijke aarzelingen over deze in
het wetsvoorstel geamendeerde maatregel niet zozeer betrekking hadden op de
samenstelling van de productiemarkt, maar vooral op de negatieve gevolgen
voor enkele zendgemachtigden, die momenteel niet voldoen aan het hogere percentage.
Gelet op de huidige percentages is het niet aannemelijk dat de maatregel leidt
tot een aanzienlijke marktverruiming voor de marktsector. De maatregel is
allereerst ingegeven door de wens van de Tweede Kamer de reeds bestaande «bodem»
in de audiovisuele productiesector te verhogen als reactie op de vermeende
tendens van toenemende eigen productie door publieke omroeporganisaties. De
regering acht de verhoging ten opzichte van het huidige uitbestedingspercentage
voor de publieke omroep uitvoerbaar, mits deze in staat gesteld wordt geleidelijk
toe te groeien naar het verhoogde minimumpercentage als hieraan door individuele
zendgemachtigden of afzonderlijke televisienetten momenteel nog niet voldaan
wordt. Aangegeven is dat hierover overleg plaatsvindt met de publieke omroep,
Commissariaat voor de Media en het vertegenwoordigend orgaan van de productiesector,
OTP. Daarmee wordt volgens de regering tegemoet gekomen aan de bezwaren van
deze fractie. Nader onderzoek zoals deze leden voorstellen zal weinig toegevoegde
waarde hebben.Uit de eerdere beantwoording inzake oligopolievorming blijkt wellicht
onvoldoende dat een groot deel van de bij uitstek publieke programmering juist
door een groot aantal kleinere onafhankelijke producenten wordt geproduceerd.
Ook het Samenwerkingsverband van Kleinere Onafhankelijke film- en televisieproducenten
heeft bij de behandeling van het wetsvoorstel voor een quotumregeling van
25% gepleit. Zoals in de memorie van antwoord is aangegeven is echter niet
uit te sluiten dat de verhoging van het uitbestedingspercentage leidt tot
het afsluiten van volumecontracten. Dit zou kunnen leiden tot concentratie
binnen de groep van kleinere producenten, ook al omdat uit het recent in opdracht
van het ministerie van Economische Zaken verrichte bedrijfstakonderzoek
is gebleken dat de financiële positie van deze producenten zwak te noemen
is. Het onderzoeksbureau acht consolidatie van de Nederlandse televisieproductiebedrijven
zelfs wenselijk om schaalvergroting en versterking van onderhandelingspositie
van de productiesector te bereiken, waarbij gewezen wordt op het gegeven dat
in Nederland circa twee maal zoveel productiebedrijven (480) bestaan als in
het Verenigd Koninkrijk. Hoewel er sprake is van twee grote toeleveranciers
van de commerciële omroep is het moeilijk te spreken van een oligopolie.
De verhoging van het uitbestedingspercentage voor de publieke omroep heeft
bovendien op deze toeleveranciers geen directe gevolgen. Gezien het grote
aantal kleinere producenten, spoort dit met de vaststelling dat er geen aanwijzingen
zijn dat de maatregel monopolie- of oligipolievorming zal veroorzaken. ConcessiesDe leden van de fractie van het CDA missen in de memorie van antwoord
de door hen gevraagde grondige uiteenzetting over de juridische haalbaarheid
van die artikelen die in strijd zijn met de concessies. De gegeven reactie
achten zij onvoldoende.In de ogen van de regering bevat het wetsvoorstel geen bepalingen die
strijden met de verleende concessies. De gegeven reactie geeft daarvan een
uitgebreide uitleg. De regering acht het ook niet juist te spreken van onbehoorlijk
bestuur indien de wetgever wijzigingen in wetgeving aanbrengt die niet de
instemming van belanghebbenden hebben. De leden van de CDA-fractie zullen
het er toch mee eens zijn dat in ons land de regering de instemming van de
medewetgever behoeft en niet die van direct belanghebbenden.Deze leden achten voorts de door hen gevraagde reactie op de brief van
de NOS van 18 september 1997 ondermaats en juridisch onzorgvuldig.De in de NOS-brief geleverde kritiek is naar het oordeel van de regering
genoegzaam weerlegd in antwoord op vragen – zoals deze leden terecht
opmerken – van de leden van de fractie van D66. In aanvulling daarop
wijst de regering erop dat de huidige Mediawet in artikel 41b, tweede lid,
al sinds de invoering van het concessiestelsel de mogelijkheid van netoverschrijdende
programmering bevat en dat het wetsvoorstel niet iets totaal nieuws, maar
een gewenste verruiming voorstelt. De ingrijpendheid van de mogelijke uitbreiding
van netoverschrijdende programmering wordt bovendien sterk overdreven door
de NOS. Het ligt volstrekt niet in de lijn van de verwachting dat daarvan
uitbundig gebruik gemaakt zal worden. Uiteindelijk beslist de raad van bestuur
daarover met instemming van de betrokken omroepvereniging. Bij belangrijke
bezwaren van het ontvangende net zal de raad van bestuur daartoe niet snel
overgaan. Het instrument is bedoeld als een faciliteit die een flexibelere
programmering van de televisienetten mogelijk maakt indien dat nuttig en nodig
is. Uitgangspunt blijft het eigen vaste zendernet. Er kunnen echter goede
redenen zijn om daar incidenteel van af te wijken, bijvoorbeeld bij coproducties
van omroepverenigingen van verschillende televisienetten of bij gezamenlijke
programma-aankoop door hen. Indien dat zou moeten leiden tot netoverschrijdende
programmering, meent de regering dat de wet dat niet zou moeten beperken.
In de ogen van de regering worden de concessiehouders dan ook geen rechten
ontnomen maar veeleer extra rechten toegekend.Ronduit vreemd en weinig in overeenstemming met de regels voor behoorlijke
wetgeving achten de leden van de CDA-fractie de mededeling van de regering
dat zij voornemens is de 7 %-compensatie voor de NPS niet inwerking te laten
treden. Alvorens in te gaan op deze wetstechnische vraag, wordt verwezen naar
hetgeen over dit onderwerp reeds inhoudelijk is opgemerkt in antwoord op de
vraag van de leden van de PvdA-fractie. De regering merkt op dat zij inderdaad
in de memorie van antwoord verwezen heeft naar een verkeerd artikel zoals
ook de leden van deze fractie was opgevallen. De regering stelt voor de wijziging
van artikel 103, eerste lid, onder a, waarin de toevoeging «vermeerderd
met zeven procent» is opgenomen, niet inwerking te laten treden. Zij
acht dit niet strijdig met de regels voor de wetgeving aangezien het wetsvoorstel
zelf voorziet in deze mogelijkheid. Op grond van het debat ging zij ervan
uit dat indien het amendement zou worden aangenomen dat de contributieverhoging
schrapte, ook het amendement zou worden aangenomen dat beoogde de compensatie
voor de NPS te schrappen. Dat is niet gebeurd en daarmee was ook het moment
van een nota van wijziging verkeken. Uiteraard kan de regering geen harde
garantie geven dat het artikelonderdeel uit de wet zal worden verwijderd.
Daarvoor is de instemming van de medewetgever noodzakelijk. Wel kan de regering
het onderdeel niet inwerking laten treden.De leden van de CDA-fractie stellen vragen omtrent de bevoegdheid van
de raad van bestuur om bij de vaststelling van het meerjarenplan af te wijken
van de netmeerjarenplannen. Deze leden vragen hoe de stelling, dat die bevoegdheid
niet leidt tot inmenging in de programmatische autonomie van de zendgemachtigden,
zich verhoudt tot de bepaling van artikel 99, lid, 1, op grond waarvan de
raad van bestuur slechts rekening hoeft te houden met de netmeerjarenplannen.Deze leden merken op dat er in de regeling van de meerjarenplannen, de
netprofielen en de rol van de raad van bestuur een tegenstrijdigheid lijkt
te zitten. Dat is naar het oordeel van de regering niet het geval. De netprofielen
en de totstandkoming daarvan moeten formeel onderscheiden worden van de meerjarenplannen
en de totstandkoming daarvan. De vaststelling van de netprofielen raakt direct
aan de programmatischinhoudelijke autonomie van zendgemachtigden. Deze kunnen
dus ook niet zonder instemming van alle betrokken zendgemachtigden worden
vastgesteld of gewijzigd. Ook de raad van bestuur kan dat dus niet. Daarnaast
is er de vaststelling van de meerjarenplannen: eerst op netniveau door de
netbesturen, en vervolgens het meerjarenplan op het niveau voor de totale
landelijke publieke omroep door de raad van bestuur. Dat meerjarenplan is
een gecoördineerde planmatige uitwerking van de activiteiten en inzet
van middelen van de publieke omroep als geheel. Daarvoor is aan de raad van
bestuur een eigen verantwoordelijkheid gegeven. Daarmee heeft de raad van
bestuur echter geen mogelijkheid in handen om zendgemachtigden voor te schrijven
welke programma's zij moeten gaan maken. Dat is ook niet de strekking van
de afwijkingsmogelijkheid. Bovendien geldt nog, dat het besluit van de raad
van bestuur tot vaststelling van het meerjarenplan goedgekeurd moet worden
door de raad van toezicht, waarin ook alle zendgemachtigden zijn vertegenwoordigd.Op bladzijde 17 van de memorie van antwoord zegt de regering dat de raad
van bestuur geen bevoegdheden heeft ten aanzien van individuele programma's.
De leden van de CDA-fractie vragen naar aanleiding van deze uitspraak of de
raad toch beslissende invloed kan uitoefenen op programmavoorstellen van omroepverenigingen
via het programmaversterkingsfonds.De regering wijst erop dat de zendgemachtigden autonoom zijn en blijven
wat betreft de inhoud en vormgeving van de door hen te verzorgen programma's.
In die zin heeft de raad van bestuur geen bevoegdheden ten aanzien van individuele
programma's. De bestemming van de gelden voor programma versterking worden
door de raad van bestuur ingezet op basis van het overeengekomen programmabeleid
voor de publieke omroep als geheel. Van het programmaversterkingsfonds
kan door de zendgemachtigden vrijwillig gebruik worden gemaakt door het indienen
van programmatische voorstellen in het kader daarvan. De raad van bestuur
beslist vervolgens of deze programmatische voorstellen passen in het vastgestelde
programmaversterkingsbeleid. In globale zin en op hoofdlijn heeft de raad
van bestuur uiteindelijke een beslissende invloed.De leden van de CDA-fractie vraagt of de regering het met hen eens is
dat de uitbestedingsplicht van 25% niet voortkomt uit cultuurpolitiek doch
uit industriepolitiek en dat zij door alleen te worden opgelegd aan de publieke
omroep (en niet ook aan commerciële) discrimineert.De regering wijst allereerst op de voorgaande beantwoording van de vragen
van de PvdA-fractie over dit onderwerp. Zij is het met de leden van de CDA-fractie
eens dat de aanleiding van de verhoging van het uitbestedingspercentage vooral
een industriepolitiek karakter had, maar wijst erop dat tegelijkertijd aan
de maatregel ook cultuurpolitieke aspecten verbonden zijn. In dat verband
wijst zij op de conclusie die in de vorige kabinetsperiode getrokken is uit
het onderzoek door het bureau McKinsey naar de Nederlandse audiovisuele sector,
namelijk dat de ontplooiing van de Nederlandse cultuur hand in hand gaat met
het versterken van de marktpositie van de audiovisuele industrie.Het is om deze reden dat de regering belang hecht aan het slagen van het
zogenaamde Telefilmproject, dat leidt tot een versterkte samenwerking tussen
de publieke omroep en de onafhankelijke filmproducenten, mede tegen de achtergrond
van andere maatregelen die de Nederlandse film-industrie en de werkgelegenheid
daarbinnen versterken. Voorts kan ook de positie van onafhankelijke documentairemakers
en daarmee de Nederlandse documentaire traditie baat hebben bij het verhoogde
uitbestedingspercentage. Het gaat de regering derhalve te ver de verhoging
van het uitbestedingspercentage uitsluitend als industriepolitiek aan te merken.De regering is terughoudend met het stellen van stringentere eisen aan
de commerciële sector dan in Europees verband gebruikelijk is, maar acht
hogere eisen aan de publieke omroep op grond van het cultuurpolitieke belang
van de onafhankelijke productiesector, het publieke-dienstkarakter van de
publieke omroep, en de publieke financiering daarvan, wel te rechtvaardigden.
Er is met andere woorden sprake van «positieve discriminatie».Ten slotte wijst de regering erop dat zij een wijziging van het Mediabesluit,
waarin het huidige uitbestedingspercentage van 10% voor commerciële omroepen
is geregeld, onnodig acht aangezien het uitbestedingspercentage van de commerciële
omroepen die onder de Nederlandse jurisdictie vallen in de praktijk reeds
ver boven de 25% ligt en er ook geen aanwijzingen zijn dat dit percentage
zal verminderen.Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie nog of het juist is dat de
staatssecretaris vrij is het percentage van artikel 101, derde lid, vast te
stellen mits niet hoger dan 10%.De regering antwoordt dat dit inderdaad zo is. ArtikelsgewijsDe leden van de PvdA-fractie zijn wat verbaasd over het antwoord van de
regering op de vraag waarom het begrip «publieke omroep» niet
voorkomt in het definitie-artikel van de wet. Zij vinden het bovendien curieus
dat straks de nieuwe Telecommunicatie-wet wel een definitie van publieke omroep
zal bevatten.De regering meent dat zij niet wezenlijk van inzicht verschilt met de
leden van de PvdA-fractie. Ook de regering acht het wenselijk de publieke taakopdracht en de definitie van «publieke omroep» wettelijk
vast te leggen. Dat zal zijn beslag krijgen in de voorgenomen concessiewet.
In het onderhavige wetsvoorstel zag de regering daartoe nog geen aanleiding,
omdat het zich beperkt tot organisatorische wijzigingen binnen het lopende
concessieregime. Hetgeen deze leden voorts opmerken over het wetsvoorstel
Telecommunicatiewet berust op een misverstand. In dit wetsvoorstel wordt om
technische redenen een definitie gegeven van «publieke omroep»,
dit is echter geen inhoudelijke definitie zoals in de concessiewet wordt beoogd.
Bovendien wordt deze niet opgenomen in de Telecommmunicatiewet, maar in het
definitie-artikel van de Mediawet.Het wetsvoorstel Telecommunicatiewet bevat immers een belangrijke wijziging
van de Mediawet, die verband houdt met een betere afstemming tussen beide
wetten.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de verenigbaarheid van artikel
VI, waarin een delegatie is opgenomen met betrekking tot de inwerkingtreding
van de wet, met artikel 81 van de Grondwet.In antwoord hierop merkt de regering op dat een dergelijke inwerkingtredingsbepaling
zeker niet ongebruikelijk is en geheel conform de Aanwijzingen voor de regelgeving.
Van strijdigheid met artikel 81 Grondwet is geen sprake. Een dergelijke bepaling
maakt het, zoals deze leden terecht opmerken, mogelijk delen van een wet om
bijvoorbeeld procedurele redenen, later in werking te doen treden.Het niet in werking laten treden van artikel 10.3. lid 1, onderdeel a,
(7% compensatie NPS) houdt verband met het feit dat de Tweede Kamer het voorstel
voor verhoging van de contributie voor omroepverenigingen tot 25 gulden heeft
verworpen. Omdat de compensatie voor de NPS uitvloeisel was van de voorgestelde
verhoging, zoals hiervoor reeds opgemerkt, is met het schrappen van de contributieverhoging
naar 25 gulden de grondslag aan die compensatie komen te vervallen. Om die
reden zal dit onderdeel niet in werking treden en op enig moment kunnen worden
geschrapt. Wat betreft eventuele latere invoering van artikel 54, lid 2, waarin
de verhoging van het aandeel onafhankelijke produkties naar 25% is opgenomen,
is de regering van mening dat van omroepverenigingen in redelijkheid niet
kan worden verlangd dat zij meteen na inwerkingtreding van de wet daaraan
moeten voldoen. Praktisch is dat al moeilijk omdat de programmering voor het
lopende seizoen immers al vast ligt en voorts de omroepen enige tijd gegund
moet kunnen worden om aan deze nieuwe verplichting te voldoen. In het verslag
van uw Kamer is overigens ook gevraagd voor zorgvuldige invoering van de wet,
zodanig dat aan omroepen geen onredelijke eisen worden gesteld. Ik meen dat
een dergelijk gebruik van de inwerkingsbepalingen geheel verantwoord en juist
ook conform de bedoeling van dergelijke bepalingen is.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,A. Nuis 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19971998-25216-49c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl