Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders; Verslag schriftelijk overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20062007-29948, nr. D

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-02-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29948 nr. D

22-02-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBRIEF AAN MEVROUW BUSSEMAKEROndertekeningLichaamBRIEF VAN MEVROUW BUSSEMAKERAntwoorden van de indiener op de vragen van de vaste commissie
voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (brief Griffie nr. 137151 u van 22 januari
2007).AlgemeenGroepsafbakeningAwirUitvoering in brede zin en het duiventileffectNiet duurzame baan en steeds terugkerende werkloosheid
(in- en uitvliegen)Sterk wisselend inkomenTwee maanden per jaar (de schoolvakanties) niet werken;
dan geen inkomen hebbenPilotTijdsplanning en pilotOpleiding en startkwalificatieNiet-gebruikOverbruggingsregelingDe belastbaarheid van de Vazalo-toeslagUitstroom van alleenstaande ouders uit de WWBTabel 1 Uitstroom uit de bijstand naar leefvormTabel 2 Bijstandsuitkeringen aan thuiswonenden onder
de 65 jaarActualisering berekeningenNiet-bijstandsgerechtigden en de Vazalo-toeslagControle op leefvorm door de BelastingdienstTot slotBIJLAGEBRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29948Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 948Voorstel van wet van het lid Bussemaker houdende vaststelling van een
wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet
voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders)DVERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 22 februari 2007De vaste commissie voor Sociale Zaken en de Werkgelegenheid1 heeft op 22 januari 2007 nadere vragen gesteld aan mevrouw Bussemaker.Zij heeft daarop bij brief van 21 februari 2007 geantwoord.Ook de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft mede
namens de minister van Financiën bij brief van 21 februari 2007
geantwoord.De commissie brengt hiermee verslag uit van het aldus gevoerde schriftelijke
overleg.De griffier van de commissie,NieuwenhuizenBRIEF AAN MEVROUW BUSSEMAKERDen Haag, 22 januari 2007Op 28 november 2006 heeft de Kamer besloten de openbare behandeling
van het onderhavige initiatiefwetsvoorstel te schorsen teneinde de woordvoerders
in de gelegenheid te stellen de verdediger van het wetsvoorstel, alsmede de
staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een aantal vragen voor
te leggen.De vaste commissie heeft zich vervolgens over de inhoud van deze nadere
vragen beraden en legt deze hiermee ter beantwoording aan de initiatiefneemster
en de regering voor.De leden van de CDA-fractie hebben – ter voorbereiding van de afsluitende
plenaire behandeling – nog behoefte aan (nadere) antwoorden op de door
deze fractie gestelde vragen, die na de plenaire behandeling nog verdere verduidelijking
vergen.Allereerst willen deze leden zowel de initiatiefneemster als de staatssecretaris
uitnodigen nog eens meer diepgaand in te gaan op de problematiek van de groepsafbakening,
de mogelijkheden van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir),
de uitvoering in brede zin en het duiventil-effect.Ter toelichting willen deze leden nog het navolgende opmerken. De staatssecretaris
heeft tijdens de plenaire behandeling gesteld, dat de Wet werk en bijstand
(Wwb) het alleenstaande ouders minstens net zo goed mogelijk maakt om zorg
te combineren met deeltijdarbeid als Vazalo, misschien zelfs wel beter. De
Wwb biedt de zekerheid van een stabiel inkomen. Naar de mening van deze leden
veronachtzaamt de staatssecretaris hierbij het voornaamste argument vóór
invoering van Vazalo, nl. het dan gevangen blijven zitten in de Wwb; het blijft
dan juist voor deze kwetsbare groep wel jarenlang dit niveau en niets meer.
Het is naar de mening van deze leden – ook uit een oogpunt van preventief
beleid – volstrekt terecht, dat de initiatiefneemster naar een andere
oplossing heeft gezocht en deze ook heeft gevonden. Voor wie aanvaardt, dat
het in voldoende mate kunnen waarmaken van de huishoudelijke en gezinstaken
naast het verrichten van arbeid, in vele gevallen noopt tot deeltijdarbeid,
is de huidige situatie, ondanks allerhande tegemoetkomingen, niet toereikend.
Welke oplossingen ziet de staatssecretaris dan wel om beëindiging van
de bijstandssituatie te bereiken?De staatssecretaris memoreert terecht het breed verschil van inzicht van
wat binnen de Awir mogelijk is. De leden van de CDA-fractie handhaven vooralsnog
hun stellingname in dit opzicht – Vazalo is binnen de Awir mogelijk.
Met name de historie rond de kinderbijslag en -toeslag rechtvaardigt bovendien
niet, dat de kindertoeslag uitsluitend als een specifieke voorziening moet
worden gezien, ook hier gaat het om een algemene inkomensvoorziening.Met betrekking tot de groepsafbakening achten de leden van de CDA-fractie
het van groot belang, dat ook de initiatiefneemster nog eens duidelijk schetst
hoe zij zich deze, ook in de toekomst, voorstelt. Overigens achten de leden
van de CDA-fractie het als alleenstaande ouder hebben van een driedubbele
taak wel een reden voor een uitzonderingspositie.Hiernaast hebben deze leden duidelijk behoefte aan concretisering van
de problematiek van het duiventil-effect.De initiatiefneemster gaat er naar de mening van deze leden wel erg lichtvaardig
vanuit, dat het voor deze groep van alleenstaande ouders gemakkelijk zal zijn
een wat vastere baan of vastere werktijden te vinden. Zal juist het ontbreken
van een startkwalificatie hier geen belemmering vormen? Heeft vervolgens deze
visie geen gevolgen voor de beoogde uitstroom uit de Wwb?Kan de initiatiefneemster met enkele voorbeelden ook nog eens aantonen
hoe kan worden voorkomen, dat tijdens bijv. de zomervakantie toch het duiventil-effect
zal ontstaan?Denkt de initiatiefneemster niet dat – nu het om een vrije keuze
gaat om al dan niet van deze regeling gebruik te maken – niet-gebruik
van deze regeling toch vrij groot zal zijn? Op welke wijze kan dit worden
voorkomen? Door toch uit te gaan van het jaarinkomen? Kan de overbruggingsregeling
toch niet beter komen te vervallen? Welk beleid zou moeten worden gevoerd
om ook voor deze kwetsbare groep een meer vaste binding met de arbeidsmarkt
te bewerkstelligen, bijv. in de dienstverleningssector?Kan de initiatiefneemster, nu het recht op scholing is vervallen, nog
eens meedelen hoe de kansen op scholing nu kunnen worden verwezenlijkt, zeker
in het licht van de ontoereikende ontwikkelingen tot dusverre?Zou voorts een meer volgroeide Wwb, waarvan de Raad van State in zijn
afwijzing uitgaat, wel kunnen voorzien in een oplossing van de geschetste
problematiek voor alleenstaande ouders met opgroeiende kinderen en behorend
tot de groep met weinig of geen opleiding? Is het daarom geen zaak ook aan
een adequate opleiding alle aandacht te geven? Is – 16 maanden na de
plenaire behandeling in de Tweede Kamer, waarbij als belangrijk bezwaar tegen
de Vazalo-regeling onder meer werd opgevoerd «niet nu» –
de uitstroom van alleenstaande ouders uit de Wwb aanzienlijk toegenomen? Gaarne
een nadere kwantificering.Tenslotte de in- en uitvoeringsproblematiek. De staatssecretaris heeft
toegezegd hiernaar nog eens te willen zien. Is de uitkomst van deze bezinning
al bekend? Ook van de initiatiefneemster willen deze leden een helder antwoord
op de vraag of deze problematiek op verantwoorde wijze kan worden opgelost
en tegen welk tijdstip.Kan de gelijkschakeling van de diverse begrippen in Vazalo en Awir uitkomst
bieden?Valt er reeds meer te zeggen over het juridische risico van het onbelast
zijn van de Vazalo-toeslag en hoe valt dit risico te ondervangen?Bij een toereikende beantwoording van deze vragen zullen de leden van
de CDA-fractie dit wetsvoorstel steunen.De leden van de PvdA-fractie hebben nog behoefte aan antwoorden op een
tweetal vragen:De beantwoording van de eerste vraag ligt op de weg van de indienster.
De tweede vraag zal het best door de staatssecretaris kunnen worden beantwoord.De eerste vraag is de vraag of de indienster nog nader kan ingaan op het «heen
en weer» (duiventil) effect.Kan een schatting worden gegeven in hoeveel procent van de gevallen dit
effect zich zal voordoen en kan het effect nog gematigd worden?De tweede vraag betreft de invoeringstermijn. Is een invoeringstermijn
van 25 maanden niet erg lang en kan de staatssecretaris uitleggen waarom de
uitvoeringstermijn zo lang is en welke maatregelen kunnen worden genomen om
die te verkorten?Deze leden zien met belangstelling de antwoorden tegemoet.De leden van de fractie van de VVD hebben vragen aan de indienster:• Wat zijn, op basis van recente cijfers op dit gebied (zoals o.a.
CBS: Bijstandsuitkeringen 3e kwartaal 2006 en Armoedebericht 2006) thans de
cijfers ten aanzien van de drie door de indiener genoemde scenario’s
voor de budgettaire effecten Vazalo.• Welke zijn de argumenten om tot de verschillende groepsafbakeningen
te komen.• Wat is, op basis van recente cijfers op dit gebied de omvang van
de groep van niet bijstandsgerechtigden die in aanmerking zou kunnen komen
voor de Vazalo toeslag.• Wat is, op basis van recente cijfers op dit gebied, de grootte
van de groep uitkeringsgerechtigden die door wisselende inkomsten zou kunnen
gaan «schuiven» tussen bijstandsuitkering en Vazalo-toeslag.Vragen aan de staatssecretaris:• Kan op basis van recente cijfers op dit gebied (zoals o.a. CBS:
Bijstandsuitkeringen 3e kwartaal 2006 en Armoedebericht 2006) een bijgestelde
tabel worden geleverd van de budgettaire effecten Vazalo voor de komende 5
jaar.• Wat is op basis van recente cijfers op dit gebied de omvang van
de groep van nietbijstandsgerechtigden die in aanmerking zou kunnen komen
voor de Vazalo toeslag.• Wat is, op basis van recente cijfers op dit gebied, de grootte
van de groep uitkeringsgerechtigden die door wisselende inkomsten zou kunnen
gaan «schuiven» tussen bijstandsuitkering en Vazalo-toeslag.Met belangstelling zien deze leden de antwoorden van de indienster en
van de staatssecretaris tegemoet.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of zowel de indienster als
de staatssecretaris nog nader kunnen ingaan op de vraag in hoeverre de handhaving
door de fiscus minimaal even goed is gewaarborgd als de handhaving van de
Wwb door de gemeenten? Het betreft dan met name de vraag naar de controle
op leefvormen.De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,B. NieuwenhuizenBRIEF VAN MEVROUW BUSSEMAKER21-2-2007Antwoorden van de indiener op de vragen van de vaste commissie
voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (brief Griffie nr. 137151 u van 22 januari
2007).AlgemeenDe indiener van het wetsvoorstel is de leden erkentelijk voor de vragen
die zij hebben gesteld in aanvulling op de mondelinge behandeling van het
wetsvoorstel in uw Kamer op 28 november 2006.Bij die behandeling bleek brede steun voor de gedachte om vele alleenstaande
ouders de kans te geven door eigen inzet het regime van de Wet werk en bijstand
te verlaten en zo op eigen benen te gaan staan. Daarbij staat als beginsel
voorop dat werk moet lonen. Daarnaast is er de erkenning dat alleenstaande
ouders met jonge kinderen een zorgverantwoordelijkheid hebben voor hun kinderen,
waardoor een voltijdbaan gewoonlijk niet mogelijk is. Werk gaat boven een
uitkering, maar mag «niet ten koste gaan van de verzorging en opvoeding
van jonge kinderen...», zoals de CDA-fractie in de Kamer aangaf.Vazalo voorziet in de tijdelijke toeslag die het mogelijk maakt werk en
zorg te combineren en (mét de kinderen) buiten de bijstand te blijven.
Oók en juist voor vrouwen met onvoldoende of een beperkte opleiding,
want bij hen concentreert zich de problematiek.De vragen van uw Kamer geven de gelegenheid zorgvuldig in te gaan op diverse
belangrijke aspecten van het wetsvoorstel, die in het mondelinge debat nog
onvoldoende konden worden behandeld.GroepsafbakeningTijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel is door diverse fracties
de groepsafbakening aan de orde gesteld; de leden van het CDA, de VVD en van
GroenLinks vroegen daarover meer helderheid. In essentie gaat het dan om de
vraag of er juridisch houdbare gronden zijn om alleenstaande ouders met kinderen
onder de 16 jaar een bijzondere positie te geven.De indiener wil ter beantwoording van deze vraag ingaan op een aantal
aspecten: op de onderscheiden en specifieke positie van alleenstaande ouders
met jonge kinderen als categorie; op het systeem en de aard van de Wet werk
en bijstand in relatie tot de positie van de alleenstaande ouders ten opzichte
van andere groepen binnen die wet en op de proportionaliteit van de maatregelen.In aanvulling daarop zal worden aangegeven dat een specifieke maatregel
voor een specifieke categorie of doelgroep geen uitzondering is in de sociale
zekerheidswetgeving.Alleenstaande ouders met jonge kinderen hebben een aantal specifieke kenmerken.Zij hebben, naast de zorg voor de middelen van bestaan, óók
een maatschappelijk hoog geachte taak om kinderen op te voeden. Een taak die
vaak geheel en uitsluitend op hen alleen neerkomt. Het belang van die taak
is zo breed erkend dat de Universele verklaring van de rechten van de mens
spreekt over «het recht van moeder en kind op bijzondere zorg en bijstand»
(artikel 25). In de Universele verklaring van de Verenigde Naties over de
rechten van het kind worden die rechten uitvoering beschreven. Het gaat bij
alleenstaande ouders dus nooit alleen over de ouder, het gaat tegelijk over
de kinderen in de groeifase die daarvan direct afhankelijk zijn. Ook van SP-zijde
werd daar in het debat op gewezen. De vertegenwoordiger van de
SGP sprak van: «recht op aandacht en geborgenheid». Er is geen
andere doelgroep binnen de WWB die een vergelijkbare taak heeft met zo een
aanzienlijk tijdbeslag en zo een substantiële emotionele en fysieke belasting.Het gevolg van die taak is een tijdelijk beperkte beschikbaarheid voor
de arbeidsmarkt. Alleen dat al plaatst alleenstaande ouders in een geheel
andere positie dan andere categorieën met een beperkte beschikbaarheid
voor de arbeidsmarkt.Bijna alle alleenstaande ouders in de bijstand zijn vrouw (94%).
Hoewel de Wet werk en bijstand op zich niet discrimineert, leidt de combinatie
van de bepalingen van deze wet met de Nederlandse situatie waarin vooral vrouwen
zorgen voor kinderen feitelijk tot een situatie die dicht bij onbedoeld onderscheid
komt. Wie lang in de bijstand zit loopt immers een groter risico op blijvende
negatieve effecten voor loopbaan en aanvullende pensioenrechten. Ook hier
wijken alleenstaande ouders af van andere groepen in de bijstand.De Wet werk en bijstand is altijd bedoeld geweest als «last resort»:
als een laatste voorziening voor hen die geen andere mogelijkheden hebben
om voldoende inkomen te verwerven. Anders dan andere categorieën in de
bijstand geldt dat niet voor alleenstaande ouders: zij hebben wel degelijk
mogelijkheden om met arbeid voldoende inkomen te verwerven, maar zijn nog
niet in de positie om dat te doen vanwege de zorg voor hun kind(eren).Redenen én mogelijkheden genoeg naar de mening van de indiener
om alleenstaande ouders hier in een andere positie te brengen.De volgende en ermee samenhangende vraag is of de voordelen die Vazalo
aan die bijzondere positie verbindt proportioneel zijn. Anders gezegd: worden
de alleenstaande ouders niet bovenmatig bevoordeeld? De indiener meent die
vraag ontkennend te kunnen beantwoorden:• het voordeel is beperkt in omvang (betrokkenen komt net boven het
sociaal minimum uit) en per definitie tijdelijk (tot het jongste kind 16 jaar
is);• het voordeel is geconditioneerd. Er moet sprake zijn van inkomen
uit arbeid;• het voordeel is op efficiënte en effectieve wijze gericht
op een kernthema van de sociale zekerheid: het onafhankelijk worden van de
uitkering.Voor de alleenstaande ouder die in deeltijd werkt is de vrijlating van
inkomsten uit arbeid in de Algemene nabestaandenwet ruimer dan die in Vazalo.
Er blijft dus méér inkomen over dan met een Vazalo-toeslag.
Ook de vrijlatingsfaciliteit voor inkomen uit arbeid voor alleenstaande ouders
met kinderen jonger dan vijf jaar is in de WWB ruimer dan die in Vazalo. Daaruit
mag blijken dat de Vazalo-regeling een gepast karakter heeft.Een specifieke regeling voor een specifieke categorie is geen uitzondering
in de sociale zekerheid. Zo is in het gehele sociale zekerheidstelsel de uitkering
voor alleenstaanden hoger (70% minimumloon) dan die voor samenwonenden
(50% minimumloon). De IOAW/IOW geeft oudere werklozen specifieke rechten;
de Wet werk en inkomen kunstenaars geeft kunstenaars een specifieke positie
en voordelen die erop gericht zijn te komen tot voldoende inkomen uit een
beroepspraktijk als kunstenaar.Specifieke regelingen voor specifieke categorieën zijn dus geen uitzondering.De leden van de CDA-fractie vroegen ook naar de opvatting van de indiener
over de groepsafbakening in de toekomst.De groep alleenstaande ouders zal volgens de indiener ook in de toekomst
een zekere status aparte hebben waar het gaat om beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt.
De zorg voor en de opvoeding van kinderen onder de 16 jaar vraagt van de alleenstaande
ouder een beschikbaarheid die in verreweg de meeste gevallen een voltijdbaan
in de weg staat.Het hebben van voltijds vervanging is alleen weggelegd voor mensen met
een inkomen dat voldoende is om voltijdkinderopvang en de noodzakelijke huishoudelijke
hulp te financieren. Wel is denkbaar dat goed georganiseerde vormen van co-ouderschap
kunnen leiden tot een betere beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt. Maar de
sociale werkelijkheid laat zien dat die vormen van gedeelde zorg en opvoeding
voor kinderen voor velen onbereikbaar is.AwirTijdens de plenaire behandeling is gesproken over de vraag of het wetsvoorstel,
in het bijzonder de Vazalo-toeslag, past binnen het kader van de Algemene
wet inkomensafhankelijke regelingen. Ook in de schriftelijke vragen van uw
Kamer komt dat terug, onder andere in de vragen van de leden van de VVD-fractie.Naar de mening van de indiener ligt onderbrenging van de toeslag in de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen voor de hand.Ten eerste omdat het gaat om een inkomensafhankelijke regeling. Awir laat
er geen misverstand over bestaan dat zo een regeling thuishoort in die wet:
de Vazalo-toeslag is een toeslag van het Rijk, voor natuurlijke personen,
inkomensafhankelijk en waarvan de hoogte is vastgesteld in de wet Vazalo.
De Awir is geschreven voor zulke toeslagen.Ook een redenering vanuit het ongerijmde komt uit bij Awir: welke andere
wet zou immers geschikt zijn voor de Vazalo-toeslag? De belastingwet, i.c.
de Wet inkomstenbelasting 2001, is in de opvattingen van de regering naar
zijn aard niet bedoeld voor uitgaven (toeslagen), maar voor inkomsten (heffingen).De tweede reden is dat Awir een helder uniform kader biedt waarin de verschillende
regelingen én de benodigde persoonlijke gegevens samenkomen. Op die
wijze worden de administratieve lasten tot het absolute minimum beperkt.Alle reden dus om geen afzonderlijk instrument voor de Vazalo-toeslag
te maken. Conform het advies van de Raad van State van 28 februari 2005
is daarom het oorspronkelijke wetsvoorstel Vazalo gewijzigd om het aan te
passen aan de toen inmiddels tot wet verheven Awir-systematiek.Daarbij zijn, in antwoord op een andere vraag van VVD- en CDA-zijde, de
begrippen en definities in Vazalo gelijkgeschakeld aan die in Awir, om mogelijke
uitvoeringsproblemen of rechtsongelijkheid binnen de werkingssfeer van Awir
op dit terrein weg te nemen.Deze definities wijken overigens wel af van die in de WWB omdat de Awir
op het begrippenkader en de definities van de fiscale wetgeving is gebaseerd.Uitvoering in brede zin en het duiventileffectEen belangrijk aandachtspunt dat bij de mondelinge behandeling en in de
vragen van uw Kamer naar voren kwam was het «duiventileffect».
De leden van de CDA-fractie vroegen om een concretisering van deze problematiek.Daarop wordt in het onderstaande ingegaan aan de hand van drie veel voorkomende
situaties.Vooraf zij nog vermeld dat de wet Vazalo natuurlijk het meest aantrekkelijk
is voor mensen met een regelmatig inkomen. Het zal wellicht ook enige tijd
vragen om vanuit een bestaande bijstandsuitkering een baan met een inkomen
van 55% minimumloon (of minder indien er andere inkomsten zijn) te
vinden en oppas, overblijf, kinderopvang en naschoolse opvang te vinden. Vaak
zullen ook afspraken nodig zijn met familie, ex- of co-ouder, vrienden en
werkgever voor opvang bij ziekte van de kinderen. Maar dat geldt ook voor
alle alleenstaande ouders die nu al werken.Niet duurzame baan en steeds terugkerende werkloosheid
(in- en uitvliegen)Als iemand een tijdelijke baan kan krijgen is het natuurlijk lastig om
in te schatten of daar het Vazalo-jaarinkomen mee kan worden verdiend. Wel
is het vaak zo, dat een alleenstaande ouder al WW-rechten heeft opgebouwd
in de periode waarin voornamelijk voor de kleine kinderen werd gezorgd. Zo
kan een wachttijd tussen twee banen vaak al met een WW-uitkering en de Vazalo-toeslag
worden overbrugd.Mocht overigens aan het eind van het jaar blijken dat het Vazalo-drempelinkomen
niet is gehaald, dan zal nooit meer worden teruggevorderd dan tot bijstandniveau.Belangrijk is dus dat in het jaar voorafgaand aan het Vazalo-gebruik,
wanneer de alleenstaande ouder nog in de bijstand zit, alvast ervaring wordt
opgedaan. Dan is de gemeente nog aan zet met het ondersteuningsinstrumentarium
waarin overigens de Wet-Vazalo voorziet.Sterk wisselend inkomenIndien iemand bijvoorbeeld als oproepkracht een sterk wisselend inkomen
heeft kan dat een probleem opleveren omdat de Vazalo-toeslag van maximaal
35% minimumloon per maand niet toereikend is voor de vaste lasten en
het levensonderhoud. Om toch te kunnen voldoen aan de randvoorwaarde om op
jaarbasis gemiddeld 55% van het minimumloon te halen moet dan in de
werkperiodes bijna voltijds worden gewerkt. Dat lijkt een zware belasting.Bedacht moet worden dat thans ook in de bijstand door (12% van
de) alleenstaande ouders in deeltijd wordt gewerkt. Die inkomsten worden nu
(behoudens uitzonderingen voor ouders van jonge kinderen) verrekend. De wijze
waarop dat gebeurt leidt tot zeer forse inkomensschommelingen. De regels over
de verrekening met de bijstand zijn namelijk zeer verschillend. Inkomsten
worden in de regel achteraf verrekend na inlevering van het salarisstrookje.
Er is dan dus een schuld aan de bijstand. Sommige gemeenten verlagen de bijstand
nu op verzoek te voren, maar als de maandverdiensten niet zeker zijn, weet
betrokkene vooraf niet of een maand later sprake zal zijn van een schuld of
van een overschot. Kort gezegd: werken in de bijstand leidt per definitie
tot een wisselend maandinkomen, maar de regels daarvoor zijn per gemeente
verschillend. In het algemeen geldt dat na 30 dagen werken de bijstandsbetaling
wordt gestopt en na twee maanden de bijstandsverlening wordt beëindigd.
Vervalt dán het werk, dan moet de bijstand opnieuw worden aangevraagd.
Toekenning duurt vaak 8 weken.Twee maanden per jaar (de schoolvakanties) niet werken;
dan geen inkomen hebbenOok werkende ouders uit tweeoudergezinnen willen graag de schoolvakanties
zoveel mogelijk vrij zijn. Daarom zijn veel werkgevers bereid afspraken te
maken zodat ATV-dagen kunnen worden gespaard; of iemand werkt een uur of een
dagdeel per week langer om de opgespaarde tijd in de schoolvakantieperiode
op te kunnen nemen. Als het zó wordt opgelost stopt het inkomen niet.Tijdens de mondelinge behandeling en in de nadere vragen die zijn gesteld
bleek dat signalen van een gemeente over mogelijke uitvoeringsproblemen van
de Vazalo-regeling een nadere toelichting vereisen. Daartoe is in een bijlage
door de indiener puntsgewijs de brief van de gemeente Weert van commentaar
voorzien.In dit verband voegt de indiener daaraan toe dat er vóór,
tijdens en in de eindfase van de ontwikkeling van het wetsvoorstel over de
uitvoerbaarheid van Vazalo ruim overleg en afstemming is geweest met deskundigen
uit het veld, ervaringsdeskundigen en organisaties daarvan (bijstandsvrouwen),
het Uitvoeringspanel bijstand (de vaste overlegpartner van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid namens de gemeenten), beleids- en uitvoeringsmedewerkers
van enkele gemeenten en de grote gemeenten, de VNG-ambtelijk en de Commissie
Sociale Zaken van de VNG. Dit overleg heeft geleid tot wijzingen ter wille
van de uitvoeringspraktijk. Alle genoemde overlegpartners hebben zich kunnen
vinden in het thans voorliggende wetsvoorstel. De gemeenten Amsterdam, Den
Haag, Rotterdam, Utrecht en Delft hebben via afzonderlijke reacties gewezen
op de wenselijkheid van de invoering van het wetsvoorstel.PilotGelet op de vragen en opmerkingen van uw Kamer kan worden overwogen nader
onderzoek te doen door gemeenten en andere betrokkenen naar het wegnemen van
belemmeringen voor het gebruik van de Vazalo-regeling. Dat kan in de vorm
van een pilot die op korte termijn zou kunnen worden gestart. Onderzocht zou
kunnen worden – in bijvoorbeeld drie gemeenten – hoe de alleenstaande
ouder met het gemeentelijk instrumentarium van het W-deel van de WWB kan worden
ondersteund om met succes gebruik te kunnen maken van Vazalo.In zo een pilot kan gedacht worden aan:• een lokaal of regionaal arbeidscontract bijvoorbeeld in de kinderopvang
of een functie in het domein van de WMO waarbij een minimaal jaarinkomen van
55% minimumloon en een vast maandelijks inkomen wordt gegarandeerd.
(In andere sectoren bestaat al zo een door de gemeente ontwikkelde constructie);• het opdoen van ervaring in het regelen en organiseren van een netwerk
voor de opvang van kinderen om deeltijdwerk mogelijk te maken;• het zo snel mogelijk behalen van een startkwalificatie, het doen
van stages en het opdoen van werkervaring;• regionaal overleg met sociale partners om de toegang tot de arbeidsmarkt
voor deze doelgroep te verbeteren;• het vinden van een oplossing voor het beginsel dat werk ook voor
deze mensen moet lonen.Bij algemene maatregel van bestuur kan gebruik gemaakt worden van de experimenteermogelijkheid
in de WWB.Duidelijk is overigens dat het opheffen van de armoedeval boven de bijstandsgrens
hierbij onmogelijk blijft, ook wanneer sprake is van een pilot.Tijdsplanning en pilotDe invoering van de Wet-Vazalo is voor wat betreft de Belastingdienst/Toeslagen
voorzien per 1 januari 2009.De Belastingdienst zal dan starten met de maandelijkse bevoorschotting van de Vazalo-toeslag. Voorts zal de dienst in het eerste kwartaal
van 2009 de eenmalige toeslag na rato uitkeren aan degenen die in het voorafgaande
jaar aan de toegangsvoorwaarden voor Vazalo hebben voldaan. Ook zal in het
eerste kwartaal van 2009 door de Belastingdienst/Toeslagen de aanvullende
toeslag worden uitgekeerd aan die alleenstaande ouders die een inkomen hebben
tussen 90% en 115% van het minimumloon.Het voortraject via de gemeenten is voorzien per 1 januari 2008.Indien een pilot wordt gehouden biedt het voorliggende wetsvoorstel de
mogelijkheid om bij Koninklijk Besluit de inwerkingtreding van WWBartikel
36a op een nader te bepalen tijdstip in 2008 te laten plaatsvinden. Bijvoorbeeld
per juli 2008.Artikel 36a regelt dan dat de aanvulling op de eigen inkomsten niet langer
wordt betaald als bijstand maar als een arbeidstoeslag.Opleiding en startkwalificatieHet belang van scholing is in uw Kamer door diverse fracties aan de orde
gesteld: de leden van de PvdA- en de SP-fractie en de fractie van GroenLinks
wezen er met nadruk op. De leden van de CDA-fractie vragen naar de kansen
op scholing – nu Vazalo geen recht op scholing geeft – mede gelet
op de ontoereikende ontwikkelingen tot nu toe.De indiener onderschrijft de opvatting dat de ontwikkelingen tot nu toe
ontoereikend zijn geweest. De scholingsplicht is uit het oorspronkelijke wetsvoorstel
geschrapt, op verzoek van de gemeenten. Nu de gemeenten daar zo nadrukkelijk
om hebben gevraagd, mag van hen worden verwacht daartoe zelf de nodige initiatieven
te nemen.Daar komt bij dat Vazalo de alleenstaande ouders een perspectief biedt
dat in de bijstand ontbreekt: de mogelijkheid om met een Vazalo-toeslag aan
de bijstand te ontsnappen. Deze ouders zullen dus zelf een groter belang hebben
bij scholing.Er is nog een andere ontwikkeling in dit verband. In het recente Coalitieakkoord
van 7 februari 2007 is afgesproken dat de sollicitatieplicht voor alleenstaande
ouders met een kind onder de 5 jaar wordt geschrapt, maar daar staat een scholingsplicht
voor deze groep tegenover. Het ligt voor de hand dat de gemeenten zich hiermee
gaan bemoeien. «Scholing» wordt dan een integraal element van
het gemeentelijk werk- en bijstandbeleid.Daarmee wordt het voor andere alleenstaande ouders gemakkelijker daaraan
mee te doen.Deze leden vragen ook of het ontbreken van een startkwalificatie geen
belemmering zal zijn om een wat vastere baan of vastere werktijden te vinden.Het is zeker waar dat mensen zonder startkwalificatie een probleem hebben
op de arbeidsmarkt, dat wil zeggen dat hun positie fluctueert met de spanning
op de arbeidsmarkt. Zoals de Raad voor Werk en Inkomen schrijft: «Het
kost hen veel moeite om werk te vinden en in een neergaande conjunctuur zijn
zij de eersten die hun baan verliezen» (www.rwi.nl, 15-2-07).Maar juist op dat punt komt op dit moment een aantal ontwikkelingen samen
die gunstig zijn voor de alleenstaande ouders.Ten eerste de opgaande conjunctuur, die niet alleen gepaard gaat met de
creatie van banen, maar door schaarser wordend gekwalificeerd personeel ook
meer ruimte geeft aan mensen die laaggekwalificeerd zijn. Dat is de op- en
neergaande beweging waar de RWI over spreekt. Overigens is het redelijk om
aan te nemen dat de schaarste aan personeel voorlopig aanhoudt door de processen
van vergrijzing en ontgroening.Ten tweede kan worden gewezen op het recente Coalitieakkoord, dat aanzienlijk
meer ruimte wil maken aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Daarbij is te
wijzen op de participatie-, brug-, opstap- en investeringsbanen,
maar met name ook op de markt voor persoonlijke dienstverlening die zal worden
ontwikkeld.Ten derde hebben de gemeenten er per 1 januari 2007 een breed takenpakket
bij gekregen: de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning. Verwacht
mag worden dat die de vraag naar lager gekwalificeerd personeel zal doen toenemen.De markt voor persoonlijke dienstverlening en de mogelijkheden van de
WMO bieden bij uitstek de gemeenten de gelegenheid om alleenstaande ouders
met de Vazalo-toeslag uit de bijstand te krijgen.Het wetsvoorstel Vazalo komt dus op een moment dat de vraag naar personeel én
de arbeidsmarktmogelijkheden toenemen en geeft een prikkel aan alleenstaande
ouders om op de vraag naar personeel in te gaan. Natuurlijk geldt dat in dezelfde
mate voor alle andere mensen in de bijstand, maar de indiener is ervan overtuigd
dat Vazalo een aanzienlijk sterkere prikkel kent voor de betrokken ouders.Dat alles laat onverlet dat scholing van groot belang is om aan de slag
te kunnen blijven, ook over de conjunctuurcyclus heen.De overheid kan hier niet dwingen, wel stevig duwen: voor personen onder
de 27 jaar zal het bijzonder moeilijk worden om straks nog voor bijstand in
aanmerking te komen. Bij mensen die ouder zijn zal de prikkel vooral uit henzelf
moeten komen. Daarbij moet bedacht worden dat alleenstaande ouders over het
algemeen jonge mensen zijn met veel potentie. Wat hen hindert is het ontbreken
binnen de bijstandswet van een reële beloning voor arbeid, zolang met
deeltijdarbeid nog niet aan de bijstand kan worden ontsnapt. Economisch gezien
wijzigt Vazalo het niveau van de afweging tussen gaan werken en in de bijstand
blijven: al op een lager niveau van arbeidsinzet wordt werken aantrekkelijker
dan een uitkering.Dat komt ouder, kind én samenleving ten goede.Niet-gebruikVazalo is geen voorliggende voorziening en het gebruik ervan is dus niet
verplicht, zo geven de leden van de CDA-fractie aan, die daaraan de vraag
koppelen of om die reden het niet-gebruik toch vrij groot zal zijn.Vazalo is ontworpen vanuit de praktisch gevoelde behoefte. Met alleenstaande
ouders en hun organisaties is erover gesproken. Van die kant is de vraag naar
de mogelijkheden die het voorliggende wetsvoorstel biedt bevestigd. Dat is
geen garantie dat in groten getale gebruik zal worden gemaakt van de mogelijkheden
van Vazalo.Maar het belang is er wel: bij de alleenstaande ouder die met het (deeltijd)werk
een hoger inkomen én aanvullende pensioenrechten verwerft, maar ook
bij de gemeente die kostbare bijstandskosten kan besparen.De praktijk zal moeten uitwijzen hoe groot het daadwerkelijke gebruik
is.OverbruggingsregelingDe leden van de CDA-fractie vragen of de overbruggingsregeling misschien
niet beter kan vervallen.Naar de mening van de indiener is dat om twee redenen niet wenselijk.
De eerste reden is dat het de alleenstaande ouder zal remmen om naar de arbeidsmarkt
te gaan op het moment dat de ouder er zelf aan toe. Het zal dan immers niet
of nauwelijks «lonen». Tegenover de arbeidsinspanning en de zorg
om de kinderen tijdens het werken elders onder te brengen staat dan geen extra
inkomen.De andere reden is dat veel ouders een zekere aanloop nodig hebben: mensen
moeten vertrouwen krijgen dat ze de sprong uit de bijstand kunnen
maken, dat een deel van de zorg voor het kind ook tijdelijk aan een ander
kan worden overgedragen.Het is niet zo een gemakkelijke opgaaf om – komend uit de bijstand –
met arbeid direct minimaal € 4 475 aan jaarinkomen uit arbeid
te verwerven en dus te voldoen aan één van de voorwaarden voor
de Vazalo-toeslag. In veel gevallen zal een aanloopperiode nodig zijn voor
scholing, gewenning, proeftijd tegen lager loon, etc.Daar komt bij dat het schrappen van de overbruggingsuitkering niet echt
een wezenlijke vereenvoudiging in de systematiek zou opleveren.De belastbaarheid van de Vazalo-toeslagValt er, zo vragen de leden van de CDA-fractie, reeds meer te zeggen over
het juridische risico van het onbelast zijn van de Vazalo-toeslag en hoe valt
dit risico te ondervangen?In het wetsvoorstel wordt in artikel 8 een wijziging voorgesteld van artikel
3.104 van de Wet inkomstenbelasting 2001. Daar wordt een nieuw onderdeel h.
ingevoegd, waarin de Vazalo-toeslag wordt aangewezen als een verstrekking
die van inkomstenbelasting is vrijgesteld. De Vazalo-toeslag wordt daarmee
net zo behandeld als een betaling voor studiefinanciering, kinderopvang, kinderbijslag,
of een bedrag op grond van de AWBZ. Hiermee wordt juridisch vastgelegd dat
de Vazalo-toeslag onbelast is.Uitstroom van alleenstaande ouders uit de WWBDe leden van de CDA-fractie vragen recente cijfers over de uitstroom uit
de WWB, nu die wet al enige tijd in werking is.Over de uitstroom zijn inmiddels de volgende gegevens bekend:Tabel 1 Uitstroom uit de bijstand naar leefvormLeefvorm2003% 20032004% 20042005% 2005 Alleenstaande59 410 64% 68 025 65% 67 175 64%Alleenstaande ouder 21 615 23% 23 550 22%23 400 22%(Echt)paar11 53012%13 06512%13 84013%Anders3850%5050%5351%Onbekend450%00%150%Totaal92 985100%105 140100%104 970100%Bron: CBSTabel 2 Bijstandsuitkeringen aan thuiswonenden onder
de 65 jaarx 1 000 personen2005 30 jun 2005 30 sep2005 31 dec 2006 31 mrt 2006 30 jun 2006 30 sepMutatie 30-9-05 30-9-06Alleenstaande192188187186184177– 11Alleenstaande ouder929089888785– 5(Echt)paar535252515048– 4Anders1111110Bron: CBSBeide tabellen laten een uitstroom zien, die vermoedelijk meer de economische
conjunctuur reflecteert dan de gewijzigde verantwoordelijkheidsverdeling in
de Wet werk en bijstand. Die indruk wordt versterkt door de constatering van
het CBS: «Mensen blijven steeds vaker langere tijd aangewezen op bijstand.
Meer dan 80 procent van de bijstandsuitkeringen loopt langer dan een jaar.
Op 1 januari 1998 had nog maar 75% van de uitkeringen een duur
van één jaar of langer» en het feit dat in het derde kwartaal van 2006 het aantal uitkeringen met bijna 11 000 is
afgenomen: de grootste daling in één kwartaal sinds 1999 aldus
het CBS (persbericht 28-11-2006).Waar het dus om gaat is bijstandsgerechtigden gereed te maken om de overstap
naar de arbeidsmarkt te maken op het moment dat de kansen zich voordoen.Actualisering berekeningenDe leden van de VVD-fractie vragen naar een actualisatie van de budgettaire
effecten van Vazalo op grond van de nieuwe bijstandscijfers.Deze leden vragen ook naar een bijgestelde raming voor de budgettaire
effecten voor de komende vijf jaar. De cijfers die uw Kamer zijn gepresenteerd
zijn gebaseerd op berekeningen van het ministerie van Financiën van oktober
2006. De bijstandscijfers bij het CBS zijn vanaf januari 2006 voorlopig. Pas
na enige maanden in 2007 kan het CBS definitieve cijfers over de bijstandsuitkeringen
in 2006 geven. Het maken van een nieuwe berekening met voorlopige cijfers
voor de periode september 2006 tot november 2006 levert geen nieuwe informatie
op.De indiener verwacht bij de evaluatie van een pilot in 2008 een meer exacte
berekening te kunnen maken. Overigens blijkt uit de door het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid geleverde gegevens dat de uitstroom uit de
bijstand van de doelgroep afneemt.Niet-bijstandsgerechtigden en de Vazalo-toeslagVolgens gegevens van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zou een groep van ruim 25 000 personen die nu niet bijstandsgerechtigd
is in aanmerking kunnen komen voor de Vazalo-toeslag. Dit in antwoord op een
vraag van de leden van de VVD-fractie.Controle op leefvorm door de BelastingdienstDe leden van de fractie van GroenLinks vroegen naar de fraudegevoeligheid
van de regeling en de mogelijkheden van de fiscus in vergelijking met die
van de bijstand en de gemeenten.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de handhaafbaarheid. Ook de VVD-fractie
in de Tweede Kamer heeft daar uitvoerig vragen over gesteld bij de behandeling
in die Kamer.Samengevat is het antwoord dat voor Vazalo gebruik wordt gemaakt van data
die in het fiscale systeem worden gehanteerd, zoals ook gebeurt voor de huur-,
zorg- en kindertoeslag. Awir, op grond waarvan deze toeslagen worden uitgekeerd,
kent bestandskoppelingen tussen de diverse authentieke basisadministraties.
Voor gegevens wordt dus niet alleen uitgegaan van wat de cliënt meedeelt,
maar ook van alle basisadministraties van de overheid.Het plegen van fraude met Vazalo betekent dus ook fraude voor de andere
wetten, omdat de basisgegevens gelijk zijn. Het opgeven van onjuiste data
is strafbaar gesteld in Awir en in Vazalo. De bestandskoppelingen maken fraude
niet lonend.Overigens is het aantal gegevens dat nodig is voor Vazalo beperkt; daarmee
is de kans op onjuiste gegevens ook kleiner.Tot slotIn het Coalitieakkoord van 7 februari 2007 wordt gesproken over het
vervallen van de sollicitatieplicht voor alleenstaande bijstandsgerechtigde
ouders met kinderen tot 5 jaar voor een maximale periode van 6 jaar. Dat laat
onverlet dat deze ouders zélf de wens kunnen aangeven om in deeltijd
te gaan werken.In het akkoord is eveneens opgenomen dat er een regeling zal komen die
werken in deeltijd voor sollicitatieplichtige alleenstaande ouders met kinderen
financieel aantrekkelijk maakt.Naar de mening van de indiener sluiten beide afspraken goed aan bij doel
en opzet van het wetsvoorstel-Vazalo.BIJLAGEDe sectordirecteur Sociale Zaken van de gemeente Weert heeft uw Kamer
een brief gestuurd waarin hij aangeeft problemen te zien bij de invoering
van de Wet-Vazalo.Hier volgt puntsgewijs een korte reactie.1Er gaat geen loket af want voor bijzondere bijstand,
flankerend beleid en schuldhulp moet men toch weer bij de gemeente zijn.Dat men voor genoemde dienstverlening altijd naar de gemeente moet is
waar en goed. Maar met een Vazalo-regeling hoeft men niet meer naar het bijstandsloket,
geen girostrookjes meer in te leveren, geen maandelijkse inkomensbriefjes
meer te overhandigen en is er geen angst meer dat de tandenborstels worden
geteld.De voor Vazalo te verstrekken gegevens aan de Belastingdienst/Toeslagen
zijn nagenoeg dezelfde als die voor huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag.
Dat kan straks via een formulier.2Kinderalimentatie wordt niet gekort bij Vazalo en wel
bij bijstand. De Vazalo-regeling geeft bijstandsgerechtigden voordeel.Dat is waar; de betreffende alleenstaande ouders zitten ook niet meer
in de bijstand. Ze maken gebruik van Awir zoals mensen die huurtoeslag, zorgtoeslag,
kinderopvangtoeslag en straks kindertoeslag ontvangen. Voor al deze gebruikers
van een inkomensafhankelijke regeling wordt de kinderalimentatie buiten beschouwing
gelaten. Dat uitzonderen voor Vazalo-ouders binnen Awir zou geen pas geven.3Hoe zit het met de partneralimentatie die niet betaald
wordt, hier helpt de gemeente.Hier helpt de gemeente zichzelf: de partneralimentatie wordt namelijk
geheel met de bijstandsuitkering verrekend, net zoals de kinderalimentatie.4, 5, 6, 9, 11Over de risico’s van de calculerende burger,
misbruik en de aanname dat Vazalo een voorliggende voorziening is en het duiventileffectHet niet tijdig melden van inkomenswijzigingen ten opzichte van de situatie
waarop bevoorschotting vanuit Awir plaatsvindt is strafbaar.Vazalo is geen verplichte regeling, geen voorliggende voorziening. Daarom
kan het niet-gebruik van de regeling niet negatief worden gesanctioneerd door
de gemeente.Awir is door bestands- en informatiekoppeling weinig fraudegevoelig; zie
ook de beantwoording van vragen daarover vanuit de Tweede Kamer.De calculerende burger die in Vazalo stapt moet wel 55% minimumloon
aan inkomen zelf verwerven. Daarvoor wérkt men in plaats van bijstand
te ontvangen.De calculerende overheid is veel goedkoper uit met het schrappen van een
bijstandsuitkering van 90% minimumloon in ruil voor een Vazalo-toeslag
van maximaal 35% minimumloon. Het wetsvoorstel levert de overheid bij
een uitstroom van 60% van de populatie alleenstaande ouders in de bijstand
na aftrek van alle kosten uiteindelijk € 290 mln op.De opmerkingen over het duiventileffect worden beantwoord in de brief
aan de Eerste Kamer.7Het risico dat de opleiding wordt afgebroken voordat
men een startkwalificatie heeft, omdat werken met Vazalo-toeslag meer zou
opleveren.De alleenstaande ouder moet zonder startkwalificatie wel 55% minimumloon
verdienen en als het jongste kind 12 jaar is nog meer. Het probleem nu is
dat de gemeente aan 64% van de alleenstaande bijstandouders zonder
statkwalificatie nauwelijks adequate scholing kan bieden (bron: Divosa en
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Op grond van het Coalitieakkoord
worden alleenstaande ouders zonder startkwalificatie met kinderen tot vijf
jaar straks verplicht zich te scholen. De gemeenten worden dus verplicht die
scholing te (laten) geven.8Bij kwijtschelding van gemeentelijke lasten en bij
bijzondere bijstand telt de kinderalimentatie mee als inkomen, waardoor het
financiële voordeel verdwijnt.Voor kwijtschelding is dat het geval, maar de kinderalimentatie zal een
veelvoud zijn van het kwijt te schelden bedrag. Voor de bijzondere bijstand
ligt dat anders. De gemeente mag zelf de draagkracht in het inkomen bepalen
en daarbij kinderalimentatie meenemen. Dat is ook interessant voor mensen
met huur- en zorgtoeslag.10De alleenstaande ouder die fysiek beperkt inzetbaar
is zal terugvallen op de bijstand zodra het jongste kind 12 jaar wordt.Dat zou kunnen als in tijd geen verhoging mogelijk is. Maar met het flankerend
WWB-beleid (daar krijgen de gemeenten straks extra geld voor) kan door aanvullende
scholing een hoger uurtarief worden verdiend zonder dat de belastbaarheid
toeneemt. Dat is voor de gemeente een diepte-investering die loont en thans
nagenoeg nooit wordt benut.12Andere gemeentelijke regelingen zoals premiebeleid
zouden voordeliger kunnen zijn.Dat kan, maar dat beperkt zich als regel wel tot eenmalige toekenningen.Het zal aardig zijn om te zien hoe zich dat bij mogelijke pilots zal ontwikkelen.De VNG, het gemeentelijke uitvoeringspanel voor Sociale Zake en Werkgelegenheid,
de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Delft hebben schriftelijk
aangegeven zich in het wetsvoorstel te kunnen vinden en er graag snel mee
aan de slag te gaan.BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 februari 2007Hiermee beantwoord ik, mede namens de Minister van Financiën, de
nadere vragen die door leden van de vaste commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid zijn gesteld bij het initiatiefwetsvoorstel Voorzieningen
arbeid en zorg alleenstaande ouders (Vazalo). Overigens wordt in deze antwoorden
geabstraheerd van de gevolgen van het nieuwe (concept)regeerakkoord dat recent
gepubliceerd is. De reden hiervan is dat wij de relatie tussen dit akkoord
en Vazalo ter beoordeling aan onze opvolgers willen laten.Wij hebben met belangstelling kennis genomen van de nadere vragen, waarin
wij de onderwerpen herkennen waarover tijdens de openbare behandeling van
het initiatiefwetsvoorstel door uw Kamer op 28 november 2006 onduidelijkheid
is blijven bestaan. Wij zijn de leden van de vaste commissie erkentelijk voor
de geboden mogelijkheid om ons standpunt nader toe te lichten.Op uitnodiging van de leden van de CDA-fractie gaan wij nog eens meer
diepgaand in op de problematiek van de groepsafbakening, de mogelijkheden
van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir), de uitvoering
in brede zin en het duiventil-effect.Bij de problematiek van de groepsafbakening is de vraag aan de orde of
met het initiatiefwetsvoorstel een gerechtvaardigd onderscheid wordt gemaakt
tussen alleenstaande ouders en andere kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.
Blijkens de memorie van toelichting bij het initiatiefwetsvoorstel wil indienster
alleenstaande ouders de kans bieden én prikkelen om arbeid en zorg
te combineren en op die manier zelf te voorzien in de noodzakelijke middelen
van het bestaan: «werk boven inkomen». Het wetsvoorstel heeft
als doel de alleenstaande ouders in de gelegenheid te stellen om met werk
in deeltijd een voldoende inkomen te verwerven zodat een beroep op de bijstand
niet meer nodig is, de regeling zo vorm te geven dat meer werken meer loont
en de inkomenspositie van alleenstaande ouders met een inkomen rond of vlak
boven het sociaal minimum te verbeteren (Kamerstukken II 2004/5, 29 948,
nr. 6, p. 3). Het uitgangspunt van de combinatie van arbeid en zorg
is niet uniek voor alleenstaande ouders. Dat speelt bijvoorbeeld ook bij mantelzorgers.
Daarnaast kan de beschikbaarheid voor arbeid worden beperkt als er sprake
is van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid of van ouderen die al heel lang in
de bijstand zitten. Het doel van het initiatiefwetsvoorstel is niet dusdanig
specifiek dat dit voor deze groepen niet zou hoeven te gelden. Noch in het
uitgangspunt, noch in het doel van het initiatiefwetsvoorstel zien wij een
rechtvaardiging voor het gemaakte onderscheid. De doelgroepafbakening raakt
ook aan het uitgangspunt in de Wet werk en bijstand (WWB) van een evenwichtig
gemeentelijk re-integratiebeleid. Dit betreft dan zowel evenwicht in de aanpak
van uitkeringsgerechtigden, de niet-uitkeringsgerechtigden en personen met
een uitkering op grond van de Anw, als evenwicht in de aanpak van doelgroepen
zoals ouderen, vrouwen en etnische minderheden, binnen deze categorieën
(Kamerstukken II 2002/3, 28 870, nr. 3, p. 9). De gerichtheid
van het initiatiefwetsvoorstel op één bepaalde doelgroep sluit
daar niet bij aan.Volledigheidshalve merken wij op dat bij de Algemene bijstandswet, die
anders dan de WWB wel categoriale ontheffingen kende, geen onderscheid werd
gemaakt tussen groepen. In de Algemene bijstandswet waren de
uitzonderingen ten aanzien van de arbeidsinschakeling en de vrijlating van
inkomsten niet gericht op één bepaalde doelgroep. De uitzonderingen
golden voor alleenstaande ouders, oudere werklozen en bij redenen van medische
of sociale aard.Met betrekking tot de mogelijkheden van de Awir willen wij twee aspecten
onderscheiden. Het eerste aspect is of de Awir een wettelijke basis kan zijn
voor de onderhavige regeling.Een groot deel van de Awir heeft betrekking op uitvoering door de Belastingdienst/Toeslagen,
waarbij de wet is gemodelleerd naar de werkwijze van deze dienst: het zoveel
mogelijk geautomatiseerd uitvoeren van massale processen. Een regeling als
Vazalo kan daardoor alleen via het Awir-systeem worden uitgevoerd in gevallen
waarin het recht op de Vazalo-toeslag een heel kalenderjaar beslaat. Voor
andere gevallen dient de gemeente bij de uitvoering te worden betrokken en
zijn dus, zoals ook uit het wetsvoorstel blijkt, aanvullende regels in de
WWB nodig. Daarmee komt een belangrijk voordeel van de Awir, het geharmoniseerd
uitbetalen van toeslagen via één loket, onvoldoende tot zijn
recht.Het tweede aspect met betrekking tot de Awir is of de achtergrond en het
systeem van die wet adequaat is voor een inkomensvervangende regeling als
Vazalo. Naar ons oordeel is dat niet het geval. Bij een inkomensvervangende
regeling is van belang dat die inkomenszekerheid biedt, zowel qua hoogte als
qua betaalwijze. Daarom wordt bij sociale zekerheidsuitkeringen het recht
op inkomensvervanging over een periode van maximaal een maand beoordeeld;
bij Vazalo gebeurt dit per kalenderjaar. De betaalwijze van Vazalo biedt gedurende
het kalenderjaar geen inkomenszekerheid aan alleenstaande ouders met een inkomen
van minder dan 90% van het wettelijk minimumloon (WML) doordat de Vazalo-toeslag
lopende het kalenderjaar als voorschot wordt verstrekt. De alleenstaande ouder
weet eerst na afloop van dat jaar waar die feitelijk aan toe is. De alleenstaande
ouders met een inkomen tussen 90% en 115% WML ontvangen de toeslag
eerst na afloop van het kalenderjaar. Ook zij weten gedurende het kalenderjaar
niet waar zij feitelijk aan toe zijn. Bij Vazalo gaat het, anders dan bij
toeslagen, niet om een tegemoetkoming voor bepaalde uitgaven om ervoor te
zorgen dat mensen voldoende inkomen overhouden voor primaire levensbehoeften;
de Vazalo-toeslag vormt zélf inkomen. Juist daarom is maatwerk en zekerheid
op korte termijn vereist.De beoordeling per kalenderjaar werkt door naar de referte-eis van Vazalo.
Die houdt in dat op kalenderjaarbasis een bedrag van (thans) € 4 475
aan inkomsten uit arbeid én ten minste 55% WML aan eigen inkomsten
moet zijn genoten. Als er in een kalenderjaar perioden zijn waarin naar tijdsevenredigheid
herleid wel, maar over het hele kalenderjaar niet aan de referte-eis wordt
voldaan, bestaat (al dan niet achteraf blijkend) over het gehele kalenderjaar
geen recht. Het is alles of niets. Als wel gedurende het hele kalenderjaar
aan de referte-eis wordt voldaan, maar er perioden zijn met geen of minder
inkomsten, biedt Vazalo – vanwege de voorwaarde dat de alleenstaande
ouder minimaal 55% WML aan eigen inkomsten moet hebben – een
inkomensbescherming tot maximaal 35% WML (WWB: 90% WML). In
deze perioden zal een beroep op de WWB moeten worden gedaan. Daarmee vervalt
dan gedurende het hele kalenderjaar het recht op de Vazalo-toeslag. Bij de
bespreking van het duiventil-effect gaan wij hier nader op in.Voor de uitvoering is een rol weggelegd bij zowel de gemeenten als de
Belastingdienst/Toeslagen. Wanneer het hele kalenderjaar gewerkt wordt, ligt
de uitvoering uitsluitend bij de Belastingdienst/Toeslagen. Is er in een kalenderjaar
sprake van in- of uitstroom bij de bijstand, dan is de gemeente de uitvoerende
organisatie. Beginpunt is steeds de situatie per 1 januari van het kalenderjaar.
Bij in- en uitstroom krijgt de alleenstaande ouder dus te maken
met twee uitvoeringsorganisaties: de Belastingdienst/Toeslagen en de gemeente.Deze samenloop maakt het nodig om gegevens uit te wisselen tussen de Belastingdienst/Toeslagen
en ruim 400 gemeenten. Er zal op meerdere terreinen sprake zijn van een intensieve
gegevensuitwisseling die nog moet worden gebouwd, ingericht en getest.Bij de gemeenten kan Vazalo ook van invloed zijn op het re-integratiebeleid.Gemeenten hebben financieel belang bij de uitstroom van bijstandsgerechtigden.
Vazalo kan de uitstroom van alleenstaande ouders vergemakkelijken doordat
zij bij een eigen inkomen vanaf 55% WML (in plaats van 90%
WML) geen beroep meer hoeven te doen op de bijstand. Dit kan doorwerken naar
het gemeentelijk beleid ten aanzien van de ontheffing van de arbeidsverplichting.
Bij de arbeidsinschakeling van alleenstaande ouders dienen gemeenten een afweging
te maken tussen het belang daarvan en de invulling die de ouder wenst te geven
aan de zorgplicht. Voorts dienen gemeenten zich genoegzaam te overtuigen van
de beschikbaarheid van passende kinderopvang, de toepassing van voldoende
scholing en de belastbaarheid van het inkomen van de alleenstaande ouder.
Binnen de context van Vazalo kunnen gemeenten eerder aannemen dat aan deze
voorwaarden is voldaan en dat aan de alleenstaande ouder de arbeidsverplichting
kan worden opgelegd.Bij het gemeentelijk re-integratiebeleid kan een effect ontstaan doordat
alleenstaande ouders die de Vazalo-toeslag ontvangen van de Belastingdienst/Toeslagen
niet meer tot de doelgroep van dat beleid behoren. Daardoor kunnen deze alleenstaande
ouders, anders dan alleenstaande ouders die met bijstand in deeltijd werken,
(langdurig) minder kansen krijgen op doorgroei en inkomensverbetering.Voor gemeenten betekent Vazalo een uitbreiding van de doelgroep van de
WWB doordat zij de arbeidstoeslag alleenstaande ouder moeten gaan verstrekken
aan alleenstaande ouders die gedurende een gedeelte van het jaar een inkomen
hebben gehad tussen 90% en 115% van het wettelijk minimumloon.
De financiële prikkel van de WWB werkt niet of in beperkte mate voor
deze doelgroep; zij zijn al uitgestroomd uit de bijstand maar stromen tijdelijk
weer terug naar de gemeente voor de arbeidstoeslag alleenstaande ouder.Doordat Vazalo complexer is en minder inkomenszekerheid biedt dan de WWB,
is de regeling moeilijker overdraagbaar aan de doelgroep. Enerzijds kan dit
leiden tot niet-gebruik door onbekendheid met de regeling of uit angst voor
inkomensonzekerheid. Anderzijds is het mogelijk dat niet tot de doelgroep
behorende personen een verzoek om de Vazalo-toeslag indienen en bij een afwijzende
beschikking de weg van bezwaar en beroep zullen kiezen. Gezien de beperkte
doelgroep en de complexiteit zal communicatie over de regeling vooral direct
op de doelgroep gericht moeten zijn.Het duiventil-effect houdt in dat de alleenstaande ouder afwisselend een
beroep moet doen op de gemeente dan wel op de Belastingdienst/Toeslagen. Het
duiventil-effect kan leiden tot tijdelijke onderbrekingen in het betalingsritme
van de inkomensondersteuning. Van deze onderbrekingen is bekend dat zij kunnen
leiden tot betalingsachterstanden die vooral bij lage inkomens kunnen leiden
tot schuldenproblematiek. Het duiventil-effect kan voorts leiden tot niet-gebruik
of onjuist gebruik doordat de alleenstaande ouder niet weet tot welke van
de betrokken instanties hij zich moet wenden.Gezien het specifieke karakter van de regeling zullen over dit effect
eerst kwantitatieve uitspraken kunnen worden gedaan op basis van de feitelijke
uitvoeringspraktijk van Vazalo. Daardoor kunnen wij de door de leden van de VVD-fractie gevraagde cijfers over dit effect niet geven. Wel zijn
de oorzaken van dit effect als volgt in beeld te brengen.In de loop van het kalenderjaar dat de alleenstaande ouder vanuit de bijstand
aan het werk gaat, kan geen beroep worden gedaan op Vazalo. Het ontvangen
van bijstand in het berekeningsjaar staat aan de Vazalo-toeslag in de weg
(artikel 2, twee lid); de alleenstaande ouder blijft in dat kalenderjaar aangewezen
op bijstand. In perioden in een kalenderjaar dat naar tijdsevenredigheid wordt
voldaan aan de referte-eis kan de alleenstaande ouder naast de bijstand de
arbeidstoeslag alleenstaande ouder van de gemeente ontvangen.Per 1 januari van het kalenderjaar volgend op dat waarin aan het
werk is gegaan, gaat de alleenstaande ouder die verwacht gedurende dat hele
kalenderjaar aan de referte-eis te voldoen van de gemeente naar de Belastingdienst/Toeslagen.
De alleenstaande ouder ontvangt in dat kalenderjaar de Vazalo-toeslag in de
vorm van een voorschot dat het eigen inkomen aanvult tot 90% WML (gelijk
aan de bijstandsnorm). In het daarop volgende kalenderjaar wordt de definitieve
hoogte van de Vazalo-toeslag bepaald en ontvangt de alleenstaande ouder de
eventuele bonus.Als in de loop van het kalenderjaar blijkt dat de alleenstaande ouder
toch niet aan de referte-eis kan voldoen, bijvoorbeeld door blijvend verlies
van het arbeidsinkomen, dient de Vazalo-toeslag te worden beëindigd en
dient (weer) een beroep te worden gedaan op bijstand bij de gemeente.Als in de loop van het kalenderjaar het arbeidsinkomen tijdelijk daalt,
bijvoorbeeld omdat de alleenstaande ouder in verband met ziekte of vakantie
van een kind minder uren kan werken, staat de alleenstaande ouder voor de
vraag of de Vazalo-toeslag via de Belastingdienst/Toeslagen kan blijven lopen
dan wel of een beroep moet worden gedaan op de bijstand. Voor het antwoord
op die vraag is van belang of gedurende het kalenderjaar nog aan de (thans) € 4 475-eis
kan worden voldaan én of het inkomen in de betreffende periode meer
dan 55% WML bedraagt. Kan niet aan de eerste eis worden voldaan dan
moet de alleenstaande ouder voor de rest van het kalenderjaar naar de bijstand.
Kan wel aan die eis worden voldaan én bedraagt het inkomen in de betreffende
periode meer dan 55% WML dan kan de alleenstaande ouder bij de Belastingdienst/Toeslagen
blijven. Het voorschot kan dan worden aangepast aan de nieuwe situatie. Bedraagt
het inkomen in de betreffende periode echter minder dan 55% WML dan
kan de alleenstaande ouder beter voor de rest van het kalenderjaar naar de
bijstand gaan omdat die maandelijks het verschil tussen het eigen inkomen
en 90% WML aanvult, terwijl de Vazalo-toeslag maximaal 35% WML
aanvult. Zou de alleenstaande ouder verwachten dat het gemiddelde jaarinkomen,
ondanks het feit dat het inkomen in een deel van het jaar minder dan 55%
WML bedraagt, uitkomt op ten minste 55% WML, dan kan zij bij de Belastingdienst/Toeslagen
blijven.In het kalenderjaar nadat de alleenstaande ouder is teruggekeerd naar
de gemeente, kan het proces weer van voren af aan beginnen.Bij het duiventil-effect gaat het er dus niet alleen om dat de alleenstaande
ouder van de ene naar de andere instantie over moet. Het gaat er ook om dat
de alleenstaande ouder:• een inschatting moet maken van de te verwachten eigen inkomsten in het kalenderjaar in relatie tot een jaarlijks veranderende
referte-eis en• moet weten of bij een bepaalde, ook jaarlijks veranderende, hoogte
van de eigen inkomsten gedurende een bepaalde periode
(bijvoorbeeld in schoolvakanties of bij ziekte van een kind) beter een beroep
kan worden gedaan op de Belastingdienst/Toeslagen dan wel op de gemeente.Wat dat betreft verschilt de Vazalo-toeslag van de andere toeslagen die
de Awir kent. Die andere toeslagen lopen automatisch mee met de ontwikkeling
van het inkomen van de betrokkene én er is geen alternatief. Bij de Vazalo-toeslag is er wel een keuzemogelijkheid (Vazalo of bijstand)
voor de alleenstaande ouder die zelf moet bepalen van welke mogelijkheid gebruik
wordt gemaakt!Bij een stabiele deeltijdbaan en een gezinssituatie waarin zich geen onverwachte
ontwikkelingen voordoen (of waarin de kinderopvang kan inspelen op onverwachte
ontwikkelingen) realiseert de Vazalo-toeslag het door indienster beoogde alternatief
voor de bijstand, waarbij het meer lonen van meer werk niet afhankelijk is
van gemeentelijk beleid. Dat geldt temeer als er binnen de arbeidssituatie
mogelijkheden zijn voor doorgroei en inkomensverbetering. Maar als de deeltijdbaan
niet stabiel is, als er wel onverwachte ontwikkelingen zijn in de gezinssituatie
(waarop de kinderopvang niet adequaat kan inspelen), als de deeltijdbaan een
eindstation is, dan keert Vazalo zich tegen de alleenstaande ouder.Het risico van Vazalo is dat een bepaalde groep alleenstaande ouders,
die in de situatie verkeert dat het beoogde alternatief is te realiseren,
wordt bevoordeeld ten opzichte van degenen die in een minder bevoorrechte
situatie verkeren, zowel andere alleenstaande ouders als mensen die om andere
redenen op deeltijdarbeid zijn aangewezen. Dit risico is voor ons een overwegend
bezwaar tegen Vazalo.Gelet op het vorenstaande kan men zich afvragen of, om tot een verantwoorde
afweging te komen tussen de kansen en de risico’s van dit initiatiefwetsvoorstel,
gebruik zou kunnen worden gemaakt van de experimenteermogelijkheid die artikel
83 WWB biedt. Bij een experiment kan worden afgeweken van een aantal artikelen
uit de WWB. Doel van experiment moet zijn het onderzoeken van mogelijkheden
om deze wet doeltreffender uit te voeren met betrekking tot de arbeidsinschakeling
en de financiering. De gemeenten die deelnemen aan een experiment worden op
hun verzoek door minister SZW aangewezen. Een experiment kan ten hoogste drie
jaar duren. Een experiment wordt vastgelegd in een algemene maatregel van
bestuur en (eventueel) een ministeriële regeling. Een experiment kan
na afloop worden omgezet in een structurele wettelijke regeling. Wij stellen
ons op het standpunt dat een experiment op basis van artikel 83 WWB alleen
mogelijk is als het initiatiefwetsvoorstel nog niet is aangenomen. Anders
kan niet aan het vereiste worden voldaan dat het experiment ten doel moeten
hebben het onderzoeken van mogelijkheden om deze wet doeltreffender uit te
voeren met betrekking tot de arbeidsinschakeling en de financiering. Onder «deze
wet» wordt immers de WWB verstaan en niet het initiatiefwetsvoorstel.
Voorts heeft de beslissing tot het treffen van een structurele wettelijke
regeling alsdan al zijn beslag gekregen in een wet en is geen sprake van een
experiment als bedoeld in artikel 83, dat immers geheel of ten dele voorafgaat
aan het voorstel van wet tot het treffen van een structurele wettelijke regeling.
De definitieve standpuntbepaling ten aanzien van de experimenteermogelijkheid
laten wij aan onze opvolgers.De leden van de CDA-fractie geven aan dat voor wie aanvaardt, dat het
in voldoende mate kunnen waarmaken van de huishoudelijke en gezinstaken naast
het verrichten van arbeid, in vele gevallen noopt tot deeltijdarbeid, de huidige
situatie, ondanks allerhande tegemoetkomingen, niet toereikend is. In antwoord
op de vraag van deze leden welke oplossingen wij dan wel zien om beëindiging
van de bijstandssituatie te bereiken, delen wij het volgende mee. Bij alleenstaande
ouders die zorg en arbeid combineren streeft de WWB naar volledige economische
zelfstandigheid, zonder enige overheidssteun. De benadering van de WWB om
door maatwerk de alleenstaande ouder te activeren en te helpen uit te stromen;
in de individuele situatie bepaalt de gemeente samen met alleenstaande ouder
de optimale combinatie van arbeid en zorg. Daarbij gaat het niet altijd om
de kortste weg naar werk maar om de slimste weg naar werk. Dit is van belang om te voorkomen dat alleenstaande
ouders langdurig in een kleine baan zonder perspectief blijven werken. Deze
benadering impliceert investering in scholing en ontwikkeling. Betere opleiding
maakt de combinatie van arbeid en zorg in zoverre gemakkelijker dat alleenstaande
ouders al met een kleinere deeltijdbaan kunnen uitstromen en geen overheidssteun
meer nodig hebben. Dat gemeenten hieraan al uitvoering geven, is te zien aan
het toegenomen aantal lopende re-integratietrajecten.Ook Vazalo biedt een inkomenondersteuning door de overheid. In tegenstelling
tot de WWB kent Vazalo echter geen re-integratieinstrumenten. Hierdoor blijven
alleenstaande ouders in Vazalo lang – tot het jongste kind 16 jaar wordt –
aangewezen op een situatie op een minimuminkomen, zonder uitzicht op verbetering.
Bovendien heeft de ouder tijdens deze periode geen aanspraak op re-integratie
door de gemeente zodat de kans op beter betaald werk niet toeneemt –
of zelfs afneemt in deze tijd waarin kennis snel veroudert.Het maatwerk van de WWB biedt meer mogelijkheden dan Vazalo, waarvan de
werking met name berust op een financiële prikkel. Uit diverse onderzoeken
blijkt dat bij zorgende ouders een extra financiële prikkels niet altijd
effectief zijn om ze te bewegen richting arbeidsmarkt. De culturele aspecten
zoals opvattingen over arbeidsplicht, werkhervattingskans en opvoedkundige
instelling van ouders spelen bij activering een rol. Bij de ouders die het
belangrijker vinden om te zorgen en die weinig gevoelig zijn voor financiële
prikkels zal de financiële toeslag van Vazalo geen effect sorteren.De leden van de CDA-fractie vragen of – 16 maanden na de plenaire
behandeling in de Tweede Kamer, waarbij als belangrijk bezwaar tegen de Vazalo-regeling
onder meer werd opgevoerd «niet nu» – de uitstroom van alleenstaande
ouders uit de WWB aanzienlijk is toegenomen. Zij vragen een nadere kwantificering.
In 2003 stroomden 21 615 alleenstaande ouders uit op een bestand van
93 960 (23%), in 2004 23 550 op een bestand van 92 750
(25,4%) en in 2005 23 400 op een bestand van 89 220 (26,2%).
Het aantal alleenstaande ouders in de bijstand daalt dus sinds de invoering
van de WWB, bij een verhoudingsgewijs stijgende uitstroom. De inzet van de
gemeente voor deze doelgroep vergt tijd en is thans niet alleen zichtbaar
in termen van uitstroom. Deze inzet is juist belangrijk voor duurzame uitstroom.
Veel gemeenten voeren een actief beleid gericht op scholing. Dit komt ook
ten goede aan alleenstaande ouders die zich kunnen kwalificeren voor een bepaald
vak of beroep. 62% van de alleenstaande ouders bezit geen startkwalificatie
en investering in perspectief op een beter betaalde baan is daarbij (hard)
nodig. Daarom is de stijging van het aantal lopende trajecten voor alleenstaande
ouders zo van belang. Op 1 januari 2005 bedroeg het aantal lopende trajecten
33 890 en eind december 2005 was dit aantal gestegen tot 41 120,
terwijl in dezelfde periode het aantal alleenstaande ouders in de bijstand
daalde.In antwoord op de vragen van de leden van de CDA- en de PvdA-fractie naar
de in- en uitvoeringsproblematiek, delen wij mee dat de Belastingdienst na
aanvaarding door de Eerste Kamer één jaar nodig heeft voor het
ontwerpen en bouwen van de applicatie en het opstellen van formulieren. Ook
moet met gemeenten overlegd worden over de noodzakelijke gegevensuitwisseling.
Aangezien het nu februari 2007 is, is het ontwerp en de bouw van de applicatie
zeker niet voor januari 2008 klaar. Dit is te laat om de regeling goed te
kunnen uitvoeren. Immers, om in december 2007 het eerste voorschot uit te
kunnen betalen, moeten de formulieren in september/oktober 2007 bij de betrokkenen
op de mat liggen. Dit zou betekenen dat de invoeringstermijn 7 maanden zou
bedragen en geen 25 maanden zoals de leden van de PvdA-fractie veronderstellen.
Rekening houdend met het voorgaande en de veelheid van de andere werkzaamheden, is invoering per 1 januari 2009 – en dus verzending
van de formulieren in september/oktober 2008 – een realistische weergave
van de werkelijkheid.Kan, zo vragen de leden van de CDA-fractie, de gelijkschakeling van de
diverse begrippen in Vazalo en Awir uitkomst bieden bij de in- en uitvoeringsproblematiek.
Door de vormgeving van de Vazalo als draagkrachtafhankelijke toeslag is de
Awir vanzelf van toepassing en gelden de in de Awir gehanteerde begrippen
ook voor de Vazalo-toeslag. Dit geldt echter niet onverkort voor de WWB. Een
verschil tussen de Awir en die wet schuilt met name in het inkomensbegrip.
Waar de Awir aansluit bij het fiscale verzamelinkomen kent de bijstand het
netto-inkomen. Dit is een principieel verschil, voortvloeiend uit het verschil
in karakter tussen beide wetten. Deze begrippen kunnen dan ook niet zonder
meer gelijkgeschakeld worden. Voor de uitvoering zou een dergelijke gelijkschakeling
bovendien geen voordeel opleveren, aangezien de gemeente niet is geoutilleerd
om het fiscale inkomen – en dan op maandbasis – te berekenen.
Bovendien zou het vanuit een oogpunt van eenduidigheid onwenselijk zijn als
meer dan een instantie zich met de vaststelling van het verzamelinkomen zou
bezighouden.Voor de Belastingdienst/Toeslagen is daartegenover overschakeling naar
het netto-inkomen weer niet aan de orde, aangezien daarmee zou worden afgeweken
van het inkomensbegrip dat voor de andere toeslagen geldt.De leden van de CDA-fractie vragen of er reeds meer te zeggen valt over
het juridische risico van het onbelast zijn van de Vazalo-toeslag en hoe dit
risico valt te ondervangen. De inkomstenbelasting gaat uit van heffing over
vrij besteedbaar inkomen. Vrijgesteld worden uitkeringen of toeslagen voor
een specifiek doel, zoals AWBZ- en AKW-uitkeringen, zorg-, huur- en kinderopvangtoeslag,
studiebeurzen en ook de nieuw te introduceren kindertoeslag. In het wetsvoorstel
is opgenomen dat de Vazalo-toeslag hoewel bedoeld als algemene inkomensaanvulling,
onbelast zou worden. Dit in tegenstelling tot ander algemeen inkomen, zoals
loon of bijstand. Het bezwaar daartegen is niet alleen dat het verschil een
juridisch risico oplevert, maar dat dit verschil beleidsmatig niet goed verdedigbaar
is. Immers, waarom zou de wetgever mensen die vergelijkbare soorten algemeen
inkomen genieten anders willen behandelen?De omvang van de groep van niet-bijstandsgerechtigden die in aanmerking
zou kunnen komen voor de Vazalo toeslag, waarnaar de leden van de VVD-fractie
vragen, bedraagt 25 000 personen.De leden van de VVD-fractie vragen of op basis van recente cijfers op
dit gebied (zoals o.a. CBS: Bijstandsuitkeringen 3e kwartaal 2006 en Armoedebericht
2006) een bijgestelde tabel kan worden geleverd van de budgettaire effecten
Vazalo voor de komende 5 jaar. In antwoord hierop delen wij mee dat de geraamde
budgettaire effecten van Vazalo zoals die enkele maanden geleden aan de Kamer
kenbaar zijn gemaakt door het kabinet zijn nog steeds van toepassing. De uitgangspunten
en gehanteerde cijfers behoeven, gegeven de marges die bij dergelijke ramingen
gelden, geen aanpassing.Op verzoek van de leden van de GroenLinks-fractie gaan wij nader in op
de vraag in hoeverre de handhaving door de fiscus minimaal even goed is gewaarborgd
als de handhaving van de WWB door de gemeenten? Het betreft dan met name de
vraag naar de controle op leefvormen.De leefvorm is een belangrijk criterium voor de aanspraak op toeslagen.
Dat geldt niet alleen voor de Vazalo-toeslag, maar ook voor de toeslagen voor
huur, zorg en kinderopvang.De Belastingdienst/Toeslagen controleert leefvormen aan de hand van de Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA). Bij vermoeden
van misbruik/fraude wordt contact gezocht met de sociale recherche van de
betreffende gemeente. De dienst voert daarnaast niet zelf controle uit door
waarneming ter plaatse, maar kan daarvoor wel gebruik maken van de controlecapaciteit
van sociale diensten of de Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst. De Belastingdienst/Toeslagen
heeft anders dan de gemeenten geen mogelijkheid om rechtstreeks tot gerichte
controles te besluiten.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,H. A. L. van HoofXNoot1Samenstelling:Leden: Van den Berg (SGP), Van Leeuwen (CDA) (plv. voorzitter), Swenker
(VVD), De Wolff (GL), Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD), Meulenbelt
(SP), Ten Hoeve (OSF), Van Driel (PvdA) (voorzitter), Vedder-Wubben (CDA),
V. Dalen-Schiphorst (CDA), Westerveld (PvdA) en Schouw (D66).Plv. leden: Vac. (CU), Franken (CDA), Biermans (VVD), Thissen (GL), Van
den Broek-Laman Trip (VVD), Ruers (SP), Terpstra (CDA), Nap-Borger (CDA),
Schuyer (D66), Noten (PvdA) en Leijnse (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20062007-29948-D.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl