Hervormingen in de VN; Brief minister met informatie over hervormingen van de VN en de Nederlandse inzet op dit terrein
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24832, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

24832 nr. 5

01-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVerantwoordelijkheden van de wereldgemeenschapGrondslagen1. Responsibility to Protect2. Preëmptieve gewapende actie3. Non-proliferatie4. Terrorismebestrijding5. Falende staten; vredesherstel en ontwikkelingInstitutionalia6. Effectiever geheel multilaterale OS-instellingen7. Hervorming Veiligheidsraad8. Revitalisatie Algemene Vergadering9. Verhouding legitimiteit / effectiviteit AV-besluitvorming10. Rol maatschappelijk middenveld11. Betere articulatie «algemeen belang»Voorstellen in EU-verbandAndere initiatievenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 24832, nr. 5 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24832Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 832Hervormingen in de VNnr. 5BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 1 juni 2004Ten vervolge van de brief van 11 december 2003 (buza030417) waarin
werd aangegeven dat u op de hoogte gehouden zou worden van de ontwikkelingen
inzake VN-hervormingen en de Nederlandse inzet op dit terrein, kunnen wij
u als volgt informeren.Zowel op nationaal niveau als in EU- en ander verband is c.q. wordt er
nog gewerkt aan voorstellen inzake VN-hervorming ten behoeve van de discussies
die plaatsvinden naar aanleiding van de instelling vorig jaar door de Secretaris-Generaal
van de VN van het High Level Panel on Threats, Challenges and Change. Zoals
bekend zal dit Panel hem adviseren over mogelijkheden tot versterking van
de VN om op adequate en effectieve wijze de hedendaagse dreigingen, problemen
en uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Inmiddels is bekend dat het Panel
zijn rapport in december 2004 (en niet in augustus zoals eerder voorzien)
aan de SGVN zal aanbieden. Dit betekent dat de SG zijn aanbevelingen aan lidstaten
op zijn vroegst pas begin 2005 zal doen.Het High Level Panel heeft uitdrukkelijk te kennen gegeven ideeën
en voorstellen van (groepen) landen op prijs te stellen. Van de zijde van
de Nederlandse regering is een elftal punten geïdentificeerd waaraan
het Panel aandacht zou moeten geven. Voor deze punten wil de regering zich
in het bijzonder inzetten, waarmee niet gezegd wordt dat andere zaken niet
belangrijk zijn. Voor een deel gaat het bij de Nederlandse inzet om uitgewerkte
ideeën en deels om punten waar Nederland nog niet helemaal over is uitgedacht,
maar waarvan het van belang wordt geacht deze in de discussie in te brengen.
In enkele gevallen zal nadere bestudering geschieden aan de hand van een gevraagd
advies. Een en ander houdt in dat het standpunt inzake VN-hervorming niet
in beton is gegoten, maar veeleer bedoeld is om Nederland in alle discussies
die op dit terrein plaatsvinden te positioneren.De algemene overwegingen die aan de Nederlandse
inzet ten grondslag liggen zijn ten eerste dat soevereiniteit niet alleen
rechten behelst, maar ook verantwoordelijkheden, zowel van binnenlandse als
van internationale aard. Ten tweede verdienen zowel «hard threats»
als «soft threats» aandacht met het oog op collectieve actie.
En ten derde is er een noodzaak tot herbezinning van de huidige grondslagen
van collectieve actie met het oog op een adequaat toegerust multilateraal
systeem met goed functionerende instituties.Verantwoordelijkheden van de wereldgemeenschapDe rode draad in de ontwikkeling van de internationale samenleving in
de laatste decennia is dat soevereiniteit niet alleen rechten, maar ook verantwoordelijkheden impliceert. Ten eerste een verantwoordelijkheid
van regeringen om de rechten, de vrijheden en het welzijn van de eigen bevolking
te beschermen en te bevorderen. Ten tweede een verantwoordelijkheid om bij
te dragen aan vrede, veiligheid en welvaart in de wereld als geheel. Daartoe
mag van staten een positieve opstelling verwacht worden ten aanzien van de
ontwikkeling van gemeenschappelijke normen en van verbeterde naleving daarvan,
ook door internationaal toezicht. In deze gestage ontwikkeling van een internationale
rechtsorde vervult de Verenigde Naties een spilfunctie.Daar waar regeringen deze verantwoordelijkheden in zodanig ernstige mate
verwaarlozen (door onmacht of onwil) dat daardoor levensbedreigende situaties
in eigen land of elders ontstaan, rust er een verantwoordelijkheid op de internationale
gemeenschap als geheel om actief op te treden. Voorbeelden zijn (dreigende)
genocide zoals indertijd in Rwanda, acute gevaren voor terroristische aanslagen
of ongecontroleerde verspreiding van massavernietigingswapens. Naast deze
«harde» dreigingen zijn er «zachte» bedreigingen1, waaronder de verspreiding van HIV/AIDS, massale armoede,
systematische schendingen van mensenrechten en de voortschrijdende aantasting
van het leefmilieu, die eveneens effectief optreden van de internationale
gemeenschap vergen. Nederland is van mening dat deze bedreigingen elkaar dikwijls
versterken. Het voorgaande vindt zijn weerspiegeling in de in september 2000
door de AVVN aanvaarde Millennium Verklaring en de daarop gebaseerde Millennium
Development Goals.Naar Nederlandse mening moet het High Level Panel in de uitvoering van
zijn mandaat meer helderheid brengen over de situaties waarin er een plicht of verantwoordelijkheid tot optreden rust op de
internationale gemeenschap (handelend via de VN), over de wijze van signalering van dergelijke situaties, over het soort acties dat dan geboden is en over verbetering van de instituties en de middelen die de internationale
gemeenschap daarbij ten dienste staan. Tegen deze achtergrond zal Nederland
zich in de discussie inzake VN-hervorming laten leiden door de volgende elf
punten inzake grondslagen en institutionalia.Grondslagen1. Responsibility to ProtectNederland is van mening dat er een verantwoordelijkheid tot collectief
handelen bestaat om humanitaire catastrofes te voorkomen. De inzet is gericht
op het totstandkomen van een beoordelingskader voor optreden van de Veiligheidsraad.
Daarbij is het van belang dat er een goede structuur bestaat voor het verkrijgen
van betrouwbare, objectieve informatie.Daar waar staten onwillig danwel onmachtig zijn om ernstige en grootschalige
schendingen van fundamentele mensenrechten te voorkomen of te
beëindigen, rust er op de internationale gemeenschap, handelend via de
VR, een verantwoordelijkheid om actief op te treden
ter voorkoming van een humanitaire catastrofe. Het gaat hierbij niet om een
recht op interventie, maar om een verantwoordelijkheid tot ingrijpen. Om selectiviteit
van optreden en misbruik uit eigenbelang te voorkomen acht Nederland zorgvuldige
monitoring van situaties en een toetsingskader voor vaststelling van de verantwoordelijkheid
tot ingrijpen noodzakelijk. Voor het laatste vormen de basisbeginselen genoemd
in het rapport «The Responsibility to Protect» van de International
Commission on Intervention and State Sovereignty een goede basis1. Deze beginselen komen overeen met het door Nederland ontwikkelde
toetsingskader voortvloeiend uit internationale bijeenkomsten gehouden te
Scheveningen (1999) en Noordwijk (2000) en het advies inzake humanitaire interventie
van de Adviescommissie Internationale Vraagstukken (AIV) en de Commissie van
Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV). Duidelijk is het belang
van een goed ontwikkelde structuur, die ervoor
zorgdraagt dat betrouwbare en objectieve informatie uit verschillende bronnen
voorhanden is.Early warning moet leiden tot early action. Benoeming van een Speciale Adviseur ter voorkoming van genocide
zoals aangekondigd door de SGVN, maar ook eventuele instelling van een VN
Comité ter voorkoming van genocide kunnen hier een rol bij spelen.
Primair doel is het stoppen van de schendingen en bescherming van degenen
waarop de actie gericht is. Bij een besluit tot militaire interventie spelen
basisbeginselen als «right intention», «last resort»,
«proportional means» en «reasonable prospects» een
belangrijke rol. 2. Preëmptieve gewapende actieHet uitgangspunt hier is dat dit concept niet in strijd mag zijn met het
geheel van internationale rechtsregels over gebruik van geweld.De Irak-crisis en daarvoor «9/11» hebben velen, met name in
de VS, tot de conclusie gebracht dat heden ten dage preëmptieve gewapende
actie soms de enige effectieve verdediging is. SGVN Annan ontkent dat laatste
niet, maar stelt dat dit wel internationaal gelegitimeerd moet worden. Bij
het ontbreken daarvan vreest hij een teloorgang van het door het Handvest
geschapen stelsel van collectieve veiligheid, gestoeld op algemeen aanvaarde
normen. Nederland deelt deze visie van de SG en is voornemens om op basis
van het in juni a.s. uit te komen advies van de AIV/CAVV nadere voorstellen
hieromtrent te doen.3. Non-proliferatieDe kern van de Nederlandse inzet is te komen tot een krachtiger en dwingender
optreden. Daartoe wordt een permanent inspectiemechanisme van belang geacht.Om de dreiging van massavernietigingswapens te kunnen beheersen dienen
bestaande non-proliferatieregimes krachtiger en dwingender gemaakt te worden. Vanuit dat perspectief is
het een goede ontwikkeling dat de VN Veiligheidsraad onlangs met consensus
een juridisch bindende resolutie onder Hoofdstuk VII inzake non-proliferatie
heeft aangenomen (1540). Het multilaterale non-proliferatieregime heeft daarmee
een stap gemaakt van vrijwillige afspraken tussen staten naar meer dwingende
maatregelen. Om dit proces verder te bevorderen is Nederland voorstander van
een permanent inspectiemechanisme van de VR, dat
in staat zou moeten zijn op korte termijn een mandaat met verregaande inspectiebevoegdheden
uit te voeren.4. TerrorismebestrijdingHierbij is het uitgangspunt dat geschapen structuren geconsolideerd worden.
Daartoe wordt ingezet op versterking van het regime (middels VR-resolutie
1373 / CTC en sanctiecomité 1267) met aandacht voor rechtzekerheid
(individueel klachtrecht en procedures voor vermelding op namenlijsten).Ten aanzien van terrorismebestrijding is de laatste jaren veel geschied,
vooral in VR-kader. Thans gaat het erom de geschapen structuren (VR-resolutie
1373, m.n. het Counter Terrorism Committee en het sanctieregime in 1267) te consolideren en op adequate wijze van personele en andere
middelen te voorzien. Nederland streeft daarbij naar een effectief bestrijdingsregime
met behoud van rechtszekerheid. In eerste instantie gaat het hierbij om het
monitoren van het gedrag van staten, waarbij enerzijds assistentie geboden
zou moeten worden aan goedwillende, maar onmachtige staten, en anderzijds
waarschuwend kan worden opgetreden tegen onwillige staten. De band met de
VR zou daarbij gehandhaafd moeten blijven, opdat met betrekking tot onwillige
staten gepaste (bindende) VR-actie kan volgen. Hierbij verdient het aspect
van rechtszekerheid nadere aandacht: hoe kan een ten onrechte door VR-maatregelen
getroffen individu daartegen beroep aantekenen? Mogelijkheden zijn het instellen
van een individueel klachtrecht tegen opname op de namenlijst (nu alleen mogelijk
via de nationale overheid) en een noodzakelijke herbevestiging door de VR
van opname in het geval van gerede twijfel (nu blijft een individu op de lijst
totdat de VR unaniem besluit de persoon in kwestie te verwijderen). De opname
en handhaving van naam op de lijst dient vanzelfsprekend een zorgvuldig proces
te blijven op basis van relevante informatie die stappen op basis van de resolutie
rechtvaardigt.5. Falende staten; vredesherstel en ontwikkelingNederland acht het wenselijk dat op dit terrein minder gebruik wordt gemaakt
van «ad hoc» structuren en dat er wordt toegewerkt naar een institutionele
voorziening voor de sociaal-economische follow-up van crisissituaties. Hiertoe
zou de mogelijkheid van een toezichtsorgaan bezien kunnen worden.Ingrijpen door de internationale gemeenschap leidt dikwijls tot situaties
van (een mate van) bestuurlijke verantwoordelijkheid van de VN in staten of
gebieden, waarvan Oost-Timor, Kosovo, Liberia en Sierra Leone recente voorbeelden
zijn. Waar deze situaties tot nu toe ad hoc worden aangepakt, verdient het
de voorkeur dat hiertoe een meerpermanente structuur
wordt ingericht. Hierbij wordt gedacht aan een orgaan dat toezicht zou moeten
houden over de tijdelijke autoriteiten in post-conflict-landen in de transitie
naar een goed bestuur, in samenwerking met de overige betrokken VN-organisaties.
De aandacht zou daarbij uit moeten gaan naar herstel van orde en gezag en
installatie van burgerlijk bestuur, fysieke wederopbouw, mensenrechten, «rule
of law», oprichting van democratische en economische structuren, oprichting
van effectieve en gecontroleerde veiligheidsstructuren, milieubehoud (ecologische
veiligheid) en reïntegratie van het land in het internationale politieke
leven. Een land zou onder toezicht geplaatst moeten worden in opdracht van
de VR (hoofdstuk VII) of op verzoek van het betrokken land zelf, met (budgettaire)
goedkeuring van de AV. Met de instelling van een dergelijk orgaan kan de overbezette
Veiligheidsraad werk uit handen worden genomen, terwijl er wel nauwe banden
zijn.Daarnaast ziet Nederland voor een dergelijk orgaan ook een rol in situaties
van overgang van vredesherstel naar ontwikkeling (de post-conflictsituatie):
het kunnen vullen van het «gat» dat institutioneel thans bestaat
tussen enerzijds de VR (acute crisis) en anderzijds de ECOSOC en de daaraan
opgehangen instellingen (ontwikkelingsproblematiek in stabielere situaties).
Te denken valt aan situaties zoals die thans bestaan in Sudan en DR Congo.
Het verdient voorkeur een dergelijke institutionele voorziening te treffen
binnen de bestaande mogelijkheden van het VN-systeem. Mogelijk zal Nederland
na presentatie van het AIV-advies inzake falende staten nadere voorstellen
voorleggen.Institutionalia6. Effectiever geheel multilaterale OS-instellingenNederland acht het belangrijk om te komen tot verminderde fragmentatie
en een meer solide en voorspelbaarder financiering door donoren. In dit verband
wordt met gelijkgezinde donoren aan concrete voorstellen gewerkt.De VN-ontwikkelingsactiviteiten worden verricht door een veelheid van
instellingen. Er zijn hiervoor diverse fondsen en programma's (zoals UNDP,
UNICEF, UNFPA, WFP, UNHCR, UNEP), terwijl ook Gespecialiseerde Organisaties,
die overigens veel bredere taken hebben, ontwikkelingsactiviteiten bedrijven
(bijv. FAO, WHO, ILO, UNESCO). Deze fragmentatie vormt traditioneel een belangrijke
zwakte, zowel op centraal niveau als op het niveau van ontvangende landen.
Tevens is er sprake van een onduidelijke taken- en verantwoordelijkheidsverdeling
tussen het VN-complex, de Wereldbank/IDA en de andere multilaterale financiële
instellingen, alsmede andere mondiale instituties, zoals het GEF en het Global
Fund tegen AIDS, tuberculose en malaria. Voor het effectief aanpakken van
ook de «soft threats», dat wil zeggen voor het verwezenlijken
van de Millennium Development Goals, is het noodzakelijk te komen tot consolidatie van het VN-systeem op HQ-niveau (één
samenhangende structuur in plaats van een veelvoud van organisaties, fondsen
en programma's) én op het niveau van de ontvangende landen (een meer
samenhangend en eenvormig aangestuurd VN-landenprogramma).Om het multilaterale stelsel van ontwikkelingsinstellingen meer slagkracht
te geven en de kwaliteit en effectiviteit van het ontwikkelingsbeleid te verbeteren,
is daarnaast een helderder taakverdeling tussen de VN en de andere mondiale
actoren op ontwikkelingsgebied, op de eerste plaats de Wereldbank/IDA, geboden.
Maar meer effectiviteit en efficiency van het multilaterale stelsel van ontwikkelingsorganisaties
op zichzelf is niet voldoende. Een ruimere, voorspelbaarder
en breder gedragen financiering van het stelsel is ook nodig. Ruimer, omdat tal van analyses hebben aangetoond dat anders
de MDG's niet gehaald zullen worden; voorspelbaarder,
omdat de huidige ad hoc-wijze van financiering van de VN-instellingen goed
management bemoeilijkt en teveel energie vergt voor fondsenwerving; en breder gedragen omdat het aanpakken van mondiale problemen
zoals vluchtelingenopvang, mensenrechtenschendingen, milieuvervuiling en besmettelijke
ziekten, het belang en de verantwoordelijkheid is van de gehele internationale gemeenschap, en niet alleen maar van de minderheid
van donorlanden die in VN-kader nu de massa van de middelen inbrengt. Andere
donorlanden, maar ook opkomende economieën en middeninkomenslanden hebben
hier een verantwoordelijkheid. Het nakomen van de afspraken van de Monterrey-consensus
is in dit kader essentieel.Voorstellen m.b.t. een meer geconsolideerde VN-structuur en voor een helderder
taakafbakening tussen de VN en de Wereldbank zijn thans voorwerp
van internationaal overleg. Na afronding daarvan kunnen deze voorstellen onder
de aandacht van het Panel worden gebracht.7. Hervorming VeiligheidsraadNederland is van oordeel dat de legitimiteit van de VR moet worden versterkt
door een aan de tijd aangepaste samenstelling; deze aanpassing mag evenwel
niet ten koste gaan van de effectiviteit van dit orgaan. Hiertoe zullen nieuwe
ideeën in de discussie rond VR-hervorming worden ingebracht om te trachten
de patstelling op dit gebied te doorbreken.Naar Nederlandse mening heeft, ondanks de Irak-crisis, de VR de laatste
jaren over het algemeen goed gefunctioneerd. Dit is mede het gevolg van recente
initiatieven tot verbetering van de werkwijze van de VR, die onder meer geleid
hebben tot een nauwere relatie VR-ECOSOC en betere communicatie tussen de
VR en troepenleverende landen. Maar dat neemt niet weg dat de samenstelling
van de VR niet meer de hedendaagse politieke realiteiten weerspiegelt. Een
aanpassing is dus geboden, om te voorkomen dat dit belangrijke lichaam steeds
meer aan legitimiteit inboet. In de meer dan tien jaar van overleg over hervorming
van de Raad is de oplossing steeds gezocht in uitbreiding van de Raad, met
permanente en roulerende leden, maar overeenstemming bleef buiten bereik.
Het vetorecht zorgde daarbij voor extra onenigheid.Een voorstel dat het meest in de belangstelling staat is dat van uitbreiding
met vijf permanente leden zonder vetorecht (Japan, Duitsland, India, Brazilië
en een nader te bepalen land uit Afrika – Zuid-Afrika, Nigeria en Egypte
zijn daarvoor kandidaat) plus vier niet-permanente zetels (voor alle regio's
minus die van de westerse landen, die al voldoende vertegenwoordigd worden
geacht). Al met al zou dat leiden tot een VR van 24 leden. De oppositie tegen
dit voorstel is echter fel, hetgeen een voortduring van de impasse zou kunnen
betekenen; ook is een scenario denkbaar waarin de tegenstanders worden «afgekocht»
met een nog verdere uitbreiding, met het risico van verder verlies van slagkracht
van de Raad.Wellicht kan een oplossing, eventueel voorlopig omdat daarvoor geen Handvestwijziging
nodig is, worden gevonden in een modernisering van het al decennia-oude systeem
van regionale groepen voor verkiezingsdoeleinden (thans: Afrika, Azië,
Latijns-Amerika en het Caraïbisch gebied, Oost-Europa, en de Groep van
West-Europese en Andere Landen). Idealiter zouden nieuwe electorale groepen
relevante stromingen in de wereldopinie moeten weerspiegelen, zodat deze alle
hun uitdrukking vinden in de VR. Het aantal zetels per groep zou gebaseerd
dienen te zijn op het relatieve gewicht van ieder van hen, waarbij bevolkingstal,
omvang van de economie en de bijdrage aan het VN-systeem criteria zouden kunnen
zijn.Zoals bekend, streeft Nederland naar een gezamenlijke EU-zetel in de Raad.
Dat doel is echter op dit moment nog niet haalbaar. Tot nader order zou daarom
de EU een electorale groep moeten zijn in de bovengeschetste zin, waarin,
gezien het gewicht van de Unie op het wereldpolitieke toneel, naast de permanente
leden Frankrijk en het VK plaats zou zijn voor roulerende leden, met daarbij
een geprivilegieerde positie voor Duitsland, mogelijkerwijze in de vorm van
een permanente aanwezigheid. Andere groepen waar men aan kan denken zijn:
Sub-Sahara-Afrika, Zuid-Oost-Azië (ASEAN), de Arabische Liga en Latijns-Amerika.
Via een dergelijk systeem zou aan staten met een zeer grote omvang qua bevolking
of economie, zoals India en Japan, een plaats kunnen worden toegekend die
correspondeert met hun belang en het belang van hun betrokkenheid.Het vetorecht blijft omstreden. Theoretisch zou een differentiatie van
stemgewichten uitkomst kunnen bieden, vooral om recht te doen aan de prominente
positie van met name de VS in het wereldpolitieke krachtenveld. Ook één
gemeenschappelijke EU-zetel zou «zwaarder» moeten zijn dan een
«gewone» zetel. Gewogen stemmen lijken thans echter voor de Veiligheidsraad
nog te gecompliceerd.Een herstructurering van de VR zou voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld
15 of 20 jaar, moeten gelden, daarna zou de Raad weer moeten aangepast
aan de dan bestaande realiteit, waaronder – zo dat niet al eerder mogelijk
is gebleken – instelling van de gezamenlijke zetel voor de EU.8. Revitalisatie Algemene VergaderingNederland acht het noodzakelijk dat de werkwijze van de AV wordt gerevitaliseerd
en zet in op consolidatie van het daartoe reeds ingezette proces.Het proces tot revitalisatie van de AV is al volop bezig. In december
2003 heeft de AV resolutie A/58/126 aangenomen, waarin tal van praktische
maatregelen zijn opgenomen die de relevantie van de AVVN moeten vergroten,
zoals de versterking van de rol van de Voorzitter van de AV; een krachtiger
aansturing van het werk door het zgn. General Committee (het college van Voorzitter
en Vice-voorzitters); de spreiding van de werkzaamheden van de hoofdcommissies
over het gehele kalenderjaar; hergroepering van de agenda in logischer clusters;
stroomlijning daarvan, o.m. door «bi-annualisering» of «tri-annualisering»
van onderwerpen; kortere en meer ter zake doende resolutieteksten. Om de principe-besluiten
tot dit alles om te zetten naar de praktijk, moeten in de periode tot 1 juli
2004 tal van uitvoeringsbesluiten worden genomen. Het is van het grootste
belang dat deze stappen ook daadwerkelijk worden gezet en vervolgens ook worden
geïmplementeerd. Daarvoor vraagt Nederland de medewerking en inzet van
alle lidstaten van de VN.9. Verhouding legitimiteit / effectiviteit AV-besluitvormingTen aanzien van de AV wordt het voorts van belang geacht de balans tussen
legitimiteit en effectiviteit van de besluitvorming te verbeteren. Daartoe
zouden de stemverhoudingen nader onderzocht moeten worden.Zoals de SGVN signaleerde in zijn rapport over de follow-up van de Millennium
Verklaring (A/58/323), bestaat er een spanning tussen de legitimiteit van
gelijkwaardige vertegenwoordiging en de effectiviteit van besluitvorming in
de AV, niet in de laatste plaats vanwege de hoeveelheid (vaak kleine) landen
die sinds 1945 tot de VN zijn toegetreden. Inmiddels kan een tweederde meerderheid
gevormd worden door staten die tezamen nog geen 1% van de contributie betalen
en slechts 7% van de wereldbevolking vertegenwoordigen. Besluiten van de AVVN
lopen zo het risico door de buitenwacht als niet-relevant afgedaan te worden
omdat de meerderheid achter het besluit wellicht geen significant deel van
de wereldopinie reflecteert. Dit probleem zou kunnen worden geredresseerd
door voor besluiten van de AVVN een dubbele meerderheid te vergen: niet alleen
een meerderheid van alle VN-lidstaten, maar ook een meerderheid van staten
die qua bevolking en economie een (nader te bepalen) minimale omvang hebben.10. Rol maatschappelijk middenveldNederland acht het wenselijk dat de betrokkenheid van de civil society bij het werk van de VN wordt versterkt. Hierbij kan
worden gedacht aan de VN als podium en facilitator voor partnerschappen
(naar voorbeeld CSD). Momenteel wordt de verschijning van het Cardoso-rapport
afgewacht.Bedrijfsleven, NGO's en andere niet-statelijke actoren zijn thans reeds
op velerlei wijze in het werk van de VN (en andere multilaterale structuren)
betrokken. De insteek is deze praktijk beter en helderder te structureren, vanuit het besef dat de mondiale problemen in de regel
niet met succes zijn aan te pakken zonder de actieve medewerking van de civil
society. Hierover is in de VN een advies van het zgn. Cardoso-panel in aantocht
(september 2004). Het panel-rapport over de civil society kan aangegrepen
worden om de rol van het maatschappelijke middenveld binnen de VN te vergroten.
Gedacht kan worden aan verruimde richtlijnen over aanwezigheid en spreekrecht
bij besprekingen en onderhandelingen. Ook is de nieuwe opzet van de Commission
on Sustainable Development (CSD) het overwegen waard voor andere functionele
commissies. Hierbij is gebroken met het keurslijf om elk jaar tijdsintensief
te onderhandelen over besluiten door de introductie van een reviewjaar, waarin
de nadruk ligt op voortgang van de implementatie van eerdere besluiten en
kennisuitwisseling in «brainstormsessies» met het maatschappelijke
middenveld.De voorkeur van Nederland gaat uit naar het integreren van NGO's en het
bedrijfsleven in bestaande processen. Hierbij zouden ook eisen gesteld moeten
worden aan de civil society om in aanmerking te komen voor een intensievere
betrokkenheid bij de VN (bijvoorbeeld bestuurlijke inrichting, collectieve
vertegenwoordiging, gedragscode voor het bedrijfsleven etc.). Dit om de legitimiteit,
beheersbaarheid, effectiviteit en efficiency van processen te garanderen.
Tenslotte dient de VN de attitude en capaciteit te versterken om partnerships
met de civil society te makelen en te faciliteren. Deze partnerships zullen
de «social fabric» en waardengemeenschap van de internationale
samenleving versterken.11. Betere articulatie «algemeen belang»In het werk van de VN overheerst teveel de invalshoek van het puur nationale
belang van lidstaten. Nederland is van mening dat de algemene, mondiale belangen
een prominentere plaats verdienen. Daartoe kan worden gedacht aan meer bevoegdheden
voor de SGVN inzake agendabepaling (initiatiefrecht door invulling art. 98/99
Handvest) en een breed samengesteld orgaan dat zaken van algemeen belang onder
aandacht van de AV kan brengen.Zoals in de EU de Europese Commissie voor het belang van de Gemeenschap
als geheel staat, zouden ook in de VN de mondiale gemeenschappelijke
belangen een duidelijker stem verdienen tegenover de behartiging
van nationale belangen door staten. Er lijken voldoende aanknopingspunten
beschikbaar voor een internationale discussie, waaronder versterking van rol,
functies en bevoegdheden van de SGVN. Te denken valt aan breed mandaat voor
de SGVN tot «fact finding», waarmee tevens de mogelijkheden voor
verzamelen van betrouwbare en objectieve informatie versterkt kan worden.
De SGVN zou ook de mogelijkheid kunnen krijgen tot het aanvragen van een «legal
opinion» van het Internationale Gerechtshof; een mogelijkheid die momenteel
alleen rechtstreeks aan de VR en AV toekomt (de AV kan andere VN-organen enorganisaties
daartoe machtigen). De SG zou zijn bevoegdheid om jaarlijks te rapporteren
over het werk van de organisatie ook kunnen aanwenden om de problemen, waarmee
de wereldgemeenschap wordt geconfronteerd, veel scherper in kaart te brengen.Andere opties tot versterking van het «algemeen belang» vormen
instelling van een «interface» tussen de VN en de buitenwereld
via een «petition council» (waar eenieder zijn zorgen of klachten
kan deponeren, die dan door dat instituut worden aangebracht bij het verantwoordelijke
orgaan), of instelling van een «ombudspersoon». Ook valt te denken
aan een (beperkt) «college van wijze mannen en vrouwen», bestaande
uit prominente wereldburgers zoals Nobelprijswinnaars, prestigieuze ex-regeringsleiders
en «captains of industry», die breed in de wereld levende zorgen
kunnen verwoorden en via de SGVN aanbevelingen kunnen doen voor actie. Verkiezing
van de niet-gouvernementele vertegenwoordigers zou langs de lijnen van verkiezingen
voor ICJ-rechters kunnen lopen (accordering door zowel AV als VR).Voorstellen in EU-verbandEen effectief multilateraal systeem met de VN aan de basis is één
van de vier prioriteiten van de Europese Veiligheidsstrategie. De uitwerking
ervan is thans gekoppeld aan het door de SGVN in gang gezette proces door
instelling van het High Level Panel. De RAZEB van 17/18 mei 2004 heeft
ingestemd met het doorgeleiden van een EU-paper inzake VN-hervorming aan het
Panel. Het paper is bedoeld als bijdrage aan de beraadslagingen van het Panel
en geenszins als een «harde» EU-positie, die afbreuk zou doen
aan EU-flexibiliteit in de discussies terzake. In het paper is ook gesteld
dat lidstaten op nationale titel nadere voorstellen kunnen doen. Uiteraard
moeten deze aanvullend zijn en niet haaks staan op de EU-voorstellen. De hierboven
weergeven Nederlandse posities ten aanzien van «Responsibility to Protect»,
preëmptieve gewapende actie, non-proliferatie, terrorismebestrijding,
falende staten, effectiever geheel van multilaterale OS-instellingen en revitalisatie
van de AV zijn min of meer ook terug te vinden in het EU-paper. Voor wat betreft
de instituties wordt in EU-verband ook aandacht gevraagd voor revitalisatie
van de ECOSOC.Andere initiatievenIn maart jl. zijn er in New York twee seminars gehouden over VN-hervorming
waaraan enkele leden van het High Level Panel en een veertigtal vertegenwoordigers
van Permanente Vertegenwoordigingen deelnamen. De PV's van Australië,
Mexico, Nederland, Singapore en Zuid-Afrika traden samen met de International
Peace Academy als gastheer op. In de discussie werd met name aandacht besteed
aan de hedendaagse dreigingen; de vraag hoe absoluut staatssoevereiniteit
is en wanneer interventie door de internationale gemeenschap mogelijk zou
moeten zijn; verbetering van de veiligheidsarchitectuur (waaronder rol VR
en regionale organisaties). Het resultaat van de twee seminars is overhandigd
aan de voorzitter van het Panel en aan de SG.In het kader van het Human Security Network1
heeft Nederland, op initiatief van Canada, meegewerkt aan input ten behoeve
van het High Level Panel. Op de ministeriële bijeenkomst te Bamako (
27–29 mei 2004) zal een verklaring worden aangenomen inzake VN-hervorming
die vervolgens onder de aandacht van het Panel zal worden gebracht. De verklaring
gaat met name in op het belang van respect voor mensenrechten als wezenlijke
voorwaarde voor «human security» en conflictpreventie en van versterking
van de capaciteit van de VN om mensenrechten te bevorderen. Aandacht wordt
onder meer besteed aan het concept van «Responsibility to Protect»
en aan een effectief functioneren van de VN-Mensenrechtencommissie.Duitsland heeft Nederland gevraagd te participeren in overleg gericht
op het nader uitwerken van mogelijkheden om de ECOSOC te revitaliseren. Een
eerste bespreking zal begin juni a.s. plaatsvinden.Voorts zal premier Balkenende, daartoe uitgenodigd door president Fox
van Mexico, deelnemen in een «Group of Friends of UN Reform».
Het is de bedoeling dat de groep van 15 regeringsleiders1 de rol vervult van pleitbezorger voor multilaterale samenwerking via
de VN. Het initiatief van President Fox is ingegeven door de voortdurende
crisis in en rond de VN (Irak, maar ook breder). Bij zijn keuze voor de deelnemers
heeft hij zich laten leiden door getoond commitment aan de VN en de mogelijke
invloed van het betreffende land in de regio. Deelname van premier Balkenende
is een unieke gelegenheid voor Nederland om samen met andere landen, uit diverse
regio's, draagvlak te creëren voor brede VN-hervormingen en als aanjager
van de implementatie van genomen besluiten te fungeren. De groep zal vooral
een functie vervullen nadat het High Level Panel zijn rapport aan de SG heeft
uitgebracht en de SG op basis daarvan aanbevelingen aan lidstaten heeft gedaan.Zoals u kunt merken, is het onderwerp VN-hervorming erg in beweging. Nederland
stelt zich in de diverse discussies actief op. Van belangwekkende ontwikkelingen
zullen wij u op de hoogte blijven houden. De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. M. A. van Ardenne-van der HoevenXNoot1Nederland acht de termen «hard» en «zacht» overigens
ongelukkig gekozen. Zij lijken ten onrechte een rangorde te impliceren.XNoot1Bladzijdes XI t/m XIII «The Responsibility to Protect» –
ICISS (2001) – zie bijlage; deze bijlage is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Deelnemers van het Human Security Network zijn: Canada, Chili, Ierland,
Griekenland, Jordanië, Mali, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Slovenië,
Thailand, Zwitserland en Zuid-Afrika (laatste als waarnemer).XNoot1Naast Nederland zijn tot deelname uitgenodigd: Algerije, Australië,
Canada, Chili, Colombia, Duitsland, Japan, Kenia, Nieuw Zeeland, Pakistan,
Singapore, Zuid-Afrika en Zweden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24832-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl