Regels ten aanzien van nevenfuncties van kamerleden; Brief met voorstel van het Presidium, jaarlijks de opgave van nevenfuncties in de Staatscourant te publiceren
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25038, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-02-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25038 nr. 7

25-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamBuitenlandse voorbeeldenEen Gedragscode voor leden van de Tweede Kamer?Eigen verantwoordelijkheid van de ledenBestaande mogelijkheden tot toetsingToetsing door fracties en politieke partijenToetsing door collega'sToetsing door het PresidiumBeoordeling door de persBeoordeling door bewindsliedenOpenbare registers
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25038Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 27 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 038Regels ten aanzien van nevenfuncties van Kamerledennr. 7BRIEF VAN HET PRESIDIUMAan de leden Den Haag, 25 februari 1997De Kamer heeft op 2 oktober jl. een motie aanvaard (stuk 25 038,
nr. 5, verder te noemen motie Wolffensperger) die het Presidium dan wel de
Commissie voor de Werkwijze uitnodigt om «te onderzoeken of, en zo ja
op welke wijze, een kader kan worden geschapen waarin handelingen van Kamerleden
van te voren dan wel achteraf kunnen worden getoetst aan de afgelegde eed
dan wel belofte en/of ongeschreven regels terzake». Het Presidium heeft
zich enkele malen over dit verzoek beraden en deze notitie vastgesteld ter
behandeling in de Kamer.Het Presidium heeft de bestaande mogelijkheden geïnventariseerd en
daarbij geconcludeerd dat de procedures voor de beide registers ter Griffie
aanscherping behoeven. Op twee onderdelen is het Presidium niet tot een eensluidend
oordeel kunnen komen. Dit betreft de wenselijkheid en mogelijkheid van een
Gedragscode en de wenselijkheid en mogelijkheid van een toetsing van nevenfuncties
en handelingen in dat kader door het Presidium zelf. Buitenlandse voorbeeldenHet Presidium heeft vastgesteld dat de problematiek waarop de motie slaat
in veel parlementen over de gehele wereld aan de orde is geweest. In het algemeen
wordt hierbij een onderscheid gemaakt tussen nevenactiviteiten waarbij Kamerleden
een financieel belang hebben en andere nevenactiviteiten.Het Europees Parlement heeft vorig jaar in een bijlage bij het verslag
van de heer Jean-Thomas Nordmann (document NE/RR/303/303621 PE 216.868) een
overzicht gegeven van de voorschriften inzake aangifte van financiële
belangen geldende in nationale parlementen. Uit dit overzicht blijkt dat alle
nationale parlementen tenminste enkele procedureregels kennen voor dit doel. In Denemarken, Nederland, Finland en Zweden behelzen die regels een facultatieve
registratie waaraan dus geen sanctie is verbonden. Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk kennen in het geval een lid nalatig is geweest bij het doen van
de voorgeschreven melding, de mogelijkheid van een openbare berisping door
een interne instantie van het parlement. In Spanje en Ierland kunnen de Voorzitters
van iedere Kamer, in Portugal kan de Assemblée zelf, in Frankrijk kan
de Constitutionele Raad (op verzoek van het Presidium van iedere Kamer) en
in Oostenrijk kan het Constitutioneel Hof een afgevaardigde zijn mandaat (voor
een bepaalde tijd) ontnemen. Tenslotte bestaat in België en in Italië
de mogelijkheid van een boete, in Griekenland die van gevangenisstraf.Voorzover bekend is slechts het Britse Lagerhuis overgegaan (op 24 juli
vorig jaar) tot de aanvaarding van een Gedragscode voor zijn leden, zulks
op basis van een voorstel van een Commissie, voorgezeten door een rechter,
Lord Nolan. De laatste zes onderdelen van deze Gedragscode hebben wederom
uitsluitend betrekking op activiteiten waarbij leden een financieel belang
hebben. Hieraan vooraf gaan echter zeven algemene beginselen van Openbare
functies (dus geldende voor een grotere groep functionarissen dan alleen Kamerleden)
en twee regels met een bredere strekking dan alleen het financieel belang.Volgens de eerste van deze beide regels«moeten Kamerleden hun gedrag baseren op overwegingen van algemeen
belang, conflicten tussen hun persoonlijk belang en het algemeen belang vermijden
en een eventueel conflict direct oplossen ten gunste van het algemeen belang».De tweede van deze beide algemene regels schrijft Kamerleden voor«om zich te allen tijde te gedragen op een wijze die het vertrouwen
(«trust and confidence») van het publiek in de integriteit van
het Parlement handhaaft en versterkt en om nooit enige actie te ondernemen
die het Lagerhuis of in het algemeen de Leden daarvan een slechte naam kan
geven». Een Gedragscode voor leden van de Tweede Kamer?De motie Wolffensperger vraagt niet om (onderzoek naar) een Gedragscode
als in Engeland. De meerderheid van het Presidium meent toch dat het zinvol
kan zijn om de beide zojuist geciteerde regels ook in Nederland van toepassing
te verklaren. Zij geven de Voorzitter en, zo nodig, het Presidium een handvat
om leden in geval van wangedrag terecht te wijzen.Er blijven dan echter vele casusposities denkbaar waarop deze regels niet
slaan maar die toch in aanmerking komen voor toetsing. Mede omdat de motie
Wolffensperger aan het slot spreekt van «ongeschreven regels»,
acht het Presidium een uitwerking van de algemene norm, neergelegd in de eed
en de belofte die elk Kamerlid bij de aanvaarding van zijn ambt aflegt, niet
wenselijk. Zo'n uitwerking zou trouwens noodgedwongen moeten bestaan uit een
grote, maar toch altijd weer onvolledige reeks van voorbeelden en is om die
reden ook eigenlijk niet mogelijk. Wel kan worden aangegeven langs welke wegen
in elke casuspositie, toetsing mogelijk is en beoordeling plaatsvindt. Hierop
wil het Presidium in het navolgende ingaan. Eigen verantwoordelijkheid van de ledenDe algemene norm is in eed en belofte aldus geformuleerd:«dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch
middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen».Inherent aan de plechtige aflegging van de eed en belofte is dat elk Kamerlid
zich dient af te vragen of een bepaald extern optreden – waaronder het
aanvaarden van een nevenfunctie en elk handelen in het kader van nevenfuncties –
beschouwd kan worden als een handeling «in het ambt van Kamerlid»
en of zich in zijn of haar verhouding met derden (personen, bedrijven, instellingen)
verschijnselen voordoen of afspraken worden gemaakt die kunnen worden beschouwd
als «het aannemen van een geschenk of belofte». Daarbij dient
elk Kamerlid te bedenken dat deze oude formule in de huidige tijd geïnterpreteerd
moet worden naar zijn bedoeling.Met name moet het «handelen in het ambt van Kamerlid» niet
zo eng worden geïnterpreteerd dat het alleen betreft parlementaire activiteiten
geregeld in Grondwet en/of Reglement van Orde, zoals het voeren van het woord
in de Kamer of in fracties, het stemmen of het stellen van vragen. Leden verrichten
hiernaast ook individueel ombudsachtige taken, zij bemiddelen, oriënteren
zich op maatschappelijke ontwikkelingen en participeren in maatschappelijke
verbanden. Ook bij dergelijke, niet altijd openbare activiteiten kunnen zich
situaties voordoen zoals in de eedsformule bedoeld.Dit neemt niet weg dat leden uiteraard niet in al hun handelingen als
zodanig optreden en dat zeker niet het enkele feit dat een handeling verricht
wordt door een Kamerlid, die handeling maakt tot een «handeling in dat
ambt». Elk lid zal hierbij voor zichzelf naar eer en geweten een grens
moeten trekken, maar zal zich daarbij ervan bewust moeten zijn dat een Kamerlid
door anderen vaak niet los gezien kan worden van het politieke mandaat, ook
als het Kamerlid zelf te goeder trouw meent dat een bepaald optreden geheel
los van dat mandaat staat. Het verdient aanbeveling dat dit lid zulks dan
expliciet aangeeft.Het bovenstaande geldt zowel voor gehonoreerde nevenfuncties als voor
functies waaraan slechts een onkostenvergoeding is verbonden, als voor functies
zonder enige financiële compensatie. Hoewel de Britse Gedragscode grotendeels
betreft de omgang met financiële belangen, blijkt uit de beide eerder
geciteerde onderdelen van die Code dat het probleem breder is. De motie Wolffensperger
maakt dit onderscheid ook niet. Bij wijze van voorbeeld kan gedacht worden
aan de situatie dat een Kamerlid gevraagd wordt voor het bestuur van een artistieke
instelling of het comité van aanbeveling voor een bepaald evenement.
Hieraan zal meestal geen financieel belang verbonden zijn. Toch is niet uit
te sluiten dat het bekleden van dergelijke (ere)functies of handelingen in
dat kader getoetst behoren te worden aan de bedoelingen van de eedsformule.
Bij een dergelijke toetsing kan dan natuurlijk blijken dat de (ere)functie
uitsluitend samenhangt met de persoonlijke kwaliteiten van betrokkene, los
van zijn Kamerlidmaatschap maar meestal zal dit laatste tenminste mede een
rol hebben gespeeld bij het verzoek aan betrokkenen. Bestaande mogelijkheden tot toetsingHet Presidium heeft, blijkens bovenstaande beschouwing, het «kader»
waar de motie naar verwijst niet opgevat als een nieuw (of uitgewerkt) normatief
kader maar als een structuur die toetsing desgewenst mogelijk maakt. Naar
de mening van het Presidium bestaan er reeds op dit moment verschillende elementen
voor zo'n structuur. Elk afzonderlijk of gezamenlijk kunnen zij een rol spelen.
Omdat deze elementen voorzover bekend nog nooit in hun onderling verband zijn
onderkend – met name niet bij de behandeling van het wetsontwerp waarin
de eedsformule is bevestigd – is het geheel ervan waarschijnlijk nooit
als structuur onderkend. Dit is in zoverre ook niet nodig geweest, omdat vele
elementen vanzelfsprekend zijn en zonder expliciete vermelding in de praktijk
hun werking hebben.Het Presidium beschouwt de verschillende mogelijkheden tot toetsing als
van zodanig belang dat het besloten heeft om bij de introductie van nieuwe
leden zowel na verkiezingen als tussentijds hieraan systematisch aandacht
te besteden. Dit zal worden opgenomen in de desbetreffende cursus (het «klasje»
van de Voorzitter). Toetsing door fracties en politieke partijenHet is het Presidium bekend dat verschillende politieke partijen bij de
kandidaatstelling verklaringen vragen inzake nevenfuncties en nevenactiviteiten.
Bovendien hebben verschillende fracties eigen regelingen getroffen om hun
leden te helpen. Het feit dat aan die regelingen geen andere sancties kunnen
worden verbonden dan maatregelen binnen de partij of de fractie, betekent
nog niet dat dergelijke regelingen niet als onderdeel van de structuur van
toetsing mogen worden beschouwd. Het Presidium meent juist dat zij integendeel
een gewichtig element daarbij kunnen zijn.De Kamer is niet bevoegd om van partijen of fracties te vragen dergelijke
regelingen openbaar te maken dan wel te rapporteren over concrete toepassingen
ervan. Partijen en fracties zijn echter vrij om dit te doen en individuele
leden zijn vrij om hiervan melding te maken bij hun optreden als Kamerlid.
Het Presidium dringt er bij alle fracties op aan om intern verantwoordelijkheidsgevoel
te tonen door regelingen te treffen die de leden helpen bij hun beslissingen
en daarmee de fractie zelf beschermen. Met name dringt het Presidium erop
aan dat fracties zich verantwoordelijk achten voor de volledigheid van de
opgave van nevenfuncties en reizen bij de griffie voor de desbetreffende registers. Toetsing door collega'sEen tweede element is hiermee verwant. Dit bestaat uit intercollegiale
toetsing. Elk lid kan daartoe te rade gaan bij een ervaren medelid al of niet
van de eigen fractie of bij de Voorzitter. Dit medelid kan natuurlijk weigeren
om zich uit te spreken, maar dit ligt niet voor de hand. Bij het geven van
advies zal het medelid bij voorkeur afspraken moeten maken over het eventueel
openbaar maken van de consultatie. In dat geval aanvaardt het medelid een
zekere medeverantwoordelijkheid voor handelen overeenkomstig het gegeven advies. Toetsing door het PresidiumEr is één vorm van intercollegiale toetsing waarmee voorzover
bekend nog geen ervaring is opgedaan, en wel de toetsing door het Presidium
zelf. Het stond en staat alle leden vrij om zich bij twijfel over de aanvaardbaarheid van een nevenfunctie of van een handeling in het kader van
een nevenfunctie tot het Presidium te wenden. Dat zulks nooit gebeurd is,
is naar de mening van de meerderheid van het Presidium te verklaren doordat
de eerder genoemde toetsingen afdoende zijn en doordat betwijfeld kan worden
of het Presidium wel geschikt is voor de beslissing over andere dan procedurele
en huishoudelijke kwesties. Ook binnen het Presidium zelf bestaan hierover
verschillende opvattingen. De meerderheid van het Presidium acht het vanwege
die twijfel onverstandig om verder te gaan dan alleen de vermelding van de
mogelijkheid van toetsing door het Presidium. Elke verdere uitwerking daarvan
wekt verwachtingen die misschien niet kunnen worden waargemaakt.Naar de mening van een minderheid van het Presidium is de oorzaak van
het nog nooit gekozen zijn van deze weg juist dat de bij het Presidium te
volgen procedure niet vaststaat. Om onzekerheid hierover weg te nemen, stelt
die minderheid voor dat het Presidium zich beschikbaar stelt voor advisering
aan leden die daaraan behoefte hebben en die hun dilemma schriftelijk aan
het Presidium melden. Als een lid deze weg kiest, aanvaardt hij ook de volgende
fases van de procedure.De eerstvolgende fase is dan dat het Presidium advies uitbrengt op schrift,
zodat hierover later geen misverstand kan bestaan. Het advies kan luiden dat
het Presidium geen enkel bezwaar ziet, dan wel dat het lid er goed aan doet
om in de Kamer bij een debat (of in een commissievergadering) melding te maken
van een bepaalde nevenfunctie of andere betrokkenheid, dan wel dat een bepaalde
handeling wordt ontraden, dan wel dat de aanvaarding (het aanhouden) van een
nevenfunctie ontraden wordt. Het lid is uiteraard vrij om het advies al of
niet op te volgen. Het Presidium kan met het desbetreffende lid afspraken
maken over de openbaarmaking van de gevolgde procedure. Deze zal in ieder
geval na 25 jaar uit de archieven bekend worden. Dit is echter onvoldoende
en daarom stelt de minderheid uit het Presidium voor dat jaarlijks, in de
toelichting op de Raming, geanonimiseerd verslag van zijn optreden wordt gedaan.
Hiermee kan een zekere «jurisprudentie» ontstaan die andere leden
en fracties kan helpen. Beoordeling door de persVrijwel elk optreden van een Kamerlid, of dit nu een optreden is als zodanig
of naar de mening van het Kamerlid zelf in een andere hoedanigheid, krijgt
aandacht in de publiciteit. Dit verschijnsel is inherent aan de moderne democratie
en is zelfs onmisbaar voor het goed functioneren van de democratie. Elk Kamerlid
zal er dus op voorbereid moeten zijn dat de eigen toetsing, de fractietoetsing,
de intercollegiale toetsing dan wel die door het Presidium in het openbaar
gevolgd kan worden door oordelen van de media. Overigens kan deze beoordeling
nooit beslissend zijn, omdat de pers, bijvoorbeeld vanwege onvolledige informatie
een vertekend beeld kan geven.In het verleden hebben perspublicaties er enkele malen toe geleid dat
van Regeringswege en/of op verzoek van de Kamer bepaalde geruchten aan een
onderzoek werden onderworpen, nadat deze in de pers veel aandacht hadden gekregen.
Dit gebeurde o.a. toen enkele Kamerleden en oudbewindslieden ervan beschuldigd
werden koopsompolissen te hebben gekocht, hiermee gebruik makend van een toen
nog in het geheel niet aangepakte fiscale onvolkomenheid (zie Kamerstukken
14 983 en Handelingen TK 77/78 pag. 800–1100). Ook gebeurde het
toen leden ervan beschuldigd werden gunsten en geschenken te hebben aanvaard
van vliegtuigbouwers in de periode dat besloten moest worden over grote militaire
aankooporders (zie Handelingen TK 1974/75 blz. 698 en volgende alsmede
de Kamerstukken 12 994 II blz. 129, 250, 251, 698–708 en 13 600
hs. XVI; II blz. 679J; niet gedrukt). Het Presidium wil niet uitsluiten dat
dergelijke onderzoeken in de toekomst opnieuw gehouden moeten worden, maar
het vestigt de aandacht erop dat zulks pas aan de orde komt als preventieve
vormen van toetsing niet zijn gebruikt of hebben gefaald. Beoordeling door bewindsliedenBijzondere voorzichtigheid is geboden als het gaat om handelingen van
een Kamerlid in relatie met bewindslieden. Ook dan is het mogelijk dat dit
niet handelingen zijn verricht in de hoedanigheid van Kamerlid; maar omdat
Kamerleden toch in de eerste plaats in een staatsrechtelijke en politieke
relatie met bewindslieden verkeren, is misverstand hier gauw mogelijk. Misverstand
is natuurlijk niet mogelijk als een Kamerlid de middelen bezigt voorzien in
Grondwet en Reglement van Orde. De bewindspersoon mag er dan van uitgaan dat
persoonlijke belangen hierbij geen rol spelen. Misverstand is echter wel mogelijk
in geval van contacten tussen een Kamerlid en een bewindspersoon in andere
situaties zoals toevallige ontmoetingen. Het Kamerlid doet er dan goed aan
expliciet te vermelden of hij in die hoedanigheid een vraag stelt of een opmerking
maakt.Het Presidium meent echter dat in die specifieke situatie ook een specifieke
vorm van toetsing aanwezig is, namelijk de ministeriële verantwoordelijkheid.
In geval van twijfel zal een bewindspersoon zelf er goed aan doen te vragen
of het Kamerlid zich ook in die hoedanigheid tot hem of haar wendt. Bovendien
is de bewindspersoon geheel verantwoordelijk voor elke beslissing die hij
of zij vervolgens neemt. Openbare registersDe motie betreft de toetsing van «handelingen» van Kamerleden.
Hoewel het aanvaarden en het aanhouden van een nevenfunctie als handelingen
kunnen worden beschouwd, heeft het Presidium in het bovenstaande toch vooral
aangeknoopt bij de tekst van de eedsformule. Deze slaat op alle «doen
en nalaten», ongeacht of dit samenhangt met een nevenfunctie. Dit neemt
niet weg dat de behoefte aan toetsing toch vooral vaak zal ontstaan bij (de
vervulling van) nevenfuncties. Daarom vestigt het Presidium de aandacht op
de wenselijkheid dergelijke functies tijdig en precies op te geven bij de
griffie voor het desbetreffende register. Het betreft hier alle nevenfuncties
ongeacht of voor het vervullen ervan enigerlei vergoeding wordt gegeven.Om de mogelijkheid van toetsing te bevorderen, stelt het Presidium voor
jaarlijks einde januari de opgave van nevenfuncties in de Staatscourant te
publiceren en daarbij ook de commissielidmaatschappen te vermelden. Dit sluit
aan bij de gewoonte van andere colleges zoals de Raad van State. Voorts zal
het Presidium deze lijst jaarlijks als bijlage bij de Raming publiceren, omdat
zij niet alleen een externe functie vervult maar ook door de leden onderling
kan worden gebruikt.Tenslotte vestigt het Presidium de aandacht op een tweede register dat
eveneens bij de Griffie wordt bijgehouden en waarin leden buitenlandse reizen
kunnen aanmelden. Uiteraard hoeven puur privéreizen, vakanties en dergelijke
niet te worden opgegeven. Als echter gastvrijheid wordt genoten van bedrijven
of instellingen (waaronder ook overheidsin-stellingen)
die waarschijnlijk wordt aangeboden omdat betrokkene Kamerlid is, verdient
het aanbeveling dit te vermelden.P. Bukman,VoorzitterW. H. de Beaufort,Griffier 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25038-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl