Vaststelling begroting Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2009; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31700-V, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31700-V nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEA. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendienst(en))Wetsartikel 4OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZERExperimentOpbouw van de beleidsagendaOpbouw van de beleidsartikelenA: Te realiseren prestaties en activiteiten/instrumenten
per operationele doelstellingB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidIndicatorenOverige onderdelen van de begrotingBeleidsdoorlichtingenDe relatie met de HGIS-nota en andere beleidsnota’sDwarsverbanden in deze begrotingA. Doelstellingen beleidsprogramma kabinet Balkenende
IV 2007–2011 en de operationele doelstellingen en middelenB. MDG’s en de operationele doelstellingen2. MISSIE3. INLEIDING BELEIDSAGENDA4. BELEIDSAGENDADoelstelling 1Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenVerdrag van LissabonEU-begroting en landbouwbeleidAsiel en migratieKlimaat en energieEU extern beleidDoelstelling 2Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenNabuurschapsbeleidDoelstelling 3Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenMOVPOverige aandachtsgebiedenBetrekkingen met de Islamitische WereldDoelstelling 4Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenCrisisbeheersingsoperatiesInternationale organisaties en foraWapenbeheersingDoelstelling 5Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenInternationale samenwerkingUitwerking en ondersteuningDoelstelling 6Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenExtreme armoede en honger uitbannen (MDG1)Meer aandacht voor landbouwDe armsten moeten mee kunnen doen in eigen landEen gezond ondernemersklimaat is essentieel voor economische
groeiAlle jongens en meisjes naar school (MDG 2)Gelijke rechten en kansen voor mannen en vrouwen (MDG
3)Naar een betere gezondheidszorg, vooral voor vrouwen (MDG
4, 5 en 6)Seksuele en reproductieve gezondheid en rechtenMeer toegang tot drinkwater en sanitatie (MDG 7)Een wereldwijd samenwerkingsverband voor ontwikkeling
(MDG8)Doelstelling 7Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenMensenrechtenschendingenMensenrechtenraad en Derde Commissie van de AVVNEuropese UnieKinderrechtenDiscriminatie op basis van seksuele geaardheidTerrorismebestrijdingResponsibility to ProtectRaad van EuropaDoelstelling 8Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenEnergievoorzieningszekerheid in partnerlandenDoelstelling 9Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenConsulaire dienstverleningAsiel, migratie en personenverkeerHandels- en investeringsbevorderingDoelstelling 10Probleem en DoelNederlandse inzet en beoogde beleidseffecten5. BEGROTING OP HOOFDLIJNENMensenrechtenRegionale stabiliteit en crisisbeheersingOndernemingsklimaatGenderReproductieve gezondheidMilieu en Water6. BIJLAGE INDICATOREN BIJ DE BELEIDSAGENDAMDG4; doelstelling 5: Vermindering van sterftecijfers
van kinderen onder de 5 jaar met tweederde in 2015 ten opzicht van 1990 MDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een aantal indicatoren:ARTIKELENBELEIDSARTIKEL 1: VERSTERKTE INTERNATIONALE RECHTSORDE
EN EERBIEDIGING VAN MENSENRECHTENA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestatiesInstrumenten/ActiviteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 2: GROTERE VEILIGHEID EN STABILITEIT,
EFFECTIEVE HUMANITAIRE HULPVERLENING EN GOED BESTUURA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 4Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 5Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 6Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 7Te leveren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 8Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 9Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 3: VERSTERKTE EUROPESE SAMENWERKINGA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestaties:Instrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 4Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 5Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 4: MEER WELVAART EN MINDER ARMOEDEA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 4Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 5Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 5: TOEGENOMEN MENSELIJKE ONTPLOOIING
EN SOCIALE ONTWIKKELINGOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 4Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 5Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 6Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 6: BETER BESCHERMD EN VERBETERD
MILIEUOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 7: WELZIJN EN VEILIGHEID VAN NEDERLANDERS
IN HET BUITENLAND EN REGULERING VAN HET PERSONENVERKEERA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestatiesInstrumenten/ActiviteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/ActiviteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidBELEIDSARTIKEL 8: VERSTERKT CULTUREEL PROFIEL
EN POSITIEVE BEELDVORMING IN EN BUITEN NEDERLANDA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Te realiseren prestaties:Instrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 2Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 3Te realiseren prestatiesInstrumenten/activiteitenOperationele doelstelling 4Te realiseren prestaties:Instrumenten/activiteitenB: Budgettaire gevolgen van beleidC: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidNIET-BELEIDSARTIKEL 9: GEHEIMNIET-BELEIDSARTIKEL 10: NOMINAAL EN ONVOORZIENNIET-BELEIDSARTIKEL 11: ALGEMEENVERDIEPINGSHOOFDSTUKArtikel 1Toelichting artikel 1Artikel 2Toelichting artikel 2Artikel 3Toelichting Artikel 3Artikel 4Toelichting artikel 4Artikel 5Toelichting artikel 5Artikel 6Toelichting artikel 6Artikel 7 Toelichting artikel 7Artikel 8 Toelichting Artikel 8Artikel 9Toelichting artikel 9Artikel 10 Toelichting artikel 10Artikel 11 Toelichting artikel 11BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInleidingTaakstellingSlimmer samenwerken tussen Nederlandse ambassadesResultaatgericht managementKennismanagementHerziening regelgevingInformatiesystemenVoorschottenbeheerConsulaire dienstenVeiligheidIntegriteitArchief- en dossierbeheerDuurzame bedrijfsvoeringAGENTSCHAPSPARAGRAAFCentrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)1. Baten en LastenA. BatenOpbrengsten moederdepartementDoelmatigheid; informatie over de geraamde productieOpbrengst derdenRentebatenB. LastenPersonele kostenMateriële kostenRentelastenAfschrijvingskostenDotaties aan voorzieningenC. Saldo van baten en lasten2. KasstroomoverzichtToelichting kasstroomoverzichtBIJLAGE 1. MOTIES EN TOEZEGGINGENBIJLAGE 2. LIJST VAN AFKORTINGENBIJLAGE 3. TREFWOORDENLIJST
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31700-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 2,8 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 700 VVaststelling van de begrotingsstaten van het ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2009nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVEA. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
WETSVOORSTEL2  B. BEGROTINGSTOELICHTING4  I Leeswijzer4II Missie12III Inleiding beleidsagenda13IV Beleidsagenda17V Begroting op hoofdlijnen52VI Bijlage indicatoren bij de beleidsagenda54  Artikelen Beleidsartikel 1: Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging van mensenrechten60Beleidsartikel 2: Grotere veiligheid en
stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuur65Beleidsartikel 3: Versterkte Europese samenwerking78Beleidsartikel 4: Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder
armoede84Beleidsartikel 5: Toegenomen menselijke
ontplooiing en sociale ontwikkeling93Beleidsartikel 6: Beschermd en verbeterd milieu103Beleidsartikel 7: Welzijn en veiligheid van
Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer108Beleidsartikel 8: Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten Nederland112Niet-Beleidsartikel 9: Geheim117Niet-Beleidsartikel 10: Nominaal en onvoorzien118Niet-Beleidsartikel 11: Algemeen119  Verdiepingshoofdstuk121  Bedrijfsvoeringsparagraaf130  Agentschapsparagraaf: CBI133  Bijlagen Bijlage 1 Moties en toezeggingen in het vergaderjaar 2008/2009138Bijlage 2 Lijst van afkortingen144Bijlage 3 Trefwoordenlijst149A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 2009 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2009. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2009.Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2009 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze Memorie van Toelichting
toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendienst(en))Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de baten-lastendienst Centrum voor de
Bevordering van de Import uit Ontwikkelingslanden (CBI) voor het jaar 2009
vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht
in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze Memorie van Toelichting en
wel in de paragraaf inzake de diensten die een baten-lastenstelsel voeren.Wetsartikel 4Na een overleg met de Tweede Kamer aan de hand van de brief van de minister
van Financiën van 20 december 2007 (Kamerstukken II, 2007/08, 31 031,
nr. 19) is besloten tot een experiment ter verbetering van de (politieke)
verantwoording aan de hand van de begrotingen en de jaarverslagen van de ministeries
van Buitenlandse Zaken, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(inclusief de programmabegroting van Wonen, Wijken en Integratie), Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (inclusief
de programmabegroting van Jeugd en Gezin). Het experiment betreft de begrotingsjaren
2007 tot en met 2009. Ten behoeve van het experiment is het noodzakelijk voor
die jaren af te wijken van een aantal bepalingen van de Comptabiliteitswet
2001 met betrekking tot de inrichting van de departementale begroting en het
departementale jaarverslag. Het onderhavige wetsartikel regelt die afwijking
voor de begroting 2009, inclusief voor de suppletore begrotingen 2009, van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het betreft de artikelen 5 en 14 van
de Comptabiliteitswet 2001.Het experiment heeft wat de begrotingen betreft inhoudelijk betrekking
op de toelichting bij de begroting. De begrotingspresentatie zal worden toegespitst
op de (politiek) belangrijkste beleidsprioriteiten van het Kabinet. Die prioriteiten
zullen in de Beleidsagenda worden opgenomen, waarbij zal worden aangesloten
bij het Beleidsprogramma van het kabinet (Kamerstukken II, 2006/07, 31 070,
nr. 1). De Beleidsagenda kan worden aangevuld met enkele andere doelstellingen
die door de betrokken minister beleidsmatig van groot belang worden geacht.
Indien bepaalde beleidsprioriteiten in de Beleidsagenda in termen
van operationele doelstellingen, prestaties en effecten worden toegelicht,
is het daarom niet noodzakelijk ook bij de betrokken beleidsartikelen zelf
een toelichting te verstrekken. Een korte verwijzing naar de Beleidsagenda
is dan voldoende. Derhalve zal er dus door de experimentdepartementen niet
bij alle beleidsartikelen op grond van artikel 5 van de Comptabiliteitswet
2001 begrotingsinformatie – in termen van aan de operationele doelstellingen
te koppelen prestaties en effecten – over het beleid worden opgenomen.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. KoendersB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZERHet ministerie van Buitenlandse Zaken doet mee aan een experiment om het
departementale begrotingsproces een meer politieke focus te geven met minder
verantwoordingslasten. De Tweede Kamer heeft hiermee ingestemd tijdens een
Algemeen Overleg op 6 februari 2008.In deze leeswijzer wordt aangegeven wat de gevolgen zijn van de nieuwe
aanpak voor de indeling van de begroting, waarbij een beperkt aantal afwijkingen
van de Rijksbegrotingsvoorschriften wordt beschreven. Ook komt in de leeswijzer
aan de orde in welke mate de doelstellingen in de begroting van Buitenlandse
Zaken zijn voorzien van effect- en prestatie-indicatoren (in de zin van de
RPE2006), door middel van het gebruik van het «pas toe of leg uit»
principe. Daarna worden de overige onderdelen van de begroting en de relatie
met enkele andere stukken toegelicht. Tot slot treft u in deze leeswijzer
een aantal doorverwijzingen aan die het leesgemak van de begroting verder
vergroten. Het gaat hier om tabellen die de relatie leggen tussen de doelstellingen
uit het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven» en de operationele
doelstellingen en bijbehorende middelen, en om informatie over de relatie
tussen de MDG’s en de operationele doelstellingen.ExperimentHet experiment duurt twee jaar en omvat naast deze begroting 2009 ook
de jaarverslagen 2007, 2008 en 2009 en de begroting 2010. De grootste verandering
in de begroting is dat er een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen de
twee kernonderdelen: de beleidsagenda en de beleidsartikelen. Wat in het ene
onderdeel staat komt niet terug in het andere onderdeel. Waar in voorgaande
jaren veel overlap bestond tussen de twee delen wordt dat dus nu voorkomen.
Hiermee wordt gestreefd naar een betere leesbaarheid en een duidelijkere focus
op de prioriteiten van het kabinet. Ook is het, net als bij het jaarverslag
2007, gelukt om het stuk met minder beleids- en beheerslast tot stand te brengen.
Beide kernonderdelen van de begroting worden hieronder verder toegelicht.Opbouw van de beleidsagendaIn de nieuwe opzet staan de prioriteiten uit het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven» van het Kabinet
Balkenende IV centraal. Voor het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat het
om de tien doelstellingen uit pijler 1, «Een actieve internationale
en Europese rol» en het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij». Voor doelstellingen vier en acht geldt dat respectievelijk
Defensie en VROM hierover ook beleidsvoornemens hebben opgenomen in hun begroting.In de beleidsagenda worden onder elke kabinetsdoelstelling steeds het «Probleem
en Doel» en de «Nederlandse inzet en beoogde beleidseffecten» («outcome») voor 2009 toegelicht. De probleem-
en doelbeschrijving treft u aan in vette cursieve tekst. Daaronder staan in
normale lay out de Nederlandse inzet en beoogde beleidseffecten. Waar dat
voor de duidelijkheid of de leesbaarheid van belang is, is in een aantal gevallen
gekozen voor een korte toelichtende tekst over te realiseren prestaties en
instrumenten of activiteiten. Waar dat haalbaar en zinvol is worden de beoogde
beleidseffecten kwantitatief onderbouwd met indicatoren. Ook wordt er in sommige
gevallen gebruik gemaakt van kengetallen ter illustratie van de beleidscontext.
Er is steeds duidelijk aangegeven wanneer er sprake is van indicatoren en
wanneer van kengetallen. Aan het eind van de beleidsagenda staat
de begroting op hoofdlijnen. Dit onderdeel verschaft samenvattende informatie
over de belangrijkste budgettaire wijzigingen samenhangend met prioritair
beleid.Het is belangrijk op te merken dat het realiseren van beoogde beleidseffecten
in het merendeel van de gevallen niet alleen afhankelijk is van de Nederlandse
inzet, maar ook van de inbreng van partners en andere partijen. Dit geldt
ook voor de hieraan gekoppelde effect-indicatoren. Dit is bijvoorbeeld het
geval als het gaat om internationale onderhandelingen of om de uitkomst van
een gezamenlijk opgezet en gefinancierd programma. Hier is sprake van een
gezamenlijke inspanning waarbij het niet zinvol is om (een deel van) de resultaten
aan Nederland, als leverancier van een klein deel van de inputs, toe te rekenen.
De relatie tussen de, door het ministerie van Buitenlandse Zaken, beoogde
effecten en de Nederlandse inzet is dan ook niet causaal. Wel kan de relatie
in de meeste gevallen plausibel worden gemaakt. Voor het aantonen van deze
plausibiliteit is de inzet van evaluatieonderzoek een belangrijk instrument.Opbouw van de beleidsartikelenIn de beleidsartikelen wordt per operationele doelstelling «bulletsgewijs»
ingegaan op respectievelijk de te realiseren prestaties («output»)
en de daarvoor benodigde instrumenten en activiteiten (onderdeel A). Door
systematisch onderscheid te maken tussen effecten en prestaties wordt de inzichtelijkheid
bevorderd. Buitenlandse Zaken wijkt op dit punt af van de Rijksbegrotingsvoorschriften
(RBV). Vervolgens worden de budgettaire gevolgen van de beleidsvoornemens
gepresenteerd in de gebruikelijke tabel (onderdeel B). Ten slotte wordt ingegaan
op de onderzoeken naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid
(onderdeel C). Onderstaand volgt voor elk van de drie onderdelen van een beleidsartikel
een korte toelichting.A: Te realiseren prestaties en activiteiten/instrumenten
per operationele doelstellingDe te realiseren prestaties hebben als regel betrekking op 2009. Als de
prestaties meerjarig van karakter zijn en naar verwachting (ook) later dan
in 2009 worden gerealiseerd, wordt dit aangegeven. Waar dat haalbaar en zinvol
is worden de te realiseren prestaties kwantitatief onderbouwd met indicatoren.
Vervolgens wordt op hoofdlijnen aangegeven welke activiteiten en instrumenten
het ministerie gaat inzetten om de verschillende prestaties te realiseren.
Om de begroting leesbaar te houden wordt een aantal instrumenten en activiteiten
die Buitenlandse Zaken generiek inzet voor vrijwel alle operationele doelstellingen,
niet bij elke operationele doelstelling opnieuw genoemd. Dit in afwijking
van de Rijksbegrotingsvoorschriften. Het betreft hier interventies in internationale
bijeenkomsten, het tot stand brengen van coalities, het coördineren en
strategisch uitdragen van de Nederlandse positie en het plegen van démarches.B: Budgettaire gevolgen van beleidIn de tabel «Budgettaire gevolgen van beleid» worden de budgetten
op sub-artikel niveau gepresenteerd voor de jaren 2007 t/m 2013. De sub-artikelen
corresponderen met de operationele doelstellingen. De koppeling tussen doelstellingen
en in te zetten middelen wordt zo goed mogelijk gelegd. Een één-op-één
koppeling is echter niet altijd mogelijk. Zo komen de afdrachten aan de Europese
Unie ook ten goede aan operationele doelstelling 3.2 (een
effectief, efficiënt en coherent optreden van de Unie ten opzichte van
derde landen of regio’s), terwijl deze middelen zijn opgenomen
bij de operationele doelstelling 3.1 (een democratische,
slagvaardige en transparante Europese Unie die haar burgers vrijheid recht
en veiligheid biedt en in staat is tot duurzame groei). Het is naar
onze mening niet zinvol om de EU-afdrachten als het ware «op te knippen»
over alle operationele doelstellingen waar de EU invloed op uitoefent. Daarnaast
wordt op een beperkt aantal sub-artikelen geen middelen toegekend. Bij deze
sub-artikelen zal worden toegelicht welke keuze hieraan ten grondslag ligt.In de tabel is de «budgetflexibiliteit» verwerkt op het niveau
van het sub-artikel. Zoals voorgeschreven worden daarbij de juridisch verplichte
uitgaven weergegeven. Daarnaast zijn ook de overig verplichte uitgaven opgenomen.
Dit zijn uitgaven die nog niet in juridische zin zijn verplicht, maar waar
reeds toezeggingen over zijn gedaan of reeds zijn gereserveerd op grond van
een wettelijke regeling of een beleidsprogramma waarmee de Tweede Kamer heeft
ingestemd.C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidOnder dit kopje worden de geplande evaluatieonderzoeken uit de evaluatieprogrammering
van Buitenlandse Zaken genoemd, inclusief de IOB onderzoeken. Daarbij wordt
conform de RBV onderscheid gemaakt tussen beleidsdoorlichtingen, effectenonderzoek
en overig evaluatieonderzoek. Er wordt afgeweken van het model in de RBV in
de zin dat alleen de basisinformatie is opgenomen, om de tabel kort en leesbaar
te houden. De volledige informatie is online beschikbaar opwww.minbuza.nl/nl/organisatie/evaluatie. Via deze website zijn ook alle evaluatieonderzoeken zelf en, indien
van toepassing, de beleidsreacties toegankelijk.IndicatorenDe beoogde beleidseffecten en de te realiseren prestaties zijn voor alle
doelstellingen van de begroting van Buitenlandse Zaken zo concreet mogelijk
benoemd. Waar dat haalbaar en zinvol is zijn de beoogde beleidseffecten en
de te realiseren prestaties voorzien van respectievelijk effect- en prestatie-indicatoren
aan de hand waarvan realisatie kan worden afgemeten. De effectindicatoren
zijn in de beleidsagenda opgenomen. Voor wat betreft ontwikkelingssamenwerking
zijn de indicatoren voor de prioritaire thema’s in de hoofdtekst opgenomen.
De overige vindt u in bijlage 1 bij de beleidsagenda. De figuren en tabellen
geven de meest recente cijfers weer. Aangezien de verwerking en analyse van
de verzamelde data doorgaans een tijdrovend proces is, kan het vaak niet anders
dan dat de meest recente cijfers in de beschikbare rapportages gebaseerd zijn
op data uit 2004 of 2005. Prestatie-indicatoren worden weergegeven in de beleidsartikelen,
aangezien deze betrekking hebben op de daar geformuleerde prestaties. Prestatie-indicatoren
zijn opgenomen voor de operationele doelstellingen 4.4, 5.2 en 7.1.Ten opzichte van de begroting van 2008 zijn er vier indicatoren niet opnieuw
opgenomen. Het betreft hier de Corruption Perception Index (CPI) en de Failed States Index (FSI)
die waren opgenomen bij beleidsartikel 2. Het blijkt in de praktijk niet mogelijk
om de effectiviteit van het Nederlandse beleid te relateren aan deze algemene
indices (samengesteld uit meerdere componenten) waarop veel externe factoren
van invloed zijn. Ze zijn dit jaar wel opgenomen als illustratieve kengetallen.
De FSI staat in de beleidsagenda bij doelstelling 5 en de CPI bij beleidsartikel
2.7. Verder zijn de twee prestatie-indicatoren bij beleidsartikel 7: «het
percentage schriftelijke klachten bij afgifte reisdocumenten» en het «percentage
gedetineerden dat minimaal 2 x per jaar is bezocht» geschrapt. Het opnemen
van streefwaardes voor het aantal klachten bij afgifte reisdocumenten
is de komende jaren niet realistisch omdat het hele afgiftesysteem wordt gewijzigd
in verband met het invoeren van biometrie. Verder is het beleid rond gedetineerdenbezoek
aangepast. Het streven naar minimaal twee bezoeken per jaar per gedetineerde
geldt niet meer in alle gevallen in verband met de maatwerkbenadering. In
de plaats hiervan is een nieuwe prestatie-indicator opgenomen bij beleidsartikel
7: «het percentage paspoorten dat binnen de wettelijke termijn van 28
dagen wordt verstrekt».Voor 6 van de 10 doelstellingen onder pijler 1 van het beleidsprogramma
wordt het niet zinvol of haalbaar geacht effectindicatoren te gebruiken. In
onderstaand overzicht wordt toegelicht welke doelstellingen niet worden onderbouwd
met kwantitatieve gegevens over beleidseffecten («outcome»), onder toepassing van het principe «pas toe of leg uit» (comply or explain). Ook wordt hierin aangegeven waarom
prestatie-indicatoren ontbreken voor het merendeel van de operationele doelstellingen.Doelstellingen 1. Een Europa, met een stevig draagvlak onder de burgers, dat
zich richt op terreinen waar het meerwaarde levert en zich niet begeeft op
terreinen waar lidstaten het beter zelf kunnen regelen. 2. Een Europa dat zijn eigen criteria voor uitbreiding serieus
neemt en strikt toepast. 3. Dichterbij brengen van een oplossing voor de conflicten
in het Midden-Oosten. 5. Samenhang en effectiviteit van het veiligheids- en ontwikkelingsbeleid
vergroten. 9. Betere dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven
in het buitenland.10. Betere dienstverlening aan internationale organisaties en buitenlandse
bedrijven die zich in Nederland vestigen.motivatieIn deze gevallen zijn de beleidseffecten («outcome») moeilijk objectief meetbaar. Bruikbare gegevens zijn niet beschikbaar
en kunnen ook niet (tijdig) worden verzameld.BeleidsartikelenVoor prestaties zijn alleen indicatoren beschikbaar voor de effectiviteit
van de hulp, kennisontwikkeling en consulaire dienstverlening (operationele
doelstellingen 4.4, 5.2 en 7.1). Voor de overige prestaties wordt het niet
zinvol en haalbaar geacht om prestatie-indicatoren op te nemen gezien de aard
van de werkzaamheden. Zo kan op het gebied van gendergelijkheid de prestatie
het ene jaar bestaan uit het afleveren van een actieplan, het andere jaar
uit het ijveren voor aanname van een VN-resolutie etc.Overige onderdelen van de begrotingDe acht beleidsartikelen worden gevolgd door drie niet-beleidsartikelen en het verdiepingshoofdstuk.De niet-beleidsartikelen zijn het verplichte artikel 9 (geheim),
artikel 10, waarop de HGIS macro-mutaties worden verwerkt en artikel 11, waar
de bedrijfsvoeringskosten op worden verantwoord. In het verdiepingshoofdstuk
wordt informatie gegeven over de budgettaire aansluiting tussen de begroting
2008 en de begroting 2009.Daarna volgen de Bedrijfsvoeringsparagraaf
en de Agentschapsparagraaf over de baten-lastendienst
Centrum voor de Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden (CBI).BeleidsdoorlichtingenIn de begroting worden de beleidsdoorlichtingen van het betreffende jaar
aangekondigd. Bij de indiening van de verantwoording over het betreffende
begrotingsjaar wordt tenminste één beleidsdoorlichting meegezonden.De relatie met de HGIS-nota en andere beleidsnota’sDe Homogene Groep Internationale Samenwerking omvat naast het grootste
deel van de Buitenlandse Zaken-uitgaven (inclusief ontwikkelingssamenwerking)
tevens de buitenlanduitgaven van de overige departementen. Deze bundeling
bevordert de samenhang en samenwerking die voor een geïntegreerd en coherent
buitenlandbeleid van belang zijn. Voor een overzicht van de belangrijkste
programma’s en uitgaven ten behoeve van het buitenlandbeleid in de breedste
zin wordt verwezen naar de nota over de HGIS. De HGIS-nota bevat ook een overzicht
van de budgettaire ontwikkelingen binnen de HGIS en een aantal bijlagen waarin
alle buitenlanduitgaven overzichtelijk worden gepresenteerd. Zo wordt een
totaaloverzicht gegeven van de buitenlanduitgaven die als officiële ontwikkelingshulp
(«ODA») kwalificeren.De beleidsvoornemens die in deze begroting in kort bestek staan weergegeven
wordt in een flink aantal gevallen verder uitgewerkt aan de Tweede Kamer voorgelegd.
Dat is bijvoorbeeld het geval ten aanzien van de Nederlandse inzet in de Unie
die verder wordt uitgewerkt in de jaarlijkse «Staat van de Unie».
Ook op beleidsterreinen als mensenrechten, ontwikkelingssamenwerking en prioritaire
thema’s daarbinnen, zijn reeds deelnota’s aangeboden aan de Kamer.Dwarsverbanden in deze begrotingOnderstaande «tabel A» geeft inzicht in de relatie tussen
de kabinetsdoelstellingen uit het beleidsprogramma «Samen werken samen
leven», de operationele doelstellingen van Buitenlandse Zaken en de
bijbehorende middelen. Voor de goede orde wordt vermeld dat een aantal van
de operationele doelstellingen van Buitenlandse Zaken bij verschillende kabinetsdoelstellingen
voorkomen. In «tabel B» wordt per MDG aangegeven welke operationele
doelstellingen van Buitenlandse Zaken voor het behalen van de betreffende
MDG worden ingezet.A. Doelstellingen beleidsprogramma kabinet Balkenende
IV 2007–2011 en de operationele doelstellingen en middelenB. MDG’s en de operationele doelstellingenDe MDG’s staan centraal in het project «De Millennium Doelstellingen
Dichterbij» en in doelstelling 6 van pijler 1 van het kabinetsprogramma.
De MDG’s komen vervolgens aan de orde in verschillende operationele
doelstellingen binnen de beleidsartikelen 4, 5 en 6. Deze artikelen bestrijken
de thema’s die ook in de MDG’s aan de orde komen. Daarbij dient
te worden opgemerkt dat de MDG’s onderling sterk verbonden zijn. Onderstaande
tabel doet daar, als schematisch overzicht, geen recht aan. Zo heeft de Nederlandse
inzet op bijvoorbeeld onderwijs (MDG 2) en gezondheidszorg (MDG 4 t/m 6) ook
invloed op het behalen van MDG1.2. MISSIEElke dag en elk uur behartigt het ministerie van Buitenlandse
Zaken de belangen van het Koninkrijk in het buitenland. Als naar buiten gericht
land zet Nederland zich van oudsher in voor de internationale rechtsorde.
Nederland bouwt mee aan een veilige, stabiele en welvarende wereld. Wij zetten
ons in om conflicten, armoede en onrecht te bestrijden. Buitenlandse Zaken
geeft, in overleg met andere ministeries, vorm aan het Europa van de toekomst
en zorgt ervoor dat Nederland in de EU met één stem spreekt.
Op meer dan 150 plekken in de wereld en in Den Haag doen landgenoten bedrijven
en instellingen een beroep op de kennis van onze medewerkers. Buitenlandse
Zaken – wereldwijd thuis.3. INLEIDING BELEIDSAGENDAGlobalisering biedt ons land veel kansen. We moeten ervoor zorgen dat
we die kansen met beide handen aangrijpen. Dáárom zijn we als
overheid internationaal actief: om Nederlanders maximaal te laten profiteren
van de voordelen van globalisering, door handel, door investeringen, door
kennisoverdracht en uitwisselingen. Maar globalisering kent ook keerzijdes
en leidt soms tot onzekerheden. Zo geldt voor ontwikkelingslanden dat ze op
korte termijn vaak niet meeprofiteren van de voordelen van globalisering.
Daarnaast kan globalisering soms leiden tot kwetsbaarheid, zoals op het terrein
van de energievoorzieningszekerheid. Kortom: de uitdagingen van onze tijd –
klimaatverandering, energieschaarste, terrorisme, mensenhandel, ziekte, armoede –
houden we niet aan onze grens tegen: die problemen vragen om een gezamenlijke
aanpak. Ook dáárom zijn we als overheid internationaal actief:
om samen met andere landen reële oplossingen te zoeken voor de grensoverschrijdende
problemen van nu.Een actieve internationale opstelling is van levensbelang voor ons Koninkrijk,
dat staat als een paal boven water. Het karakter van Nederland is van oudsher
sterk met het buitenland verweven. Onze nieuwsgierigheid, onze ondernemingszin,
de koopman en de dominee..., ze zijn allemaal typerend voor Nederland. In
een wereld waarin grenzen steeds verder vervagen, is het zaak onze internationale
oriëntatie te handhaven. We moeten nu zeker niet de luiken dicht gooien,
daarmee zouden we onszelf geen dienst bewijzen. Wij maken ons dan ook sterk
voor een welvarend en stabiel Nederland, in een welvarende en stabiele wereld.
Dat doen we door morele grenzen te stellen: respect voor en bevordering van
mensenrechten nemen een centrale plaats in binnen ons buitenlandbeleid. Dat
is helemaal in lijn met de Nederlandse traditie de internationale rechtsorde
te versterken. Daarnaast zetten we ons onverminderd in voor ontwikkelingssamenwerking:
vanuit solidariteit met de minder bedeelden, maar ook vanuit een welbegrepen
eigenbelang. Omdat Nederland zijn geld voor een groot deel in het buitenland
verdient, hebben wij baat bij een goed functionerende interne Europese markt,
een sterke wereldhandelsorganisatie en stabiliteit in de wereld – daarmee
beleggen we onze boterham.De toekomst van ons land wordt in belangrijke mate mee bepaald door de
wijze waarop Nederland erin slaagt om internationaal invloed uit te oefenen.
Dat doen we allereerst door goede bilaterale relaties te onderhouden met andere
landen. Hierbij is ons netwerk van ambassades van onmisbare waarde. In 2009
zullen we daarbij uitdrukkelijk aandacht besteden aan een goede relatie met
de nieuwe administratie in de Verenigde Staten. Ook in multilateraal verband
werken we aan onze doelen en belangen, waarbij we willen bewerkstelligen dat
de belangrijkste multilaterale instellingen goed zijn toegerust op de uitdagingen
van vandaag én morgen.Het is niet altijd voorspelbaar waar de accenten zullen liggen. Buitenlandse
Zaken opereert nu eenmaal in een dynamische omgeving, en dat betekent dat
soms veel tijd gemoeid is met zaken die we niet van te voren konden zien aankomen.
Daarnaast heeft Buitenlandse Zaken een coördinerende rol: het geïntegreerde
buitenlandbeleid krijgt op ons ministerie vorm, en daarmee gaan wij de boer
op. Met als belangrijkste inzet:• Zelfbewust optreden in de Europese Unie die in 2009 volgens het
Verdrag van Lissabon gaat werken op voorwaarde dat alle lidstaten het Verdrag
geratificeerd hebben. Dat biedt kansen: zo kan het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid steviger worden neergezet als er een Hoge Vertegenwoordiger
nieuwe stijl aantreedt: Europa krijgt daarmee één aanspreekpunt
en één gezicht op het wereldtoneel. Een sterke positie van Europa
in de wereld biedt ons kansen om de waarden waarvoor Europa staat –
democratie, rechtszekerheid, respect voor mensenrechten – krachtig uit
te dragen in de betrekkingen met derde landen. Hiermee kan vrede, veiligheid
en welvaart worden bevorderd in de wereld en ook het respect voor de mensenrechten.
In EU-verband kunnen wij daar als Nederland veel meer aan doen dan als afzonderlijke
lidstaat. Het zal Europa zichtbaarder maken in de wereld en daar heeft Nederland
alleen maar baat bij. Ook zal de Unie democratischer, slagvaardiger en effectiever
worden. Klimaat en energie blijven komend jaar belangrijke thema’s,
waarop de EU wereldwijd leiderschap laat zien. Een belangrijk onderdeel hierbij
is de energievoorzieningszekerheid, waarbij gestreefd wordt naar het verminderen
van onze kwetsbaarheid en het verbeteren van de energiezekerheid. Om die leidende
rol waar te maken, moet de EU ook intern haar huiswerk op orde hebben. Nederland
zal hier hard aan blijven trekken. We lopen in de Unie voorop, want alleen
wie voorop loopt kan de richting bepalen. Zo zal Nederland zijn initiatief
om paal en perk te stellen aan het probleem van kinderarbeid in EU-verband
in 2009 vervolgen. We kijken hierbij nadrukkelijk ook naar het aanwenden van
handelsmaatregelen.• Volop aandacht voor mensenrechten. Mensenrechten nemen in ons buitenlandbeleid
een centrale plaats in. Uit morele overwegingen, maar ook in ons eigen belang.
Het is nu eenmaal beter zaken doen in landen waar de mensenrechten worden
gerespecteerd en er geen wetteloosheid heerst. De beleidsvoornemens uit de
mensenrechtenstrategie «Naar een Menswaardig Bestaan» moeten komend
jaar verder hun beslag krijgen. In 2009 zullen we bijzondere aandacht besteden
aan het tegengaan van de doodstraf en marteling, aan vrouwenrechten, godsdienstvrijheid,
kinderrechten, tegengaan van geweld tegen meisjes, rechten van homoseksuelen
en aan de relatie tussen mensenrechten en terrorismebestrijding.• Een gerichte inzet op veiligheid en stabiliteit. Om de veiligheidsrisico’s
van de 21e eeuw het hoofd te bieden, is actieve inzet buiten onze landsgrenzen,
soms zelfs vér buiten onze landsgrenzen, vereist. Een groot deel van
onze inspanningen is daarbij gericht op de zogenaamde fragiele staten. Juist
fragiele staten vormen een vruchtbare bodem voor transnationale criminaliteit
en terrorisme – zaken die ons rechtstreeks aangaan! De operatie in Afghanistan
is de grootste en meest risicovolle crisisbeheersingsoperatie waar Nederland
aan bijdraagt. We blijven met oude en nieuwe partners te werk gaan volgens
de geïntegreerde benadering (ook wel bekend als de 3D-benadering), waarbij
we inzetten op een «Afghanisering» van de veiligheidsstructuren.
Nederland zal in 2009 ook bijdragen aan internationale missies in Kosovo en
Tsjaad. We zullen het zestigjarig bestaan van de NAVO in 2009 aangrijpen om
het strategisch concept van de NAVO goed tegen het licht te houden en te kijken
hoe de NAVO nog beter kan worden ingezet om de uitdagingen van vandaag tegemoet
te treden.• Een stevig ontwikkelingsbeleid gericht op armoedebestrijding en
duurzame economische ontwikkeling. De streefdatum (2015) voor de Millennium
Ontwikkelingsdoelen (MDG’s) komt dichterbij en de inkomens en vermogensverschillen
in de wereld zijn groot. Voor het project «De Millennium Ontwikkelingsdoelen
dichterbij» is een scan gemaakt van de stand van zaken bij het bereiken
van de MDG’s. Op basis van deze scan zijn vier prioriteiten benoemd,
waarmee we in 2009 verder gaan:1 Veiligheiden
Ontwikkeling– Verder uitgewerkt in doelstelling
5De vier prioriteiten binnen Ontwikkelingssamenwerking1 Groei en Verdeling – Verder uitgewerkt in doelstelling 6 3 Gender en
seksuele gezondheid en rechten – Verder uitgewerkt in doelstelling 6 4 Duurzaamheid,
klimaat en energie – Verder uitgewerkt in doelstelling 8 Prioriteitsstelling is essentieel voor de effectiviteit van onze inspanningen.
De vier prioriteiten hangen overigens onderling samen. Zo streven we bijvoorbeeld
naar meer en beter betaald werk in de landbouw en bij rurale bedrijven. Op
maat gesneden en dus rekening houdend met het feit dat veel boeren vrouw zijn
en dat gevolgen van klimaatveranderingen van grote invloed kunnen zijn op
hun productie. Kortom, de uitvoering van de beleidsnota «Een zaak van
iedereen» betekent dwarsverbanden leggen, armen centraal stellen, kansen
creëren en die helpen te benutten. Hoe zullen de explosief gestegen prijzen
voor landbouwproducten en grondstoffen uitpakken? Wie zullen profiteren van
de hogere inkomsten en wie zullen de hogere kosten gaan dragen? Verdeling
als kernbegrip; de globale ontwikkelingen vereisen het. Aan overheden van
onze partnerlanden de taak om hierin sturend op te treden, om ontwikkeling
inclusief te maken en om conflicten te voorkomen of, als ze zijn uitgebroken,
snel op te lossen. Want juist armen zijn vaak slachtoffer van geweldsescalatie.Bij dit alles is maatschappelijke betrokkenheid onmisbaar. In Nederland
ligt daarom ook een uitdaging: een open en eerlijke verantwoording aan de
eigen bevolking. Aan de Tweede kamer is mede daarom een nadere notitie toegezegd
ten aanzien van de modernisering en maatvoering op het terrein van de bewustwording.
Nieuwe spelers toestaan om hun rol te spelen. De traditionele spelers dienen
aangevuld te worden met innovatieve sectoren. Modernisering van ontwikkelingssamenwerking
als een zaak van iedereen is daarbij essentieel. Hier speelt vooral het project «De
Millennium Doelstelling Dichterbij» een rol. Het project wil op innovatieve
wijze de verschillende delen van de Nederlandse maatschappij betrekken bij
het behalen van de Millennium ontwikkelingsdoelen. De Schokland-akkoorden
spreken boekdelen, maar de uitdaging blijft om niet alleen in Nederland nieuwe
partners te vinden, maar ook in de partnerlanden. Want alle maatschappelijke
krachten zijn nodig. Alleen zo zullen de ontwikkelingsdoelen ook echt dichterbij
komen.Naast deze vier prioriteiten streeft Buitenlandse Zaken naar een kruisbestuiving van kennis, economie en cultuur. Wij vinden
dat Nederlandse bedrijven en kennis- en cultuurinstellingen permanent geprikkeld
moeten worden buitenlandse markten op te zoeken. Zo kunnen ze zich scherpen aan de internationale concurrentie. Kunstenaars hebben daarnaast het
buitenland nodig om inspiratie op te doen en coproducties tot stand te brengen.
Omgekeerd moet Nederland zich meer openstellen voor buitenlandse investeringen in Nederland. Ons land moet in cultureel opzicht een internationaal
toonaangevende positie blijven nastreven. Daarom zal in 2009, samen met Economische
Zaken en Onderwijs Cultuur en Wetenschap, worden gestreefd naar verdere internationalisering
van Nederlands design, mode en architectuur, disciplines waarin Nederland
internationaal al sterk staat, maar nog sterker kan worden. Cultuur is hiermee
een bruggenbouwer, maar is ook een onderdeel van ontwikkeling. Om de kennisbasis
op het gebied van ontwikkelingsvraagstukken te verstevigen stimuleren we (intern)
kennismanagement en wordt op innovatieve wijze samengewerkt met wetenschappelijke
en andere instellingen in programma’s zoals de IS-academie en het Islam-programma.
Hiervoor is het nieuwe Fonds voor Participatie, Pluriformiteit en Ontwikkeling
(democratiseringprocessen in het Midden-Oosten) van belang.Zoeken naar creatieve oplossingen in een consulaire wereld in beweging.
De Nederlandse consulaire dienstverlening – zowel ten aanzien van Nederlanders
in het buitenland als aan vreemdelingen in Nederland – is professioneel
georganiseerd, mede dankzij ons wijdvertakte netwerk van consulaire vertegenwoordigingen.
Om te kunnen blijven voldoen aan de steeds toenemende vraag, is verhoogde
inzet, creativiteit en een goed management van verwachtingen nodig. Wij zetten
ons in voor samenwerking en harmonisatie in Europees verband, modernisering
van wettelijke kaders, samenwerking met derden en gebruik van technologische
oplossingen.Bij de uitvoering van beleid houden we doorlopend oog voor het draagvlak
in de Nederlandse samenleving. We hebben al onderstreept hoe belangrijk de
wisselwerking tussen binnen- en buitenland is. Hoe meer voeling we hebben
met wat er in de Nederlandse samenleving speelt, hoe beter we de belangen
van Nederlanders in het buitenland kunnen behartigen. En natuurlijk willen
we ook graag laten zien wat we in het buitenland tot stand brengen, in het
belang van Nederland. Zodat Nederlanders zien dat een actief buitenlandbeleid
meerwaarde heeft. Dit «draagvlakbeleid» zullen we in 2009 vervolgen,
of het nu om de communicatie over Europa gaat, of ontwikkelingssamenwerking,
of het buitenlandbeleid in het algemeen. Via het programma Rent an Ambassador gaan onze ambassadeurs het gesprek aan met de
Nederlandse samenleving. En zelf zullen wij dat ook volop blijven doen.4. BELEIDSAGENDADoelstelling 1Een Europa met een stevig draagvlak onder de burgers
dat zich richt op terreinen waar het meerwaarde levert en zich niet begeeft
op terreinen waar lidstaten het beter zelf kunnen regelen.Probleem en DoelDe Europese Unie is een sterke waardengemeenschap die
vrede, vrijheid en stabiliteit heeft gebracht in een deel van de wereld waar
wij eeuwenlang strijd hebben gevoerd. De EU heeft met de Interne Markt, de
modernisering van de economie, aandacht voor sociale vraagstukken en werkgelegenheid, én
de euro, grote welvaart gebracht. Daarnaast heeft de EU op tal van beleidsterreinen
internationale standaarden en normen geïntroduceerd. Zo bepaalt de EU
in belangrijke mate de internationale vormgeving van milieu- en klimaatbeleid,
ontwikkelingssamenwerking, mensenrechten, consumentenbescherming, voedselveiligheid,
dierenwelzijn, maatschappelijk verantwoord ondernemen en spelregels voor bedrijfsovernames.
In het nieuwe Verdrag van Lissabon is duidelijk aan de Nederlandse inzet tegemoet
gekomen: meer aandacht voor de invloed van de burgers op het Europese beleid,
meer transparantie, slagvaardigheid en democratie. Wij willen een Europa dat
van ons is en waarop wij invloed kunnen uitoefenen, een Europa dat een verlengde
is van onze prioriteiten en dat tegelijk een kader biedt om antwoorden te
vinden voor de grote vraagstukken die de nationale grenzen overschrijden.
Een Europa, kortom, dat concrete grensoverschrijdende problemen oplost, waardoor
onze welvaart stijgt en waardoor mensen zich veiliger voelen in een vertrouwde
omgeving. Tegelijkertijd zal Nederland zich ervoor blijven inzetten dat Europa
zich niet bezighoudt met zaken die beter op lokaal, regionaal of nationaal
niveau geregeld worden, zoals bijvoorbeeld de inrichting van ons onderwijs,
ons pensioenstelsel of de ruimtelijke ordening.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenNederland geeft uitvoering aan dit doel door in te zetten op: spoedige
ratificatie van het Verdrag van Lissabon in alle lidstaten, een gezonde EU
begroting en gemeenschappelijk landbouwbeleid, spoedige aanname van het EU
wetgevingspakket op het gebied van klimaat en energie en versterking van het
gemeenschappelijk buitenlands- en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.Verdrag van LissabonHet Verdrag van Lissabon dat op 13 december 2007 is ondertekend zal het
functioneren van de Unie in een aantal opzichten verbeteren: de Unie wordt
democratischer, er komt meer controle van zowel het Europees Parlement als
de nationale parlementen en een grotere slagvaardigheid van de Unie door uitbreiding
van de zogenaamde co-decisieprocedure waarbij de Raad van Ministers en het
Europees Parlement de wetgevende macht delen. In het verdrag zijn, op aandringen
van Nederland, ook specifiek politieke en economische criteria (de zgn. Kopenhagen-criteria),
waaraan toekomstige nieuwe lidstaten moeten voldoen, opgenomen. Deze verbeteringen
kunnen bijdragen aan het vergroten van draagvlak voor Europa onder de Nederlandse
bevolking. In Nederland keurde de Staten-Generaal het Verdrag van Lissabon
goed op 8 juli 2008. Het kabinet streeft naar een voorspoedige ratificatie
van het Verdrag van Lissabon in de overige lidstaten van de Unie. Daartoe
moet een oplossing worden gevonden voor de situatie zoals die na het Ierse
referendum is ontstaan. Nederland wil ook een snelle toetreding
van de EU tot het Europees Verdrag voor de Rechten de Mens, waardoor de eenheid
van mensenrechtenbescherming in Europa wordt bevorderd. De samenwerking bij
grensoverschrijdende vraagstukken zoals klimaat, energie, milieu, asiel, migratie
en criminaliteit wordt bovendien versterkt. Een sterke positie van Nederland
binnen de EU is daarbij essentieel om de belangen en prioriteiten van Nederland
te laten meewegen in de EU-besluitvorming. In de Unie van 27 lidstaten is
daarom een versterkte bilaterale inzet nodig. De Nederlandse inzet moet dus,
voorafgaand aan officiële én informele bijeenkomsten, meer dan
voorheen in de verschillende hoofdsteden overtuigend over het voetlicht worden
gebracht, om medestanders te winnen, bijvoorbeeld de andere Benelux-landen.EU-begroting en landbouwbeleidNederland wil een ambitieuze begrotingsevaluatie met een open debat over
alle EU-uitgaven en -inkomsten. Ook het gemeenschappelijk landbouwbeleid,
dat jarenlang onze voedselvoorziening heeft gegarandeerd moet worden geëvalueerd.
De in 2003 overeengekomen hervormingen van het GLB zijn in 2008 geëvalueerd.
Deze tussentijdse «health check» moet
leiden tot een aantal concrete aanpassingen van het landbouwbeleid voor de
periode tot 2013. Het gaat dan bijvoorbeeld om verdere liberalisering en meer
aandacht voor nieuwe uitdagingen als klimaat, bio-energie en waterbeheer.
Het, door Nederland ondersteunde, streven is om concrete maatregelen vanaf
2009 door te voeren. Wat in de health check wordt afgesproken dient te passen
in de Nederlandse inzet voor de EU-begrotingsevaluatie voor de periode ná
2013. Meer principiële vragen, zoals de optimale verdeling van verantwoordelijkheid
tussen de lidstaten en de Unie en de omvang van de landbouwbegroting ná
2013, maken onderdeel uit van de discussie over de EU-begrotingsherziening
en de financiële perspectieven voor de periode 2014–2020.Asiel en migratieOok belangrijke zaken als asiel en migratie
moeten Europees worden aangepakt. In 2009 wordt het huidige Justitie en Binnenlandse
Zaken programma van de EU (het zogenaamde Haags Programma) afgerond. Daarbij
ligt de nadruk op het vormgeven van een gemeenschappelijk EU-asielsysteem
en op het vaststellen van het beleid voor de periode na 2010, vooral wat betreft
gemeenschappelijke EU-wetgeving op het gebied van legale migratie (o.a. kennismigranten).
De opvolger van het Haags Programma zou de maatregelen moeten schetsen die
nodig zijn voor de verdere versterking van vrijheid, veiligheid en recht.
Nederland zal zich actief opstellen bij de vormgeving van dit nieuwe programma
en zal zich vooral sterk maken voor een hechtere samenwerking op dit vlak
binnen de EU, zodat meer eenheid van beleid ontstaat.Klimaat en energieKlimaat en energie is op het moment één van de belangrijkste
onderwerpen op de internationale agenda1. Nederland
wil een tijdige afronding van de onderhandelingen tussen de Europese Raad
en het Europees Parlement over het omvangrijke wetgevingspakket voor klimaat
en energie verzekeren. Wanneer het lukt om begin 2009 goedkeuring te geven
aan de voorstellen die pas in januari 2008 door de Commissie gepresenteerd
zijn, toont de EU aan over de noodzakelijke daadkracht en besluitvaardigheid
te beschikken. Daarmee bevestigt de EU haar ambitie om leiderschap te tonen
in de internationale onderhandelingen over een wereldomvattend klimaatverdrag.Tegelijk moeten we ervoor waken dat het EU-beleid ongewenste effecten
heeft. Dat geldt in de eerste plaats voor de productie van biobrandstoffen.
De uitkomst van recent wetenschappelijk onderzoek vraagt om een verstandige
inzet van biobrandstoffen in onze energieconsumptie. Het kabinet staat een
stap-voor-stap-benadering voor, waarbij duurzaamheid en kosteneffectiviteit
van een biobrandstofverplichting te allen tijden gewaarborgd moeten zijn,
zoals vastgelegd in de conclusies van de Europese Raad, en zonder negatieve
neveneffecten, zoals bemoeilijking van de wereldvoedselvoorziening. Tevens
is cruciaal dat bedrijven een prikkel krijgen tot ontwikkeling en toepassing
van tweede generatie biobrandstoffen, die dergelijke negatieve bijwerkingen
niet of in veel mindere mate kennen. Nederland zal zich actief inzetten voor
duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen die dit bewerkstelligen. Waakzaamheid
geldt ook voor het risico van «carbon leakage». Indien bedrijven Europa moeten verlaten omdat zij – door
de hoge kosten van emissierechten – geconfronteerd worden met onaanvaardbare
concurrentienadelen, schiet het beleid aan zijn doel voorbij.Energievoorzieningszekerheid is ook een blijvend aandachtspunt in het
Europees beleid, gelet op de krappe wereldmarkt voor olie en gas. Nederland
zal het beleid voortzetten dat met name is gericht op enkele voor Nederland
essentiële leveranciers. De vrije stroom van energiebronnen en de diversificatie
van energielevering naar type energiebron, herkomstland en aanvoerroute moet
worden bevorderd. Daarom steunt Nederland nieuwe pijpleidingen naar de EU,
zoals Nord Stream en Nabucco. Nederland ondersteunt ook de mogelijkheden voor
het Nederlandse bedrijfsleven in de energiesector om handel te drijven en
investeringen te doen die bijdragen aan de Nederlandse en wereldwijde energievoorzieningszekerheid.
Nederland besteedt uitdrukkelijk aandacht aan energie in de strategische relaties
van de EU met grote energieconsumenten als China, India, de VS en Japan, met
bijzondere aandacht voor energiebesparing, goed functionerende energiemarkten
en stabiliteit in producerende landen, alsmede de relatie met internationaal
klimaatbeleid.Wereldwijd neemt de belangstelling voor kernenergie toe, met name vanwege
uitputting van fossiele brandstoffen en de noodzaak CO2 emissies
te verminderen. Hoewel in deze kabinetsperiode geen besluit zal worden genomen
over de bouw van nieuwe kerncentrales, zal wel worden gedaan wat nodig is
om kernenergie niet uit te sluiten als optie voor de toekomst. Nederland zal
actief deelnemen aan de Europese en internationale discussies over de voordelen,
nadelen en risico’s van kernenergie. Zo neemt Nederland deel aan de High Level Group on Nuclear Safety and Nuclear Waste Management en wordt een mogelijk lidmaatschap van het Global
Nuclear Energy Partnership (GNEP) onderzocht.EU extern beleidEen sterke EU moet ook een sterk buitenlands- en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
voeren. Een sterke positie van Europa in de wereld biedt ons kansen om de
waarden waarvoor Europa staat – democratie, rechtszekerheid, respect
voor mensenrechten – krachtig uit te dragen in de betrekkingen met derde
landen. Hiermee kan vrede, veiligheid en welvaart worden bevorderd in de wereld
en ook het respect voor de mensenrechten. Het Verdrag van Lissabon biedt daartoe
belangrijke vernieuwende bepalingen: het samengaan van de functie van de hoge
vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid met de functie
van vice-voorzitter van de Commissie en de oprichting van een Europese dienst voor het externe optreden van de Unie (EDEO). Om zeker te stellen
dat de vernieuwingen op dit terrein zo goed mogelijk hun beslag krijgen, wil
Nederland dat bij de uitwerking van de bepalingen van het Verdrag van Lissabon
doublures en overlap en onduidelijkheid over mandaten en competenties worden
voorkomen. Dit uiteraard onder het voorbehoud dat alle lidstaten het Verdrag
van Lissabon ratificeren, zodat het in werking kan treden.De regering zet zich ook in voor ontwikkelingssamenwerking in EU-verband.
In 2009 moet verder uitvoering worden gegeven aan de EU Gedragscode over Werkverdeling
in Ontwikkelingssamenwerking. Nederland zal in zijn partnerlanden meewerken
aan praktische afstemming en vergaande harmonisatie van hulpprogramma’s
met zowel EU-lidstaten en de Europese Commissie, als met andere belangrijke
donoren in deze landen. Voor de geloofwaardigheid van de Unie blijft belangrijk
dat de EU-lidstaten zich houden aan de afspraken van 2005 over verhoging van
de officiële hulp (ODA) van de EU tot 0,7% BNP in 2015. Nederland
zal achterblijvende lidstaten aanspreken op hun verplichtingen, waarbij de
inzet in eerste instantie gericht zal moeten zijn op het bereiken van het
tussendoel voor 2010 (minimaal 0.51% BNP/ODA voor «oude»
lidstaten).Het kabinet kondigde in de mensenrechtenstrategie aan het initiatief te
zullen nemen om te komen tot effectieve EU-maatregelen ter bestrijding van
kinderarbeid, te beginnen met een verbod op de invoer van producten die door
de ergste vormen van kinderarbeid tot stand zijn gekomen. Samen met de Europese
Commissie – bevoegd voor internationale handel – wordt thans bezien
hoe een WTO-conform verbod zou kunnen worden vormgegeven dat in de praktijk
uitvoerbaar is.Doelstelling 2Een Europa dat zijn eigen criteria voor uitbreiding
serieus neemt en strikt toepast.Probleem en DoelDe gestage uitbreiding van de Europese Unie is in het
afgelopen decennium één van de meest succesvolle processen gebleken
om samenlevingen te transformeren. Landen die nog maar twintig jaar geleden
totalitair geregeerd werden, zijn intussen al weer enige jaren gewaardeerde
lidstaten van de Unie. De uitbreiding met een tiental landen in Centraal-
en Oost-Europa, naast Malta en Cyprus, heeft de stabiliteit en veiligheid
in Europa in hoge mate bevorderd, en de lopende trajecten op de Balkan en
in Turkije kunnen een soortgelijk effect sorteren. Evenzeer is het waar dat
de jongste uitbreidingsronde aanleiding heeft gegeven tot een reeks aanscherpingen
in het uitbreidingsproces. Het kabinet zal er op toezien dat de criteria voor
toetreding van kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten
strikt worden nageleefd.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenNederland ondersteunt de voortzetting van de uitbreidingsstrategie die door de Europese Raad van december 2006 is aangenomen en door
de Europese Raad van december 2007 is herbevestigd. Dit betekent dat zowel
de EU als de lidstaat in spé gemaakte afspraken moeten nakomen. Nederland
zal zich daarbij «strict but fair»
opstellen. In het geval van Servië bijvoorbeeld wil Nederland eerst volledige
medewerking van dat land met het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. De
landen bepalen het tempo van het proces voornamelijk zelf door het voldoen
aan de criteria van de Stabilisatie- en Associatieovereenkomsten en implementatie hiervan is een voorwaarde voor de aanvraag van kandidaat-lidmaatschap.
De onderhandelingen met Turkije moeten worden voortgezet waarbij Turkije moet
worden aangesproken op uitvoering van het Ankara Protocol. Daarnaast zullen
initiatieven voor de oplossing van de kwestie Cyprus waar mogelijk worden
ondersteund. De huidige kandidaat-lidstaten mogen pas een datum voor toetreding
krijgen als sprake is van afronding van de toetredingsonderhandelingen. Mede
dankzij Nederland zijn de Kopenhagen criteria in het verdrag van Lissabon
opgenomen.NabuurschapsbeleidHet Europese nabuurschapsbeleid (ENB) is een generiek instrument voor
de relaties met de oostelijke en zuidelijke buurlanden maar biedt daarbinnen
volop mogelijkheden voor differentiatie in de samenwerking tussen de EU en
het betrokken ENB-partnerland. Nederland moedigt de ENB-landen aan de vele
mogelijkheden die het ENB biedt volledig te benutten, waarbij overigens wel
duidelijk moet blijven dat het ENB geen voorportaal is tot EU-lidmaatschap.
Nederland ondersteunt deze inspanningen bilateraal vanuit het MATRA-programma.
De gedifferentieerde benadering geeft de EU de mogelijkheid aan ENB-partners
die goede vorderingen maken, met name op het gebied van mensenrechten en goed
bestuur, een nauwere relatie met de EU aan te bieden waarbij sprake is van
maatwerk. Nederland staat dan ook positief tegenover het voeren van besprekingen
met bijvoorbeeld Oekraïne over verdieping en versterking van de relatie
met de EU binnen ENB-kader. Nederland ondersteunt voorts de Israëlische
ambities om de relaties met de Unie te versterken. Ook Marokko is een land
waarmee de Unie de relaties aan het versterken is in het kader van een «geavanceerd
statuut». Bij deze verdieping en verbreding van relaties met ENB-landen
wordt gedacht aan selectieve overname van EU-acquis op economisch gebied,
deelname aan communautaire programma’s en agentschappen, diepe en alomvattende
vrijhandelsakkoorden – na WTO-toetreding – en de mogelijkheid
tot associatie met GBVB-verklaringen van de EU.Nederland streeft naar versterking van het EU-Ruslandbeleid. Nu de EU in mei 2008 een akkoord heeft bereikt over het mandaat
voor onderhandelingen over een nieuwe samenwerkingsovereenkomst, kan een aanvang
gemaakt worden met de feitelijke onderhandelingen. Het nieuwe akkoord kan
een belangrijke bijdrage leveren aan de gewenste versterking van de relaties.
Hierin zullen energie, maar ook mensenrechten een belangrijke rol gaan spelen.
Nederland acht het van groot belang dat de EU zoveel mogelijk met één
stem spreekt in de relaties met Rusland en over zoveel mogelijk onderwerpen
gemeenschappelijke Europese posities inneemt: enkel zo kan er sprake zijn
van effectief beleid.De Russische disproportionele reactie op de Georgische militaire actie
in Zuid Ossetie begin augustus beïnvloed in negatieve zin de relatie
tussen de Unie en Rusland. In een eerste reactie heeft de Razeb op 13 augustus
het Russische optreden veroordeeld en steun uitgesproken aan het Franse Voorzitterschap
dat een breekbaar staakt-het-vurgen tot stand wist te brengen in samenwerking
met OVSE-voorzitter en de VS. Net als de NAVO een week later concludeerde,
leidt deze crisis ook voor de EU tot de noodzaak in de relatie met Rusland
consequenties te verbinden aan de Russische acties. Welke, en op welke wijze
de Unie haar betrekkingen met Rusland kan ontwikkelen, vormen onderwerp van
nader diepgaand overleg deze herfst. Nederland zal daarbij als ijkpunten enerzijds
vasthouden aan de noodzaak Rusland zich te laten houden aan Europese en internationaalrechtelijke
verplichtingen en beginselen alsmede anderzijds aan de noodzaak
met dit land, waarmee Europa op veel wijzen politiek, cultureel en economisch
verbonden is, in constructief engagement en overleg te blijven.Doelstelling 3Dichterbij brengen van een oplossing voor de conflicten
in het Midden-Oosten.Probleem en DoelDe voornaamste dossiers in het Midden-Oosten (het Midden
Oosten Vredesproces (MOVP), Libanon, Iran, Irak) blijven het beeld van een
Echternach processie vertonen. Onzekere stappen vooruit worden met grote regelmaat
afgewisseld met stappen achteruit. Dat brengt regionale spanningen en instabiliteit
teweeg, maar het is ook van negatieve invloed op de politieke en economische
belangen van Nederland. Het Midden-Oosten herbergt tweederde van de wereld
olie- en gasreserves en er zijn tal van dwarsverbanden naar de islamitische
gemeenschap in Nederland – twee extra redenen om met kracht te blijven
streven naar beheersing van de in dit deel van de wereld hoog opgetaste conflictstof.
Het is evident dat Nederland dat niet alleen kan. Daarom wordt in VN-, Europees
en ander kader nauw met andere landen samengewerkt.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenMOVPIn het Midden-Oosten staat het Israëlisch-Palestijns conflict centraal.
Een duurzame oplossing van dat conflict veronderstelt dat Israël veiligheid
wordt geboden achter erkende grenzen, terwijl de Palestijnen tegelijkertijd
een onafhankelijke, levensvatbare en democratische staat krijgen. Daarop zijn
uiteindelijk alle inspanningen van Nederland, net als die van de EU en de
VN, gericht. We zullen ook in 2009 invulling geven aan onze voorgenomen actieve
rol in het MOVP. Nederland beschikt daarbij over goede relaties met zowel
Israël als de Palestijnse Autoriteit. In het kader van die relaties zullen
ook in 2009 regelmatig ministeriële en hoog-ambtelijke bezoeken worden
afgelegd. Nederland is een politieke dialoog met Israël gestart, waaraan
we in 2009 nadere invulling zullen gegeven. We zullen ons inzetten voor versterking
van de relatie tussen de EU en Israël, voortbouwend op uitkomsten van
de Associatieraad van juni 2008. Ook zal Nederland de bilaterale relaties
met Israël en de Palestijnse gebieden versterken, waaronder de handelsbetrekkingen.
Steun wordt verleend aan lokale Israëlisch-Palestijnse intiatieven die
bijdragen aan een oplossing van het conflict. Ook zal het hulpprogramma in
de Palestijnse gebieden in 2009 worden voortgezet. Dat is gericht op versterking
van economische ontwikkeling, mensenrechten en de veiligheidssector. Tevens
is het van belang dat het beleid gericht wordt op goed bestuur. Daarnaast
is het essentieel voor Palestijnse ontwikkeling dat er een moratorium komt
op de uitbreiding van nederzettingen en dat afsluitingen zo veel mogelijk
worden beperkt.In het streven naar verbetering van de situatie in het Midden Oosten werkt
Nederland samen met vele anderen. Zo verloopt het leeuwendeel van de Nederlandse
hulp aan partnerlanden in de regio via multilaterale kanalen. Ook door Europese
projecten (PEGASE, EUPOL COPPS, EU BAM) en de VN (Kwartet) krijgen die inspanningen
gestalte. Nederland probeert op alle fronten zijn stem te laten horen. Aan
het team van de Speciale Kwartetvertegenwoordiger Tony Blair is een Nederlandse
expert toegevoegd, en ook de speciale VN-vertegenwoordiger voor het Midden
Oosten is een Nederlander.Overige aandachtsgebiedenHet Israëlisch-Palestijnse conflict is van cruciaal belang in het
Midden-Oosten, maar helaas is het niet de enige kwestie die onze aandacht
vraagt. De situatie in Libanon blijft een punt van zorg, ook vanuit regionaal
perspectief. De politieke moorden die mede ten grondslag liggen aan de crisis
zullen behandeld worden door het Speciaal Tribunaal voor Libanon, dat in Nederland
wordt gevestigd en in 2009 volledig operationeel zal worden. Het forensisch
onderzoek dat deel uitmaakt van dit onderzoek, wordt grotendeels door het
Nederlands Forensisch Instituut uitgevoerd. In het kader van de zogenaamde SSR (Security Sector Reform) zal Nederland ook in 2009
materieel en personeel bijdragen aan de versterking van de logistieke capaciteit
van de Libanese strijdkrachten, één van de weinige echt nationale
Libanese instellingen.Syrië speelt een cruciale rol in de regio. Deze rol is negatief ten
aanzien het Israëlisch-Palestijnse conflict en de crisis in Libanon.
De kritische dialoog met de Syrische autoriteiten zal in beginsel worden voortgezet
om positieve veranderingen in het Syrische beleid te bewerkstelligen. De dialoog
met Damascus moet vanzelfsprekend wel tot resultaten leiden. Een dubbelhartige
houding op deze dossiers is niet aanvaardbaar. Goede afstemming van het beleid
ten aanzien van Syrië in EU-kader blijft essentieel.Ook in 2009 wil Nederland langs diplomatieke weg bevorderen dat Iran het
vertrouwen van de internationale gemeenschap in het uitsluitend vreedzame
karakter van het nucleaire programma weet te herstellen en de Veiligheidsraad-resoluties
onverkort en onverwijld uitvoert. Nederland zal Iran ook blijven aanspreken
op mensenrechtenschendingen en de wijze waarop het de veiligheid en stabiliteit
in het Midden-Oosten ondermijnt.Nederland zal de democratisch gekozen Iraakse regering ook in 2009 blijven
steunen bij haar inspanningen vooruitgang te boeken in het politieke proces,
bevordering van de nationale verzoening, versterking van de rechtstaat en
herstel van de openbare orde. Het behoud van de eenheid van Irak blijft uitgangspunt
van beleid. Nederland zal nadrukkelijk aandacht blijven vragen voor de mensenrechtensituatie
in Irak, waaronder de positie van etnische en religieuze minderheden en kwetsbare
groepen.Betrekkingen met de Islamitische WereldDe betrekkingen met de islamitische wereld blijven hoogst actueel. Het
Westen en de islamitische wereld lijden onder negatieve wederzijdse beeldvorming.
Een klein maar groeiend aantal mensen in de islamitische wereld voelt zich
aangetrokken door religieus fundamentalisme. Een nog kleinere groep gaat zelfs
over tot religieus gemotiveerd terrorisme. Sommige overheden in de islamitische
wereld schenden de rechten van de mens en beroepen zich daarbij soms op islamitische
tradities. Tegelijkertijd houden zij democratisering tegen door te wijzen
op het gevaar dat democratisering radicale islamitische groepen aan de macht
brengt.Om de verhoudingen tussen het Westen en de islamitische wereld te verbeteren,
zal verder gewerkt worden met publieksdiplomatie en interculturele dialoog.
Maar ook het stimuleren van ontwikkelingen in de islamitische wereld zelf
kan bijdragen aan verbeterde verhoudingen. Nederland investeert in de islamitische
wereld in het vergroten van kennis, onder meer door het stimuleren van intra-culturele
en intra-religieuze dialoog, zichtbaar maken van pluriformiteit
binnen samenlevingen, culturen en religies en het vergroten van participatiemogelijkheden.Doelstelling 4Een moderne krijgsmacht die wereldwijd maatwerk kan
leveren in grotere en kleinere crisisbeheersingsoperaties en bij het opbouwen
van veiligheidsorganisaties in landen die we daarin willen ondersteunenProbleem en DoelDe context waarin we onze krijgsmacht inzetten is wezenlijk
anders dan in het verleden. Waar in de tijd van de Koude Oorlog de aandacht
vooral gericht was op dreigingen in onze nabije omgeving, hebben de uitdagingen
van vandaag te maken met dreigingen van een grotere afstand: of het nu gaat
om fragiele staten, grootschalige schendingen van mensenrechten, terrorisme
of proliferatie van massavernietigingswapens. Deze uitdagingen kunnen veiligheidsrisico’s
vormen of de kiem van nieuwe conflicten in zich dragen. Ze raken het Nederlands
belang, soms zelfs een rechtstreeks veiligheidsbelang. En daarmee het belang
van de Nederlandse burger. De inzet van de krijgsmacht maakt deel uit van
het Nederlandse veiligheidsbeleid: een beleid dat flexibel, proactief en in
samenwerking met partners inspeelt op de nieuwe uitdagingen.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenBij deze uitdagingen van globalisering hoort de snel inzetbare, expeditionaire
en goed toegeruste krijgsmacht waar Nederland over beschikt. De inzet van
de krijgsmacht maakt deel uit van het Nederlandse buitenland- en veiligheidsbeleid:
een beleid dat flexibel, proactief en in samenwerking met partners inspeelt
op de nieuwe uitdagingen. De verantwoordelijkheid voor deze kabinetsdoelstelling
is dan ook een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van het ministerie
van Defensie en het ministerie van Buitenlandse Zaken. Aan de gedachtevorming
over de toekomstige rol, inzet en inrichting van de krijgsmacht zal Buitenlandse
Zaken, ook als deelnemer aan het interdepartementale project Verkenningen,
vanuit een geïntegreerde visie op het buitenlands beleid (inclusief Ontwikkelingssamenwerking)
blijven bijdragen.CrisisbeheersingsoperatiesNederland blijft in 2009 naar vermogen bijdragen aan crisisbeheersingsoperaties.
Een inzet die, in lijn met de geïntegreerde benadering, gecombineerd
wordt met diplomatieke inspanningen en ontwikkelingssamenwerking, waar relevant
ook met ondersteuning van andere ministeries en in samenwerking met non-gouvernementele
organisaties. We beschikken over een uitgebreid netwerk van diplomatieke vertegenwoordigingen,
dat over de gehele breedte wordt ingezet om deze benadering uit te voeren.
Juist daardoor kunnen we geloofwaardig meepraten over vrede en veiligheid
in de wereld. Een positie die we zullen gebruiken om, ook in 2009, bij onze
partners te pleiten voor verdere integratie van veiligheid- en ontwikkelingsbeleid
met overige instrumenten van buitenlands beleid.De ISAF-operatie in Afghanistan zal ook in 2009 veruit de grootste en
meest risicovolle crisisbeheersingsoperatie zijn waar Nederland aan zal bijdragen.
Nederland zal daarbij met een groot aantal partners een belangrijke bijdrage
blijven leveren aan veiligheid en stabiliteit, verbetering van de mensenrechten
en ontwikkeling. De ontwikkelingsinspanning zal in het teken staan van het
uitvoeren van de Afghan National Development
Strategy (ANDS), waarbij een grotere coördinerende rol op het
gebied van (weder)opbouw en bestuursondersteuning zal zijn weggelegd voor
de VN.In het kader van ISAF en EUPOL zal verder worden gestreefd naar versnelde «Afghanisering»
van de veiligheidsstructuren. Daarnaast blijft Nederland inzetten op diplomatie
en ontwikkeling op nationaal («Afghanistan Reconstruction
Trustfund», rechtsstaat, mensenrechten) en regionaal niveau
(Pakistan, Iran). Dit vanuit de overtuiging dat veel van de vraagstukken waarmee
de internationale gemeenschap geconfronteerd wordt deel zijn van een complexer
nationaal en (inter)regionaal geheel. Voorts zal Nederland streven naar een
nadrukkelijker civiel profiel van de internationale aanwezigheid.In Uruzgan zal Nederland, naast de samenwerking met Australië en
de VS, nauw samenwerken met de nieuwe partners Frankrijk, Slowakije, Hongarije,
Tsjechië en Singapore. Het Nederlandse beleid is erop gericht de lokale
bestuurders, de lokale overheidsdiensten en de Afghaanse veiligheidsdiensten
(leger en politie) te assisteren zelfstandig op te treden. Nederland levert
daaraan een bijdrage, bijvoorbeeld met politietrainers en de inhuur van ontwikkelingsdeskundigen.
ISAF zal, samen met de Afghaanse veiligheidsdiensten, operaties blijven uitvoeren
om de Taliban te verstoren en hen het initiatief te ontzeggen. In 2009 zullen
er tenminste 12 uitgezonden Buitenlandse Zaken-medewerkers werkzaam zijn in
Uruzgan. De civiele staf in Tarin Kowt heeft hiermee de omvang van een middelgrote
ambassade. Dit illustreert het belang van deze regio voor Nederland. In de
loop van 2009 zal het Provincial Reconstrution Team
(PRT) onder civiele leiding komen. Ook zal er extra aandacht komen voor een
goede communicatie van zowel de resultaten als de uitdagingen van de missie.Naast Afghanistan zijn Nederlandse militairen ook op veel andere plaatsen
in de wereld actief, zoals o.m. in Kosovo, Tsjaad, Bosnië, Soedan en
Irak.Internationale organisaties en foraDe inzet van de krijgsmacht in crisisbeheersingsoperaties is één
instrument in het bredere Nederlandse veiligheidsbeleid. Dat beleid is gestoeld
op het besef dat slechts weinig landen afzonderlijk hun eigen veiligheid kunnen
garanderen. Samenwerking met partners is het devies. We hebben elkaar nodig
om oplossingen te vinden. Daarom kiest Nederland ook in 2009 voor een actieve,
geëngageerde internationale opstelling. Een opstelling die zich uit in
nauwe samenwerking met partners die dezelfde waarden en normen aanhangen.Binnen die context blijven wij ons richten op de VN, NAVO en de EU. Nederland
zal daarbij specifiek aandacht geven aan de vernieuwingsslagen binnen deze
organisaties, maar ook de samenwerking tussen deze organisaties. Het 60-jarig
bestaan van de NAVO in 2009 geeft daarbij een uitgelezen mogelijkheid om de
organisatie een spiegel voor te houden en lessen te trekken uit de operaties
voor de verdere transformatie van het bondgenootschap. Maar we zullen ook
aandacht vestigen op nieuwe thema’s als energieveiligheid en raketverdediging.
De hernieuwde ambities moeten zich uiten in de vorm van een politieke verklaring,
waartoe de top in Boekarest in 2008 opdracht heeft gegeven. Een dergelijke
politieke verklaring kan later een bouwsteen vormen voor een nieuw Strategisch
Concept voor de NAVO. In het voorjaar zal het 60-jarig jubileum
gemarkeerd worden met een topconferentie in het Franse Straatsburg en het
Duitse Kehl – symbool voor de bijdrage die het bondgenootschap heeft
geleverd aan de Europese veiligheid sinds de Tweede Wereldoorlog.De EU heeft vooral zijn civiele crisisbeheersingscapaciteit ontwikkeld
en ingezet. Nederland zal verdere ontwikkeling van deze capaciteit ondersteunen,
ook vanwege de complementariteit aan de meer militaire NAVO- en EVDB (Europees
Veiligheids- en Defensiebeleid)-inzet. Daarbij mag de militaire kant van het
Europese Veiligheids- en Defensiebeleid niet uit het oog verloren worden.
Vooralsnog is deze beperkt gebleven tot een viertal operaties. Wat betreft
de Verenigde Naties zal Nederland een leidende rol van de VN bij crisispreventie-
en bemiddeling verder stimuleren (zie ook doelstelling 5).Naast de «traditionele» multilaterale fora zal Nederland proberen
ook in nieuwe coalities verder werken aan vrede en veiligheid. Nederland zal
landen als China, India, Brazilië, Indonesië en Zuid-Afrika nauwer
bij EU- en NAVO-beleid betrekken. Het belangrijkste instrument daarvoor zijn
de bilaterale consultaties. In het kader van non-proliferatie zal Nederland
nieuwe initiatieven ontwikkelen met relevante partners, zoals bijvoorbeeld
het NAVO-7-overleg.WapenbeheersingDe noodzaak van een geïntegreerde aanpak geldt niet alleen voor ons
optreden in crisisbeheersingsoperaties als Afghanistan. Er bestaat net zo
min een exclusief militair antwoord op andere veiligheidsrisico’s van
deze tijd, zoals de proliferatie van massavernietigingswapens. Het aantal
staten dat over dit soort wapens kan beschikken is toegenomen en het risico
dat massavernietigingswapens in handen vallen van niet-statelijke groeperingen
dient ook in 2009 serieus te worden genomen. Non-proliferatie blijft dan ook
een belangrijk thema. Centraal in het non-proliferatiestelsel staan het Non-Proliferatieverdrag
(NPV), het Chemische Wapenverdrag en het Biologische en Toxine Wapensverdrag.
Nederland zal bijdragen aan het welslagen van de Toetsingsconferentie van
het NPV in 2010. Zo zal Nederland in 2009 verdere initiatieven nemen om de
discussie over het belang van een werkend non-proliferatiestelsel een nieuwe
impuls te geven.Nederland stelt zich tot doel de positieve rol die we momenteel spelen
op het gebied van conventionele wapenbeheersing te handhaven. We zetten het
restrictieve wapenexportbeleid voort. Indicator voor het welslagen van die
inzet is (beperking van) het aantal malen dat NL gedurende een kalenderjaar
besloot om vergunning te verlenen voor transacties die identiek waren aan
transacties waarvoor een ander EU-land eerder een vergunning weigerde (undercut1 ). Daarbij hoort
ook het streven naar een verantwoord en effectief wapenexportbeleid in andere
landen, onder meer door bilateraal en multilateraal een internationaal wapenhandelsverdrag
(ATT) te bepleiten. Mede vanwege de samenhang met de mensenrechtenstrategie
zal Nederland zich blijven inzetten voor de totstandkoming van een internationaal
wapenhandelsverdrag. Wat betreft het verbod op clustermunitie streeft Nederland
naar een toename van het aantal landen dat deelneemt aan het Oslo-proces (voor
een verbod op clustermunitie die onaanvaardbaar humanitair leed veroorzaakt).IndicatorBasiswaarde (met jaartal)Bereikt in 2008Streefwaarde1. Aantal undercuts1 (2005)00 (2009 en verder)2. Oslo Proces: aantal deelnemende landen.46 (2007)111125 (2012)Bron: 1. Formele informatie-uitwisseling op basis van de Europese Gedragscode
voor Wapenexport.2. Ministerie van Buitenlandse ZakenDoelstelling 5Samenhang en effectiviteit van het veiligheids- en
ontwikkelingsbeleid vergroten.Probleem en DoelVeiligheid is een voorwaarde voor duurzame ontwikkeling.
Dit geldt zeker voor fragiele staten waar zich talrijke conflicten afspelen
en waar meer dan een kwart van de allerarmsten in de wereld woont. Fragiele
staten kenmerken zich door politieke instabiliteit, (latent) conflict en door
een overheid die door onwil of onmacht cruciale basisdiensten als veiligheid
of onderwijs niet levert. De kans op het behalen van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen
is in deze landen dan ook klein. Het menselijk leed ter plaatse is groot,
stabiliteit en ontwikkeling in buurlanden lopen eveneens gevaar en er is een
vruchtbare bodem voor transnationale criminaliteit. Dit zijn risico’s
voor de internationale rechtsorde, en dus ook voor Nederland. Voor fragiele
staten schiet de traditionele aanpak van ontwikkelingssamenwerking vaak tekort.
Nederland streeft daarom naar een combinatie van vredesdividend op korte termijn
met een lange-termijn perspectief. Meer dan voorheen zal de samenwerking politiek
van aard moeten worden. De context van het land vormt daarbij het vertrekpunt.
Alleen door partnerschappen met andere spelers, flexibiliteit en continue
monitoring en analyse kunnen kansen op verbetering worden benut – alhoewel
er geen garanties bestaan voor snelle successen.Veiligheid en ontwikkeling vormt één van vier prioriteiten
binnen het beleid van ontwikkelingssamenwerkingNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenNederland zet zich in om fragiliteit in een aantal partnerlanden terug
te dringen, samen met internationale organisaties en andere partners. De inzet
per land verschilt, afhankelijk van de lokale context. De gemene deler vormt
het streven naar het vergroten van veiligheid, beter bestuur en het creëren
van de randvoorwaarden voor betere dienstverlening aan de bevolking. We besteden
daarbij tevens aandacht aan mensenrechten, in het bijzonder de rechten van
vrouwen.Voor het vergroten van stabiliteit binnen fragiele staten is de opbouw
of hervorming van de veiligheidssector van groot belang. Met Security Sector Reform (SSR) activiteiten beoogt Nederland veiligheidsorganisaties
in fragiele staten in staat te stellen hun wettelijke taken op een effectieve
en professionele manier uit te voeren en de democratische controle over de
veiligheidssector te vergroten en verder te ontwikkelen. In een aantal partnerlanden
werkt Buitenlandse Zaken met andere Nederlandse ministeries samen om invulling
te geven aan SSR-ondersteuning. Hierover worden concrete afspraken vastgelegd
in samenwerkingsovereenkomsten die als bijlage bij de meerjaren strategische plannen (MJSP) van deze partnerlanden worden gevoegd. Voor de
betrokken ministeries vormen deze samenwerkingsovereenkomsten het kader waarbinnen
zij een bijdrage leveren aan de opbouw of hervorming van de veiligheidssector
van het partnerland. De samenwerking tussen de verschillende partners op het
gebied van SSR zal in 2009 verder worden geïntensiveerd. Hieronder worden
mede begrepen de mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van de versterking
van de rechtsstaat en de rechterlijke macht.Kengetal: Failed States Index(voor geselecteerde
landen, score van 0 tot 120, 0 = meest stabiel, 120 = minst stabiel)LandBasiswaarde (2005)Stand per
2006Stand per 2007Afghanistan99,099,8102,3Burundi94,396,795,2Colombia9591,889,7DR Congo105,3110,1105,5Guatemala9184,381,4Pakistan89,4103,1100,1Soedan104,1112,3113,7Bron:www.fundforpeace.orgNederland zal zich in 2009 inzetten voor Afghanistan, Burundi, Colombia,
DRC, Guatemala, Kosovo, de Palestijnse gebieden, Pakistan en Sudan. Hieronder
een aantal voorbeelden van onze inzet:In Afghanistan ondersteunt Nederland een sterkere VN-rol om samenhang
in de internationale inspanningen te vergroten. Nederland zal aandringen op
beter bestuur, vooral in het zuiden, en grotere aandacht voor corruptiebestrijding
en verbetering van de mensenrechtensituatie. Verder zal Nederland werken aan
het beschikbaar stellen van basisdiensten als onderwijs en gezondheidszorg
in geheel Afghanistan. Nederland zal bijdragen aan nationale programma’s
via het Afghanistan Reconstruction Trust Fund
en via het Law and Order Trust Fund. De civilisering
van de missie in Uruzgan zal worden voortgezet.In Burundi streeft Nederland naar consolidatie van het vredesproces door
ondersteuning van de hervorming van de veiligheidssector. We zetten daarbij
in op institutionalisering en intensivering van onze samenwerking, zo mogelijk
via een Memorandum of Understanding, en op grotere
inzet in EU-verband.Wat betreft Colombia richt de inzet van Nederland zich onder andere op
intensivering van de politieke dialoog ten aanzien van misdaadbestrijding
(in het bijzonder drugshandel) en het ondersteunen van internationale inspanningen
om het vredesproces te faciliteren.In de Democratische Republiek Congo zal Nederland met de VN en overige
partners streven naar een effectieve, democratisch gecontroleerde veiligheidssector
met een effectief geweldsmonopolie. Ook streven we naar een duidelijk vredesdividend
in het oosten, door voortzetting van een mede door Nederland geïnitieerd
internationaal stabilisatieprogramma en bestrijding van straffeloosheid en
geweld tegen vrouwen.In Guatemala richten we ons op vermindering van de sociale ongelijkheid,
met name door ondersteuning van activiteiten gericht op respect voor de mensenrechten,
versterking van de staat en duurzame ontwikkeling conform de MDGs.Onze prioriteiten voor de Palestijnse gebieden vallen binnen de kaders van het Palestinian Reform and Development Plan (PRDP), en betreffen activiteiten op het gebied van goed bestuur,
bescherming van de mensenrechten, economische wederopbouw en humanitaire hulp.In Soedan streeft Nederland naar sneller vredesdividend in het zuiden,
in de aanloop naar de mijlpaal van het referendum van 2011. Nederland blijft
dan ook in 2009 donor van het nieuwe «Sudan Recovery
Fund» en voorzitter van de stuurgroep voor het multi-donor trust fund voor Zuid-Soedan. De mensenrechtensituatie
in Darfur blijft een groot punt van zorg en moet verbeterd worden. Nederland
is bereid om een leidende rol te spelen in het wederopbouwproces in Darfur,
zodra de vijandelijkheden gestaakt worden en inclusieve politieke dialoog
is gestart.Wat betreft Kosovo richt Nederland zich op private sector ontwikkeling,
milieu en de opbouw en bestendiging van de democratisch gecontroleerde veiligheidssector.Internationale samenwerkingAlleen via goede internationale samenwerking en een leidende rol van de
VN en andere internationale organisaties kunnen we de grootschalige inspanning
realiseren die nodig is om fragiliteit te bestrijden.In 2009 zal Nederland binnen de VN streven naar goede werkafspraken die
de kloof tussen humanitaire hulp en wederopbouw grotendeels dichten en die
de continue beschikbaarheid van financiering voor transitie zeker stellen.
Ook zal Nederland er bij VN-agentschappen op aandringen dat hun programma’s
in landen met vredesmissies gecoördineerd worden met de strategie en
activiteiten van de missie. Nederland zal zich in 2009 ervoor inspannen dat
de VN en WereldBank standaard modaliteiten creëren en werkafspraken maken
voor snel beschikbare middelen (rapid disbursement windows) en multidonor trust funds (MDTF’s).Ook zal Nederland aandringen op een leidende rol van UNDP bij het verder
vormgeven van geïntegreerde vredesmissies. De Peace
Building Commission en het gerelateerde vredesopbouwfonds zullen
worden gesteund. Verder zal Nederland een leidende rol van de VN bij preventie
en bemiddeling stimuleren.Om Afrika te steunen in de opbouw van een professioneel veiligheidsapparaat
streeft Nederland in 2009 ook naar versterking van de vredeshandhavingscapaciteiten
van de Afrikaanse Unie via VN en/of EU. In EVDB-verband zullen we ons in 2009
richten op verdere EU-aandacht voor Afghanistan, Sudan, Burundi, DRC, Kosovo,
Pakistan, Guatemala, Colombia en de Palestijnse gebieden.Nederland spant zich in om activiteiten van spelers uit de geïndustrialiseerde
wereld die fragiliteit en gewapend conflict bevorderen zoveel mogelijk te
beperken. Effectieve controlemechanismen zijn essentieel voor een internationaal
klimaat dat fragiele staten helpt hun situatie te verbeteren. Om proliferatie
van kleine wapens tegen te gaan zet Nederland zich in voor positieve conclusies
van de group of experts die de mogelijkheden voor
een UN Arms Trade Treaty onderzoekt. Op landenniveau
zullen we Uganda en Burundi ondersteunen bij het tegengaan van de verspreiding
van kleine wapens.Uitwerking en ondersteuningWe beogen een rijksbrede inzet van middelen en expertise om fragiliteit
te bestrijden. Kern vormt de gezamenlijke inzet van de ministeries van Buitenlandse
Zaken, Defensie, Binnenlandse Zaken en Justitie, met steun van Economische
Zaken en Financiën. De samenwerking in dit verband zal in
2009 verder worden geïntensiveerd, onder andere in de interdepartementale
stuurgroep Veiligheid en Wederopbouw.In 2009 zal met deze ministeries gekeken worden hoe Nederlandse en internationale
deskundigheid het beste kunnen worden ingezet in fragiele staten. Door middel
van onder andere detacheringen, standaardisering van uitzendingen en poolvorming
van experts wordt hieraan vorm gegeven. In 2009 krijgen ambassades in fragiele
staten wederom de beschikking over gedelegeerde flexibele fondsen. Het stabiliteitsfonds
werd in 2008 structureel verhoogd met een bedrag van 10 mln euro per jaar
tot een totaal van 87,1 mln euro op jaarbasis. In 2009 is een verdere ophoging
van het fonds voorzien.Ter ondersteuning van de beleidsintensivering voor fragiele staten heeft
het ministerie van Buitenlandse Zaken in 2008 een Eenheid Fragiliteit en Vredesopbouw
(EFV) ingesteld. Deze eenheid zal ook in 2009 de Nederlandse inzet voor fragiele
staten ondersteunen en zal samenwerken met ambassades, andere directies binnen
departement, andere ministeries en (inter-)nationale partners.Doelstelling 6Duurzame economische ontwikkeling bevorderen en armoedebestrijding
met kracht voortzetten en uitwerken in het project De Millennium Ontwikkelingsdoelen
Dichterbij.Probleem en DoelDe Millennium ontwikkelingsdoelen (MDG’s) vormen
de concrete meetpunten van een brede agenda voor ontwikkeling. Nederland toont
zich sinds de ondertekening in 2000 een groot voorvechter van de MDG’s.
De doelen beschrijven stuk voor stuk randvoorwaarden voor mensen om te kunnen
ontsnappen aan armoede. De doelen blijken ambitieus, en vergen inzet om nieuwe
uitdagingen, zoals sterk stijgende voedselprijzen en groeiende milieu-gerelateerde
problemen, het hoofd te bieden. Het Kabinet heeft de MDG’s centraal
gesteld in het beleidsprogramma. Vervolgens is er voor het project «De
Millennium Ontwikkelingsdoelen dichterbij» een scan gemaakt van de stand
van zaken bij het bereiken van de MDG’s. Op basis van deze scan zijn
vier prioriteiten benoemd.De vier prioriteiten binnen OntwikkelingssamenwerkingIn de periode 2007-2011 staan de volgende prioriteiten
centraal:I. Veiligheid en ontwikkeling: In fragiele staten zijn de achterstanden op MDG’s veelal het
grootstII. Groei en verdeling:
Naast een nieuwe nadruk op duurzame groei en private sector ontwikkeling is
het belangrijk de kloof tussen arm en rijk te overbruggenIII. Gender en seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten: Op dit gebied zijn er grote achterstanden
in het dichterbij brengen van de MDG’s (met name MDG 3 en 5)IV. Duurzaamheid, klimaat en
energie: Essentieel voor het realiseren van bijna alle MDG’s
in het licht van de Bali-top en een eerlijke verdeling van de milieugebruiksrechtenWe verwachten dat we hiermee ontwikkelingen kunnen
versnellen. Naast de gebaande paden zoeken we naar innovatieve manieren om
de grote uitdagingen te adresseren – moderne ontwikkelingssamenwerking.
Daarom de Akkoorden van Schokland.Het project «De Millennium ontwikkelingsdoelen
dichterbij» heeft een belangrijke impuls gegeven aan het zoeken naar
nieuwe partners en werkwijzen binnen ontwikkelingssamenwerking. In het project
staat deze vernieuwende manier van werken, met nieuwe spelers en nieuwe methodes,
centraal. In 2009 zal een tweede ronde van Akkoorden worden gesloten om deze
vernieuwende methoden krachtig te ondersteunen.In 2015...MDG1 zijn extreme armoede en honger uitgebannenMDG2 gaan alle jongens en meisjes naar school en maken
die afMDG3 hebben mannen en vrouwen dezelfde rechtenMDG4 is kindersterfte sterk afgenomenMDG5 sterven er minder vrouwen door zwangerschapMDG6 is de verspreiding van ziektes als aids en malaria gestoptMDG7 leven meer mensen in een duurzaam leefmilieuMDG 8 is er meer eerlijke handel, schuldverlichting
en hulp.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenIn 2009 is de inzet van Nederland gericht op de uitvoering van dit nieuwe
beleid. Het beleid is geformuleerd, de ideeën hebben vorm gekregen en
de prioriteiten zijn gesteld. Kortom, 2009 zal het jaar worden van samenwerking
ten behoeve van een verhoogde groei en verdeling door hogere en efficiëntere
landbouwproductie, door het nieuwe ORIO investeringsprogramma en het stimuleren
van de private sector. 2009 wordt ook het jaar van concrete activiteiten onder
het MDG 3 fonds, het tegengaan van geweld tegen vrouwen en het uitvoeren en
veiligstellen van de Caïro-agenda ten aanzien van seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten. Voor concrete activiteiten op de andere twee prioritaire
gebieden wordt verwezen naar doelstelling 5 voor veiligheid en ontwikkeling,
en naar doelstelling 8 voor duurzaamheid, klimaat en energie.Deze doelstelling zal uitgewerkt worden aan de hand van de acht MDG’s.Goed bestuur in prioritaire landenIn de beleidsnota «Een zaak van Iedereen»
is geconstateerd dat een politiekere benadering van ontwikkelingssamenwerking
nodig is. Omdat veel mensen geen profijt trekken van hogere economische groei.
Omdat vrouwen vaak geen toegang hebben tot elementaire voorzieningen. Omdat
honger nog steeds de wereld niet uit is en vooral kinderen hier het slachtoffer
van zijn. Steeds duidelijker blijkt dat dit soort problemen geen simpele oplossing
kennen. Het is geen kwestie van alleen meer technische assistentie en extra
geld. Vaak kennen ontwikkelingsproblemen, zoals gebrekkige toegang tot dienstverlening
en tot rechtspraak politieke oorzaken. Dit betekent dat kennis nodig is van
de politieke context in een land en dat de inzet niet alleen technisch, maar
ook politiek moet zijn. Politiek goed bestuur is cruciaal om MDG’s te
kunnen halen. Uiteindelijk hangen kansen voor ontwikkeling af van de mate
waarin overheden inspelen op de behoeften van burgers en van de mogelijkheid
voor de bevolking om mee te praten. Goed bestuur betekent gevestigde belangen
doorbreken en een dynamiek losmaken ten gunste van ontwikkeling: het raakt
de kern van politiek en besluitvorming. Het is het ondersteunen van veranderingsprocessen
in de maatschappijen dáár, zodat de kans vergroot wordt om ontwikkelingsresultaten
te bereiken.Zo ondersteunt Nederland ondermeer International IDEA
om parlementariërs in ontwikkelingslanden te stimuleren en te ondersteunen
in hun verantwoordelijkheden bij de totstandkoming van nationale ontwikkelingsagenda’s.
Ook ambassades werken direct met lokale partners aan versterkt burgerschap
door bijvoorbeeld civic education (onder andere in Mali) en betere
representatie van bestuur, door de deelname van vrouwen aan lokale bestuursorganen
(zoals in Guatemala). Daarnaast wordt het debat tussen politici en burgers
gestimuleerd, bijvoorbeeld door versterking van de media. Ambassades zullen
intensiever gaan samenwerken met organisaties als SNV en NIMD om verantwoording
van overheden aan de eigen burgers te bevorderen. Zij kunnen elkaar daarbij
aanvullen en versterken, vooral ook omdat zij gezamenlijk beter de verschillende
overheidsniveaus kunnen bestrijken, zowel bestuurlijk als politiek.Nederland legt prioriteit bij de ondersteuning van
partnerlanden op het terrein van inspraak, participatie en verantwoording.
Voice and accountability zijn dé kern van het politieke goed
bestuursbeleid. Corruptiebestrijding en versterking van de rechtsstaat zullen
in dit bredere verband worden aangepakt. Dit blijkt uit de Strategische Goed
Bestuur en Corruptie Analyses (SGACA’s), die sinds 2007 worden uitgevoerd.
In 2009 zullen een aantal SGACA’s worden uitgevoerd.Extreme armoede en honger uitbannen (MDG1)Groei en verdeling is een prioritair aandachtsgebied binnen ontwikkelingssamenwerking
en MDG 1Procentueel gezien neemt de wereldwijde armoede af. Er is sprake van substantiële
economische groei in een groot deel van de wereld. Vorig jaar nog was de verwachting
dat MDG 1, halvering van de armoede in 2015, gehaald zou worden. Maar de recente
prijsstijgingen van grondstoffen, energie en voedsel maken dat weer onzeker.
De verdelingsagenda, die deze regering zo nadrukkelijk heeft verbonden aan
het groeibeleid, neemt door deze ontwikkelingen alleen maar in relevantie
toe.Meer aandacht voor landbouwIn het kader van de prioriteit «Groei en verdeling» zet Nederland
in 2009 sterk in op het versterken van de landbouw in ontwikkelingslanden.
Immers, een belangrijk deel van de armen bevindt zich onder de bevolking op
het platteland. De landbouw is dan ook van groot belang voor het behalen van
MDG 1. In 2008 werden in samenwerking met het ministerie van LNV de beleidsvoornemens
ten aanzien van landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid met de
Tweede Kamer besproken. In 2009 wordt concreet ingezet op verbetering van
inkomens en bescherming van mensen die in de landbouw en bij rurale bedrijven
werken. Gelijke behandeling van vrouwen en meisjes bij toegang tot hulpbronnen,
water, landgebruik, landrechten en kredietverlening is hierbij een belangrijk
aandachtspunt. Innovatie en versterking van kennis en onderzoek zijn cruciaal,
om zo een groene revolutie in Afrika te bewerkstelligen die ook arme boeren
helpt. Om productieverhoging te realiseren moeten we gebruik kunnen maken
van nieuwe technologieën. De opzet en verdere ontwikkeling van duurzame
handels- en productieketens moet worden bevorderd, en er moet worden gezorgd
voor ondersteuning van directe voedsel voorziening en werkgelegenheid. Waar
mogelijk moet de landbouw weer een dynamische groeisector worden, die bijdraagt
aan economische ontwikkeling en betaalbaar voedsel.De armsten moeten mee kunnen doen in eigen landHet ontbreekt ontwikkelingslanden vaak aan een heldere en samenhangende
groeistrategie, die gericht is op het scheppen van meer werkgelegenheid en
het bevorderen van een eerlijkere verdeling, vooral voor armen. Het is belangrijk
om de groeistrategie te verhelderen en te richten op de lokaal specifieke
situatie van het land of sector. Te vaak is macrobeleid algemeen van karakter,
met te weinig aandacht voor hoe dat beleid nu uitwerkt in de
praktijk, waarin bedrijven en organisaties voor werkgelegenheid moeten zorgen.
In 2009 willen we in een aantal landen, te beginnen in Bolivia, Benin, Uganda
en Zambia, inzetten op een verdieping van het debat over het macrobeleid en
de te maken beleidskeuzes door enerzijds uit te gaan van lokaal aanwezige
instituties, regelgeving en beschikbare productiefactoren en anderzijds door
die prangende belemmeringen in kaart te brengen. Het accent komt te liggen
op het benutten van (start)kansen en toegang van de armsten tot diensten en
productiemiddelen en het verder vergroten van die kansen. Nederland speelt
een katalyserende rol bij landenspecifieke groeianalyses, welke worden opgesteld
door de landen zelf, onder meer door overleg met partnerlanden en donoren
zoals de Wereldbank en IMF te stimuleren. Verder brengt Nederland producentenorganisaties,
werkgevers en vakbonden bij elkaar om de sociaaleconomische dialoog in ontwikkelingslanden
te initiëren of te verdiepen.Een gezond ondernemersklimaat is essentieel voor economische
groeiOm werkgelegenheid voor armen te bevorderen, moet er sprake zijn van een
gezond ondernemingsklimaat. Toegang tot onderwijs krediet en rechtspraak bijvoorbeeld,
maar ook toegang tot investeringen in infrastructuur, kennis en energievoorziening.
Betere wet- en regelgeving, consistente rechtspraak en anti-corruptie maatregelen
die resultaat opleveren, zijn belangrijke voorwaarden om onzekerheid te verminderen
en zo de economische groei, maar ook een betere verdeling, te stimuleren.
Aan deze agenda wil Nederland bijdragen. Vooral door te bevorderen dat armen
ook van deze inzet kunnen profiteren. Dit kan bijvoorbeeld door innovatieve
interventies, die de toegang voor zowel armen als het MKB tot financiële
diensten en producten verbeteren. Producten voor risicomanagement, zoals verzekeringen
en toegang tot meso-financiering zijn speerpunten voor 2009.ORIOEen belangrijk instrument gericht op ontwikkeling van infrastructuur in
ontwikkelingslanden is het programma voor Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties
(ORET). Nederland laat per 1 januari 2009 een aangepaste regeling, Ontwikkelingsrelevante
Infrastructuurontwikkeling (ORIO), ingaan1. De
aangepaste regeling richt zich sterker dan de oude regeling op de ontwikkeling
van publieke infrastructuur in ontwikkelingslanden die bijdraagt aan het bereiken
van de MDG’s en pro-poor economische groei. De regeling heeft een duurzamer
en ontwikkelingsrelevanter karakter gekregen. Daarnaast is de aangepaste regeling
relevanter voor het MKB – zowel in Nederland als in ontwikkelingslanden –
en wordt er meer focus in de regeling gebracht door een beperking van landen
en keuze voor sectoren in landen. Voor landen waar het moeilijker werken is,
zoals in fragiele staten, komen aanvullende maatregelen zoals hogere schenkingspercentages,
om ook in deze landen een bijdrage te kunnen leveren.Nederland vindt het belangrijk dat bedrijven in Noord en Zuid ondernemen
vanuit een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Daarom stellen we ons tot
doel om de MVO-bewustwording in ontwikkelingslanden en in Nederland te verhogen.Alle jongens en meisjes naar school (MDG 2)Economische groei is belangrijk voor ontwikkeling en duurzame armoedebestrijding,
maar belangrijker is om deze groei robuust te maken, en minder afhankelijk
te laten zijn van prijsschommelingen op de wereldmarkt. Ontwikkelingslanden
worden gestimuleerd om alternatieve economische bedrijvigheid ontwikkelen,
waarvoor zij kennis, technologie en een goed opgeleide bevolking nodig hebben.
Daarom investeert Nederland in verbetering van de toegang tot
en de kwaliteit in de gehele onderwijskolom: voorschoolse zorg, basis-, hoger-
en beroepsonderwijs.Maar niet alleen de economische betekenis van onderwijs telt: ook bestuur,
gezondheid en milieu profiteren enorm van een beter geschoolde bevolking.
MDG 2 staat daarmee heel centraal in het ontwikkelingsvraagstuk: individuen
krijgen meer kansen en mogelijkheden, de samenleving als geheel krijgt meer
levenskracht. Nederland blijft daarom een aanzienlijke bijdrage leveren aan
het behalen van de internationaal afgesproken doelstellingen op het gebied
van onderwijs. De huidige groei van deelname van het aantal kinderen aan onderwijs
moet daarvoor echter nog een extra impuls krijgen, te meer daar een groot
aantal kinderen dat nu nog geen onderwijs volgt in fragiele staten woont.
Daarnaast wordt geïnvesteerd in het opzetten van programma’s voor
voorschoolse zorg en onderwijs, waardoor kinderen beter in staat zijn vervolgonderwijs
met succes te doorlopen. In 2009 zullen we de behaalde resultaten bestendigen
en verdere verbetering aanbrengen in de kwaliteit van het onderwijs.Gelijke rechten en kansen voor mannen en vrouwen (MDG
3)Gelijke rechten voor mannen en vrouwen vormt een prioritair
aandachtsgebied binnen ontwikkelingssamenwerkingEr is niet één indicator om de voortgang op MDG3 te meten.
Gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen en het vergroten van de zeggenschap
van vrouwen zijn immers niet synoniem. Gelijkwaardigheid kijkt naar de relatieve
positie van vrouwen ten opzichte van mannen, terwijl bij zeggenschap (empowerment) gekeken wordt naar de absolute verbetering
van de positie van vrouwen.Op sommige terreinen is goede vooruitgang te zien: zo beginnen relatief
en absoluut steeds meer meisjes aan het lager onderwijs. Maar meisjes maken
hun school minder vaak af dan jongens. En de sterfte van vrouwen in het kraambed
is in de afgelopen decennia nauwelijks afgenomen. Ook blijft het aandeel vrouwen
met werk buiten de landbouw laag, neemt de arbeidsparticipatie van vrouwen
niet erg toe, is het uurloon van vrouwen op veel plaatsen tientallen procenten
lager dan dat van mannen en wordt in geen enkele regio het in 1995 in Beijing
gestelde doel van 25% vrouwen in parlement, politiek en bestuur bereikt.
En nog steeds krijgt wereldwijd naar schatting 1 op de 3 vrouwen in haar leven
te maken met seksegerelateerd geweld. Naar schatting, want er zijn op dit
terrein – evenals op andere indicatoren – weinig betrouwbare genderspecifieke
data beschikbaar. Dat in zichzelf is al een indicatie van de achtergestelde
positie van vrouwen. Duidelijk is dat nog veel werk moet worden verzet.Het Nederlandse genderbeleid richt zich zowel op het bevorderen van gelijke
rechten als op het creëren van gelijke kansen voor vrouwen en meisjes.
Zo wordt binnen de inzet op het gebied van onderwijs expliciet aandacht besteed
aan het vergroten van de mogelijkheden voor meisjes om naar school te gaan
en deze ook af te maken en worden binnen de economische sfeer activiteiten
ondersteund die vrouwen meer gelijke land- en erfrechten bieden. Tegelijk
wordt geïnvesteerd in het bevorderen van het lokale maatschappelijke
debat over genderongelijkheid, door diverse organisaties die hierin zijn gespecialiseerd
te ondersteunen. Tevens wordt actief opgetreden tegen seksegerelateerd
geweld en is er specifieke aandacht voor de positie en rol van vrouwen in
(post)conflictgebieden. MDG3:
stimuleren van gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwenen
vergroten van de zeggenschap van vrouwenIndicatoren1990–19912005/2006Onderwijs  Ratio meisjes-jongens enrollment in basis en middelbaar onderwijs9094– In MOL’s, basisonderwijs7989– In MOL’s, middelbaar onderwijs7781– In MOL’s, tertiair onderwijs57 (1999)63Analfabetisme, % vrouwen t.o.v.
mannen–92Gezondheid  % vrouwen 15–49
jaar dat voorbehoedsmiddelen gebruikt5564– Sub-Sahara Afrika1221percentage tienermoederspmpmToegang tot economie  Ratio geschat jaarinkomen vrouwen/mannen–53Arbeidsparticipatie vrouwen buiten
de landbouw36%39%Politieke participatie  Aandeel vrouwen op
zetels in parlementen13%17%Bron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical
Annex.; hdrstats.undp.org ; Wereldbank Data &
Statistics website; www.worldbank.orgIn 2008 is de aftrap gegeven voor een MDG3 fonds, dat gericht is op het
verbeteren van de rechten en kansen voor vrouwen door het ondersteunen van
maatschappelijke initiatieven. Dit leverde een overweldigende respons van
ruim 400 voorstellen op. Hieruit zijn enkele tientallen projecten geselecteerd,
waaraan in 2009 19 miljoen euro beschikbaar wordt gesteld. De projecten richten
zich onder meer op het vergroten van de politieke en bestuurlijke participatie
van vrouwen, het verbeteren van de economische positie van vrouwen, het berechten
van plegers van seksegerelateerd geweld en het bestrijden van genitale verminking
in Afrika. De internationale betrokkenheid om concrete actie te nemen voor
MDG3 is gelukkig groeiende. De Deense campagne rond de MDG3 Torch is succesvol.
Het is nu zaak door te pakken. In dit licht is Nederland voorstander van de
instelling van een EU-vrouwengezant, die zowel binnen de EU als in het externe
beleid de gelijke rechten en kansen van vrouwen waarborgt.Schokland: «Geweld tegen vrouwen de wereld uit»Op het terrein van de bestrijding van geweld tegen vrouwen heeft het Schoklandakkoord «Geweld
tegen vrouwen de wereld uit» geresulteerd in de identificatie van bilaterale
activiteiten in Ethiopië, Mozambique, Ghana, Guatemala, Bangladesh, de
DRC, Egypte en Macedonië. In 2009 wordt in dit kader 5,4 miljoen euro
beschikbaar gesteld voor opvang en begeleiding van slachtoffers van seksegerelateerd
geweld, ondersteuning bij de aanscherping van lokale wetgeving en versterking
van de capaciteit van politie en justitie om geweldplegers te vervolgen. De
samenwerking met de maatschappelijke partners van het Schoklandakkoord zal
verder worden geïntensiveerd. Daarnaast blijft Nederland het VN Trust Fund on Violence Against Women, dat onderdeel is
geworden van een VN brede campagne rond de bestrijding van geweld tegen vrouwen,
steunen.Naar een betere gezondheidszorg, vooral voor vrouwen (MDG
4, 5 en 6)De slechte positie van vrouwen, een gebrek aan erkenning van vrouwenrechten
en de deplorabele staat van de gezondheidszorg in veel ontwikkelingslanden
zijn belangrijke onderliggende oorzaken voor de beperkte voortgang op de gezondheid-MDG’s.
Gezondheid wordt daarnaast bepaald door factoren die buiten het blikveld van
de gezondheidszorg vallen, zoals onderwijs, goede voeding en drinkwater en
sanitatie. Een geïntegreerde aanpak is daarom noodzakelijk om voortgang
te boeken op de gezondheid-MDG’s.Het is duidelijk dat de hiv/aids epidemie verstrekkende sociaal-economische
gevolgen heeft. De epidemie wordt gezien als één van de verklarende
factoren voor de tragere voortgang op MDG’s sinds 1990. Arbeidskrachten,
verplegers, artsen en onderwijzers vallen ten prooi aan de ziekte en het aantal
infecties blijft toenemen. Daarom streven we naar het bereiken van een wereldwijd
overeengekomen doelstelling ten aanzien van universele toegang tot preventie,
behandeling en zorg in 2010. Nederland stelt zich daarnaast tot doel om in
het kader van harm reduction en hiv-preventie
een bijdrage te leveren aan het terugdringen van de hiv-epidemie onder kwetsbare
groepen.Seksuele en reproductieve gezondheid en rechtenSeksuele en reproductieve gezondheid en rechten vormt
een prioritair aandachtsgebied binnen OntwikkelingssamenwerkingDe vraag naar betere diensten voor seksuele en reproductieve gezondheid
klinkt niet sterk door op nationaal en internationaal niveau. Hoge moedersterfte
getuigt van het tekortschieten van de bestaande diensten. Het bereiken van
meetbare voortgang van «gezondheid van moeders» en «toegang
tot reproductieve gezondheid voor iedereen» is lastig omdat er een complex
van zaken tegelijk op orde moet zijn om dit te kunnen garanderen. Snelle resultaten
zijn niet te halen, maar we zetten in op het creëren van díe essentiële
randvoorwaarden die in hun samenhang naar verwachting tot winst zullen leiden:
verbeteren van beschikbaarheid van «reproductive
health commodities», meer en goed opgeleide vroedvrouwen die
bevallingen begeleiden, versterken van gezondheidssystemen om te komen tot
betere dienstverlening, veilige abortus en pleitbezorging voor de rechten
en praktijken rond seksuele en reproductieve gezondheid1.In 2009 is het 15 jaar geleden dat de International
Conference on Population and Development in Caïro werd gehouden.
Om deze reden zal er internationaal veel aandacht zijn voor seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten. Om opnieuw aandacht te vragen voor het belang van seksuele
en reproductieve gezondheid en rechten zet Nederland, in opvolging van de
motie Gill’ard, samen met UNFPA, in op het organiseren van een High Level bijeenkomst. Nederland beoogt hiermee het draagvlak
voor het uitvoeren van het Caïro-actieprogramma te vergroten en meer
politiek en financieel commitment op parlementair
en ministerieel niveau te generen voor het dichterbij brengen van MDG 5.Schokland-akoord: Het betaalbaar maken van het vrouwencondoomTijdens het Akkoord van Schokland is er publiek-privaat samenwerkingsverband
opgezet om de prijs van het vrouwencondoom zodanig te laten dalen dat dit
voor meer vrouwen betaalbaar wordt, en de vraag ernaar stijgt. Door de toegang
tot het vrouwencondoom te verhogen neemt de hoeveelheid ongewenste zwangerschappen
en daarmee uiteindelijk de moedersterfte (MDG5) af. Ook heeft het vrouwencondoom
een positief effect op de verspreiding van seksueel overdraagbare infecties
(inclusief hiv/aids) en daarmee uiteindelijk ook minder sterfte ten gevolge
van aids en minder ziektelast (MDG6). Voor 2009 betekent dit concreet dat
met de productie van een verbeterd type vrouwencondoom kan worden gestart
en dat dit type in een aantal landen kan worden geïntroduceerd en gepromoot
via voorlichtingscampagnes.Meer toegang tot drinkwater en sanitatie (MDG 7)MDG7 omvat meerdere thema’s, die samengebracht worden in twee hoofdonderwerpen;
duurzame leefomgeving (uitwerking in doelstelling 8) en drinkwater en sanitatie.
Schoon water betekent minder ziektes. Meer water betekent meer voedsel, gezonder
vee, minder conflict. Iedereen profiteert van meer en schoner water, maar
vrouwen vaak nog meer dan mannen. Meisjes mogen zonder aparte toiletten vaak
niet naar school. Water halen is in vele ontwikkelingslanden een tijdrovende
dagactiviteit, die veelal op de schouders van de vrouwen neerkomt. De helft
van alle gezondheidsproblemen in arme landen wordt veroorzaakt door vuil drinkwater
en gebrekkige sanitatie. Nederland probeert de toegang tot drinkwater en sanitatie
breed erkend te krijgen als mensenrecht, als prikkel om de toegang tot deze
voorzieningen te verbeteren. Ook draagt Nederland bij door invulling te geven
aan de doelstelling om 50 miljoen mensen van drinkwater en sanitaire voorzieningen
te voorzien.Een wereldwijd samenwerkingsverband voor ontwikkeling
(MDG8)Individuele landen en donoren kunnen deze doelen niet alleen bereiken.
MDG 8 stelt daarom dat er een wereldwijd samenwerkingsverband voor ontwikkeling
moet komen. Partnerlanden hebben een sleutelrol, door de verantwoordelijkheid
en het eigenaarschap van hun ontwikkeling aan zich te trekken. En donoren
hebben beloofd hen daarbij te ondersteunen. Nederland geeft in 2009 weer 0,8%
van het BNP (waarvan 0,1% voor internationaal natuur- en milieubeleid)
aan ontwikkelingssamenwerking (ODA). Ook gaan wij door met het aanspreken
van andere donoren op hun belofte om 0,7% BNP aan ontwikkelingssamenwerking
te besteden. We zullen daarom alert zijn op de naleving van de afspraken die
tijdens de High Level Meeting in Accra en de Financing for Development conferentie, eind 2008, zijn
gemaakt.Niet alleen de omvang maar ook de kwaliteit van de hulp moet worden verhoogd.
De aanbevelingen van Accra zijn voor Nederland leidend. In 2009 zal een actieplan
van kracht worden om de aanbevelingen van Accra in de praktijk te kunnen brengen.
Hulp alleen is echter niet voldoende. Het partnerschap van MDG 8 strekt zich
ook uit tot andere beleidsterreinen die de ruimte voor het ontwikkelingsproces
bepalen. Nederland zal zich daarom blijven inzetten voor de coherentie van
het ontwikkelingsbeleid op nationaal, Europees en multilateraal niveau.De Financing for Development + 5 conferentie
in Doha zal nog eens bevestigen dat meer hulp, een opener handels- en investeringssysteem,
betere zorg voor het klimaat, grotere veiligheid en betere functionerende
internationale instituties onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Naast
hulp is eerlijke handel essentieel voor ontwikkelingslanden. Dat moet tot
uitdrukking komen in de ontwikkeling van duurzame handelsketens, zoals via
het Schokland akkoord «Initiatief voor Duurzame Handel». Ook in
2009 blijft Nederland streven naar een opener en eerlijker handelssysteem.
Daarom zet Nederland in op een ambitieuze afronding van de WTO Doha-ronde
met nadruk op de ontwikkelingsdimensie. Daarnaast zetten we ons in voor een
evenwichtige uitkomst van de onderhandelingen over de Economic Partnership Agreements (EPA’s), die nationale processen
van groei en verdeling ondersteunen en regionale integratie bevorderen. Deze
handelsakkoorden hebben vaak grote consequenties voor het verdelingsvraagstuk.
Daarom moet ontwikkelingslanden voldoende beleidsvrijheid ofwel «policy space» worden gegeven, zodat zij zelf flankerende
maatregelen kunnen ontwikkelen om beter te profiteren van de voordelen van
globalisering.Nederland steunt daarnaast het One UN-proces,
waarbij de VN-organisaties op landenniveau op ontwikkelingsterrein voortaan
als eenheid moeten opereren. Ten aanzien van het thema milieu zal een nieuw
internationaal verdrag, als opvolger van het Kyoto protocol, rekening moeten
houden met klimaataanpassing. Voor wat betreft de financiering van de additionele
kosten van klimaataanpassing, gaat Nederland uit van de principes van «de
vervuiler betaalt», solidariteit en verantwoordelijkheid.In 2009 wordt de derde rapportage «Resultaten in Ontwikkeling 2007/2008»
aan de Kamer aangeboden. Deze rapportage geeft een weergavevan
de gezamenlijke resultaten in de partnerlanden in de prioritaire sectoren.
Tevens wordt in deze rapportage de Nederlandse inzet op MDG8 opgenomen.Kort en goed: ook in 2009 zal inzet worden geleverd om een schoner, rechtvaardiger,
socialer en veiliger wereld te bereiken. Met de inzet van alle middelen. De
Millennium doelen komen dichterbij, het jaar 2015 werpt zijn schaduwen vooruit.
De wereld is er nog niet klaar voor. Onze inzet blijft onverminderd nodig.Doelstelling 7Een evenwichtige en uitgesproken inzet voor mensenrechten
overal ter wereldProbleem en DoelEen pro-actieve bevordering van de mensenrechten, gebaseerd
op morele gronden en overtuiging staat ook het komend jaar centraal in het
Nederlandse buitenlandse beleid. Gerechtigheid, gelijkwaardigheid, humaniteit,
respect, solidariteit en naastenliefde zijn de waarden die de ankers vormen
van een beschaafde en menswaardige samenleving.In 2009 is het 61 jaar geleden
dat de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens werd aangenomen.
De fundamentele rechten die daarin staan, horen voor iedereen, altijd en overal
te gelden. Dit universaliteitsbeginsel is de essentiële basis onder het
mensenrechtenbouwwerk. Maar mensenrechten zijn nog steeds niet vanzelfsprekend.
Waar mensenrechten onder druk staan, moet Nederland die zo goed mogelijk verdedigen.
Veiligheid en sociale en economische vooruitgang zijn namelijk onmogelijk
als mensenrechten niet worden nageleefd. De mensenrechtenstrategie «Naar
Een Menswaardig Bestaan» benoemt meer dan honderd maatregelen voor intensivering
van het mensenrechtenbeleid over de volle breedte. Het doel van onze inspanningen
is helder: het verbeteren van de mensenrechtensituatie wereldwijd. Want respect
voor mensenrechten leidt tot een stabiele wereld, en die stabiliteit is uiteindelijk
ook in het belang van Nederland en van ons bedrijfsleven.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenHet uitgangspunt van de in 2008 door de Tweede Kamer besproken Mensenrechtenstrategie
legt de nadruk op implementatie van mensenrechtennormen op landenniveau, met
bijzondere aandacht voor concrete strategische doelstellingen op diverse mensenrechtenthema’s.
Alle ambassades hebben de opdracht gekregen het nieuwe mensenrechtenbeleid
te integreren in hun werkprogramma. Het resultaat is dat Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland veel meer activiteiten op mensenrechtenterrein zijn gaan
ontwikkelen. Daarom zal het Mensenrechtenfonds, waarvoor in 2008 22,5 miljoen
euro beschikbaar was, worden verhoogd naar 25 miljoen in 2009 en 27,5 miljoen
in 2010 en verder. Uit het Mensenrechtenfonds kunnen activiteiten worden gefinancierd
die prioritaire thema’s uit de mensenrechtenstrategie ondersteunen,
waaronder bevorderen van vrijheid van meningsuiting en media-diversiteit en
vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Met name waar het landen betreft
met een zeer slechte mensenrechtenreputatie en waar nog geen activiteiten
plaats vinden, zal Nederland proberen pro-actief activiteiten te identificeren.IndicatorBasiswaardeTussenstand
2008Streefwaarde 2009(Gedeeltelijke) afschaffing van de doodstraf voor alle
misdrijven (# landen)85 (2005)103 (92 geheel afgeschaft, 11 gedeeltelijk)105Partijen bij het verdrag tegen foltering (# landen)140 (2005)145150Partijen bij het optioneel protocol bij het verdrag tegen marteling
(# landen)11 (2005)3550Partijen bij het optioneel protocol inzake rechten van het kind
in gewapend conflict (# landen)114 (2007)121125Partijen bij het optioneel protocol inzake verkoop van kinderen,
kinderprostitutie, kinderpornografie (# landen)118 (2007)127135Partijen bij het optioneel protocol inzake uitbanning discriminatie van vrouwen (#
landen)84 (2007)9095Bron: untreaty.un.org (2–6); web.amnesty.orgMensenrechtenschendingenHet tegengaan van mensenrechtenschendingen zal ook in 2009 een prioriteit
blijven voor Nederland. We willen daarin een voortrekkersrol hebben. Conform
de mensenrechtenstrategie zal de regering steeds naar de meest effectieve
manier zoeken om schendingen onder de aandacht te brengen en (potentiële)
slachtoffers te ondersteunen. Dit kan door stille diplomatie, maar bijvoorbeeld
ook in bilaterale gesprekken (zoals met Soedan, Syrië, China, Rusland
en ook de VS (over sluiting van Guantanamo Bay), multilateraal (bijvoorbeeld
gemeenschappelijke EU-demarches in geval van een ter dood veroordeelde homoseksueel
in Iran), of door financiering van mensenrechtenactiviteiten en -organisaties
(in meer dan 80 landen waaronder in Zimbabwe, Pakistan, Afghanistan en Irak).Ook ondersteuning aan mensenrechtenverdedigers vormt een centraal onderdeel
van ons beleid. De eerste prijswinnaar van de Mensenrechten Tulp zal een impuls
geven aan ondersteuning van het werk van mensenrechtenverdedigers. Bij de
voorbereiding van onze landenbezoeken zullen we bezien hoe, en met welke voorvechters
van burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele rechten een
ontmoeting kan worden ingepland.Mensenrechtenraad en Derde Commissie van de AVVNVoor de mensenrechtenraad (MRR) zal 2009 het eerste reguliere jaar zijn.
We zullen ernaar streven om, waar mogelijk, een kwaliteitsslag te slaan in
het werk van de MRR. Dit geldt zowel voor de landenresoluties als voor de
thematische resoluties, zoals de resolutie over vrijheid van meningsuiting.
Dit zal gezien de huidige machtsverhoudingen in de MRR veel vergen van Nederland
en de EU. Coalitievorming is noodzakelijk, en daarin zal dan ook verder worden
geïnvesteerd. Nederland zal zich ook in 2009 inzetten voor een evenwichtige
benadering van landen als het gaat om mensenrechtenschendingen.Ook wat betreft vrijheid van godsdienst en levensovertuiging zal Nederland in 2009 een voortrekkersrol blijven vervullen. Nederland
zal zich er bij de Mensenrechtenraad voor inzetten dat de jaarlijkse resolutie
over vrijheid van godsdienst en levensovertuiging met consensus wordt aangenomen,
met daarin een verwijzing naar het recht om van geloof of overtuiging te veranderen
en zonder verwijzing naar schandalisering van godsdienst. Nederland zal daarnaast
de Speciale Rapporteur van de VN voor vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
naar Nederland uitnodigen en onder andere met haar bespreken in welke landen
en op welke wijze Nederland een concrete bijdrage kan leveren
om de positie van religieuze minderheden te verbeteren.We hebben reeds aangegeven met enige regelmaat aan de MRR te zullen rapporteren
over de wijze waarop uitvoering is gegeven aan de aanbevelingen die uit de Universal Periodic Review voortkwamen. We zullen ook andere
landen hiertoe aansporen, zodat er een coalitie van welwillende landen ontstaat
die permanent aan verbetering van hun mensenrechtensituatie willen werken.
Ook de VN-verdragscomités, nationale parlementen en internationale
en nationale NGOs zullen worden aangespoord de aanbevelingen standaard mee
te nemen in hun rapportagebeoordelingen zodat er een sluitend systeem van
rapportage, aanbeveling, uitvoering en verantwoording plaats vindt.Naast de Mensenrechtenraad blijft de Derde Commissie van de AVVN zijn
toegevoegde waarde behouden voor de behandeling van mensenrechtenschendingen.
Niet alleen omdat er in sommige landen sprake is van dermate ernstige mensenrechtenschendingen
dat halfjaarlijkse bespreking daarvan op zijn plaats is, maar ook omdat de
stemverhoudingen in de Derde Commissie gunstiger zijn dan in de MRR waardoor
aanname van landenresoluties beter haalbaar is. De Nederlandse Permanent Vertegenwoordiger
bij de Verenigde Naties in New York is voor het komend jaar benoemd tot voorzitter
van de Derde Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Hiermee krijgt het Nederlandse streven overal ter wereld het respect voor
mensenrechten te bevorderen een extra impuls.Europese UnieHet komende jaar zal Nederland toezien op de verdere vormgeving en uitvoering
van het Europese mensenrechtenbeleid. Zo zal Nederland er voor pleiten dat
de EU actiever optreedt richting landen om te lobbyen voor een moratorium
op de tenuitvoerlegging van de doodstraf als stap naar volledige afschaffing.
Nederland zal tevens actief lobbyen voor een nieuwe set richtlijnen gericht
op rechten van vrouwen met een focus op het tegengaan van geweld tegen vrouwen.
We zetten in op aanname van een EU-position paper
dat het brede concept van vrijheid van godsdienst en levensovertuiging nader
operationaliseert. Nederland zal zich daarnaast actief inzetten voor gestructureerde
mensenrechtendialogen met derde landen en streeft daarbij naar maximale betrokkenheid
van het lokale maatschappelijke middenveld.KinderrechtenHet is onacceptabel dat 200 miljoen kinderen zware arbeid verrichten,
vaak in gevaarlijke en ongezonde omstandigheden. Ze gaan niet naar school
en zullen daardoor ook later zeer slechte kansen hebben op de arbeidsmarkt.
Ons streven om kinderarbeid uit te bannen zal in 2009 verder vorm krijgen,
zowel in bilateraal als multilateraal kader.Nederland blijft zich inzetten voor een effectief EU-beleid tegen kinderarbeid.
Hierbij wordt gekeken naar de inzet van alle beschikbare instrumenten: politieke
dialoog, ontwikkelingssamenwerking en ook handelsmaatregelen. Op Nederlands
initiatief hebben de Europese ministers van Buitenlandse Zaken de Commissie
in mei 2008 gevraagd onderzoek te doen naar het inzetten van handelsmaatregelen
tegen de ergste vormen van kinderarbeid. De Commissie moet daartoe extra maatregelen
onderzoeken, naast de analyse van de invloed van positieve prikkels die de
EU nu al geeft op de verkoop van producten waaraan geen kinderarbeid
te pas is gekomen. Conform de wens van Nederland heeft de Commissie verklaard
ook te kijken naar de mogelijkheden van een handelsverbod op de invoer van
produkten die zijn gemaakt met de ergste vormen van kinderarbeid. Tenslotte
is de Commissie gevraagd na te gaan welke stappen het bedrijfsleven zelf kan
nemen om helderheid te verschaffen over de productiewijze, ook voor de klant.
Nederland zal er in 2009 voor zorgen dat de uitkomst van dit onderzoek geagendeerd
wordt en tot additionele besluitvorming leidt voor een effectieve aanpak van
kinderarbeid. Hierbij zal Nederland niet uit het oog verliezen dat er meer
mogelijkén nodig is dan handelsmaatregelen. Zo wordt er al intensief
samengewerkt met de ILO om de voorwaarden te scheppen die nodig zijn voor
de effectieve uitbanning van kinderarbeid. Hierbij zal Nederland niet uit
het oog verliezen dat er meer mogelijk en nodig is dan handelsmaatregelen.
Zo wordt er al intensief samengewerkt met de ILO om de voorwaarden te scheppen
die nodig zijn voor de effectieve uitbanning van kinderarbeid.Wat betreft geweld tegen meisjes zal de regering in samenwerking met Unicef
en de in 2008 te benoemen onafhankelijke VN-expert voor geweld tegen kinderen
in 2009 een internationale conferentie over deze problematiek organiseren.Discriminatie op basis van seksuele geaardheidNederland is van mening dat het non-discriminatiebeginsel op alle gronden –
ook seksuele geaardheid – wereldwijd toegepast dient te worden. Omdat
universaliteit uitgangspunt is van het externe Nederlanse mensenrechtenbeleid,
mag geen enkele groep worden uitgesloten van aanspraak op de fundamentele
rechten van de mens. Daarom bepleit Nederland de afschaffing strafbaarstelling
van homoseksuele handelingen en worden in voorkomende gevallen mensenrechtenschendingen
gerelateerd aan seksuele geaardheid aangekaart bij de relevante autoriteiten.
Decriminalisering van homoseksualiteit is een onderwerp binnen het bredere
mensenrechtenoverleg dat in kader van de politieke dialoog, zowel met partnerlanden
als niet-partnerlanden wordt gevoerd. Tevens ondersteunt Nederland de capaciteitsopbouw
van NGO’s die zich inzetten voor gelijke behandeling van homoseksuelen.TerrorismebestrijdingWe zullen de activiteiten gericht op het waarborgen van mensenrechten
door middel van en in relatie tot terrorismebestrijding verder ontplooien.
Dit zal vorm krijgen in een meerjarig Oud-Poelgeest-proces waarbij het constant
uitdragen van de zogenaamde master message over
de relevantie van respect voor mensenrechten bij de bestrijding van terrorisme
centraal staat. Het uitdragen van de boodschap krijgt vorm door middel van
dialogen en overige contacten met derde landen, de opname van zogenaamde essential clauses in akkoorden en samenwerkingsovereenkomsten
en door de ondersteuning van de VN Speciale Rapporteur mensenrechten en terrorismebestrijding.
Centraal in het Oud-Poelgeestproces staat de zoektocht naar concrete aanbevelingen
ter versterking van de internationale juridische respons op de uitdagingen
waarvoor het internationaal terrorisme ons stelt. Nederland steunt –
in aanvulling op de diverse verdragen inzake terrorisme en de in vele landen
al bestaande strafwetgeving – de spoedige aanvaarding van een internationaal
geaccepteerde definitie van terrorisme en de vestiging van een effectieve
rechtsmacht hierover. In dat kader zal eveneens nadere invulling worden gegeven
aan de oprichting van een anti-terrorisme instituut, conform de motie Çörüz
(2008).Responsibility to ProtectNederland acht het Responsibility to Protect
(R2P) concept van belang om, indien nodig, in nationaal en internationaal
verband derde landen aan te kunnen spreken als er op grote schaal oorlogsmisdaden,
misdaden tegen de menselijkheid of genocide wordt begaan. Indien een land
deze verantwoordelijkheid zelf niet kan of wil nemen, acht Nederland actie
door de internationale gemeenschap gerechtvaardigd. Welke vorm een dergelijke
inzet precies zal krijgen, zal van geval tot geval verschillen en is afhankelijk
van de specifieke omstandigheden. Nederland is met Frankrijk, Canada en het
VK een belangrijke pleitbezorger van R2P, omdat het aansluit bij het Nederlandse
streven naar de bevordering van de internationale rechtsorde en van de mensenrechten.
De SGVN heeft aangekondigd in de tweede helft van 2008 een rapport over R2P
te zullen uitbrengen. Dit rapport zal een belangrijke input zijn voor verdere
discussie over het concept. Nederland zal in contacten met andere landen en
bij andere gelegenheden spreken over R2P en de mogelijkheden voor effectieve
toepassing actief blijven toetsen.Raad van EuropaDe Raad van Europa is een onmisbare speler in het (pan-)Europese veld
als bewaker van democratische waarden, rechtsstaatbeginselen en mensenrechtenstandaarden.
De RvE is samen met de VN leidend bij de ontwikkeling van multilaterale normatieve
instrumenten op het gebied van mensenrechten en heeft sterke en transparante
controlemechanismen om pro-actief toe te zien op naleving van verplichtingen.
De organisatie heeft dan ook een belangrijke rol in de verwezenlijking van
de Mensenrechtenstrategie, dit wordt onder meer geuit in: actieve Nederlandse
inzet in rapporteursgroepen en andere fora in Straatsburg, de organisatie
van RvE-conferenties in Nederland en financiële ondersteuning van het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens en de Mensenrechtencommissaris.Momenteel wordt door de Raad veel ondernomen op het gebied van vrouwenrechten
en kinderrechten, met speciale campagnes ter bestrijding van huiselijk geweld
tegen vrouwen en van lijfstraffen voor kinderen, en een conventie tegen seksuele
uitbuiting van kinderen. Nederland maakt zich in de Raad ook sterk voor homorechten.Om ook in de toekomst – in het steeds groter wordende internationale
speelveld – een rol van betekenis te kunnen spelen moet de organisatie
zichzelf op korte termijn op een aantal fronten versterken. Ontwikkelingen
die noodzakelijk zijn:– versteviging van de samenwerking met internationale partners zoals
de EU en de OVSE;– inwerkingtreding van Protocol 14 en andere maatregelen die de
werklast van het Hof terug brengen tot aanvaardbare proporties;– een structurele oplossing voor de budgettaire krapte, zowel van
de RvE als het Hof.De Nederlandse inzet voor 2009 in Straatsburg is erop gericht deze doelstellingen
te realiseren.Doelstelling 8Actief bijdragen aan het tot stand komen van nieuwe
ambitieuze internationale klimaatdoelstellingen voor na 2012Probleem en DoelNederland kan in zijn eentje niets doen tegen smeltende
ijskappen. We hebben elkaar nodig om effectieve maatregelen te treffen. Daarom
moeten we internationale afspraken maken. De doelstellingen voor 2020 die
de Europese leiders in maart 2007 zijn overeengekomen –
20%-reductie van de uitstoot van broeikasgassen, te verhogen tot 30%
zodra er een adequaat internationaal klimaatakkoord ligt – zijn een
voorbeeld van leiderschap dat navolging verdient. Daarom wil Nederland dat
deze doelen al begin 2009 omgezet zijn in Europese wetgeving en zet Nederland
hoog in tijdens de onderhandelingen over een post-Kyoto regime. Klimaatverandering
brengt ons ook op de vraag waar we onze energie vandaan halen. We willen omschakelen
naar een energiehuishouding die minder afhankelijk is van fossiele energie
en alternatieve, duurzame energiebronnen aanboren.Binnen deze kabinetsdoelstelling zijn voor Ontwikkelingssamenwerking
duurzaamheid, klimaat en energie prioriteiten van het beleid binnen ontwikkelingssamenwerkingNederlandse inzet en beoogde beleidseffectenVoor Nederland is in het komende jaar (in de aanloop naar de klimaattop
in Kopenhagen) de verbinding tussen het Europese klimaatbeleid1 en de Europese onderhandelingsinzet over een wereldwijd klimaatakkoord
van essentieel belang. Een succesvol nieuw klimaatregime komt alleen tot stand
als er naast mitigatie (het voorkomen van klimaatverandering) ook goede afspraken
over adaptatie (aanpassingen verrichten om beter voorbereid te zijn) komen.
Het principe «de vervuiler betaalt» is voor Nederland hierbij
het uitgangspunt. Innovatieve financieringsstromen moeten worden aangeboord.
Nederland zet zich in bilateraal verband in om investeringen in de sectoren
in de partnerlanden, zoals de watersector, te toetsen op hun klimaatvriendelijkheid.
Het is immers onwenselijk dat economische ontwikkeling van de partnerlanden
een negatieve invloed heeft op de mate waarin de partnerlanden in staat zijn
zich aan te passen aan klimaatverandering. Beleidsrelevante informatie over
adaptatie aan klimaatveranderingen in ontwikkelingslanden is zeer schaars.
In zowel de klimaatonderhandelingen als op nationaal niveau wordt dit als
een groot probleem ervaren. Nederland financiert daarom samen met het Verenigd
Koninkrijk een studie naar de kosten van adaptatie die in de behoefte aan
informatie zal voorzien. De studie zal gereed zijn in 2009 en wordt uitgevoerd
door een team van onderzoekers onder leiding van de Wereldbank.Energievoorzieningszekerheid in partnerlandenBetrouwbare energievoorziening is essentieel voor economische groei. Belangrijke
sectoren als landbouw, industrie, mijnbouw en transport worden in hun ontwikkeling
beperkt als het aanbod van energie achterblijft bij de vraag. Door het gebrek
aan moderne en betaalbare vormen van energie komt economische groei in grote
delen van Afrika moeilijk van de grond. Nederland werkt aan het verbeteren
van de hernieuwbare energievoorziening van de armste ontwikkelingslanden.Het Kabinet heeft 500 mln euro beschikbaar gesteld
om het gebruik van hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden te stimuleren2. Hiermee wordt bijgedragen aan armoedebestrijding, klimaatbeleid
en stabiliteit. De middelen worden ingezet ten behoeve van: 1) directe investeringen,
2) verduurzamen van de productie van biomassa voor energiedoeleinden, 3) beïnvloeden
van het beleid van belangrijke partners, en 4) ontwikkelen van capaciteit
en kennis. De focus van het programma ligt op Afrika.Doelstelling 9Betere dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven
in het buitenland.Probleem en DoelNederland is een internationaal georiënteerd land.
Bedrijven opereren over de grenzen heen, miljoenen Nederlanders reizen jaarlijks
naar het buitenland voor werk, studie of vakantie. Het overgrote deel van
al deze reisbewegingen verloopt goed en onbelemmerd. Deze internationale oriëntatie
is goed voor Nederland en de Nederlandse economie. Het kabinet probeert bedrijven
die daar om vragen te helpen bij het verkrijgen van toegang tot andere markten
en onderhoudt mede daartoe een netwerk van vertegenwoordigingen. De Nederlandse
ambassades en consulaten staan waar mogelijk Nederlanders bij die in het buitenland
om wat voor reden dan ook in de problemen zijn gekomen. Het kabinet streeft
naar vergroting van de doelmatigheid van de consulaire en economische dienstverlening.
Dit is noodzakelijk gezien de steeds toenemende vraag in een tijd van strengere
eisen en een bezuiniging op het ambtenarenbestand.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenHet kabinet zet zich in om ook in het buitenland de dienstverlening aan
burgers en bedrijven te verbeteren. Dit is noodzakelijk gezien de hogere eisen
die worden gesteld en de verwachtingen die bestaan. De bestaande hoge verwachtingen
ten aanzien van de kwaliteit van de dienstverlening zijn een product van deze
tijd, maar ook het gevolg van in het verleden geleverde prestaties. Het handhaven
van een hoge standaard bij een toenemende vraag1
vraagt creativiteit. Verhoging van de doelmatigheid wordt onder meer bereikt
door verdergaande samenwerking tussen Nederlandse vertegenwoordigingen in
het buitenland, samenwerking in Schengen- en EU-verband en door de inzet van
moderne technieken.Consulaire dienstverleningDe invoering van biometrie in reisdocumenten en visa in het voorjaar van
2009 betekent een bijdrage aan het handhaven van de openbare orde en de veiligheid.
De invoering van biometrie vereist echter aanvullende maatregelen om de dienstverlening
aan burgers wereldwijd op peil te houden. Daarom worden onder meer ruim veertig
honoraire consulaten geschikt gemaakt om aanvragen van paspoorten en (op een
aantal daarvan) visa te kunnen blijven innemen. Voorts zal de lopende wijziging
van de Paspoortwet plaatsonafhankelijke aanvraag van paspoorten ook voor niet-ingezeten
Nederlanders mogelijk maken.Toelichting: De grafiek toont de optelsom van door Nederlandse consulaire
vertegenwoordigingen verstrekte reisdocumenten aan Nederlanders.De combinatie van Nederlandse reislust en handelsgeest heeft helaas ook
een schaduwkant. Om te voorkomen dat Nederlanders in het buitenland in problemen
komen, wordt veel aandacht besteed aan voorlichting en preventie. In dit kader
wordt nauw samengewerkt met maatschappelijke organisaties en de reisbranche.
Toch vallen problemen nooit helemaal te voorkomen. Bij de consulaire dienstverlening
aan deze landgenoten dient soms snel geschakeld te worden tussen de Nederlandse
vertegenwoordiging ter plaatse en het departement in Den Haag. Een geautomatiseerd case management systeem draagt er toe bij dat dit eenvoudig
kan, over landsgrenzen en tijdszones heen. Het aantal Nederlandse gedetineerden
in buitenlandse gevangenissen blijft onverminderd groot, ondanks een intensivering
van preventieve activiteiten als televisieseries en voorlichting op scholen.
De groei van het aantal gedetineerden heeft noodgedwongen geleid tot een differentiatie
van de begeleiding. In 2009 zal dit beleid verder worden uitgewerkt in maatwerk,
waarbij rekening wordt gehouden met omstandigheden die de mate van begeleiding
bepalen.Toelichting: Het totaal aantal Nederlandse gedetineerden in buitenlandse
gevangenissen schommelt rond de 2500. Het zijn de mutaties die het meeste werk opleveren voor de consulaire vertegenwoordigingen.
Een deel van de reguliere gedetineerdenbegeleiding wordt uitbesteed aan derden.Asiel, migratie en personenverkeerNederland blijft ook nog steeds een aantrekkelijk land voor buitenlanders.
Een nog steeds toenemend aantal toeristen bezoekt ons land voor een kortere
of langere vakantie. De Nederlandse regering en Nederlandse onderwijsinstellingen
werven buitenlandse studenten en onderzoekers. De overheid en brancheorganisaties
trachten investeerders en bedrijven naar Nederland te halen. Daarnaast zijn
er veel mensen die om humanitaire of economische redenen naar Europa en Nederland
wil komen. Het visumbeleid levert een bijdrage aan de regulering van het personenverkeer.Toelichting: De grootste groeiers qua nationaliteit zijn onderdanen van
Oekraïne, China, India en Rusland. De verwachting is dat deze stijging
de komende jaren zal doorzetten.De grote en gevarieerde toestroom van mensen die tijdelijk of permanent
naar ons land willen komen, vraagt een gedifferentieerde benadering en kent
vele facetten. Al deze facetten komen samen op onze ambassades en consulaten,
of het nu gaat om visumverlening aan bonafide zakenmensen, afgifte van machtigingen
tot voorlopig verblijf, legalisaties of afname van inburgeringsexamens. De
werkdruk is hierdoor hoog, een enkele fout kan grote gevolgen hebben. Een
deel van de oplossing voor deze uitdaging ligt op Europees niveau. Het nieuwe
Nederlandse visuminformatiesysteem (NVIS) zal in 2009 op het ook nieuwe EU
Visum Informatiesysteem worden aangesloten. De uitbesteding van een deel van
het visumproces op een aantal Nederlandse ambassades wordt voortgezet. Niet
valt uit te sluiten dat, ondanks de genomen en nog te nemen maatregelen, op
niet al te lange termijn knelpunten bij de personele bezetting op de posten
ontstaan, gezien de sterke stijging van het aantal visumaanvragen.In EU-verband zal verder worden gewerkt aan het bevorderen van samenwerking
op het gebied van visum-, asiel- en migratiebeleid, met specifieke aandacht
voor de externe dimensie en voor de samenwerking met derde landen. In Koninkrijksverband
wordt, op basis van het besluit van de Rijksministerraad d.d. 18 januari
2008, verder gewerkt aan het opstellen van een ontwerp-Rijksvisumwet.Toelichting: de Wet Inburgering Buitenlands is ingevoerd op 15 maart
2006. De jaren in de tabel lopen daarom van 15 maart tot en met 14 maart
het daaropvolgende jaar. De meeste examens zijn afgelegd in Rabat, Ankara
en Islamabad.Handels- en investeringsbevorderingInternationaal ondernemen is de motor van de Nederlandse economie. Het
kabinetsbeleid is er op gericht de duurzame groei van de Nederlandse economie
te bevorderen. Stimulering van internationale handel en investeringen zijn
hierbij van groot belang. Ook hierin speelt het postennet een belangrijke
rol. Ambassades, consulaten en Netherlands Business Support
Offices zetten zich in voor het scheppen van gunstige voorwaarden
voor internationale economische activiteiten en het verlenen van diensten
aan het internationaal opererende bedrijfsleven.In samenwerking met het ministerie van Economische Zaken en de EVD zal
de economische functie van het postennet in 2009 verder worden afgestemd op
de toenemende behoefte van het Nederlandse bedrijfsleven aan economische diplomatie
en economische dienstverlening. De Dutch Trade Board
heeft met het oog daarop een aantal focuslanden geselecteerd. In een competitieve
wereld is een gezamenlijk optreden van overheid en bedrijfsleven van cruciaal
belang.Doelstelling 10Betere dienstverlening aan internationale organisaties
en buitenlandse bedrijven die zich in Nederland vestigenProbleem en DoelDe Nederlandse Regering stelt zich ten doel om de aantrekkelijkheid
van Nederland als gastland voor internationale organisaties verder te versterken.
Het in 2005 ingezette kabinetsbeleid «Nederland Gastland» heeft
de aanzet gegeven tot een rijksbrede benadering van dit voor Nederland belangrijk
onderwerp.Nederlandse inzet en beoogde beleidseffectenVerbetering van de dienstverlening aan alle 33 internationale organisaties
in Nederland brengt met zich mee dat ook de positie van Den Haag als stad
van recht en vrede wordt versterkt. De regering hecht hier grote waarde
aan. De in Nederland gevestigde internationale hoven en tribunalen leveren
namelijk een belangrijke bijdrage aan de bevordering van de internationale
rechtsorde.Nu de rechtsposities van de organisaties zelf in grote mate zijn geharmoniseerd
wordt in 2009 (en de daarop volgende jaren) in het bijzonder gewerkt aan verbetering
van de opvang van de medewerkers en hun gezinnen en vermindering van de administratieve
en bureaucratische eisen waarmee zij zich bij vestiging in ons land geconfronteerd
zien. Het betreft hier een problematiek waarmee alle expats zich geconfronteerd
zien en die derhalve evenzeer van belang is voor het vestigingsklimaat van
buitenlandse bedrijven.Voor de realisatie van deze doelstelling is de medewerking van een groot
aantal uitvoeringsorganisaties vereist. Private partijen, met name de aanbieders
van telefonie en internet, zullen worden gestimuleerd specifieke aandacht
aan de dienstverlening aan deze groep te geven.5. BEGROTING OP HOOFDLIJNENDe begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken in 2009 omvat in
totaal 9,9 mld euro aan uitgaven en 0,84 mld euro aan ontvangsten. Een groot
deel van de uitgaven en ontvangsten is onderdeel van de Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS). De Nederlandse bijdrage aan de EU en de hieraan gerelateerde
vergoedingen van de Europese Unie aan Nederland vallen niet onder het regime
van de HGIS. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste budgettaire
wijzigingen als gevolg van verschillende beleidskeuzes.Uitgaven
op prioritaire operationele doelstellingenNr. Beleids-artikelWerkelijke uitgaven
2005Werkelijke uitgaven 2006Werkelijke uitgaven 2007 Geraamde uitgaven 2008Geraamde uitgaven 2009Geraamde uitgaven
2010Geraamde uitgaven 2011Mensenrechten1.228 50232 36637 07946 23448 65648 74548 745Regionale stabiliteit en crisisbeheersing2.5284 999274 381396 083444 126422 898410 769359 024Ondernemingsklimaat4.3277 146504 420390 577481 767480 656483 558488 771Gender5.33 2662 7643 93827 73336 77237 19034 130Reproductieve gezondheid5.597 457114 087141 698162 951172 676173 047156 939Milieuen Water6.1215 651242 243244 682257 958305 284359 819451 777MensenrechtenNederland is een actieve speler op het gebied van mensenrechten. Om dit
beleid te ondersteunen zijn extra middelen uitgetrokken. De stijging van de
uitgaven op dit gebied over de gepresenteerde jaren hangt samen met de oprichting
van het mensenrechtenfonds. Dit fonds vloeit voort uit de nieuwe mensenrechtenstrategie
die eind 2007 aan de Kamer is gepresenteerd. Uit dit fonds worden wereldwijd
projecten ondersteund ter bevordering van mensenrechten, waaronder vrijheid
van meningsuiting en mediadiversiteit.Regionale stabiliteit en crisisbeheersingOm de veiligheidsrisico’s van de 21e eeuw het hoofd te bieden, is
actieve inzet buiten onze landsgrenzen vereist. Een groot deel van de inspanningen
is daarbij gericht op de zogenaamde fragiele staten. Deze kabinetsperiode
is extra geld hiervoor beschikbaar gesteld. Deze middelen worden ingezet op
het terrein van sociaal-economische wederopbouw, stabiliteit en ontwikkeling
in fragiele staten en regio’s als Soedan, Afghanistan en het Grote-Meren
gebied.OndernemingsklimaatEconomische groei is essentieel voor armoedebestrijding. De stijging in
de uitgaven vanaf 2008 hangt onder meer samen met de afwikkeling van de ORET-regeling
en het opstarten van de opvolger hiervan, de nieuwe regeling Ontwikkelingsrelevante
Infrastructuur Ontwikkeling (ORIO). Daarnaast wordt er meer budget beschikbaar
gesteld voor onder meer landenprogramma’s op het gebied van private
sector ontwikkeling (onder meer Benin, Burundi, Rwanda en Zambia), de verhoging
van het partnershipprogramma met IFC, het initiatief Duurzame Handel en voor
bijdragen aan landbouwkundige organisaties.GenderVoor de jaren 2008 en verder is er sprake van een sterke stijging van
de gender uitgaven ten opzichte van de jaren daarvoor. Dit vloeit onder meer
voort uit het in 2008 opgerichte MDG3-fonds dat zich richt op het verbeteren
van de rechten en kansen voor vrouwen door het ondersteunen van maatschappelijke
initiatieven. Voorbeelden zijn het vergroten van de politieke en bestuurlijke
participatie van vrouwen en het berechten van plegers van seksegerelateerd
geweld. Ook worden in diverse partnerlanden (o.m. Ethiopië, Guatemala
en Mozambique) activiteiten opgestart in verband met het Schokland-akkoord «Geweld
tegen vrouwen».Reproductieve gezondheidSeksuele en reproductieve gezondheid vormt een prioritair aandachtsgebied
binnen Ontwikkelingssamenwerking. In dit kader is vanaf 2008 sprake van een
groei van de beschikbare middelen voor dit thema. Zo worden meer middelen
voor de VN-organisatie UNFPA uitgetrokken, terwijl daarnaast in partnerlanden
als Nicaragua, Mali en Burkina Faso het budget voor de bilaterale activiteiten
op dit terrein wordt verhoogd.Milieu en WaterVoortvloeiend uit het kabinetsakkoord zijn er voor de periode 2008–2011
EUR 500 mln uitgetrokken voor de ontwikkeling van hernieuwbare energie
in ontwikkelingslanden. De bilaterale inzet zal zich onder meer richten op
het Grote-Merengebied (verbinden van de elektriciteitsnetten in Burundi en
Rwanda, rehabilitatie Ruzizi waterkrachtcentrale) en Indonesië (kleinschalige
waterkracht, ontwikkeling geothermale energie). Daarnaast worden multilaterale
initiatieven (onder meer via Wereldbank en IFC) ondersteund; ook is het voornemen
om PPP’s op het terrein van hernieuwbare energie aan te gaan met bedrijven
als Philips en NUON.6. BIJLAGE INDICATOREN BIJ DE BELEIDSAGENDAToelichting:De hier opgenomen
indicatoren betreffen effect-indicatoren (op «outcome» niveau
derhalve). Het is belangrijk te benadrukken dat het bereiken van deze beoogde
effecten («outcome») in de praktijk gezamenlijke resultaten zijn:
Nederland is één van de vaak vele partners die in een land inzetten
op resultaat. Specifiek toerekenen aan Nederland, als leverancier van een
doorgaans klein deel van de ingezette inputs, is daarbij niet zinvol. Daarnaast
hebben de samenwerkende partners ook te maken met de aanwezigheid van externe
effecten. Door genoemde factoren is de bijdrage van het Nederlandse beleid
op het realiseren van de MDG doelstellingen conform deze indicatoren slechts
plausibel, niet causaal. Buitenlandse Zaken als zodanig is daarmee wel aanspreekbaar,
maar niet afrekenbaar op het al dan niet behalen van de MDG doelstellingen
conform deze streefcijfers.MDG1;
doelstelling 1: Het percentage mensen dat moet rondkomen van minder dan een
dollar per dag moet in 2015 tot de helft zijn teruggebracht ten opzichte van
1990 Alle ontwikke-lingsregio’sSub-Sahara AfrikaOost Azië (incl
Zuidoost Azië)Zuid AziëLatijns Amerika en het Caraïbisch gebiedOost Europa en Centraal AziëMidden Oosten en Noord AfrikaVoortgang       Percentage van de bevolking dat van minder dan één
USDollar per dag leeft 199029473043100,52,3  2004184193290,91,5Doel 201514,523,51521,550,251,15  Geen vooruitgang en MDG doel
wordt niet gehaald Vooruitgang maar MDG doel
wordt niet gehaald MDGdoel wordt
gehaaldBron: Wereldbank, Global Monitoring Report 2007MDG1;
doelstelling 2: Het percentage mensen dat honger lijdt, moet in 2015 tot de
helft zijn teruggebracht ten opzichte van 1990IndicatorenSituatie 1990TussenstandDoel 2015Categorie% kinderen met
ondergewicht (jonger dan 5 jaar)33%28%
(2004)16,5%Ontwikkelingslanden% van de bevolking onder minimumniveau van energie-inname
uit voedselconsumptie20%17% (2001–2003)10%OntwikkelingslandenBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical
AnnexDoing
Business: Een beter ondernemingsklimaatIndicatoren20042007Streefwaarden 2015CategorieDe tijd die moet worden doorlopen om een bedrijf op te starten
(# dagen)6054AfnameLage inkomenslandenDe tijd die moet worden doorlopen om eigendom te registreren (#
dagen)137114AfnameLage inkomenslandenDe tijd die moet worden doorlopen om een contract te laten nakomen
(# dagen)412645AfnameLage inkomenslandenBron: Wereldbank 2008 (World Development Indicators
online)MDG2;
doelstelling 3: In 2015 moeten alle kinderen in
alle landen, zowel jongens als meisjes, de mogelijkheid hebben volledig basisonderwijs te
doorlopen Alle ontwikke-lingsregio’sSub-Sahara AfrikaOceaniëZuid-Oost AziëLatijns Amerika en het Caraïbisch gebiedOost Europa en Centraal AziëVoortgang tot 100% = target      19918054759487892005887078949794  Geen vooruitgang en MDG doel
wordt niet gehaald Vooruitgang maar MDG doel
wordt niet gehaald MDGdoel wordt
gehaaldBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical
AnnexMDG4; doelstelling 5: Vermindering van sterftecijfers
van kinderen onder de 5 jaar met tweederde in 2015 ten opzicht van 1990 MDG6;
doelstelling 7: Voor 2015 een halt toeroepen aan de verspreiding van HIV/Aids,
malaria en andere levensbedreigende ziekten, en beginnen met de terugdringing
ervan>Tuberculose Alle ontwikke-lingsregio’sSub-Sahara AfrikaZuid-Oost AziëZuid-Azië Latijns Amerika
en de CaraibenOost Europavoortgang      Aantal TBC gevallen
(exclusief HIV positieven) per
100,000 199036733148553115683  200525549027429076137  Geen vooruitgang en MDG doel
wordt niet gehaald Vooruitgang maar MDG doel
wordt niet gehaald MDGdoel wordt
gehaaldBron: Millennium Development Goals Report 2007, Statistical
AnnexMDG 7, waarborgen van een duurzame leefomgeving, kent
een aantal indicatoren:Doelstelling
9: Integreren van de beginselen van duurzame ontwikkeling in
nationaal beleid en nationale programma’s en het keren van het verlies
van natuurlijke hulpbronnenIndicatorenSituatie 1990Tussenstand 1Tussenstand 2CategorieAandeel land dat bedekt is met bos (%)31,3%30,6% (2002)30,3% (2005)WereldwijdAandeel gebied dat beschermd wordt voor het in stand
houden van biodiversiteit (%)6,9%9,7% (2000)10,4%
(2006)OntwikkelingslandenEnergiegebruik
per eenheid BNP266 kg (kg. olie per
$ 1000 BNP)218 kg (2003)Geen dataOntwikkelingslandenKooldioxide-uitstoot (per hoofd)1,68 (metrische tonnen CO2)2,07 (2002)2,4 (2004)OntwikkelingslandenAandeel bevolking met biomassa als brandstofGeen gegevens54 (1996/2003)Geen dataWereldwijdBron: Milennium Development Goals Report 2007, Statistical
Annex.MDG7;
doelstelling 10 :Het percentage mensen dat geen duurzame toegang heeft tot
veilig drinkwater en sanitaire
voorzieningen moet in 2015 tot de helft zijn teruggebracht Alle ontwikke-lingsregio’sSub-Sahara AfrikaOost-Azië Zuid AziëLatijns Amerika en de Caraiben Oost EuropaNoord AfrikaPercentage van de bevolking met toegang tot verbeterde
sanitaire voorzieningen       Percentage van de bevolking met toegang tot verbeterde sanitaire
voorzieningen 199035322420688265  200450374538778377Doel 201548666260849183  Geen vooruitgang en MDG doel
wordt niet gehaald Vooruitgang maar MDG doel
wordt niet gehaald MDGdoel wordt
gehaaldBron: Milennium Development Goals Report 2007, Statistical
Annex.MDG8;
doelstelling 12: Verder ontwikkelen van een open en eerlijk, rule-based,voorspelbaar, niet-discriminerend
handels- en financieel systeemIndicatorenBasiswaarde 1996TussenstandenStreefwaarde
2015200020022005% EU-importen
(in waarde) met tariefvrije markttoegang,
uitgezonderd wapens en olie, uit:     – Ontwikkelingslanden54656875Geen mondiale streef- waarden, toename– Minst ontwikkelde landen78707079      Gemiddelde EU-tarief
op landbouwproducten uit     – Ontwikkelingslanden10.69.49.58.9Geen mondiale streef- waarden, toename– Minst ontwikkelde landen4.03.72.83.1      Gemiddelde EU-tarief
op kleding uit:     – Ontwikkelingslanden11.410.810.78.9Geen mondiale streef- waarden, toename– Minst ontwikkelde landen8.17.88.16.6      Steun aan agrarische producenten binnen de OESO in
waarde (USD mld)––350 (2003)385Geen mondiale streef- waarden,
toenameBron: Millennium Development Goals Report 2007ARTIKELENBELEIDSARTIKEL 1: VERSTERKTE INTERNATIONALE RECHTSORDE
EN EERBIEDIGING VAN MENSENRECHTENA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Een goed functionerende internationale rechtsordeTe realiseren prestaties• Verbeterde relevantie en effectiviteit van de VN op de terreinen
conflictbeheersing, humanitaire hulp, vredesopbouw en ontwikkeling. De Nederlandse
inzet is daarbij met name gericht op:– voortgang bij de hervormingsinspanningen van de VN (onder andere
inzake management-methoden), de VN-Veiligheidsraad en de Wereldbank, zodat
deze instellingen beter toegerust zijn op nieuwe wereldverhoudingen.– meer coherente, efficiënte en versterkte samenwerking tussen
VN-organisatiesin hulp-ontvangende landen (Delivering as
One/One UN).• Voortgang ten aanzien van oprichting van één VN-gender-organisatie ter bevordering van gelijke rechten
en kansen voor vrouwen en meisjes.• Verdere internationale beleidsvorming over toepassing van het concept Responsibilty to Protect (R2P), onder meer door oprichting
en financiering van het «Global Centre for the Responsibility to Protect».• Stimuleren van de rol van de VN-vredesopbouwcommissie in fragiele
statenInstrumenten/activiteitenIn de relevante VN-fora worden concrete Nederlandse initiatieven aan de
orde gesteld ter bevordering van VN-hervormingen en verdere gedachtevorming
over de toekomst van de Wereldbank. Zo draagt Nederland in overleg met andere
landen bij aan een interim-oplossing voor hervorming van de Veiligheidsraad,
waarbij landen op tijdelijke basis een zetel in de Raad kunnen verwerven.
Ook verleent Nederland steun aan initiatieven tot hervorming van het VN-management,
onder andere door actieve participatie in de Vijfde Commissie van de AVVN.
De geloofwaardigheid van het VN-systeem wordt bevorderd door steun te geven
aan het slagen van de Mensenrechtenraad (MRR) en de Vredesopbouwcommissie.
Nederland stelt zich in beide organen actief op (zie ook operationele doelstelling
1.2).We zullen in vergaderingen en bijeenkomsten de mondiale instellingen houden
aan de waarden die aan hun oprichting ten grondslag liggen: de ideeën
van Bretton Woods (IMF, Wereldbank), Dumberton Oaks (VN) en het VN-Handvest,
alsook de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Voor een goed
functionerende internationale rechtsorde zijn vanuit de Nederlandse optiek
naast de VN en de internationale financiële instellingen (Wereldbank,
Internationaal Monetair Fonds en regionale ontwikkelingsbanken) tal van andere
internationale en multinationale organisaties essentieel, in het bijzonder
de EU, NAVO, OVSE en de Raad van Europa. Deze komen in andere beleidsartikelen
aan de orde.Nederland zal het concept R2P gebruiken om in nationaal en internationaal
verband indien nodig andere landen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid
om mensenrechten te beschermen. Indien het land in kwestie deze verantwoordelijkheid
zelf niet kan of wil nemen, zal Nederland inzetten op actie door de internationale
gemeenschap.Operationele doelstelling 2Bescherming van de rechten van de mens.Te realiseren prestatiesDe prioriteit die dit kabinet geeft aan mensenrechten resulteerde begin
2008 in een actieplan met 102 strategische doelen. Er zal aan een veelheid
van de doelstellingen gelijktijdig gewerkt worden. Een aantal voor 2009 prioritaire
doelstellingen staan hieronder samengevat.• Maatregelen ter bestrijding van geweld tegen kinderen, waaronder
concrete inzet binnen de EU gericht op uitbanning van de ergste vormen van
kinderarbeid door maatregelen tegen de invoer van producten gemaakt met kinderarbeid
te bevorderen en de organisatie van een internationale conferentie over bestrijden
van geweld tegen meisjes;• Vergroot internationaal draagvlak voor vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging middels aanname van een resolutie in de MRR en/of de
Derde Commissie, actief gebruik van het mede door Nederland opgestelde EU-standpuntennotitie
door ambassades van EU-lidstaten in de vorm van dialoog en demarches waar
de vrijheid om aan je godsdienst of levensbeschouwing uiting te geven wordt
geschonden; samenwerking met VN speciaal rapporteur voor vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging en een door Nederland georganiseerde dag over de vrijheid
van godsdienst en levensbeschouwing tijdens de HDIM bijeenkomst op basis van
een door het ODIHR geschreven discussiepaper over registratiewetgeving (op
dit moment de grootste uitdaging binnen de OVSE-regio vanwege niet erkenning
van allerlei kleinere religieuze minderheden die daarmee geen rechten hebben);• Goed verlopen Nederlands voorzitterschap van de Derde Commissie
van de AVVN.• Bijdragen aan afschaffing van strafbaarstelling van homoseksualiteit
door lobby voor verklaring over rechten van homoseksuelen c.q. agendering
van dit onderwerp in de Mensenrechtenraad, afhankelijk van te zijner tijd
verkregen steun onder de leden van de AVVN;• Vergroten van draagvlak voor afschaffing van de doodstraf door
actieve lobby in EU-kader voor een VN-resolutie over de doodstraf en door
steun aan NGOs die regionaal lobbyen voor afschaffing van de doodstraf;• Verhoogde aandacht terrorismebestrijding en naleving van mensenrechten
door middel van twee door Nederland gefinancierde expertbijeenkomsten in het
kader van het Oud-Poelgeestproces die in 2010 zullen uitmonden in concrete
beleidsaanbevelingen, de zogenaamde «Leiden recommendations»;• Door actieve Nederlandse inzet binnen de EU, gestructureerde en
effectsorterende EU-mensenrechtendialogen met Centraal Aziatische Republieken,
waarbij maximaal gewerkt wordt met concrete voortgangsindicatoren;• Opstellen van een «actieplan mensenrechtenverdedigers»
om de ondersteuning van het werk van mensenrechtenverdedigers (nationaal en
in EU-verband) verder te verbeteren.• Versterkte samenwerking tussen de Nederlandse overheid, in het
bijzonder de ambassades, en het bedrijfsleven ter bescherming en bevordering
van de mensenrechten door koppeling van MVO-beleid aan mensenrechteninterventies.
Alle Nederlandse ambassades hebben een informatiepakket ontvangen over de
relatie tussen het MVO-beleid en het mensenrechtenbeleid en minstens 5 ambassades
hebben een mensenrechtenoverleg geïnitieerd met het Nederlandse bedrijfsleven
dat actief is in hun land van vestiging;Instrumenten/activiteitenMensenrechten zijn een belangrijk onderdeel van de bilaterale betrekkingen
die Nederland met vele landen onderhoudt. Daarom zullen we tijdens inkomende
of uitgaande bezoeken waar opportuun aandacht besteden aan mensenrechten,
zowel in bilaterale gesprekken als door ontmoetingen met mensenrechtenverdedigers.
Bij de voorbereiding van onze landenbezoeken zullen we bezien met welke voorvechters
van burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele rechten een
ontmoeting kan worden ingepland.Het beleid, zoals neergelegd in de mensenrechtenstrategie, wordt ook uitgevoerd
door de inzet van de mensenrechtenambassadeur. Hij zal een reeks landen bezoeken
waar een intensieve dialoog bij kan dragen aan het verbeteren van de mensenrechtensituatie
en voorts besprekingen voeren met gelijkgezinde landen waarmee nauwere samenwerking
op mensenrechtenterrein wenselijk is. Daarnaast zal hij discussies met het
maatschappelijk middenveld in Nederland voortzetten in de vorm van regelmatig
overleg met het breed mensenrechtenoverleg (BMO) en het breed overleg godsdienstvrijheid
(BOG).Tenslotte zal de mensenrechtenambassadeur nauw betrokken zijn bij het
vormgeven van een betere afstemming – interdepartementaal en met het
maatschappelijk middenveld – van het binnenlandse mensenrechtenbeleid.
Zo heeft Nederland recent het Nederlands Instituut voor de Rechten van de
Mens (NIRM) opgericht dat zich toelegt op de verbetering van adequate bescherming
van de mensenrechten en informatievoorziening in Nederland. Buitenlandse Zaken
levert hier een financiële bijdrage aan.Nederland zal actief gebruik maken van internationale kanalen om de naleving
van mensenrechten op de agenda te houden. Binnen de Europese Unie zal Nederland
zich er sterk voor maken dat EU-ambassades actief gebruik (blijven) maken
van de EU-richtlijnen over verschillende mensenrechtenthema’s, die de
afgelopen jaren in Brussel zijn overeengekomen. Dit zal Nederland onder meer
doen door het Voorzitterschap actief bij te staan bij het maken van plannen
om de implementatie van de richtlijnen te verbeteren. In alle gevallen streven
we naar een effectieve EU-mensenrechtendialoog met derde landen. Op instigatie
van Nederland zullen de dialogen waar mogelijk ondersteund en gemeten worden
aan de hand van concrete mensenrechtenbenchmarks, zoals bijvoorbeeld vrijlating
van politieke gevangenen in Oezbekistan, ratificatie van verdragen in Pakistan,
of instelling van een ombudsman in Vietnam. Binnen de Verenigde Naties zal
Nederland – samen met EU – en andere gelijkgezinde landen –
als voorzitter van de Derde Commissie van de AVVN en in de Mensenrechtenraad
actief onderhandelen voor aanname van resoluties over prioritaire thema’s
uit de mensenrechtenstrategie, zoals geweld tegen vrouwen, vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging, tegengaan van marteling en vrijheid van meningsuiting.
Nederland zal een van de belangrijkste donoren van de mensenrechtenpoot van
de VN blijven met substantiële bijdragen aan het Office of the United Nations Commissioner for Human Rights (OHCHR)
en het VN-fonds ter uitbanning van foltering.Voor activiteiten op het gebied van mensenrechten in de Raad van Europa
wordt verwezen naar artikel 3.5.Nederlandse ambassades in de niet-partnerlanden ondersteunen in 50 landen
activiteiten uit het mensenrechtenfonds gericht op bevordering van naleving
van mensenrechten. Het is mogelijk dat dit reeds hoge aantal de komende jaren
nog licht zal stijgen. Daarnaast zullen de ambassades in de zogenaamde partnerlanden
mensenrechtenactiviteiten ondersteunen en mensenrechten op de agenda van de
beleids- en/of politieke dialoog zetten. Verder zullen in 2008 en 2009 verschenen
handboeken nationale systemen voor de bescherming van mensenrechten en mensenrechteninstrumenten
worden verspreid en gebruikt door respectievelijk Nederlandse ambassades en
missies van EU-landen.De activiteiten gericht op het waarborgen van mensenrechten in relatie
tot terrorismebestrijding worden uitgevoerd in het meerjarige «Oud-Poelgeest-proces»,
opname van zogenaamde «essential clauses»
in akkoorden en samenwerkingsovereenkomsten met derde landen en ondersteuning
van de VN Speciale Rapporteur mensenrechten en terrorismebestrijding.Operationele doelstelling 3Goed functionerende internationale juridische instellingen
in Den Haag (juridische hoofdstad).Te realiseren prestaties• Implementatie van de zetelovereenkomst met de VN inzake het Speciale
Tribunaal voor Libanon.• Implementatie van de zetelovereenkomsten met de juridische instellingen,
waaronder de overeenkomsten met het Internationaal Strafhof en Eurojust, en
het verzekeren van een goede operationele ondersteuning zoals huisvesting,
waarmee Nederland de vergelijking met andere internationale steden met glans
kan doorstaan. (Zie ook operationele doelstelling 8.4).Instrumenten/ActiviteitenNederland geeft steun aan, veelal in Den Haag gevestigde, internationale
organisaties op het gebied van internationaal recht en vrede. Middels de hoven
en tribunalen die zich met internationaal strafrecht bezighouden, kan worden
bijgedragen aan het doorbreken van straffeloosheid in de wereld. Den Haag
is de juridische hoofdstad van de wereld, getuige ook het verzoek van de Secretaris-Generaal
van de VN om het Tribunaal voor Libanon juist in Nederland te vestigen. Op
dit gebied kan Nederland een verschil maken. Nederland zet zich internationaal
in ten behoeve van het waarborgen van de integriteit van de hoven en tribunalen.Het streven naar versterking van Den Haag als juridisch centrum van de
wereld en als kennisnetwerk wordt door Buitenlandse Zaken op verschillende
terreinen beleidsmatig ondersteund, onder meer door de ondersteuning van cursussen
internationaal strafrecht voor rechters uit verschillende landen. Daarnaast
overlegt het ministerie, in samenwerking met andere departementen en uitvoerende
diensten, periodiek met de juridische instellingen over de uitvoering van
hun zetelovereenkomsten en alle overige relevante aspecten van hun aanwezigheid
in Nederland. Het gaat daarbij om (veelal praktische) zaken op het gebied
van toegang tot en verblijf in Nederland, de positie van werknemers van internationale
organisaties, verzekeringen en sociale zekerheid, fiscale zaken, alsmede rechten
en plichten in verband met de diplomatieke immuniteit.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
1 Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging van mensenrechtenBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen98 619123 89387 67993 56394 49794 49794 497        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal92 467107 221110 518109 197111 783104 034104 034        1.1 Internationale rechtsorde46 26741 83047 63946 13945 63945 63945 639  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%1.2 Mensenrechten37 07946 23448 65648 74548 74548 74548 745  Juridisch verplicht  61%34%17%15%13%  Overig verplicht  34%62%78%80%82%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  5%4%5%5%5%1.3 Internationale juridische instellingen9 12119 15714 22314 31317 3999 6509 650  Juridisch verplicht  53%52%43%43%43%  Overig verplicht  47%48%57%57%57%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Nederlandals
gastheer voor int. organisaties (zie ook beleidsartikel 8)1.3  X   Effectenonderzoek       Mensenrechtenbeleid1.2X     Deelstudies uitvoering mensenrechtenbeleid1.2     XOverig evaluatieonderzoek       One UN1.1   X  Iran mediakader1.2 X    Beleidsmatige ondersteuning internationale juridische instellingen1.3   X  BELEIDSARTIKEL 2: GROTERE VEILIGHEID EN STABILITEIT,
EFFECTIEVE HUMANITAIRE HULPVERLENING EN GOED BESTUURA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Goede internationale samenwerking ter bevordering van
de nationale en bondgenootschappelijke veiligheid.Te realiseren prestaties• Nadere implementatie van de afspraken van de NAVO-top in Boekarest
en een actieve Nederlandse inbreng in de voorbereiding van de NAVO-top in
2009 in Straatsburg en Kehl, in het bijzonder:– aanname van een Declaration on Alliance Security;– bijdragen aan de implementatie van het strategisch politiek-militaire
plan voor Afghanistan dat de regeringsleiders in Boekarest (april 2008) goedkeurden,
ondermeer via de tenuitvoerlegging van de artikel 100 brief inzake Afghanistan– toetreding van Kroatië en Albanië tot de NAVO;– verder onderzoek naar opties voor een veelomvattend raketverddigingssysteem
dat alle delen van het NAVO-grondgebied beschermt, inclusief die delen die
niet door het VS systeem gedekt zouden zijn;• Versterking van de Europese capaciteit voor crisisbeheersing door
onder andere:– betere verankering van het EVDB in het bredere externe optreden
van de Unie;– besluitvorming over de «permanente gestructureerde samenwerking»;– verbeterde civiele capaciteitsopbouw door implementatie van de Civilian Headline Goal 2010;• Stimuleren van verbeterde samenwerking tussen NAVO en EU op veiligheidsgebied,
door het aandragen van pragmatische oplossingen en door de problematiek op
de politieke agenda te houden;• Ondersteuning van Kazachstan bij de voorbereiding op het OVSE-Voorzitterschap
2010.Instrumenten/activiteitenNederland zal tijdig zijn inzet bepalen voor de Declaration
on Alliance Security, die tijdens de NAVO-top in 2009 zal worden
aangenomen. Door middel van de organisatie van één of meerdere
seminars zal Nederland een verdere bijdrage leveren aan de internationale
discussie over de toekomst van de NAVO.Nederland zal een zeer significante bijdrage leveren aan de wederopbouw,
veiligheid en verbetering van mensenrechten in Afghanistan, in lijn met de
geïntegreerde benadering. In 2009 wordt de Taakgroep Uruzgan multinationaler,
met de komst van Franse, Hongaarse, Singaporese, Slowaakse en Tsjechische
militairen. De ingezette Afghanisering van de veiligheidsstructuren in Uruzgan
(bijna vertienvoudiging van het aantal Afghaanse militairen sinds augustus
2006) zal verder worden voortgezet. Hierbij zal bijzondere aandacht uitgaan
naar opbouw van de Afghaanse politie, ondermeer via de inzet van Nederlandse
politietrainers, het verder uitbouwen van EUPOL en investeringen in politie-infrastructuur
in Uruzgan. De Nederlandse inspanning zal gaandeweg ook civieler worden. Uiterlijk
augustus 2009 zal het Provinciaal Reconstructieteam onder civiele leiding
komen.Wat betreft NAVO-uitbreiding heeft de regering aan het parlement een wetsvoorstel
betreffende de goedkeuring van de protocollen inzake de NAVO-toetreding van
Kroatië en Albanië aangeboden. Indien ratificatie voor de top in
2009 voltooid is, zouden beide landen hieraan als volwaardig lid kunnen deelnemen.
We zullen de vorderingen in de hervormingsprocessen van Oekraïne en Georgië
nauwlettend blijven volgen, met speciale aandacht voor de duurzaamheid ervan.
Nederland zal de bilaterale steun op het terrein van democratische hervormingen,
ook gericht op de defensiesector, voortzetten.Uitvoering en verdere ontwikkeling van het Europees en Veiligheidsbeleid
(EVDB) krijgt verder inhoud door voortgezette capaciteitsopbouw in de lidstaten.
Voor zowel de militaire als de civiele capaciteiten voor crisisbeheersing
is 2010 als streefdatum gekozen. Op militair gebied wordt uitvoering gegeven
aan het capaciteitenontwikkelingsplan en, na de
inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, aan de zgn. permanente gestructureerde samenwerking. Op civiel gebied wordt in
het kader van de Civilian Headline Goal 2010 gewerkt
aan nieuw illustratief scenario voor de planning van civiele elementen van
crisisbeheersing als onderdeel van een geïntegreerde aanpak. Daarnaast
zal Nederland zijn eigen inbreng in de Europese crisisbeheersing versterken
door de uitzending van experts voor civiele missies te professionaliseren.
Nederland zal zich verder blijven inzetten voor verbetering van de planning
en aansturing van EVDB-operaties, onder andere door verdere versterking van
het EU-Raadssecretariaat. Nederland zal zich bij de inrichting van de Europese
Dienst voor het Externe Optreden (EDEO) blijven inzetten op een verbeterde
coherente inzet van de middelen die de Europese Unie ter beschikking staan
voor haar buitenlandse beleid. Nederland zal blijven zoeken naar wegen die
samenwerking tussen NAVO en EU in aanvulling op de bestaande kaders de zogenoemde
Berlijn-Plus afspraken mogelijk maken.Ook blijven we ijveren voor een effectievere OVSE, waarbij een scherpere
focus op de meerwaarde van de OVSE en samenwerking met andere internationale
organisaties, zoals de Raad van Europa voorop staan. Nederland zal Kazachstan
ondersteunen bij de voorbereiding van diplomaten op het OVSE-Voorzitterschap
in 2010. Hierbij wordt kennis en expertise overgedragen in samenwerkingsprojecten
waarbij respectievelijk Clingendael en het ROI leidend zijn.Operationele doelstelling 2Bestrijding en terugdringing van het internationale
terrorisme.Te realiseren prestaties• Bestaande en nieuwe operationele instrumenten in het anti-terrorismebeleid,
waaronder de bestrijding van financiering van terrorisme, zijn beter in overeenstemming
met het mensenrechtenacquis;• De terrorismebestrijdingscapaciteit is verder versterkt in prioritaire
regio’s en derde landen, met name Marokko;• Verdere implementatie van het EU-actieplan ter bestrijding van
het terrorisme en het EU-actieplan ter bestrijding van radicalisering en rekrutering;• Nederland zal zich in het kader van de onderhandelingen over een
alomvattend VN verdrag inzake terrorisme inzetten voor spoedige aanvaarding
van een definitie van terrorisme en de vestiging van universele rechtsmacht.• Nederland zal ernaar streven om vervolging van plegers van terroristische aanslagen die tevens kwalificeren als reeds in het Statuut
voor het Internationaal Strafhof opgenomen strafbare feiten te bevorderen,
voor zover de direct betrokken staat die vervolging niet zelf ter hand neemt.• Nadere uitwerking motie Coruz inzake oprichting van een anti-terrorisme
instituut.Instrumenten/activiteitenBij de bestrijding van terrorisme zullen de in de mensenrechtenstrategie
neergelegde uitgangspunten worden toegepast. Nederland zal in EU- en VN-verband
pleiten voor versterking van de rechtsbescherming van geliste personen en entiteiten, met name waar het de delistingsprocedure betreft. In de dialoog met derde landen wordt,
vooral door middel van contraterrorisme-clausules, onverminderd aangedrongen
op de noodzaak tot implementatie van de VN-terrorismeverdragen met eerbiediging
van de mensenrechten.Nederland heeft een samenwerkingsprogramma met Marokko voor terrorismebestrijding,
dat in 2009 verder zal worden uitgevoerd. Ook andere landen zullen financieel
en/of met technische assistentie worden ondersteund. Op het regionale vlak
zullen centra als het in Algerije gevestigde Regionale Centrum voor Terrorismebestrijding
(CAERT) en het in Indonesië gevestigde Centrum voor Samenwerking op het
gebied van Rechtshandhaving (JCLEC) worden ondersteund. We zullen pleiten
voor verdere EU-betrokkenheid bij de capaciteitsopbouw voor terrorismebestrijding,
onder andere door steunverlening aan het continent Afrika.Nederland zal de VN Counter Terrorism Implementation Task Force (CTITF)
actief blijven ondersteunen bij het implementeren van de Wereldwijde Strategie
tegen Terrorisme van de VN. De actieve monitoring van de relevante media in
islamitische landen met betrekking tot het imago van Nederland in die landen
en het aanpakken van op Nederland en het Westen gerichte dreiging, radicalisering
en rekrutering, wordt voortgezet.Operationele doelstelling 3Bestrijding van proliferatie van massavernietigingswapens
en bevordering van ontwapening.Te realiseren prestaties• Een positieve impuls, met behulp van EU-beleidsdocumenten en mondelinge
bijdragen, aan het voorbereidingsproces voor de Non-Proliferatie Verdrag (NPV)-Toetsingsconferentie
in 2010. Bevordering van brede politieke interesse voor het NPV via het opzetten
van een netwerk met academici, een nieuwe brochure en via internet.• Het uitdragen van de doelstellingen van de Chemical Weapons Convention
(CWC) in relevante fora en het leveren van een Nederlandse bijdrage aan de
vernietiging van chemische wapens in Rusland en voormalige Sovjet-republieken.• De onderhandelingen over een Verdrag betreffende een verbod op
de productie van splijtstoffen voor explosiedoeleinden (FMCT) zullen van start
zijn gegaan, mede als gevolg van Nederlandse inbreng.• Versterking van de ontwapeningskennis en het ontwapeningsnetwerk
door een cursus «technische aspecten van ontwapening» voor de
ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Buitenlandse Zaken
(inclusief geselecteerde Nederlandse vertegenwoordigingen), Economische Zaken,
Defensie en de exportcontrole diensten.Instrumenten/activiteitenHet belangrijkste instrument bij het realiseren van deze operationele
doelstelling zijn de contacten met andere landen via verschillende diplomatieke
kanalen. Hierdoor willen we de bepalingen in het NPV, de CWC, het Biologische
en Toxine wapenverdrag (BTWC) en het Alomvattende Kernstopverdrag (CTBT) aanscherpen
en daarmee de leemtes van het non-proliferatiestelsel verdragsmatig dichten.Met landen die kritischer staan ten opzichte van bovengenoemde regimes
en verdragen zal zowel in bilateraal als in multilateraal verband een intensieve
dialoog worden gevoerd. Op nucleair gebied geldt dat Nederland in de Ontwapeningsconferentie
in Genève zich actief zal inzetten voor totstandkoming van een verdrag
betreffende een verbod op de productie van splijtstoffen voor explosiedoeleinden
(splijtstofstopverdrag: FMCT). Nederland verleent bovendien in bilateraal
en multilateraal verband assistentie aan verdragspartijen om nationale wet-
en regelgeving tot stand te brengen om verdragsverplichtingen adequaat na
te kunnen leven. Verder is Nederland actief deelnemer aan inspanningen, vooral
in IAEA-kader, die gericht zijn op het onder multilaterale controle brengen
van de nucleaire brandstofcyclus (MNA). De succesvolle conferentie van de
Urenco-landen (de International Conference on Nuclear Fuel
Supply: Challenges and Opportunities) in 2008 in Berlijn zal een
vervolg krijgen via nieuwe voorstellen voor de intensivering van de internationale
discussie over MNA’s.Nederland ijvert in de exportcontroleregimes voor aanscherping van de
richtlijnen voor export van Massavernietigingswapens-gerelateerde nucleaire,
chemische en biologische goederen en technologieën en de bijbehorende
overbrengingsmiddelen. Wat betreft raketproliferatie zal verdere ontwikkeling
van het beleid plaatsvinden door uitvoering van de notitie aan de Kamer inzake
Missile Defense, versterking van het HCOC-regime (Haagse Gedragscode tegen
de proliferatie van Ballistische Wapens) en interventies in de AVVN (Eerste
Commissie).Naast bovengenoemde instrumenten levert Nederland een actieve bijdrage
aan de uitvoering van activiteiten met betrekking tot VN-Veiligheidsraad resolutie
1540 (waarbij landen maatregelen dienen te nemen om verkrijging of ontwikkeling
van massavernietigingswapens door niet-statelijke actoren te voorkomen) en
het Proliferation Security Initiative (afspraken
tussen landen om proliferatie van massavernietigingswapens te voorkomen).
Om de wereldwijde capaciteit versterken om terroristische aanslagen met nucleaire
wapens te voorkomen zet Nederland zich in bij het «Global
Initiative to Combat Nuclear Terrorism».Nederland draagt op bilaterale basis en via de EU, met name financieel,
bij aan de vernietiging van chemische wapens en aan het veilig verwerken en
opslaan van radioactief materiaal in Rusland en de voormalige Sovjet-republieken.Operationele doelstelling 4Goede internationale afspraken op het gebied van conventionele
wapenbeheersing en een restrictief en transparant wapenexportbeleid.Te realiseren prestaties• Verdere verankering van ontwikkelingsaspecten in het VN-actieprogramma inzake kleine en lichte wapens en in bilateraal en internationaal
veiligheids- en ontwikkelingsbeleid; rapportages over leveranties van kleine
en lichte wapens zullen aan de orde zijn gesteld in het kader van het VN-wapenregister.• Realisatie van een restrictief en transparant nationaal wapenexportbeleid,
verdere harmonisatie van het wapenexportbeleid van EU-lidstaten en voortgang
bij regionale en internationale afspraken over wapenexport.• Nederland zal aantoonbaar bijdragen aan het opbouwen van internationale
steun voor een toekomstig Internationaal wapenhandelsverdrag (ATT) door het
ondersteunen van regionale initiatieven gericht op het verkrijgen en behoud
van draagvlak voor dit initiatief.• Realisatie van nadere Europese afspraken over veiligheidsaspecten
binnen het Galileo-programma, waaronder exportcontrole.Instrumenten/activiteitenIn lijn met de internationale inzet (AVVN resolutie 60/68 en de Geneva Declaration on Armed Violence and Development,
juni 2006) zal Nederland als deel van het bilaterale beleid ontwikkelingslanden
assisteren bij de ontwikkeling en uitvoering van nationaal beleid inzake kleine
wapens en bij de integratie ervan in wederopbouw- en ontwikkelingsstrategieën.
Een voorbeeld is een meerjarig project in Uganda, waar we het National Focal Point Small Arms ondersteunen bij de uitvoering van
het nationale actieplan voor bestrijding van kleine wapens.In de aanloop naar de herziening van het VN-Wapenregister in 2009 zal
Nederland in alle relevante fora steun blijven vragen voor universele deelname
aan uitbreiding van het register. Door actieve deelname aan het veiligheidsorgaan
van Galileo, zal worden bijgedragen aan Europese besluitvorming en zal worden
toegezien op de relevante Nederlandse veiligheidspolitieke belangen. Nederland
vervult, samen met Frankrijk een actieve rol in het consultatieproces ten
behoeve van multilaterale steun voor de Gedragscode inzake het veilig gebruik
van de ruimte.Nederland streeft in EU-verband naar harmonisatie van de toepassing van
de EU-Gedragscode inzake wapenexport, onder meer door te bevorderen dat de
opgestelde gemeenschappelijke interpretaties voor de toepassing van de afzonderlijke
criteria door de lidstaten worden toegepast.Inzake de Conventionele Strijdkrachten in Europa (CSE) zal Nederland tezamen
met de NAVO-partners de «Action-for Action»-benadering over het
verband tussen ratificatie van het Aangepaste Verdrag en het uitvoeren van
de Istanbul-verplichtingen jegens Rusland voortzetten.Operationele doelstelling 5Regionale stabiliteit door effectieve inzet op conflictpreventie,
crisisbeheersing, conflictoplossing en post-conflict wederopbouw.Te realiseren prestaties• Deelname aan internationale militaire, civiele crisisbeheersingsoperaties
(zie ook de begroting van het ministerie van Defensie).• De integrale benadering (Diplomacy, Defence
and Development) zal worden uitgebouwd, door in Nederland en internationaal
de krachten verder te bundelen.• Dankzij onder meer Nederlandse steun positieve ontwikkelingen op
het gebied van vrede, stabiliteit, duurzame veiligheid en ontwikkeling in voor Nederland prioritaire (fragiele) staten en regio’s (Afghanistan,
de Hoorn van Afrika – met name Sudan –, het Grote Merengebied,
het Midden-Oosten en de Westelijke Balkan).• Er wordt in het kader van ISAF in Uruzgan extra nadruk gelegd op
de Afghanisering van de veiligheidsstructuren, civilisering van de internationale
presentie en de samenwerking met een aantal nieuwe partners. Ondersteuning
van het provinciale bestuur, uitvoering van (weder)opbouwactiviteiten die
de bevolking ten goede komen en van een geïntegreerd anti-drugsbeleid
zijn met verhoogde intensiteit voortgezet.• Presentie van Nederlandse militaire eenheden en specialisten in
meerdere operaties en anderszins (SSR) in Afrika, daar waar onze militaire
expertise en capaciteiten meerwaarde hebben voor eigen Afrikaanse inspanningen
op veiligheidsgebied.Instrumenten/activiteitenDe Nederlandse inspanningen op het gebied van crisisbeheersing zullen
zoveel mogelijk in EU-, NAVO-, VN- en OVSE-kader plaatsvinden. In 2009 krijgt
dit vooral vorm door de missie in Uruzgan/Afghanistan, een aantal operaties
in Afrika en de Nederlandse bijdrage aan de EVDB-missie in Kosovo, de grootste
civiele missie die de EU tot nu toe voorgenomen heeft. In het Midden Oosten
worden de Nederlandse inspanningen ten behoeve van de opbouw van rule of law
in de Palestijnse Gebieden opgeschroefd.Nederland blijft op grote schaal personeel en materieel bijdragen aan
de ISAF-operatie in Zuid-Afghanistan en ons land blijft vanuit de middelen
van ontwikkelingssamenwerking grote bedragen investeren in zowel de (weder)opbouw
van de provincie Uruzgan als Afghanistan in zijn geheel (zie ook onder operationele
doelstelling 2.1). Daarbij zal het accent meer komen te liggen op de inzet
van civiele experts. Nederland streeft in Afghanistan naar grotere complementariteit
tussen de activiteiten van de Afghaanse regering, de NAVO, de EU en de VN.Diplomatieke activiteiten, militaire inspanningen, ondersteuning van regionale
organisaties, hervorming en opbouw van de veiligheidssector (leger, politie,
justitie, gevangeniswezen), demobilisatie-, ontwapenings- en reïntegratieprogramma’s,
hervorming van bestuur en sociaal-economische wederopbouw zijn allen instrumenten
die we gericht inzetten voor bevordering van stabiliteit die structurele ontwikkeling
mogelijk maakt.Ook budgettair is sprake van aanzienlijke intensiveringen. In OS-partnerlanden
zullen deze middelen worden ingezet om systematische aandacht voor oorzaken
van fragiliteit te garanderen. Daarnaast krijgen prioritaire postconflict
landen toegang tot het totale instrumentarium van geïntegreerd beleid.
In spanningshaarden zullen met deze middelen katalytische activiteiten, bijvoorbeeld
bijdragen aan verzoenings- of bemiddelingspogingen, worden ondernomen. Tenslotte
zal in landen in conflict worden ingezet op internationale vredesbemiddeling
en/of crisisbeheersingsinspanningen.Nederlandse inspanningen zijn in eerste instantie gericht op Afghanistan,
het Grote Merengebied, de Hoorn van Afrika, Kosovo en Midden-Oosten. Deze
activiteiten kunnen plaatsvinden in de vorm van enerzijds financiële
of materiële bijdragen en anderzijds niet-financiële bijdragen (diplomatie,
beleidsdialoog of personele inzet). Zo zendt Nederland experts uit naar Burundi
die de overheid adviseren over hervorming van leger en politie en
levert Nederland door het ter beschikking stellen van militaire waarnemers
en politiefunctionarissen aan de VN-missie in Sudan (UNMIS) een bijdrage aan
de stabilisatie van de situatie in Sudan. Ook ondersteunt Nederland als mede-voorzitter
van de Groep van Vrienden van de Grote Meren Conferentie de implementatie
van zowel het daaraan gelieerde Stabiliteitspact als initiatieven voor versterkte
regionale samenwerking en (economische) integratie.Financiële bijdragen ten behoeve van sociaal-economische wederopbouw
worden vaak via Multi-Donor Trust Funds ter beschikking gesteld, bijvoorbeeld
in Sudan en Afghanistan.Vanuit het Stabiliteitsfonds wordt ondersteuning gegeven aan de opbouw
van (regionale) veiligheidsstructuren, onder meer door financiering van activiteiten
van de Afrikaanse Unie (AMIS, de oprichting van de African Standby Force)
en het opzetten van vredesscholen. Ook financiële en technische ondersteuning
in EU-kader (onder meer uit de African Peace Facility)
voor crisisbeheersingscapaciteit in Afrika en training in NAVO-kader helpen
bij de opbouw van deze regionale veiligheidsstructuren. De implementatie van
VR-resolutie 1325 over de rol van vrouwen bij conflictpreventie en -beheersing
heeft daarbij volop de Nederlandse aandacht.Operationele doelstelling 6Effectieve humanitaire hulpverleningTe realiseren prestaties• Een snelle, flexibele en voorspelbare financiering voor internationale
humanitaire hulp, waarbij Nederland in 2009 in de eerste 4 maanden van het
jaar 75% van het beschikbare budget toekent. Daarnaast streeft Nederland
ernaar om na een ramp snel initiële bijdragen vast te leggen. Minimaal
80 procent van de bijdragen aan de VN en het Internationale Comité
voor het Rode Kruis (ICRC) zal geheel of gedeeltelijk ongeoormerkt zijn, gelet
op de gewenste flexibiliteit bij de inzet van deze middelen.• Uitbreiding van het Central Emergency Response
Fund (CERF) van de VN tot een volume van minstens USD 500 mln
in 2009, met een Nederlandse bijdrage van 40 mln euro per jaar op voorwaarde
van positieve evaluaties van het CERF.• In samenspraak met andere donoren één additioneel
land toevoegen aan het model van de pooled funds of common
humanitarian funds. Met deze fondsen kan de VN in die landen snel
en strategisch humanitaire hulp verlenen.• Nederland zal zich inzetten voor de verdere uitwerking van de herziening
van het EU humanitaire beleid, inclusief toedeling van verantwoordelijkheden
bij internationale rampenrespons.• Realisatie van effectieve binnenlandse hulpcoördinatie door
invoering van een verbeterd model van interdepartementale samenwerkingInstrumenten/activiteitenDe Nederlandse humanitaire hulpverlening vindt in beginsel wereldwijd
plaats, maar bijzondere aandacht zal uitgaan naar een beperkt aantal crisisgebieden
in ontwikkelingslanden, inclusief DRC, Sudan, Somalië, Sri Lanka, Afghanistan,
Irak, en de Palestijnse gebieden. Afbouw is voorzien – indien de omstandigheden
dat toelaten – in Burundi en de Noordelijke Kaukasus en op termijn in
Zuid-Sudan.De Nederlandse humanitaire hulp richt zich in eerste instantie op financiering
van gespecialiseerde humanitaire hulporganisaties (VN, Rode Kruis en NGO’s).
Daarnaast kunnen er, op basis van besluitvorming door het ministerie, deskundigen
en/of materieel van andere ministeries worden ingezet. Humanitair ontmijnen
is budgettair ondergebracht in het Stabiliteitsfonds, maar maakt beleidsmatig
onderdeel uit van de humanitaire hulpverlening.Nederland zet zich in voor bevordering van effectieve hulpverlening en
prioriteitsstelling door het integreren van de zogeheten clusterbenadering
in de reguliere programmering en budgettering van de betrokken humanitaire
organisaties. De prioriteiten van ons humanitaire hulpbeleid dragen we uit
in breed verband: in Brussel, in de verschillende beheersraden van VN-organisaties,
in informeel/formeel bilateraal en multi-donoroverleg met VN-organisaties
en het ICRC, en in overleg met NGO’s. Nationaal zal met het ministerie
van VROM, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
het ministerie van Verkeer en Waterstaat gewerkt worden aan invoering van
een verdere verbetering van binnenlandse hulpcoördinatie.We zullen ons sterk maken voor een uitbouw van het CERF van de VN. Daarbij
beijvert Nederland zich onder meer voor betere en makkelijkere toegang voor
NGO’s tot zowel CERF als gemeenschappelijke humanitaire fondsen, evenals
het verlagen van de administratieve lasten. Nederland zal steun verlenen aan
de VN bij pogingen de donorbasis uit te breiden.Operationele doelstelling 7Goed bestuur in prioritaire landenTe leveren prestaties• Op middellange termijn zijn de kwaliteit van het bestuur (inclusief
anti-corruptie, rechtsstaat, het beheer van openbare financiën, het afleggen
van verantwoording en transparantie van publieke dienstverlening) en democratiseringsprocessen
verbeterd in partnerlanden.• Uitvoering van resterende SGACA’s (5) en opvolging van uitgevoerde
SGACA’s (27) leidt tot verbeterd inzicht in de politieke bestuursituatie
en een effectieve (politieke) inzet van Nederland ter bevordering van het
bestuur en corruptiebestrijding in partnerlanden.• Het behouden van een voortrekkersrol in het internationale debat
over politiek goed bestuur en democratisering met voice
and accountability als dé kern van de goed bestuursagenda
en nadruk op «wat werkt» in een bepaalde context.• Versterking van democratie en rechtsstaat in landen met een EU-toetredingsperspectief
en in buurlanden van de uitgebreide EU door ondersteuning van het maatschappelijk
middenveld en overheden vanuit het MATRA-programma. MATRA werkt hierbij complementair
aan de Europese instrumenten voor pre-accessie (IPA) en nabuurschapsbeleid
(ENPI).Instrumenten/activiteitenDe te realiseren prestaties van deze operationele doelstelling worden
met name verwezenlijkt door het ondersteunen van activiteiten ter bevordering
van goed bestuur in partnerlanden en (vanuit het MATRA programma) in landen
in Midden- en Oost-Europa, alsmede enkele landen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Dit kan vorm krijgen door goed bestuurszaken aan de orde te stellen in de
politieke dialoog met de overheid van het partnerland. Tevens door het ondersteunen
van lokale processen ter verbetering van de kwaliteit van het
bestuur (veelal institutionele ontwikkeling en capaciteitsopbouw). Aangezien
(politiek) goed bestuur een gedeelde verantwoordelijkheid is van een breed
scala aan maatschappelijke actoren, kan de ondersteuning variëren van
onderdelen van de overheid, tot het maatschappelijk middenveld, political society (onder andere parlementen, politieke partijen)
en het bedrijfsleven.De in 2009 uit te voeren Strategische Goed Bestuur en Corruptie Analyses
(SGACA’s) zullen bijdragen aan een verbeterd inzicht in onderliggende
factoren die de bestuurs- en corruptiesituatie bepalen en in lokale processen
die verandering blokkeren of juist stimuleren. Deze inzichten zullen gebruikt
worden om de Nederlandse goed bestuursinzet in partnerlanden aan te scherpen
en waar nodig politieker te maken. In 2007 en 2008 uitgevoerde SGACA’s
zullen de beleidsuitvoering blijven voeden en geactualiseerd worden indien
nodig.Om het politieke goed bestuursbeleid optimaal vorm te geven en uit te
voeren zullen partnerschappen versterkt worden met strategische partners op
dit terrein. Hierbij valt te denken aan organisaties die actief zijn op het
terrein van democratisering en het ondersteunen van political
society zoals het Institute for Democracy and
Electoral Assistance (IDEA) en Netherlands Institute
for Multiparty Democracy (NIMD), ten aanzien van corruptiebestrijding
zoals Transparency International (TI) en Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) en
op het terrein van rechtsstaatversterking het International
Development Law Organisation (IDLO).Voor de landen die in aanmerking komen voor ondersteuning uit het MATRA-programma
zijn in beginsel alle MATRA-instrumenten beschikbaar. Deze zijn enerzijds
gericht op versterking van het maatschappelijk middenveld door de financiering
van kleine of middelgrote projecten en anderzijds op ondersteuning van de
overheid door opleiding van ambtenaren uit MATRA-landen en kortdurende ambtelijke
ondersteuning vanuit Nederland. Het pre-accessie-instrument is exclusief gericht
op kandidaat-lidstaten.Uitvoering geven aan het Nederlandse goed bestuursbeleid vindt eveneens
plaats in internationaal verband. Nederland zal actief deelnemen in het internationale
debat over politiek goed bestuur en corruptiebestrijding, via contacten en
beleidsdialoog met en (financiële) steun aan ondermeer de Wereldbank,
de EU, het Governance Network van de OESO/DAC en UNDP. In het kader van corruptiebestrijding
zal extra aandacht uitgaan naar uitvoering en monitoring van het VN-verdrag
tegen corruptie.De Corruptie Perceptie Index (CPI) van Transparancy International geeft
scores op een specifiek onderdeel van goed bestuur, namelijk (het bestrijden
van) corruptie. Voor de Nederlandse partnerlanden zijn de scores hieronder
als kengetal weergegeven. De scores zijn gebaseerd op de perceptie van de
mate van corruptie met waarden van 10 (uiterst schoon) tot 0 (uiterst corrupt).
Partnerlanden met een opvallende stijging in de score (dus een lagere perceptie
van corruptie) zijn: Bosnië-Herzegowina; van 2.9 naar 3.3, Georgië;
van 2.8 naar 3.4, Macedonië; van 2.7 naar 3.3 en Zuid-Afrika; van 4.6
naar 5.1.KengetalCPIin partnerlandenRangordeScore 200720062005200720062005Afghanistan172–1171.8–2.5Albanië1051111262.92.62.4Armenië9993883.02.92.9Bangladesh1621561582.02.01.7Benin118121882.72.52.9Bolivia1081051172.92.72.5Bosnië-H.8493883.32.92.9Burkina Faso10579702.93.23.4Colombia6859553.83.94.0Egypte10570702.93.33.4Eritrea111931072.82.92.6Ethiopië138921372.42.52.2Georgië79991303.42.82.3Ghana6470653.63.33.5Guatemala1111111172.82.62.5Indonesië1431301372.32.42.2Jemen1311111032.52.62.7Kaap Verdië49––4.9––Kenia1501421442.12.22.1Macedonië841051033.32.72.7Mali11899882.72.82.9Moldavië11179882.83.22.9Mongolië9999853.02.83.0Mozambique11199972.82.82.8Nicaragua1231111072.62.62.6Oeganda1111051172.82.72.5Pakistan1381421442.42.22.1Palestijnse Autoriteit––107––2.6Rwanda111121832.82.53.1Senegal7170783.63.33.2Sri Lanka9484783.23.13.2Suriname7290783.53.03.2Tanzania9493883.22.92.9Vietnam1231111072.62.62.6Zambia1231111072.62.62.6Zuid-Afrika4351465.14.64.5Bron: www.transparancy.orgOperationele doelstelling 8Het bevorderen van energievoorzieningszekerheid.Te realiseren prestaties• Verder intensiveren van de relaties met geselecteerde landen die
van belang zijn voor de energievoorzieningszekerheid (Rusland, Algerije, Kazachstan
en Saoedi-Arabië). Betrokken blijven bij de Gulf of Guinea Energy Security
Strategy Group (veiligheid in de in de Golf van Guinee in het algemeen en
in het bijzonder in de olierijke Niger Delta in Nigeria).• Actieve deelname aan de Europese en internationale discussies over
de voordelen en risico’s van kernenergie; verkenning naar mogelijk lidmaatschap
van het Global Nuclear Energy Partnership (GNEP).• Overeenstemming in EU verband bewerkstelligen voor haalbaar gemeenschappelijk
optreden voor het bevorderen van energievoorzieningszekerheid (follow-up van
tweede strategische energy review).Instrumenten/activiteitenHet belangrijkste instrument voor het verwezenlijken van deze operationele
doelstelling is het intensiveren van de bilaterale relaties met Rusland, Kazachstan,
Algerije en Saoedi-Arabië vanwege het belang hiervan voor energievoorzieningszekerheid.
Nederland zal samen met de Commissie en de overige EU-lidstaten bezien op
welke wijze het externe energiebeleid van de Unie verder geconcretiseerd kan
worden. Intern werkt de EU aan een geïntegreerde energiemarkt. Nederland
werkt in EU-kader mee aan het onderhouden van de dialoog door de EU met energierelevante
landen of regio’s. De multilaterale gremia zijn brede, voorwaardenscheppende
kaders waar mondiale thema’s zoals samenwerking en kennisuitwisseling
op het gebied van energietechnologie en efficiëntie, een stabiel en gunstig
investeringsklimaat, veiligheid van transportroutes en good energy governance en klimaat worden besproken. Voorbeelden hiervan
zijn het IEA, het Energie Handvest, de European Bank for Reconstruction and
Development en de OVSE. Ook neemt Nederland actief deel aan de discussie over
energievoorzieningszekerheid binnen het kader van de NAVO als brede veiligheidsorganisatie
en als forum voor politieke consultaties over strategische vraagstukken. Consistentie
in de Nederlandse inzet op de bilaterale, Europese en multilaterale niveaus
is van groot belang, met name om in de richting van de energierelevante landen
tot een effectieve en samenhangende benutting van deze instrumenten te komen.
Het ministerie werkt op dit terrein nauw samen met het ministerie van Economische
Zaken.Operationele doelstelling 9Grotere veiligheid en stabiliteit door strijd tegen
aantasting van het milieu en vernietiging van ecosystemen.Te realiseren prestaties• Vergroting van inzicht in de kosten en baten, voor de meest kwetsbare
ontwikkelingslanden, van adaptatie aan klimaatverandering. Het onderzoek dat
hiernaar is gestart zal in 2009 resultaat opleveren.• Nederland zet zich in de internationale klimaatonderhandelingen
in voor klimaatafspraken die effectief, alomvattend en eerlijk zijn. Nederland
richt zich daarbij op alle vier de bouwstenen van het Bali Action Plan: adaptatie,
mitigatie, financiering en de overdracht van technologie.»Instrumenten/activiteitenHet ministerie van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor de coördinatie
van de Nederlandse inzet op het gebied van internationaal milieubeleid en
internationaal klimaatbeleid in internationale fora, zoals over het Biodiversiteitsverdrag,
het Klimaatverdrag en de Global Environment Facility.
In bilaterale en multilaterale contacten zal Nederland de aandacht blijven
vestigen op het belang van een meer geïntegreerde benadering van klimaatbeleid,
duurzaam beheer van ecosystemen voor stabiliteit en conflictpreventie, inclusief
de gevolgen van klimaatverandering daarop.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
2 Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuurBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen1 156 5101 314 597745 851740 606594 750592 601592 601        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal915 1651 002 239920 918900 026852 797850 648850 748        2.1 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid14 17411 88116 45819 54322 17920 03020 030  Juridisch verplicht  75%79%81%78%75%  Overig verplicht  17%12%10%13%16%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  8%9%9%9%9%2.2 Bestrijding internationaal terrorisme00000002.3 Non-proliferatieen ontwapening8 4809 3349 1659 1659 1659 1659 165  Juridisch verplicht  99%99%99%98%98%  Overig verplicht  1%1%1%2%2%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%2.4 Conventionele wapenbeheersing00000002.5 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing396 083444 126422 898410 769359 024359 024359 124  Juridisch verplicht  69%66%58%57%55%  Overig verplicht  25%28%29%30%31%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  6%6%13%13%14%2.6 Humanitaire hulpverlening328 135317 194250 094249 994249 994249 994249 994  Juridisch verplicht  58%41%41%41%41%  Overig verplicht  42%59%59%59%59%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%2.7 Goed bestuur161 359193 954192 553181 305182 185182 185182 185  Juridisch verplicht  78%67%26%24%22%  Overig verplicht  19%29%51%51%50%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  3%4%23%25%28%2.8 Het bevorderen van energievoorzieningszekerheid00000002.9 Grotere veiligheid door
strijd tegen milieudegradatie6 93425 75029 75029 25030 25030 25030 250  Juridisch verplicht  19%20%20%20%20%  Overig verplicht  81%80%80%80%80%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%        Ontvangsten1 9521 6471 1471 1471 1471 1471 147        2.10 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid2981471471471471471472.70 Humanitaire hulpverlening1 6541 5001 0001 0001 0001 0001 000C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       De Nederlandse inzet
t.b.v. een effectiever en meer politiek functioneren van de NAVO2.1   X  BeleidsdoorlichtingTerrorisme (gezamenlijk
met Jus en BiZa)2.2   X  Exportcontrolebeleid2.3   X  Bevordering regionale stabiliteit2.5     XHumanitaire hulp2.6X     Bevorderen van politiek goed bestuur middels
o.a. SGACA’s2.7    X Energievoorzieningszekerheid2.8    X Veiligheiden milieu2.9    X Effectenonderzoek       VNWereldwijde Strategie
tegen Terrorisme2.2  X   Conventionele wapenbeheersing2.4  X   Het Nederlandse Afrikabeleid
1998–2006 (zie ook beleidsartikel 4)2.5  X   Goed bestuur/regionale
stabiliteit als onderdeel van beleid t.a.v. de Balkan regio2.5, 2.7   X  Stabiliteitsfonds2.5 X    Conflictpreventieen vredesopbouwZuid-Soedan2.5   X  Conflictpreventieen vredesopbouw in DRC2.5   X  Internationale evaluatie tsunamihulp2.6X     Tsunami-hulp/Linking Relief, Rehabilitation
and Development, phase II2.6  X   Institutional Evaluation of the Netherlands
Institute for Multiparty Democracy2.7   X  Het Nederlandse Latijns
Amerika beleid (zie ook beleidsartikel 4)2.7     XLandenstudie Nicaragua (zie ook beleidsartikel 4)2.7   X  Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal
(BBI)/MATRA2.7   X  Overig evaluatieonderzoek       Review Multi Donor Trust Funds (MDTFs)
in post-conflict situaties2.5 X    Financiering van ontmijningsprogramma’s
via NGO’s2.6 X    Central Emergency Response Fund (CERF)2.6  X   Cluster Approach2.6 X    Review Humanitarian Financing Mechanism
in GHD-verband2.6  X   MATRApolitieke partijen2.7X     Democratic Governance Thematic Trust Fund UNDP2.7  X   BELEIDSARTIKEL 3: VERSTERKTE EUROPESE SAMENWERKINGA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Een democratische, slagvaardige en transparante Europese
Unie die haar burgers vrijheid, recht, veiligheid, welvaart en duurzame economische
groei biedt.Te realiseren prestaties• Nederland blijft zich sterk maken voor ratificatie van het Verdrag
van Lissabon door alle lidstaten, zodat het verdrag in werking kan treden
en daarmee de discussie over de institutionele hervorming van de EU kan worden
afgerond.• Een EU-begrotingsevaluatie met een open debat over alle EU-uitgaven
en -inkomsten, waarbij Nederland streeft naar fundamentele hervormingen en
modernisering van de EU-uitgaven en de financiering, met speciale aandacht
voor globalisering, klimaatverandering en energiezekerheid. Voor de uitgaven
impliceert dit een nieuwe prioriteitstelling. Aan de inkomstenkant streeft
Nederland naar een billijk systeem van eigen middelen dat transparant, voorspelbaar
en eenvoudig is.• Afronding van afspraken die zijn gemaakt in het huidige Justitie
en Binnenlandse Zaken-programma (het Haags Programma) inzake asiel en migratie
en het vaststellen van het Justitie en Binnenlandse Zaken beleid voor de periode
na 2010.Instrumenten/activiteitenOm de prestaties te realiseren wordt onder andere gebruik gemaakt van
de volgende instrumenten: gedegen en consequente interdepartementale coördinatie
(zoals in de wekelijkse Coördinatie Commissie Europese Zaken), analyses
van de standpunten van andere lidstaten, coalitievorming met daarvoor in aanmerking
komende EU-lidstaten, intensivering van contacten met EU-instellingen en (inkomende)
EU-voorzitterschappen (voor 2009: Tsjechië en Zweden) en kennis van de
EU en de EU-instellingen.Operationele doelstelling 2Een effectief, efficiënt en coherent optreden
van de Unie ten opzichte van derde landen of regio’s.Te realiseren prestaties• Versterking van het EU-Ruslandbeleid door zoveel mogelijk te streven
naar een gemeenschappelijke Europese positie.• Voortzetting van de onderhandelingen met Turkije waarbij Turkije
moet worden aangesproken op uitvoering van het Ankara Protocol.• Aandacht voor de vervulling van politieke en economische criteria
in het kader van het stabilisatie- en associatieproces (de Kopenhagen criteria)
en versterking van de banden tussen de bevolking van de EU en de Westelijke
Balkan.• Integratie van de Unie voor de Mediterrane Regio (UM) in Euromed
als nieuwe politieke impuls voor het Barcelona-proces.• NL streeft binnen EU-kader naar actieve ondersteuning door de EU
van het Midden-Oosten Vredesproces (MOVP).• Nederland streeft naar intensivering van de relaties van de EU
met Israël door middel van de verbreding van de politieke dialoog met
Israël (ook op het terrein van de bescherming van mensenrechten), verdere integratie van Israël in de interne markt en een meer
actieve deelname van Israël in EU-programma’s en relevante expertwerkgroepen.• Nederland draagt bij aan de EU inspanningen om in de betrekkingen
met Iran door middel van onderhandelingen een oplossing voor het Iraanse nucleaire
vraagstuk te vinden.Instrumenten/activiteitenOm de prestaties te verwezenlijken wordt onder andere gebruik gemaakt
van de volgende instrumenten: binnenlandse politieke sturing, inzet van bilaterale
en communautaire instrumenten (Nederlandse deelname in EU-twinningprojecten),
bilaterale technische assistentie (via het MATRA Programma voor versterking
van democratie en rechtsstaat door de ondersteuning van het maatschappelijk
middenveld en overheden in landen uit het voormalige Oostblok en enkele zuidelijke
buurlanden van de EU met een budget van circa EUR 35 miljoen in 2009).
Daarnaast word gewerkt aan coalitievorming met andere EU-lidstaten en wordt
in het bijzonder ingezet op samenwerking met de (nieuwe) buren van de Unie.
In de betrekkingen met Iran blijft Nederland het meersporenbeleid van de EU
steunen, waarbij ruimte blijft bestaan voor het aangaan van dialoog. Tegelijkertijd
moet de mogelijkheid van aanvullende maatregelen tegen Iran op tafel blijven
zolang Iran het nucleair beleid niet wijzigt. Ten aanzien van het MOVP draagt
de EU niet alleen bij via actieve diplomatie maar ook door ondersteuning van
de (weder-)opbouw van Palestijnse instituties, onder meer in de civiele veiligheidssector
(EUPOL-COPPS). Tenslotte levert Nederland een bijdrage aan het maatschappelijk
debat en is publieksvoorlichting een belangrijk instrument.Operationele doelstelling 3Een effectief, efficiënt en coherent optreden
van de EU ten opzichte van ontwikkelingslanden of -regio’s.Te realiseren prestaties:• Versterking van de coherentie van EU-beleid op het raakvlak van
veiligheid en ontwikkeling op basis van het Verdrag van Lissabon.• Afronding van de EPA-onderhandelingen (Economic Partnership Agreements)
met de ACS-landen in Afrika en de Stille Oceaan, waarbij de akkoorden naast
WTO-conform ook ontwikkelingsvriendelijk worden en dat met name in Afrika
de regionale economische integratie daadwerkelijk wordt bevorderd.• Afronden van de politieke besluitvorming in de WTO-Doharonde (handelsakkoorden)
en uitwerking van de implementatieschema’s. Nederland streeft naar vaststelling
van mandaten voor Partnerschaps- en Samenwerkingsakkoorden (PCA’s) met
betreffende landen, dan wel naar het volgen van naar de lopende PCA-onderhandelingen
en het toezien op opname van politieke clausules daarin. Nederland concentreert
zich daarbij op het opnemen van bepalingen over mensenrechten, non-proliferatie,
het Internationale Strafhof, het terugnemen van (uitgeprocedeerde) onderdanen
door derde landen en over anti-terrorisme.Instrumenten/activiteitenOm de prestaties te verwezenlijken wordt onder andere gebruik gemaakt
van de volgende instrumenten: binnenlandse politieke alertering, coalitievorming
met andere EU-lidstaten, tijdige contacten met de instellingen van de Unie,
het laten uitvoeren van onderzoeken over actuele onderwerpen, bijdragen aan
het maatschappelijk debat en publieksvoorlichting. Door gezamenlijk
met de Europese Commissie deel te nemen aan een EU-pilot in Burundi zal mede uitvoering worden gegeven aan het fragiele statenbeleid
van de EU. Doel is te komen tot een betere inzet van donorgelden door een
coherente aanpak en het streven naar meer eenheid.Operationele doelstelling 4Versterkte Nederlandse positie in de Unie van 27Te realiseren prestaties• Effectieve Nederlandse inzet in de EU-besluitvorming door intensief
bilateraal contact met (grote) EU-lidstaten en toekomstige EU-lidstaten en
met (inkomende) EU-voorzitterschappen.• Bestendiging van bestaande en realisering van wisselende coalities
van EU-lidstaten, op basis van de belangen die op het spel staan. Versterkte
bilaterale samenwerking door grensoverschrijdende samenwerking.• Grotere betrokkenheid van andere departementen en het maatschappelijk
middenveld bij de bilaterale betrekkingen van Nederland.Instrumenten/activiteitenEr zal worden ingezet op het verder versterken van de Nederlandse positie
in de EU van 27, onder meer door intensief bilateraal contact op politiek
en ambtelijk niveau (inkomende en uitgaande bezoeken) met grote EU-lidstaten
(Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Polen en Spanje)
en met inkomende EU-voorzitterschappen (voor 2009: Tsjechië en Zweden).
Detacheringen van diplomaten in belangrijke EU-lidstaten zullen worden voortgezet
(tijdens een voorzitterschap wordt minstens één Nederlandse
diplomaat in het betreffende land gedetacheerd). Met andere (kleinere) landen
wordt regionaal samengewerkt (Benelux, Vitegrad en Nordics), bijvoorbeeld
door het voeren van regelmatig politiek overleg voorafgaand aan de Europese
Raad. Het herziene Benelux-verdrag zal een nieuwe impuls geven aan de samenwerking
in de Benelux; zo komt bijvoorbeeld het comité van ministers jaarlijks
tenminste éénmaal bijeen. Ook worden MATRA-middelen ingezet
voor nieuwe en kandidaat-lidstaten en aan de EU grenzende landen. Verder wordt
ambtelijke expertise uitgewisseld en geeft Nederland financiële bijdragen
aan projecten gericht op de intensivering van de bilaterale betrekkingen met
een aantal landen, waaronder conferenties en seminars met Duitsland, Frankrijk,
België, het VK, Polen en Turkije. Hieraan nemen ook andere departementen
en het maatschappelijk middenveld deel.Operationele doelstelling 5Een hechtere Europese waardengemeenschapTe realiseren prestaties• Concentratie van activiteiten door de Raad van Europa (RvE) op
kerntaken (democratie, mensenrechten en de rechtstaat) en het scheppen van
maatschappelijke randvoorwaarden daarvoor.• Versterking van de institutionele en operationele samenwerking
tussen de RvE, de EU en de OVSE, waaronder spoedige toetreding van de EU tot
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.• Besluitvorming over een structurele oplossing voor het budgettaire
probleem van de Raad van Europa en over terugdringen van de werklast van het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens.Instrumenten/activiteitenNederland zal door het beoordelen van de begroting van de RvE toetsen
of de werkzaamheden van de RvE voldoende raken aan de kerntaken (democratie,
mensenrechten en de rechtstaat). Nederland neemt verder deel aan discussies
in stuurgroepen, rapporteurgroepen en in het Comité van Ministers van
de RvE. Een goede afstemming van de Nederlandse inzet, zowel tussen de Haagse
departementen als in de EU-Raadswerkgroep OVSE/RvE is daarvoor de basis. Hetzelfde
geldt voor coalitievorming en gezamenlijke initiatieven met andere lidstaten
en door afstemming met het secretariaat van de RvE. De inzet van Nederland
in de RvE is mede gebaseerd op en draagt bij aan de Nederlandse Mensenrechtenstrategie
(«Naar een Menswaardig Bestaan»). In 2009 bestaat de RvE zestig
jaar. Het kabinet wil deze gelegenheid aangrijpen om meer bekendheid te geven
aan de RvE onder Nederlandse jeugd (lesmateriaal van de RvE wordt ter beschikking
gesteld), met name op het terrein van mensenrechten. Hierbij wordt aansluiting
gezocht bij de viering van zestig jaar Universele Verklaring van de Rechten
van de Mens (december 2008) en zestig jaar EVRM (2010).In het licht van de doelstelling «een hechtere Europese waardengemeenschap»
blijft Nederland ook toezien op het toepassen van de zogenaamde Kopenhagen
criteria waaraan toekomstige lidstaten van de EU moeten voldoen als zij lid
willen worden (zie hiervoor verder operationele doelstelling 3.2).B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
3 Versterkte Europese samenwerkingBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen7 971 3247 155 5514 266 3196 640 4566 662 6166 959 3127 057 427        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal7 032 2387 290 5234 462 8596 842 2166 886 8907 161 0727 259 187        3.1 Nederlandse afdrachten
aan de EU6 858 6257 099 8014 253 5696 627 7066 649 8666 946 5627 044 677  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%3.2 Ondersteuning bij pre- en post-accessie11 28811 00010 70810 70810 70810 70810 708  Juridisch verplicht  87%12%0%0%0%  Overig verplicht  13%88%100%100%95%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%5%3.3 EOFEuropees ontwikkelingsfonds149 580166 972185 832191 052213 566191 052191 052  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%3.4 Nederlandse positie
in de EU3 4423 4473 4473 4473 4473 4473 447  Juridisch verplicht  91%91%91%91%91%  Overig verplicht  2%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  7%9%9%9%9%3.5 Raad van Europa9 3039 3039 3039 3039 3039 3039 303  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%        Ontvangsten627 005649 300705 333719 440733 829748 505763 475        3.10 Perceptiekostenvergoedingen627 005649 300705 333719 440733 829748 505763 4753.40 Restitutie Raad van Europa0000000C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       –       Effectenonderzoek       Evaluatievan EU beleid
t.a.v. vrijheid, veiligheid en
recht (Haags Programma)3.1   X  Coördinatie,
complementariteit en coherentie (de
drie C’s) van het verdrag van Maastricht (6 studies)3.3XX    Overig evaluatieonderzoek       EUbegrotingsevaluatie3.1   X  The Lisbon Scorecard (monitoring systeem)3.1 XXXX Instrument voor Europees Nabuurschap en Partnerschap (ENPI)3.2    X Instrument voor pre-accessie(IPA)3.2    X Trainingsprogramma’s Adept en MTES3.2  X   MATRApre-accessie projecten
(MPAP) en MATRA-Flex3.2    X Mensenrechteninstrument
(EIDHR)3.3    X Instrument voor ontwikkelingssamenwerking(DCI)3.3    X Nederlandse EUvoorzitterschap3.4 X    Implementatie afspraken «Derde Top»3.5    X BELEIDSARTIKEL 4: MEER WELVAART EN MINDER ARMOEDEA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Een open, op regels gebaseerd en voorspelbaar, niet-discriminerend
handels- en financieel systeem.Te realiseren prestaties• Bij afronding van de WTO-Doha ronde krijgen de ontwikkelingslanden
voldoende beleidsruimte om hun economische ontwikkeling ter hand te nemen
door voortgang op het gebied van:– landbouw in alle drie pilaren van de ronde; afbouw van exportsteun,
vermindering van handelsverstorende binnenlandse steun en verruiming van markttoegang
met specifieke resultaten voor katoen en disciplinering van gebonden voedselhulp.– industrieproducten door ambitieuze verruiming van de markttoegang
voor producten uit ontwikkelingslanden in rijke landen en een evenwichtige
marktopening in ontwikkelingslanden.– handelsbevordering met garanties voor financiële steun aan
arme ontwikkelingslanden die investeren in verbetering van de afhandeling
van hun grensverkeer.– volledig vrije markttoegang voor alle producten van de Minst Ontwikkelde
Landen (MOLs) in alle OESO-landen en rijkere ontwikkelingslanden.• Constructieve onderhandelingen naar regionale Economische Partnerschapsakkoorden
(EPA’s) waar binnen WTO-kaders maximale flexibiliteit wordt toegepast
om de ontwikkelingsdimensie te bevorderen in die regio’s waar voldoende
draagvlak is. Effectieve implementatie van de EPA’s in regio’s
en landen waarmee EPA’s zijn afgesloten.• Duurzaamheid (sociaal en milieu) in belangrijke ketens, waaronder
biomassa, wordt aangepakt door geharmoniseerde certificering en verbeterprogramma’s,
en door agendering in de relevante internationale fora.• Coördinatie en coherentie van de Nederlandse inbreng ten aanzien
van duurzame ontwikkeling in relevante internationale fora, met specifieke
aandacht voor het betrekken van ontwikkelingslanden bij de totstandkoming
van brede internationale afspraken over deze onderwerpen, met name als daar
handelsmaatregelen aan worden gekoppeld (in het kader van «non trade concerns»).• Ontwikkelingslanden meer inspraak geven in de totstandkoming van
productnormen en ondersteuning bij het voldoen daaraan.• Versoepeling en vereenvoudiging van de preferentiële regels
van oorsprong van de EU.• Ontwikkelingslanden worden gestimuleerd en gefaciliteerd voor de
realisatie van betere markttoegang.Instrumenten/activiteitenDe hierboven genoemde prestaties worden gerealiseerd door een constructieve
inzet van Nederland in EU-verband onder meer voor de totstandkoming van de
EPA’s. Met het programma Hulp voor Handel wordt door Nederlandse ambassades
in 30 ontwikkelingslanden ondersteuning verleend ter bevordering van productieve
capaciteit, voor de aanpak van knelpunten in de economische infrastructuur
en de ontwikkeling van handelsbeleid.Operationele doelstelling 2Een significante vermindering van het percentage mensen
dat moet rondkomen van minder dan een dollar per dagTe realiseren prestaties• Nederland zal 0,8% van zijn Bruto Nationaal Product (BNP)
beschikbaar (blijven) stellen voor ODA.• Het aandeel programmatische hulp in het bilaterale programma, waaronder
sectorale en/of algemene begrotingssteun, wordt gehandhaafd en waar mogelijk
vergroot conform de daarvoor opgestelde indicatoren in de Verklaring van Parijs
op basis van wederzijds vastgesteld politiek vertrouwen in richting en snelheid
van ontwikkelingen in de partnerlanden. De kwaliteit van de dialoog en het
functioneren van lokale verantwoording krijgen daarbij bijzondere aandacht.• In vier partnerlanden (Bolivia, Benin, Uganda en Zambia) speelt
Nederland een katalyserende rol in de dialoog met de overheid bij de totstandkoming
van een samenhangende groeistrategie met focus op verdelingsvraagstukken.• Stimuleren van de sociaal-economische dialoog door ondersteuning
van producentenorganisaties, werkgevers en vakbonden en de bevordering van
SER-achtige instituties.• Nederland steunt de internationale afspraken op het terrein van
schuldhoudbaarheid in multilaterale organisaties zoals de OESO, de Club van
Parijs (CvP), de Wereldbank en het IMF, en bevordert de verspreiding daarvan
naar derde partijen (non-OESO/non-CvP crediteuren en commerciële crediteuren).• Nederland draagt financieel bij aan «debtmanagement»-programma’s van multilaterale organisaties.Instrumenten/activiteitenHet armoedebeleid richt zich op het ontwikkelen en toepassen van instrumenten
die actief gericht zijn op de positie van de armen en de processen die armoede
beïnvloeden. Het armoedebeleid wordt bilateraal vormgegeven via (algemene)
begrotingsteun zodat er op landenspecifieke wijze uitvoering kan worden gegeven
aan de Poverty Reduction Strategy Papers (PRSP’s).
Daarnaast richt het beleid zich op het verbeteren van sectoroverstijgende
hervormingen die mede ten goede komen aan sectorale doelstellingen. Het belang
van de dialoog en van lokale verantwoordingssystemen neemt hierbij verder
toe. Door capaciteitsontwikkeling bij overheidsinstellingen en maatschappelijke
organisaties richt Nederland zich op het vergroten van het probleemoplossend
vermogen en onderlinge verantwoording tussen overheid en maatschappij. De
mix van hulpmodaliteiten wordt hierop afgestemd. De combinatie van begrotingssteun,
het versterken van het beleid en beheer van de openbare financiën, capaciteitsontwikkeling
en de bestrijding van corruptie moet bijdragen aan de vergroting van de effectiviteit
van de hulp en het beheersen van risico’s. Daarbij is het uitgangspunt
geharmoniseerd met andere donoren op te treden, zodat de transactiekosten
voor het ontvangende land zo veel mogelijk worden verlaagd.De totstandkoming van een groeistrategie in Bolivia, Zambia, Uganda en
Benin wordt gerealiseerd via de bestaande dialoog over de inzet van begrotingssteun.
In deze groeistrategie gaat het om de koppeling tussen sectorstrategieën,
het macro-economische en begrotingsbeleid en de gevolgen hiervan voor armoede
en ongelijkheid. Daarnaast zullen in diverse landen – afhankelijk van
de concrete vraag – activiteiten worden ondersteund ten
behoeve van kennisopbouw bij de sociale partners (producentenorganisaties,
werkgevers, vakbonden en SER-achtige instituties).Nederland levert een zichtbare en concrete bijdrage aan het voorkomen
van nieuwe onhoudbare schulden van ontwikkelingslanden. Ten eerste door brede
toepassing van de uitgangspunten van het in internationaal verband afgesproken
schuldhoudbaarheidsraamwerk te bevorderen, waardoor voorkomen wordt dat ontwikkelingslanden
leningen krijgen die hen opzadelen met een te grote financieringslast. Ten
tweede door ontwikkelingslanden te ondersteunen bij het op orde krijgen van
hun schuldenbeleid. Nederland levert een bijdrage aan programma’s van
multilaterale instellingen en ontwikkelingsbanken die zijn gericht op het
verbeteren van «debt management» in
ontwikkelingslanden.Operationele doelstelling 3Verhoogde economische groei en verminderde armoede
als gevolg van gezonde private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden.Te realiseren prestaties• Verbetering van de productiviteit in de landbouw in partnerlanden
door ondersteuning van rurale ondernemingen, onderzoek en innovatie, verbetering
van de publieke dienstverlening, duurzame ketenontwikkeling en de verbetering
van markttoegang.• Financiële sectorontwikkeling: samen met de diverse Schoklandpartners
wordt zorg gedragen voor vergrote toegang tot financiële diensten voor
het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) in onder andere Vietnam en ontwikkeling
van innovatieve producten op het gebied van verzekeringen en pensioenen.• Infrastructuur: bijdragen aan duurzame en ontwikkelingsrelevante
infrastructuur in ontwikkelingslanden dankzij de nieuwe regeling Ontwikkelingsrelevante
Infrastructuur Ontwikkeling (ORIO).• De Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)-criteria zullen
in de opdrachtverlening aan uitvoerders van het bedrijfsleveninstrumentarium
worden verbreed en aangescherpt. Er zal op het terrein van MVO en specifieke
OS-thema’s (zoals ketenverantwoordelijkheid) een branche- en sectorgericht
bewustwordingsprogramma worden uitgevoerd voor het Nederlandse MKB.• Kennis en vaardigheden: de investeringsprojetcten van het Programma
Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) leiden tot een lokale banengroei met
3500 fte. Het Centrum Bevordering Import uit ontwikkelingslanden (CBI) bemiddelt
95 bedrijven die tot handel met Europese markten zijn gekomen. 750 000
Boeren zullen actief hebben deelgenomen aan het Programma Ondersteuning Producentenorganisaties
(POP). Het Programma Uitzending Managers (PUM) heeft circa 1400 MKB-bedrijven
ondersteund.• Grotere «policy space»
voor ontwikkelingslanden, waardoor zij flankerend beleid kunnen ontwikkelen
om de potentiële voordelen van globalisering, voor wat betreft groei
en verdeling te realiseren.Instrumenten/activiteitenDe ketenontwikkelingsprogramma’s op landbouwgebied worden uitgebreid.
Zowel overheidsdiensten, coöperaties als financiële instellingen
kunnen worden ondersteund in het kader van een lokaal ontwikkelde landbouwstrategie.
Er zullen twee nieuwe publieke-private partnerschappen op landbouwterrein
worden uitgevoerd.Samen met het bedrijfsleven, de uitvoerder en in goed overleg met het
ministerie van Economische Zaken wordt zorg gedragen voor de ontwikkeling,
financiering en uitvoering van infrastructuur in ontwikkelingslanden, waarbij
de inzet is om binnen enkele jaren 50% van het totaal van de met ORIO
ondersteunde infrastructuurprojecten te realiseren in de Minst Ontwikkelde
Landen.Op het terrein van mesofinanciering worden twee pilotprojecten uitgevoerd
en worden subsidies verleend aan lokale op Midden- en Kleinbedrijf-gerichte
financiële instellingen. Hierbij zijn Nederlandse en lokale partners
bereid risico’s te nemen voor het bereiken van een grotere groep armen
en kleine bedrijven. Er worden innovatieve instrumenten op het terrein van
verzekeringen en pensioenen ontwikkeld dan wel ondersteund samen met verzekeringsmaatschappijen,
banken en pensioenfondsen al of niet in samenwerking met multilaterale organisaties.Het MVO-bewustwordingsprogramma wordt uitgevoerd in samenwerking met circa
15 Nederlandse ondernemingsorganisaties, waardoor circa 20 000 personeelsleden
van MKB-ondernemingen in Nederland bereikt worden. Deelnemers aan het bewustwordingsprogramma
zullen tevens geïnformeerd worden over het duurzaam inkoopbeleid van
de overheid. Voor dit programma zal worden aangesloten bij het bestaande MVO-programma
van het ministerie van Economische Zaken. De prestaties op het gebied van
kennis en vaardigheden worden gerealiseerd door het ondersteunen van lokale
bedrijvigheid via programma’s als PSOM, PUM, CBI en POP. Daarnaast worden
via de regeling Sociaal Ethisch Beleggen particulieren gestimuleerd (door
middel van belastingvrijstelling) te investeren in projecten ten behoeve van
de sociaal-economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden. Op dit moment
zijn er zo’n 20 000 SE-beleggers. In de miljoennota wordt rekening
gehouden met een totaal bedrag aan heffingskorting van rond de 1 à
2 mln.Operationele doelstelling 4Verhoogde kwaliteit en effectiviteit van ontwikkelingssamenwerkingTe realiseren prestaties• Nederland zal voorop blijven lopen op het gebied van effectiviteit
van hulp en beleidscoherentie, en streeft naar het behouden van de koppositie
op kwaliteit en effectiviteit van beleid.• Er wordt gestart met de uitvoering van de Accra
Action Agenda, die is voortgekomen uit het High
Level Forum in Accra (september 2008). Uit de voortgangsmeting die
in 2008 plaatsvond en betrekking had op het jaar 2007, blijkt dat de Nederlandse
hulp aan de partnerlanden relatief goed scoort. Op een vijftal indicatoren
zijn de wereldwijde streefcijfers voor 2010 reeds gehaald. Zie onderstaande
tabel.• De Nederlandse streefcijfers voor 2007 zijn op zes van de tien
indicatoren gehaald. Aan de hand van de landenrapporten van de 2008 meting,
die in oktober 2008 verschijnen, zal in samenwerking met de partnerlanden
geanalyseerd worden hoe de achterstanden op de overige vier indicatoren ingelopen
kunnen worden, en zal actie worden genomen om over de gehele linie de prestaties
verder te verbeteren. In EU-verband blijft Nederland een voortrekkersrol spelen
bij de «arbeidsverdeling» die tussen donoren in het kader van
de gedragscode in 2007 werd overeengekomen.• De derde rapportage ’Resultaten in Ontwikkeling 2007/2008’
wordt aan de Kamer aangeboden, waarbij nadrukkelijk wordt stilgestaan
bij de resultaten op het gebied van de bevordering van gendergelijkheid.• Nederland zal zich sterk maken voor verdere uitrol van het «Eén
VN-concept». Dit betekent een verhoging van de effectiviteit van ontwikkelingshulp
via de VN en lagere administratieve kosten en betere aansluiting bij nationaal
beleid, systemen en procedures van ontvangende landen.• Versterking van de statistische systemen in ontwikkelingslanden
zodat meer en betrouwbare data beschikbaar komt voor resultaatmeting.Verklaring
van Parijs over de effectiviteit van de hulp OnderdeelIndicatorenBasiswaarden Nederland1 (2005)Score Nederland(2007)2Streefwaarden Nederland3 (2007)Streefwaarden wereldwijd (2010)41Bedrijfsklare
ontwikkelingsstrategieën%
landen met operationele ontwikkelingsstrategieënnvtnvtnvt≥ 752aBetrouwbare
systemen voor openbare financiën (PFM)% landen met betrouwbare PFMsystemennvtnvtnvt≥ 50% van landen verbetert
score2bBetrouwbare
systemen voor openbare aanbesteding (procurement)% landen met betrouwbare procurement systemennvtnvtnvt≥ 1/3 van landen verbetert
score3Hulp is
afgestemd op nationale prioriteiten% van hulp aan overheid gerapporteerd in nationale begroting van partnerland4456 (63)≥ 78≥ 854Coördinatie van
programma’s voor capaciteitsversterking% technische samenwerking voor capaciteitsopbouw,
dat gecoördineerd wordt uitgevoerd3554 (60)≥ 44 (gehaald)≥ 50 (gehaald)5aGebruik
van PFMsysteem van partnerland% hulp met gebruik van PFMsysteem
partnerland6958 (63)≥ 80≥ 805bGebruik
van procurement systeem van partnerland% hulp met gebruik van procurement
systeem partnerland7875 (81)≥ 80 (voor 24 landen gehaald)≥ 80 (voor 24 landen gehaald)6Parallelle
implementatie structuren# parallelle Project Implementation Units (PIUs)2314 (13)≤ 23 (gehaald)≤ 611NL: ≤ 8 (voor de 24 landen)7Voorspelbaarheid
van de hulp% hulp dat cf.
planning beschikbaar wordt gesteld5250 (58)≥ 76≥ 718Ontbinding
van de hulp% hulp dat ontbonden
is90100 (100)≥ 75 (gehaald)Verbetering
(gehaald)9Gebruik
van gezamenlijke procedures%
hulp dat beschikbaar wordt gesteld op programmatische basis7163 (71)≥ 66 (voor 24 landen gehaald)≥ 66 (voor
24 landen gehaald)10aGezamenlijke
missies% gecoördineerde
veldmissies4753 (55)≥ 40 (gehaald)≥ 40 (gehaald)10bGezamenlijke
landen-analyses% gecoördineerde
landenanalyses7650
(50)≥ 66≥ 6611Aansturing
op basis van resultaten% landen
met geschikte kaders voor resultaatbeoordelingnvtnvtnvt≥ 3812Wederzijdse
verantwoording% landen met
systemen voor wederzijdse verantwoordingnvtnvtnvt100Bron: OESO 2008 Survey on Monitoring the Paris Declaration1 Heeft betrekking op de prestaties van Nederland in de samenwerking
met de 24 partnerlanden van Nederland, die deelnamen aan de nulmeting. Een
aantal scores, zoals die vermeld werden in de MvT voor 2008, zijn inmiddels
door OESO/DAC bijgesteld. Het betreft hier de cijfers voor de indicatoren
3, 4, 5a, 7, 8, 9, 10a en 10b.2 Heeft betrekking op de 29 partnerlanden die deelnamen aan
de monitoring van de Parijs Verklaring die in 2008 plaatsvond en betrekking
had op de resultaten in het jaar 2007. Tussen haakjes staan de scores vermeld
voor de 24 partnerlanden die aan beide metingen deelnamen.3 Streefcijfers zoals vermeld in MvT 2008. Gelden voor de 24
partnerlanden die meededen aan de nulmeting.4 Tentatieve cijfers voor indicatoren 5a en 5b. Voor indicator
8 is geen streefwaarde gesteld; verbetering is hier de doelstelling.Instrumenten/activiteitenIn EU-verband wordt de dialoog gezocht met minder gelijkgezinde donoren
om ook hun betrokkenheid bij de verhoging van de effectiviteit van de hulp,
bijvoorbeeld in het kader van de Parijsverklaring, te verbeteren. Een efficiëntere
taakverdeling tussen donoren heeft hierbij bijzondere aandacht.De rapportage «Resultaten in Ontwikkeling 2007/2008» behelst
een weergave van de gezamenlijke resultaten in de partnerlanden aan de hand
van de prioritaire sectoren. Daarnaast wordt uitgebreid stilgestaan bij de
ontwikkelingsresultaten die geboekt worden door de Nederlandse medefinancieringsorganisaties
in ontwikkelingslanden. Bij de weergave van de resultaten wordt gebruik gemaakt
van zogeheten resultaatketens, om de relatie tussen input,
output, outcome en impact inzichtelijk
te maken. Tot slot wordt expliciet ingegaan op de resultaten die op diverse
beleidsvelden op het gebied van bevordering van gendergelijkheid worden behaald.Om de «Eén VN» werkwijze mogelijk te maken, zal Nederland
sterk inzetten op snelle, VN-brede harmonisatie van alle ondersteunende processen,
systemen en diensten. We zullen tot en met 2010 zowel politieke als financiële
steun verlenen aan de gezamenlijke landenprogramma’s in de acht Eén
VN-proeflanden en in een select aantal andere landen die het Eén VN-concept
reeds implementeren. Daarnaast geeft Nederland financiële steun aan de
activiteiten van het United Nations Development Group Office (UNDGO), dat ondersteuning biedt aan landenkantoren bij de invoering
van het Eén VN-concept. Samen met gelijkgezinden oefent Nederland druk
uit op de hoofdkantoren van alle VN-organisaties, met name ook de Gespecialiseerde
Organisaties, om constructieve medewerking aan het «Eén VN»-concept
te realiseren.Er zal een evaluatie plaatsvinden van het functioneren van de acht «Eén
VN»-proeflanden. De bevindingen van deze evaluatie zullen gebruikt worden
om vast te stellen op welke wijze verdere invoering van het concept succesvol
kan plaatsvinden. Op basis hiervan zal Nederland zijn inzet nader bepalen.Om de inzet van donoren verder te harmoniseren is in 2007 en 2008 gewerkt
aan de verdere ontwikkeling van een instrument waarmee het functioneren van
de multilaterale organisaties op landenniveau beter kan worden beoordeeld.
Vanaf 2009 zal jaarlijks een aantal organisaties door een netwerk van gelijkgezinde
donoren (Multilateral Organizations Assessment Network; MOPAN) tegen het licht gehouden worden en zullen de resultaten
daarvan in een zogenaamde scorekaart worden opgenomen.Op initiatief van Nederland en het VK zal gestart worden met de pilotfase
van een nieuwe multidonor faciliteit voor de financiering van de nationale
plannen voor statistiekontwikkeling in de partnerlanden. Deze «Statistics for Results Facility» heeft tot doel om de
versterking van de statistische systemen in ontwikkelingslanden te versnellen.Operationele doelstelling 5Verhoogde kwaliteit en effectiviteit van de Nederlandse
handels- en investeringsbevordering.Te realiseren prestaties• In samenwerking met Concordaatspartners uitwerken van de brief «Internationaal Ondernemen» om pro-actief het internationaliseren
van het Nederlandse bedrijfsleven te ondersteunen door:• Verbeteren van de kwaliteit van de economische functie van het
postennet.• Bundelen van krachten op de beleidsterreinen cultuur en economie
(zie beleidsartikel 8.1).• Levering van maatwerk bij de ondersteuning van internationaal opererende
bedrijven.• Voortgaan met de versnelde afhandeling van visumaanvragen van bonafide
zakenlieden.Instrumenten/activiteitenDe kwaliteit en effectiviteit van de Nederlandse handels- en investeringsbevordering
zijn goed, maar kunnen op onderdelen worden verbeterd. Hierbij gaat het bijvoorbeeld
om meer en betere samenwerking in Den Haag en op de posten, en flexibeler
inzet van mensen en middelen om snel op veranderende beleidsprioriteiten en
economisch relevante groeimarkten te kunnen reageren.1 In overleg met het bedrijfsleven zal door de ministeries van Economische
Zaken en Buitenlandse Zaken worden gewerkt aan een herinrichting van het bestaande
buitenlandinstrumentarium.Alle zogenaamde 3 sterrenposten – ambassades met het volledige pakket
aan economische dienstverlening – zijn aangesloten op Trade Connect. Dit systeem is een voorbeeld van de wijze waarop gewerkt
wordt aan integratie van de verschillende diensten en departementen die met
handels- en investeringsbevordering bezig zijn.Het faciliteren van de visumverlening aan bonafide zakenlieden heeft op
een aantal ambassades geleid tot een zogenaamde «orange
carpet» behandeling.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
4 Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoedeBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen1 012 7012 484 893545 154506 952948 7151 261 2361 413 569        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal959 751955 3601 116 1231 028 4561 231 6181 544 1391 696 472        4.1 Handels- en financieel systeem18 86725 72425 75525 61125 87925 87925 879  Juridisch verplicht  97%97%97%90%80%  Overig verplicht  0%0%0%10%20%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  3%3%3%0%0%4.2 Armoedevermindering528 765424 479587 247496 822694 5031 007 0241 159 357  Juridisch verplicht  90%85%83%83%83%  Overig verplicht  8%11%10%10%10%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  2%4%7%7%7%4.3 Verhoogde economische groei en verminderde armoede als gevolg
van gezonde private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden390 577481 767480 656483 558488 771488 771488 771  Juridisch verplicht  45%47%26%25%25%  Overig verplicht  54%52%73%73%72%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  1%1%1%2%3%4.4 Kwaliteit en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking16 28616 30016 20016 20016 20016 20016 200  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%4.5 Nederlandse handels-
en investeringsbevordering5 2567 0906 2656 2656 2656 2656 265  Juridisch verplicht  19%0%0%0%0%  Overig verplicht  81%100%100%100%100%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%        Ontvangsten89 94237 85640 83719 99020 57020 22220 222        4.10 Ontvangsten tijdelijke financiering NIO en
restituties89 94237 85640 83719 99020 57020 22220 222C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Effectiviteit armoedebestrijding bilaterale
ontwikkelingssamenwerking4.2    X Effectenonderzoek       Het Nederlandse Afrikabeleid
1998–2006 (zie ook beleidsartikel 2)4.1, 4.2  X    Het Nederlandse Latijns
Amerika beleid (zie ook beleidsartikel 2)4.1, 4.2     XLandenstudie Nicaragua (zie ook beleidsartikel 2)4.1, 4.2   X  Gevolgen algemene begrotingssteun voor
inkomensarmoede4.2   X  Effectenonderzoeksectorsteun
en armoedebestrijding4.2    X Stedelijke armoedebestrijding4.2  X   Onafhankelijke evaluatieFAO4.2 X    Rol UNDPin (post)
conflict gebieden4.2X     Poverty Reduction Support Credits4.2  X   FMO(verschillende evaluaties:
A-financieringen, MASSIF, NIMF,
CD)4.3X XX  FMO-MOL-infrastructuurfonds4.3   X  ORET/MILIEVprogrammabreed
1999–20044.3X     ORET/MILIEVin China4.3X     Programma Uitzending Managers (PUM)
2001–20054.3 X    Programma Steun Opkomende Markten (PSOM)
2007–20134.3   X  Public Private Infrastructure Advisory Facility4.3   X  Sectoralebenadering4.4X     Begrotingssteun4.4X     Technische assistentie4.4   X  Implementatie van de Paris Declaration4.4  X X Bijdragen aan UN Development Group Country
Coordination Fund4.4X     Retrospective on Development Policy Lending4.4  X   Netherlands
Business Support Offices (NBSO)
netwerk4.5 X    Overig evaluatieonderzoek       Evaluatieactiviteiten coherentie-eenheid
(DGIS/CE)4.1   X  Rapportage Europese coherentiebeleid
(monitoringsysteem)4.1 X X  MDG8 rapport (monitoringsysteem)4.1X     OnderzoekMVO-criteria
in buitenland instrumenten (gezamenlijk met EZ)4.3 X    Private sector development and poverty reduction4.3X     Ondersteuning financiële sector in ontwikkelingslanden en
opkomende markten (NFX)4.3X     Publiek Private Partnerschappen(review)4.3  X   Exitstrategieën4.4  X   Resultaten in ontwikkeling (monitoringsysteem)4.4 X XX Nederlandse ontwikkelingssamenwerking en
de MDG’s4.4 X    BELEIDSARTIKEL 5: TOEGENOMEN MENSELIJKE ONTPLOOIING
EN SOCIALE ONTWIKKELINGOperationele doelstelling 1Alle kinderen, jongeren en volwassenen hebben gelijke
kansen om kwalitatief goed onderwijs te doorlopen, dat hen de benodigde vaardigheden
en kennis biedt om op een volwaardige wijze deel te kunnen nemen aan de samenleving.Te realiseren prestaties• De uitgaven voor onderwijs zijn 15% van de ODA-uitgaven,
inclusief capaciteitsversterking in het hoger onderwijs.• De steun aan onderwijs in noodsituaties en fragiele staten wordt
uitgebreid tot meer dan 10 landen.• Nederland zal in negen landen plannen (mee)ontwikkelen om het beroepsonderwijs
beter te laten aansluiten bij de rest van de onderwijssector.• Het Fast Track Initiative (FTI) voor
onderwijs, waarin Nederland een belangrijke rol speelt, consolideert zijn
samenwerking met minimaal 40 ontwikkelingslanden.• In het kader van het World Economic Forum
krijgt de samenwerking met de private sector verder vorm in diverse landen.• Kwaliteitsverbetering in het onderwijs wordt op internationaal
(FTI), regionaal en lokaal niveau gestimuleerd door de ontwikkeling en het
gebruik van indicatoren voor de verbetering van kwaliteit.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstellingen zijn
de inzet van middelen, beleidsbeïnvloeding en internationale onderhandelingen.
Onderwijssectorplannen worden in zo veel mogelijk partnerlanden met diverse
instrumenten en op diverse niveaus ondersteund. Onder meer via bilaterale
samenwerking met 14 partnerlanden en in de 40 landen die Nederland via zijn
deelname en financiële inbreng in het FTI steunt. Via de bilaterale programma’s
overlegt Nederland samen met andere donoren rechtstreeks over onderwijshervorming
en vormgeving van sectorplannen met de betrokken overheden.Op multilateraal gebied is UNICEF de belangrijkste onderwijspartner van
Nederland. Met een bijdrage van Nederland (166 miljoen euro) voert het VN-kinderfonds
een programma uit voor de rehabilitatie en verbetering van onderwijs in fragiele
staten. Dit programma loopt van 2007 tot 2011. Ook werken Nederland en UNICEF
samen in een programma voor de introductie en verbetering van voorschoolse
zorg en onderwijs.Nederland werkt samen met netwerken en (internationale) organisaties die
voorwaarden scheppende activiteiten uitvoeren zodat de onderwijskwaliteit
kan verbeteren. Een voorbeeld van een dergelijk netwerk is het Forum for African Women Educationalists (FAWE), dat zich in tal van
landen actief inzet om de belemmeringen voor meisjes om aan onderwijs deel
te nemen weg te nemen. Een ander netwerk is Education International (EI), de internationale koepel van onderwijsbonden die zich inzet
voor verbetering van de positie van onderwijskrachten. Via het Southern and Eastern African Consortium for Monitoring Educational Quality (SACMEQ) wordt in deze regio gewerkt aan ontwikkeling en gebruik
van indicatoren voor verbetering van onderwijskwaliteit.De internationale voortgang op onderwijs komt tot uitdrukking in MDG2.
In de bijlage van de beleidsagenda is aangegeven wat de status van MDG2 is.Operationele doelstelling 2Versterking van het gebruik van kennis en onderzoek
in beleid en praktijk van ontwikkelingssamenwerking en versterking van post-secundair
onderwijs- en onderzoekscapaciteit in partnerlanden. Vermindering van kwalitatieve
en kwantitatieve tekorten aan geschoold middenkader.Te realiseren prestaties• De relaties met het Nederlandse onderzoeksveld worden uitgebreid
met nieuwe samenwerkingsverbanden in het kader van de IS-academie. Naast de
eerste vijf samenwerkingsverbanden gaan in 2009 vier nieuwe trajecten, waarvoor
in de loop van 2008 overeenkomsten werden gesloten, van start.• Plannen voor toekomstige samenwerking op het gebied van landbouwkundig-onderzoek,
met onder meer met de Consultative Group on International
Agricultural Research zijn uitgewerkt op basis van «change manangement» proces.• De programma’s voor hoger onderwijs worden kwalitatief verbeterd:
er komt expliciete aandacht voor beroepsonderwijs, vrouwen en achterstandsgroepen
en een sterker accent op Sub-Sahara Afrika. Om dit te bewerkstelligen ondergaan
het beurzenprogramma Netherlands Fellowship Programme
(NFP) en het Netherlands Programme for Institutional Strengthening
of education and Training capacity (NPT) aanpassingen.IndicatorenBasiswaarde 2008Streefwaarde 2009Streefwaarde
2010Percentage onderzoeksactiviteiten
binnen het centrale programma dat door het departement positief beoordeeld
is op de ontwikkeling van bruikbare kennis en daarbij behorende capaciteit85%90%100%Aantal samenwerkingsovereenkomsten
in het kader van de IS-Academie59minimaal 10Bron: Ministerie van Buitenlandse Zaken, directie Culturele Samenwerking,
Onderwijs en Onderzoek.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstelling zijn
beleidsdialogen, beleidsbeïnvloeding, de inzet van middelen en verdere
opbouw via kennis.Om duurzame ontwikkeling tot stand te kunnen brengen moeten landen over
een behoorlijk opgeleid en goed functionerend kader beschikken. Het programma Onderzoek en Innovatie ondersteunt een aantal strategische
netwerken en intermediaire organisaties die werken aan de ontwikkeling, verspreiding
en gebruik van (nieuwe) kennis en de daarvoor benodigde capaciteit. Er wordt
onder meer samengewerkt met NWO/WOTRO1, die academische
kennis ontwikkelt en gebruikt om bij te dragen aan de Millennium ontwikkelingsdoelen.
Daarnaast steunt Nederland wereldwijde netwerken, zoals Global Development Network en ScidevNet,
die zich met de ontsluiting en verspreiding van kennis bezighouden, en regionale
netwerken zoals Het African Economic Research Consortium (AERC) en het African Technology
Policy Studies Network (ATPS) en het samenwerkingsverband van Afrikaanse
wetenschapsacademies NASAC. Voorts worden activiteiten en organisaties gesteund
die tot doel hebben gunstige(r) randvoorwaarden voor het ontwikkelen en gebruiken
van kennis te creëren.De IS-academie is de belangrijkste innovatieve activiteit van het ministerie
om verdieping aan te brengen in de kennis over ontwikkelingsvraagstukken.
De IS-academie is een samenwerkingsverband tussen het departement, ambassades
en wetenschappelijke instellingen, die elkaar voeden met specifieke informatie
over ontwikkelingsrelevante kennis en informatie. De samenwerking heeft diverse
vormen, variërend van workshops, uitwisselingen tussen departement, universiteiten
en ontwikkelingslanden, promotie-onderzoek en gastcolleges.De versterking van kennis en vaardigheden van professionals uit ontwikkelingslanden
gebeurt via het beurzenprogramma NFP. Het programma richt zich op het opleiden
van change agents, mensen uit achterstandsgroepen
en professionals die een belangrijke rol kunnen
spelen bij ontwikkeling in post-conflict en partnerlanden. Het capaciteitsversterkingsprogramma
voor het hoger onderwijs NPT werkt aan verbetering van het hoger- en beroepsonderwijs.
Via het Samenwerking Internationale Instituten Programma (SII-programma) steunt
Nederland een twintigtal regionale instituten, zoals de Southern African Regional Universities Association (SARUA) en het African Institute for Economic Development and Planning.
Door samen te werken met de University for Peace
wordt bijgedragen aan versterking van de capaciteit voor het uitvoeren van
conflictstudies.Operationele doelstelling 3Gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Daartoe
is de zeggenschap van vrouwen vergrootDe ongelijke rechten en kansen van vrouwen en meisjes kennen verschillende
perspectieven: er is sprake van ongelijkheid op het gebied van onderwijs,
gezondheid, toegang tot de economie en op politiek/bestuurlijk niveau. De
effectieve bevordering van gelijke rechten en kansen voor vrouwen, het derde
Millennium Ontwikkelingsdoel, vergt dan ook interventies op diverse, met elkaar
samenhangende terreinen. Er worden zeven interventieterreinen onderscheiden1. De Nederlandse inzet op deze terreinen ligt verspreid
over de begroting:1. middelbaar onderwijs voor meisjes (OD 5.1);2. seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (OD 5.5);3. tijdsbeparende infrastructuur voor vrouwen (OD 4.2 en 4.3);4. goed geregeld eigendoms- en erfrecht (OD 4.3);5. formele werkgelegenheid en gelijke kansen op de arbeidsmarkt (OD
4.3);6. deelname aan en vertegenwoordiging in politiek en bestuur (OD
5.3 en 2.7);7. aanpak van geweld tegen vrouwen (OD 5.3 en 2.7).Door de optelsom van deze inzetten wordt bijgedragen aan meer gelijkwaardigheid
tussen mannen en vrouwen en aan de absolute verbetering van de positie van
vrouwen.Onder deze OD 5.3 wordt de algemene inzet beschreven om te komen tot meer
aandacht voor de positie van vrouwen (zgn. women’s
empowerment), de inzet op het gebied van de aanpak van geweld tegen
vrouwen, en de specifieke inzet op het terrein van vrouwen in (post)conflictgebieden.
In de Resultatenrapportage 2009 zal specifieker worden ingegaan op de resultaten
die op de diverse deelterreinen worden geboekt.Te realiseren prestaties• Nederland steunt enkele tientallen concrete maatschappelijke activiteiten
via het MDG3 Fonds die zich richten op het vergroten van de politieke en bestuurlijke
participatie van vrouwen, het verbeteren van de economische positie van vrouwen
(inclusief meer gelijke eigendomsrechten), het berechten van plegers van seksegerelateerd
geweld, van feminicide en zuurgooien in Zuid-Azië tot genitale verminking
in Afrika.• Nederland blijft zich inzetten voor de spoedige oprichting van
een krachtige, geconsolideerde VN-genderorganisatie.• In Bangladesh, Ethiopië, Ghana, Nicaragua, Mozambique, de
DRC, Guatemala en Macedonië zijn bilaterale actieplannen ontwikkeld en
in uitvoering om geweld tegen vrouwen te bestrijden. Bovendien wordt in 8
niet-partnerlanden assistentie verleend aan het verbeteren van wetgeving en
het tegengaan van straffeloosheid.• Het Nationaal Actieplan 1325 «Op de bres voor Vrouwen, Vrede
en Veiligheid (2008–2011)» wordt uitgevoerd in de fragiele staten
waar Nederland actief is.Instrumenten/activiteitenDe ruim 400 voorstellen die zijn ingediend bij het nieuwe MDG3 Fonds hebben
het mogelijk gemaakt een aantal zeer relevante en resultaatsgerichte activiteiten
te selecteren om de rechten en kansen van vrouwen te vergroten. Tegelijk geeft
dit resultaat aan dat er urgente behoefte bestaat initiatieven op het gebied
van verbetering van rechten en kansen van vrouwen financieel te ondersteunen.
In de loop van 2008/2009 zal met bilaterale, multilaterale en maatschappelijke
donorinstellingen worden gesproken over het financieren van dergelijke activiteiten.In het verlengde hiervan is geconstateerd dat de huidige inzet van de
VN op genderterrein vrij zwak is. Er is consensus dat het werkterrein over
te veel verschillende, kleine organisaties is verspreid en dat gendermainstreaming binnen diverse fondsen en programma’s onvoldoende
heeft opgeleverd. Hierdoor blijven kansen onbenut. Een hervormingstraject
is gewenst, waarvoor leiderschap en daadkracht nodig zijn. Nederland zal actief
blijven zoeken naar openingen om dit hervormingstraject van start te laten
gaan.Binnen de VN spelen Nederland en Frankrijk al geruime tijd een katalyserende
rol als trekker van resoluties rond de strijd tegen seksegerelateerd geweld.
Nederland handhaaft de politieke druk op regeringen en het VN-systeem om geweld
tegen vrouwen te bestrijden en koppelt hier extra financiële bijdragen
aan. In acht partnerlanden werkt Nederland samen met overheden en andere partners
(multilaterale en bilaterale donoren, maatschappelijk middenveld en private
sector) om geweld tegen vrouwen aan te pakken en ook in acht niet-partnerlanden
worden in het kader van de mensenrechtenstrategie specifieke acties ondernomen
om geweld tegen vrouwen aan te pakken. Extra investeringen zijn gericht op
de ondersteuning van nationale actieplannen om huiselijk geweld te bestrijden,
het vergroten van de toegang tot rechtspraak, rechtshandhaving, opvang van
slachtoffers van verkrachting, eerwraak en genitale verminking en de re-integratie
van slachtoffers in de samenleving. Tevens blijft Nederland een belangrijke
sponsor van het VN Trust Fund ter bestrijding
van geweld tegen vrouwen en wordt in navolging van de motie Peters het UNIFEM
programma in Afghanistan ondersteund.Speciale aandacht is er voor de positie van vrouwen in (post)conflictgebieden.
In het Nederlands nationaal actieplan 1325 zijn actiepunten geformuleerd voor
een vijftal aandachtsgebieden, namelijk (1) het (internationale) juridische
kader; (2) preventie, bemiddeling en wederopbouw; (3) internationale samenwerking;
(4) vredesmissies; en (5) afstemming en coördinatie. Concrete activiteiten
uit het actieplan variëren van rekening houden met de behoeftes van vrouwen
bij inspanningen op het gebied van ontwapening, demobilisatie en re-integratie
tot specifieke aandacht voor de rol en positie van vrouwen en mannen binnen
internationale vredesmissies en het handhaven van gedragscodes van vredestroepen.
Activiteiten worden in samenwerking met ondertekenaars van het «Akkoord
van Schokland» over vrouwen, vrede en veiligheid uitgevoerd. Een aantal
regionale projecten op het gebied van vrouwen, vrede en veiligheid wordt gefinancierd
en in multilaterale SSR- en DDR-programma’s, die Nederland medefinanciert,
zal een belangrijke gendercomponent zijn opgenomen.Operationele doelstelling 4Een halt aan de verspreiding van hiv/aids, malaria
en andere levensbedreigende ziekten.Te realiseren prestaties• Nederland toont leiderschap door aidsbestrijding en seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten op te nemen in de politieke dialoog op
landenniveau en haar standpunten uit te dragen op belangrijke (inter-)nationale
bijeenkomsten.• Nederland pleit voor naleving van de mensenrechten als basis voor
effectieve aidsbestrijding. Het verbeteren van de positie van vrouwen, het
tegengaan van stigma en discriminatie en het opkomen voor de belangen van
kwetsbare groepen staan hierbij centraal. Hiv-preventie voor druggebruikers
door middel van «harm-reduction» programma’s
zal, waar opportuun, geadresseerd worden.• Nederland draagt bij aan een meer coherente, consistente en effectieve
aanpak van de aids-problematiek door aan te dringen op uitvoering van zowel
het «Three Ones» principe als de aanbevelingen
van het Global Task Team.• Mede door de Nederlandse bijdrage aan het Global
Fund to fight AIDS, Tuberculosis and Malaria (GFATM) hebben 1,6 miljoen
mensen toegang gekregen tot aidsbehandeling, zijn 3,5 miljoen mensen behandeld
voor tuberculose en zijn 108 miljoen bednetten uitgedeeld voor malariapreventie.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstellingen zijn
de inzet van middelen, beleidsbeïnvloeding en internationale onderhandelingen.Nederland maakt heikele punten bespreekbaar zoals: seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten, spuitomruilprogramma’s voor druggebruikers, seksuele
voorlichting voor jongeren, geweld tegen vrouwen en rechten van mensen met
hiv. In partnerlanden en in Nederland wordt complementariteit en synergie
bevorderd door samen te werken met een breed scala aan maatschappelijke organisaties
zoals NGOs, universiteiten, bedrijfsleven en Schoklandpartnerschappen. De
aidsambassadeur blijft profiel geven aan het Nederlandse aidsbeleid als integraal
onderdeel van het buitenlandbeleid. Tijdens de beleidsdialoog met
VN-organisaties en internationale organisaties worden de Nederlandse standpunten
naar voren gebracht.Het versterken van de nationale aids-response en het vergroten van de
capaciteit op landenniveau vormen belangrijke redenen voor Nederland om bij
te dragen aan multilaterale organisaties als UNAIDS, UNFPA, WHO en UNICEF.
In de beleidsdialoog met deze VN-organisaties wordt consistent gewezen op
het belang van harmonisatie en afstemming als noodzaak voor een effectieve
aids-response.Nederland neemt deel aan de partnerschappen International
Aids Vaccine Initiative (IAVI) en het International
Partnership on Microbicides (IPM) die zich richten op het ontwikkelen
van nieuwe preventieve technologieën. Daarnaast heeft Nederland zitting
in het bestuur van STOP TB en het GFATM. Door
steun aan de VN-organisaties en GFATM draagt Nederland ook bij aan programma’s
in post-conflictlanden en fragiele staten. Onderzoek naar nieuwe vaccins en
geneesmiddelen voor armoedegerelateerde ziekten, zijn een diepte-investering:
de ontwikkeltijd is veelal lang maar potentiële gezondheidswinst van
nieuwe middelen is enorm. De huidige subsidieregeling op dit terrein zal in
2009 worden geëvalueerd. Dit moet de basis leggen voor een beleidsvisie
voor de jaren er na.Operationele doelstelling 5Een wereldwijde betrokkenheid voor seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten en het onverkort uitvoeren van de Caïro-agendaTe realiseren prestaties• Nederland draagt bij aan de start van de productie, promotie en
voorlichting van een verbeterd type vrouwencondoom in een aantal landen.• Mede met behulp van Nederland zal een programma worden uitgevoerd
met UNFPA en ICM om de opleiding van vroedvrouwen te verbeteren en uit te
breiden en het beroep van verloskundige vastgelegd en wettelijk beschermd
te krijgen.• Een aantal internationale organisaties wordt gesteund om onveilige
abortus als oorzaak van moedersterfte beter bespreekbaar te maken, informatie
beschikbaar te stellen en dit aan te pakken.• Nederland zet de komende jaren 3 miljoen euro per jaar in voor
aankoop en distributie van benodigdheden en middelen, waaronder anti-conceptie,
om de zorg rond zwangerschap en bevalling te verbeteren in humanitaire situaties.
Dit komt ook ten goede aan de bredere dienstverlening rond seksuele en reproductieve
gezondheid en HIV-preventie.• Nederland zet zich samen met UNFPA in om in de nationale begrotingen
voor de gezondheidssector een budgetlijn op te nemen voor benodigdheden, instrumenten,
medicijnen en middelen voor seksuele en reproductieve gezondheid.Instrumenten/activiteitenNederland maakt het thema Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
bespreekbaar en stelt SRGR aan de orde waar anderen er soms liever het stilzwijgen
toe doen. Op werkniveau wordt een pragmatische aanpak gehanteerd waardoor
vele en diverse samenwerkingsverbanden toch tot resultaten kunnen leiden.
Voor pleitbezorging, informatievoorziening, educatie en dienstverlening zijn
adequaat geschoolde mensen nodig. Meer dan in enig ander aspect van gezondheidszorg
is voor de zorg rond zwangerschap, bevalling, en reproductieve
en seksuele gezondheid goed geschoold personeel nodig. Om goed te kunnen functioneren,
moeten zij kunnen beschikken over de juiste hulpmiddelen en medicijnen, over
infrastructuur, inclusief communicatiemiddelen en transport. Kortom het hele
gezondheidszorgsysteem moet goed draaien. Personeelsgebrek in de gezondheidszorg
laat zich met name in de zorg rond zwangerschap en bevalling voelen, met als
gevolg weinig «handen aan het bed» en hoge moedersterfte. Om die
reden gaat er onder deze operationele doelstelling een aanzienlijk deel van
de middelen naar gezondheidszorg algemeen. Nederland zet specifiek in op versterking
van de beroepsgroep van vroedvrouwen, samen met de internationale koepelorganisatie
van vroedvrouwen-verenigingen (International Confederation
of Midwives, ICM) en de bevolkingsorganisatie van de VN (UNFPA).Algemene ondersteuning gezondheidssectorIn twaalf partnerlanden (Vietnam, Bangladesh, Jemen, Ethiopie, Tanzania,
Zambia, Mozambique, Ghana, Burkina Faso, Mali, Suriname en Nicaragua) ondersteunt
Nederland de gezondheidssector. In de meeste gevallen neemt Nederland deel
aan een gezamenlijk programma waarbij verschillende donoren het sector programma
van de overheid ondersteunen via de zogenaamde Sectorale Benadering. In verschillende
landen worden daarnaast activiteiten van maatschappelijke organisaties gesteund,
vaak op terreinen die omgeven zijn door taboes en daardoor onvoldoende aandacht
krijgen binnen het overheidsbeleid. Nederland richt zich daarbij specifiek
op hiv/aids en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, twee prioriteiten
uit het Nederlands beleid voor ontwikkelingssamenwerking. Daarnaast wordt
veel aandacht gegeven aan de bestrijding van armoedeziekten, zoals malaria
en tuberculose, aan financiering van de gezondheidszorg, en aan gezondheidszorg
personeel. Veel landen kampen met personeelsproblemen, die zowel kwalitatief
als kwantitatief van aard zijn. Met name in Afrika zijn er grote tekorten
aan gezondheidspersoneel en is daardoor in veel landen zelfs sprake van een
crisissituatie.Nederland zet sterker in op verbetering van gezondheid in fragiele staten,
evenals in landen in conflict of post-conflictsituaties en landen die getroffen
zijn door natuurrampen. In die situaties is vaak weinig aandacht voor seksuele
en reproductieve gezondheid en rechten. Met UNFPA en internationale NGO’s
wordt dit thema hoger op de agenda gezet en wordt dit element daadwerkelijk
in de hulpverlening ingebracht.Operationele doelstelling 6Een grote participatie van het maatschappelijk middenveld
in ontwikkelingslanden.Te realiseren prestaties• Het nieuwe beleidskader met betrekking tot het maatschappelijk
middenveld wordt vastgesteld. Op basis van dit nieuwe beleid wordt tevens
een financieringskader geschreven voor het Nederlandse maatschappelijk middenveld
voor de periode ná 2010. Nederlandse maatschappelijke organisaties
maken duidelijk op welke wijze in toenemende mate bijgedragen wordt aan het
behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen.• Er is meer complementariteit gerealiseerd in de samenwerking tussen
het maatschappelijk middenveld en de ambassades in de partnerlanden.• Voortzetten van het programma Sport en Ontwikkeling, dat internationaal wordt benut om op katalyserende wijze bij te dragen aan armoedebestrijding,
welzijn en vredesopbouw in ontwikkelingslanden.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstellingen zijn
de inzet van middelen, beleidsbeïnvloeding en internationale onderhandelingen.Tijdens de jaarlijkse overlegrondes met de grote MFS-organisaties worden
resultaten op diverse thema’s, zoals de voortgang bij het behalen van
de Millennium Ontwikkelingsdoelen, besproken en gezamenlijke inzet (strategische
samenwerking) ten aanzien van actuele beleidsprioriteiten afgesproken. Daarnaast
vindt regelmatig overleg plaats over specifieke thema’s uit het ontwikkelingsbeleid
tussen het ministerie en relevante organisaties uit het maatschappelijk middenveld.
Met het maatschappelijk middenveld wordt een dialoog gevoerd over wederzijdse
versterking en synergie door middel van interventies via het bilaterale kanaal
en het particuliere kanaal. Ook vindt er regelmatig overleg plaats tussen
de ambassades in partnerlanden, themadirecties en maatschappelijke organisaties.Er zullen bijeenkomsten worden georganiseerd over capaciteits- en institutionele
ontwikkeling en lerend vermogen van zuidelijke organisaties, om zo bij te
dragen aan het vraaggestuurder maken van capaciteitsopbouw. Expertise van
ondermeer SNV en PSO zal worden ingezet ten behoeve van capaciteitsversterking
van zuidelijke ontwikkelingsactoren.Door actieve deelname van kansarme groepen aan sportactiviteiten te ondersteunen,
worden emancipatie, conflictbeslechting, gezondheid en educatie bevorderd.
De activiteiten zullen zich in het bijzonder richten op jongeren, meisjes
en vrouwen en gehandicapten.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
5 Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale
ontwikkelingBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen560 4111 702 916798 8453 113 303561 215561 215561 215        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal1 581 0351 731 1841 802 3481 803 1011 779 8581 778 3581 778 358        5.1 Alle kinderen,
jongeren en volwas- senen hebben gelijke kansen om kwalitatief goed onderwijs te
doorlopen, dat hen de benodigde vaardigheden en kennis biedt om op een volwaardige
wijze deel te kunnen nemen aan de samenleving464 919458 353515 050502 721500 690500 690500 690  Juridisch verplicht  43%6%3%3%3%  Overig verplicht  57%94%97%97%97%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%5.2 Versterking van het gebruik van kennis en onderzoek in
beleid en praktijk van ontwikkelingssamenwerking en
versterking van post- secundair onderwijs-
en onder- zoekscapaciteit in partnerlanden.
Vermindering van kwalitatieve en kwantitatieve tekorten aan geschoold middenkader.124 889145 258157 025171 375181 231181 231181 231  Juridisch verplicht  61%37%24%24%24%  Overig verplicht  39%62%73%73%73%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%1%3%3%3%5.3 Gender3 93827 73336 77237 19034 13034 13034 130  Juridisch verplicht  85%84%56%56%56%  Overig verplicht  15%16%44%44%44%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%5.4 HIV/Aids282 343299 219301 651307 112305 262305 262305 262  Juridisch verplicht  100%91%77%77%77%  Overig verplicht  0%5%18%18%18%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%4%5%5%5%5.5 Reproductieve gezondheid141 698162 951172 676173 047156 939156 939156 939  Juridisch verplicht  76%78%75%75%75%  Overig verplicht  24%22%25%25%25%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%5.6 Participatie civil society563 248637 670619 174611 656601 606600 106600 106  Juridisch verplicht  96%91%91%91%91%  Overig verplicht  4%9%9%9%9%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Onderwijsen OS, o.b.v. onderwijssector
reviews in de onderwijsOS-partnerlanden5.1     XOnderzoeksbeleidvanaf
20055.2     XVerankering man-vrouw gelijkheid in beleid en uitvoering.5.3    X Beleidsdoorlichtinghiv/aids en
seksuele en reproductieve gezondheiden
rechten (SRGR)5.4, 5.5 X    MFS5.6  X   Effectenonderzoek       Impactevaluatiebasisonderwijs in
Zambia5.1  X   Impactevaluatiebasisonderwijs in
Oeganda5.1  X   Vervolg evaluatiebasisonderwijsOeganda5.1   X  Impactevaluaties basisonderwijs in
nog te selecteren landen5.1   XX Tussentijdse evaluatie programma’s internationaal
onderwijs(NFP en NPT)5.2 X    De vernieuwing van het Nederlandse onderzoeksbeleid1992–20055.2 X    National Health Insurance Scheme Ghana5.4    X Gezondheidssector Tanzania5.5 X    Effectenonderzoeken SRGR5.5   XX Evaluaties TMF5.6X     IOB-evaluaties MFP-breed
(3 studies)5.6XX    Vakbondsmedefinancieringsprogramma5.6 X    SNV5.6X     Prins Claus Fonds5.6 X    Overig evaluatieonderzoek       Fast Track Initiative (FTI)5.1   X  SubsidieClingendael5.2  X   IS-Academie5.2    X SALIN5.6   X  Xplore5.6  X   Beleidskaders/voortraject MFS5.6  X   Maatgesneden monitoring in het MFS5.6  X   Kwaliteitsoordeel programma-evaluaties MFS5.6    X BELEIDSARTIKEL 6: BETER BESCHERMD EN VERBETERD
MILIEUOperationele doelstelling 1Bescherming en duurzaam gebruik van milieu in de mondiale
context en de nationale context in ontwikkelingslandenTe realiseren prestaties• Op het gebied van hernieuwbare energie vindt beleidsontwikkeling
en capaciteitsopbouw plaats in partnerlanden. Er wordt geïnvesteerd in
een efficiënter gebruik van hernieuwbare energiebronnen, zoals groot-
en kleinschalige waterkracht, biomassa, zonne-energie en aardwarmte in onder
andere Indonesië en het Grote Merengebied. Eén miljoen mensen
heeft toegang gekregen tot hernieuwbare en moderne energie, met een focus
op Afrika• Monitoringsmechanismen van indirecte effecten van grootschalige
bio-energie teelt worden ontwikkeld en getest. Indonesië en Mozambique
worden ondersteund bij de verduurzaming van de productie van biomassa voor
energiedoeleinden.• In DR Congo, Indonesië en het Grote Meren gebied wordt via
versterking van betrokken bosbouwdiensten en met participatie van de lokale
bevolking bijgedragen aan verbeterd bosbeheer.• Bangladesh, Bolivia, Ethiopië, Ghana, Mozambique en Vietnam
hebben op basis van een mede door Nederland gefinancierde studie een beter
inzicht in de kosten van adaptatie als gevolg van klimaatverandering.• Het ondersteunen van regionale kennis- en onderzoeksnetwerken in
capaciteitsopbouw teneinde landen in staat te stellen klimaatrisico’s
beter te begrijpen en maatregelen te nemen om deze risico’s op te kunnen
vangen.• Opties voor het ontwikkelen van innovatieve financieringsmechanismen
zullen worden uitgewerkt, inclusief het emissiesysteem van de EU.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstellingen zijn
de inzet van middelen, beleidsbeïnvloeding en internationale onderhandelingen.Het kabinet heeft voor de periode 2008–2011 in totaal 500 mln euro
beschikbaar gesteld voor hernieuwbare energie. Deze middelen zullen zowel
via het bilaterale, het multilaterale als het particuliere kanaal worden ingezet
om beleid in ontwikkelingslanden te ontwikkelen, capaciteit te vergroten,
bronnen voor hernieuwbare energie te ontwikkelen en toegang van armen tot
hernieuwbare energie te verbeteren. Belangrijkste partners hierbij zijn de
Wereldbankgroep, de regionale ontwikkelingsbanken, Gesellschaft für Technische
Zusammenarbeit (GTZ), SNV, de Europese Commissie en het bedrijfsleven. In
het Grote Merengebied en Indonesië worden bilaterale programma’s
ontwikkeld op het gebied van hernieuwbare energie. Omdat het van belang is
dat ook andere donoren een actief beleid hebben ten aanzien van hernieuwbare
energie, zal een beleidsdialoog worden gevoerd met de ontwikkelingsbanken
en gelijkgezinde donoren in Europa. In het kader van de doelstelling in 2015,
10 miljoen mensen toegang te geven tot duurzame en moderne energiediensten,
zullen de nog te sluiten overeenkomsten voor de resterende 5 miljoen mensen
worden gerealiseerd op basis van toegang tot hernieuwbare energie.Nederland wil een bijdrage leveren aan het verduurzamen van biomassa voor
energiedoeleinden. Om dit te realiseren wordt via drie sporen gewerkt: internationale
verankering van duurzaamheidsafspraken, monitoring van macro-effecten en verduurzaming
van de productie van biobrandstoffen. Nederland werkt voor de uitvoering daarvan
samen met een aantal ontwikkelingslanden (met name Indonesië en Mozambique),
met grote producentenlanden (met name Brazilië en Maleisië) en met
andere belangrijke spelers op de wereldmarkt voor biobrandstoffen (met name
China, Rusland, India en de VS). Ontwikkelingslanden zullen worden ondersteund
bij het ontwikkelen en realiseren van kansen om biobrandstoffen op een duurzame
wijze te verbouwen. Gestreefd wordt naar internationale afspraken over het
verduurzamen van de productie van biobrandstoffen.De klimaatonderhandelingen die moeten leiden tot een nieuw internationaal
akkoord hebben prioriteit: Nederland draagt actief bij aan de onderhandelingen,
zowel in het EU-voortraject als in het UN Framework Convention
on Climate Change (UNFCCC). Als voorzitter van het OESO task-team
zullen richtlijnen worden opgesteld voor het integreren van adaptatie in ontwikkelingssamenwerking.
Tevens worden ontwikkelingslanden ondersteund bij het integreren van klimaatbeleid
in het ontwikkelingsbeleid en bij het bevorderen van toegang tot bestaande
en innovatieve bronnen van financiering, zoals de koolstofmarkten. Daarnaast
wordt bijgedragen aan het programma Forest Carbon Partnership van de Wereldbank waarbij toegewerkt wordt naar de vermindering
van CO2-uitstoot door het vermijden van ontbossing en bosdegradatie.
Er wordt in dit kader samengewerkt met internationale organisaties (zoals
het International Institute for Environment and Development (IIED), SysTem for Analysis Research and Training (START) en de International Union for Conservation
of Nature (IUCN), met Nederlandse kennisinstellingen (zoals het Instituut
voor Milieuvraagstukken en de Landbouw Universiteit Wageningen) en particuliere
organisaties (zoals het Klimaatcentrum van het Rode Kruis).In tegenstelling tot het Kyoto Protocol zal een nieuw internationaal verdrag
rekening moeten houden met het vraagstuk van klimaataanpassing. Ontwikkelingslanden
zullen het hardst worden getroffen. Nederland zal zich inzetten om de daarmee
gepaard gaande additionele kosten te financieren op een wijze zoals door de
Bali overeenkomst is vastgelegd; nieuwe en additionele financiering. Nederland
zet zich in dit kader actief in voor een betere klimaatarchitectuur. Dat zou
bijvoorbeeld kunnen via (onderdelen van) het ETS (Emission
Trading Scheme).Operationele doelstelling 2Duurzaam waterbeheer, een hoger percentage mensen dat
duurzame toegang heeft tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningenTe realiseren prestaties• De erkenning van het Recht op Water en Sanitatie is onderdeel geworden
van de beleidsdialoog met partnerlanden en strategische ontwikkelingspartners.• 3 miljoen mensen in ontwikkelingslanden hebben toegang gekregen
tot drinkwater en sanitatie; nieuwe programma’s voor 2 miljoen mensen
zijn gestart.• Twee partnerlanden zijn ondersteund bij kennisverwerving over adaptatie in de watersector en het aanpassen van bestaande nationale
waterplannen aan klimaatverandering.• De capaciteit voor waterbeheer in zes grensoverschrijdende stroomgebieden
(Ganges, Maputo-Incomati, Nijl, Niger, Senegal, Mekong en Zambezi rivier)
is verder verbeterd en draagt bij aan verbeterde regionale samenwerking.• In zes Afrikaanse landen zijn met Nederlandse ondersteuning nationale
plannen voor geïntegreerd waterbeheer afgerond en opgenomen in de nationale
beleids- en budgettaire kaders.Instrumenten/activiteitenDe belangrijkste instrumenten voor deze operationele doelstelling zijn
beleidsdialogen, beleidsbeïnvloeding, de inzet van middelen en verdere
opbouw via kennis.Nederland zal de erkenning van het recht op Water en Sanitatie en het
belang van goed waterbestuur aan de orde stellen in de beleids- en politieke
dialoog met zowel overheden van partnerlanden, andere donoren, (internationale)
NGO’s als relevante multilaterale organisaties. Strategische partners
zijn het Global Water Partnership, gespecialiseerde
NGO’s (zoals Transparancy International
en Both Ends), gelijkgezinde donoren (zoals DfID),
UNICEF en de ontwikkelingsbanken.De realisatie van de 50 miljoen doelstelling voor drinkwater en sanitatie
vindt plaats via ondersteuning van bilaterale programma’s in partnerlanden,
multilaterale organisaties zoals UNICEF, UN-HABITAT, de Wereldbank en de African Development Bank en Asian Development
Bank, en particuliere organisaties zoals Wateraid, Simavi en Aqua-4-All. Daarnaast wordt
samengewerkt met internationale organisaties op het gebied van planning en
monitoring, zoals het Water and Sanitation Program
en het Joint Monitoring Program, en met internationale
belangenbehartigingsorganisaties als de UN Secretary General’s
Advisory Board on Water and Sanitation (UNSGAB). Via het Schokland
akkoord over water en sanitatie zal de inzet van de Nederlandse watersector
verder worden gestimuleerd.Om de klimaatadaptatie in de watersector in partnerlanden te kunnen realiseren
zal een pool van deskundigen op het gebied van
klimaatadaptatie worden gevormd voor advisering aan partnerlanden. Nederland
zal assisteren bij het opbouwen van kennis over adaptatie in de watersector
in ontvangende landen en meedenken over een adequate aansluiting van activiteiten
op de ontwikkelingsagenda in deze landen. Prioriteit zal worden gegeven aan
adaptatiestrategieën voor groepen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering.
Tevens zal aansluiting worden gezocht van initiatieven in betrokken partnerlanden
bij multilaterale kanalen voor adaptatiefinanciering. Partners in dit kader
zijn de ministeries voor Verkeer en Waterstaat en Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu.Voor verbeterd waterbeheer en -bestuur in specifieke partnerlanden en
stroomgebieden wordt samengewerkt met kennisinstellingen (zoals UNESCO-IHE Institute for Water Education), betrokken «basin» organisaties (zoals het Nile
Basin Initiative en de Niger Basin Authority),
gespecialiseerde internationale organisaties als Global
Water Partnership en International Union for Conservation
of Nature (IUCN), vakministeries (met name V&W) en andere donoren.
Financiële ondersteuning van de basin-organisaties
richt zich vooral op capaciteitsontwikkeling. De beleidsdialoog met deze organisaties
en donoren is vooral gericht op het versterken van de link tussen
waterbeheer en armoedebestrijding en het benutten van grensoverschrijdend
waterbeheer voor regionale samenwerking en ontwikkeling.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
6 Beter beschermd en verbeterd milieuBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013        Verplichtingen347 629590 288358 579271 721291 88691 88691 886        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal356 008391 337443 654495 858586 315386 390386 390        6.1 Milieuen water244 682257 958305 284359 819451 777251 852251 852  Juridisch verplicht  88%76%44%44%44%  Overig verplicht  12%24%55%55%55%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%1%1%1%6.2 Duurzaam waterbeheer,
een hoger percentage mensen dat duurzaam toegang heeft tot veilig drinkwater en
sanitaire voorzieningen111 326133 379138 370136 039134 538134 538134 538  Juridisch verplicht  100%100%96%96%96%  Overig verplicht  0%0%4%4%4%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Energieen ontwikkelingssamenwerking6.1     XDuurzame toegang tot veilig drinkwater en
elementaire sanitaire voorzieningen6.2    X Effectenonderzoek       Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud (RTR)6.1  X   Clean Development Mechanism (CDM)
(gezamenlijk met VROM)6.1 X    Netherlands Climate Assistance Programme
(NCAP)6.1 X    Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal
(BBI) (gezamenlijk met LNV en VROM)6.1X     Transitie Biodiversiteit6.1X     Sectoralebenadering
in het thema milieu6.1  X   Energieen ontwikkelingssamenwerking6.1 X    Programma «Energizing Development»6.1  X   Effectenonderzoeken energieprogramma’s6.1    XXRio-verdragen6.1     XInternationale waterinstellingen6.1   X  Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Tanzania6.2 X    Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Jemen6.2  X   Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Egypte6.2   X  Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Mozambique6.2    X Impactevaluatiewater
en sanitaire voorzieningen in Benin6.2    X Sectoralebenadering
in de sector water6.2  X   Overig evaluatieonderzoek       –       BELEIDSARTIKEL 7: WELZIJN EN VEILIGHEID VAN NEDERLANDERS
IN HET BUITENLAND EN REGULERING VAN HET PERSONENVERKEERA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Professionele consulaire dienstverlening.Te realiseren prestaties• Handhaving van adequate consulaire dienstverlening, bij een toenemende
vraag.• Vergroting van de professionaliteit door middel van de introductie
van een geautomatiseerd case management systeem.• Het ministerie zal, mede in het kader van verwachtingenmanagement,
duidelijke informatie verzorgen over consulaire dienstverlening aan Nederlandse
burgers en bedrijven die naar het buitenland willen gaan, in het buitenland
actief willen worden of reeds in het buitenland actief zijn.• Samenwerking met relevante betrokken organisaties in de reisbranche
met als doel Nederlanders beter voorbereid op reis te laten gaan.• Actuele landen reisadviezen.• Uitwerking van de beleidsbrieven gedetineerdenbegeleiding buitenland
(TK, vergaderjaar 2007–2008, 30 010, nr. 6 van 4 december
2007 en TK, vergaderjaar 2007–2008, 30 010, nr. 8 van 7 maart
2008)• Handhaving van de paraatheid bij calamiteiten en crises in het
buitenland, in samenwerking met EU- en andere partners.• De introductie van biometrie in reisdocumenten en visa verloopt
op een dusdanige wijze dat de aanvrager zo weinig mogelijk hinder ondervindt
van de omschakeling.Instrumenten/ActiviteitenDe Nederlandse consulaire vertegenwoordigingen in het buitenland, met
hun consulaire balies en wachtruimtes, zijn een zichtbaar en tastbaar contactpunt
voor Nederlandse en buitenlandse burgers in den vreemde. In 2009 zal aan deze
balie een aantal nieuwe handelingen moeten worden verricht, met name vanwege
de verplichte afname van biometrische kenmerken bij de aanvraag van reisdocumenten.
Voor deze verandering zal een aantal balies aangepast moeten worden.Om de kennis en vaardigheden van consulaire medewerkers op peil te houden
worden opleidingen georganiseerd, onder meer met het oog op de introductie
van biometrie, maar ook ter hantering van het nieuwe case
management systeem. Er zal tevens een begin worden gemaakt met de
samenvoeging van de directies die zich bezighouden met consulaire zaken en
asiel, migratie en personenverkeer. Deze bundeling van krachten zal dan ook
aan Haagse kant één consulair loket creëren en bovendien
efficiencywinst opleveren in aansturing en ondersteuning.Een indicator voor de kwaliteit van de consulaire dienstverlening die
in deze begroting wordt geïntroduceerd is het percentage paspoorten dat
binnen de wettelijke termijn wordt afgegeven. Er wordt gestreefd naar behoud
van het bereikte percentage in 2008 als streefwaarde voor 2009 omdat er met
gelijke middelen meer aanvragen verwerkt moeten worden.IndicatorBereikt in 2008Streefwaarde 2009Het percentage paspoorten dat binnen de wettelijke termijn van
28 dagen wordt verstrekt87%87%Bron: SDU. De paspoortwet kent een beginseltermijn van 4 weken voor
een paspoortverstrekking, eventueel te verlengen tot acht weken. Bedacht dient
te worden dat de meting van Sdu (de beheerder van het paspoortsysteem RAAS)
begint op het moment dat een paspoortaanvraag wordt geregistreerd (meestal
op dezelfde dag dat de aanvrager bij de balie komt); de meting stopt op het
moment waarop het paspoort daadwerkelijk is uitgereikt en dit in RAAS is verwerkt.
De genoemde periode omvat dus ook de verzending van het paspoort vanuit Nederland
naar de post, alsook de tijd die nodig is voor het uitvoeren van nationaliteitsonderzoek.Operationele doelstelling 2Als ketenpartner kwalitatief hoogwaardige bijdragen
leveren aan de uitvoering van het Nederlandse vreemdelingenbeleid.Te realiseren prestaties• Verdere ontwikkeling en harmonisatie van het EU visum-, asiel-
en migratiebeleid met specifieke aandacht voor de externe dimensie en de praktische
uitvoering van dit beleid, en voor de samenwerking met derde landen.• In samenwerking met onder meer het ministerie van Justitie uitvoering
geven aan de in de notitie «Internationale Migratie en Ontwikkeling
2008» vastgestelde prioriteiten.• Het nieuwe geautomatiseerde visuminformatiesysteem (NVIS) is aangesloten
op het nieuwe EU Visum Informatiesysteem (EUVIS) zodat Nederland ook de beschikking
heeft over de visumaanvraaggegevens van de andere Schengen-partners.• Ondanks de sterke groei in de visumaanvragen zullen dienstverlening
en klantgerichtheid worden verzekerd en waar mogelijk kwalitatief verbeterd,
door in toenemende mate met andere Schengenpartners samen te werken en door
te gaan met pilots met externe dienstverleners inzake de uitbesteding van
een deel van het visumproces op een aantal posten.• Opstellen van een ontwerp-Rijksvisumwet op basis van het besluit
van de Rijksministerraad d.d. 18 januari 2008.• Individuele en algemene ambtsberichten zullen, op aanvraag van
het ministerie van Justitie, zorgvuldig tot stand komen en binnen de afgesproken
termijnen worden geleverd.• De Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland zullen alle
verzoeken tot legalisatie van buitenlandse brondocumenten op correcte en efficiënte
wijze behandelen.• Buitenlandse brondocumenten zullen op verzoek van de beschikkende
instanties in Nederland ter verificatie worden doorgeleid aan de autoriteiten
van het land waar het betreffende document is afgegeven.• Intensivering van de samenwerking met de Immigratie en Naturalisatie
Dienst (IND) en de Koninklijke Marechausee (KMar) op het gebied van documentcontrole
en fraudebestrijding, onder meer door kennisoverdracht en harmonisatie van
informatiesystemen.Instrumenten/ActiviteitenUitvoering van het Haags Programma is een belangrijke leidraad voor het
Europees asiel- en migratiebeleid. Door middel van het zogenaamde «migratiepact»
wordt in Europees verband gepoogd om het grote aantal lopende initiatieven
te ordenen en hieraan meer politiek gewicht te geven. Buitenlandse
Zaken richt zich hierbij als vakministerie specifiek op versterking van de
samenwerking tussen de EU en derde landen van herkomst en doorreis. Nederland
blijft zich actief inzetten voor (de organisatie van) het Global Forum on Migration and Development, een wereldwijde bijeenkomst
over migratie en ontwikkeling. Daarnaast zullen de prioriteiten van de notitie «Internationale
Migratie en Ontwikkeling 2008», in samenwerking met het ministerie van
Justitie en anderen (maatschappelijk middenveld) worden uitgewerkt, waaronder
een proefproject circulaire migratie en het bevorderen van de inspanningen
op het gebied van duurzame terugkeer.Nederland blijft een actieve rol vervullen in EU-verband bij de verdere
harmonisatie van het EU-visumbeleid met specifieke aandacht voor de praktische
uitvoerbaarheid van de regelgeving. In 2009 worden de pilots met uitbesteding van delen van het visumproces opnieuw geëvalueerd.
Buitenlandse Zaken levert een bijdrage aan de bestrijding van document- en
identiteitsfraude. Om de eerstelijns fraudebestrijding op de posten te ondersteunen
zal aan een aantal proefposten hulpmiddelen verstrekt worden om de ter legalisatie
aangeboden brondocumenten ter plekke zo grondig mogelijk te kunnen onderzoeken.
Op dit moment is het nog niet goed mogelijk om kwaliteitsmetingen te doen
op het terrein van de uitvoering van het Nederlandse vreemdelingenbeleid.
Dankzij de introductie van NVIS wordt het onder meer mogelijk om te meten
welk percentage van de visa binnen de wettelijke termijn wordt afgegeven.
Eind 2008 zal er een nulmeting worden gedaan en vanaf de begroting 2010 kan
dit als indicator worden opgenomen.B: Budgettaire gevolgen van beleidBeleidsartikel
7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van het personenverkeerBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen104 763183 795189 503131 414129 736134 363134 959        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal111 681183 795189 503131 414129 736134 363134 9597.1 Consulaire dienstverlening15 27615 7358 8008 8258 8258 8258 825  Juridisch verplicht  45%45%45%45%45%  Overig verplicht  50%50%50%50%50%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  5%5%5%5%5%7.2 Vreemdelingenbeleid96 405168 060180 703122 589120 911125 538126 134  Juridisch verplicht  0%0%0%0%0%  Overig verplicht  100%100%100%100%100%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%        Ontvangsten41 12736 84036 64036 64036 64036 64036 640        7.10 Consulaire dienstverlening41 12736 84036 64036 64036 64036 64036 640C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Beleidskader consulaire dienstverlening7.1     XEffectenonderzoek       Migratieen ontwikkeling7.2     XLegalisatie- en verificatiebeleid7.2  X   Overig evaluatieonderzoek       Algemene Ambtsberichten7.2X     Pilot verkorte Algemene Ambtsberichten7.2  X   BELEIDSARTIKEL 8: VERSTERKT CULTUREEL PROFIEL
EN POSITIEVE BEELDVORMING IN EN BUITEN NEDERLANDA: Operationele doelstellingen en instrumentenOperationele doelstelling 1Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse
cultuurTe realiseren prestaties:• Samen met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
uitvoering geven aan de nieuwe nota internationaal cultuurbeleid.• Op het gebied van Design, Mode en Architectuur zullen de ministeries
van OCW, Economische zaken, Buitenlandse Zaken en de Rijksbouwmeester samenwerken,
de beschikbare middelen bundelen en samen met de sector prioriteiten voor
internationalisering vaststellen.• Naast de bestaande prioriteitslanden, worden er culturele uitwisselingsprogramma’s
opgezet met de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) en de
landen in de Mediterrane en Arabische regio, op basis van de verkenningen
van het Nederlandse culturele veld.• In 2009 zal het Hudson-jaar in de VS en Nederland worden gevierd,
uiteraard met een culturele en erfgoedcomponent.• De regering ondersteunt Cultuur in ontwikkelingslanden door capaciteitsontwikkeling,
behoud van eigen cultureel erfgoed (ten behoeve van versterking van de culturele
identiteit) en uitwisseling tussen kunstenaars uit die landen en Nederlandse
kunstenaars.Instrumenten/activiteitenAmbassades en de drie culturele instituten in prioriteitslanden en regio’s
zijn qua personeel en financiële middelen toegerust om de culturele uitwisseling
te stimuleren en werken samen met de fondsen en sectorinstellingen in Nederland.
Er komt een flexibele regeling voor tijdelijke versterking van culturele afdelingen
op ambassades, indien specialistische kennis nodig is.Het HGIS-C subsidieloket is per 1 januari 2008 overgeheveld naar de culturele
fondsen. Er komt een nieuw, beperkt, subsidiekader bij Buitenlandse Zaken
waaruit met name gebundelde culturele presentaties in het buitenland worden
gefinancierd.Activiteiten voor cultuur en ontwikkelingssamenwerking worden gefinancierd
met het huidige instrumentarium waarvoor de middelen worden verhoogd met 2
mln euro naar 12 mln euro. Dit vloeit voort uit het Schokland-akkoord waarbij
21 culturele instellingen zich ook hebben gecommitteerd om zich voor dit onderwerp
in te zetten. Ambassades in 13 partnerlanden beschikken over gedelegeerde
fondsen.Operationele doelstelling 2Het gezamenlijk met partnerlanden werken aan behoud
van Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed (GCE) en de implementatie van het
multilaterale kader voor het behoud van erfgoed.Te realiseren prestaties• In 2009 en verder worden de nog ontbrekende landenspecifieke beleidskaders
voor de GCE prioriteitslanden Indonesië en Rusland opgesteld.• Blijvende nadruk op het implementeren en handhaven van multilaterale
verdragen op cultureel gebied voor het behoud van erfgoed, in UNESCO-verband
en elders.Instrumenten/activiteitenDe beleidskaders worden samen met Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de
ambassades in de GCE landen1 en Nederlandse
erfgoedinstellingen uitgevoerd.Operationele doelstelling 3Vergroten van begrip en/of steun voor Nederlandse zienswijze,
standpunten en beleid in het buitenland en het versterken van het draagvlak
in eigen land voor het buitenlandbeleid.Te realiseren prestaties• Buitenlandse Zaken sluit in zijn communicatie van het buitenlandbeleid
beter aan op de beleving van het buitenland, in positieve en negatieve zin,
door de bevolking. De emotionele lading en drijfveren van een actief buitenlandbeleid
worden voor meer Nederlanders beter zichtbaar. Beter en slimmer communiceren
op het raakvlak van de beleving en de inhoud van het buitenlandbeleid vergroot
het draagvlak voor een actief buitenlandbeleid.• Een onderzoek naar de beeldvorming over Nederland in 15 landen
zal zijn afgerond en de bevindingen zullen worden gebruikt bij het verder
vormgeven van beleid op het gebied van draagvlak en publieksdiplomatie.• Opgedane kennis van het actieve publieksdiplomatiebeleid (rond
de film Fitna) wordt verder verspreid en toegepast. Met name in de voor Nederland
belangrijke partnerlanden wordt geïnvesteerd in intensivering en professionalisering
van publieksdiplomatie.• Het structureel inbedden van Europa in de reguliere communicatie
met de Nederlandse samenleving door de Europese dimensie – waar relevant –
te benadrukken. De campagne betrekt op vernieuwende wijze zo veel mogelijk
stromingen in de samenleving en is gericht op een evenwichtige oordeelsvorming
van de burger. Hij is vooral gericht op onderwerpen die aansluiten bij de
vragen van de verschillende stromingen.• Het Nederlandse publiek informeren over en betrekken bij het ontwikkelingsbeleid,
waarbij specifieke aandacht uitgaat naar de Millennium Ontwikkelingsdoelen
(MDG’s).• Het vergroten van de bekendheid van het Nederlands publiek met
consulaire dienstverlening. Wat kan de ambassade wel of niet voor je doen.
De thema’s Wijs op Reis (informatie, voorbereiding) en de risico’s
van drugssmokkel (preventie) staan hierbij centraal.• Om de bekendheid met en de betrokkenheid van het publiek bij ontwikkelingssamenwerking
te vergroten gaat meer aandacht uit naar communicatie over de Millennium Ontwikkelingsdoelen.Instrumenten/activiteitenBij het uitvoeren van het draagvlak beleid maakt Buitenlandse Zaken gebruik
van «online» en «offline» communicatie. Kernboodschappen, doelgroepen
en communicatiekanalen worden op elkaar afgestemd. Een gerichte inzet van online instrumenten maakt het mogelijk specifieke draagvlakactiviteiten
een breder bereik te geven. Daarnaast verbinden internettoepassingen verschillende
initiatieven aan elkaar en vullen zij elkaar aan. Als belangrijk onderdeel
van een integrale draagvlakcommunicatie organiseert Buitenlandse Zaken bijeenkomsten,
zoekt het specifieke doelgroepen bewust op en investeert Buitenlandse Zaken
in het bereiken van doelgroepen die niet automatisch tot de eigen achterban
gerekend kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn het programma Rent an Ambassador, waarbij onze ambassadeurs het gesprek
aangaan met de Nederlandse samenleving en de discussie-avonden van de bewindspersonen
in het land.De instrumenten voor publieksdiplomatie die de afgelopen jaren ten behoeve
van de ambassades in het buitenland zijn ontwikkeld, worden verder geprofessionaliseerd
en uitgebouwd. Met de meest betrokken departementen (Economische Zaken, Landbouw,
Natuurbeheer en Voedselkwaliteit, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) wordt
gezocht naar te behalen synergie op het terrein van internationale beeldvorming.Het debat over Europa wordt actief door het ministerie aangejaagd via
discussiefora op internet, het interactieve weblog van de staatssecretaris
voor Europese Zaken opwww.europahoortbijnederland.nlen vele discussies bij
gelegenheden in het land. Informatievoorziening over Europese samenwerking
vindt, naast woordvoering en publieksoptredens, vooral plaats via internet,
in de vorm van achtergrondinformatie en eigen nieuwsberichten over actuele
gebeurtenissen.Via de websitewww.europaeducatief.nuwordt maandelijks nieuw en actueel
lesmateriaal over Europa ten behoeve van alle onderwijs-niveaus aangeboden.
Door het Europafonds worden derde partijen actief aangemoedigd deel te nemen
aan het debat en eigen activiteiten te organiseren op het gebied van voorlichting
en communicatie. Nadruk ligt hierbij op het ondersteunen van vernieuwende
initiatieven.Op consulair gebied wordt de burger geïnformeerd over de dienstverlening
die hij of zij van het ministerie (inclusief de ambassades in het buitenland)
kan verwachten. In 2008 is een communicatiestrategie tot 2010 opgesteld. Hierin
staat omschreven op welke specifieke doelgroepen Buitenlandse Zaken zich actief
richt. Het gaat daarbij allereerst om Nederlandse reizigers (thema Wijs op
Reis). Daarnaast richt communicatie over risico’s van drugssmokkel zich
primair op de meest kwetsbare doelgroepen (Nederlanders die in Nederland zijn
gedetineerd, jongeren in de grote steden, mensen met schulden en sommige allochtone
groepen in de grote steden). Daarnaast investeert Buitenlandse Zaken in het
verder ontwikkelen van het netwerk van organisaties die zich in de reisbranche
bevinden. Gezamenlijk wordt een aantal activiteiten op het terrein preventie
en voorlichting uitgevoerd.Om een breed publiek te informeren over het belang van het behalen van
de Millennium Ontwikkelingsdoelen (MDG’s) is een speciale projectgroep
(Project 2015) en een MDG-ambassadeur aangesteld. Tijdens voorlichtingsbijeenkomsten
en activiteiten worden burgers actief geïnformeerd over deze doelstellingen
om de armoede in 2015 te halveren. Om de bekendheid met en de betrokkenheid
van het publiek bij ontwikkelingssamenwerking te vergroten wordt samen met
de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling
(NCDO) gewerkt aan de invulling van het subsidiekader. De NCDO zal, in samenwerking
met andere partijen, zorgen voor flankerende draagvlakactiviteiten.Operationele doelstelling 4Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale
organisaties in NederlandTe realiseren prestaties:• Uitvoeren van de aanbevelingen van het project: «my first month in the Netherlands», waarmee de administratieve
drukte voor expats die zich in Nederland vestigen zal worden gereduceerd.• De dienstverlening aan de 33 in Nederland gevestigde internationale
organisaties zal verder zijn verbeterd, onder meer via een verbeterde communicatie met deze doelgroep waardoor zij in staat worden gesteld
hun personeel adequaat te informeren over Nederlandse overheidsregelgeving.• De interdepartementale coördinatie zal verder zijn verbeterd,
onder meer door middel van bijeenkomsten van de Stuurgroep Nederland Gastland
en een effectievere (thematische) communicatie met lagere overheden en uitvoerende
diensten.• Betere informatievoorziening door de realisatie van een nieuwe
website ten behoeve van diplomatieke vertegenwoordigingen en internationale
organisaties in Nederland.Instrumenten/activiteitenServiceverlening en communicatie zijn de belangrijkste instrumenten voor
deze operationele doelstelling. De uitgave van een geactualiseerde protocolgids
is hiervan een voorbeeld, evenals het organiseren van thematische en algemene
informatiebijeenkomsten. De communicatie met de doelgroep zal ook verder worden
geïntensiveerd door middel van locatiebezoeken.Daarnaast zal het ministerie van Buitenlandse Zaken intensief contact
onderhouden met diverse andere departementen en rijksdiensten om werknemers
van Internationale Organisaties en andere expats die zich in Nederland vestigen
optimaal te kunnen faciliteren. Ook private partijen, met name de aanbieders
van telefonie en internet, zullen worden gestimuleerd specifieke aandacht
aan de dienstverlening aan deze groep te geven.B: Budgettaire gevolgen van beleidBedragen
in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen55 42264 46646 150176 36446 35646 35646 356        Uitgaven:               Programma-uitgaven totaal97 14691 60082 64283 08886 94587 04586 945        8.1 Grotere buitenlandse bekendheid met de nederlandse cultuur en
versterking van de culturele identiteit in ontwikkelingslanden.20 28415 06015 15215 21715 29215 29215 292  Juridisch verplicht  40%30%7%7%7%  Overig verplicht  57%67%90%90%90%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  3%3%3%3%3%8.2 Cultureel erfgoed5 3794 9234 8204 8204 8204 8204 820  Juridisch verplicht  100%100%100%100%100%  Overig verplicht  0%0%0%0%0%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  0%0%0%0%0%8.3 Draagvlak Nederlands
buitenlands beleid71 48371 61762 67063 05166 83366 93366 833  Juridisch verplicht  63%61%61%61%61%  Overig verplicht  34%35%35%35%35%  Beleidsmatig nog niet ingevuld  3%4%4%4%4%8.4 Vestigingsklimaat internationale organisaties in Nederland0000000        Ontvangsten759771771771771771771        8.10 Doorberekening Defensie diversen759771771771771771771C: Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid
van het beleidTitel
van het evaluatie-onderzoekOperationele doelstellingJaar van afronding   200620072008200920102011Beleidsdoorlichtingen       Internationaal Cultuurbeleid8.1, 8.2     XBeleidskader publieksdiplomatie8.3   X  Nederlandals
gastheer voor internationale organisaties (zie
ook beleidsartikel 1)8.4  X   Effectenonderzoek       Cultureel EU-voorzitterschapsprogramma Thinking Forward8.1X     HGIS cultuur-
en bezoekersprogramma8.1 X    Cultuurstichting China-Nederland8.2  X   NCDOsubsidiekader/draagvlak
OS8.3   X  Overig evaluatieonderzoek       Ondersteuning filmindustrie in ontwikkelingslanden8.1  X   Kosmopolis (gezamenlijk met OCW)8.1   X  Europafonds8.3X X   NCDOdraagvlakonderzoek (monitoring
systeem)8.3X   X NIET-BELEIDSARTIKEL 9: GEHEIMOp dit artikel worden geheime uitgaven verantwoord.Niet-beleidsartikel
9 GeheimBedragen in EUR 10002007200820092010201120122013Verplichtingen0pmpmpmpmpmpm        Uitgaven0pmpmpmpmpmpmNIET-BELEIDSARTIKEL 10: NOMINAAL EN ONVOORZIENOp dit artikel worden de uitgaven verantwoord die samenhangen met de HGIS-indexering
en onvoorziene uitgaven.Niet-beleidsartikel
10 Nominaal en onvoorzienBedragen in EUR10002007200820092010201120122013Verplichtingen2310 56256 11650 53999 426140 628167 274        Uitgaven:               Uitgaven totaal2310 56256 11650 53999 426140 628167 99410.1 Nominaal en onvoorzien2310 56256 11650 53999 426140 628167 994NIET-BELEIDSARTIKEL 11: ALGEMEENDit artikel behandelt de apparaatsuitgaven van zowel het departement in
Den Haag als de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland, exclusief
de uitgaven voor vakattachés. Het omvat de verplichtingen en uitgaven
aangaande het ambtelijk personeel, de overige personele uitgaven en het materieel.Het ambtelijk personeel betreft de algemene leiding van het departement
(inclusief de ministers en de staatssecretaris), de beleidsdirecties, de ondersteunende
diensten, het uitgezonden personeel op de ambassades, inclusief themadeskundigen
en het lokaal aangenomen personeel op de ambassades. Daarnaast worden in dit
artikel de buitenlandvergoedingen aan uitgezonden personeel, overige vergoedingen
en diverse overige personele uitgaven verantwoord. Tevens zijn de uitgaven
voor het post-actieve personeel van het ministerie opgenomen. De materiële
uitgaven hebben betrekking op de uitgaven voor de exploitatie van en investeringen
in het departement in Den Haag en de vertegenwoordigingen in het buitenland.
Hieronder vallen onder andere de verplichtingen en uitgaven voor huur van
kanselarijen, residenties, personeelswoningen en het gebouw in Den Haag, beveiligingsmaatregelen,
automatisering en communicatiemiddelen, klein onderhoud en bouwkundige projecten.
Op de personele en materiële kosten zijn jaarlijks loon-, prijs-, en
koersontwikkelingen van toepassing. Deze ontwikkelingen dekt Buitenlandse
Zaken af binnen de daarvoor in de HGIS getroffen voorziening (zie artikel
10). Loonkostenstijgingen vloeien met name voort uit afgesloten CAO’s;
de prijsstijgingen waarmee Buitenlandse Zaken te maken heeft passen binnen
het kader van algehele (mondiale) inflatie. Daarnaast spelen koersfluctuaties
tussen met name de euro en de Amerikaanse dollar een belangrijke rol.Niet-beleidsartikel
11 AlgemeenBedragen in EUR10002007200820092010201120122013Verplichtingen712 357756 241713 526715 066683 166683 166683 166        Uitgaven:               Uitgaven totaal718 295761 912744 853728 886664 727672 489677 48911.1 Apparaatsuitgaven718 295761 912744 853728 886664 727672 489677 489        Ontvangsten211 98081 64751 64751 64751 64751 64751 647        11.10 Diverse ontvangsten73 61981 64751 64751 64751 64751 64751 64711.20 Koersverschillen138 361000000Kengetallen
personeel en materieel 2007200820092010201120122013Personeel       Loonkosten departement       Gemiddelde bezetting1 8761 8431 8411 7791 6801 6801 680Gemiddelde prijs64 54869 00075 00078 00078 00078 00078 000Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)121 081127 201138 050138 755131 055131 055131 055        Loonkosten posten (excl. themadeskundigen)       Gemiddelde bezetting1 2201 2811 2481 2481 1951 1951 195Gemiddelde prijs72 02480 00082 00083 00084 00084 00084 000Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)87 862102 509102 299103 561100 361100 361100 361        Loonkosten themadeskundigen (posten)       Gemiddelde bezetting27252423232323Gemiddelde prijs75 54780 00084 00087 00087 00087 00087 000Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)2 0442 0002 0002 0002 0002 0002 000        Totaal loonkosten ambt. Personeel       Gemiddelde bezetting3 1233 1503 1123 0502 8982 8982 898Gemiddelde prijs67 56473 56277 87580 11480 54580 54580 545Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)210 986231 710242 349244 316233 416233 416233 416        Vergoedingen       Gemiddelde bezetting1 2471 3061 2711 2711 2181 2181 218Gemiddelde kosten58 81958 99560 61960 66663 30463 30463 304Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)73 34477 06977 06977 08977 08977 08977 089        Lokaal personeel       Gemiddelde bezetting2 1552 1802 1802 2002 2002 2002 200Gemiddelde prijs37 22437 00038 00038 00038 00038 00038 000Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)80 21780 66082 84083 60083 60083 60083 600        Materieel       Gemiddelde bezetting (inclusief attachés)5 6705 7225 6845 6425 4905 4905 490Gemiddelde kosten51 35355 75548 54445 58540 78642 20043 111Toegelicht begrotingsbedrag (x EUR1000)291 162319 024275 923257 172223 913231 675236 675        Totaal toegelicht begrotingsbedrag655 709708 463678 181662 177618 018625 780630 780(x EUR1000)               Overige apparaatskosten (x EUR1000)62 58653 44966 67266 70946 70946 70946 709        Totaal artikel 11 Apparaatsuitgaven718 295761 912744 853728 886664 727672 489677 489(x EUR1000)       VERDIEPINGSHOOFDSTUKArtikel 1Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging
van mensenrechten1
Versterkte internationale rechtsorde en
eerbiediging van mensenrechtenOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   101 67887 73484 80880 27080 270 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   4 84322 08423 68930 81323 064 nieuwe mutaties 2008   700700700700700 Stand ontwerpbegroting 200980 46078 80592 467107 221110 518109 197111 783104 034104 034Toelichting artikel 1De stijging van 0,7 mln euro hangt samen met de meerjarige intensivering
van de bilaterale mensenrechtenprogramma’s in Kenia en Pakistan.Artikel 2Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire
hulpverlening en goed bestuur2
Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuurOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   759 985744 057725 717725 857723 708 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   206 216149 125147 47396 43996 439 nieuwe mutaties 2008   36 03827 73626 83630 50130 501 Stand ontwerpbegroting 2009744 939790 934915 1651 002 239920 918900 026852 797850 648850 7482
Grotere veiligheid en stabiliteit,
effectieve humanitaire hulpverlening en goed
bestuurOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   1 1551 1591 1641 1641 164 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   492– 12– 17– 17– 17 nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 20091 6531 1071 9521 6471 1471 1471 1471 1471 147Toelichting artikel 2De verhoging in 2008 hangt onder meer samen met de verhoging van het noodhulp-budget
met 20 mln euro in verband met oplopende voedselprijzen en natuurrampen
in onder meer Zuidelijk Afrika. Verder is sprake van een structurele verhoging
voor 2008 en verder in verband met een verhoogde bijdrage aan het Bureau for
Crisis Prevention and Recovery van de VN-organisatie UNDP, het opstarten van
regionale milieu-programma’s in het Grote-Meren-gebied en een uitbreiding
van het bilaterale programma op het terrein van goed bestuur in Pakistan.Artikel 3Versterkte Europese Samenwerking3
Versterkte Europese samenwerkingOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   7 690 2935 296 1906 589 0286 871 1187 053 537 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 466 026  22 514  nieuwe mutaties 2008   66 256– 833 331253 188– 6 742107 535 Stand ontwerpbegroting 20096 802 2727 011 5327 032 2387 290 5234 462 8596 842 2166 886 8907 161 0727 259 1873
Versterkte Europese samenwerkingOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   623 628636 101648 823661 799675 035 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   25 672     nieuwe mutaties 2008    69 23270 61772 03073 470 Stand ontwerpbegroting 2009511 559560 253627 005649 300705 333719 440733 829748 505763 475Toelichting Artikel 3Tabel 1 geeft de verwachte ontwikkeling weer van de Nederlandse afdrachten
aan de EU tot en met 2013.Tabel
1: Nederlandse afdrachten aan
de EU in mln €200820092010201120122013(obv BNP en BTW cijfers
mei 2008, EU ontwerpbegroting
2009 en inwerktreding Eigen Middelenbesluit in ’09).             BNP-afdracht3 5221 0523 3933 3193 5413 564BTW-afdracht981380356395411427Landbouwheffingen418342349356363370Invoerrechten2 1792 4792 5292 5792 6312 684Totaal EU-afdrachten(bruto)7 1004 2546 6286 6506 9477 045Perceptiekostenvergoeding voor inning landbouwheffingen1048687899193Perceptiekostenvergoeding voor inning invoerrechten545620632645658671Totaal perceptiekostenvergoedingen649705719734749763Totaal EU-afdrachten(netto)6 4513 5485 9085 9166 1986 281Meest opvallend in de meerjarige ontwikkeling van de EU-afdrachten in
de komende jaren zijn de kortingen die Nederland heeft bedongen op de afdrachten
aan de Europese Unie. Het totale effect daarvan bedraagt circa 1 miljard euro
per jaar. In de cijfers is uitgegaan van inwerkingtreding van het nieuwe Eigen
Middelenbesluit in 2009, met terugwerkende kracht tot 2007. De Commissie gaat
uit van inwerkingtreding in 2009, de meeste lidstaten hebben het nieuwe Eigen
Middelen besluit inmiddels geratificeerd. De kortingen zijn zichtbaar in de
grote daling van de BNP en BTW afdracht in 2009 en de jaarlijkse kortingen
op de afdrachten in de jaren daaropvolgend.Tabel 2 geeft een toelichting op de mutatie van de Nederlandse afdrachten
aan de EU tussen Miljoenennota 2008 en Miljoenennota 2009.Tabel
2: Mutaties t.o.v. stand MN 2008 20082009201020112012BNP-afdracht– 507– 1 09515– 299– 188BTW-afdracht27– 16– 4442Landbouwheffingen5– 80– 81– 83– 85Invoerrechten98356364371378Totaal EU-afdrachten(bruto)– 377– 833254– 8108Perceptiekostenvergoeding voor inning landbouwheffingen120– 21– 21– 21Perceptiekostenvergoeding voor inning invoerrechten2589919395Totaal perceptiekostenvergoedingen2569707274Totaal EU-afdrachten(netto)– 402– 903183– 7934Er doen zich verschillende ontwikkelingen voor die onderstaand worden
toegelicht:1. De meevaller in de kasbetalingen in 2008 wordt grotendeels veroorzaakt
door de onderuitputting in de definitieve begroting 2007. De technische verwerking
van die meevaller vond plaats via verrekening met de BNP-afdracht in de eerste
maanden van 2008. Door de late aanname door het Europees Parlement van de
laatste aanvullende begroting van 2008 kon dit niet meer in 2007 gebeuren.2. In 2009 zijn de afdrachten fors lager dan geraamd. Deze wordtveroorzaakt
door de betalingen van de Commissie aan structuurfondsen. In de kasritmes
van de Commissie was verondersteld dat in 2009 veel betalingen aan structuurfondsen
zouden plaatsvinden. Door twee oorzaken zal dit naar verwachting anders uitvallen.
Ten eerste komen de betalingen die betrekking hebben op de huidige periode
van de Financiële Perspectieven maar mondjesmaat van de grond. Dit komt
door de verscherpte eisen van de Commissie. Ten tweede worden betalingen uit
de oude periode versneld gedaan (lidstaten focussen zich vooral op het zekerstellen
van de oude betalingen, voordat deze komen te vervallen). Gevolg is een forse
daling van de betalingen in 2009. Dit alles werd duidelijk op basis van de
Voorontwerpbegroting 2009.3. De cijfers voor de BNP en BTW grondslagen van de verschillende lidstaten
zijn aangepast aan de laatste inzichten. Deze zorgen voor een verandering
in de afdrachten voor de jaren 2009 en verder.Artikel 4Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede4
Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoedeOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   937 1051 079 2611 231 3241 289 1521 602 909 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 76 579– 123 990– 239 344– 72 204– 73 901 nieuwe mutaties 2008   94 834160 85236 47614 67015 131 Stand ontwerpbegroting 2009827 5391 018 179959 751955 3601 116 1231 028 4561 231 6181 544 1391 696 4724
Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoedeOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   38 08840 59319 99019 99019 990 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 232244 580232 nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 200915 23139 72989 94237 85640 83719 99020 57020 22220 222Toelichting artikel 4De mutaties op dit artikel hangen samen met de sub-artikelen 4.3 (verhoogde
economische groei) en 4.2 (armoedevermindering). Bij artikel 4.3 is in de
periode 2008–2011 per saldo sprake van een verhoging als gevolg van
aanpassingen bij private sector programma’s in partnerlanden. Zo is
het bilaterale landenprogramma in Rwanda in 2008 met 2,4 mln euro verhoogd
in verband met onder meer rurale programma’s; in zowel 2009 als 2010
is sprake van een ophoging met 0,9 mln euro. In Kenia wordt bijgedragen aan
een WB-programma gericht op het terugdringen van regeldruk. Verder is in Nicaragua
sprake van vertragingen bij het bilaterale programma als gevolg waarvan het
budget voor 2008 met 0,5 mln euro wordt verlaagd. Bij artikel
4.2 is sprake van een afbouw van de macrosteun in Vietnam. Dit leidt tot verlagingen
van 6 mln euro in 2008 oplopend tot 12 mln euro in 2011. In Rwanda wordt macrosteun
juist opgestart (3 mln euro in 2008 oplopend tot 6 mln in 2011). Daarnaast
wordt in 2008 eenmalig met 3 mln euro bijgedragen aan het IMF (Emergency Natural Disaster Assistance en Emergeny
Post-Conflict Assistance faciliteiten) ten behoeve van onder meer post conflict landen die getroffen worden door natuurrampen.
Ook wordt bijgedragen aan het loket voor fragiele staten binnen de Afrikaanse
Ontwikkelingsbank (2 mln euro in 2008, 9 mln per jaar in de periode 2009–2011).
Verder wordt de omvang van het artikel beïnvloed door het gebruikelijke
parkeerkarakter van dit artikel samenhangende met de ontwikkeling van het
ODA-budget. Het betreft verhogingen vanaf 2008 als gevolg van hogere BNP-ramingen.Artikel 5Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling5 Toegenomen menselijke
ontplooiing en sociale ontwikkelingOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   1 742 1611 820 6361 821 4431 820 4431 804 033 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 3 161– 18 937– 27 637– 48 737– 33 827 nieuwe mutaties 2008   – 7 8166499 2958 1528 152 Stand ontwerpbegroting 20091 190 1211 653 3411 581 0351 731 1841 802 3481 803 1011 779 8581 778 3581 778 358Toelichting artikel 5De verlaging in 2008 is met name samen met neerwaartse aanpassingen bij
het bilaterale onderwijsprogramma in Pakistan, onder meer als gevolg van vertragingen
door de opschorting van de hulp. Ook is besloten om het landenprogramma in
Pakistan, mede in het licht van de indeling van dit land onder het profiel «Veiligheid &
Ontwikkeling», meer te richten op goed bestuur en mensenrechten. Verder
is in 2008 sprake van een verhoging van het landenbudget gezondheid in Vietnam
met 2,8 mln euro, onder meer als compensatie voor onderbesteding in voorgaande
jaren. Ook in 2009 en latere jaren worden verlagingen doorgevoerd in het onderwijsprogramma
in Pakistan. Anderzijds is sprake van ophogingen bij het landenprogramma gezondheid
in Vietnam en de op SRGR gerichte programma’s in Bangladesh en Nicaragua. Artikel 6Beter beschermd en verbeterd milieu6 Beter
beschermd en verbeterd milieuOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   418 456426 369478 274577 228376 303 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 17 41317 59510 8354 9785 978 nieuwe mutaties 2008   – 9 706– 3106 7494 1094 109 Stand ontwerpbegroting 2009282 676336 253356 008391 337443 654495 858586 315386 390386 390Toelichting artikel 6De mutaties worden verklaard door aanpassingen in de budgetten van bilaterale
landenprogramma’s in partnerlanden. Zo wordt in Vietnam het budget voor
zowel het milieuprogramma als het drinkwaterprogramma structureel verlaagd
(circa 7 mln euro in 2008 en 9 mln euro in 2009). Dit hangt samen met de aanpassing
van het OS-programma in verband met de indeling van Vietnam in het brede-relatie-profiel
van de partnerlanden. Ook in Egypte is in dit kader een verlaging doorgevoerd
(225 000 euro in 2008, 950 000 euro in 2009). Verder is in Kenia
als gevolg van de politieke situatie in 2008 vertraging ontstaan in het landenprogramma
(verlaging 4 mln euro). Verder zal in Rwanda vanaf 2009 een meerjarig programma
op het gebied van hernieuwbare energie aanvangen (10 mln euro in 2009, 15
mln euro in zowel 2010 en 2011).Artikel 7 Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland
en regulering van het personenverkeer7
Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van het personenverkeerOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   87 41987 79987 88287 29285 544 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008   – 1 000     mutatie 1e suppletore begroting 2008   97 376101 7045 4015 6699 145 nieuwe mutaties 2008     38 13136 77539 674 Stand ontwerpbegroting 200986 903104 127111 681183 795189 503131 414129 736134 363134 9597
Welzijn en veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en regulering van het personenverkeerOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   28 10128 10128 10128 10128 1010mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   8 7398 5398 5398 5398 539 nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 200925 19328 19141 12736 84036 64036 64036 64036 64036 640Toelichting artikel 7De budgettaire bijstelling is het gevolg van een hogere raming van de
kosten van de asielopvang. De hogere kosten zijn overwegend het gevolg van
een stijgende instroom van asielzoekers in de opvang. Deze kosten zijn voor
een deel toe te rekenen aan ODA.Artikel 8 Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming
in en buiten Nederland8
Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten NederlandOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   92 42485 18286 08286 08286 082 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008   1 000     mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 1 824– 2 540– 2 994863963 nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 200977 86586 97697 14691 60082 64283 08886 94587 04586 9458
Versterkt cultureel profiel en
positieve beeldvorming in en buiten NederlandOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   771771771771771 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008         nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 2009755756759771771771771771771Toelichting Artikel 8Geen nieuwe mutaties.Artikel 9Geheim9
GeheimOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   pmpmpmpmpm mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008         nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 2009000pmpmpmpmpmpmToelichting artikel 9Geen nieuwe mutaties.Artikel 10 Nominaal en onvoorzien10
Nominaal en onvoorzienOpbouw uitgaven (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   127 058135 444128 793141 102169 554 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   – 115 246– 90 454– 65 580– 29 478– 28 928 nieuwe mutaties 2008   – 1 25011 126– 12 674– 12 1982 Stand ontwerpbegroting 2009151992310 56256 11650 53999 426140 628167 994Toelichting artikel 10De mutaties zijn het gevolg van wijzigingen in de ramingen voor de inflatie
(pBBP).Artikel 11 Algemeen11
AlgemeenOpbouw uitgaven (EUR 1000)200720072007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   716 605689 674668 666649 448651 657 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   45 09755 20460 19915 25820 811 nieuwe mutaties 2008   210– 25212121 Stand ontwerpbegroting 2009653 443650 211718 295761 912744 853728 886664 727672 489677 48911
AlgemeenOpbouw ontvangsten (EUR 1000)200520062007200820092010201120122013Stand ontwerpbegroting 2008   80 83350 83350 83350 83350 833 mutatie Nota van Wijziging 2008         mutatie amendement 2008         mutatie 1e suppletore begroting 2008   814814814814814 nieuwe mutaties 2008         Stand ontwerpbegroting 200956 413275 938211 98081 64751 64751 64751 64751 64751 647Toelichting artikel 11De mutatie op de uitgaven voor 2008 houdt verband met budgettaire overhevelingen
die betrekking hebben op de huisvestingskosten.BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInleidingIn deze paragraaf komen alleen de ontwikkelingen op het terrein van de
integrale bedrijfsvoering aan de orde die van belang zijn in termen van risico’s
en daarmee samenhangende beheersmaatregelen.TaakstellingHet kabinet Balkenende IV heeft een ambitieus vernieuwingsprogramma voor
de Rijksoverheid opgezet, waarbij naast een forse reductie van het personeelsbestand
ook verbeteringen in de werkwijze moeten worden aangebracht. Voor het ministerie
van Buitenlandse Zaken betekent de taakstelling dat in vier jaar tijd de formatie
moet worden ingekrompen met 391 fte. Daarnaast moet ruimte gevonden worden
voor de nieuwe beleidsprioriteiten (30 fte). Deze reductie wordt verdeeld
over beleidssector, ondersteuning en postennet, waarbij de ondersteuning in
absolute zin het grootste deel voor haar rekening neemt. De afslanking van
het personeelsbestand zal geleidelijk gaan. Voor de uitvoering van de maatregelen
zoals uitgewerkt in het voorstel Taakstelling Buitenlandse Zaken is een implementatie
team gevormd. Dit team draagt zorg voor de volledig- en tijdigheid van de
taakstelling in kwantitatieve zin en voor de implementatie van de voorgestelde
verbetermaatregelen.Slimmer samenwerken tussen Nederlandse ambassadesOm de groei van taken en eisen die worden gesteld aan het postennet het
hoofd te kunnen blijven bieden met minder mensen, is het voornemen om de administratie
(met name bedrijfsvoering, verwerking paspoort- en visumaanvragen) waar mogelijk
regionaal te bundelen. Hiertoe worden pilots opgezet, die in 2010 worden geëvalueerd.Resultaatgericht managementDe beleidsintensiveringen van de bewindspersonen zijn vertaald in jaarplannen
en meerjarige strategische plannen voor de Nederlandse ambassades en directies.
De komende jaren zal de nadruk liggen op beleidsuitvoering: monitoring van
de plannen, resultaatmeting en bijsturing waar nodig.KennismanagementDe ambitie om slimmer en beter te werken betekent ook dat we in onze werkprocessen
meer ruimte zullen geven aan kennisverwerving en leren om deskundigheid van
medewerkers en daarmee kwaliteit te verhogen. Daarbij gaat het om andere manieren
van werken die niet alleen betrekking hebben beheer en bedrijfsvoering maar
ook op beleidsvoering. Kennis over beheer en beleid zal meer en beter gemanaged
worden. Onder andere door praktijkgerichtere training, ruimte voor leren op
de werkplek, het bevorderen van een lerende houding en het beter gebruiken
van ervaringen voor leerdoeleinden, bijvoorbeeld door het inzetten van mentoren
of communities of practice.Herziening regelgevingHet proces van integrale vereenvoudiging van de regelgeving, ter vermindering
van de (perceptie van) regeldruk, zal worden gecontinueerd. De nieuwe regelgeving
zal gestalte krijgen vanuit een risico-georiënteerd en «principle
based» perspectief. Tegelijkertijd draagt het management de integrale
verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering. Bij deze exercitie krijgt een
meer gebruikersvriendelijke presentatie en betere ontsluiting van de regelgeving
speciale aandacht.InformatiesystemenIn 2008 wordt de uitbesteding van het technisch en applicatief beheer
van het informatiesysteem voor de financiële en personele administratie
opnieuw aanbesteed. Dit moet eind 2008 resulteren in een nieuw contract. Indien
dit een contract is met een nieuwe externe leverancier, is er in de overgangsperiode
een risico wat betreft de continuïteit. In dat geval is voorzien in een
overgangsperiode van enkele maanden.De koppeling van het informatiesysteem met P-direkt voor de verwerking
van de salarissen wordt per 1 januari 2009 in gebruik genomen.VoorschottenbeheerSinds 2006 zijn grote stappen gemaakt in het verbeteren van het voorschottenbeheer.
Een groot deel van de oude voorschotten is afgewikkeld en de uitvoering van
het rappel- en sanctiebeleid is verbeterd. Er wordt strikt toegezien op de
toepassing van de geldende regelgeving om te voorkomen dat nieuwe achterstanden
ontstaan.Consulaire dienstenMet de consulaire dienstverlening zijn vaak veel belangen gemoeid met
een groot afbreukrisico voor het ministerie. Onzorgvuldig handelen kan grote
kosten tot gevolg hebben en de reputatie van Nederland in het buitenland en
het vertrouwen van de Nederlandse burgers ernstig schaden. Om de genoemde
risico’s af te dekken worden de processen voortdurend gemonitord, geanalyseerd,
verbeterd en geoptimaliseerd. Onderdeel hiervan is onder andere het creëren
van expertisecentra en regionale samenwerkingsverbanden en het invoeren van
nieuwe en het verbeteren van bestaande geautomatiseerde informatiesystemen.
De activiteiten leidend tot optimalisering zijn een belangrijk aandachtspunt
in de bedrijfsvoering.VeiligheidHet ministerie van Buitenlandse Zaken opereert in steeds meer gebieden
die als risicovol worden gekwalificeerd, zoals landen in Azië en het
Midden-Oosten. Maar ook in bepaalde regio’s in Afrika nemen de spanningen
toe. De veiligheidsrisico’s kunnen ambassades in de uitvoering van hun
taken – ernstig – belemmeren.Het ministerie spant zich in om zijn medewerkers op de Nederlandse vertegenwoordigingen
op een zo veilig mogelijk wijze hun werkzaamheden uit te laten voeren en probeert
zo goed mogelijk huisvestingsoplossingen te vinden die resulteren in een aanvaardbare
mate van veiligheid. Om dit te realiseren maakt het ministerie continu dreigingsanalyses,
inventariseert het risico’s en treft het aanvullende fysieke maatregelen
of scherpt het de beveiliging aan. Soms komt het voor dat ambassades tijdelijk
worden verplaatst of gesloten.Diplomaten van het ministerie van Buitenlandse Zaken worden niet alleen
geplaatst op ambassades, maar ook in toenemende mate als politiek of ontwikkelingssamenwerkingadviseur
toegevoegd aan missies in bijvoorbeeld Afghanistan of Soedan. Medewerkers
die geplaatst worden in een risicogebied krijgen in samenwerking met het ministerie
van Defensie een voorbereidingsprogramma aangeboden.IntegriteitOok dit jaar vormt de bevordering van integer handelen van zowel medewerkers
individueel als van de organisatie een aandachtspunt. Het onderwerp vergt
constant onderhoud. De aard van het werk van het ministerie brengt met zich
mee dat mensen rouleren. Het is daarom van belang Nederlandse ambassades blijvend
te ondersteunen in het streven ook onder niet altijd makkelijke
omstandigheden professioneel en open te handelen. Bewustwording en communicatie
spelen een grote rol daarbij. Daarnaast krijgen onderwerpen als (voorkoming
van) corruptie en fraude waarmee ambassades extern geconfronteerd worden meer
en meer aandacht. Een verdere afstemming met ontwikkelingen binnen de rest
van de rijksdienst, maar ook met ontwikkelingen binnen de Europese Unie wordt
nagestreefd.Voorts houdt het ministerie toezicht op financiële transacties door
middel van interne controle.Archief- en dossierbeheerDe Algemene Rekenkamer constateerde in haar jaarverslag 2007 weliswaar
een verbetering van het archiefbeheer maar stelde tegelijkertijd vast, dat
het nog niet voldoet aan de te stellen eisen. Het verhogen van het bewustzijn
over goed archief en dossierbeheer blijft daarom een prioriteit. De in 2008
ingezette driesporenstrategie wordt gecontinueerd en geïntensiveerd.
Naast aandacht voor een goede aflegdiscipline van medewerkers (spoor 1), zal
de archieffunctie op het departement worden gecentraliseerd (spoor 2). Daarmee
worden de aansturingsmogelijkheden op kwaliteit en capaciteit van de archiefmedewerkers
vergroot.Tenslotte zullen de eerste pilots digitaal archiveren uitgevoerd worden.
Met dit laatste spoor wordt aangesloten bij het toenemende stroom van digitale
informatie en informatieverwerking.Een gebrek aan archiefmedewerkers die op een buitenlandse post willen
werken heeft geleid tot een klein aantal niet bezette functies in het buitenland.
De betreffende Nederlandse ambassades zijn verantwoordelijk voor OS-projecten
met grote financiële belangen. De oplossing wordt gezocht in de inzet
van tijdelijke ondersteuningsmissies.Duurzame bedrijfsvoeringDe rijksoverheid wil zelf een van de koplopers zijn in duurzame bedrijfsvoering.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken draagt bij aan de realisatie van de
Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling (KADO) door de criteria uit het
Duurzaam Inkopen beleid voor inkopen, zoals beschreven in de begroting van
het ministerie van VROM, te implementeren. Het ministerie van Buitenlandse
Zaken levert tevens via het programma duurzame bedrijfsvoering 2006–2010, Samen een duurzaam geheeleen bijdrage aan de klimaatneutrale
overheid in 2012 en het 100% duurzaam inkopen in 2010.De aanpak is eenvoudig en effectief en verloopt langs de lijn: consumeren,
reduceren, compenseren en rapporteren. Bij de thema’s waar het mogelijk
is, wordt een start gemaakt met het toepassen van de principes van cradle to cradle (C2C afval = voedsel).Een extra uitdaging vormen de Nederlandse vertegenwoordigingen. Het ministerie
maakt serieus werk van duurzaam huisvesten in het buitenland. Om kennis en
ervaring op te doen is een pilotproject duurzame nieuwbouw kanselarij Canberra
gaande. Tevens wordt in pilots onderzocht op welke wijze de Nederlandse ambassades
meer van duurzame energie gebruik kunnen maken.AGENTSCHAPSPARAGRAAFCentrum tot Bevordering van de Import uit ontwikkelingslanden
(CBI)Het CBI is het agentschap van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het
heeft als opdracht het duurzaam versterken van de concurrentiekracht van bedrijven
uit OS-landen op de Europese markt. Het agentschap CBI draagt bij aan het
realiseren van operationele doelstelling 4.3: Een beter
ondernemingsklimaat in ontwikkelingslanden en versterking van hun concurrentievermogen,
zowel nationaal als internationaal.Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kasstroom van het departement
naar het agentschap.Tabel
1 Ontvangen kasmiddelen van opdrachtgever DGIS (bedragen in EUR 1000) 2007200820092010201120122013ECP9 6779 91910 64811 48112 91612 78611 229BSOD3 7213 6003 6003 6003 6003 6003 960Marktinformatie3 6313 8683 8413 8363 9244 0084 609Training3 3563 6884 2464 8984 9605 0065 602ITC2 369      Kasmiddelen22 75421 07522 33523 81525 40025 40025 400ECP = Export Coaching ProgrammeBSOD = Business Support Organisation DevelopmentITC = International Trade Center (WTO/UNCTAD)1. Baten en LastenTabel
2 Meerjaren baten en lasten (bedragen in EUR 1000) 2007200820092010201120122013Baten       opbrengst moederdepartement24 69517 27917 89924 68225 26325 86225 270bijdrage moederdepartement ITC2 368      opbrengst derden555600600600600600600rentebaten62303030303030Totale baten27 68017 90918 52925 31225 89326 49225 900        Lasten       apparaatskosten       – personele kosten2 4001 9011 9692 7152 7792 8452 779– materiele kosten22 53815 37815 93021 96722 48423 01722 489bijdrage ITC2 368      rentelasten4101519212222afschrijvingskosten       – materieel182275334312309300300Dotaties voorzieningen12555555Totale lasten27 50417 56918 25325 01825 59826 18925 595        Saldo van baten en lasten176340276294295303305A. BatenOpbrengsten moederdepartementIn onderstaande tabel worden de financiële waarden weergegeven van
de verleende en verwachte opdrachten per product.Tabel
3 Productie (bedragen in EUR 1000) 2007200820092010201120122013ECP13 7994 8517 46711 08810 75310 84810 649BSOD4 4274 8402 2004 8405 2805 2804 400Marktinformatie3 3613 7383 9334 1284 2904 4854 678Training3 1083 8504 3004 6004 9005 2005 494Totaal24 69517 27917 89924 65625 22325 81325 221Afrekening vindt plaats op het moment dat af te rekenen eenheden opgeleverd
kunnen worden. De nog niet opgeleverde eenheden worden nog niet als omzet
aangemerkt, maar toegevoegd aan het onderhanden werk.De productie die voor 1 januari 2006 is opgestart wordt afgerekend tegen
kostprijs (ex-post). Productie die vanaf 1 januari 2006 is gestart wordt
afgerekend tegen vooraf vastgestelde prijzen (ex-ante). Als efficiencyprikkel
en om het risico uit te sluiten dat kosten van de nieuwe productie (vanaf
1 januari 2006) ten onrechte wordt toegerekend aan de oude productie,
is een vast bedrag voor het totaal van de oude productie bepaald. Ook zijn
er marges ingebouwd binnen welke de prijs en de aantallen dienen te bewegen.Doelmatigheid; informatie over de geraamde productieTabel
4 Productie (aantallen) 2007200820092010201120122013ECP30490134186169164161ECP opdracht 1304881129734––ECP opdracht 2–22289135164161        BSOD611511121210        Marktinformatie491 360575 000605 000635 000660 000690 000719 721        Training1 4801 9252 1502 3002 4502 6002 747Tabel
4 a (Q per product) Opdracht 1 2007Opdracht 1 2008Opdracht 2 20072008 e.v.20072008 e.v.ECP45 39353 61566 145    BSOD   737 770440 000  Marktinfor5matie     6.846.5Training     2 1002 100Opbrengst derdenVan organisaties uit Europa, waaronder de EU, Noorwegen, Zwitserland en
Zweden, worden additionele opdrachten verwacht voor het product marktinformatie.
Deze opdrachten bestaan uit het toegang verlenen tot opgebouwde databases
en het toestemming geven voor gebruik van teksten. Daarnaast wordt door de
aan programma’s en trainingen deelnemende bedrijven, organisaties en
deelnemers eigen bijdragen betaald.RentebatenDe rentebaten worden verkregen door het positieve saldo op het rekening
courant bij de Rijkshoofdboekhouding. Het vermelde bedrag is een schatting
op basis van ervaringscijfers.B. LastenPersonele kostenIn 2009 werken er bij het CBI 20 fte ambtenaren en 22 fte inhuur. De personeelsuitgaven
bedragen in 2009 ongeveer 2 900 000 euro. De personele lasten bedragen
in 2009 1 969 000 euro.Het verschil tussen de personele uitgaven (volgens het kasstelsel) en
personele lasten (volgens het baten-lastenstelsel) wordt veroorzaakt door
productie met een productietijd van meer dan één jaar. Voor
deze productie worden de personele uitgaven, voor zover die verband houden
met productie die nog niet is opgeleverd, aan het onderhanden werk toegevoegd.
Pas in het jaar dat de productie wordt opgeleverd worden deze uitgaven als
last genomen. Een gevolg van deze systematiek is dat de personele uitgaven
in 2009 voor een gedeelte als personele lasten worden genomen in latere jaren.Materiële kostenTabel
5 Categorieën materiële kosten (bedragen in EUR 1000)Externe expertise11 151Publicaties1 192Reis- en verblijfkosten deelnemers1 501Organisatie seminars678Organisatie/deelname beurzen719Kosten t.b.v. opbrengst derden46Huisvestingskosten344Kantoorkosten154Uitbesteding ondersteunende werkzaamheden102Algemene kosten31Bankkosten en koersverschillen10Totaal15 930CBI is gehuisvest in de Beurs-WTC in Rotterdam. In 2009 wordt de kantoor-
en archiefruimte gehuurd van de Rijksgebouwendienst voor een huurbedrag van
300 000 euro.RentelastenDe rentelasten vloeien voort uit rente- en aflossingsdragend vermogen
dat via de leenfaciliteit van het Ministerie van Financiën is verkregen.
Het rentepercentage voor toekomstige leningen is op 4% gezet.AfschrijvingskostenDe materiële vaste activa bestaat uit: inventaris, hard- en software
en verbouwingen. De afschrijvingstermijnen zijn respectievelijk 5 jaar, 3
jaar, en 5 jaar. De afschrijvingskosten zijn als volgt te verdelen:Tabel
6 Afschrijvingskosten (bedragen in EUR 1000) 20092010201120122013Inventaris45 00055 00056 00050 00050 000Hard- en software241 000202 000200 000200 000200 000Verbouwing48 00055 00053 000500 00050 000Totaal334 000312000309 000300 000300 000Dotaties aan voorzieningenCBI houdt een voorziening aan voor dubieuze debiteuren. Deze voorziening
is bedoeld voor de opvang van het risico van wanbetaling door contractpartijen.C. Saldo van baten en lastenHet resultaat wordt aan het vermogen van het agentschap toegevoegd.2. KasstroomoverzichtTabel
7 Kasstroomoverzicht 2009 (bedragen in EUR 1000) 2007200820092010201120121. Rekening courant RHB 1 januari3 2243 4941 5005005005002. Totaal operationele kasstroom670– 1 569– 629280290300  -/- totaal investeringen307300300300300300  +/+ totaal boekwaarde desinvesteringen––––––       3. Totaal investeringskasstroom– 307– 300– 300– 300– 300– 300  -/- eenmalige uitkeringen aan moederdepartement–––––   +/+ eenmalige storting door moederdepartement–––––   -/- aflossingen op leningen93175229280290300  +/+ beroep op leenfaciliteit03003003003003004. Totaal financieringskasstroom– 93– 125– 71– 20– 10–5. Rekening courant RHB 31 december3 4941 500500500500500Toelichting kasstroomoverzichtIn deze operationele kasstroom zijn de te ontvangen kasmiddelen van opdrachtgever
DGIS voor de geplande productie verwerkt. Omdat het CBI, naar verwachting,
in 2008 meer zal uitgeven dan het van het moederdepartement in dat jaar ontvangt
ontstaat er een negatieve operationele kasstroom. Dit wordt opgevangen uit
het saldo van de liquide middelen per 1 januari 2008.BIJLAGE 1. MOTIES EN TOEZEGGINGENOmschrijvingHerkomstStand van zakenIn EU-kader
pleiten voor nadere oproepen tot normalisatie in reactie op de ontwikkelingen
in Birma en agendering van bespreking
van de situatie i.h.k.v. de VNVR21 501-02, nr. 770Verzonden op 27 september 2007
(31 214, nr. 1)M zal naar TKterugkoppelen
zodra meer bekend is over mogelijke sanctiesdie
nu in EU-kader besproken en uitonderhandeld
wordenHand. TK nr.
6Verzonden op 4 oktober 2007 (31 214,
nr. 9)Nederland zal onderzoeken
welke NL’se bedrijven investeren in Birma op een wijze die de bevolking
benadeeltHand. TK nr.
6Verzonden op 4 oktober 2007
(31 214, nr. 9)Motie 31 214, nr. 2 (Peters c.s.) over een algeheel EU-verbod
op investeringen in Birmese staatsbedrijvenHand. TK nr. 6Verzonden op 4 oktober 2007 (31 214, nr. 9)Motie 31 214, nr. 5 (Van Velzen/Van Dam) over
een Europese investerings- en importboycot op BirmaHand. TK nr. 6Verzonden op 4 oktober 2007 (31 214,
nr. 9)Kabinetsreactie op WRR-rapport «Europa in Nederland»Hand. TK nr.
9Verzonden op 4 oktober 2007 (31 202,
nr. 5)T zal de Kamer informeren over de humanitaire situatie,
de vluchtelingensituatie en de Ethiopische aanwezigheid in Somalië21 501-02, nr. 770 T zal de Kamer informeren over stand van zaken WTO/Doha-besprekingen
v.w.b. mogelijke vrijwaringsmaatregelen voor bepaalde landbouwproducten uit
derde landen met prijsverstorende werking21 501-02, nr. 770Verzonden
op 29 februari 2008 door MinEZ (25 074,
nr. 149)T zal de Kamer informeren over evt. verschil in beleid
van EU-lidstaten over al dan
niet uitzetting van uitgeprocedeerde Iraanse homoseksuele of christelijke asielzoekers naar
Iran21 501-02, nr. 770Voldaan door StasJus op 1 november 2007
tijdens AOMotie 23 490, nr. 469 (Kuiken c.s.) over het
benoemen van illegale wapenhandel als speerpunt van het Sloveense voorzitterschap23 490, nr. 478 In behandelingDe TK informeren
over agenda, mandaat en inzet clustermunitieconferentie Wenen21 501-02, nr. 778Verzonden op 4 december 2007 (21 501-02. nr. 781)T zegt toe dat de Kamer in de komende MvT bij het
Hervormingsverdrag een overzicht ontvangt van de veranderingen in het Hervormingsverdrag
ten opzichte van de bestaande Verdragen21 501-02, nr. 778VoldaanMotie 31 200 V, nr. 49 over bescherming
van religieuze minderheden in IrakHand. TK nr.
20/21Verzonden op 29 februari 2008
(23 432, nr. 248)Motie 31 200 V, nr. 25 over contact met mensenrechtenactivisten
en de oppositie in ZimbabweHand. TK nr.
20/21Verzonden op 11 december 2007
(21 501-02, 31 200 V, nr. 784)Motie 31 200 V 47 over het niet terugsturen
van Noord-Koreaanse vluchtelingen naar ChinaHand. TK nr.
20/21Verzonden op 17 december 2007
(31 263, nr. 4)M zal bezien of meer middelen nodig zijn voor Stichting
Epafras ten behoeve van gedetineerdenbegeleidingHand. TK nr.
20/21Brief met subsidiebeschikking
voor 660 000 euro op 15 mei 2008 aan Stichting Epafras verzondenNederland zal
bij de Europese Commissie bepleiten
dat in EU-programma’s meer
aandacht wordt besteed aan de bescherming van kwetsbare groepen, zoals de
Assyrische christenen in IrakHand. TK nr.
20/21Meegenomen in brief DAM-73/08
d.d. 29 februari 2008 (23 432, nr. 248)Jaarlijkse rapportage over de voortgang van het mensenrechtenbeleidHand. TK nr.
20/21Voorzien voorjaar 2009Nederland zal
zich inzetten voor een EU-importverbod
van producten gemaakt met de ergste vormen van kinderarbeidHand. TK nr.
20/21DoorlopendFaciliteren van een ontmoeting van mevrouw Kionka,
speciaal EU-vertegenwoordiger
voor mensenrechten met Europees
Platvorm voor Internationale Bescherming van het Recht op GodsdienstvrijheidHand. TK nr.
20/21Wordt meegenomen in mensenrechtenrapportage,
voorjaar 2009Voor de Kamerleden die zullen deelnemen aan de klimaatconferentie
in Bali zal een briefing worden
gehoudenHand. TK nr.
20/21VoldaanNederland zal
voorstellen voor projecten voor de opvang van vluchtelingen uit Irak positief
in overweging nemenHand. TK nr.
20/21Meegenomen in brief d.d. 29 februari
2008 (23 432, nr. 248)De Kamer zal worden geïnformeerd over de besteding
van extra fondsen voor duurzame energieHand. TK nr.
20/21In behandelingDe Kamer zal schriftelijk worden geinformeerd over
de hulpverlening door het fregat Van NesHand. TK nr. 20/21Verzonden op 8 januari 2008 (31 200 V, nr. 69)De Kamer, i.h.k.v. de mensenrechtenrapportage,
informeren over de rol van speciaal EU-vertegenwoordiger
voor de mensenrechten KionkaHand. TK nr.
20/21Wordt meegenomen in mensenrechtenrapportage,
voorjaar 2009De Kamer zal geïnformeerd worden over de uitkomsten
van het gesprek (te houden in januari) met voorzitter Terpstra van NOC-NSF
met M en Stas VWS over de Olympische Spelen en mensenrechtenHand. TK nr.
20/21Voldaan tijdens 2e termijn regering
tijdens Begr. Behandeling op 13/11/07Brief over het Nederlandse
beleid ten aanzien van Rusland (zie
ook pidnr. 440)Hand. TK nr.
20/21Verzonden op 15 februari 2008
(31 200V, nr. 73)De artikel 100-brief over de eventuele verlenging
van de Nederlandse missie in Afghanistan zal
ook ingaan op de financiering ervanHand. TK nr. 20/21Verzonden d.d. 30 november 2007 (27 925, nr. 279)De Kamer zal geïnformeerd worden over een mogelijke Nederlandse
bijdrage aan EUFOR TsjaadHand. TK nr.
20/21Verzonden op 14 februari 2008
(29 521, nr. 51)De Kamer zal geinformeerd worden over een mogelijke Nederlandse
bijdrage aan UNAMID-missie in SudanHand. TK nr. 20/21Verzonden op 11 maart 2008 (1664)De Kamer zal geinformeerd worden over subsidieaanvragen
voor het mensenrechtenfondsHand. TK nr.
20/21Wordt meegenomen in mensenrechtenrapportage,
voorjaar 2009De Kamer zal schriftelijk geïnformeerd worden
over de manier waarop Nederland mensenrechtenactivisten
zal steunen, zoals Olif in Papua, Tsvan Girai in Zimbabwe,
de dissidenten in Cuba, Jin Yang en Hu Yang in China en
Razaghi in IranHand. TK nr.
20/21Verzonden op 6 december
2007 (31 263, nr. 3)De mensenrechtenambassadeur
(MRA) zal bij zijn bezoek aan China bepleiten
dat de UNHCRtoegang krijgt tot
Noord-Koreaanse vluchtelingen in ChinaHand. TK nr.
20/21Verzonden op 17 december 2007
(31 263, nr. 4)Motie 31 200 V, nr. 55 Notitie over de
rol van abortuswetgeving in het buitenlands beleidHand. TK nr. 20/21Motie is meegenomen in de mensenrechtennotitie.
Verzonden op 1 april 2008 per brief (31 263, nr. 9)Motie 31 200 V, nr. 40 inzake summit over
het terugdringen van moedersterfteHand. TK nr. 20/21Meegenomen in de lijst met Kamervragen die op 6 mei
2008 (2248)Motie 31 200 V, nr. 53 over het Unifem-Afghanistan programmaHand. TKnr. 20/21r (27 925, nr. 311)Motie 31 200 V, nr. 50 over gebruikmaking
van familiestructuren in het ontwikkelingsbeleidHand. TK nr. 20/21Motie is meegenomen in de mensenrechtennotitie.
Verzonden op 1 april 2008 (31 263, nr. 9)Motie 31 200 V, nr. 41 over de coördinatievan Nederlandse
initiatieven inzake MDG5Hand. TK nr.
20/21Alle voorstellen zijn goedgekeurd
en deze worden in gang gezet om de MDG 5
bijeenkomst te gaan organiserenMotie 31 200 V, nr. 45 aanpak van kinderarbeid
en de rol van de ambassadeHand. TK nr.
20/21Wordt meegenomen in mensenrechtenrapportage,
voorjaar 2009Motie 31 200 V, nr. 28 over alternatieve
agrarische productie in UruzganHand. TK nr.
20/21Verzonden op 14 december 2007
(27 925, 31 200 V, nr. 286Motie 31 200 V, nr. 24 over versterking
van politieopbouw in AfghanistanHand. TK nr.
20/21Verzonden op 15 feburari 2008
(27 925, nr. 295)Motie 31 200 V, nr. 39 over het terugdringen
van moedersterfteHand. TK nr.
20/21Verzonden op 6 mei 2008 (2248)Motie 31 200 V, nr. 57 over de opvang van
weeskinderenHand. TK nr. 20/21Verzonden op 1 april 2008 (31 200
V, nr. 84)Motie 31 200 V, nr. 59 over uitbreiding van
het aantal Nederlandse politietrainers
in AfghanistanHand. TK nr.
20/21Meegenomen in brief d.d. 15
februari 2008 (27 925, nr. 295)Motie 31 200, nr.  46 over leerplicht van
ieder kind tot 14 jaarHand. TK nr.
20/21DoorlopendMotie 31 200 V, nr.  23 over een strategisch
communicatieplanHand. TK nr.
20/21In behandelingMotie 31 200 V, nr. 27 over de opvang vluchtelingen
uit Irak en regioHand. TK nr.
20/21Verzonden op 29 februari 2008
(23 432, nr. 248)Motie 31 200 V, nr. 26 over het zoveel
mogelijk in de openbaarheid voeren van het mensenrechtenbeleidHand. TK nr.
20/21Meenemen in mensenrechtenrapportage,
voorjaar 2009Motie 31 200 V, nr. 58 over aanpak van
kindersekstoerismeHand. TK nr.
20/21Meegnomen in de lijst met Kamervragen
d.d. 6 mei 2008 (2248)Motie 312000 V, nr. 29 over het tegengaan van
seksueel geweld tegen vrouwen in
Sudan en CongoHand. TK nr.
20/21Afgedaan op 6 november 2007
(30 420, nr. 66)Motie 31 200 V, nr. 33 Rondetafelconferentie
over China, de Olympische Spelen
en mensenrechtenHand. TK nr.
20/21Rondetafelconferentie heeft
17 januari 2008 plaatsgevondenMotie 31 200 V, nr. 37 over actieplan voor
de mensenrechtenstrategieHand. TK nr.
20/21Verzonden op 7 maart 2008 (31 263,
nr. 6)Motie 31 200 V, nr. 32 over het verzoek
aan Japan om recht te doen aan troostmeisjesHand. TK nr. 20/21Ter uitvoering van motie van Baalen is op 28 november
2007 bij het Japanse ministerie van Buitenlandse Zakengedemarcheerd.Mensenrechten in
relatie tot grootschalige (soja)teelt inbrengen in de volgende EU-LAC
top31 200 XIV, nr. 169Wordt meegenomen in het verslag van
de EU-LAC topMogelijkheid van een bezoek van MRA aan Brazilië
bezien, waarbij de relatie soja (en andere grootschalige teelten) en mensenrechten gelegd
wordt31 200 XIV, nr. 169VoldaanIn samenwerking met EZmogelijkheid
tot invoering WOK (Wet Openbaarheid Ketens) onderzoeken31 200 XIV, nr. 169In behandelingRappel inzake toezegging appreciatie van rapport
Asser-instituut over impact van EU-regelgeving,
met daarin aandacht dat bij wetgeving moet worden vermeld als er EU-regelgeving
aan ten grondslag ligt.22 112,
nr. 497Verzonden op 6 februari 2008
(22 112, nr. 612)T zal met MinFin overleg plegen om mogelijkheden
te onderzoeken voor techn. ondersteuning
van de autoriteiten van Macedonië bij financiële wetgevingsprocessen
en budgettering23 987, nr. 75Verzonden op 11 februari 2008
(23 987, nr. 79)T zal zo spoedig mogelijk de brief over communicatiestrategie
over Europa een de Kamer toezenden23 987, nr. 75Verzonden op 7
december 2007 (31 202, nr. 9H)De Kamer informeren over contacten met derde landen
die naar Uruzgan zullen komen27 925, nr. 295Verzonden op 15 februari 2008 (27 925, nr. 295)Voortgang van de bouw van het kantoor van de Counter-Narcotics
Police27 925, nr. 295Verzonden op d.d. 15 februari 2008 (27 925,
nr. 295)Overleg met Cordaid over de effectiviteit van hun
programma in Afghanistan27 925, nr. 295Verzonden op 15 februari 2008 (27 925 nr. 295)T is bereid om de resultaten van de gesprekken die
hij met StasBZK heeft met andere overheden op Europees terrein, te melden
bij de Tijdelijke Commissie Subsidiariteit, de commissies ESO en/of EuZaHand. EK nr. 33Zodra overleg heeft plaatsgevonden, zal toezegging gestand worden
gedaanDe Kamer wordt op de hoogte gehouden van alle stappen
in het onderhandelings- en toetredingsproces voor Bosnie-HerzegovinaEK nr. 9Voldaan met Kamerstukken 23 987, nr. 69 en 23 987, nr. 7431 202, nr. 20 Motie Peters
over het terugbrengen van de norme- ring voor de uitstoot van CO2 voor personenauto’sHand. TK nr. 38Voldaan met Geannoteerde agenda Milieuraad
d.d. 3 maart 2008 (21 501-08, nr. 267)31 202, nr. 19 Motie Peters over toepassing
van het beginsel «de vervuiler betaalt»Hand. TK nr. 38Ligt bij Directie/Interdep. overlegNotitie over mogelijke ideeën over partenariaat
als vorm van samenwerking tussen
de EU en andere landen binnen
het Europees nabuurschapsbeleidHand. TK nr.
38Verzonden op 14 mei 2008 p (31 202,
nr. 24)Toezending aan de Kamer van een inventarisatie van
wat de andere lidstaten doen of gaan doen met de informatievoorziening over
het verdragHand. TK nr.
38In behandelingDe Kamer in de aanloop naar de NAVO-top
in Boekarest informeren over de NL’se visie op de ontwikkeling van de NAVO28 676, nr. 44Verzonden op 21 maart 2008 (28 676, nr. 51)31 202, nr. 15 Motie Blom over een Europees
beleid gericht op verbetering van de sociale en economische positie van RomaHand. TK nr.
38Verzonden op 26 februari 2008 (31 202,
nr. 51)31 202, nr. 21 Motie Wiegman-van Meppelen Scheppink
over de vrijheid van godsdienst,
meningsuiting en vergadering als voorwaarden voor een partenariaatHand. TK nr.
38Verzonden op 14 mei 2008 (31 202,
nr. 24)31 202, nr. 22 Motie Ormel over de bevordering
van inburgeringscursussenHand. TK nr.
38Verzonden op 14 mei 2008 (31 202,
nr. 25)31 202, nr. 13 Motie Ormel over het partenariaat
als samenwerkingsvormHand. TKnr.
38Verzonden op 14 mei 2008 per brief
met kenmerk DIE-414/08 (31 202, nr. 24)De Kamer ontvangt een notitie Migratieen
Ontwikkeling, waarin ook de operationele elementen van het EU-Afrika Actieplan
worden meegenomen (zie ook pidnrs. 309+189)21 501-02, nr. 789Verzonden
op 4 juli 2008 (30 573, nr. 11)R ontvangt de vaste commissie voor Buitenlandse
Zaken voor een debriefing van hun reis naar de Hoorn21 501-02, nr. 789VoldaanDe Kamer ontvangt een notitie over landbouw in ontwikkelingslanden21 501-02, nr. 789Verzonden op 8 mei 2008 (31 250, nr. 14)De Kamer zal een brief ontvangen met het verslag
van de reis van M naar het Midden-Oosten21 501-02, nr. 793Verzonden
op 15 februari 2008 (23 432, nr. 247)De Kamer schriftelijk informeren over een mogelijke EU-missie
in Kosovo21 501-02, nr. 793Verzonden op 20 maart 2008 (27 467,
nr. 8)31 200, nr. 174 Motie Wiegman-van Meppelen Scheppink
c.s. over een inventarisatie van de kansen en risico’s van sojaproductie
in ontwikkelingslandenHand. TK nr.
46In behandelingUitzoeken hoe het zit met de Surinaamse stagiaires
in Nederland in overleg met MinJus20 361, nr. 129In behandelingM zal enkele vraagstukken inzake Belastingverdrag
(AOW) aan MinFin voorleggen20 361,
nr. 129VoldaanHervatten van het ambtelijk overleg met Suriname over
de Toescheidingsovereenkomst20 361,
nr. 129In behandelingMogelijkheden bezien van versnelde uitputting Verdragsmiddelen20 361, nr. 129DoorlopendM zal enkele vraagstukken inzake AWBZ aan StasSZW
voorleggen20 361, nr. 129VoldaanSituatie van de Inheemsen opbrengen tijdens volgend
beleidsoverleg20 361, nr. 129In behandelingM zal enkele vraagstukken inzake vliegtarieven aan
MinV&W voorleggen20 361,
nr. 129VoldaanDe Kamer van nadere informatie voorzien m.b.t. reisadvies Irak29 521, nr. 52 HVerzonden op 1 februari 2008 (31 200 V, nr. 71De Kamer van nadere financiële informatie voorzien
m.b.t. de motie van Gennip (31 200 V, nr. 471)29 521, nr. 52 HMeegenomen in brief d.d. 29 februari 2008 (23 432, nr. 248)Toezegging Minister Verburg om de Kamer te informeren
over sojaproductie in OS-landenHand. TK nr.
46VoldaanM zal de TK de evaluatie van
de Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland (CNV)
toezenden zodra deze beschikbaar is31 200 V, nr. 78In behandelingM zal de TK nadere
informatie verstrekken over de voortgang van de Benelux verdragswijziging31 200 V, nr. 78Verzonden op 13 juni 2008 (31 200 V, nr. 128)De Kamer informeren over de waarborgenovereenkomst
die India met IAEAgaat sluiten
en de Nlse inzet in de Nuclear Suppliers Group31 200 V, nr. 76In behandeling26 049, nr. 63 Motie Van Gennip over verdere
invulling van het Comprehensive Partnership AgreementHand. TK nr. 53Verzonden op 28 februari 2008
(26 049, nr. 66)26 049, nr. 62 Motie Van Gennip over duurzaamheid als
criterium in programma’s en individuele subsidiesHand. TK nr.
53Verzonden op 28 februari 2008
(26 049, nr. 66)De Kamer informeren wanneer het NGO-fonds
voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers
van start gaat29 237, nr. 70In behandelingRegering zal mogelijkheid onderzoeken
om duurzaamheid als criterium
op te nemen in economische programma’s op Indonesië26 049 nr. 66Verzonden op 28 februari 2008 (26 049, nr. 66)De Kamer binnen enkele maanden informeren over draaiboek
voor het al dan niet optreden van de kant van de overheid in gevallen van
bijstandsaanvraag voor piraterij26 049 nr. 66Verzonden op 28 februari
2008 (26 049, nr. 66)Aan Turkse autoriteiten zal worden gevraagd of NL’se
beroepsmilitairen met een Turkse nationaliteit ontheven kunnen worden van
Turkse dienstplicht31 088, nr.
6Verzonden op 7 mei 2008 (31 088,
nr. 7)Bij Turkse overheid aandringen op regeling voor dienstweigeraars31 088, nr. 6Verzonden op 7 mei 2008 (31 088, nr. 7)Implementatie van de derde sanctieresolutie ten aanzien
van Iran met betrekking tot het handelsinstrumentarium.21 501-02, nr. 805Verzonden op 11 juni 2008 per brief met kenmerk DPZ/TND-156/08Kamer informeren over NL’se inzet in Raad
van Europa bij behandeling zaken over Turkse dienstweigeraars31 088, nr. 6Verzonden op 7 mei 2008 (31 088, nr. 7)Motie 31 202, nr.32 De Kamer een brief toesturen
inzake Europese Unie in het jaar
2030Hand. TK nr.
61In behandelingTijdens Europese
Raad bepleiten opname resterende drie Cramer- criteria
in richtlijn inzake duurzame energie21 501-02, nr. 806VoldaanR zal de TK schriftelijk
informeren over de conditionaliteiten van begrotingssteun aan
landen in de Grote Meren29 237,
nr. 71In behandelingR zal een technische briefing aanbieden over begrotingssteun in
het algemeen29 237, nr. 71In behandelingM zal de Eerste Kamer informeren over het tijdpad
inzake de Britse lopende juridische procedure omtrent de aanwijzing van de
MKO als terroristische organisatie28 764Verzonden op 13 mei (28 764)De Eerste Kamer over 1 jaar wederom inlichten over
de voortgang van de verbetering van de rechtsbescherming bij de EU en VNterrorismelijsten28 764In behandelingNederland zal
met Ierland, overige EUFOR-partners en regering Tsjaad, afspraken maken over
behandeling en overdracht van gevangenen29 521, nr. 58In behandelingMotie 21 501-20, nr. 382 (Wiegman Van Meppelen-Scheppink)
inzake kwalitatieve doelstellingen van de Lissabon-strategie21 501-20Verzonden op 17 juni 2008 (21 501-20, nr. 387)Nagaan bij de Eur. Commissie welke de redenen zijn
dat projectvoorstellen voor wederopbouw Afghanistan in
onvoldoende mate kwalificeren voor Europese financiering21 501-20Verzonden
op 6 mei 2008 (21 501-20, nr. 384)Volgende reguliere mr-rapportage aan de Kamer bevat
appreciatie HRW-rapport «Russia: Choking on Bureaucracy»31 200V, nr. 113In behandelingAandacht vragen van Nederlands bedrijfsleven voor
kinderarbeid31 263, nr. 10In behandelingSchriftelijke beantwoording van niet-beantwoorde
vragen31 263, nr. 10Verzonden op 15 april 2008 (31 263,
nr. 10)Nieuwe stand van zaken-brief Afghanistan vóór
21 juni naar de Kamer sturen27 925,
nr. 312Verzonden op 20 juni 2008
(27 925, nr. 315)De Kamer tijdig informeren over de inzet t.a.v. de
politieke verklaring die de NAVO tijdens
de Top in 2009 zal aannemen28 676,
nr. 58In behandelingMotie 31 200 V, nr. 107 (Gillard cs) over terugvordering
onterecht gegeven vergoedingen aan Nederlanders
in VN-verbandHand. TKnr. 78In behandelingMotie 31 200 V, nr. 102 (Boekestijn) inzake
zsm toezending van het VN-rapport
aan de KamerHand. TK nr.
78Verzonden op 27 mei 2008 (31 200
V nr. 120)Motie Çörüz 31 263, nr. 13. Nederland het
OPCAT niet heeft geratificeerdHand. TK nr.
78Verzonden op 2 juli 2008 per brief
met kenmerk DMH/MR-273/08Een notitie over het Caribisch gebied (voor begrotingsbehandeling)31 200 V, nr. 115In behandelingOnderzoeken
van de mogelijkheden tot steun aan de vakbonden in
Cuba31 200 V, nr. 115In behandelingNadere informatie verstrekken over de samenwerking tussen Wereldbank en
Islamitische Ontwikkelingsbank26 234,
nr. 83Verzonden op 27 juni 2008
(26 234, nr. 86)27 925, nr. 310 Motie Van Gennip c.s. over vrijwilligheid
en coördinatie van de eventuele
terugkeer van Afghaanse vluchtelingenHand. TK nr. 81In behandeling27 925, nr. 308 Motie Voordewind/Van Gennip
over maatregelen om verspreiding van haatzaaiende teksten en oproepen tegen
te gaanHand. TK nr.
81M heeft onder meer ingewilligd
door deze kwestie aan de orde te stellen bij Spanta27 925, nr. 307 Motie Boekestijn over het uitdragen
van radicaal gedachtegoed in Afghaanse moskeeën en madrassa’sHand. TK nr.
81Meegenomen in brief d.d. 15 mei
2008 (27 925, nr. 311)21 501-02, nr. 811 Motie Halsema/Van Dam over
een gesprek met de Dalai Lama over de situatie in Tibet21 501-02, nr. 823Verzonden op 15 mei 2008 (21 501-02, nr. 819)Kabinet zal de Nederlandse
inzet voor de conferentie in Accra (2–4 september 2008) tijdig aan de
Kamer kenbaar maken21 501-02,
nr. 827Verzonden op 18 juli 2008
per brief met kenmerk DEK-066/08Kabinet zal de Nederlandse
inzet voor de conferentie in Doha (29/11–2/12/08) tijdig aan de Kamer
kenbaar maken21 501-02, nr.
827In behandeling31 384, nr. 18 Motie- Ormel c.s. over het mandaat
en de inbedding van, de controle op en de samenwerking met
de EDEOHand. TK nr. 92In behandeling31 384, nr. 17 Motie Wiegman-van Meppelen Scheppink/
Ten Broeke over de inrichting van het parlementair voorbehoud van de KamerHand. TK nr.
92Betreft geen motie voor de regering,
maar voor het PresidiumDe staatssecetaris zal samen met IPO/VNG bezien
hoe de kosten/baten van Europese regionale steun inzichtelijk kunnen worden
gemaakt22 112, nr. 658 In behandelingTKoverzicht
sturen van vertegenwoordiging EU-lidstaten
bij openingsceremonies Olympische Spelen in Athene en Beijing31 200 V, nr. 140Verzonden op 14 juli 2008 per brief met kenmerk DAO-432/08TK op
de hoogte houden van dialoog tussen gezanten van de Dalai Lama en Chinese
regering31 200 V, nr. 140In behandelingToezenden aan TK van
appreciatie defensie-opbouw China31 200 V, nr. 140Verzonden op 1 juli 2008 per brief met kenmerk DAO-432/08TK brief
sturen over actuele ontwikkelingen in China en
aanwezigheid openingsceremonie Olympische Spelen31 200 V, nr. 140Verzonden op 1 juli 2008 per brief met kenmerk DAO-432/08Motie 31 200 V, nr. 123 (Boekestijn) over professioneel
geschoold personeel van de IOBHand. TK.
Nr. 94In behandelingTK informeren
over mogelijkheid tot arbitrage tussen China en UNHCR inzake
terugzenden Noord-Koreaanse vluchtelingen31 200 V, nr. 140Verzonden op
1 juli 2008 per brief met kenmerk DAO-432/08Meer tekstueel aangeven in begroting hoe relaties
tussen verschillende onderdelen liggen31 444 V, nr. 12In behandeling31 200 V, nr. 133 (Voordewind c.s.) inzake verzoek
aan M bij alle bezoeken aan China te
spreken met mensenrechtenactivistenHand. TK nr.
99Staand beleid31 200 V, nr. 134 (Voordewind c.s.) over het
terugsturen van Noord-Koreaanse vluchtelingen door China en
arbitrage terzake tussen China en UNHCRHand. TK nr.
99Verzonden op 1 juli 2008 per brief
met kenmerk DAO-432/08M stelt de Kamer op de hoogte van de uitkomsten van
het Israëlische onderzoek naar
de behandeling van de journalist Mohammed Omer23 432, nr. 260In behandelingM zal de Kamer nader informeren over de economische
ontwikkeling van Gaza zodra hem
daarover meer bekend is23 432,
nr. 260In behandelingM zal de Kamer nader informeren over de situatie
van de door het lid Van Gennip genoemde mensenrechtenactivisten23 432, nr. 260In behandelingMotie 23 432, nr. 257 (Van Gennip c.s.) over
het oprichten van soort vrije universiteit in (Noord-)Irak23 432, nr. 260In behandelingMotie 23 432, nr. 258 (Voordewind c.s.) over
het vrijmaken van middelen voor de groep ontheemden die
zich in de Ninive-vlakte bevinden23 432, nr. 260In behandelingMotie 23 432, nr. 259 (Van Dam/Van Gennip) over
het oprichten van een subcomite voor de mensenrechten onder
de Associatieraad23 432, nr.
260In behandelingR en T zullen onderzoeken
of er «teveel aan de strijkstok bleef hangen» bij de EU-hulp
aan OS-landen»AO Begrotingsraad
d.d. 3 juli 2008In behandelingBrief aan Kamer over maatschappelijk draagvlak
voor ontwikkelingssamenwerking in
relatie tot de noodzaak tot modernisering van ontwikkelingssamenwerkingAO Kaderwet ZBO’s & NCDO d.d.
3 juli 2008In behandelingHet ORIO committeringsplafond
wordt met EUR 20 miljoen per jaar verhoogd, van EUR 120 naar EUR 140
miljoen31 200 V, nr. 143In behandelingBrief inzake de implementatie van het programma hernieuwbare energieAO Klimaatbeleid en Duurzaamheid d.d.
2 juli 2008In behandelingBIJLAGE 2. LIJST VAN AFKORTINGENACSLanden in Afrika,
in het Caraibisch gebied en in de Stille OceaanADEAAssociation for the Development of Education in AfricaAERCAfrican Economic Research ConsortiumAMISAfrican Union Mission in SudanANDSAfghan National Development StrategyASEMAsia-Europe MeetingATPSAfrican Technology Policy Studies NetworkATTInternationaal wapenhandelsverdragAUAfrikaanse UnieAVVNAlgemene Vergadering Verenigde NatiesBBIBeleidsprogramma BiodiversiteitInternationaalBMOBreed MensenrechtenOverlegBNIBruto Nationaal InkomenBOGBreed Overleg GodsdienstvrijheidBRIC-landenBrazilië, Rusland,
India en China-landenBTWCBiologisch Wapenverdrag (155)BZMinisterie van Buitenlandse
ZakenC&OCultuur en
ontwikkelingCAERTRegionale Centrum voor TerrorismebestrijdingCBICentraal Bureau StatistiekCCWConventionele WapensverdragCDMClean Development MechanismCERFCentral Emergency Response FundCIECentrum voor Internationale ErfgoedactiviteitenCPICorruptie Perceptie
IndexCSEConventionele Strijdkrachten in EuropaCTBTAlomvattend Kernstopverdrag (138)CTITFCounter Terrorism Implementation Task ForceCvPClub van ParijsCWCChemisch Wapenverdrag (182)DACDevelopment Assistance CommitteeDfIDDepartment for International
DevelopmentDRCDemocratische Republiek CongoDISCSDocument Information System Civil StatusEDEOEuropese Dienst voor het Externe OptredenEFAEducation for AllEFVEenheid Fragiliteit en VredesopbouwEHRMEuropees Hof voor de Rechten van de MensEITIExtractive Industries Transparency InitiativeENBEuropees NabuurschapsbeleidENPIEuropean Neighbourhood and Partnership InstrumentEOFEuropees Ontwikkelings FondsEPA’sEconomische
PartnerschapsakkoordenERNWACAEducation and Research Network for West and Central AfricaEUEuropese UnieEUBAMEU Border
Assistance MissionEULEXEVDB missie
in KosovoEUPOL EU Police
Mission for the Palestinian TerritoriesEVDEconomische VoorlichtingsdienstEVDBEuropees Veiligheids-
en DefensiebeleidEVRMEuropees Verdrag voor de Rechten van de MensEZMinisterie van Economische ZakenFAWEForum for African Women EducationalistsFMCTVerdrag betreffende een verbod op de productie van splijtstoffen
voor explosiedoeleindenFSIFailed States IndexFTIFast Track InitiativeGBVBGemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheids
BeleidGCCGulf Cooperation CouncilGCEGemeenschappelijk Cultureel ErfgoedGCEGlobal Campaign for EducationGDNGlobal Development NetworkGEFGlobal Environment FacilityGFATMGlobal Fund to fight AIDS,
Tuberculosis and MalariaGHDGoed Humanitair DonorschapGNEPGlobal Nuclear Energy PartnershipGtZGesellschaft für Technische ZusammenarbeitHCOCHaagse Gedragscode tegen de proliferatie vanBallistische
WapensHDIMHuman Dimension Implementation MeetingHGISHomogene Groep Internationale SamenwerkingIAEAInternationaal AtoomenergieAgentschapIAVIInternational Aids Vaccin InitiativeICBInternationaal CultuurBeleidICRCInternationale Comité voor het Rode KruisICTYJoegoslavië-tribunaal(International
Criminal Tribunal for the former Yugoslavia)IDEAInstitute for Democracy and Electoral AssistanceIDEPAfrican Institute for Economic Development and PlanningIDLOInternational Development Law OrganisationIEAInternationaal EnergieAgentschapIFCInternational Finance CorporationIIEDInternational Institute for Environment and DevelopmentIIEPInternational Institute for Educational PlanningIMFInternationaal Monetair FondsINDIntegratie en naturalisatie dienstIOBInspectie Ontwikkelingssamenwerking en beleidsevaluatieIPAEuropese instrumenten voor pre-accessieIPCCIntergovernmental Panel on Climate ChangeIPMInternational Partnership on MicrobicidesIS-academieInternationale Samenwerking-AcademieISAFInternational Security Stability ForceIUCNInternational Union for Conservation of NatureJCLECCentrum voor Samenwerking op
het gebied van RechtshandhavingKAPKleine Ambassade ProjectenKPAKleine Plaatselijke ActiviteitenLNVMinisterie van Landbouw, Natuur en VoedselkwaliteitMDG’sMilleninium Development Goals (Millennium
Ontwikkelingsdoelen)MDRIMultilateral Debt Relief InitiativeMDTFMulti Donor Trust FundMFNMost Favoured NationMFSMedefinancieringsstelselMILIEVMilieuen
economische verzelfstandiging.MJSP’sMeerjarige Strategische PlannenMKBMidden en Klein BedrijfMMSMultilateraal Monitoring
SysteemMNAMultilaterale controle brengen van de Nucleaire brandstofcyclusMOLsMinst Ontwikkelde
LandenMOPANMultilateral Organisations Performance Assessment NetworkMOVPMidden Oosten Vredes ProcesMPAPMatra Flex
en pre-accessie en harmonisatieprojectenMPPMatra Projecten
ProgrammaMRRMensenrechtenraadMVOMaatschappelijkVerantwoord
OndernemenMVWMassavernietigingswapensNASACsamenwerkingsverband
van Afrikaanse wetenschapsacademiesNAVONoord Atlantische Verdrags OrganisatieNBINile Basin InitiativeNBSO’sNetherlands Business Support
OfficesNCDONationale Commissie voor internationale samenwerking en
Duurzame OntwikkelingNCPNationaal Contactpunt EUTwinningNCTbNationaal Coordinator TerrorismebestrijdingNFPNetherlands Fellowship ProgrammeNGO’sNon- Gouvernementele OrganisatiesNPTNetherlands Programme for institutional strengthening
of education and Training capacityNPVNon-Proliferatie Verdrag (189)NVISGeautomatiseerd VisuminformatiesysteemNWO-WOTRONederlandse
organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek –
Wetenschappelijk Onderzoek in
de TropenOCHAOffice for the Coordination of Humanitarian AffairsOCWMinisterie van Onderwijs, Cultuur en
WetenschapODOperationele DoelstellingODAOfficial Development AidODIHROffice for Democratic Institutions and Human RightsOESOOrganisatie Economische Samenwerking en
OntwikkelingOHCHRHoge commissaris voor de Rechten van de MensOMVSOrganisation pour la Mise en Valeur du fleuve SenegalORETProgramma ontwikkelingsrelevante exporttransactiesORIOOpvolger ORETregelingOVSEOrganisatie voor Veiligheiden Samenwerking in
EuropaPCAPartnerschaps- en SamenwerkingsakkoordenPEGASMécanisme Palestino-Européen de Gestion
de l’Aide Socio-EconomiquePFMPublic Finance ManagementPIAPoverty Impact AssessmentPICBProgramma Internationaal CultuurbeleidPIDGPrivate Infrastructure Development GroupPPPPurchasing Power ParityPPP’sPubliek-Private PartnerschappenPROBASProtocollaire BasisadministratiePRDPPalestinian Reform
and Development PlanPRSP’sPoverty Reduction Strategy PapersPRTProvincial Reconstrution TeamPSEProducer Support EstimatePSIProliferation Security InitiativePSIAPoverty and Social Impact AnalysisPSOPraktische SectororiëntatiePSOMProgramma Samenwerking Opkomende
MarktenPUMProject Uitzending ManagersRbVRijks begrotings VoorschriftenRvERaad van EuropaR2PResponsibility 2 ProtectSACMEQSouthern and Eastern African Consortium for Monitoring
Educational QualitySALINBeleidskader voor Strategische Allianties met Internationale NGO’sSARUASouthern African Regional Universities AssociationSGACA’sStrategische
Goed Bestuur en Corruptie AnalysesSICAStichting Internationale Culturele ActiviteitenSII programmaSamenwerking Internationale InstitutenprogrammaSNVStichting Nederlandse
VrijwilligersSPICADSupport Programme for Institutional and Capacity DevelopmentSPSVerdrag over Sanitaire en fytosanitaire maatregelenSRGRSeksuele en Reproductieve Gezondheid en RechtenSSRSecurity Sector ReformSTARTSysTem for Analysis Research and TrainingTBTuberculoseTBCTuberculoseTITransparency InternationalTKTweede KamerUISUNESCO Institute
for StatisticsUNAIDSVN-AidsprogrammaUNCSDUnited Nations Commission on Sustainable DevelopmentUNDGOUnited Nations Development Group OfficeUNDPUnited Nations Development ProgrammeUNESCOUnited Nations Educational, Scientifical and Cultural
OrganisationUNESCO-IHEUNESCO- Institute
for water EducationUNFCCUnited Nations Framework Convention on Climate ChangeUNFPAUnited Nations Population FundUN-HABITATUN Human Settlements ProgrammeUNHCRUnited Nations High Commissioner for RefugeesUNICEFUnited Nations Children’s FundUNMISUnited Nations Mission in SudanUNSGABUN Secretary General’s Advisory BoardUPEACEUniversity for PeaceVNVerenigde NatiesVRVeiligheidsraadVROMMinisterie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en MilieubeheerWB-investerings-
raamwerkWereldbankinvesteringsraamwerkWHOWorld Health OrganisationWSSDWorld Summit on Sustainable DevelopmentWTOWereldhandelsorganisatieWTO-TRIPWTO-Trade-related
Intellectual Property RightsBIJLAGE 3. TREFWOORDENLIJST3D-benadering 14Accountability 32, 72Acquis 21, 66ACS 79, 144ADEA 144AERC 95, 144Afghanistan 14, 24, 25, 26, 28, 29, 41, 52, 65, 70, 71, 74, 96, 131,
139, 140, 141, 142Afrika 29, 32, 35, 45, 54, 67, 70, 71, 72, 77, 79, 92, 95, 96, 99,
103, 105, 125, 131, 140, 144, 146Agentschap 1, 7, 21, 29, 133, 136, 145Aidsambassadeur 97Aids 31, 38, 97, 98, 145Algemene Rekenkamer 132Ambtsberichten 109, 111AMIS 71, 144ANDS 25, 144Apparaatsuitgaven 119, 120Armoedebeleid 85Armoedebestrijding 15, 30, 33, 45, 52, 92, 100, 106ASEM 144Asiel 18, 48, 49, 78, 108, 109Asielzoekers 138ATPS 95, 144ATT 26, 69, 144AU 144Australië 25AVVN 60, 61, 68, 69, 144Azië 54, 55, 57, 59, 96, 131Bali 30, 75, 104, 138Balkan 20, 70, 77, 78Basisonderwijs 35, 55, 102BBI 77, 107, 144Bedrijfsleven 19, 40, 43, 50, 61, 62, 73, 86, 87, 90, 97, 103, 141Bedrijfsvoering 1, 7, 130, 131, 132Begrotingssteun 85, 92, 141Beleidsdoorlichting 6, 7, 36, 64, 77, 83, 92, 102, 107, 111, 116Beleidsevaluatie 145Beleidskaders 102, 112, 113Beleidsprioriteiten 2, 3, 90, 100, 130Beroepsonderwijs 34, 93, 94, 95Bilaterale betrekkingen 62, 80Bilaterale ontwikkelingssamenwerking 92Biobrandstof 19, 104Biodiversiteit 58, 77, 107, 144Biodiversiteitsverdrag 75Biometrische kenmerken 108Blair 22BMO 62, 144BNI 123, 144BNP 20, 123, 124BOG 62, 144Bosnië 25, 73, 74BRIC-landen 112, 144Broeikasgassen 45BTWC 68, 144Buitenlandbeleid 8, 13, 14, 16, 97, 113Buitenlandse Zaken 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 12, 13, 15, 19, 25, 27, 29,
30, 42, 52, 54, 63, 67, 75, 90, 94, 110, 112, 113, 114, 115, 119, 130, 131,
132, 133, 139, 140, 144CAERT 67, 144Caïro-agenda 31, 98Caïro 36Capaciteitsopbouw 65, 66, 67, 73, 88, 103Capaciteits 100Capaciteitsversterking 88, 93, 95, 100CBI 1, 2, 7, 86, 87, 133, 135, 136, 137, 144CCW 144CDM 107, 144CERF 71, 72, 77, 144China 19, 26, 41, 49, 92, 104, 112, 116, 138, 139, 142, 144CIE 144Clingendael 66, 102Coördinatie 71, 72, 75, 78, 83, 84, 88, 97, 115, 139, 142Coherentie 39, 79, 83, 84, 87, 92Colombia 28, 29, 74Concurrentievermogen 133Conflictpreventie 69, 71, 75, 77Consulaire dienstverlening 7, 16, 46, 47, 108, 110, 111, 113, 131Conventionele Wapensverdrag 144CO 19, 58, 104, 140C&O 144Corruptie 28, 32, 33, 72, 73, 85, 132, 144, 147CPI 6, 73, 74, 144Crisisbeheersing 14, 24, 25, 26, 52, 65, 66, 69, 70, 71, 76CSE 69, 144CTBT 68, 144CTITF 67, 144Cultureel erfgoed 112, 115Cultureel profiel 1, 127Cultuur 15, 16, 90, 112, 115, 116, 144, 145, 146CvP 85, 144CWC 67, 68, 144Cyprus 20, 21DAC 73, 88, 144Democratisering 16, 23, 72, 73Derde Commissie van de AVVN 41, 42, 61, 62Discriminatie 41, 97DISCS 144DRC 28, 29, 35, 71, 77, 96, 144Drinkwater 36, 38, 59, 104, 105, 106, 107, 126Duurzaamheid 15, 30, 31, 45, 66, 84, 104, 141, 143Duurzame ontwikkeling 27, 28, 58, 84, 94Economische Zaken 16, 67, 114Ecosystemen 75EDEO 20, 66, 142, 144Education for All 144EFA 144EFV 30, 144EHRM 144EITI 73, 144Empowerment 34, 95ENB 21, 144Energiebronnen 19, 45, 103Energiehuishouding 45Energie 14, 15, 17, 18, 19, 21, 25, 30, 31, 32, 33, 45, 53, 54, 58,
74, 75, 78, 103, 104, 107, 126, 132, 138, 141, 143, 145Energievoorzieningszekerheid 19, 45, 74, 75, 76, 77ENPI 72, 83, 144EOF 82, 144ERNWACA 144EU-afdrachten 6, 123EUBAM 144EULEX 144EUPOL COPPS 22, 144EU 6, 12, 14, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 26, 28, 29, 35, 41,
42, 44, 46, 49, 52, 59, 60, 61, 62, 63, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73,
74, 75, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 87, 89, 103, 104, 108, 109, 110, 116,
120, 122, 123, 135, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 146Eurojust 63Europese Commissie 20, 80, 103, 138Europese Raad 18, 20, 80, 141Europese Unie 5, 6, 14, 17, 20, 42, 52, 62, 66, 78, 123, 132, 141,
144Evaluatieprogrammering 6Evaluatie 5, 6, 18, 33, 45, 64, 71, 77, 78, 83, 89, 92, 102, 107,
111, 116, 141EVDB 26, 29, 65, 66, 70, 144EVD 50, 144EVRM 81, 144Exportsteun 84EZ 92, 138, 140, 145FAO 92FAWE 93, 145Financiële perspectieven 18, 124Financing for Development 39FMCT 67, 68, 145FMO 92Fragiele staten 14, 24, 27, 29, 30, 33, 34, 52, 60, 80, 93, 96, 98,
99, 125FSI 6, 145FTI 93, 102, 145Garanties 27, 84Gaza 142GBVB 21, 145GCC 145GCE 112, 113, 145GDN 145Gedetineerdenbegeleiding 48, 108, 138GEF 145Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed 112, 145Gendergelijkheid 7, 88, 89Gender 15, 30, 34, 52, 53, 60, 84, 95, 96, 97, 101, 138Gezondheidszorg 11, 28, 36, 98, 99GFATM 97, 98, 145GHD 77, 145GNEP 19, 74, 145Godsdienstvrijheid 14, 62, 138, 144Goed bestuur 1, 21, 22, 29, 31, 32, 72, 73, 76, 77, 121GtZ 145Guatemala 28, 29, 32, 35, 53, 74, 96Harmonisatie 16, 20, 69, 89, 98, 109, 110, 146HCOC 68, 145HDIM 61, 145HGIS-C 112HGIS 7, 8, 52, 116, 118, 119, 145Hiv/aids 36, 38, 97, 99, 102HIV 36, 57, 97, 98, 101, 132Humanitaire hulp 29, 60, 71, 72, 77Humanitaire hulpverlening 1, 71, 72, 76, 121IAEA 68, 141, 145IAVI 98, 145ICB 145ICRC 71, 72, 145ICTY 145IDEA 31, 73, 145IDEP 145IDLO 73, 145IEA 75, 145IFC 52, 53, 145IIED 104, 145IIEP 145IMF 33, 60, 85, 125, 145Indonesië 26, 53, 67, 74, 103, 104, 112, 113, 141IND 54, 109, 145Infrastructuur 33, 52, 65, 84, 86, 87, 92, 95, 99Institutionele ontwikkeling 73, 100Integriteit 63, 131Internationaal cultuurbeleid 112Internationaal onderwijs 102Internationaal Strafhof 63, 67Internationale financiële instellingen 60Internationale organisaties 7, 25, 27, 29, 50, 63, 66, 98, 104, 105,
114, 115, 116Interne markt 79IOB 6, 102, 142, 145IPA 72, 83, 145IPCC 145IPM 98, 145Irak 22, 23, 25, 41, 71, 138, 139, 141, 143ISAF 24, 25, 70, 145IUCN 104, 105, 145JCLEC 67, 145Joegoslavië-tribunaal 20, 145Justitie 18, 29, 35, 70, 78, 109, 110Kandidaat-lidstaten 20, 21, 73, 80KAP 145Kinderen 31, 34, 41, 42, 43, 54, 55, 57, 61, 93, 101, 139Kinderrechten 14, 42Klimaatverandering 15, 45, 75, 78, 103, 105KMar 109Koninkrijk 12, 13, 45, 49, 72, 80KPA 145Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit 114Landbouwbeleid 17, 18Levensovertuiging 40, 41, 42, 61, 62Libanon 22, 23, 63LNV 32, 107, 145Maatschappelijk middenveld 62, 72, 73, 79, 80, 96, 99, 100, 110Maatschappelijk verantwoord ondernemen 17Maatschappelijk 15, 33, 34, 35, 42, 47, 53, 73, 79, 80, 85, 96, 97,
99, 100, 143, 146Markttoegang 59, 84, 86Marokko 21, 66, 67Massavernietigingswapens 24, 26, 67, 68, 146MATRA 21, 72, 73, 77, 79, 80, 83Matra 146MDG 4, 11, 15, 28, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 53, 54,
55, 57, 58, 59, 92, 94, 96, 113, 114, 139, 145MDRI 145MDTF 29, 77, 145Medefinanciering 89, 145Medefinancieringsprogramma 102Menselijke ontplooiing 1, 101, 125Mensen 18Mensenrechten Tulp 41Mensenrechtenbeleid 40, 42, 62, 64, 138, 139Mensenrechten 1, 8, 13, 14, 17, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27,
28, 29, 40, 41, 42, 43, 44, 52, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 78, 79, 80,
81, 83, 96, 97, 121, 138, 139, 140, 141, 142, 143, 144, 146MFN 145MFP 102MFS 100, 102, 145Migratie 18, 48, 49, 78, 108, 109, 110, 111, 140Milieu 1, 2, 17, 18, 29, 30, 31, 34, 39, 52, 53, 75, 76, 77, 84,
103, 104, 106, 107, 126, 140, 146, 147MILIEV 92, 146Millennium Ontwikkelingsdoelen 4, 15, 30, 99, 100, 113, 114, 145MJSP 28, 146MKB 33, 86, 87, 146MMS 146MNA 68, 146MOPAN 89, 146MOVP 22, 78, 79, 146MPAP 83, 146MPP 146MRR 41, 42, 60, 61, 146Multilateraal 13, 26, 39, 41, 42, 68, 93, 146MVO 33, 61, 62, 86, 87, 92, 146MVW 146NASAC 95, 146Natuurlijke hulpbronnen 58Natuurrampen 99, 125NAVO 14, 25, 26, 45, 60, 65, 66, 69, 70, 71, 75, 77, 95, 96, 140,
142, 146NBI 146NBSO 92, 146NCDO 114, 116, 143, 146NCP 146NCTb 146Nederland 1, 5, 7, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23,
24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 38, 39, 40, 41, 42, 43,
44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 54, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68,
69, 70, 71, 72, 73, 75, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89,
90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 102, 103, 104, 105, 108, 109, 110,
112, 113, 114, 115, 116, 122, 123, 126, 127, 130, 131, 132, 138, 139, 140,
141, 142, 146, 147Netherlands Business Support Offices 50, 92, 146NFP 94, 95, 102, 146NGO 42, 61, 72, 77, 97, 99, 105, 141, 146, 147NIMD 32, 73NIMF 92NIO 91Non-proliferatie 26, 68, 76, 79NPT 94, 95, 102, 146NPV 26, 67, 68, 146NVIS 49, 109, 110, 146NWO-WOTRO 146OCHA 146OCW 112, 116, 146ODA 8, 20, 39, 85, 93, 125, 146ODIHR 61, 146OD 95, 133, 134, 135, 146OESO 59, 73, 84, 85, 88, 104, 146OHCHR 62, 146OMVS 146Ondernemingsklimaat 33, 52, 55, 133Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 16, 113, 114Onderwijs 11, 27, 28, 33, 34, 35, 36, 48, 93, 94, 95, 101, 102, 114,
146Onderzoek 5, 6, 23, 29, 32, 42, 43, 45, 48, 64, 65, 75, 77, 79, 83,
86, 92, 94, 95, 98, 101, 102, 103, 107, 109, 110, 111, 113, 116, 138, 140,
141, 142, 143, 146Onderzoeksbeleid 102Onderzoekscapaciteit 94Ontheemden 143Ontmijning 77Ontwapening 67, 68, 70, 76, 97Ontwikkelingsdoelstellingen 27Ontwikkelingssamenwerking 3, 6, 8, 13, 15, 16, 17, 19, 20, 24, 27,
30, 31, 32, 34, 36, 39, 42, 45, 53, 70, 83, 87, 91, 92, 94, 99, 101, 104,
107, 112, 114, 131, 143, 145ORET 33, 52, 92, 146ORIO 31, 33, 52, 86, 87, 143, 146OVSE 44, 60, 61, 65, 66, 70, 75, 80, 81, 146Pakistan 25, 28, 29, 41, 62, 74Paris Declaration 88, 92Partnerlanden 15, 20, 22, 27, 28, 32, 33, 39, 40, 45, 53, 63, 70,
72, 73, 74, 85, 86, 87, 88, 89, 93, 94, 95, 96, 97, 99, 100, 101, 102, 103,
104, 105, 112, 113, 124, 126Partnerschappen 27, 73, 92, 97, 98, 146PCA 79, 142, 146PEGAS 22, 146Personenverkeer 1, 48, 108, 110, 126, 127PFM 88, 146PIA 146PICB 146PIDG 146Postennet 50, 90, 130PPP 53, 146Pre-accessie 72, 73, 83, 145, 146PROBAS 146Procurement 88Pro-poor 33PRSP 85, 147PRT 25, 147PSE 147PSIA 147PSI 147PSOM 86, 87, 92, 147PSO 100, 147Publieke-private partnerschappen 86Publieksdiplomatie 23, 113, 114, 116PUM 86, 87, 92, 147R2P 44, 60, 147Raad van Europa 44, 60, 63, 66, 80, 82, 141, 147RbV 147Rechtsorde 1, 12, 13, 27, 44, 51, 60, 64, 121Rechtspraak 31, 33, 96Referendum 17, 29Reisdocumenten 6, 7, 46, 47, 108Reproductieve gezondheid 30, 31, 36, 52, 53, 95, 97, 98, 99, 101,
102Rusland 21, 41, 49, 67, 68, 69, 74, 75, 78, 104, 112, 113, 139, 144RvE 44, 80, 81, 147SACMEQ 93, 147SALIN 102, 147Samenhang 5, 7, 8, 26, 27, 28, 32, 36, 75, 85, 95, 118, 125, 130Samenwerking Internationale Instituten 95, 147Samenwerking 1, 8, 16, 18, 21, 24, 25, 27, 28, 29, 31, 32, 35, 38,
39, 43, 44, 46, 49, 50, 52, 60, 61, 62, 63, 65, 66, 67, 70, 71, 75, 79, 80,
82, 86, 87, 88, 89, 90, 93, 94, 95, 97, 98, 99, 100, 105, 106, 108, 109, 110,
113, 114, 122, 131, 140, 142, 145, 146, 147Sancties 138Sanitatie 36, 38, 104, 105SARUA 95, 147Schokland 15, 31, 35, 38, 39, 53, 86, 97, 105, 112Schuldhoudbaarheid 85, 86Schuldverlichting 31Sectorale 85, 92, 99, 107SICA 147SII programma 147Singapore 25, 65SNV 32, 100, 102, 103, 147Sociale ontwikkeling 1, 101, 125SPICAD 147SPS 147SRGR 36, 98, 102, 125, 147SSR 23, 27, 28, 70, 97, 147Staat van de Unie 8Stabiliteitsfonds 30, 71, 72, 77START 104, 147Strafhof 79Sub-Sahara Afrika 35, 54, 55, 57, 59, 94Subsidie 87, 102, 112, 114, 116, 138, 139, 141Subsidieregeling 98Suriname 74, 99, 113, 141Syrië 23, 41TBC 57, 147TB 98, 147Terrorismebestrijding 14, 43, 61, 63, 66, 67, 144Terrorisme 14, 23, 24, 43, 66, 67, 76, 77, 79, 141, 146TI 73, 147TK 108, 138, 139, 140, 141, 142, 147TMF 102Tsunami 77Twinning 79, 146UIS 147Uitbreiding 7, 17, 20, 22, 66, 69, 71, 139UNAIDS 98, 147UNCSD 147UNCTAD 133UNDGO 89, 147UNDP 29, 73, 77, 92, 122, 147UNESCO-IHE 105, 147UNESCO 112, 147UNFCC 104, 147UNFPA 36, 53, 98, 99, 147UN-HABITAT 105, 147UNHCR 139, 142, 147UNICEF 93, 98, 105, 147Unie 5, 8, 14, 17, 18, 20, 21, 29, 65, 71, 75, 78, 79, 80, 144UNIFEM 96UNMIS 71, 147UNSGAB 105, 147UPEACE 147Uruzgan 25, 28, 65, 70, 139, 140Vakbonden 33, 85, 86, 142Veiligheid 1, 6, 7, 14, 15, 18, 19, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28,
29, 30, 31, 39, 40, 46, 52, 65, 66, 69, 70, 71, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 83,
96, 97, 110, 121, 126, 127, 131, 144, 145, 146Veiligheidsraad 23, 60, 68, 147Verenigde Staten 13VIS 109Visumaanvragen 49, 90, 109, 130Visumverlening 49, 90VNG 142VN 7, 22, 25, 26, 28, 29, 35, 39, 41, 42, 43, 44, 53, 60, 61, 62,
63, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 77, 88, 89, 93, 95, 96, 98, 99, 122, 138,
141, 142, 147Voedselveiligheid 17Voorschottenbeheer 131Voorzitterschap 61, 62, 65, 66, 78, 80, 83, 116, 138Vredesopbouw 29, 30, 60, 77, 100, 144Vreemdelingenbeleid 109, 110Vrijheid van godsdienst 40, 41, 42, 61, 62, 140VROM 4, 72, 107, 147Vrouwen 27, 28, 31, 32, 34, 35, 36, 38, 41, 42, 53, 60, 62, 71, 94,
95, 96, 97, 98, 99, 100, 139VR 71, 138, 147VS 19, 25, 41, 65, 104, 112Wapenbeheersing 26, 68, 76, 77Wapenexportbeleid 26, 68, 69Waterbeheer 18, 104, 105, 106WB-investerings- 147Wereldbank 33, 35, 45, 53, 55, 60, 73, 85, 103, 104, 105, 142, 147Wereldhandel 13, 148Wereldmarkt 19, 33, 104WHO 98, 147WSSD 148WTO 20, 21, 39, 79, 84, 133, 138, 148WTO-TRIP 148Zetelovereenkomst 63Zimbabwe 41, 138, 139Zuid-Afrika 26, 73, 74, 113XNoot1Zie hiervoor ook doelstelling 8.XNoot1Een undercut is het besluit van een EU-lidstaat
om een wapenexportvergunning af te geven voor een transactie die in essentie
identiek is aan een eerder door een andere lidstaat geweigerde vergunning.XNoot1de regeling ORIO is mede gebaseerd op evaluaties van ORET, zoals uiteengezet
in aparte brieven aan de Kamer.XNoot1Het SRGR beleid is mede gebaseerd op de beleidsdoorlichting SRGR en HIV-Aids
van 2007.XNoot1Zie voor Nederlandse inzet in het Europese Klimaatbeleid en Nederlandse
inzet in het Europese beleid gericht op energievoorzieningszekerheid doelstelling
1.XNoot2De extra inzet op hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden is mede
gebaseerd op de evaluatie energie en OS uit 2007.XNoot1De toenemende vraag wordt geïllustreerd aan de hand van de tabellen
in de tekst. Het betreft hier nadrukkelijk kengetallen. Een prestatie-indicator
is opgenomen in de beleidsartikelen onder Operationele Doelstelling 7.1.XNoot1Uit Beleidsagenda Internationaal Ondernemen.XNoot1NWO is de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, WOTRO
is de stichting voor Wetenschappelijk Onderzoek van de Tropen en Ontwikkelingslanden.XNoot1In navolging van de VN Task Force on Education and Gender Equality.XNoot1Brazilië, Ghana, India, Indonesië, Rusland, Sri Lanka, Suriname
en Zuid-Afrika. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31700-V-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl